Telugu Anantha sathyalu - anilvaranasi/indianlanguages GitHub Wiki

. తా నత జి | నలో న” . బలా న షు ౯ న్న” లు థి శ నే, క వ సమూ వసా ల మేం క . యస న న చచ న ః | " వ. వ యే! న్న. షి | న ॥ న్వు | సవ న జ ష్‌ య | స. న భల లం గ క స! జ టా ర్‌ శ ము లం క ఖ్‌ తో నో వ ఎన్న జ జ న్‌ ౧ నవాఖ ల సు మ లే మట రల 1 ॥ నప నం ఆపన వయ | వై నై సన స షన వా, ఫా ల శల స శ ప న జ్‌ క నా వేలి ఛు ల వ న్‌. న. త ఫ ౧౧తో న స [ , / ల్లా , 'స్నాశాస్లై? న్న!

• మ యస మిన ల సహజ కవి మళ్లిమౌల ఖా గ వ్‌ | సే చునసుపడి చుకువతో సేరించినే ట్‌ వ ని? చూనులకోసం గ సై ఎక! "క ఈ పుస్తొనిసావాలాలా క్రి క న. ॥ లు ట్రాన్‌ , తే అనన ంం! , సుందరయ్య విజ్ఞాన నాం త్తం ల్లో ॥| జ న. నా. - శ ఆనందంతో బహూకలిస్తు ్య్టం " వ్‌. ఎంచ్యా! టంత ఎ బి౦ సై నే ల , _ మల్లిమౌల ళుటు0' , ఏం జల స " ర వ్‌ | లా | | న సం టు త్త ము ఎం సమ్మెట్టు క్‌ స్ట గ కన! స, వాలు వ గ ల. నా జ | చ 1 ల్‌ న స మ, బన న ుఘవ్న నన్త్వ్య్యూ / తాం అ మమ. సంస [న సే సట న సయ్‌ 4 న న [స ( ను సి సా ష్య మం ్ను | 141 హో ప శ్‌! రా న నా న్‌ ర యి మ్‌. నో ్తైంల్నొ స్‌ సళ స్ట , న

అనంత్‌ సత్యాలు (వచన కావ్యలి డె. బాఫ్రండ్డి జూబిలీ పబ్లికేషన్స్‌ హైదరాబాద్‌

తీసకిగి 1114 571746౬౮ గ069 ౪956 ౧౧) 7౪/4౮ 6% లా ళా ౨౧౮. 82014 [664౮ రగ జ్రనలి ణ్‌

రా ఈల [151 ౬౯6160౧ : 1979 0౧106 ౧6౪15౬౭6 ఇగ6 5౧12666 [౯6110౧ : 2003

గిం

త ఆఅ 41101 ల్సి న. నొగంద: గ9. 100/- పా ల

౮5 $10 ర ద) ఉం! నీ 06. 4 ం/

శ " వ. ని0/50660 0/ ఘం అీల౨1166 5911021009 ల్‌ హైదరాలొడ్‌ ౧|౦10, [0265 అీ౪01!66 [1115 1/66/4046 - 500 033 ౫.౧. - [౦14 ౧౦౦/65 4౪/2//20/69 2౧ ౪190౧2120060౧/2 ని4ని॥19[06/9 4-1-435, 8201 51/66 ౪9౧2౧ 82౪2౧

గ/ర6ం/20%ష6 2౧6 ద/2౧౦౧6౩ సీడ౪062)/2 800% 1410456 0౧౧. 4గ౧/& 52గ24) 142౧6 (20018462, గరం/2040 - 500 027. లింం/౧66 డి ౧/౧౧/౧౩౦౮ 2/ ౪1014 ౧౦౫౧౮16౯ 56౧//093 శందజ్రందిాా 4 4040 0247 ర్తహ౭ ల/42బ్లా '|౩|204003, [0/66/2046 - 500 044 న౧౦గ౧6 : 2767 6910 దిండం2/66 ౧0 గోర 45 ౧౭౮ 0౧2/02౧ గడర్రాడిగ్రం?2 అ0౧౮౭౯౮6౦౧ 00/7 ర 2 ౩3౮7౦౧ ౮ [1 |ర౭)/ ౬/60, త రోడ శో జగ న య. 0/ 60484272౧7 520/2 5/ 5254 0౧ ౪0౧ ౧8 తీటలగ0/96 70/౧0 ననా 000/7 060406 /0 44 8 2740౧002 ౧౭౮ 0 చంగి/069 ౬7/60 42౧౮ 0౧07౦6౯ 0/ గ ౬2624409 తంరో సను తజ్రజిగా 60౧0౮6 |

అంకితం ద లాం న లం నా యాయ క. ట్రీ | , కృతి స్వీకర్తలు శ్రీమతి వేంకట సత్యనారాయణమ్మ - శ్రీ ఎ.వియస్‌. రాజు ఆదర్భ దంపతులకు అభిమాన పురస్వ్పరంగా “అనంతసత్యాలు' కృతి అంకితం, తమ జీవితాలను ధార్మిక చింతనతో, సాంఘిక సేవాతత్స్పరతతో, అభ్యుదయమార్గాన వెలిగిస్తున్న ఈ పుణ్యదంపతులకు నారి నినాహ స్వర్ణోత్సవ సందర్భంగా సమర్పిస్తున్న అనంత సత్యాక్షర అభినందన మాల, విశ్వవిఖ్యాత పారిశ్రామిక వేత్త, విజ్ఞాన ప్రజ్ఞాన సంపన్నులు “టీక మొ... శ్రీబ. రామలింగ రాజు గారికి యస. అభినందన పూర్వకంగా న బం ఈ కృతి తొలిప్రతి సమరి్శితం కృతికర్త

సత్వథతులకు అంకెతమోొతున్న సత్వాలు “సత్యాసాయి”ని అక్షరాలా సేవిస్తున్న సత్యవ్రతులు మీరు సత్యనారాయణి, సత్యనారాయబణుడు అక్షరాకృతులైన నామకరణాకృతులు మీరు రాజయోగంలో కర్మయోగం - కర్మయోగంలో భక్తియోగం సాధిస్తున్న ధర్మ యోగులు మీరు అన్నవరంలో వెలసిన పరతత్వ రూపుని సత్యతత్వ విదులైన జ్ఞానయోగులు మీరు ఒకరిలో ఒకరు సత్యదర్శనం చేసుకుంటున్న అద్వైత రసాద్వైత అనంద దంపతులు మీరు ఇపుడు, మీ వివాహ స్వర్లోత్సవం విజయాశీస్సులందిస్తున్న నిత్యనూతన రాగ యోగులు మీరు! ఎ.వియస్‌. రాజుగారూ | చరిత్రను గర్భీకరించుకున్న నీ “అల్లూరి వెంకట నత్యనారాయణరాజు ” నామకరణాన్ని మాటలకు ఇంపు కుదింపు లోనే ఉందని “ఎ.వి.యస్‌.రాజు'గా సూత్రీకరించుకున్నావు - అగణిత గేయ మాలికలతో సత్యసాయిని ఆరాధిస్తున్న సత్యసాధకుడవు నీవు సత్య బోధకుడిన్న అక్షరాలా సేవిస్తున్న సత్యోపాసకుడవు నీవు - నీ రచనల్లో “రామరసామృతం” కురిపిస్తున్నావు “శ్రీసాయి సుధా మాధురులు” అందిస్తున్నావు 'సత్యాలను' సాహితీకరిస్తున్న స్వాప్పికుజ్ని నేను - శ

అగణిత భావసత్యాలతో అనంతాన్ని అనుభూతిస్తున్న సత్యపిపానువును నేను! అందుకే నా “అనంతసత్యా”ల కావ్యం ఆదర్శ దంపతులైన మీకు అంకితం కావడం భావ్యం! నేను ఏకైక సత్యాన్ని అనేకానేక దీపాలుగా వెలిగిస్తుంటే నీవు ప్రేమైక సత్యసాయీశున్ని లెక్కలేని రూపాలుగా తిలకిస్తున్నావు ఈ దీపాలవెలుగుకు - ఆ రూపాల రంగులకు అక్షరసాక్షి సంతం - ఈ అంకితం |! ఇది మన స్నేహానికి రజతోత్సవం నా కవితాయాగానికి స్వర్ణోత్సవం సత్యానికి సత్యం అంకితమౌతున్న సత్యోత్సవం సాహితీలోకాని!ి ఆనందోత్సవం! బాసర జ్ఞాన సరస్వతీ పీరం భద్రాచలం సీతారాముల నిలయం వెలసిన గోదావరి తీరం మన ఉమ్మడి శ్రీకారం - మమకారం గోదావరి కేదారాలలో పండించిన అనుభవం గోలకొండుకం మోసుకొచ్చావు! నందికొండలో వెలసిన (ప్రబుద్ధ నాగార్జునుని స్మరిస్తూ నిర్మాణాల కర్మాగారాల సంస్కృతిలో కార్మికుడవై కష్టఫలాలు ఆర్జించావు ధార్మికుడై, మార్మికుడవై సమాజ సంక్షేమం కోసం సంపదను సద్వినియోగం చేస్తున్నావు! రణశీలురైన రాజవంశంలో పుట్టి వితరణశీలుడవై శ

జనవంశంలో రాణిస్తున్నావు అమరజీవి విప్ణవవీరుడు అల్లూరి సీతారామరాజు వీరావేశం నడిపిస్తున్న 'ప్రగతియాత్ర సాగిస్తున్నావు చేపట్టిన కార్యాలన్నిటిలో నీ పట్టు నిరూపిస్తున్నావు - మా చెల్లమ్మ “సత్యనారాయణి” చేసుకున్న పుణ్యపు ఫలాలు నీ జీవిత సాఫల్యాలుగా దీపిస్తున్నావు - తెలుగు కట్టు, బొట్టు - తెలుగు మాట, పాట నీ చిరునామా చేసుకున్నావు లక్షల, కోట్ల కన్నా విలువ గల లక్షలాది చెట్లు నాటుతున్న వనరక్షకుడవు నీవు విద్యా వైద్య, విద్యుళ్‌ నిర్మాణ యజ్ఞాలతో జన్మభూమి సేవ చేస్తున్న జనరక్షకుడవు నీవు - ఏ రంగంలో కాలు పెట్టినా విజయం నిన్ను వరిస్తున్నది తెలుగు తల్లిని సేవిస్తున్న భరతమాతను పూజిస్తున్న నిన్ను బంగారు భవిష్యత్తు పిలుస్తున్నది - కారణ జన్ముడు శ్రీ బైర్రాజు సత్యనారాయణరాజు సత్యాత్మ స్వష్నాల పంట ఈ కృతి తొలి ప్రతిని స్వీకరిస్తున్న శ్రీ రామలింగరాజు ఆయన కాలానికి దారి చూపిస్తున్న దేశభక్తుడు, అంతరిక్ష యవనిక మీద అక్షర సత్యాలు వెలిగిస్తున్న విజ్ఞాన జిజ్ఞానవు ళ్‌

ఆబాల గోపాలానికి ఆప్పుడు మన ఇరువురు స్నేహ సందీప్తుడు. "పేద పల్లె సీమల్లో విద్యా వైద్య జ్యోతులు వెలిగిస్తున్న త్యాగ ధనుడు సహ జీవన ఘనుడు. దుర్భిక్ష షీడితుడైనా - అమెరికా అధ్యక్షుడైనా మానవత్వ మందిరంలో ఒకరేనని భావించే సమతావాది సత్యవేది ఆయన. మనం ముగ్గురం ఈ అనంత సత్యాక్షర వృక్షం క్రింది కలుసుకున్నందుకు ఆనందిస్తున్నాను. మన పవిత్ర మైత్రి మానవలోక కళ్యాణానికి సవితృ దీప్తి కావాలని ఆకాంక్షిస్తున్నాను. మీ వివాహ స్వర్ణోత్సవ శుభసందర్భంలో మీకు సాహితీలోకం పక్షాన బంధుమిత్రుల సమక్షాన అభినందన మందార మాలలు అందిస్తున్నాను. ఏటేటా సత్యాక్షరదీపాలతో విశిష్ట విజయ రూపాలతో మీ వివాహ జన్మదినోత్సవం జరుపుకుంటామని విశ్వసిస్తున్నాను. శుభం భూయాత్‌... "హైదరాబాద్‌ డేది. 21-2-2003 (శుక్రవారం) = జె, బాప్పురెడ్డి ఇ]

మళ్లీ బక మాట

“అనంత సత్యాలు” ఇంతవరకు నేను చేసిన రచనలన్నిటిలో శిఖరాయ మానమైంది. నా తాత్విక ఆధ్యాత్మిక భావచేతనాన్ని ప్రతిబింబించే ఈ గ్రంధం తొలిసారి 1979లో జూలై 26 నాడు డెట్రాయిట్‌లో జరిగిన రెండవ ఉత్తర అమెరికా తెలుగు మహాసభల్లో ఆవిష్కరించబడింది అది ఒక మరుపురాని మధురానుభూతి. వందలాది ప్రవాసాంధ్రులతో కళకళలాడిన ఆసభలో పాల్గొన్న అనేక మంది పెద్దలు నన్ను ఆశీర్వదించారు. ఆ తర్వాత 1986లో ముఖ్యమైన మార్చులు చేర్చులతో రెండవ ముద్రణ వెలువడింది. తరువాత తాత్విక చింతనకు సంబంధించని కొన్ని కవితలను తొలగించి, ఈ గ్రంధం యొక్క ప్రధాన ఇతివృత్తమైన తాత్విక, ఆధ్యాత్మిక భావచింతనకు చెందిన మరికొన్ని కవితలను చేర్చీ రెండవ ముద్రణగా 1986లో రూపొందింది. ప్రఖ్యాత సాహితీ విమర్శకులు డా॥ కొత్తపల్లి వీరభద్రరావు గారు తీర్చిన సుదీర్హ “అముఖం” ఈ గ్రంధానికి ఒక కొత్త శక్తిని ప్రసాదించింది. ఒక (ప్రత్యేక నూతన భావధారలను ఆవిష్కరించిన కావ్యంగా రూపొంది అనేక మంది విజ్ఞాన శాస్త్రవేత్తల అభినందనలనందుకొంది. తొలి ప్రచురణ తరువాత నేను వచన కవితా రూపంలో తత్వజ్ఞాన స్పర్శలో వ్రాసిన సుమారు 30 క్రొత్త కవితలతో సరిక్రొత్త అందాలతో మళ్లీ మీ ముందుకు వస్తున్నది. అనేక మంది విజ్ఞాన ప్రజ్ఞానాధనుల ప్రశంసల నందుకుంది. అందుకు నాకెంతో సంతృప్తిని ఆనందాన్ని అందించింది. సరికొత్త అందాలతో మీ ముందుకు వస్తున్నది.

వచన కవితా ప్రక్రియలో వెలువడ్డ ఆధ్యాత్మిక తాత్విక చింతనాపరమైన ఒక విశిష్ట కావ్యంగా సహృదయులు, సాహిత్య విమర్శకులు ఈ గ్రంథాన్ని గుర్తించినందుకు నాకెంతో సంతృప్తి కలిగింది. ఈ కోవకు చెందిన నా ముద్రితా ముద్రిత వచన కవితలన్నీ ఇందులో చేర్చబడ్డాయి. ఈ “అనంత సత్యాల” గూర్చి నేను ఇంతకు ముందు అభియుక్తం చేసిన కొన్ని అభిప్రాయాలను ఇక్క పునశ్చరణం చేస్తున్నాను.

“ప్రకృతి శాస్త్రాలు, విజ్ఞాన శాఖలు కొన్ని కొన్ని నిర్దిష్టమైన సత్యాలను ఆధారంగా చేసుకొని తమతమ పరిధిలో వస్తు తత్వాన్ని పరిశీలించి ఏదో ఒక ప్రయోజనాత్మక ఫలితాన్ని సాధిస్తున్నాయి. కాని, కవిత్వం ఒక వన్తువులోని ఏదో ఒక సత్యానికి కట్టుబడి సంతృప్తి చెందదు. దేశ కాలానుగుణంగా భౌతిక ప్రయోజనానుకూలంగా ఒకే వస్తువులో అనేకానేక సత్యదర్శనం చేయగల మహాశక్తి కవిత.

న.

పంచేంద్రియానుభవ యోగ్యమయిన నృష్టిని పరిశీలించి, విశ్లేషించి (ప్రయోజనాత్మక సత్యాలను ్రబుద్ధం చేసేవి లోకంలోని చదువులు, శాస్త్రాలు, కాన, కవిత భౌతిక సృష్టిగతమయిన భావసృష్టి చేస్తుంది. ఉన్న దానిలో ఉన్న దనుకున్నదానిలో లేనిదాన్నీ, లేనిదానిలో లేదనుకున్నదానిలో ఉన్న దాన్నీ దర్శించి, మనకు నవనవానుభూతులు కలిగిస్తుంది కవిత. కొంచెం గంభీరంగా తరచి చూస్తే ప్రతి వస్తువూ కొన్ని సత్యాలకు నిలయంగా భాసిస్తుంది. ఒక వస్తువులో మన మింతవరకు చూడని ఒక సత్యాన్ని చూడగలిగినప్పుడు కలిగే రసానందం-రసానుభూతి అనిర్వచనీయమైనవి. అందమయిన అన్మూయి మోములో దాగిన చంద్రబింబాన్ని చూపించిన ఆదికవి అలాంటి అస్పృష్టసత్యాన్ని స్పృశించి ఆనందానుభూతిని పంచాడు. రహస్యమేమిటంటే-ప్రతివస్తువులోనూ ఏవోకొన్ని మరికొన్ని ఇంకాకొన్ని సత్యాలు గర్భితమై ఉన్నాయి. ఒక కవి ఎన్నెన్ని క్రొత్త గుప్తసత్యాలపై గల తెర తీయగలిగాడన్నదే ఆ కవి ప్రతిభా పాండిత్య విశేషాలకు ప్రథమ ప్రబల తార్కాణం.

అయితే ఏ వస్తువులో ఎన్ని నత్యాలు నిక్షిప్తమై ఉన్నాయన్నదే ఇక్కడ కీలకమయిన ప్రశ్న. అందుకు నా వినమ సమాధానమే ఈ రచన. సత్యాలు అనంతం- 'ప్రతి వస్తువులో దాగివున్న సత్యాలు అనంతం. ప్రతి వస్తువూ దేశ కాలాల లీలారూపమే. అందుకే దేశ కాలాలను నిర్వచించే ఆ అనంతత్వమే దేశ కాలబద్ధమయిన ప్రతి వన్తువునూ పరివేష్టించింది.

భౌతిక సత్యాలు, భావ సత్యాలు, కల్పనాసత్యాలు, అనుభూతి సత్యాలు- అన్ని సత్యాలూ కవితాసాహిత్య సుందర బృందావనంలో విరబూసిన అగణిత భావకోరకాలే. సత్యాలు రసపోషకాలు; సత్యాలు అనుభూతి హేతువులు; సత్యాలు ఇంద్రియానంద (ప్రేరకాలు-సత్యాన్వేషణమే, సత్య దర్శనమే, సత్యావిష్క్కరణమే సాహిత్య పరమావధి.

నత్యాలు అనంతమన్న భావస్సృహతోనే దైవత్వ మానవత్వాల ఏకత్వ రూపదర్శనం చేశాను. దైవం సత్యస్వరూపి. నత్యం అనంతరూపి. అనంత సత్యారాధనమే ఈ రసానందకావ్యం.

కవితా వస్తువులు, కవితాసత్యాలు అనంతం. నా పరిమిత జీవచైతన్యానికీ, భావ చైతన్యానికీ అందిన కొన్ని సత్యచిత్రాలను, రసానుభూతులను మీ కందిస్తున్నాను. అవి ఎందరి దృకృథాలను సకల జనానంద సంకల్పోన్ముఖుల్ని చేయగలగితే అంతటి ఆత్మానందభరితుణ్నవుతాను.

సర్వనమతాసత్యవాదం నాది. సాహిత్యసామ్యవాదం నాది. హేతువాద

౪

నినాదాలను ఇతర శాస్త్రాలకు వదిలేసి, హృదయవాద నాదాలను కదిలించాలనే సంకల్పం నాది; ప్రబోధదృష్టి నాది. ప్రగతిదృష్టి నాది.”

నాతో నుదీర్జ స్నేహానుబంధం పెంచుకుంటున్న, స్వచృంద సాహిత్య గంధం పంచుకుంటున్న అభ్యుదయ కార్యశీలి బహుముఖ ప్రతిభాశాలి శ్రీ ఎ.వి.ఎస్‌. రాజు గారు నతీనమవేతంగా ఈ మూడవ విసృత ముద్రణకు చేయూతమిచ్చి, స్నేహోపాయనంగా కృతిని “అంకితం” తీసుకున్నందుకు నేను ధన్వుణ్ని. వారికి నా కృతజ్ఞతా పూర్వక “ప్రశంసాంజలి". శ్రీ ఎ.వి.ఎస్‌. రాజుగారు రైతు బిడ్డగా పుట్ట అంచలంచలుగా ఎదిగి, శిఖరాయమానుడైన పారిశ్రామికవేత్తగా కీర్తిగడించి భవన నిర్మాణరంగంలో అపారమైన సేవలందిస్తున్నారు. భవన నిర్మాణంతో పాటు ఆయన భగవాన్‌ సత్యసాయి కృపాకటాక్షములచేత కవన నిర్మాణం కూడా చేస్తున్న సవ్యసాచి. ఆయన రచించిన సహజ సుందర రామాయణ గ్రంథం, సత్యసాయి ప్రభోదనలకు అద్దంపట్టి స్వామి విరాట్‌ స్వరూనాన్ని కొనియాడే స్వచ్చంద భావ కవితలు వేలాదిగా రచించారు - ఆ స్వామి అక్షయాశీస్సులు అందుకున్నారు. ఆయన ఎంతో ఉదారంగా తన సంపదను కొంత సమాజ సేవ కోసం, సాహిత్య సంస్కృతుల పురోగతికోసం వినియోగిస్తున్నందుకు అభినందనీయులు, కృతి స్వీకర్తలైన ఆదర్శ దంపతులు వెంకటసత్యనారాయణమ్మ, వెంకట సత్యనారాయణరాజు గారలకు వారి పుత్ర పౌత్రానేక శోభితమైన కుటుంబానికి ఈశ్వరుడు, సాయీశ్వరుడు ఆయురారోగ్య ఐశ్వర్యాలు ప్రసాదించుగాక!

ఈ కృతి తొలిపతిని స్వీకరించడానికి అంగీకరించిన జగత్‌ విఖ్యాత పారిశ్రామిక వేత్త విజ్ఞాన ప్రజ్ఞాన కోవిదులు “సత్యం కంప్యూటర్‌ సర్వీసెస్‌ ప్రైవేట్‌ లిమిటెట్‌ కంపెని అధిపతులు శ్రీ బైర్రాజు రామ లింగరాజు గారికి నా పులకిత హృదయ పూర్వక ధన్యవాదాలు. ఆయన అలవోకగా రచించిన అముద్రిత కవితలు ముద్రిమై సాహితీ లోకానికి నవ వసంత శోభ చేకూర్చాలని అశీస్తున్నాను. పేద పల్లె సీమలకు అయన అందిస్తున్న అపారమైన విద్యావైద్య సేవలు ప్రశంసనీయాలు. వారి తండ్రి గారు కీశే. బైర్రాజు సత్యనారాయణరాజుగారు గ్రేమానురాగాలతో కలిగించిన స్పూర్తితో వారు అదిరోహించిన అభ్యుదయ శిఖరాలు అబాలగోపాలానికి ఎంతట్‌ ఆనంద దాయకమో అంతటి ఆదర్శ[ప్రాయము. ఇంతకు పూర్వం వారు నా కావ్యసంపుటి “అక్షరానుభూతులు”ని అంకితం తీసుకొని నా పట్ల చూపించిన అదరాభిమానులు ఒక మరుపురాని మరువలేని అనృుతానుభూతి. వారు సాహిత్య సంస్కృతి రంగాలకు చేస్తున్న సేవతోపాటు అత్యాధునిక విజ్ఞాన ధాయకమైన కంప్యూటర్‌ సేవలు ప్రపంచ స్థాయిలో అందిస్తున్నందుకు ఈ సందర్భంలో వారిని ఆత్మదఘ్నంగా అభినంది

శ

స్తున్నాను. శ్రీమతి నందిని రామలింగరాజు ఆదర్శ దంపతులను వారి కుటుంబ సభ్యులందరిని భగవంతుడు చల్లగా చూడాలని ప్రార్థిస్తున్నాను. నిరంతర సాహితీ తపస్వి, సువిశాల యశస్వి డా॥ కొత్తపల్లి వీరభద్రరావుగారు ఈ కావ్యాత్మను తమ అమూల్య భావదీప్తితో ఆవిష్కరించారు. నాపట్ల, నా సాహిత్య వ్యవసాయం పట్ట గత నాలుగు దశాబ్దాలుగా ఆదరాభిమూనాలు చూపుతున్న నిరాడంబర నిత్య సత్యాన్వేషి ఆయన. విజ్ఞాన ప్రజ్ఞాన శిఖరాలు అందుకున్న వీరభద్రుడు తన సిద్ధవాక్కులతో అత్మానుభూతితో నన్నాశీర్వదించినందుకు కృతజ్ఞతాంజలి ఘటిస్తున్నాను. ప్రఖ్యాత విద్యావేత్త దార్శనికుడైన విమర్శకులు, సృజనశీలి, విజ్ఞాన దాయకమైన రచనాశిల్చి డా. ఐ.వి. చలపతిరావుగారు ఇంగ్లీషులో ఈ (గ్రంధానికి సునిశితమైన ఉపోద్భాతం వ్రాశారు. అందుకు నేను ఆయనకు పులకిత హృదయంతో నమోవాకాలు సమర్పిస్తున్నాను. లోకమాన్యులు భారతీయ తత్వవేత్తలు ఆచార్య క. సచ్చిదానంద మూర్తిగారు, అచార్య వి. మధుసూదనరెడ్డి గారు వారి అక్షరాశీస్సులు అందించి నా అనంత సత్యాన్వేషకు పుష్టిని చేళూర్చి నందుకు వారికి బుణపడి ఉన్నాను. నా పేర ఒక ప్రజాట్రస్టు ఏర్పాటు చేసి, భారతీయ సాహిత్య సంస్కృతిక వికాసాలకు తోడ్పడుతున్న మిత్రులందరికీ, దేశవిదేశాలలో నన్ను అభిమానించి, సత్కరించి పోత్సహిస్తున్న మిత్రులందరికీ ముఖ్యంగా మాన్యవదాన్యులుకు నా ప్రశంసా పూర్వక అభివందనలు. నా సాహిత్య కృషిని గుర్తించి నా పుస్తకాలను ప్రచురించిన “జూబిలీ పబ్లికేషన్‌" వారికి ముఖ్యంగా శ్రీ జె. మారుతి గారికి నా కృతజ్ఞతలు. గ్రంథాన్ని ముచ్చటగా ముద్రించిన విస్ల కంప్యూటర్‌ సర్వీసెస్‌ వారికి నా ప్రత్యేక ధన్యవాదాలు. నా పుస్తకాలను పాఠక లోకానికి అందిస్తున్న 'సేవాతత్పరులైన విశాలాంధ్ర పబ్లికేషన్స్‌ వారికి ముఖ్యంగా శ్రీ రాజేశ్వర్‌రావుగారికి నా 'ప్రసంశాపూర్వక కృతజ్ఞతలు. నో ఆత్మజ్యోతియై నా సాహిత్య హేతియై నన్ను వెలిగించే నా జీవితేశ్వరి రాజేశ్వరికి నా ప్రబుద్ధ ప్రణవాంజలి. జిజ్ఞాసువులూ, రసజ్ఞులూ అయిన పాఠకలోకానికి ఆలోచనామృత కలశంగా ఈ సంపుటిని అందిస్తున్నాను.

• జె. బాపురెడ్డి గ

ఆముఖం

“సుకవితా యద్వస్తి రాజ్యేనకిమ్‌” అన్నారు మన పెద్దలు. సప్త సంతానా లలో ఖిలంకానిది కృతిగనుక, కవితామయమైన ఆ కృతికి- సప్త సంతానాల్ని ప్రతిష్టించేశక్తి ఉన్న రాచరికానికి మించిన స్థానం ఇచ్చారు, ప్రపంచం కల రూపు తెలిసిన మనవారు. నశ్వరమైన జగత్తులో సుస్థిరమైనది కృతి గనుక, దానికి కృతి భర్తలు కావాలని మన రాజులు, జమీందారులు, చక్రవర్తులు పూర్వంలో తహ తహలాడారు. వారిలో చాలామందిని నేడు మనం స్మరించడానికి కారణం వారు కృతి భర్తలు కావడమే! కృతి భర్తలకే ఈ శాశ్వతత్వం లభించినప్పుడు కృతి కర్తల విషయం వేరే చెప్పాలా?

గుణసమగ్రతను ప్రసాదించే విషయంలో పరాజ్ముఖత సహజ లక్షణమైన “విశ్వసృజః ప్రవృత్తి” ఒక్కొక్క కవి పురాకృతపుణ్యవిశేషంచేత - సమగ్రతను ప్రసాదిస్తే, సువర్జానికి సుగంధం అబ్బినట్లే గదా!

“అనంత సత్యాలు” వ్రాసిన మన బాపురెడ్డి గారి విషయంలో ఈ పని జరిగింది. ఆయనలో కావ్యనిర్మాణ చతురత, రాజకార్యనిర్వహణ దక్షత ఏకత్రిత మయ్యాయి. పై నానుడిలో, “రాజ్య” శబ్దం అధికారానికి ఉప లక్షణం. మన సాహిత్య చరిత్రలో ఇద్దరు, ముగ్గురు ఈ వూర్వవుణ్యం ఉన్నవారు కనబడుతున్నారు. ఈ ప్రజాయుగంలో ఈ పుణ్యం సామాన్య ప్రజలలో నుండి వచ్చిన కవికి దక్కడం సహజం! ఇక్కడ ఇదే జరిగింది!

ఈ ప్రజాయుగంలో రోజురోజూ మారుతూవస్తూూ ఉన్న “ఇజా"ల నిజానిజాలు గుర్తించి; మనుష్యులలో లాగే కవిత్వంలో కూడా “మంచిచెడ్డలు రెండే భేదాలు అని గ్రహించి; కవిత్వం అనుభూతి విషయంలో హృదయదఘ్నంగా ఉండవలసినా, నృజనవేళ బుద్ధిదీపం దానికి దారి చూపింపవలసిన ఆవశ్యక€ి ఉన్నదనే విషయం ఆకళింపునకు తెచ్చుకొని రచన సాగించే కొద్దిమంది కవులల్‌ బాపురెడ్డిగారి స్థానం ఉన్నతమైనది. వివిధ సాహిత్యరీతులలో పరవళ్ళు త్రొక్కిన వీరి కవితా స్రవంతి క్రమశక్రమంగా గభీరతను గాంభీర్యాన్ని సంతరించుకొని జీవనదిగా సాగిపోతోంది.

స

సృష్టిలోని సమస్త పదార్థం కవితావస్తువుగా-కవిగారి రచనా పాటవాన్ని బట్టి, తాత్తికదృష్టిని బట్టి - సత్యం, శివం, సుందరంగా భాసిస్తుందని అనుభవపూర్వకంగా గ్రహించిన ఈ కవి తన కవిత్వానికి సమన్వయం ప్రాణంగా చేసుకోగలిగాడు. ఇందువల్లనే ఈయన కవిత్వంలో దేహానికి, మనస్సునకు, బుద్దికి సముచిత స్థానాలు లభించడమే కాకుండా- చాలామంది అధునిక కవులలో కనబడని అతీంద్రియమైన ఆత్మవస్తువుతో వాటికి సమన్వయం చేసే ప్రయత్నం కనబడుతుంది. మహాకవికి మామూలు కవికి తేడా ఎక్కడ ఉంది అని పరిశీలిస్తే ఆయా కవుల తత్త్యదృష్టిలో ఉంది అనాలి. ఈ విషయాన్నే ఒక ఇంగ్లీషు విమర్శకుడు “69410061 219 146066 0౫ 46 [2గ6 0 గ౧1౧౮ అ 1౧6406 1% ౪౪ ” అని చెప్పాడు. మహాకవులెవ్వరూ సమన్వయం చెయ్యని సందేశం లేని కావ్యాలు వాయలేదు. “తిర్ధానికి తీర్థం, ప్రసాదానికి ప్రసాదం”గా ఉన్న రచనలు, ఎంత రమణీయంగా ఉన్నా ఏకసూత్రబద్ధం కాని మణులవలె, విడిగా పొడిగా ఉంటాయి కవి చేసే సమన్వయమే ఇచ్చే సందేశమే ప్రాణజరూపమైన అంతర్నిహితమైన- కావ్యాన్ని అర్థవంతంచేసే ఈ సూత్రం. విశ్వజనీనమైన రచనలు చేసే కవులలో ఈ సందేశం, సర్వకాలాలకు సర్వులకు పనికి వచ్చేలా ఉంటుంది. బాపురెడ్డిగారి కవిత్వంలో కనబడేది- అంటే ఉన్నానని సూచించేది- వాచ్యంకాని- ఈ సందేశ సూత్రం. వీరి పూర్వపు రచనలలో దృశ్యాదృశ్యంగా మబ్బుచాటు వెన్నెల వెలుగుగా దర్శనమిస్తూ వచ్చిన ఈ సందేశాత్మకతత్త్య దృష్టి “అనంత సత్యాలు” కావ్యంలో- కవి అనంత సత్యాన్ని దర్శించి ప్రదర్శించే నాటికి అన్నమాట- పంచేంద్రియ పరిధి దాటి ఆనందాంబర వీధిలో విహరించే స్థితికి వచ్చింది. దీనితో, కవి మహాకవి అయ్యాడు. ఈ కావ్యపఠనంవల్ల మనకు కలిగే అనుభూతికి, ఇతర కావ్యాలు చదవడంవల్ల కలిగే అనుభూతికి ఉన్న తారతమ్యం- సంతోషానికి ఆనందానికి ఉన్నంత ఉంది! చిన్నప్పుడే వలచి వచ్చిన కవితా లతాంగిని ఏకపత్నిగా ఏలుకొంటూ ఉన్న బాప్పురెడ్డిగారిలోని దాక్షిణ్యం, భంగ్యంతరాలలో ఆ కవితా లతాంగినే సంతరించు క!

కోవడంలో కనబడుతుంది. అనంద తుందిలమైన అంతరంగంతో అట్టులు సాచి ఆకాశాన్ని అందుకోవాలని చేసే ప్రయత్నాలలో ఆయన ఎగిరినంత ఎత్తూ అమె కూడా అలవోకగా వెంట పోళుంది. హిమాలయోత్తుంగమైన కవిత, మహిమాలయం అయింది ఇందువల్లనే! శ్రావ్యమైన శబ్దం, రమ్యమైన అర్ధంతో హృద్యమైన అనుభూతి నిస్తుంది ఇందువల్లనే! హృదయం, మేధ - సరిసమంగా పనిచేసే మహాకవికే ఈ వాగర్ధ ప్రణయం సాధ్యపడుతుంది. అన్ని వస్తువులలో, అన్ని పరిస్టితులలో అందాన్ని చూచి దాన్ని ఇతరులకు అందించే నైపుణ్యం మహా కవిసాత్తు. సర్వే సర్వత్ర ప్రసన్నత ఉట్టిపడే సమాస ఘటన, మాటల కూర్చు ఈ కవి సామ్ము సహృదయుల హృదయాలను ఆకట్టుకొనే రుచిర భావాలు, అందమైన మాటల చీరలు కట్టుకొని కులుకుతూ బోటులవలె కనబడతాయి. ఈ మాటల మాటున దాగిన “భావం” స్వస్వరూప జ్ఞానం ఉన్న కవికీ ప్రధమ దర్శనమిచ్చి తరువాత సహృదయులను కరుణిస్తుంది. ఇందువల్లనే, శబ్ద శక్తిని గ్రహించిన కవికి అది ఎలా సాక్షాత్కరిస్తుందో, ఎలా వళశమవుతుందో వేదకవి ఇలా ప్రవచించాడు:

“ఉతత్వః వళ్యన్హు దదర్భవాబ-

ముతత్తః ళ్ళజ్వున్లు శృణోత్యేనామ్‌!

ఉలో తస్మై తన్వం ఎవిన(సే

జాయే వపత్య ఉళతీ నువాసాఖు”

(ఒకడు వాక్కును చూస్తూ ఉన్నా చూడలేడు గదా! ఇంకొకడు ఈ శబ్దాన్ని వింటూ ఉన్నా వినలేడు! ఈ వాక్కు (సన్నని) శుభ్రమైన బట్టలు ధరించి ఉరకలు వేసే కోరికలున్న భార్య భర్తకు వలె మరి ఒకడికి శబ్ద శాస్త్రం తెలిసిన వాడికి తన శరీరాన్ని (స్వరూపాన్సి ప్రకాశింపజేస్తుంది గదా!)

ఇక్కడ మనం వ్యాకరణ శాస్త్రవేత్త స్థానంలో శబ్ద సౌందర్యాన్ని ఎరిగిన కవిని గ్రహిద్దాం. మహాకవియైన బాపురెడ్డిగారికి శబ్దం తన అర్భాన్ని సాక్షాత్కరింప జేసింది అనడంలో అతిశయోక్తి లేదు! ఆయన రచనలలో - సహస్రాధిక శీర్షికలతో, పదులకొలది రచనలున్నాయి - ఏది పరిశీలించినా - పద్యంగాని, గద్యంగాని, గేయంగాని, గేయ నాటికగాని - ఈ సత్యం మనకు ప్రథమ దర్శన మిస్తుంది.

1

“నెదరులాండు”ను గూర్చి వ్రాసినా బెదరుగుండె బిత్తరిని గూర్చి వ్రాసినా, “విపద్గీతి" ' రాసినా, “విశాఖ లేఖ” వ్రాసినా, “విజయ శంఖం” పూరించినా, “ప్రగతిగీతి” పాడినా ఈ కవి - శబ్దం వెనుకదాగి ఉన్న ఆర్జాన్ని గుర్తించి ప్రదర్శిస్తారు.

ఇదే విధంగా శబ్బార్దాల రెండింటికీ వెనుకనున్న తత్త్వాన్ని మెచ్చుకొని వ్రాస్తారు. అదే సత్యం! హిరణ్మయమై రమ్యమైన ప్రకృతి వెనుక విహితమై ఉన్న సత్యాన్ని దర్శిస్తాడు. చాలామంది రమ్య ప్రకృతిని చూచి ముగ్గులై తృప్తి పొందిపోతారు. బాపురెడ్డిగారు ప్రకృతి రమణీయతను మెచ్చుకొంటూనే దాని వెనుక దాగివున్న సత్యాన్ని తాను దర్శించి మనకు చూపిస్తారు. ఇది సామాన్య విషయం కాదు.

ఒకే దైవానికి అనంత రూపాలున్నట్లు వస్తుతః ఒకటే అయిన సత్యానికున్న అనంత రూపాల ప్రదర్శనే “అనంత సత్యాలు" కావ్యంలోని అంతరార్థం. దైవం లాగే సత్యం కూడా-సత్యం, శివం, సుందరం, పరబ్రహ్మతత్త్వం త్రిమూర్త్యాత్మకం అయినట్లే పరసత్యం కూడా సత్యం శివ సుందరాత్మకం. ఈ మూడింటిలో దేనికి (ప్రాముఖ్యమిచ్చి చెప్పినా అన్నీ ఉంటాయి. సత్యం-శవం, సుందరం కాక వీలులేదు; శివం-సత్యం, సుందరంకాక వీలులేదు; సుందరం-సత్యం, శివం కాక వీలులేదు. వీటిలో ఏ ఒకటి మిగిలినవికూడా కాకపోతే, అది అదికాకుండా పోతుంది. అంటే ఏకత్వంలో భిన్నత్వం, భిన్నత్వంలో ఏకత్వం. ఈ పరమ సత్యాన్ని నిష్కర్షగా నిశితంగా “అనంత సత్యాలు” కావ్యంలో కవి ప్రపంచించారు. ఈ సత్యదర్శనం దార్శనిక దృష్టి ఉన్న కవికి గాని సాధ్యంకాదు. అలాంటి కవి మాత్రమే

• రసోవైసః సోవైరసఃఅని అనుభూతికి తెచ్చుకోగలుగుతాడు. ఆ కవే ద్రష్ట! ద్రష్ట కానివాడు స్రష్టకాలేడు! దర్శించే శక్తి సృజించేశక్తి ఒకే నాణానికున్నరెండు పార్య్వాలు. పృథగస్తిత్వం ఏ ఒక్కదానికీ లేదు. ఈ రెండూ అత్యున్నత స్థితిలో ఉన్నవాడే బుషి కల్పుడైన మహాకవి,

స్వర్ణమయ జగత్తులో పడి పశ్చిమదేశ వాసులు - జన్మతః వారెక్కడి వారైనా- నత్య న్వరూపాన్ని విన్మరిన్తూ ఉంటే ఈ విపశ్చితకవి సందేశాత్మకమైన ఉపాయమానంగా “అనంత సత్యాలు” కావ్యాన్ని “ఉత్తర అమెరికాలోని తెలుగు మహాజనులకు” అంకితం చేశారు (1979), ఇక్కడ “తెలుగు మహాజనులు” పశ్చిమ దేశ వాసులకు ప్రతీకలు. బాపురెడ్డి గారి తాత్త్విక దృష్టికి ఈ కావ్య పరాకాష్ట

గగ

చతుర్ధి పురుషార్ధాలలో - ధర్మానికి గ్లాని లేకుండా అర్భాన్ని కామాన్ని అనుభూతిలోనికి తెచ్చుకొని నాల్గవ వురుషార్థాన్ని అఆదర్శనంగా పెట్టుకోవడం సందేశాత్మకంగా వివరించడం బాపురెడ్డి గారి రచనలలో కనబడుతుంది. వారి “నాదవేదాలు” అనే కావ్యంలో ఈ విషయమై ఆయన హృదయావిష్కరణ జరిగింది. ఆయననే అక్కడ ఇలా అన్నారు: “ఈ 'నాదవేదాలు' త్రిముఖాత్మకంగా అవిషృతమైనవి- ప్రణయనాదం, ప్రగతినాదం, ప్రణవనాదం- త్రయీనాద అంతర్వేదసారం ఈ నా కవితాకాసారం.” ఇక్కడ కవి ప్రయోగించిన త్రయీనాద, అంతర్వేద సార శబ్దాలు ఆయన ఆలోచనను, దృక్పధాన్ని మనకు వ్యంగ్య ప్రధానంగా చెబుతున్నాయి. ఇదే చతుర్విధ పురుషార్డ సారం. ఇందు వల్లనే ఈ కావ్యాన్ని “తూర్చుదిశలో తేజరిల్లే తెలుగు మహాజనులకు” అంకితం చేశారు.

ఈ రెండు కావ్యాలు-బాపురెడ్డి గారి మేధకు, హృదయానికి పుత్రికలు. ఈ రెండింటిలో కవితా పదార్థం పుష్కలంగా వున్నా “అనంత సత్యాలు” వారి మేధా జన్యమైనది. “నాదవేదాలు” వారి హృదయజన్యమైనది. ఈ రెండింటిలోను సత్య దర్శనమున్నా - ఒకటి తాత్వికుని సత్య దర్శనం, ఇంకొకటి కవి సత్యదర్శనం. విమర్శకోనం ఇలా రెండింటిని వేరు చేనుకొని చూచినా, నిజానికి ప్రతి మహాకవిలోను ఈ రెండూ ఉంటాయి.

బాపురెడ్డిగారు స్వస్వరూప విజ్ఞానంఉన్న దార్శనిక కవి గనుకనే “అనంత సత్యాలు” కావ్యాన్ని గురించి ఆయనే ఉత్తమ విమర్శకునిలా, అత్మ పరిశీలన చేసుకొని ఇలా అంటారు: “నా కవితా తత్త్వాన్ని, నా రసానంద, దార్శినికత్వాన్నీ అవిచ్చిన్న ధారావాహికగా ఆవిష్కరించే భావచిత్రాలు ఈ 'అనంత సత్యాలు. సాహిత్యం, అందులోనూ కవిత్వం ఏ రాజకీయ సిద్ధాంతానికో, ఏ విజ్ఞానశాస్తానికో, ఏ వాదానికో ఊతనిచ్చే చేతికర్రకాదు. ఊడిగంచేసే దాసి కాదు. కవితకు మానవ జీవితంలో ఒక విశిష్టమైన, వైయక్తికమయిన స్వతంత్ర ప్రతిపత్తి ఉందని నా విశ్వాసం” ఇంతకంటే సూటిగా బాపురెడ్డి గారి కవిత్వాన్ని గురించి- ముఖ్యంగా “అనంతసత్యాలు' కావ్యాన్ని గురించి- ఎవరూ ఏమీ ఎక్కువ చెప్పలేరు!

“అనంత సత్యాలు కావ్యఖండికలలో ఒక్కొక్క చోట కవి వాక్కు, 'ప్రమత్తులైన అలసులకు భయం కొలిపేదిగా ఉంటుంది: సర్వజ్ఞత్వం అపాదించు

1

కొని విజ్ఞవీగుతున్న ఆధునిక మానవునకు వెరపు కలిగించి అతన్ని ఆలోచించేలా చేస్తుంది! ప్రథమంలోనే “అజ్ఞాన జ్ఞానం” అనే శీర్షికలో తన పరిమితత్వాన్ని మనిషి ఇలా గుర్తిస్తాడు : “రెండు మార్గాల నంగమం నా మనో మండలం ఉభయజ్ఞానాల “జ్ఞానం” నాకు తెలియదు అనే “అజ్ఞానం” సత్యాన్ని గురించి చెప్పేటప్పుడు కవిగా చెప్పడమూ ఉంది. మేధావిగా నిర్వచించడమూ ఉంది. ఒకటి బుద్దితో చెప్పింది. ఇంకొకటి హృదయంతో చెప్పింది. “నత్యం ఒళ న్వువ్దుం న్వువ్చుం ఒక నత్యం నత్యాలూ స్వప్పాలూ కలిస్‌ నిత్యజీవితాలాతున్నవి. ” బాప్పురెడ్డిగారి రచనలలో అడుగడుగున గుండెను గుబగుబలాడించే కవిత్వం ఉంటుంది. సొగసుగా ఊహించడం బాప్పురెడ్డిగారికి “వెన్నతో బెట్టిన విద్య.” మన మందరం రోజూ చుక్కల్ని చూస్తూనే ఉన్నాము. వేయి సంవత్సరాల తెలుగు కవిత్వ చరిత్రలో ఎవన్నారండీ నక్షత్రాల్ని గురించి ఇలా : “వాన్యాన్ని శోధిన్తున్సు ఆ చుక్కలను చూడండీ కాలవ్యాళ నహన ఫణఖాలలోని విజ్ఞాన మణుల్లాంటి ఎళ్ళచక్షువుల్ది చూడండీ కోటి కోటి కాంతి నంవత్సరాలకు అందని కోట్ల కోట్ల చుక్కల్సి చూడండి. కన్ఫుల్లో క్రమ్ముకున్తు కారుమబ్బుల్లి కడీగినేసే ఆ కాంతిబింబాలను చూడండీ. బైవత్వం అనంతత్వం ఠలినీ నిర్మలాకాళంలో కట్టుకున్లు భర్శహర్మ్యాల వజ్రన్త్రంభాలను భావోర్టీవ్లులై చూడండి” తగ

చివరి నాలుగు పాదాలలో మనిషి జీవితాన్ని కళ్ళకు కట్టేటట్లు హృదయానికి హత్తుకొనేటట్లు చెప్పలేదా, కవిగారు? మనిషిని గురించిన సమ్యగవగాహన ఉఊంది గనుకనే ఆయన “నానా, నాలలో-నానా, నీలలో” మనిషిని చూడగలిగాడు. “అఖిల వేదాలను, సకల వాదాలను వీడి” మనిషిని పరించడం ప్రారంభించాడు.

ఏ విషయాన్ని ముట్టినా దాన్ని బంగారం చేసే రసవాద విద్య తెలిసిన రసవాదహృదయవేది బావురెడ్డిగారు అంటే స్వభావోక్తీమాత్రమే అవుతుంది. “జీవితం మహాకావ్యం” అనే శీర్షిక క్రింద వ్రాస్తూ “సుందరతర గందరగోళం జీవితం” అంటారు ఈయన. ఈ పదబంధకల్పన ఎంత సులభ సుందరం! ఈ శీర్షిక క్రిందే “అరిషడ్వర్గాల పందిరి మీద, క్షణానికో పూవు పూచే, చిత్రగంధి జీవితం- ఎక్కడ పుడుతుందో తెలియని, ప్రాయేటి కెరటం జీవితం” అంటారు. తాతికమైన పునాది మీద కట్టిన భావ సౌధం కాదా ఇది?

“పంచేంద్రియ పధం”లో తాత్యికుడు, కవి అహమహమికతో పయనిస్తారు ఈ శీర్షికలో ప్రతిపాదంలోను విశిష్టత చూపి “జ్ఞానేంద్రియ చోదిత, పంచేంద్రియ రధంలో” మనల్ని “జ్ఞానానందం, భావానందం, జీవానందం” అనే త్రివిధానంద శోభిత ప్రాంతంలో త్రిప్పుతారు కవిగారు. ఇంత గంభీరంగా వ్రాసిన కవే "చెలికాడు చందమామ” లో అతికోమలంగా “మొయిలు బడిలో చందమామ, అమ్మ ఒడిలో నేను కూర్చుని, ఒకరినొకరం సిలుచుకున్నాం, ఒకరిలో ఒకరిని చూచుకుంటూ, ఉప్పాంగే అమ్మ కళ్ళల్లో, ముద్దుగా ఇద్దరం కలుసుకున్నాం” అంటారు

ఇలా చెప్పుకొంటూపోతే పుస్తక మంతా ఉదాహరించవలసి వస్తుంది నిజంగా, వెన్నెల లాంటి స్వచ్చ కవిత్వానికీ వెన్న లాంటి కవి హృదయానికీ నిదర్శనాలైన కావ్య ఖండికలున్నట్లే, సాగరం గభీరతకూ సమగ్ర దర్శనానికీ ఉదాహరణ ప్రాయాలైనవీ ఎన్నో ఖండికలున్నాయి. “ఏకాంతంలో వేదాంతం” శీర్షికలో బాపురెడ్డిగారు దార్శనిక కవిగా సాక్షాత్కరిస్తారు. ఇందులో “కోహం” అని ప్రల్నించుకొనే జ్ఞానం, “అహం బ్రహ్మాస్మి" అని తెలుసుకొన్న ప్రజ్ఞానం కవిలో మనకు కనబడతాయి.

క.

ఇలా కవి భావాంబర వీథిలో విహరించినా తాత్త్వికాంబుధిలో ఓలలాడినా ఆధునిక యుగధర్మాన్ని అనుసరించి మనిషిని మరిచిపోకుండా “మనిషిని మించిన మహాశక్తిలేదని, మనిషినే ఆరాధిస్తున్న “మహా మనీషి బాపురెడ్డిగారు. ఒక్క ముక్కలో చెప్పాలంటే- ఈ మధ్య కాలంలో నేనింత మంచి కవిత్వం తెలుగులో చదువలేదు అంటే చాలదా? (రెండవ ముద్రణకు వ్రాసినది)

• ఆచార్య కొత్తపల్లి వీరభద్రరావు *జా111

తొలిపలుకు (తాలిముద్రణకు వ్రాసినది)

డా॥ బాపురెడ్డి గారి అనంత సత్యాలు ఆద్యంతం చదివాను దర్శనశాస్త్ర విషయాలు కొంత ఆధ్యయనం చేసి వాటి అర్భాలను అనుసంధానం చేయనివారు, నానా దేశసంచారం చేసి వాటిలోని ఆచార విచారాలను ఆకళింపు చేనుకోనివారు; లౌకజ్ఞానం, విభిన్న వ్యక్తులతో పరిచయం, వరిపాలనానుభవం, ఆంధ్రభాష మీద అధికారం లేనివారు; ఇలాంటి కవితా రచనం చేయలేరు. వీరి కీసాధన సంపత్తి అంతా ఉండటం చేత, వీరి కవితా పరనం నాకెంతో ఆమోదం కల్గించింది.

ఆధ్యాత్మిక తాత్త్విక భావాల్ని వీరు సుందరంగాను సున్నితంగాను కొన్ని సందర్భాల్లో వ్యక్తం చేశారు. ఉదాహరణలు .

అంతర్ముఖంగా యోగమార్గం అన్వేషించేది బహిర్ముఖంగా ప్రయోగమార్గం శోధించేది అనంతత్వాన్నే అన్నారు వీరు. (పు.1) స్వప్నాలూ సత్యాలూ కలిసి నిత్యజీవితం అవుతుంది (పు. 4) అద్వైతం మాయావాదంగాని భావవాదం గాని కాదు, అది బ్‌భావ భౌతికవాదం” అట! (పు. 8) మానవ జీవితతత్త్వం ఆనందో న్ముఖత్వం. (పు.69) ఎట్టి ఆశ, కోరిక లేనప్పుడు మనకు కలిగే అనుభవం ఇతరులకు కల్గించలేం, దానికితరులు సాక్ష్యం ఉండరు, ఆ సాక్ష్యంలేని సత్యం సాధిస్తేనే మోక్షం (పు. 70)

“సాగరాలు, మేఘాలు, స్రవంతులు”-“నదులు, నీరదాలు, నీరధులు”- వీటిని గూర్చిన రెడ్డిగారి కల్పనలు (వు. 32-7) మనోజ్ఞాలు. ఆకలి, ఆశ్చర్యం, ఆలోచన మానవుల్ని ముడివేసే మూడు సూత్రాలని, నరుల్ని నాగరికతల్ని నడిపిస్తున్న మూడు నేత్రాలని వీరి సూక్తి. ఇట్లా చాలా మంది వేత్తల అభిప్రాయాన్ని వీరు రమ్యంగా వక్కాణించారు. భక్తి జ్ఞాన, కర్మయోగాల ద్వారా సత్యదర్శనం అవుతుందని, కాని తీరికలేని కోరికవల్ల ఆ యోగత్రయం ద్వారా సత్యాలను కనుక్కోవటం సాధ్యం కావటంలేదని- వీరనటం (పు. 88-9) నాకు బాగా నచ్చింది.

సమకాలికాంధ్ర దార్శినిక వచనకవిత్వంలో డా॥ బాపురెడ్డిగారి ఈ సంపుటికి ఉచ్చస్థానం లభిస్తుందని తోస్తుంది. రహస్యవాద ధోరణిని (మిష్టికల్‌ టెన్‌డెన్సి), తత్త్వశాస్త్రంతోను ఆధునిక విజ్ఞానంతోను కల పరిచయాన్న, విమర్శనాదృష్టిని, కవితా పాటవాన్ని సమ్మిశ్రణం చేయటానికి చేసిన సఫల ప్రయత్నం ఇది.

ఆచార్యకె. సచ్చిదానందమూర్తి 0౧౭౫4౧, 1౧610 [౧|0500[104| ౦౦౧౩౧699 ౪౪౫ 06||

సం

కాశి ంలిలంయ110% 8/౦1. 1౫. 0౧౭12౧2౪ ౧౭౦ 8౯6౧0౧ 71607 గం్ర60426౧ 0./8౬.౧౬౬. (76/0౮ ౪//1000 ఇ00061 ౧061౧/ 13 ౧౦౬ 1౧౦1౧0 19 ౪46 ౧162౧1౧౦ 0061 ౪6౧01100 0౧ 16 0/16 0 1౧6109. 115 ౧౦1 16 960)601 121 ౧౭||. 02౧446౧3 139 ౪౧61౧6! 1౧6 ౧౦6౬౧౭9 ౧66 ౧౦౪1౧/౦! 116 9౪౨)601. 7౧616 01౧ 098 ౧666914120 ౪69[56 ఇగ ౪1౧౮౩౮ ౧/౦6. '౫/౧6/6 166 15 “38611౧00, 1౧916 153 12౧04౬06 ౪/1౧1౧ 12౧96296-2౧ 1౧౧6 16100. 1 16664169 3౫01012100 ౧౦6 140౧ ఆ౦14౧460౧ ౦01 ఉసర౦5110/౧.

[1318 158 ౧060! 8404 గంరేర/ ౪౧096 ౪1౧౦౩ 006౧ & ౧6౪/ 1512 ౪10) 0164౧9 01 1౧6 96౧9[106, 51౧1241100 00[069% 116 10౪ 0165165 0010౪69. ||5 ౧౦610/ 15 1౧60960 & ౧౬9510గ 10౪/8 01 1౧౮1'5 ఇం616563 0౪10116 50/9461100 119 ౧6౪౪419 2గ)16091. ౪106 61914101౧0 ౪1౧69 01 00గగ౭|౦145గ ౧6 00౯41010౧0, 126 14౪1౧ 6౪19 ౦01 116 ౧6౪ ౧||16౧౧|4౧౧. 1658691 రేజగ5 2058014169 0600౧8 [064/5 ౦౦౧౫౧౭2౪69. 1౧910౧6 ౧౧1౧016 ౪100 1౧౭9౩౧460౧. ౧౧౦౧) 96/1 (0 110130, 30/03 1/ 110% 16 5గ౦౪1661100 1౧206 ౦01 ౧18 ౧/౦56- ౧౦96 ౧6౭ 16 9041004100 0! ర960 60౭౧6౧౦6 ౧6 1806౧6 1౬౦౧౫1౦౧, ఇ౧6 ౧౪ ౧౦ 5400666661 1౧ 0౬100100 16౧ 206 16109

(1౧6౧ 2 ౧4౦40౧ 0610169 ఈ ౦1 అగగ0015[066. 06 ౪౩౧/6 0118 911% ౪౦11౧6 “డిగజ౧[4 540/414' ౪౧౪౪115 (౧9 ౧౦౪19 ౧౧|౦90౧|%౫ ౦1 16, [00166 ౧ ౦41 1గ6|655 30101465 ఉ౧6 50141441 ౧61206. 1119 16 58004014గ/566 65886006 01 ౪116 '/0/165 9౪41 [61191009 ౪/౧౦౩9 19401009, ౪౧6 &ఇ౧6 ౪1౧౮ (0౪/4౧65 (09 $10019 0896006100 11006. [0౧౧4౧15౧ 15 1౧6 గాంర6గ ౧౭౧౧౫౪

010 '౧/6, 1౧0 1౧6 00619 గ71౧౮| 014151౧0 090466౧ 640104 “1౧60౧16/ 2౧6 '8195' (ఉ౧౬౧౮౬ 820002) 2౧6 ఆఈ౭౧14410/ 2౧00౧096 1౧ [4&౧. 109 ౧౦౧6 5046/ ఈ గ౭౧గ౧6 15 గా౭౧. 7౧6 0091 6౮6014/89 * ౪౫0౧5010 ౧౧ ౦602456 1616 13 ౧౦ ౧10౧6 ౧౦౪/67౧4౧ ౧౧౬౧ (౧206 113. 561400 291606 46 ౪౭629 2౧౮6 116 60011౧౪౩ ౦? ౧0౧1109000 ౧9 ౧0౧౦965 [0 50460 ౬౧6 అ(|0/6 ౧౧ - (6 1౧౧6 2౧౮ 6 0416 ౧ 101515 ౪02654400| 1/61802062, 6 గాంరంగా గాంగ ౧౬6 చ

8816: “0 00019, ౧౦ 90౧1౬౯99, ౧౦ 9016౧09 020 6181౧ 6 310౧ 0 106 561 (41 ఇ0092/5 &ఇ9 గ౧౫౬౧, [16 ౧౧09౬ ం|౦గ౦౮8 06 ₹28 ఆ౪/౭౧ ౪/25, [006 0౧1/ 06, 146 9౭౧ 6౫5166, అ౮56 0౧ 6/69 ౪|| 6౫19” 1౧ 16 ౧౦౪౪9 0/64676 1౧౭91౧౬౪౦౧, 16 19611 15 2 (0౧4౧౪౦ 10/16 - & 9/646019910. 4/40 15 69౧౪౯4౧౦6౩ ౧6 6౫153 &౧6 116 ౧౧౫౧|6912600 0% ౧౪౭౫/ ౧౭9910౧5 (4గ9౧౬౦ ౪492), ఓ6 5 & ౧౦|04గ64| ౧౬౬6౬౧6 2 ౧59౧౮ 300౪4. 7౧6 గ౫|౧౬౦|6 0 01గ%, 16 గ౫/౨|6౧/ 0 ౮641) &౧౮ ౪1౧8 ౧౧6౬౧1౧౮ ౦1 116 2/9 6 ౧1560)60౪ (౧ (౧6౧0610 ౧/౦09. 1౧ ౧19 ౮౧౦౪౬౭51౧0 ౧౪65110 ౪610, ౧6 61800౪63 1066 ఈ౭౧౧౫౧6|9, ౦0౧గ1|౧1౧౦ ౧46 ౧4౦1౧౦౮2౧4) 72806 8416; 0 &00౧010౧4%00 0/1209.... (౯40) ౦00౧౫6౩ 49 & 00౧6416101 1౪6 12/ (0 [8061౪76 ౧౫ 25 8 4696” 1౧0౧౭౦1 ౧19 ౧౧|౦౩౦౧౧|02 ౧18౦65 “౬౧౦౧6౧౮6౧4 [౧4౮౧4౧ ౧4౧ ౧౮6౩ 1౧6 0౧4౧01 01 16 ౧౪78 96౧969 ౪/100041 1౧/౧౫ 10 ౪౧౮4612౧06 16 ౧64|౧౧౦౩6 01116. 0౧6 9౧00106 0219 10 100౪4 ౪10 153 016 0౧౬గ0166! 2౧౮ ౪2౬13 06 ౦6940౧4100. 0౧6౧౫56 [౧9 19 ౧౦1411౧0 ౧6౯౩౦౧, ౧౦౬6౪6౧ 116 00060201 061 ౧౧6౧6౫ 6 ౦8/00 గ |6(90గ &౧౮ 10(30[. 4ఉం0016100 10 26 ౧౦8౪ 169 ౧4౧౧౦౩6 19 01155 2౧06 1 19 106 11౧%/ 01 ౧2౧౭౧6౭, 8020202064 &౧౮| ఆఆ6ఈ4౧౬౧64”. 140, ౦౦6౧699 2౧౮ 09400/ 2/6 116 ౧౭/౭(౦౧౫| 81669 10 [840% 116 ౧64౪౭౧ 01 01159. ౪61 1౧66 9000616 06 ౧౦ 109100 1౧2౬౧64౪6౧ 15 1౧ 048! 50406 2౧౮6 1౧41 0౧6 00౮616 861 30౧౧౩ [౧౧6 1౧ (6 ॥0%10గ40/ [04119. గంజ6౧ 01 ౧61 19 & ౧౧12 0016414100. 1 ౧6/6 &౧౮ ౧౦౪౧ ౧15 (5 116 ౧౦9€9 రే$500౪6[౧/ 0౧ (౧6 04513 0 68 (౧016 2040౧ ౦0 961 00౧గ0౧(240%, 56124/4/909393 2౧6 56110౪7890091ఓ 84004 గింరర/ 15 2 ౧|౦౧ 0691 4. ౧6 21140 8624040 20 & /౦/౦9౪/0గ1012౧ ౪౦౧౫౧0౧69౦ [11201/6. [6 ౧6061763 01/111924100 9౯౦౪|౧8 0౧ [16 0805 01 [౧/65 2౧6 106 008515 ౦1 9629. 1౧ ౧15 €₹04/ 1౧9[1౧2810౧4| ౦6౦41౦౦% & 901/1 0౯04౧1/6౧4|10/ 10౪5 1౧ &|| 06 ౧/9/3 01 119 ౪౦గ|౦ - 19 6౭౧02 106 0644౭8౧ 16 ౧16 2006 116 ౧|౧|౧6. గం 2 ౧/0104! 10641151 ౧౪ 0616౪63 141 6068 ౧1990418 13 1౧ 60100 580౧/106 10 ౧4౧, 2౧6 36౧/06 10 ౧౧4౧ 18 56/06 10 06. 1౧9016 0౧15 ౪60200 ౪18౪4 0 116, ౧6 19 2 ౧౫౫౧ ౦1 6660 10౫4165 ఇ౧౦6 ర0గ౧౪౩౪౦ 0161695 118 1661009 1816168౧06 10 ౧1 ౧౧౦1౧౧9౧ 9[0౪4/5 ౧15 [676/6౧06 10! ౧9౧ గ6 అ(౦/99563 గ౧|౩ 186౧ స!

200/80124100 0 16 1౧69 ఇగ 2౧6 ౧౭౬౧౪౦౪4|12గ)/ ౧౮51౦, 116 6416601165 06౧%.

86951669, ౪6 [౧౮6 1౧ ౧19 ౧౦6౪౧5 ఇ 501/1 0% 4116౧౪0౧ 0610469౧ ౦౦౧6౧౧౧|4౦౧ 2౧6 ఇ0400 ౪/10) ఇ 66916 10 6౧0 116 ౪1౧0041 56111౧0 ౧1౧౧9611 10 1. ౧౭౩౧6౦10! ౪206110౧ ౦0౧౧౦19 2౧6 0౧2౧౧615 ౧99100. [18 5669 6౫6/1” 1౧ ౦౧1౧ 1౧9 1౧1౧116 15 09061766 ౪1001౧ 6 10గ౧9 ౦01106 1౧116. 5014619 1౧ 19 ౧౧౭6౬6౯ &ఇ౧6 606191౧ ౧౧4౧. 15 1౫౭01౧41౦౧ 6౧౬౦169 1౧1౧) 10 566 “18 *ంగ16 1౧ 2 01812 09406, ౧6౭౪6౧ 1౧ & ౪/16 046/౧ 8౧6 216౧010/ 1౧ 28౧ ౧౦౪౯”

౧9 ౧౦909 06100 15 2౧ ౧౧190606 912046. గం 10౪68 2౧6 ౪664012 0101361166 ౧1, ౧6 ౧౭౨ 2486066 10 116 ౧౮౬౧౦6౪8 01 11610౧61 116. గ6 ౧౭౧11951 1 10 ౧15 ౧౦౪౧౫౨.

109 000% 19 & ౪౧1౧46 ౧॥౦64౦0%00. 1 ౮698౧/65 10 06 0౧ (౧6 5061౪89 0 ఇ| ॥1012గ699, ౧౪౦110 2౧6 ౧6౦౧౬.

ప.

4% ఉవిలి[860141110)0

౫0 ౧౬6 115661 14౧9 2౧6 6గ6017/6 2౧%)/ ౧౪12౧౧౫౨౧౧! 60011116 0 ౧౧|౦9౦౧౧16 1668 90064161 (౧02౧౧416 29 [౧౧౭౦|౧2౪౦౧, ౧౦౪౪0 ౪40 01 510౧110201 5/౧001 2౧౮ 1౧౬౦౦. 1౧5 గ౧౫|2౦|6 ౧౬5 066౧ 5600655141) &00౧16౪664 1౧ & 9466810100 గొ౭౧౧6౧ 0౫/ ౧౧ ౧౦6౧6 50% ౮. 5620౮౪ గంరేర/ 1౧ ౧18 00116040౧0 0 ౧౦౭౧౩ 4౧2౧08 34%/414. 5౧౧006)/౧౮ ౧19 16629 1౧ ౧౦6౦ 10౧౫5 159 ౧౦౬ (1/ 34090/00 108 ౧1౧౧౫; ౧6 ర్రం66 1110౧6 &గి6ే 12౧51078 ౪6గొ 1౧10 666౧06 ౧551008. ౧౦0॥ ౪6/1౫ అ/ &68 ౧19 ర/82గ౩, ౧15 6/62౧-౦0౧|॥619౧, ౧15 94089 2౧౮6 ౧౧౦1౦౪౧6 అ౦6116గ౧౦9౩. (115 |గ౫4౦|౧2|0౧ 01190౧ [10565 ౪/10 ౧19 [0౧01౧0 4౧6 1006006! ౪0 ౧1౩ 04౧౭0౦6” ౦01 1౪గ1౧౦౮౩ !౧252, ౧064069 ౧౦061%/ 0% 2 ౪9౧/ ౧9౧ ౧౪౬|0/

[119 గ౧౧౫|౧6'8 1064గ6/ 169 ౧/0౪8౧ 609౧016 ౧ం్రరంగ5 0 169 560/6, 2౧౮6 1100 16 ౧6౭గ9 29012100 &5 ౧18 00౧56201 600౧౧206 4౧6 ౬166, ౧6 566/5 [0 0099 ౪406 14411001 0 6౧/ ౧6౬80౧, 2౧6 9౧(68 116 901% 1411090401 ౧19 1021 1068.

198౧0/8%06, 1౧ 18 61౫61655 5661400, 54/5 1౧6 ౧౦౪1 ౧౭5 6|[500౪76/66 ౧౫౪0 ౪0౧౮6౧౦౪౩9 1(40009-060986 2౧06 1౧1౧1౧ ౧౦౧ 116 3611-/784119100 119156 (6 6110౭16 అ(౭గ16౧06 159 6 1౧1౧10 ౪092 2౧6 501614%0 ౧౦౮౪1౧” 2౯8 1౧9 ౧4౦ 611616౧1 ౪2/5 162610 /850601౪4/61/ 10 1౧6 1౪౦ ం్రండ|5.

౧69 96౬/00% 26౯ 16 50076006 ౧6౧500 ౧౮6 116 $6౧056 01 ౬ 56061 1౧౧౦౧౬” 01 116 1౧1018 ౧౭/6 0960 16 6౬1651 29 ౪/౪ 25 19 ౪18౧6 ౧60004020౧ 0 గ౧ ౧8 107009 19 168౬152016 9౫ 1౧6 (6౪014(10040/ 1౧604664! ఆగంగ, 206 16 1246! 84410౧66 / ఇగ ఆ౦14100౧40౧/ 6౫6121 ౧/09/655100.

'/౧[౪౦౮ 566 159 ౧౦[ 116 ౧౧0%, 82/5 120906, 061 ౪౧2 15 ౧41 116 6/99 010౧౧01 566. 7౦ 06౧౧౦౭౦ 1/0) 13 0౧6 692గ), 662% 18 ౪761 2౧౦116౯ 740; 1082606౯ 1౪1౧8 2౧6 692౧౧8 600/6 0౬ 621 1/65.

1౧ 6 1105/ 0 ౧18 ౧౦౭4౦ 50/46 2౧6 1౧ 116 00౧86౧౧౧౬6 2గ|94/ 01 ౪౦/69 0౧౭ 02౧ 0162// 566 ౧15 1/10 86౧149

౨౧ ౪ సోజింగోలక౮ంకష!। ౧౬౯౦౦౪ ౧/౧౦/8990! 01 గ౧||॥|౦౦౦౧౧/ ౧9౧౭౧ ఆ౧౫/౭౧910/ (6440186 (0౧) 115 గ౧6౩౩౭౦6 0% 6 0002510౧ 01 ఓ౬6/౧20/ 51౪/6 ౮౮౨166 01 5౧4 8404 ౧6౦౮6౪ 1౧ 1980) న...

ఇందులో..... అజ్ఞానం జ్ఞానం య. 1 ఆహ్వానం అలంలల2 2442 స్‌! ఏది సత్యం ? య. తీ చుక్కలను చూడండి అటతంవల 2 6 నరులే నక్షత్రాలు . 8 ఆనందో బ్రహ్మ మటు 10 మనిషినుంచి ప్రారంభిద్దాం న. 11 మనిషిని చదువుతున్నాను వ. 13 జీవితం మహాకావ్యం ల ఆ 15 జీవనగీత క. 16 పంచేంద్రియ పధం న. 18 మాఊరుమీ ఊరే వ. 20 చెలికాడు చందమామ య. 21 పరస్పరోపమ అంలంంలం ఆ 24 అమ్మ చేతి బొమ్మ నేను వ. 25 చిన్ననాటి జ్ఞాపకాలు అంటట ఎల 26 మట్టిలో పుట్టిన అక్షరాన్ని న. 27 అసూయ అభయ మిచ్చింది య. 28 జీవనలాస్యం . వః జలస్వామ్యం లం 31 సాగరారాధనం ఎలు 33 సాహిత్య సామ్యవాదం య. 34 త్రయీజీవనం య. 35 ఆత్మ శ్రుతి . 38 ఆనందం అందరిదీ య. జే దేశకాలాలు న. త్ర జీవచేతన - భావచేతన వ. శక్‌ సస

తి-ఆ-కారాలు న. లీ మానవ కేవకుడు మాధవుడు వ. శం ఆపత్కాల బాంధవుడు ర్‌0 నిస్సహాయుడు దేవుడు న. క్‌ ప్రణవాకారం వంవంటంండ2 క్‌3 ప్రణయ హేల వ. 5్‌5్‌ చరాచర స్నేహం వ. క్‌7 కలలుగనే కన్నీరు య. ర్‌8 చేసిన తప్పే చేస్తున్నాం వ. 50 లతాంత వేదాంతం య. 61 ఊహలు నా ఊపిరి వంజ603ల062 63 ఖావనారమ న. 65 చరిత్ర చితాభస్మం . 66 కిరణాటక సంగీతం వంవవటన వనన 67 ఏకాంత ప్రశ్నలు వ. 66 ఎవరు నేను! న. 72 ఏకాంతంలో వేదాంతం అట లు 73 జిజీవిష పావడ 2266602 77 ప్రకృతి రహస్యాలు న. 70 మనోభిరాముడు క. 81 నీరవ రావాలు న. 83 నిత్య నూతన ప్రశ్న . 84 ఒక పుట న. 85 సన్మాన సొగరం య. 86 కాలవేద ఉగాది వ. 88 జాక్‌ పాట్‌ య. 90 నాలో రవీంద్రుడు వ. ర అక్షయానందం య. 92 సత్య సౌరభం వ. 04 ప్రణవ ప్రణయం య. 98 2

సత్యశాయి - జీవిత సారధి న. 100 అద్వెతానుభూతి అ వలల ఎ 103 అర్థంకాని ప్రశ్నలు క. 104 సత్యాన్వేషణ . 106 జీవిత తర్కం న. 107 సత్యాల ముత్యాలు క. 109 చంద్రజాలం య. 110 ఒకే మౌతృభ్రాష య. 112 మృత్యు విశ్లేషణం అలం 113 ఏకాంతం వ. 115 భావసత్యాలు లుం 117 శూన్యంలో చుక్కల కోట వ. 116 దొంగాట వ. 119 సమాధానంలేని ప్రశ్నలు అలుల 121 గ

బాపురెడ్డి గారి మరికొన్ని రచనలు బాపురెడ్డి గేయ నాటికలు శ్రీకార శిఖరం (గేయ నంవుటి నా దేశం నవ్వుతూంది (గేయ నంవుటి) పేమారామం గోయ నంవుటి మనసులోని మాట (వ్యాన నంవుటి ప్రణవ ప్రణయం (వదన కవిత) మన చేతుల్లోనే ఉంది (చన కవితలు) రంగు రంగుల చీకట్లు (గచన కవిత వాడీపోని వసంతాలు కాలం మాయాజాలం (వచన కవిత బాపెరెడ్డి భావగీతాలు గేయ నంవుటి) సౌదామినీ కవితలు హృదయ పద్యం (వద్య కవిత ఆత్మీయరాగాలు జీవనశ్రుతులు (వద్య కవిత ఆటపాటలు (గేయ నంవుట్లో అక్షరానుభూతులు (వచన కవిత్తు పద్యాల పల్లకి నవగీత నాట్యం అంగ్ల కవితలు

1౧ ౧465101 [4౧౫౦౧౫ ఓ0౧91౧౦ (0/ ౬18 ౮/౧ ౦1 [౬0౪78 ౬౦౪1౧9 19 ఓ౫/|౧౮ శి౧౭10౧౧/ 01 ౧10/6 6౧6465 2౧6 ౪131009

నగ]

జె. బాపురెడ్డి అజ్తాన జ్రానం 2 స

అజ్ఞానం కనిపెట్టిన అద్భుత సత్యాలు రెండు - ఒకటి దైవత్వం రెండవది అనంతత్వం, ఎప్పుడు పుట్టిందోకాని మానవ నాగరికత ఇప్పటి కది సాధించిన అంతిమ విజయా లివి - ఆత్మజ్ఞానానికి అవతలిగట్టు దేవుడు, పదార్జ జ్ఞానానికి ఆఖరిమెట్టు ఆఅనంతత్వం. అంతర్ముఖంగా యోగమార్గం అన్వేషిస్తున్నది దైవత్వాన్ని, బహిర్ముఖంగా ప్రయోగ మార్గం శోధిస్తున్నది అనంతత్వాన్ని; రెండు మార్గాల సంగమం నా మనోమండలం ఉభయ జ్ఞానాల “జ్ఞానం” నాకు తెలియదు అనే “అజ్ఞానం”. అజ్ఞానమే దైవత్వం అజ్ఞానమే అనంతత్వం

శ

అనంత సత్యాలు

అజ్ఞాన తిమిరంలో దాగిన అందాల నత్యాలను ఏరుకుంటున్న పైరుపాటను నేను సాక్ష్యంలేని శాశ్వత గుప్త సుస్త నత్యాలకు సాక్షిని నేను - దైవత్వం, అనంతత్వం నన్ను దహించి వేస్తున్నవి అనుభూతుల అమృతత్వం నన్ను అక్షరాల వెలిగిన్తున్నది అగణిత జీవిత నత్యాలు నాలో ఆవిష్కతమౌతున్నవి దేశ కాలాలు నాకళ్ళకు దివిటీలు పడుతున్నవి,

2

జె బాపురెడ్డి ఆహ్వానం

అగుపించే వాస్తవాల వెనక అనుభూతి సత్యాలను చూపిస్తాను అగుపించని ఆనంతత్వంలోని ఆనంద తత్తాన్ని అవిష్కరిస్తాను. రండి, - ఆందరూ రండి! నా కవితా సత్య సాక్షాత్కారం కోసం కల్పనాసత్య సత్కారం కోనం- ఎంత త్రాగినా తనివితీరని వింత రసామృతాస్వాదనకు ఏ విజ్ఞాన శాఖ విరియలేని వరిమళోపాననకు రండీ! ఇంకా దగ్గరగా రండి!! లోనికి . లోలోనికి నా గుండెలోనికి రండి! అనంతాకాశాన్ని కొలిచే నా అక్షర చక్తువుల్లోనికి రండి! గాలి తీగల మోద గాంధర్వం పలికించే నా అంగుళీ కళాస్థానంలోనికి రండి! మనిషికీ మానవతకూ చేతనా కేతనం కట్టీ సిసృక్షాహారతులు వట్టే నా అనుభూతి గీతుల్లోనికి రండి |!

3

అనంత నత్కాలు ఏది సత్వం ? మనకు కనిపించేది సత్యం కాదని మాయావాది వాదం; మరి మనకు కనిపించనిది నత్యం ఎలా అవుతుందని హేతువాది ప్రశ్న సమయ సత్యాలేకాని శాశ్వత నత్యాలు లేవు, మనం ఒక సత్యం మాయ కూడా ఒక సత్యం ఏది సత్యం కాదనుకున్నప్పుడు అన్నీ సత్యాలే అవుతాయి సత్యం ఒక స్వప్నం స్వప్నం ఒక సత్యం సత్యాలూ స్వప్పాలూ కలిసి నిత్య జీవితాలౌతున్నవి. భావనాత్మకమైంది సత్యం ప్రయోజనాత్మకమైంది సత్యం ఆలోచనా పరం నత్యం అనుభూతి వరం సత్యం- ఎర్ర గులాబీలో ఏముంది? ప్రేయసి హృదయం ఉంది - ఒక సత్యం అకలితో మండుతున్న పేదవాని ఆవేశం ఉంది - మరొక సత్యం ముళ్ళను కాలదన్నిన ముగ్ధ సౌందర్యం ఉంది - ఇంకొక సత్యం తీ

జె బాపురెడ్డి

ఏ క్షణంలోనో ఆరిపోయే దీపకఠిక ఉంది - వేరొక సత్యం ఒకటి సత్యం కావటంవల్ల వేరొకటి అనత్యంకాదు. కళ్ళు కల్పిస్తాయి సత్యాన్ని బుద్ధి కల్పిస్తుంది సత్యాన్ని అవసరం కల్పిస్తుంది నత్యాన్ని అందుకే, ఒకే వస్తువులో రకరకాల సత్యాలు సత్యాలన్నీ కల్పితాలే నత్యాలన్నీ శాశ్వతాలే. ప్రయోజనపరమైంది సత్యం. పూలు (్రేమికుడికి ప్రియురాలి చిరు నవ్వుల పంటలు; పేదవానికి అవి వలించని ఆశాబీజాలు. అదుగో! ఆ శిలను చూడు అందులో సంకల్పబలం ఉంది తరతరాల చరిత్ర ఉంది తల పగులగొట్టే కరుకుదనం ఉంది తరుణి కళ్ళల్లోని చురుకుదనం ఉంది ఏముందో చూపించేది కాల్చనిక సత్యం - భావన్రాసత్యం కావలసిన వానికి అది కనిపిస్తుంది. ప్రయోజనం లేకపోతే మట్టీ అయినా మాణిక్యమైనా ఒకటే; అన్ని సత్యాలను దర్శించు అవసరమైనదాన్ని హర్చించు స్పర్శించు, స్వీకరించు-అనుభవించు, అనందించు అనంతత్వంలోనికి పయనించు

ర్‌

అనంత నత్కాలు చుక్కలను చూడండి ఏ అగుపించని అనత్యాలో ఆకాశంలో ఆరబోసినకొన్న నత్యాలు అగణిత నక్షత్రాలు నక్షత్రాలంటే నాకు చెప్పలేనంత ప్రీతి. ఉడులముడులు విప్పటం నేను ఉగ్గుతో నేర్చిన విద్య నక్షత్రాల సోొపానాల మీదనే నా ఊహల రాకపోకలు. చుక్కల్ని చూడకపోతే నేను ఒక్కరోజైనా బ్రతకలేను అన్ని ప్రశ్నలకూ నా ఆఖరు సమాధానాలు అవే! పేరుకు ఇక్కడ ఉంటానేగాని తారాపథ విహారం నాది. ఎక్కడో ఉన్న చుక్కల్ని చూస్తుంటే రిక్కలు మొలుస్తాయి నాకు; ప్రక్కవాని మాట పట్టించుకోనని ఎదుటివాని గోల వినిపించుకోనని పరధ్యానంలో ఉంటానని నా ప్రాణమిత్రులు విసుక్కుంటారు చూడండి, లోతుగా చూడండీ! శూన్యాన్ని శోధిస్తున్న ఆ చుక్కలను చూడండి కాలవ్యాశ సహస్రఫణాలలోని 6

జె బావురెడ్డి

విజ్ఞాన మణుల్తాంటి విశ్వ చక్షువుల్ని చూడండి కోటి కోటి కాంతి నంవత్సరాలకు అందని కోట్ల కోట్ల చుక్కల్ని చూడండి కన్నుల్లో క్రమ్ముకున్న కారుమబ్బుల్ని కడిగివేసే అ కాంతి బింబాలను చూడండి దైవత్వం అనంతత్వం కలిసి నిర్మలాకాళంలో కట్టుకున్న భర్మహర్మ్యాల వజ్రన్తంభాలను భావోద్దీప్తలై చూడండి.

క

అనంత నత్కాలు సరులే నక్షత్రాలు నరులకూ నక్షత్రాలకూ నామ మాత్రమే తేడా నా దృష్టీలో, నా కవితా సృష్టిలో. నరులు నక్షత్రాల భాష నక్షత్రాలు నరుల భావం. భావంలేని భాషకు జీవం లేదు భాషలేని భావానికి జవం లేదు. నరులు లేకుంటే నక్షత్రాలకు విలువ టేదు నక్షత్రాలు లేకుంటే నరులకు చలువ లేదు; అందుకే నక్షత్రాలు నరుల జీవిత రథచక్రాలు. నరులన్నా నక్షత్రాలన్నా నాకు ఎక్కడలేని మక్కువ; నరులకూ నక్షత్రాలకూ మధ్య వాసనా తంత్రుల్ని మీటే భావోన్మాదిని నేను! చుక్కతో చుక్కను గుణించి శూన్యాన్ని కొలుద్దాం! మనిషితో మనిషిని తూచి పూర్ణానందం పొందుదాం 1 8

జె. బాపురెడ్డి ఇంవ భ$తికాలు

మనకు కనిపించే చరాచరాలు - సృష్టిలయాలు భావం వెలిగించే భౌతిక రూపాలు “గజం మిధ్య పలాయనం మిధ్య" అంటూ గండం తప్పించుకున్న జగద్గురువు వాదం మాయావాదం కాదు, భావవాదం - అదీ కాదు, నిజానికి భావభౌతిక వాదం అంటే భావాన్నీ బట్టి భౌతికం ఆలోచననుబట్టి అనుభూతి. ఎక్కడా ఏదీలేదు అంతటా అన్నీ ఉన్నాయి. తల్లి లేదు తనయ లేదు భార్య లేదు భర్త లేడు అక్క లేదు అన్న లేడు అవన్నీ వట్టి భావనలు భావం మనిషిలో అపాదించే భౌతిక ముద్రలు వారు స్వప్రయోజనంకోసం భావం అల్లుకున్న వాస్తవికతలు భావ భ్రమర భ్రమా బభ్రాజితం భౌతికలోకం. అందుకే మంచి భావాలు పండిద్దాం మధుర భావాలు పండిద్దాం అఖిల నృష్టిని అనందప్తావితం చేసే అమృత భావాలను పండిద్దాం! భావవాద భౌతికవాద సరన సమ్మేళనంలో అనంద (బ్రహ్మను దర్శిద్దాం |!

ర

అనంత నత్సాలు ఆనందో (బహ్మా

అనందం!

ఏమిటి ఈ ఆనందం అన్నట్లు ఎక్కుపెట్టిన మీభ్రుకుటాలు కదిలిస్తున్నవి నాలో

కమనీయ భావశకటాలు. ఆనందం జీవిత లక్ష్యం ఆబాలగోపాలానికీ ఆనందోన్ముఖత్వం

మానవ జీవితతత్వం

ఆనందం ఆనందమే - అనిర్వచనీయం. అందుకు సాధనాలు అనేకానేకం - నిర్వచనీయం. అనందం ఒక అనంత సత్యం అప్పుడది దైవత్వం

ఏతన్మహా సాధనం

భావ జవసత్వం

ఆనందం బ్రహ్మస్వరూపి బ్రహ్మ భావస్వరూపి

భావ బ్రహ్మోపాసనకై బయలు దేరండి |

అనంద బృందావనంలోనికి అడుగిడుదాం రండి ||

10

జె బాపురెడ్డి మనిషినుంచి (ారంభిబ్దాం

ఎక్కడినుంచి ప్రారంభిద్దాం యాత్ర మనిషినుంచి - మనస్సునుంచి - మననుంచి ఎవర్‌ మనిషీ ? ఎప్పుడు పుట్టాడు? ఎలా పుట్టాడు? ఎందుకు వుట్టాడు? మనల్ని మనమే అడుక్కునే మౌలిక ప్రశ్న లివి మూడు కాలాలను ముడివేసే ముచ్చటైన మూడు ప్రశ్నలు అవి. సరదాగా ఆగుపించినా నమాధానం లేని వ్రళ్ళ లివి. దేవుడు వేసిన ప్రశ్న మనిషి మనిషి చెప్పిన జవాబు దేవుడు. ఎవరీ మనిషి? - మళ్ళీ అదే ప్రశ్న తన్ను తాను ్రల్నించుకునేవాడు మనిషి తన్ను తాను దూషించుకునేవాడు తన్ను తాను భూషించుకునేవాడు మనిషి ఇిన్నత్వంలో ఏకత్వం మనిషి ఏకత్వంలో భిన్నత్వం మనిషి బెనన్నది కాదని, కాదన్నది బెనని ఆస్తి నొస్తీ వాదాలకు దిగి

11

అనంత నత్కాలు

తన్ను తానే శిక్తించుకుంటాడు తన్ను తానే రక్షించుకుంటాడు మనిషి క్షణికమైన తన జీవితంలో శాశ్య్వతానందాలముడి విప్పుతాడు శాశ్వతమైన తన జీవితాన్ని క్షణికానుభూతులతో ముడివేస్తాడు మనిషి ఎవరీ మనిషి? ఎడతెగని ప్రశ్న మనిషిని గురించి ఆలోచించే కొలది మతిపోతుంది.

12

జె బాపురెడ్డి మనిష్నిని చదచువ్వుతున్నొను

మనిషిలోనుంచి పుట్టిన మనిషిని నేను మనుష్యుల మధ్య పెరుగుతున్న మనిషిని నేను మనిషిని చదువుతున్న మనిషిని నేను మనిషిచే చదువబడుతున్న మనిషిని నేను మనిషిని మించిన మహాశక్తి లేదని మనిషినే ఆరాధిస్తున్న మనిషిని నేను - మా పల్లెలో చూశాను మనిషిని మహానగరాల్లో చూశాను మనిషిని నా భాషలో నా రాష్ట్రంలో నా దేశంలో చూశాను మనిషిని నానా, నాలలో నానా, నీలలో చూశాను మనిషిని- విదేశాల్లో, విభిన్న భాషల్లో వివిధ వేషాల్లో చూశాను మనిషిని ఎంతకూ అంతు చిక్కని వింత మనిషిని -

13

అనంత నత్కాలు

ఎన్నిసార్లు చూసినా ఎన్ని తీర్డు చూసినా సుపరిచితుడైన మనిషే అపరిచితుడౌతున్నాడు. అయినా నాలో, నీలో, లోలో నిత్యజీవితంలో నత్యజీవితంలో (ప్రత్యక్షమవుతున్నాడు మనిషి - నష్ట కంతటికీ సంక్షిప్త రూపం మనిషి భిన్నశక్తుల కేంద్ర బిందు రూపం మనిషి అందుకే, అఖిల వేదాలను సకల వాదాలను వీడి మనిషిని పరిస్తున్నాను నన్ను నేను తరున్తున్నాను నిన్ను నాలోనికి పిలుస్తున్నాను నేను నీలోనికి వన్తున్నాను - అదుగో! మళ్ళీ మీ కళ్ళల్లో మౌన ప్రశ్నలు మెరుస్తున్నాయి “ఎక్కడి నుంచి వస్తున్నాడు మనిషి ఎక్కడికి పోతున్నాడు” అని నన్ను నిలదీసి అడుగుతున్నాయి “అనాది కొస నుంచి ఆనంతత్వంలోనికి” జెనంటే అర్థం కాదు కాదనడానికి కారణం లేదు అర్థం ఏదైనా ఉందేమో ఆ తర్వాత ఆలోచిద్దాం -

శ4

జె. బాపురెడ్డి జీవితం మహాకావ్వ౦

ఎక్కడి నుంచి వచ్చి ఎక్కడికి పోతున్నాడో ఎవరికీ తెలియని మనిషి జీవితం ఒక మహాకావ్యం జీవితం ఒక నిత్య సత్యం అయినా అది మహా న్వవ్నం - బాల్య యౌవన వృద్ధాప్యాలు రుజా జరామరణాలు రాగ ద్వేషాలు - త్యాగ భోగాలు ఆల్గుకున్న సుందరతర గందరగోళం జీవితం అనుభవింతడం౦ం తప్ప అర్థం చెప్పరానిది జీవితం రండి చూద్దాం జీవితాన్ని రంగు రంగుల సింగిణీని - ఎన్నో వికీర్ణ వర్ణాల ఏక రూపం జీవితం కామ క్రోధ లోభ మోహ్క మద, మాత్సర్యాది అరిషడ్వర్గాల పందిరి మీద క్షణానికో పూవు పూచే చిత్ర గంధి జీవితం - ఎక్కడ పుడుతుందో తెలియని 'ప్రాయేటి కెరటం జీవితం.

15

అనంత సత్యాలు జవనగేత జీవితం జనన మరణాల మధ్య కాలం వ్రేలాడగట్టిన కాంతి రేఖ జననం ఒక మరణంలేని ప్రశ్న మరణం ఒక జననంలేని ప్రశ్న సమాధానం లేని రెండు సంపూర్ణ ప్రశ్నలకు నమాదానం చెప్పడానికి సందేహాల బోనులో నిలబడ్డ సాక్షిలాంటిది జీవితం అబద్ధం చెప్పడు సత్యం తెలియదు ఎన్ని జీవితాలు |! ఎన్నెన్ని సాక్ష్యాలు | కళ్ళులేని కాలం చెవులు లేని కలంతో నోరులేని కాగితంమీద కన్నీటి అక్షరాలతో అన్నీ ప్రాసుకుంటున్నది ఆయినా తీర్చు లేదు అభియోగంలో మార్చు లేదు. జననానికి మరణం శిక్ష మరణానికి జననం శిక్ష ఉభయ శిక్షలను తానే అనుభవించే న్యాయమూర్తి జీవితం. 16

జె బాపురెడ్డి

జననం ఒక మధుర రహన్యం మరణం ఒక విధుర రహన్యం రెండు రహస్యాల వైపు రెక్కలు సాచి పరుగెత్తే పక్షి జీవితం ఊహల వెంట, పరుగెత్తే వాస్తవం జీవితం వాస్తవ పంజరంనుంచి పారిపోయే ఊహాశారిక జీవితం - జననం కేంద్ర బిందువు మరణం పరిధి మానవ జీవిత వృత్తంలో ఏ దిశగా పోయినా ఏ యాత్రలో ఏ పాత్రగా సాగినా పరిధిలో విలీనం కాకతప్పని ప్రాణ బిందువు జీవితం - ఆనంత తిమిర సాగరంలోని అద్భుత ద్వీపం మీద మబ్బులా వచ్చి కురిసి వాగులా సాంగి పొరలి వారాశిలో కలిసి పోయ వర్ష బిందువు జీవితం - అనుభూతి శిఖరాలనుంచి అవలోకిద్దాం జీవితాన్ని ఆలోచనా అంతరాళాలనుంచి పరిశీలిద్దాం జీవితాన్ని - అనంతత్వ కిరణాలలో దైవత్య దర్పణాలలో దర్శిద్దాం జీవితాన్ని రండి! భయపడకండి రండి! మీలోనికి మీరు రండి -

17

అనంత నత్యాలు వంచేంథియ పథం పంచేంద్రియ పథం మీద పయనిస్తున్నాం మనం వంచేంద్రియ రథం మీద పయనిస్తున్నాం మనం పంచేంద్రియ సుఖాబను వరిస్తున్నాము పంచేం[ద్రియానుభూతిలో పరవశిస్తున్నాము పంచేంద్రియ పథ దర్శని వంచేంద్రియ రథ సారధి ఎవరు? జ్ఞానేంద్రియ గోపాలుడు - జ్ఞానేంద్రియ చోదిత పంచేంద్రియ రథంలో పయనించే మానవ జీవిత పరమార్థం ఏమిటి? ఆనందం-త్రివిధానందం- జ్ఞానానందం ఖావానందం జీవానందం, “భజ అనందం భజ ఆనందం అనందం భజ మూఢమతే” ఆనందం గోవిందం అయింది అదిశంకరుని పారవశ్యంలో ఆనందమే గోవిందం ఆనందమే అనంతత్వం. ఆకలి, ఆవేదన-కష్టాలు, కన్నీళ్లు భయం, భ్రాంతి-చీకటి, శిశిరం 18

జె. బాపురెడ్డి

స్వార్థం, ద్వేషం రాలి పోయిన చోట చివురిన్తుంది ఆనందం. దేహం ఆనందాన్వేషి మనస్సు ఆనంద పిపాసి బుద్ధి అనందోపాసి త్రివిధానంద నమాధి జీవిత వరమావదధి. సత్యం, శివం, సుందరం అవే-ఆనంద దీపాలు ప్రతి ఒక్కటికి కోటి కోటి రూపాలు ఈ లోకంలో - ఈ జీవితంలో - ఈ నమయంలో లేని, పొందలేని ఆనందం మరో లోకంలో - మరో జీవిశంలో - మరో కాలంలో పొందుతా మనుకోవడం ఇహపర భ్రాంతి. ఇక్కడ నీవు అనుభవించలేంది మరెక్కడా అనుభవించలేవు. ఆనందం బహిర్ముఖి ఆనందం అంతర్ముఖి అనందం ఊర్థ్యముఖి ఆనందం చతుర్ముఖి ఒరుల ఆనందాన్ని క్రుంచే నీ ఆనందం ఉభయ మారకం! ఒరుల ఆనందాన్ని పెంచే నీ ఆనందం ఉభయ తారకం! ఉభయ తారకపధంలో ఉర్విని దర్శిద్దాం మా ఊరినుంచి బయలుదేరి మానవలోకమంతా స్పర్శిద్దాం.

19

అనంత సత్యాలు మం ఊరు మీ ఊదే

మనిషికి మనిషికి తేడా లేదు మా ఊరికి మీ ఊరికి తేడా లేదు మనస్సు ఉన్నవాడికి మమత ఉన్న వాడికి చూపు ఉన్న వాడికి స్ఫూర్తి ఉన్నవాడికి - మా ఊళ్లో పుట్టకుంటే నేను ఏ ఊళ్లోనో మీ ఊళ్లోనో వుట్టేవాడినేగా | అందుకే మాఊరు మీ ఊరే అంటున్నాను సరసానికి కాదు సుమా నత్యానిక్రి అంటున్నాను - అప్పుడే ఒక క్రొత్త సత్యాన్ని ఆవిష్కరించాం, అనుకోకుండానే మా ఊరును మీ ఊరిలో దర్శించాం |

20

జె బాపురెడ్డి చెలికాదు చందమామ మా ఊరు నేర్పింది నాకు మాటలు, ఆటలు, పాటలు మా ఊరు నేర్పింది నాకు మమతలు, ఊహలు, ఆశలు అమ్మ ఒడిలో కూర్చుని చందమామ రావే అంటూ చదువు ప్రారంభించినవుడే మింటికీ మంటికీ మధ్య ఇంటికీ ఇంటికీ వలె అట్టే దూరం లేదనుకొని ఆనందించాను. మెయిలు ఒడిలో చందమామ అమ్మ ఒడిలో నేను కూర్చుని ఒకరి నొకరం పిలుచుకున్నాం ఒశరిలో ఒకరిని చూచుకుంటూ ఉప్పాంగే అమ్మ కళ్లల్లో ముద్దుగా ఇద్దరం కలుసుకున్నాం చుక్కలను లెక్కబెట్టుకుంటూ శూన్యంలో వెన్నెలగూళ్ళు కట్టాం చెట్టుకొమ్మ మీద శశి పిట్ట గోడ మీద నేను విలాసంగా తిస్టవేసి వెన్నముద్ద లారగించా౦. 21

అనంత నత్వాలు చెట్టుకొమ్మ చేతుల్లో వాడు అమ్మ చేతుల్లో నేను సరదాగా ఊయాల జంపాల లూగాం “అనంతగిరి భుజాలమీద జాబిల్లి “సిరికొండి శిఖరం మీద నేను ఆడుకుంటూ పాడుకుంటూ అనురాగాలు పెంచుకున్నాం బాల్యంలో చివురించిన మా బంగారు చెలిమి యౌవనంలో పుష్పించి ఈనాడు ఫలిస్తోంది ఈనా భావప్రబంధంలో - చిన్ననాటి నుంచి నేను చెలిమిచేసిన చందమామ ఊరు విడిచి వచ్చింతర్వాత దూరమై పోతున్నాడనుకొని రాకెట్టు రాయబారం పంపి ఆకట్టు కొన్నాను మళ్ళీ ల అందాల ఇందన్న ఇంటికి ఆత్మీయుడు ఆంస్ట్రాంగ్‌ వెళ్ళినప్పుడు నిజానికి శశి అప్పుడు నా దగ్గరే ఉన్నాడు 22

జె. బాపురెడ్డి

అర్ధరాత్రి నన్ను నిద్రలేపి ఆనందలహరి పాడాడు మబ్బులు క్రమ్మిన మహాబిలంవైవు అతనికోసం మీరంతా చూస్తుంటే గుట్టుగా నా గుండెలో దాక్కుని గుసగుసలు పెట్టాడు - నృష్టి రహస్యాలమీది చీకటి తెరలు తాలగిస్తానని మానవ కళ్యాణానికి మార్గం చూపిస్తానని చక్కని చిక్కని చుక్కల సంగీతం వినిపిస్తానని చక్కిలిగింత పెట్టాడు.

23

అనంత నత్యాలు పరస్పరోపమ

చంద్రునికీ నాకూ చెప్పలేనన్ని పోలికలు చీకట్లను చీదరించుకొనే చిత్త వృత్తి మాది పరావృత్తిని కాంక్షించే (ప్రవృత్తి మాది, ఆకాశయానం అంటే అలనటలేని ఆవేశం మా ఇద్దరిది - ఇద్దరమూ స్వచ్చంద జీవన తటాకంలో అత్మ దర్శనం చేసుకుంటాం ఇద్దరమూ సరస సాగరులమే సాగర హృదయ సంస్పందనలమే ఇద్దరమూ తారాప్రియులమే ఇద్దరమూ కల్హార కాంతులమే - పల్లెల కళ్ళల్లో ఆశలు పండించే ప్రభాహాలికులం మేము గ్రామసీమల కంఠాలలో క్రాంతి మల్లికా మాలలు వేసే విస్ణవ వైతాళికులం మేము అందుకే, మా ఇద్దరి స్నేహం తనివి తీరని దాహం.

24

జె బాపురెడ్డి అమ్మ చేతి బోమ్మ నేను ఎన్ని రాగరేఖల్స్ని కూర్చి ఎన్ని ఆశా తైలవర్హాలు చేర్చి తన రమ్యరహో గర్భంలో అమ్మ నన్ను చిత్రించుకుందో కాని ఎద కదిలితే చాలు ఎగసీ పోతాను నింగికి. నృష్టి రహస్యం తెలిసిన అమ్మ నృష్టించిన బామ్మ నేను సృష్టి రహస్యాల్లో చొరబడే దృష్టిగల ద్రష్ట నేను పుట్టినప్పటి నుంచి నేను కట్టుకున్న పిచ్చుక గూళ్ళల్లో అరని అద్భుత నత్యాలను అవలోకించే స్వాప్నికదృష్టి నేను చదువురాని నరస్వతి మా అమ్మ ధనంలేని మహాలక్ష్మి మా అమ్మ సహృదయతా సరస్వతి అమె అనురాగాల ఆరామలక్ష్మి ఆమె మూగవడ్డ గొంతుకల్లో మోహనరాగం (మోోయిన్తుంది శిశిర జీవిత లతల మీద సిరి నవ్వులు పూయిస్తుంది లోకంమీద తన కున్న (ప్రేమను నా కళ్ళల్లో దాచుకుంది ఆనంతత్వ ఆరాధనలో నన్ను హారతిగా పట్టుకుంది అత్మీయతా సూత్రంమీద అంతరిక్షంలోనికి అమ్మ ఎగరవేసిన పతంగు నేను విజ్ఞాన విహాయస (ప్రేంఖణ ఉపజ్ఞా విహంగం నేను. 25

అనంత సత్సాలు చిన్స్ననాటె జ్ఞాపకాలు చిన్న నాట్‌ జ్ఞాపకాలలో చిన్మయత్వం పొందుతున్నాను మాఊరి మధుర స్మ్కృతుల్లో తన్మయత్వం చెందుతున్నాను - ఎప్పుడో పోగొట్టుకున్న బాల్యాన్ని ఇప్పుడు వెదుక్కుంటున్నాను విజ్ఞాన విపణి వీధుల్లో వెర్రినై విక్రయించిన విష్ణవాత్మక బాల్యోహల్ని మళ్ళీ వినువీధుల్లో కొనుక్కుంటున్నాను. చితికిపోతున్న జీవితంలో (బ్రతికి పోయిన బాల్యంకోసం వెతుకుతున్నాను. బాల్యాన్ని బ్రతికించేది అమ్మ అందుకే, అమ్మకోనం వెతుకుతున్నాను అనురాగం అమ్మ - మమకారం అమ్మ క్షమ అమ్మ - శ్రమ అమ్మ త్యాగం అమ్మ - తాదాత్మ్యం అమ్మ ఎక్కడున్నావు అమ్మా! అంటూ దిక్కులన్నీ వెదుక్తుతున్నాను అమ్మరూపం౦ం కనిపిస్తే చాలు అర్భకుణ్బయిపోతున్నాను అమ్మగొంతు వినిపిస్తే చాలు అనందవర్థనుణ్ణయి పోతున్నాను - మాతృభావత్వారాధనలో మళ్ళీ మళ్ళీ జన్మిస్తున్నాను బాల్యజీవితానుభూతిలో మృత్యువును జయిస్తున్నాను. 26

జె. బాపురెడ్డి మట్టిలో పుట్టిన అక్షరాన్ని

ఓనమాలు నాచేతి వ్రేళ్ళ కొనలనుండి ఒలికి వడ్డప్పుడు కర్రపలక మీద పరచిన ఎర్రని ఇటుక మట్టిలో ఇంద్రనీలాలు అవిషృతమైనప్పుడు పాందిన ఆనందానుభూతి బాల్యత్వానికి మాత్రమే అందే బహ్మానుభూతి - అక్షరస్వరూపం తొలిసారి చక్షుర్లోదరం అయిన్దుడు కలిగిన అవ్యక్తావగాహన ఎన్ని కావ్యాలు బ్రాసినా ఈనాడు అభివ్యక్తం కావటం లేదు. కాకు గుడి ఇచ్చి 'కీ, అన్నప్పుడు నాకడుపులో మేల్కొన్న గుణితాలు ఒక్కెక్కం వల్లిన్తున్నప్పుడు నాతలలో కదిలిన గణీతాలు అక్షరాలకు, అంకెలను లంకెలువేసి, అస్మదీయ జీవితాన్ని ఆనంతత్వానికి నడిపిన్తున్నవి - గుణితంలో గణితం చారబడి గణితంనుండి గుణితం వెలువడి నాగుణగణాలను గణిస్తున్నవి నాఉనికిని పరిగణిన్తున్నవి -

27

అనంత సత్చాలు అసూయ అభయ మిచ్చింది అసూయ నాకు విషంపసెడుతుందని అమ్మ హెచ్చరించింది (పేమతో ఆడుకునే నన్ను - నేరుగా అసూయదగ్గరికే వెల్లి నిలదీసి ఆడిగాను శానా! ఓ అనూయా నాకు నీవు విషం పెడతావని అమ్మ చెప్పింది నిజమేనా? నీ వద్దకు పోవద్దంది నీ మాట నమ్మవద్దంది మా అమ్మ ఆ అయినా ఎందుకు పెడతావు విషం నాకు? ఏమిటి నామీద కసి నీకు? అసూయ నా అమాయకపు కళ్లలోనికి చూస్తూ ఆతశ్రువులు కార్చింది; మీ యమ్మ పిచ్చిగాని ఏ యమ్మ నీకు విషంపెడుతుంది? అంటూ, నన్ను తన ఎదకు చేర్చింది. “రాను బాబూ నీ జోలికి రాను నేను 28

జె. బాపురెడ్డి

రాను బాబూ నీలోనికి రాను తండ్రీ' అంటూ అభయ మిచ్చింది నాకు అమృత మిచ్చింది నాకు ఆ నాటినుంచి నేను అసూయకు దూరమైనాను సమనస్తలోకానికి సన్నిహితుణ్ణయినాను. అమ్మ ఒడిలో ఊరి బడిలో అనాడు నేర్చుకున్న డేమాక్షరాల అక్షరాల గుమ మనిషిమీద నాకున్న మమకారం పెంచుతున్నవి నేనంటే నాకున్న అహంకారం త్రుంచుతున్నవి - యేమ వెలిగిన్తుంది ప్రమ ద్వేషం కలిగిస్తుంది భ్రమ అందుకే ద్వేషాన్నైనా (ప్రేమిస్తానే గాని ప్రేమను ద్వేషించలేని పిచ్చివాణ్ణీ నేను బుజ్జివాణ్లీ నేను -

29

అనంత సత్కాలు జవనలాస్వ౦ కడలిరేవునుండి సౌదామినులు మబ్బుల కడవల్ని మోసుకుంటూ దారిలో కాలుజారి పడిపోతే పగిలిన ఘనాఘన మటాలనుంచి విముక్త జీవనాలు సిరికొండవాగులో పడి ్వేచ్చాగానం చేసినవి శివసుందర నాట్యం చేసినవి - నీరధి ఒడిలో నేర్చుకున్న నిరంతర జీవనలాన్యం మా ఊరి వాగులో దొరిలినా మరచిపోలేదు నలిలం రంగు, రుచి, రూపం మారినా అంతరంగ వాసనలు మారని అమృతోపమ జలం ఇక్కడ మన త్రికరణాల వృత్తికి కూడా ఎక్కడి అనుబంధమో ఉంది. 30

జె. బాపురెడ్డి జలస్వామ్వం

ఏటిని చూసినా ప్రాయేటిని చూసినా నాటికీ నేటికీ నేను పాట నైపోతాను బుషిమాటనై పోతాను. నదీనదాలలో నా ఎద నినదిన్తుంది సాగర కాసారాలలో నా సాహిత్యం వికసిస్తుంది. లోకాన్ని జీవజలధిగా చూచే లోచనం నాకు ఉంది జీవితాన్ని జలధారలో వెదికే జిజ్ఞాన నాకు ఉంది నిజానికి మనది భూగోళం కాదు జలగోళం | జీవనకాసారం |! ఖండఖండాలు అందులో వెలసిన కళాఖండాలు అమృతభాండాలు గుప్త జీవన సప్త సాగరాలు నీరు పోసి నారు పోసీ

31

అనంత సత్సాలు

పెంచుతున్న మహోద్యానం మహీతలం - ఎన్ని గిరులు | ఎన్ని రురులు | ఎన్ని తరులు 1 ఎన్నీ విరులు |! ఎన్ని పక్షులు | ఎన్ని పాటలు |! ఈ జీవన బృందావనంలో ఈ జలధిజనిత మృణ్మయానందంలో! లం విశాఖలో తొలిస్తారి నేను జీవజడధి ఘోష్న విన్నప్పుడు నాలోని నుప్తభావ సముద్రాలు లిప్తలో మేల్కొన్నవి తరతరాలుగా నా కోసమే తరలి వన్తున్న తరంగాలు ఆత్మాలింగనం చేసుకొని అమృతం పంచిపెట్టినవి శశివవెనే శరధి కూడ నాటినుంచి నాతో చెరగని స్నేహం చేనుకొన్నది ఎక్కడికి పోయినా ఇదుగో ఇక్కడే ఉన్నానని ఎదురై వస్తున్నది ఏమిటి (వాస్తున్నావని ఏమిటి చేస్తున్నావని ఎంతో ఆప్యాయంగా ఎదను తట్టి అడుగుతున్నది

32

జె బాపురెడ్డె నాగరారాథనద౦

నాలో పాంగే అనర్గళ అనుభూతి రనవాహినులు గంగలై, గోదావరులై రైనులై, నైలులై, వోల్గాలై మిసిసిపీలై హుయాంగ్‌హోలై, అమెజాన్‌లై, దేశ నరిహద్దుల్ని ముద్దాడుతూ చరిత్రలను, సంస్కృతుల్ని 'స్నేహాలింగనంలో కరిగిస్తూ శైశవగీతాలై, నా అనంతకవితా సాగరంలో ఆడుకుంటున్నాయి - పాడుకుంటున్నాయి హిందూ మహా సింధు దర్శనంలో దీపించిన నా కవితాతత్తం ఖండఖండాలను చుంబించింది తీరతీరాలను స్పర్శించింది అఖిల మహాంభోనిధుల్లో అక్షరాలా పతిబింబించింది విశాఖ బీచిలో నాకు వీచిరాజు వినిపించిన అయంత్రిత అనుభూతి తరంగగానం శాన్‌ప్రాన్సిస్‌కో శవైలసానువులమీద నుండి శాంత మహాసాగరంలోనూ ప్రశాంతంగా విన్నాను హేగ్‌లో, ఏధెన్సులో - ఆస్లోలో, ఆంస్టర్‌డాంలో తారాపధ తీరాలలో తాదాత్మ్యం చెందే రత్నాకరుణీ ఆదభ్ర అంతఃశ్చక్షువులతో అవలోకించి అభిషేకించాను అగణిత అస్పృష్ట సత్యహారాలతో ఆనంద దేవతను ఆరాధించాను

33

అనంత నత్కాలు సొహిత్వ సొమృవాదం

మా ఊరి కొండవాగులో నేను ఏరుకున్న సపష్తస్వరాలను గోదావరి నాదవీణ గొంతులో పాడించాను తుంగభద్ర రంగత్తరంగాలను గంగాయమునలతో ఆడించాను

గంగా యమునల రహోగళ యుగళ గీతాలను రైను నోట విన్నాను

రైను గాయాల గేయాలు చిందిన రక్తం అమెరికా ముఖంమీద

'స్వేచ్భారుణరేఖగా కన్నాను

గాలికి గట్టు లేవని

మబ్బులకు నియమిత మార్గం లేదని స్వార్థం మన కళ్ళకు తొడిగే సంకుచితత్వపు అద్దాలు తీసివేస్తే

మన చక్కని చూప్పలకు

చిక్కని లోచూపులకు

చీలికలకంటే ఎక్కువ

పోలికలే కనిపిస్తాయి ,

ప్రకృతిలో మానవప్రకృతిలో

పరస్పర రూపాలు దర్శిస్తాయి అందుకే-నేను సామ్యవాదిని

అందరిలో అన్నిటిలోని

సామ్యాలను కలిపే

సాహిత్య స్వామ్యవాదిని,

సౌహిత్య స్వామ్యవేదిని.

ఏ4

జె. బాపురెడ్డి [త్రయీజవనిం

సాగరాలు, మేఘాలు, స్రవంతులు జీవన చక్రంలో మూడు ఆరలు నింగినీ నేలనూ కలిపే నిరంతర నిశ్రేణులు మానవ జీవితాలకు మహత్‌ ప్రతీకలు! పరుగెత్తే తరగెత్తే ప్రగతి శీలురు నదీ నదాలు వల్లము వైపే ఉల్లము పారే పరము సేవాపరాయణులు నదీ నదాలు ; గాలి సోకినా గులక రాయి తాకినా నిలువునా స్పందించే గుణం నీటికే దక్కింది ఏటికే దక్కింది. నదీ నదాలు లేకుంటే నాగరికతలే లేవు గంగానది లేకుంటే - గోదావరి లేకుంటే నైలునది లేకుంటే - రైను నది లేకుంటే నగరాలకు - నాగరికతలకు జీవనాడులు లేవు -

35

అనంత సత్యాలు యమున లేకుంటే బృందావనం లేదు బృందావనం లేకుంటే రాధామాధవులు లేరు రాధ లేకుంటే రాసక్రీడలు లేవు రన జగాలు లేవు - ఎక్కడ పుట్టినా సరే ఒక్కటిగా కలిసిపోయే సమన్వయ సూత్రం ప్రవంతులకే తెలును - హిమాలయ శిఖరాలలో ఎంతో కాలం తపన్సు చేసి భారత యాత్రకు బయలుదేరిన బుషుల్తాంటి గంగా యమునలను చూడండి | ఆవేశంతో బయలుదేరి హరిద్వారాన్ని దాటేసి పల్లెలతో పట్టణాలతో పచ్చని పొలాలతో మచ్చికగా ముచ్చటిస్తూ సమతా క్షేత్రాలలో శాంతి సస్యాలు పండించి అలసిపోయిన గంగమ్మను 36

జె బాపుదెడ్డి

ఆత్మాలింగనం చేసుకొనే యమునను ఆలహాబాదు నంగమంలో చూడండి! ఆడుకుంటూ, పాడుకుంటూ ఆల్పుు పర్వతాలకు వీడుకోలు చెప్పుకుంటూ ఐరోపా హృదయంలో ఐశ్వర్యం పండించుకుంటూ ఉత్తరాంబుధి తీరంలో అభ్యంజన స్నానం చేసే అప్సరలాంటి రైనును చూడండి! అన్ని నదులలో స్పందించేవి మన అనుభూతి విరజావీచికలే |! అన్ని వీచికలలో నినదించేవి ఆవేదనానంద గీతికలే |!

37

అనంత నత్సాలు ఆత్మే శుతి

నీఠరధులు నీరదాలు నదులు త్రికాల వేదులు వాటికి నంకుచిత సరిహద్దులు లేవు భాషా వివాదాలు లేవు వర్ణ వర్గ భేదాలు లేవు నమానత్వానికి సౌభ్రాతృత్వానికి సంకేతాలవి; అవేశానికి-ఆవేదనకు ప్రశాంతికి-అశాంతికి సాహసానికి-సంక్షోభానికి సాదృశ్యాలవి; మనిషి అంటే మట్టి అంటే మమతతో మనసు కరిగే మహాత్మ లవి - ఉదధికి నాకువలెనే ఊర్ధ్వదృష్టి మబ్బుల రెక్కలు తొడుక్కొని

38

జె, బాపురెడ్డి

ఏవేవో లోకాలకు ఎగసిపోవాలని ఆరాటం - కాని గొంతుతడి లేని మట్టిని చూచి తపించే మనిషిని చూచి నిలువునా నీరైపోయి నింగినుంచి మళ్ళీ నేలకు దిగి వస్తుంది - చెట్టచేమకు సేదదీర్చి మట్టికడువులో రాగం తీసి లెక్కలేని ప్రాణికోటికి ఎక్కడికక్కడ జీవంపోసి ఏటిదారినో, తోటదారినో చల్లగా మెల్లగా ఇల్లు చేరుకుంటుంది ఎనలేని త్యాగభోగరాగానందంతో నిర్మిమీషా జిజీవిషాగంధంతో సున్ఫక్షా దిదృక్షా మరందంతో అందుకే, నా ఆదర్శం అంతర్వేదనల అంబభోనిధులు ఆశళానిర్భర అంబుదాలు అనురాగాల కూలంకషలు. ఎక్కడున్నా-ఏ రూపంలో ఉన్నా ఎవరికో ఒకరికి-ఎదోవిధంగా

39

అనంత సత్యాలు

సాయం చేసే సలిల గుణం సహజంగా నాకు అచ్బినందుకు సంపూర్ణానందార్జవ సదృశు జ్ఞయిపోతున్నాను సానుభూతి గల మీలో సరనసత్య చంద్రుణ్ఞాతున్నాను. మా ఊరి ఏరు మొదలు మహీమండల మండిత మహానదులన్నీ ఒకేరీతిగా నాలో పారుతున్న ఓంకారస్వానధునులు; నదీనదీ నాదనిధి నా హృదయాంభోనిధి ఏవస్తువును చూచినా ఎవరో ఒక్ర నిర్ణప్త మహాశిల్చి అందులో ఆనందరూపాలు చెక్కుతున్న అపూర్వ దృశ్యాలు కనిపిస్తాయి నాకు నీఠరవరావాలు వినిపిస్తాయి నాకు అల్బబుద్ధు లెవరైనా ఆ శిల్పాలను చెరువుతుంటే అగ్ని జ్వాలనై పోతాను రుద్రలీలనై పోతాను.

తీ

జె బాపుంెడ్డి ఆనందం అుందలిజ్‌

గాయని ఎవరిదైనా గానమాధురి అందరిదీ! భావుకుడు ఎక్కడివాడైనా బావరసం అందరిదీ! పూలతీవె ఎవరిదైనా పూలసాగసు అందరిదీ ఏదిఏది ఎవరిదైనా అందం అనందం అందరిదీ- కూటికోసం-కీర్తికోసం ఆన్తికోసం-అధికారంకోసం అణువణువులో ఒదిగియున్న విశ్వంభరానంద భాండంలో విద్వేష విషబిందువుల్ని విడువకండి, స్వార్థ నంకుచిత వంకంతో సమతాశుంభత్‌ మానస సరోవరాన్ని మలినం చేయకండి - ఒకరి ఆనంద మార్గంలో మరొకరు బ్రతుకు యాత్ర సాగించినవుడే అందరి ఆనందతీరాలకు అందరూ చేరుకోగలరు- కులతత్వాలు మతకలహాలు జాతిబేధాలు వితండవాదాలు

క!

అనంత నత్సాలు

కుట్రచేసి నృష్టించిన

కష్టనష్టాలను, ఆకలిదప్పులను

అకంచనలను, వంచనలను

అంతంచేసే

నా అక్షర కవితాశరం

నకలలోక సత్యానందవరం ఖీ2ై

జె. బాపురెడ్డి దేశకాలాలు కాలం - దేశం రెండు నమాంతర రేఖలు “అనాది కొసనుంచి అనంతత్వంలోనికి” అజ్ఞాత విజ్ఞాని నిర్మించిన అపూర్వ రైలుమార్గానికి ద్వైతాద్వైత పట్టాలు దేశకాలాలు - అన్ని జీవితాలు అన్ని సంఘటనలు అన్ని చరిత్రలు అన్ని యాత్రలు ఈపట్టాలమీదనే సాగిపోతున్నాయి వాటిమీదనే ఆగిపోతున్నాయి - జనన మరణాలు ఆది - అంతాలు కాలానికి ఇరువైపుల కనుపించే రెండు పుటలు కాలమనే కాగితానికి దేశం రెండు పుటలు తీ

అనంత సత్కాలు కాలాన్ని చూడలేము దేశాన్ని పట్టితప్ప నిజానికి పత్రమంటూ వేరే లేదు పరచిన ర60డు పుటలు తప్ప రెండు వుటలంటూ వేరే లేవు ఒకే ఒక పత్రం తప్ప. అందుకే దేశ కాలాలు రండులా భాసించే ఒకే ఒక స్థితి ఒకే ఒక గతి. కాల బిందువుల లీలా రూపరేఖ దేశం దేశరేఖారూపలీల కాల బిందువులు- రెండు పుటలను పత్రంనుంచి వేరు చేయలేనట్లే సృష్టిపత్రంనుండి దేశకాలాలను విడగొట్టలేం అయినా అ రంటిని రెండుగా అన్వయిస్తేనే ఆశ్రయిస్తేనే తప్ప జగతికి ఉనికి లేదు మార్చుకు అర్థంలేదు. బే

జె బాపురెడ్డి జవచేతన - భఖావచేతన

కాలాన్ని జయించిన భావాన్ని నేను ! దేశాన్ని అధిగమించిన భాషను నేను ॥| దేశ కాలాల లీలా వైభవాన్ని దినవెచ్చం చేసుకున్న దిగ్దిగంత యాత్రికుణ్ణి నేను మానవ జీవిత రహన్య మార్గాన్వేషిని నేను. బహిఃప్రకృతిలో నా అంతఃప్రకృతిని నా లోని ప్రకృతిలో బహిః ప్రకృతిని దర్శిస్తున్న దైవత్వాన్ని నేను. పెరిగి పోతున్న జిజ్ఞాన తరువు మీద ఈ నాటికి పూచిన విజ్ఞాన పరిమళం నేను నా కంటె ముందు పూచిన నానా భావ కుసుమాలు ఫలించి ద్రవించి

జేక్‌

అనంత నత్సాలు నా రక్తమై పోయాయి అందుకే పరిణామానికి పాట నేను భవిష్యత్తుకు బాట నేను జననానికి మరణానికి మధ్య జీవితాన్ని నేను - కాల ప్రవాహ పఫ్లవాన్ని నేను శ్రమ వికాస వివ్లవాన్ని వేను రండి నాతో రండి నా నాడుల్లో ఆడుకొండి నా పెదవులపై పాడుకొండి రండి 1 ఆనంత చైతన్యంలో ఆఖరు మెట్టు లేదని ప్రాచీనం నుంచి ఆర్వాచీనం నుంచి నమీచీన భవితవ్యాన్ని సాదిద్దాం రండి! హేతువును వండి ఇంద్రియాలను పిండి జీవ చేతనంతో భావ చేతనం వెలిగించి ఇక్కడా-అక్కడా-అంతటా ఇప్పుడు -అప్పుడూ-ఎప్పుడూ అనంత ముఖానందాన్ని ఆవిష్కరిద్దాం రండి | తం

జె. బాపరెడ్డి [త9-ఆఅ-క5ాంరాలు

ఆకలి అశ్చర్యం ఆలోచన మానవులందరినీ ముడివేసే మూడు సూత్రాలు |! నరులనూ నాగరికతలనూ నడిపిన్తున్న మూల నేత్రాలు | తిలోకాలు త్రికాలాలు తి లింగాలు సంయోగ వియోగాలు చెందుతున్న త్రిశక్తి తీర్థ తీరాలు - ఎక్కడ వెలసిన మనిషి అక్కడ ప్రకృతి బడిలో నేర్చుకున్న ప్రప్రధమ పారా లవి! అజ్ఞాన మహా సాగరంలో ఆవిర్భవించిన హాలహలామ్మృత నౌక లవి |! ఆకలి లేకుంటే అన్నంతో పనిలేదు అన్నంతో పని లేకుంటే రుజాజరా మరణాలు లేవు -

త

అనంత నజ్యాలు ఆకలితో మండిన మనిష్షి ఆశ్చర్యాల కడిలిని చిలికి ఆలోచవామృతంతో దేశకాలాలను దర్శించాడు దేవుణ్సి సృష్టించాడు తాను నృష్టించిన దేవుడే తనని సృష్టించా డని త్వమేవాహంలో పడ్డాడు తత్వమసిలో పడ్డాడు | ఆఅతోచవా రజ్ఞువు కండని ఆనంతత్య కూపంలో నుంచి స్వయంభూ దైవత్వాన్ని చళచకా చేదుకొని శరణు నీవే అన్నాడు వెబుగుబడిలో తీరని నీందేవిలను చీకటి గుడిలో తీర్చుకున్నాడు హేతువు ఏలలేని దిగంతాలను ఈశ్వరునికి అప్పగించాడు భయభక్తులు కన్పంగా భగవంతునికి చెల్లిస్తూ బ్రతుకుయాత్ర సాగిస్తున్నాడు. శ్రి

జె బాపురెడ్డి వఉంనవ సవకుదు మాధవుడు

కాశీలో విశ్వేశ్వరుడు తిరుపతిలో వేంకటేశ్వరుడు జరునస్లంలో వాటికన్‌లో మక్కాలో మదీనాలో దివినుండి దిగి వచ్చిన దేవదూతలు మనిషి సేవ చేస్తున్నారు మనిషి కోనం జీవిస్తున్నారు. గుడిలో గోడలో రాతి విగ్రహంలో రంగుల బొమ్మల్లో ఏ ఆకాతంలో ఏ ప్రాకారంలో ఉంచినా ఎదురు చెప్పకుండా ఉండి మనిషి పెట్టిన బరువుబాధ్యతలను మౌనంగా నిల్బబాస్తున్న మహాత్ముడు పరమాత్ముడు, అమాయక మానవుల అంతేవాసి మాయామయ దైవం !

వ్ర

అనంత సత్సాలు అపత్కాల బాంధవుడు దేవుడున్నాడని నమ్మి నిజంగా మనం మానేసిం దేమీలేదు చేతనైనదంతా చేసుకొనే చేతనామయులం మనం చేతగానిదంతా దేవునితో, దేవదూతలతో చేయించుకునే స్థితి ప్రజ్ఞులం మనం. మన ఆనందం కోసం దేవునికి మాటలు నేర్పిన, మతం నేర్పిన మహానుభావులం మనం చిదానందులం మనం |! నర్వ ధర్మాలను పరిత్యజించి సర్వేశ్వరుణ్స శరణంటాం ఇహవర నుఖాలకోబ౦ ఎవరినైనా వేధిస్తుంటాం స్వార్థానికి సానుకూలంగా ఉంటేనే ఏ దేవుడి మాటైనా వింటాం చావుభయం ఒకటిపోతే దేవుడి బ్రతుకు గోవిందా అనంతం అంతమై. పోతే అందరి పని గోవిందా. 50

జె బాపురెడ్డి నినృహాయుడు దేవుడు నేను దేవుని గుడికి వెళ్ళేది వరాలు అడగడానికి కాదు వాంఛలు తీర్చుకొవడానికి కాదు దేవుని స్థితి చూసి కాస్త ధైర్యం తెచ్చుకోవడానికి ! నిన్సహాయుడైన దేవునిలో నా రూపం చూచుకోవడానికి |! రూపం లేని దైవాన్ని నా రూపంలోనే చూచుకోవడానికి |! అనంత సృష్టిని పాలించే అనంతాతీతం ఏది ? అనంతాతీతం నివసించే ఆఖరు మెట్టు ఎక్కడ ? దేవుడంటే అందుకే నాకు జాలి; అయినా అతని భావనలో అనంత ఆనంద రసకేళి - దేవుడున్నాడనడం పచ్చి మూర్థత్వం శయ్య ₹ంరాలటన్ల్వా లేడనడం కో సి పరమ మూర్దత్వం; (ఉండమను * స్త వరా ర్‌]

అనంత నత్కాలు

ఉన్నాడో లేడో అని

ఊపిరి పీల్చడం

ఉభయ మూర్ధత్వం. మూర్చులు మూడు రకాలు; అన్ని రకాలవాశిని ఆదరించే అనంత మూర్చుణ్సి నేను. దేవుడున్నాడంటే

ఒరిగేది లేదు

బేడంటే ఊడేది లేదు ఇటూ అటూ ఊగినా ఎవరికీ ప్రమాదం లేదు. గుడిలోని దేవుడు

ఏ బడీలో చదువుకున్నాడు ఎన్నీ తెలిసిన వాడని అందలం ఎక్కించడానికి | కొండమీద దేవుణ్ణి

కొలిచే ఓ బుల్లోడా

నీ గుండెలోని రొమచిలుక గుట్టు తెలుసుకో |!

52

జె బావురెడ్డి (ఉఉ్రణవాకారం౦ం

అనంత సృష్టిలో పరమాత్మ అనంత పరమాత్మలో సృష్టి అనంతంలో కొంతేమిటి | కొంతలో అనంతం ఏమిటి |! ఎవరికి తోచింది వారు ఏకరువు పెట్టడమే తప్ప ఎవరికీ తెలిసింది ఏమీలేదు తెలుసుకోవలసింది అనంతం అని తెలిస్తే చాలు. తెలుసుకోవలసింది అనంతం అయినప్పుడు తెలిసిం దేమీ లేదు అనంతం ఉన్నదన్నా లేదన్నా అర్హమయ్యే దేమీ లేదు దేవుడు ఉన్నాడన్నా లేడన్నా తేటతెల్ల మయ్యే దేమీ లేదు తేలేదేమీ లేదు. అజ్ఞానం అనంతం విజ్ఞానం అనంతం గతం అనంతం

53

అనంత సత్కాలు

వర్తమానం అనంతం

భవిష్యత్తు అనంతం;

అనంత త్రికాలు

అనంత త్రికాలాలు

అనంత త్రివర్ధాల

ఆనంద చేతనా కేతనం |!

అనంత చేతనకు

అగణిత ముఖాలు

భౌతికాలు

బౌద్ధికాలు

క్షణీకాలు

శాశ్వతాలు

అన్నిటికీ ఒకే ఒక ఆకారం

ప్రణయ, ప్రళయ

ద్రణవాకారం

నృష్టిలయ ఓంకారం | ర్‌కే

జె. బాపురెడ్డి (ప్రణయ హల

ఆనంద (బ్రహ్మ ప్రణవలీలా పరిష్యంగంలో అనంతరహన్య గర్భవతియైన అప్రమేయ శక్తి శైలూషి ఈ ప్రకృతి |! నిరంతర సత్య ప్రసూత ఆమె నిత్య చైతన్య ఘోషవతి ఆమె - అనంతాకాశ క్షేత్రంలో చల్లిన నక్షత్ర బీజాలు కోటి కోటి వర్షాలలో తడిసి కుట్మలించి, కుసుమించి ఫలిస్తున్నాయి, నృష్టి సుందరి ప్రణయాంకంలో శుంభత్‌ శృంగార రనతరంగాలై జీవనాట్యం చేస్తున్నాయి. అందుకే ఎటుచూసినా ప్రణయ హేల రమ్య రహో రానలీల - మార్తాండ మయూఖాలతో నిబిడ నిశాకరాలలో అనుక్షణ జీవశక్తి నంభోగం అవిచ్చిన్న సృష్టలయ యోగం జీవకోటి హృదయోన్మిషిత

ర్‌5్‌

అనంత సత్కాలు జిజీవిషారాగం తరులతా భావోద్భిజ్ఞ పుష్పపరాగం సాగించే ప్రభవ విభవ విన్లవ కేళిలో ప్రబుద్ధ మౌతున్న ప్రఐవ హృష్టి ఈ సృష్టి - 56

జె. బాపురెడ్డి చరాచర స్నేహం జీవన గోదావరీ తీరంలో కూర్చుని భావనా కేదారాలు పండిస్తున్నాను చీకటి చక్రాలు త్రిప్పుతూ సృష్టి చిత్రాన్ని వెలిగిన్తున్నాను మాట్లాడే మట్టిలోనుంచి మేల్కొన్న శిలలలోనుంచి నవచైతన్యాన్ని స్వీకరించి మూగవడ్డ మనస్సులకు జతీభూత జీవితాలకు అందిస్తున్నాను - విగత జీవుల న్వగతాలు వింటున్నాను భావి జీవుల ప్రమతి ద్యుతులు కంటున్నాను మండుటెండల్ని ఎదిరించే మామిడి గున్నలను చలికోతలకు చలించని నీతనగ శిఖరాలను ఆదర్శం చేసుకుంటున్నాను. చరాచరాలకు మధ్య స్నేహం పండిస్తున్నాను చరిత్రను బావుటాగా పట్టుకొని చీకట్లను జయిస్తున్నాను 57

అనంత నత్తాలు కలలుగనే కన్సీరు

బాధల బొంబాయిని ఓదార్చీ జూహూ బీచ్‌ని చూచి వెక్కి వెక్కి ఏడ్చే వెర్రి కడలిలో నా కన్నీటినంతా కార్చివేసి ఆత్మానంద విహంగమునై అంబుధులు దాటిపోయాను వివేకానంద ప్రవచనాగంధ బంధురమైన షికాగోలోని శాంతారామంలో బహాయి ధ్యాన మందిర నిశ్శబ్దనీరధిలో మరల కన్నీటి కెరటమై పోయాను బాధల తటాన్ని దాటలేని బాప్ప వీచినై పోయాను ఎంత ఎగసినా ఎంత అరచినా తీరాన్ని దాటలేని వారాశి తరంగంలా ఉవ్వెత్తున పొంగీ నాఆలోచనలు గుట్టెరుగని గట్టుకు కొట్టుకొని అల్లల్హాడి పోతున్నవి నురుగులు క్రక్కి కరిగి పోతున్నవి ముందు వెనుకలకు ఊగిపోతున్నవి చెలియలికట్టకు భయపడి చెలరేగుట మానని కెరటాలవలెనే మృత్యు తీరానికి భయపడి ముందుకు సాగడం మానలేవు జీవన తరంగాలు ఆలోచనా వివాంగాలు.

5ఠి

జె బాపురెడ్డి చేసిన తప్పి చేస్తున్నాం

చేసిన తప్పే చేస్తున్నాడు మనిషి తన మృత్యువును తానే అన్వేషిస్తున్నాడు మనిషి విజయాలెన్ని పొందినా అపజయం కలిగేదాక విశ్రమించడు మనిషి. ఐరోపాయా(త్రలో హఠాత్తుగా కలిశాను వాటర్‌లూ రణరంగంలో నెపోలియన్‌బొనాపార్టిని. “ఎందుకయ్యా నెపోలియన్‌ ఇన్ని యుద్దాలు చేశావు? శాంతిని చెరబట్టటానికీ సమర మెందుకు చేశావు ? అంటే, ఆయన కంటతడిబెట్టి అంటాడు “వది తలలున్న ప్రజ్ఞశాలి మీ రావణుడు చేసిందేమిటి ? అయిదూళ్ళు కూడా ఇవ్వనని అన్యాయంగా పాండవులపై దండెత్తిన దుర్యోధనుని మొండితనం ఏమిటి?

59

అనంత నత్వాలు

కౌను సమరోన్మాదాన్ని సామ్రాజ్యవాదాన్ని చర్వితచర్వణం చేసి చరిత్రకు మసిపూసిన హిట్టరు మతి ఏమైంది ? హిరణ్యకశివుని గతి అయింది; చేసిన తప్పే చేసి చెడిపోయినవాళ్ళం మేము, - “కదంతాక్కే గుర్రం మీద నిదురపోయిన నెపోలియన్‌ నేలదాహంతో నేలకూలేదాక నిదురపోని సుయోధన్‌' నూత్రాలేవో అల్లుకుంటూ యాత్ర సాగించింది నా హృదయం నవజీవన నమీరాలకు, ప్రభుద్ధ ప్రభావతులు ప్రనూన హారతులు వట్టే కలల కడలి తీరాలకు, విశ్వంభర పెదవిమీద వెలిగే కాళ్మీరాలకు.

60

లతాంత వేదాంతం

లతాంతం పుష్పం జీవితలతాంతం బాష్పం ఎక్కడ పూచినా వుష్పాలు పుష్పాలే ఎవరు రాల్చినా మా ఊరు జడలో విరిసిన మలెపూల పరిమళాలను మసూరి కొండల గుండెల కురిసిన ప్రనూన దళాలను జతచేసిన జానవదగీతాన్ని వేదనారమ వినిపించింది కాలిఫోర్నియా కంరంలో - నుమ సావిత్రి సుందర శివానందలహరిలో నాడెందం వికసించింది హలీఉడ్‌ కొండ లోయలో కళాకేశీ ముగ్గ నాయికలవలె చిద్విలాసం చిందే గులాబీల చిత్ర చిత్ర వర్ణ జగత్తును కెమేరాలో బంధించలేక గుండెకెమేరాలో బిగించాను ఎక్కడున్నా పూవులన్నీ

61

అనంత నత్కాలు ఒక్కటే అన్న సత్యాన్ని చిత్రంగా చిత్రించాను - స్వేచ్చా స్వాతంత్ర్యాలు కిర్మీర పక్షులై తరులమీద లతలమీద నిర్భయంగా తిష్ట వేశాయో అన్నట్లు అవర్ణనీయ వర్ణకుసుమాలు |] వాననా వానంతాల విజయ దీపావళి ఆ అఖండ సుమావళి - పూల విలువ తెలిసిన వూర్ణస్రీ సత్యభామ పరమాత్మను కాలదన్ని పారిజాతాలను వరించింది ఒక్క పూలమొక్కకోసం ఇంద్రలోకాన్ని జయించింది జడపూల విలువ తెలియక ఒకప్పుడు నేనూ జడభరతు ఖ్లాయినాను అతాంత వేదాంతంలో మునిగి నేడు రసభరితు జ్ఞయినాను -

62

జె బాపురెడ్డె ఊఈటాలు నా ఊపిరి కల గనకుండా నను కనగలిగింది లేదు బాధించిన దాన్ని దేన్నీ సాధించిక పోలేదు. పిచ్చుక గూళ్ళు కట్టిన నాడే నాగుండె గూళ్ళలోనుండి ఊహల పిచ్చుకలు ఎటో ఎటో ఎగిసిపోయేవి. రెండవ ప్రపంచ యుద్ధంలో రెక్క వాల్చని విమానాలు మా ఊరుమీదుగా వెళుతుంటే ఊరంతా నోరు తెరచి “గాలి మోటరు' చేసినవానికి శేలు మోడుస్తూ ఉంటే నేను మాత్రం ఆ విమానంలో ఎక్కి నింగిలో తేలిపోతున్నట్టు ఊహిస్తూ ఊహిస్తూ ఉలిక్కిపడి చూసేసరికి ఒంటిగా మిగిలిన నేను కంటిలోని ఊహలతో కలిసి ఆడుకొనే వాణ్ణి. విడ్డూరం ఏమిటంటే 63

అనంత నత్సాలు ఉడ్డీనం నేర్చిన ఊహలు విశాఖలో నన్ను నిజంగా విమానం ఎక్కించినప్పుడు చిన్ననాటి కలలెన్నో నేను మిన్నుల్లో పండించాను - ఊహలు వాస్తవాలైపోగానే వాన్తవాల పందిళ్ళమీద మళ్ళీ ఊహల తీగలు లేచినవి కలల పూలు పూచినవి - 64

జె. బాపురెడ్డి ఇతవనాారమ

రేయింబవళ్ళే రెక్కలైన బోయింగులలో చక్కని నా భావనారమతో చుక్కల రనగుల్హాలు తింటూ ఆర్కిటిక్‌, అట్లాంటిక్‌ అగాధ పారావారాల మీదుగా ఆసియా, ఐరోపా, ఆమెరికా అనేకానేక దేశాలమీదుగా అలవోకగా వివరించాను పయోధర పారిజాతాలలో జలద జలజాతాలలో - నింగిలో పాంగిపారలే పాలకడలి కెరటాల పై నాదబ్రహ్మ నారదునితో మోదబ్రహ్మ గంధర్వులతో లీలగా చెలిమి చేశాను - స్వేచ్చ్భాజ్ఞాన వల్మీకాలైన అల్పు) హిమాలయాదులతో న్యూయర్భ్కు నగర గగన వీధుల్లో విహరించే విమానాలు స్వేచ్చాలక్ష్మీ “స్టాచ్యూ ఆఫ్‌ లిబర్టీ" స్నేహ హాస్తాలు ఎగురవేసిన శాంతి పావురాల్లా ఉన్నాయని భ్రాంతిగీతాలు పాడుకొన్నాను.

65

అనంత నత్కాలు 'తోన్న చరిత్ర చితాభస్తం దేశ దేశాలమీదుగా ఆకాశంలో ఎగిరి పోతున్నప్పుడు నేలవైవు తొంగిచూస్తే జాలివేసింది నాకు - వేల వేల వసంతాలుగా ఈ నేల వ్రాసుకుంటున్న చరిత్ర గాలి కెరటాలమీద నా కెక్కడా కనిపించలేదు, వినిపించలేదు - అనంతాకాశ గ్రంథంలో అటూ ఇటూ తిరగబడుతున్న అసంఖ్యాక మేఘాల పుటల్లో ఏదేశ చరిత్రను గురించి ఎక్కడా ఒక్క ముక్కకూడా లేదు. శూన్యవ్యోమాలయ కుడ్యాలమీద చంచచ్చంచలలు వ్రాసే మిధ్యా భావరేఖల్ని చూచి విరగబడి నవ్వుతున్నాయి వెర్రి మొర్రి నక్షత్రాలు. ప్రచండ నూర్యమండల కాష్టంలో దహన నంస్కారం పొందిన గత చరిత్రల చితాభస్మాలను కాలబ్రహ్మ కలిపివేస్తున్నాడు పవిత్రాకాశ పయోనిధిలో 66

జె బాపురెడ్డి కెరణాటక సంగేతం

గుండె మంటల్ని భరించలేక గోలపెడుతున్న నూర్య్యుని కరణ రణ సంగీతాన్ని చల్లగా శ్రుతిచేసి నరదాగా పాడుకుంటున్నాడు పనీ పాటూ లేని చందమామ వెన్నెల పాటలుగా విరహ గీతాలుగా - నీలి నిశా టౌన్‌హాలులో - చెవులులేని నక్షత్ర శ్రోతలు కళ్ళు మిటకరిన్తూ పళ్ళికిలిస్తూ మైమరచి వింటున్నారు - సూర్యకిరణాటక సంగీతం చంద్రగాత్రం నుంచి వింటేనే శ్రవణ శుభగంగా హృదయ స్పదంగా ఉంటుందని తలతిరిగే భూగోళం కలవరిస్తూ పలవరిస్తున్నది _ మంటల్ని మింగిన పూర్ణశశి గరళకంరంలోనుంచి శీతల గీతామృతం చిందుతుంటే

6/7

అనంత సత్కాలు అనందంతో సప్తన్వరాలను ఆలపిన్తున్నాయి నప్తాంభోరాసులు - నేలమీద వేనవేల భాషలు తరతమ భేదాలు మరచి ఒకే ఒక్క తాదాత్య భావ సూత్రంలో తలలూపుతున్నాయి.

66

జె. బాపురెడ్డి ఏకాంత (పచ్చలు ఏకాంతం అంటే నాకు ఎనలేని భయం అది నన్ను ఏవేవో ప్రశ్నలడిగి హింసిస్తూంది అర్థంలేని అభియోగాలతో నన్ను అవమానిస్తూంది సానుభూతితో నిళ్ళ్శబ్దం నా తరపున నమాధానాలు చెపుతున్నది సంజాయిషీలు ఇస్తున్నది - చిత్ర చిత్రమైన ప్రశ్నలకు చిలిపి చిలిపి సమాధానాలు అర్జంలేని అభియోగాలకు అర్థంకాని సంజాయిషీలు ఏకాంత ప్రశ్నలకు నిశ్శబ్ద సమాధానాలు - ఏకాంతానికీ, నిళ్శబ్దానికీ మధ్య ఏరులా ప్రవహిస్తున్న నేను శెను పెను, కాదు కాదు అంటూ అస్తినాస్తుల్లో ఊగిపోతున్నాను అయోమయంలోనికి సాగిపోతున్నాను. 69

అనంత సత్యాలు అడుక్కునే ఏరు

ఏమిటి నీ పేరు? ఏరు - ఏ ఊరు నీది? తెలియదు - ఎందుకు వచ్చా విక్కడికి ? దారి తెలియక - ఏమిటి చేస్తుంటావు? అడుక్కు తిరుగుతుంటాను - ఏమిటి అడుక్కుంటావు ? ప్రశ్నలు - ఎవరిని అడుగుతావు ? కొండల్నీ, కోనల్నీ నింగినీ నేలనూ శబ్బాన్నీ నిళ్శబ్దాన్నీ - ఏమిటి నేర్చుకుంటున్నావు ? సందేహాలు-సమస్యలు- ఇక్కడ నీ కెలా ఉన్నది ? అజ్ఞానంగా అంటే ? అనందంగా ఏం కావాళి నీకు? ఇక్కడ ఉండనీయండి

70

జె బాపురెడ్డి

ఏం చేస్తావు ? నీ పాట వింటూ కూర్చుంటాను ఇక్కడ ఉండటానికి వీల్లేదు - వెళ్ళకుంటే ఏంచేస్తావు ? మాయల మబ్బుల్లోకి విసిరేస్తాను ఎందుకు? మళ్ళీ ప్రశ్నలు అడుగుతున్నావు ! అడుక్కుంటూ తిరుగుతూ ఉండు తిరుగుతూ అడుగుతూ ఉండు అడుక్కోవడం నీ విధి - ఇంతకీ మీ రెవరో ? నే నెవరో తెలిస్తే నీవు నేనే అయిపోతావు నేను నీవే అయిపోతాను.

71

అనంత నత్కాలు ఎవరు నేను |! గతాన్ని ఆ గతంతో తూచే వర్తమానాన్ని నేను- ఉభయ సత్య తీరాలమధ్య నలిగిపోయే సందేహాల స్రవంతిని నేను- కాలాన్ని - దేశాన్ని కొలిచే కాంతి రేఖను నేను- అనంతత్వానికి దైవత్వానికి మధ్య అయోమయత్వాన్ని నేను- జననానికీ మరణానికి మధ్య జీవితాన్ని నేను- 72

జె. బాపురెడ్డి ఏకాంతంలో వేదాంతం

జీవునిలో ఉన్నది అత్మ దేవునిలో ఉన్నది పరమాత్మ బ్రతికినంతకాలం ఈ లోకంలో చచ్చింతర్వాత పరలోకంలో ఉండే మానవునిలో ఉండే ఆత్మే పరమాత్మకు ప్రతిరూవం అన్నారు నరుడే నారాయణుని (ప్రతిరూపం అన్నారు- ఆత్మ ఉంది కాబట్టీ పరమాత్మ ఉండాలన్నారు ఇహలోకం ఉంది కాబట్టి పరలోకం ఉండే ఉండాలన్నారు- పుట్టింది ఉన్నప్పుడు పుట్టించే వాడు ఉండాలన్నారు పుట్టించేవాణ్డీ పుట్టించేవాడు వుట్టాడు తనకు తానే అన్నారు- న్వయంగా పుట్టనివాడు చస్తాడు స్వయంభువుకు చావులేదు ఇలా నడుస్తుంది వేదాంతం ఎవరికీ బోధపడదు జీవితాంతం-

73

అనంత సత్యాలు వుట్టిన ప్రతివాడు ఒకప్పుడు చచ్చినవాడే చచ్చే ప్రతివాడు మళ్లీ పుట్టబోయే వాడే చావు వుట్టుకలున్న వాడు జీవుడు చావు పుట్టుకలులేని వాడు దేవుడు చస్తూ పుడుతూ ఉండే జీవునిలో చావకుండా ఉండేది ఆత్మ చావదు కాబట్టి ఆత్మ స్వయంభువు పరమాత్మ స్వయంభువు కాబట్టీ అత్మే వరమాత్మ అన్నారు- అత్మ కనిపించదు, అందుకే పరమాత్మ కనిపించదు దేహం ఉన్న జీవుడు కనిపిస్తాడు దేహం లేని దేవుడు కనిపించలేడు- దేహాన్ని వీడిన అత్మ ఎక్కడ ఉంటుంది! దేహరహిత పరమాత్మలో లీల మౌతుంది పరమాత్మ ఉనికి ఎక్కడ |! 74

జె బాపురెడ్డి

అనంత విశ్వమంతటా ఇలా చెపుతుంది వేదాంతం ఎవరూ చూడలేరు దాని ఆదీ అంతం- చఛచర్మచక్షువులు చూడలేవు దేవుణ్ని అందుకే పాందుమన్నారు మర్మచక్షువుల్ని - మర్మ చక్షువులంటే ఏమిటి? మనోలోని కన్నులు” మరి అవి చేసేదేమిటి ? లోని కన్నులు చూడజాలని లోకం లేదు అవి ఆత్మను చూస్తాయి పరమాత్మను చూస్తాయి- ఈ లోకన్నులు ఎలా వస్తాయి ? ఈ లోకంలోనుంచి పరలోకాల నేలా చూస్తాయి? యోగంవల్ల-యాగంవల్ల కలుగుతాయి తపన్సు చేస్తే-తమస్సును జయిస్తే వెలుగుతాయి - ఎంతకాలం చేయాలి తపస్సు? ఎలా జయించాలి తమస్సు? జీవితాంతం చేయాలి తపస్సు కళ్ళుమూసుకొని జయించాలి తమస్సు-

75

అనంత నత్కాలు ఆశలన్నీ తీరినప్పుడు ఏదీ చూడ కోరికలేనప్పుడు అన్నీ కన్పిస్తాయి అన్నీ విన్చిస్తాయి- అయితే అ కనిపించింది ఇతరులకు చూపించలేం ఆ వినిపించింది ఇతరులకు వినిపించలేం అంటే అలా కనిపించింది-వినిపించింది అక్షరాలా నిరూపించటేం- ఆత్మకు, పరమాత్మకు అందుకే సాక్ష్యం లేదు సాక్ష్యంలేని సత్యాన్ని సాధిస్తేనే గాని మోక్టం లేదు “ఏమిటీ! ఏమిటీ వేదాంతం”? ఇంతలో ముగిసింది నా ఏకాంతం.

76

జె. బాపురెడ్డి జజ్‌ఖిష్న ఎలా బ్రతకాలన్న చింత ఏనాడో వీడింది నన్ను ఎలా చావాలన్న బాధ ఇంకా పీడిస్తూంది నన్ను- గత జీవిత సమరంలో ఎందుకో మృత్యు దంష్టల నుండి తప్పించుకున్నాను; కాని మృత్యు అన్వేషణా పథంలోని కానరాని ఆశాకుడ్యాలను ఛేదించటే కున్నాను సరే బ్రతుకుదా మెట్టైనా అనుకున్నా ఈ ఎడారిలో వర్షం కురుస్తుందా? సాహసించి ఎట్టైనా చస్తామా చచ్చిమాత్రం సాధించే దేమున్నది? నేను చావాలని ఎవరికైనా ఉందా అనుకొంటే బ్రతకాలని మాత్రం ఎవరికుంది అనిపిస్తుంది! లంచాలు తినే దేవుళ్ళు ఈ నిరుపేదను స్వర్గానికి పోనిస్తారని నమ్మక మేముంది? శేపవు, నా జీవితాన మందారాలు సుమించవచ్చు కాని, ఈ పూట బ్రతకడం తప్పు /7/

అనంత సత్యాలు

కాబట్టీ నేడు చస్తే

"రేవు మళ్ళీ జీవిస్తే

బాగుండేది - కాని ఏం లాభం?

చచ్చిన వాళ్లది

(బ్రతికిన వాళ్లకంటే “మెజారిటీ” ఉంది

మెజారిటీలో కలిస్తే

నా ప్రత్యేకత ఏముంది?

మెజారిటీ పక్షం

మైనారిటీలను

బ్రతక్కుండా చేసి

తమలోకి లాక్కోవడానికి

చూస్తున్నట్టుంది దగాచేసి-

“అత్మహత్య మహాపాపం”

అన్నారు ఆర్యులు

చావడానికీ తలపెట్టటం

చట్టానికి విరుద్ధంకూడా-

చావడానికేమో

వీలు కాకుండా ఉంది

బ్రతకటానికేమో

బాట కనిపించటం లేదు.

చావడం ఎలా అన్న ప్రశ్న

“బతకరాదా” అంటుంది.

బ్రతకడం ఎలా అన్న ప్రశ్న

“చావలేవాో అంటుంది

వెనకా ముందూ ఆలోచిస్తే

ఎటూ తోచకుండా ఉంది. 78

జె బాపురెడ్డి (ప్రకృతి రహస్యాలు

లోక బాంధవుని బంధించిన సంధ్యా రాక్షసికి నిరసనగా ఈ జగత్తు నిలిపిన నల్ల జండాల నీడలే భూగోళ మంతటా నిశీధులై నిండిపోతాయి విజయోషస్సులో సూర్యుడు చెరవిడి విచ్చేసేదాక. హేమంత కుమారి చలికి హిమమైపోవటం సహీంచలేక శిశిరుడెంత మ్రూరుడైనా చెదరిపోయిన ఆమె చేలాలు లాగి చేర్చుకుంటాడు వెచ్చని కౌగిట్లో. వర్ణన్య రాక్షసుని కరాళ గర్జారావానికి ప్రకంపించే శంపాలతలకు శరణమిన్తుంది రేరాణి తనింటిలో.

79

అనంత సత్కాలు కొండ కోనల్లో తిరుగుతూ బాల్యం నిండా కష్టాలు అనుభవించటం వలననే కాబోలు బ్రతుకు పండిన సెలయేటి బాల మహానదీమతల్లిగా మారిపోయి పంటచేలను కంటూంది- కారణమే లేక విషం గగ్రక్కే నాగుబాములు కూడా మల్లెపూల గంధమాధుర్యాలను (పేమిస్తుంటాయి- అందుకే ప్రకృతి రహస్యాలు పరిశీలించే వారికి జీవితంలో అపజయం కలుగదు, తన ప్రకృతిని ప్రకృతిలో ప్రకృతిని తన ప్రకృతిలో చూడగల్గిన వారు బ్రతుకు శోభా నిలయమని గ్రహిస్తారు - ఓలోకమా! ఈ సృష్టిని విలోకింప ప్రయత్నించు! లోకము లోలోనికి నీ లోకన్నులతో తిలకించు.

80

జె బాపురెడ్డి

మనోభిరాముడు ఆనాటి విభావరీవనంలో గుబురు గుబురుగా విరిసాయి ఇరులు ఆనాటి పీడకలల గహనంలో గలగలా పారాయి ఆశు ర్వురులు- అశ్రువులు తప్ప ఆధారంలేని నా అనంతశోకావృత హృదయాన్ని ఇరుల భూతాలు భయ పెట్టాయి ఎక్కడో కనిపించిన ఆశాజ్యోతిని నమిలి మింగాయి- నా నాడుల్లో అనాడు దుఃఖాలు రక్తమై ప్రవహించాయి నా బుద్దిని ఆలోచనా సర్పాలు బుసకొట్టీ కరిచాయి కన్నీటితో తడిసిన నా బ్రతుకు కేదారంలో కోరికలు చీకట్లు పండించాయి- నా తండ్రీ మరోవైపునుంచి తోబుట్టువులు తలో వైపునుంచి ఆశ్రు గంగలై వచ్చారు, తీరం కనుపించని నా దుఃఖసాగరంలో తిన్నగా కలిసిపోయారు-

ఈ1

అనంత నత్యాలు భూగగనాలు తిరుగలి రాళ్డై నా గుండెను పిండిచేశాయి బ్రహ్మాండపుటంచులు రాబందులై ఘోషించాయి, నా చుట్టూ-నా లోపలా నా క్రిందా-నా పైనా నరకాలు నాట్యం చేశాయి నాకు మిగిలిన ఒకే ఒక ఆత్మాభిమానం అనే అంగవస్తాన్ని అమాంతంగా పట్టి లాగేశాయి- నాలోని ధిషణాహంకారం నే చేసుకున్న సుకృతం, పరోపకారం 'ద్రౌపదిలా సీతలా విలపించాయి సత్యాన్ని సంఠక్షించే వారవరైనా ఉంటే స్వపవ్నంలా రమ్మని పిలిచాయి- తెలతెలవారినట్టైంది శ్రీకృష్ణుడో శ్రీరాముడో లీలగా వచ్చినట్లైంది- కనులు తెరచి చూచేసరి! కనుపించాడా కరుణామయుడు కోదండం కిరీటం లేని రాముడు కోటి కన్నీటి కాల్వలు హరించే సోముడు- నా కళ్ళల్లో ఆశాకిరాణాలు నింపి లోకంనుంచి చీకటిని మరోసారి సాగనంపి నాలో నవజీవన వీణానాదం పలికించాడు నాకీ లోకంమీద మళ్ళీ నమ్మకం కలిగించాడు. 82

జె. బాపురెడ్డి నరవ దావాలు

నా చుట్టూ వీస్తున్న గాలులు నన్నెదో పాడుమంటున్నవి! గగనంలో ఎగురుతున్న పక్షులు నన్నీ గాలిలో తేలుమంటున్నవి! అడుగడుక్కీ వేషంమార్చే మేఘం “నా తత్వం కనుక్కోలే” వంటున్నది. చందమామ అందంగా లేడని చీకటి విలపిన్తున్నది “నా పాటకు అర్థంలే”దని కోకిల తానే చెపుతున్నది తన బ్రతుక్కి ఆనందం లేదని వసంతం వరునితో అంటున్నది- తేటికి వూబోటికి నంయోగం తేలిగ్గా లభించేది కాదట పాడలేని పక్షులు సైతం వీడనక్కర లేదట ఆమనిని- ప్రతి అణువు గుండెనుండి ఏదో (ని) వేదేన ప్రతిధ్వనిస్తోంది నా లోలోన ప్రతి ఎండమావి కళ్ళలోయల్లో నుండి ప్రవహిస్తున్నట్టున్నది ఏదో ఆశాగంగ! నీఠవరవాలు వినిపిస్తున్న నా నిర్మల నిశ్చలహృదయం నిజాన్ని గ్రహించలేని జగాన్ని చూచి నిళ్శబ్దంగా నవ్వుకుంటున్నది-

83

అనంత సత్యాలు నిత్వీ సణతీన (ప్రశ్న,

భూతకాలం పెరిగినట్టా భావి కాలం తిరిగినట్టా క్రొత్త సంవత్సరం రావటం అంటే, ఏమిటి జరిగినట్స! ఏమిటి ఈ పిచ్చి వ్రశ్న ఎవరు ఎవరిని అడుగుతున్న ఇరకాటపు ప్రశ్న ఇది? వచ్చిపోయే వత్సరాలు ఎక్కడికి నుంచి వన్తున్నాయో ఎక్కడికి పోతున్నాయో ఎవరికైనా తెలుసేమోనని ఇప్పుడిప్పుడే అక్షరాభ్యాసం చేస్తున్న ఈ అర్భకుడు అడగుతున్న ప్రశ్నం- అర్థం కాకపోయినా అడగటం తప్పుకాదని అడుగుతున్నాను, తింటుంటే తింటుంటే వేము తియ్య నౌతుంది కదా! అడుగుతుంటే అడుగుతుంటే ప్రశ్నార్థం తెలుస్తుందని ఆరాటపడుతున్నాను ప్రత్యుత్తరం దొరక్కపోయినా కనీసం ప్రశ్న అయినా సరిగ్గా వేయటానికి 'ప్రయత్నిస్తున్నాను-

8గీ

జె. బాపురెడ్డి ఒక పుటి

జననం ఒక పుట మరణం ఒక పుట మానవ జీవిత పత్రాలకు. దినం ఒక పుట రాత్రి ఒక పుట రాలిపోయే కాలవట పత్రాలకు. దేశం ఒక పుట కాలం ఒక పుట అనంతనృష్టి తాళపత్రానికి. ఊపహము ఒక వుట వాస్తవము ఒక వుట చూడగల్గిన మానవనేథత్రానికి. ఒకే వుటగల పత్రం లేదు ఒకే తీరంగల నది లేదు ఒకే ఒకటి ఏదీ లేదు నకలం ఆమేడీతం దేవుడు కూడా ఒంటరి కాడు దేవీ నసమేతుడు-

65

“అనంత నత్సాలు సన్మాన నా[శరం చైత్రదయ శుభవేళ విశాఖ శ్రైలసానువుల పంచలో నల్లని కడలి పరచిన తెల్లని ఇసుక తివాసీల మీద సాయంసంధ్య నన్ను సన్మానించింది అందాల ఆ రసరాగిణి అనుభూతుల విందుచేసింది- దూరదూర తీరాలనుంచి దూసుకుని వచ్చిన సరనసాగర తరంగాలచేత నా కవితాత్మ కంఠంలో నవఫేన మల్లికా మాలలు వేయించింది ఆ మందస్మిత విరజ- భావావేశపరవశు లైన బాల నమీరాలచేత నాకు సితపరాగాల శాలువాలు కప్పించింది మసకచీకటి చీరకట్టిన మసృణోహల సంజ- 86

జె. బాపురెడ్డి

జాబిల్లి వెండి గిన్నెలో జానువెన్నెల పన్నీరు పోసి మమతల మబ్బులచేత నా మనస్సునిండా చల్లించింది ఆ మహాను భావురాలు- నుందర సుహృత్‌ శైలశిఖరాల వైపు సాచిన నా అభినందన హస్తాలకు ఆ నుమనోజ్జ సంధ్య కమ్మని కలల కలాలు అందించింది ఈ కడలి సిరాబుడ్డిలో వీటిని ముంచి ఆ చుక్కలు తిరగవేస్తున్న అనంత "గగన వుటలమీద అమృత కావ్యాలు వ్రాసుకొమ్మంటూ అదృశ్యమైపోయింది.

87

అనంత నత్యాలు కాలవేది ఉగాది ఉగాది వచ్చిందంటే ఉలిక్కిపడ్డాను ఏ ఉగాది ఈ ఉగాది? ఎదురుగా నిల్చిన ఏకాంతాన్ని అడిగాను- ఏ ఉగాది వన్తుందో ఏ ఉగాది పోతుందో ఎరుగని యోగనిద్రా ముద్రితుడవు నీ వెవరు? అని కాలవృక్షపు కొమ్మల్లో నుంచి కలకంరం ప్రశ్నించింది వెర్రి సంభాషణ ఇదేమిటన్నట్లు వేదాంత లతాంతాలు విరగబడి నవ్వాయి- వన్తున్నాయి, పోతున్నాయి ఉగాదులు వన్తున్నాయి, పోతున్నాయి ఏడాదులు ఎన్నికల్లో గెలిచిన నాయకుల్తా ప్రభవ, విభవ, శుక్ల ప్రభృతులు అరవై ఓటర్లు; అయితే ఓటర్లే కాదు వారు అభ్యర్థులుకూడా ఏడాది కొకరు ఏకగ్రీవంగా ఎన్నికయి ఉగాదినాడు 68

జె. బాపురెడ్డి

మనల్ని పాలించడానికి వచ్చే ఉద్దండ నాయకులు వారు తరాలు గడిచినా యుగాలు గడిచినా అధికారం చెలాయించేది అ అరవై మందే కాలకర్తలు వారు దేశభక్తులు వారు- వెళ్ళే నాయకునికి వీడ్కోలు చెప్పే వేదాంతులం మనం మళ్ళీ వస్తాడు అతడని మరచిపోని వ్యవహార దక్తులం మనం వచ్చే నాయకునికి స్వాగతంచెప్పే వంది మాగధులం మనం అతనిలోని సద్గుణాలను శోధించి ఆదరించే సహృదయులం మనం- ప్రభవ, విభవ, విష్ణవ గీతాలు పాడే పరభృతాలం మనమే జీవనరాగ విరాగ పరిమళంచిందే భావపుష్పాలం మనమే ఈ వసంతం మనమే ఈ వనమంతా మనమే అదుగో వచ్చాడు చైత్రుడు! జైత్రుడు అందరూ అనండి క్రొత్తనాయకునికి జై కాల వేదిది జై ఉగాదికి జై!

89

అనంత సత్కాలు జాక్‌ పొటీ జాక్‌పాట్‌ నాకే వచ్చింది ఒకే ఒక్క టికెట్బ కొన్న నా ఒక్కనికే వచ్చింది; రాకుంటే ఊరుకోడని జాకీలకు తెలును విశ్వాసపాత్రులైన నా మిత్రులు అశ్వాలకు తెలును- ఏ గుగర్రంమీద నేను కాస్తే ఆ గుర్రమే గెలిచింది దేశమనే మైదానంలో కాలమనే గుర్రాలు పెట్టే పరుగును కనిపెట్టే శక్తి పట్టుపడింది నాకు అందుకే ఏ పాటు లేదు నాకు జాక్‌పాట్‌ తప్ప ఏ గుర్రం గెలవలేదు నా గుర్రం తప్ప. 90

జె బాపురెడ్డి నాలశే రప్‌ంట్రుడు

నేను అయిదారేళ్ల అర్భకుడుగా ఉన్నప్పుడు అనంతాకాశాన్ని చూస్తూ అబ్బుర పడుతున్నప్పుడు అస్తమించిన రవీంద్రుడు ఉదయించాడు మళ్ళీ నా కాలవేది నయనాలలో- అందుకే కోటికోటి వసంతారామ కుట్మలిత జీవచైతన్యం నా నోట విరుస్తూంది నేడు నాదవేదాలుగా అనంత సత్యాలుగా- నేను న్పర్శించే ఈ కాలం నవ్వుతూంది నేను దర్శించే నా దేశం నవ్వుతూంది గ్రేమారామంగా శ్రీకార శిఖరంగా-

91

అనంత సత్యాలు అక్షయానందం

ఏడుకొండల గుండెవెలుగు జండాలెత్తి చైత్రజైత్రరథంమీద వచ్చింది ఉగాది సకలవరవితరణ వినోదియైన గోవిందునికి ఆత్మానురాగ బృందావన విహారునికి అభ్యుదయ వాసంతి కాంజలి ఫఘుటించింది- అజ్ఞాన శిశిర బాధా తప్తజీవులకు ప్రజ్ఞానమాకంద ఫలాలు అందించింది- మట్టిఘటాలల్లో మాయల్ని హరించే నత్యసుమసారాన్ని సంపూర్ణంగా నింపి పంచిపెట్టింది లోకకళ్యాణకారిణియైన కాలవేది నవజీవన భిషగ్మణి ఉగాది- కోహ మనీ-సోహ మనీ కొత్త కోకిల ఏదో కొసరి కొసరి పాడుకుంటూంది కొమ్మకోవెలమీద- చెట్టు చేమలన్నీ శ్రీకారాలు చుట్టి రాలురప్పలన్నీ పూలగొడుగులు పట్టి

92

జె. బాపురెడ్డి

వరవశంతో జరుపుకుంటున్నాయి వనంతోత్సవాన్ని దేశకాలాతీత గీతికాయజ్ఞాన్ని- ఈ సుందర సుప్రభాతంలో ఆబాలగోపాలం గోడుగొడవల గుడ్డలు వదులుకున్నారు క్రొత్త విలువల వలువలు తొడుక్కున్నారు ఉత్తిష్ట! ఉత్తిష్ట! గానంలో ఉద్దీప్తాత్ములై రామ రామారామ రమ్య శుకపికాలు నిగమాగమానంత నీలానుభూతిలో వినిపిన్తున్నాయి ప్రణవ విప్ల్ణవవేణునాదాలు- కలల మెట్లెక్కి శంకల మబ్బుల్ని దాటివేసి చిదమలాకాశగంగా స్నానంచేసి భక్త కోటులు ఆత్మ శక్త్‌ నంపన్నులై ముక్త నక్షత్రాలవోలె భాసిస్తున్నారు తిరుమల శిఖరాలపై తీర్థమాడుతున్నారు- మోదమోదక (ప్రసాదాలు ఆరగిస్తూ భయభవరహితమైన శివంకర బుతంభరమైన అక్తయానంద పంచాంగం పరిస్తున్నారు

93

అనంత నత్కాలు సత్వ నౌరభం

సత్య వైవిధ్యాన్ని నిత్య నైవేద్యంగా సాహిత్య నరన్వతికి సమర్చిస్తున్నాను “నర్వధర్మాన్‌ పరత్యజ్య మామేకం శరణం వ్రజ” మామేకం అంటే “నత్యం నేనే” అని మాధవుని మధురోహ; నర్వ ధర్మాలు నత్యానికి లోబడ్డవే కనుక నత్య దర్శనంలోనే ఉంది ధర్మసాధనం- ధర్మాన్ని పట్టుకొని ఊగులాడటం కాదు జీవిత మంటే, నత్యాన్ని సాధించుమని కేలు సాచి, నవ్యసాచికి కేశవు డందించిన సందేశం గీతయై వెలసింది-

ర్రి4

జె. బాపురెడ్డి

కార్య దీక్షలో నత్యాన్ని దర్శిస్తే కర్మయోగం ఆలోచనా దర్పణంలో నత్యాన్ని దర్శిస్తే జ్ఞానయోగం ఆత్మార్పణంలో సత్యాన్ని దర్శిస్తే భక్తి యోగం త్రియోగ వ్రయోగశాలలో దిన దిన సత్యాలను' కనిపెట్టే తీరికలేని కోరికలం మనం |! భౌతిక నత్యాలన్నీ నా కవితా జ్వాలల్లో లీనమై నవ భావ సత్యాలై ఆనంద తత్వాలై నాట్యమాడుతున్నవి విజ్ఞాన విజయశ్రీ శిఖరాల పై వేద వేదాంత సాగర తరంగాల పై.

905

అనంత నత్యాలు [ప్రణవ (ప్రణయం

దేశం దైవత్వంగా కాలం అనంతత్వంగా ప్రణవానంద ప్రణయలీలా పరిష్వంగంలో తేలిపోతున్నాయి; ఆఖండ సృష్టీ సంతతి ఆవిర్భవిస్తున్నది. సూర్యచంద్రాది గ్రహావళి సుందర చకత్తారావళి అనల అనిల సలిలాది అద్భుత భూతావళి అనంతత్వ గర్భకోశం నుండి అవతరించి అడుకుంటున్నాయి ఆత్మానంద పారవశ్యంలో- వెలుగు చీకటి పరదాల వెనుక వింత వింత వేషాలు వేసి బ్రహ్మాండ భావరంగం మీద అప్రమేయ నాటకం ఆడుతున్నారు దేశం అనే నాయకుడు కాలం అనే నాయిక- మానవ దేహ మాయా మయసభలో అమాయికంగా ఆసీనులైన పంచేంద్రియ యేక్షకులు పరవశించి చూన్తున్నారు ఆ రమ్య రహోరాస క్రీడలు దృష్టాదృష్టపు వెలుగునీడలు-

96

జె. బాపురెడ్డి

నీవు దొంగ అంటే నీవు దొంగ అంటూ పరన్పరం పరిహాసమాడుతూ పట్టుకోబోతున్నారు కలిసినట్లే కలిసి విడిపోతున్నారు రైలు పట్టాల్లాగ, వీడినట్లే వీడి కలిసిపోతున్నారు భూనభాలుగా గతాగతాలుగా- ఏమిటీ ఈ వింత నాటకం ఎందుకో ఈ భ్రాంతి నాటకం! ఒకరినాకరు పిలుచుకుంటున్నారు ఓంకార గళాలెత్తి శ్రీకార కరాలెత్తి- ఒకరినొకరు కొలుచుకుంటున్నారు అగణిత తారాహారాలతో అచలిత నీలాకాశ పాఠావారాలతో కాలం కళ్లులేనట్లు నటిస్తున్నది దేశం చెవులు లేనట్లు చరిన్తున్నది ఒకరినాకరు స్పర్శిస్తూ ఒకరినొకరు దర్శిస్తున్నారు ఈ అప్పురూస నాటకాన్ని చూస్తూ పంచేంద్రియ ట్రేక్షకులు విశ్వాన అవిశ్వాస శ్వాసలు పీలుస్తూ

9్ర/

అనంత సతులు విస్తుషోతున్నారు- ఏలుగెత్తి అడుగుతోంది కాలం “నీలోనే ఉన్నాను” నిశ్శబ్దంగా పలుకుతూంది దేశం వినిపించడంలేదు నీవు ఏమంటున్నది -అవ్పను నీకు చెవులుంటేగదా! -చవులుటేంది నీకు, నాకు గాడు కాకుంటే కళ్ళులేవ్వ వాకు -కల్లెందుకు లేవు నీకు కనుపించడం లేదు నేనే -చెవుటెందుకు లేవు సీకు వినిపించడం టేదు నేనే ఇప్పడు నేను కనిపిస్తున్నానా? కాలప్పు కామరూపం ప్రశ్నిస్తున్నది మకి నీకు నేను వినిపిన్తున్నానా? దేశపు నీరవరావం వరామర్శిస్తున్నది -మాట్టాడవేం? -వినిపించుకోవేమి? “ఏమిటి ఈ వెరి నంభాషణ” ('శ్రవణేంద్రియం 'వ్రళ్న “ఎవడూ కనిపించకేంో నయనేందియం ననుగుతూంది నాలుక చప్పరిస్తూంది రిషి

జె. బాపరెడ్డి

“ముట్టుకోవడానికి ఏముందిక్కడ” న్పర్శేంద్రియం సందేహిన్తున్నది “గంధమూ లేదు జ్ఞాన గంధమూ లేదు అంతా గందరగోళం” ఘాణేంద్రియం నిట్టూరుస్తున్నది- ముద్దుగా నటిస్తూనే ఉన్నారు ఇద్దరు ఆనక్తితో చూస్తూనే ఉన్నారు అయిదుగురు- “వట్టిమాయా నాటకం ఇది” విమర్శిస్తున్నారు (ప్రేక్షక జ్ఞానులు “వీళ్లేమి (ప్రేక్షకులు! వెర్రి మొర్రి అజ్ఞానులు అయిదు బెజ్ఞ్జాల అద్దంగుండా ఆదితుదల అంచులు అవలోకించాలని ఆరాటపడే అయోమయులు” పరహసిస్తున్నారు అనంత పాత్రధారులు- సత్యమైన పాత్రల నిత్యమైన నాటకం సాగుతూనే ఉంది అర్థమైనా కాకున్నా ఆనందానుభూతికోసం విజ్ఞాన వినోదంకోనం సహానుభూతితో చూస్తూనే ఉన్నారు సౌపేక్ట గ్రేక్షకులు నిరపేక్షా పాక్షీకులు.

99

అనంత సత్యాలు

సత్వశాయి - జీవిత సారథి శ్రీకరంగా సకల మత సేవితంగా పరమాత్మ తత్వబోధాకరంగా లోకవిలోకన ప్రణవలోచనంగా ('ప్రభవించాడు సత్యసాయి బాబా - ఆయన, ఒడిలో, గుండె గుడిలో ఆలోచనల బడిలో

విరిసిన ప్రేమభావ శతపత్రాలకు శంఖ - చక్రాలు,

చంద్ర రేఖలు

పవిత్రమైన శిలువలు

వాడిపోని దళాలై

వీడిపోని పరిమళాలై శోభిన్తున్నాయి -

ఆయన “బంగారు' కటాక్షవీక్షణాలలో

తరించడానికి,

వేషబాషలు ఆటంకం కావు

మనసులోని శంకలూ, వంకలూ

విషాదాలు, వికారాలు తీర్చుకోవటానికి

వయోభేద, లింగభేదాల

వివక్షతలు లేవు -

100

జె. బాపురెడ్డి

అకలి తీర్చీ అన్నదానంకంటే మిన్న దానం లేదన్నాడు దప్పకతీర్చీ జలధారలు అదించడం కన్న గొప్ప ధర్మం లేదన్నాడు దళితులను, పతితులను దరిజేర్చడం కంటే పవిత్రమైన (వ్రతాలు, క్రతువులు లేవన్నాడు వికలాంగులకు సకల విధ నహాయాలందించడంకంటే పుణ్యం లేదన్నాడు పలుకు పలుకున న త్యామృతం చిలుకుతున్నాడు చిదమలానంద క్షేత్రాలలో సేద్యం చేస్తున్నాడు. వుట్టపర్తిని కైలాస గిరి చేసి పుడ మినెల్ల పాలిస్తున్నాడు. బాబా పుట్టిన రోజు భగవంతుడు వుట్టిన రోజని భక్తులందరు భావిస్తున్నారు పుట్టపర్తిలో పుట్టిన సత్యం" పుడిమికి శివంకరం సాయిబాబా వరరూపం నిత్యానంద సుందర దీపం అందుకే మనసుకు పడుతున్న మాయ చీకట్లను

101

అనంత సత్యాలు

చెదర గొట్టే శక్తి అతడు పరిశుద్ధుల కామనలు తీర్చే కల్పవృక్షం అతడు “సంకల్ప నృష్టి” చేయగలిగే సంపూర్ణ చైతన్యం ఆయన సంక్షుభిత ప్రపంచానికి ప్రశాంతి నిలయం ఆయన (ప్రేమయే త్రికరణాలకు పేరణమైన సేవాదేవాలయం ఆయన కరుణయే (ప్రతిష్టితమైన దేహాలయం ఆయన.

102

జె బాపురెడ్డి అద్వెతానుభూతి సత్యం కోసం వెదికితే మృత్యువు దొరికింది ఆనందం కోనం తిరిగితే ఆవేదన దక్కింది - మృత్యువు కూడా సత్యమేనని గ్రహిస్తున్నాను ఆనందం - ఆవేదన ఆ(మ్రేడితం అని అంగీకరిస్తున్నాను - అయితే, మార్గమేదో, గమ్యమేదో ఏది సత్యమో ఏది మృత్యువో ఏది ఏదో ఎరిగించే బోధనాచార్యుడు ఎవరా అని తర్కిస్తున్నాను. ప్రశ్నలం మనమే మరచిపోయి ్రశ్నించేవాళ్లం మనమే నమాధానాలు మనమే సమాధానాలు ఇచ్చే నత్యార్భులం మనమే! వెదికే వాళ్లం మనమే తుదకు మనకు దొరికేది మనమే! దొరికినది పోగొట్టుకొని మళ్లీ వెదికే వెర్రి వాళ్లం మనమే! 103

అనంత సత్కాలు అల్జ్టంకాని ప్రశ్చలు

నాలోని అమాయక బాల్యజిజ్ఞాసతో నిరంతరం ప్రశ్నించే ప్రశ్నను 'ప్రశ్నల్హాంటి ప్రశ్చలడుగుతూన్నాను భూతకాలం పెరిగినట్టా!

భావికాలం తరిగినట్టా |

కొత్త సంవత్సరం రావటం అంటే ఏమిటి జరినట్టు?

సృష్టి జీవిత ప్రాంగణం నుండి ఊడ్చివేయబడుతున్న

ఈ అబ్బాలు, దశాబ్దాలు,

శతాబ్దాలు, యుగాలు

ఎక్కడ పూడ్చివేయబడుతున్నాయి? అంతంలేని “కాలం” అఖండధారంగా, అయాచితంగా తనను త్రాగేస్తున్న “దేశం” దోసిటిలోకి ఎక్కడ నుంచి దారలి పడుతున్నది? వచ్చిపోయే సంవత్సరాలు ఎక్కడినుండి వస్తున్నాయో

ఎక్కడికి పోతున్నాయో

ఎవరికైనా తెలుసేమోనని

104

జె. బాపురెడ్డి

ఇప్పుడిప్పుడే “అక్షరాభ్యాసం” చేస్తున్న ఈ అర్భకు డడుగుతున్న ప్రశ్నలివి - అర్జం కాకపోయినా అడగటం తవ్వుకాదని అడుగుతున్నాను తినగా తినగా వేము తియ్యనవుతుందన్నారు గదా! అడుగుతుంటే అడుగుతుంటే ప్రశ్నల అర్థం తెలున్తుందని ఆరాట వడుతున్నాను - ప్రత్యుత్తరం దొరక్కపోయినా కనీసం ప్రశ్శ్నఆయినా నరిగ్గా వేయటానికి ప్రయత్నిస్తున్నాను.

105

అనంత నత్కాలు

సత్యాన్వేషణ దేవుణ్ణి వెదుకుతున్న దీపాలేనేమో నవ[గ్రహాలూ నక్షత్రాలూ |! అంతులేని అంతరిక్ష కుహరంలో అనాదిగా అలుముకున్న చీకట్లో కనుపించే చరాచరాలను సృష్టించి కనుపించకుండా విహరించే దేవున్ని వెదుకుతున్న దీపాలేనా నవగ్రహాలూ, నక్షత్రాలూ | దిక్కుతెలియని నాలుగు దిక్కుల్లో భయ శంకా వృత్తంలో (భ్రమాప్రమావలయంలో అయోమయావరణంలో దేవున్ని వెదుతున్న దీపాలేనా నవగ్రహాలూ, నక్తత్రాలూ | అప్రమేయ శూన్యంలో అమృత నాదం ఆలపిస్తూ నీలానంతత్వంలో నిళ్ళబ్దం పాటిస్తూ భావాతీతుడైన దేవున్ని వెదుకున్న దీపాలేనా నవగ్రహాలు - నక్షత్రాలు | దేశ - కాల ప్రమిదల్లో దేహాత్మలు వెలిగించి సత్య దర్శనం కోనం నిత్యాన్వేషణమేనా!

106

జె. బాపురెడ్డి జవిత తర్మం

నేను మృత్యువును నా వెంట తీసుక వెళతాను అప్రమేయ ప్రశాంత సాగర గర్భంలోకి. నా జీవితాన్ని అజ్ఞాన విజ్ఞాన మార్గాల వెంట అంతులేని ఆనంద పారావారాల లోకి తీసుకవెళతాను - జీవన్మరణాలు ఉభయతీరాలుగా ప్రవహిస్తున్నాను ఘార్షిస్తూ, గర్జిస్తూ, తరగలిస్తూ ఎక్కడెక్కడ నుంచో హరాత్తుగా వెలువడే భావావేశంలో చెంగ లిస్తూ... దిగంతాల వరకూ పరివ్యాప్తమయ్యే ప్రకృతి సీమలు ప్రదర్శించే బుతుక్రీడలను దర్శిస్తూ అజ్ఞేయగమ్యం వైపు సాగిపోతున్నాను ఆవేదనలకు పరితపిస్తూ ఆనందాలలో పరవశిస్తూ నా ఉనికిని సార్ధకం చేస్తున్నాను నన్ను నేను నిందిస్తున్నాను, అభినందిస్తున్నాను ఆత్మీయంగా పరామర్శిస్తున్నాను నా వేష భాషలు మార్చుకుంటూ అనేక రూపాలతో, నామకరణాలతో

107

అనంత నత్కాలు

ప్రత్యక్షమౌతున్నాను

కర్తలు లేని క్రీయలను -

క్రియలు లేని కర్తలను

రెండూ చేని కర్మలను

ప్రయోగించే భాషలో సంభాషిస్తున్నాను

అంతఃకరణమే వ్యాకరణంగా -

అందులో అంతర్భాగమై పోతేనే

అవగతమయ్యే

సంన్కృతిలో జీవిస్తున్నాను

నిష్క్రమించే ముందు

నేనెవరో తెలిసిక్రానే వరకు

కాలాన్ని, నిరీక్షించుమంటున్నాను. 108

జె. బాపురెడ్డి సత్వొాల ముత్యాలు

సత్యాల ముత్యాలతో సరులు కడుతున్నాను అనందాల వీధిలో వివ్రయిన్తున్నాను - ఎన్నెన్ని సత్యాలున్నాయో ఎన్నలేకపోతున్నాను ఎన్ని సరులు రూర్చినా ఇంకా వెలువడుతూనే ఉన్నాయి ఇహ పరనసత్యాలు ఆ అణువణులో విరబూస్తున్నాయి అగణీత సత్యాలు గణించడంలోనే గడిచిపోతూంది నా బ్రతుకు! అసలు సిసలైన సత్యం ఏదో - ముత్యం ఏదో చెప్పలేక, చెప్పరాక చకితుణ్ఞావుతున్నాను. సత్యమైందే స్తుత్యమైందని సంపూర్ణ విశ్వాసంతో స్తుత్యమైన సత్యాలతో సుందరమైన తోరణాలుకట్టి స్వాగతిన్తున్నాను సందేహాలు టేని డెందాలను! శాశ్వతానందాలను!

109

అనంత నత్కాలు చం(ద్రజూల౦

అకాశ మంటపంలో గుమిగూడిన తారాగణాలను మంత్ర ముగ్గుల్ని చేసే “కాంతిజిత్తులు” ప్రదర్శిస్తున్నాడు అందాల చందమామ, తన మాయల మంత్ర దండంతో - విశ్వ ప్రకాశ యజ్ఞంలో తలమునకలై ఉన్న వీరమార్తాండుని వేడివేడి కిరణాలను వంపు తిరిగిన శూన్యావరణం వెనకనుంచి దొంగచాటుగా తెచ్చి అది తన స్వంత కాంతి “కళానిధోగా నమ్మిస్తున్నాడు చంద్రజాలికుడు అమాయకులైన తారామణులు టక్కరి చంద్రుణ్ణి రేరాజుగా వెన్నెల దొరగ్గా ప్రన్తుతిస్తున్నారు పాఠరవళ్యంతో - నాకో నందేహం కలుగుతూంది. సృష్టిరహస్యాలు తెలిసిన సూర్యుడు కూడా, అద్భుత యుక్తితో

110

జె. బాపురెడ్డి

తన అపారఅంగార నిధుల్ని ఇలాగే, దొంగిలించుక వన్తున్నాడేమోనని సంశయం కలుగుతూంది - అనంత రోదసీ నిబిడాంధకార రంగస్థల మీద చేతులు మారీ కాంతి ప్రసారాల జీవనపరంపరల చకచ్చకిత ప్రదర్శన మేమో ఇది - ఏకాంతి నత్యమూలమో! ఏది మాయాజాలమో! వాస్తవమిధ్యకు చిక్కిన మనన్సుకు చిక్కని నమన్య ఇది !

1111

అనంత సత్కాలు ఒకే మాతృభాష రాయిరాయిలో వెదుకుతున్నాను నృష్టరహస్యాలు చెట్టుచెట్టులో కనిపెడుతున్నాను మట్టి కడుపులోని గుట్టు - కొండకోనల్లో తిరుగుతున్నాను వెర్రిమొగ్రి కోతిలా పగలు-రేలు రెక్కలుగా ఎగురుతున్నాను పక్షిలా! చేపకంటి పాపనైపోయి సింధువుల్ని తరుస్తున్నాను పూలగుండె తావినై గొలినే గాలిస్తున్నాను - దొరకదని తెలిసికూడా దొరికి నాట్లే పరుగిడుతున్నాను తీరదని తెలిసికూడా తీరినట్లే కూర్చుంటున్నాను చుక్కెలతో శూన్యంతో చుట్టరికం నెరుపుతున్నాను మనిషికీ దేవునికీ ఒకే మాతృభాష నేర్చుతున్నాను. 112

జె బాపురెడ్డె వృుత్యు ఐల్లేషణం

“జాతస్య మరణం ధ్రువం” పుట్టింది గిట్టక తప్పదు ఇది జనన మరణాలు తమ నుస్థిర అస్తిత్వం కోసం పరస్పరం కుదుర్చుకున్న రహస్య ఒడంబడిక - వాటి నిజరూపం బయట పెట్టుకోవద్దని ఒక నిగూఢ ప్రకరణం కూడ నిక్షిప్తం చేశాయి అందులో వాటి ఉద్దేశాలను బహురూపాలలో, బహునాముకరణాలలో నూచించుకుంటూ ఏ నిర్వచనానికి లోబడవు; వెలుగు చీకట్టవోలె ఒకటితో ఒకటి దాగుడు మూతలాడుకుంటాయి ఆవర్తన తర్కంలో ఉభయలింగ సమ్మిళిత స్వరూపంలో అర్థనారీశ్వరతత్వంతో మాయాజూలం, నెరుపుతుంటాయి. ఈజిప్టులోని 'పిరమిడులు" రోం లోని 'కొలంబ్రియం” మాస్కోరెడ్‌ స్క్వేల్‌లో 'మసోలియం'

113

అనంత నత్యాలు

భారతదేశపు 'తాజ్‌మహల్‌ొ జీవితపు సమాధులు మృత్యువుకు చెల్లించిన

ఒక అపహాస్యానికి

పరిహాసాస్పద స్పందన మృత్యువు, జీవితపు జన్మహక్కనే నిజ నిరూపణం -

జంతుశాస్త్రం - కీటకశాస్త్రం సాంఘికశాస్త్రం - ఖగోల శాస్త్రం రోగలక్షణ శాస్తం - మనోధర్మశాస్త్రం తర్కశాస్త్రం - తత్వ శాస్త్రం అన్నీ జీవశాస్త్రంతో ఆరంభమై మృత్యు శాస్త్రంతో ముగుస్తాయి

114

జె. బాపురెడ్డి ఏళాంత౦

ఏకాంతం నన్నెంతో భయ పెడుతుంది '“అభియోగం' ఏమిటో తెలుపకుండానే చెరబడుతుంది! ఆలోచనా కోలహలాల అంబుధిలో దాక్కున్న లీలా కణాన్ని నన్ను ఏలాగో పసికట్టి, చెరబట్టి భయపెడుతూంది ఏకాంతం! అథుగు ముందుకు వేయలేని అవిటి వాణ్ణి నన్ను బిక్కుబిక్కుగా త్రివ్రుతూంది అంతరిక్ష పధాలలో చుక్కలు చూచి వెక్కిరిన్తున్నా లెక్క చేయని ఏకాంతం! ఏకాంతం ఎంతో విచిత్రమైంది। చెవులు మాసి నాకేదో శంఖరావం వినిపవుస్తూంది కనులు మూసి నాకే వేవో

1156

అనంత సత్కాలు కలల లోకాలు చూపిస్తూంది పంచేంద్రియాలను మంత్రించి పారవశ్యంలో ముంచేస్తూంది! ఈ అనంతమైన నృష్టిలో ఏది సత్యమో ఏది కాదో చెప్పు! చెప్పు మంటా నన్ను చెప్పేదాక వేధిస్తూంది!

116

జె బాపురెడ్డి ఖావసత్వాలు తాడును పామనుకొని పామునే తాడుచేసి బ్రతికి పోదాం! రాయిని దేవున్ని చేసి మనిషిని బలి చేయొద్దు మనిషినే దేవున్ని చేసి జడతను తొలిచేద్దాం! సూర్యుని వేదిని కొలిచే చూపును పెంచుకుందాం! హిమాలయాల గుండెల్నిమలచే కేవును పంచుకుందాం మన అనల్ప భావనలోనే ఈ అనంత నృష్టి పుడుతూంది మన జయాపజయాలలోనే ఈ జగత్తు మెట్టుతూంది - గిట్టు తూంది మన భావమే నిలిచపోతూంది భౌతికమై ఈ భౌతికమే ఎగసిపోతూంది భావమై! భావ-భౌతిక సత్య శ్రీడలో భాసిస్తున్నాయి చరాచరాలు - చిరాచిరాలు 117

అనంత నత్యాలు శూన్యంలో చుక్కల కోట

శూన్యం ఎంత బలీయమైందో

చుక్కలను అడుగుతే తెలుస్తుంది-

ఒక్క బ్రతుకుభారం మోయలేక

ఉక్కిరి బిక్కిరి అవుతున్న మనిషి

లెక్కలేని చుక్కలను తన రెక్కల మీద

అడించే శూన్యావరణాన్ని

ఏమనాలో తెలియక

దిక్కులు చూస్తున్నాడు -

“ఆకాశం” అని పిలిచినా

“అంతరిక్షం” అని తలచినా

“ఆనంతం” అని కొలిచినా

అర్థంలేని మాటే అవుతుందన్న

యదార్థం తెలునుకుంటున్నాడు

అన్నీ తానే అయినా “అక్షరం” చుట్టూ

వెన్నంటితిరిగే వెలుగు-చీకట్టను కన్న తల్లి

శూన్యమని

చుక్కల మౌన ప్రవచనం -

ఏ భాషలో, ఏ శాస్త్రంలో

సృష్టికీ, నృష్టిని సృష్టించిన శూన్యానికీ

లేదేమో నిర్వచనం

అన్నిటి కన్నా తేలికైన శూన్యం

ఎన్నిటినవైనా భరించే శక్తిశాలి

అహంకారం విడిచిపెట్టి ఆలోచిస్తే

అవగతమయే్యే సత్యం శూన్యం

మమకారం పెంచుకొని అహ్వానిస్తే

అత్మానందంగా వచ్చే అనుభూతి శూన్యం 1186

జె. బాపురెడ్డి దొంగాట

నేను వుట్టినప్పటి నుంచి నా కళ్లకు గంతలు కట్టీ తనను వట్టుకొమ్మని దాగుమూతలాడుతున్నాడు చిలిపి చేష్టల దైవం - పట్టుకో అని పట్టుబట్టీ నిలిచే దిట్ట ఆతడే పట్టరానట్లు పరుగపెట్టే పిట్ట అతడే పట్టుకొమ్మని నా పంచచేరే విరాట్టూ అతడే! అతనిది, అంతమయేే ఆటకాదు అర్థమయ్యే మాటకాదు దిక్కుతెలిసే బాటకాదు చిక్కని, చిక్కులు పెట్టే వ్యూహం అదె చిక్కినట్టే చిక్కి శిఖరాలెక్కి కూర్చుండే చిత్రాతిచిత్రమైన రణనీతి అది అజేయ హేతి అది

119

అనంత నత్కాలు ఆ మాయదారి మాయలు చూడాలంటే బయటి కళ్లు మూయాలేమో। లోని కళ్ల తలుపులు తీయాలేమో! మూసినా తెరిచినా కనిపించే కళ్లు ఆశలన్నీ వదులు కుంటేనే అబ్బుతాయేమో!

120

జె, బాపురెడ్డి సమాభథానంలేని (ప్రశ్నలు

కలలో దేవుడూ నేను కలిసికున్నాం ఒకరి సాధకబాధకాలు ఒకరం తెలిసికున్నాం! స్వామీ! నీవు అపారశక్తి మంతుడవు' అంటే కాదు! నీవే అద్భుత శక్తిశాలివి అంటూ ఒకరినాకరం పాగుడుకున్నాం ఎవరిని వారే తెగడుకున్నాం ప్రభూ! నీవు ఆరిపోని మహానదివి అంటే కాని, నాకు శాంతి లేదు, విశ్రాంతి లేదు నీవు ఆటపాటల తరంగానివి అన్నాడు దేవా! నీవు అంతుతెలియని జీవ సాగరానివి అన్నాను కాని నేను దాటలేని ఇనుక తీరాల పంజరంలో చిక్కువడ్డ పక్షిని నీవు, ఆకాశంలో విహరించే మేఘానివి అన్నాడు పరమాత్మా నీవు అనంతకాలవేదివి అన్నాను కాని, నాకొక నివాసం, విలాసం లేదు నీవు అనంత భావ వాదివి పేరు, ఊరూ, చిరునామా ఉన్న పొరుడివి అన్నాడ్ను

121

అనంత నత్యాలు అసలు రహస్యం చెప్పమంటే అది నాకూ తెలియదన్నాడు నీవైనాా నేనైనా ఎవరం ఏ రూపంలో ఉన్నా ప్రళ్ళలడుగుతున్న పృచ్చకులమే అనుకున్నాం . కలయేనిజమని, నిజమే కలయని కాలక్షేపానికి ఒప్పుకున్నాం. నా. తా నా గత్వా జ! క్‌ / (| వ వ్‌ ల గగ కై 122

స్త న కన న న ననన స్‌! | వే బాపురెడ్డి అంతర్జాతీయ కవి. ఈ మాట ఆలవోకగా | ళో. _అన్నదికాదు. అతడు 36 దేశాల్లో పర్యటించాడు. అంతకంటే / న. . ఎక్కువ సంస్కృతులతో పరిచయమేర్పరచుకొన్నాడు. ఆయా = వో. | భాషా సాహితీకారులతో స్నేహం చేశాడు. వారి కవితలలో [ . / కొన్నింటిని తెలుగులోకి తెచ్చాడు. తనకవితలు కొన్నింటిని _. . శి . విదేశాల్లో ఆవిష్కరించాడు. కొందరు విదేశీయులకు అంకిత _; య మిచ్చాడు. ఇంగ్లీషులో కవిత్వం ప్రకటించాడు. ఇల్లు వదలిపెట్టి బయటకు తొంగిచూడని తెలుగు కవిత్వానికి ఇలాతలతత్వం నేర్చిన కవి బాపురెడ్డి. అందుకని ఆయన తెలుగు కవేకాదు, భారతీయ కవేకాదు, అంతర్జాతీయ కవి. - బాపురెడ్డి విలక్షణమైన కవి. ఆయన ఎంత విపులంగా అంతర్జాతీయ పర్యటనలు చేశారో, అంత విస్తారంగానూ కలం సాగించాడు. ప్రధాన కవిత్వరూపాలైన. పద్యం, గేయం, వచన కవిత - మూడింటిలోనూ వివేషకృషి చేశాడు. .... ఇవి తమాషాకు చెప్పిన మాటలు కావు. బాపుంెడ్డి ప్రణయంలో ప్రణవం, ప్రణవంలో ప్రణయం వుంటాయంటే ఆయన భావంలో ఫిలాసఫీ, ఫిలాసఫీలో భావుకత ఉంటాయని అర్ధం. ఫిలాసాఫికల్‌ టచ్‌లేని కవిత్వం ఈనాడు పరిణతి చెందిన బాపురెడ్డి కవిత్వం _ నుండి ఊహించలేం..... ' గుండెల్లోంచి కవిత్వం సృజన చేసినట్లే - గుండెల్లొంచి కవిత్వం పఠనం సలిపే ॥ బాపురెడ్డి ఏ ఏకవిసమ్మేళనంలో పాల్గొన్నా - అక్కడ అతడే హైలైట్‌ ... = | ఇక కవితా విషయ బాహుళ్యం వైపువస్తే - అవనీ ఆకాశాల మధ్య ఆత్మ అంతరాత్మల + మధ్య ప్రణవం మధ్య, ప్రళయం మధ్య-తుఫాను మధ్య, తుషారం మధ్య వెన్నెలమధ్య, విరహం మధ్య, అనురాగం మధ్య, దేశభక్తి మధ్య, దేశప్రగతిమధ్య లుప్తమైపోతున్న విలువల మధ్య, మానవతమధ్య - రవికానని చోటుల్లో కూడా ఈ కవి కలం, గవేషణ సల్ప్సింది. అర్హులను ఆరవోసింది. అందాలను కుప్పవోసింది. ఈ కవిది సంప్రదాయబంధం వున్న ఆధునిక తత్వం. ఆధునికతాగంధం ఉన్న సంప్రదాయ సత్యం. ఇవాళ తెలుగు కవుల్లో ఈ కవి చేసినంత పర్యటన ఏ కవీ చేయలేదు. ఈ కవి - రాసినంత వైవిద్యభరితమైన కవనం ఏ కవీ రాయలేదు. ఈ కవి పాల్గొన్నన్ని నభల్లొ ఏ కవీ పాల్గొనలేదు. ఇది ఈ కవి విరాడ్రూపం. .. .. | వర్తమానంలో జీవిస్తూ, వర్తమానాన్నే కాకుండా గతాన్ని ఆగతాన్ని సంభావిస్తున్న గొప్ప విజన్‌ గల కవి బాపురెడ్డి. బహుముఖంగా విస్తరించిన ఆయన ప్రతిభ యువకవులకు ఆదర్శం కావాలి. _ డా॥ నాగభైరవ కోటేశ్వరరావు