Telugu Amaravathi kshetramu - anilvaranasi/indianlanguages GitHub Wiki

వురావతి కెతవు) 1 - ॥ న్‌ . షట వన. తా! | వ 1 వ ఒం” ఒరు అది య న కే సాక ఓ. మ టో

అటి ఎ అవురావతి కెతము అయో ర్టా నంపాదకుడు : దీవి దీక్షితులు 1344, లై వచురణ 1 శీ అమరేశ్వర స్వామి దేవస్థానము అనురానతి

(పథమ మాదణ = 1980 (ప్రతుల - 26000 ఆన్ని చాప్కలు జేవష్థానము వారివి కరు బక ను ణీ న న త్ర గ్రంథ ముద్రణకు సహృదయముతో సహకరించిన అళ్లగడ్డ రోళయ్యగారి కుమారుడు ' ఖీ ఆల్లోగడ్డ వోంఠటోశ్వరరావు ౨.60౫ గారికి వారి నతీమణి దుర్గొంబగారిల నూ కృతజ్ఞతలు తెలుప్రుకొనుచున్నాము సర మేళ్వరుడు వారిని సర్వదా ఇొపొడుగాక ళ్‌ గంధాలు స్టా (ఓ గీ 0౫02మక్తకు న వా (దణః లే న్‌ య జూవీటర్‌ వీంంటీంగ్‌ "పెంగ్‌ పై వైవాభాత నో సుంటూరు- 2,

_ దీపాలదిన్నె లోలా

(ప్రపంచమునకు ఆభ్యాత్నిక పరిజ్ఞానమును పంచిన వువా ర్థులు జన్మించిన వుణ్యభామి మనకను బన్నభూమియగుట మన యదృష్టము. మానవుడు తన మనోబలముతో మహేశ్వరుని దర్శించి దివ్యన్ఫూ రి పొందినాడు. దాని! (ప్రాచ్య దేశములలో భరత ఖండమునంటే (శ్రీశారము జరిగినది. ముషివర్యులు తమ తవళ్ళ్శక్షితో ఈ “న్ర్రీలు పొంగిన జీవగడ్డోలో (ప్రతికఃణమును పవిత్ర మొనర్భుటకు కృషివేసినారు. ఐరి సాహచర్యముతో, వారి ఆశీస్సులతో ఈ దేశములో సెక్కు. వుణ్యశేత్రములు- తీర్ధరాజములు వర్పడినవి. అట్టి పవ్మిత్రస్థ్ణలములలో అమరావతి కూడ నొకటి. ఇక్కడ గ్రాంచగిరివై కొలువుదీరియున్న (శ్రీచాలచాముండి కామ లేశ్వరులు అమరులనే (ప్రతిష్టింవబడీన దివ్యమూ ర్తులని అషస్టాదశపురాణములలో నొాళటియైన స్కాంద వురాణము విశదీశరించుచున్నది. ఈ పుణ్యన్నేత్ర (భావమును ఇనుమడింపజేయుచు. ఇక్కడ పవిత్ర కృష్ణ 'చేణి జీవవాహినిమై విలసిల్లుటచే * అమరావతి " వుణ్యతీక్థముకూడ : _అయినదెః 'దెవము-నది-- ఎచ ఏటనుండునో దానిని, “తీరమున అందురుః *.... శశాబ్దముల పర్యంతము అెలుగుజాతి కీ ర్తులను దశదికల వ్యావింపకేసి _ అణువణువున అంధధ్రత్వమును లా _అధ్యార్నిక తత్త్వమును నింవుకొని కాలగతిలో వర్పడిన పరిణామములను

డీ గూడ తనమై వెరగని ముద్రలుగా ధరించిన అమరావతి శ్షేత్ర గాథలోనే ధరణికోట చరితయు లీనమైయున్నది. అందుచేతనే అమరావతి - ధరణికోటలు. నేడు (ప్రల్యేకములుగా సీర్కొన బడుచున్న [గామముల్రై నను అనాటి అంధుల సంస్కృరికి దర్పణ(పాయములై న అదర్శ[గ్రామములుగా నిలిచినవీ. పురాణ కాలమునుండి ముముక్షువులకు మార్షనిచ్చేశముచేయుచు విలసిల్లు చున్న (శ్రీ చాలచాముండిక _ అమ ేశ్వరులు, బౌద్ధయుగము నుండి శాంతిప్రియులకు స్వాగతము. పలుకుచు కళామతల్లి £ శర్చూర నీరాజనములు సమర్చించుచున్న కళాఖండ నమన్విత మైన స్తూపటప్రాంతము -_ తరంగ వాృన్తములతో స్వాగలించు పవి్యతక ఫన్మ వేణి అమరావతి స్నేత్రమును దర్శించు సంస్కృతి (ీయులప (పత్యత్న గోచరను లగు భారతీయ సంస్కృతి జయ ఫతాకలు, వానినిగురించి యెందతో పండితులు _ పరిశోధ ఘలు అనేశ శ్రమలకోర్చి లేపటి జాతి సౌభాగ్యమున్నకె నిన్నటి నిండు నిజాలను సనమాజమున కందించియున్నారు - వారి కృషితో మనఆలోచనలను మేళవించి సమన్యయపట చుకొనుట నముచితేము - ఆ ల్యమును సాధించుటకే ఈ (యత్నము కూడ. ఈ రూపములో వురాణవుటలలో ఉన్న అమరేశ్వర శీత మహిమను కృష్ణానది గాధను _ తీర్థమావోత్మ్యమును ఎ చర్మితయందించు సమాచారమును _ మవానీయుల అనుభవా లను యథాశక్తి వర్చిళూర్చితిమి. శతాళ్హాల నుండి చెష్న-చె దరక నిలిచి నేటికిని అనాటి చరితాంశములను వివరించు శానన్న

గ్‌

ములు అమ రేశ్వరాలయ (పాంగణమునందును స్తూప్యపాంతము నందును గలవు, ఆలయ ।|పాకారములలోగల శాననాంశ ములనుకూడా యథాశ క్తి *సౌసనమంజరో లో పొందుపరచి 8మి, చార్మితక సత్య్యపళటనకవి గీటురాళ్లు,

మనకు లభించు తొలి కెలుగపదము *నాగబు అను నది ఇక్కడి న్తూపముదగ్గరి శాననములంటే లభించినది.

ధరణికోట _ ఆంధుల కీర్తిని కడుపులో దాచుకొనిన రత్నాల మూట, అక్కడ ఇంకెన్ని చరిత్ర పుటలు మట్టిలో చాగియున్నవో యేమో కాలమే నిర్ణయించును.

అనాడు మతేళల్లోలములతళో నతమతమైన అమరావతి నేడు ప్రధాన శెనశ్లే[తముగా ప్రసిద్ధి చెందినది. అయినను మతసామరన్యమును (ప్రకటించుచు అన్ని మళతములకు నిలయమై భారతీయతను చాటుచున్నది.

పారకులందించు నూచనలతో అవనరములగు చేర్పులు మాద్చులు చేసికొనుట ఇల్ల ప్వుడును అవకాశము గలదు. మీ చేయూళతో మా. ప్రయత్నము సార్థకము కాగలదను విశ్వాసమే ఈగంధమునకు (గ్రీ/శారము.

వాని

వాషమాళంం) “సంపాదకుడు”

• సోము వాతము ॥

కృతజ్ఞతాంజలి ాంంయాా ౮ శ్రీళృష్ణ వేణీ రట ధాన్యవాట్యాం ఇం(దేణ దేవ్యాపవవా పం(ప్రతిస్టితం విష్ణ్వప్టళలార్య్యై రమనై రభిస్టుతం (శ్రాంచావమేం(ద్రం కలయామినిళ్యం” ఆంధధ్రదేశమి నందు ్రసిద్ధిపొందిన శివశ్నే[త్రములలో అమరావతి 'పేక్కొనదగినది. పంచారామములలో అగ్రగణ్య మైన అమరారామమే అమరావతి శ్నేశ్రము _ ఈ చేత పో న్యమును వివరించు సమాచారము (గంథరూపముగా (ప్రకటించ వలెననెడి మా ఆలోచన నేటికి కార్యరూపము డాల్చినది, వురాణములలోగల ఈశ్నే(త్ర విశేమములను పరిశీలించి, అనువ దించి మాకంద'జేసిన (బ్రవ్మాశీ జగర్ల వూడి నుబ్బరామశాత్రి గారికి మా అభివందనములు. తమ రచనలలోనుండి ఈ (గ్రంథ ములో మ్యుదించుకొనుటప అనుమతించి అమరేశ్వర సువభాత శ్లోకములను ఇచ్చిన (శ్రీ? పరిమి రామనరసింహముగారికి, చాల చాముండి కా సృవము నొసంగిన డాక్టరు ెండుకూరి మురళీ కృష్ణగారికి మా కృతజ్ఞ తాంజలులు, పౌరాణిక విశేషములతో పాటు అనేక బారి తశాంగములను కూ+డ నమిీకరించి నమా మీంచి మా పపయత్నమునకు ఈ రీతిగా రూపకల్పన చేయుటకు తోడ్పడిన సహృదయులు పొన్నూరు (శ్రీ భావనారాయణ

7 స్వామి నంస్కృృత కళాశాల" ఆంధ్రోపన్యాసకులు (శ్రీమాన్‌ దీవి దీక్షితులుగాంరికి సర్వదా కృతజ్ఞులము. ఎందజటో మహవోను భావుల శృష్‌ఫలితములను ఈ (గ్రంథ నంకలమునందు పారవూా త్నిక చింతనతో హేద్చుషొంటిమి. వారందజకు వ్యాదయ పూర్వశ కృతజ్ఞ తాభివందనములు సమర్పించుకొనుట మా విధి, అమరావతి శ్నత దర్శనాభిలామగలవారికి మా [పయళత్నము తప్పక లోడ్చడగలదని నమ్ముచున్నాము, సకాలములో (గ్రంథ మును ముదించి యిచ్చిన “జూపిటర్‌ ప్రింటింగ్‌. పెస్‌ గుంటూరు" వారికి నర్వదా కృతజ్ఞలము, ఇట్లు, అమరావతి (నం. మారుపూడి రాజగోపాలరావ కార్య నిర్వహణాధికాలి ఓ 1221080 శ్రీ అమరేశ్వరస్వామివారి దేవస్థానము గమనిక ఏ. ఆనురాపతి శే్యత్రమా ఆంధప్రదేశ్‌ = గుంటూరు. జిల్లాలో గుంటూరుకు 36కి! మి దూరములో గలదు. ఈ శ్షే[ర్రము నందు యాత్రికులకు భోజనవసతి శౌకర్యములకై ధర్మ స్మతములు నలవు = చేవాలయనునకు సమీపములో జమాంచారుగారి సృతము - శ్రీరామకృష్ణ, ధర్మస్యతము - వై శ్యస్యత్రములుగలవు- (ప్రాచీనాలయములతో పాటు రానమాలయము - గీతౌమందిరము - పౌండురం గాలంకములు జాడ దర్శనీయములం = తై నమందిరి ము టూడన లను.

5రణ వేదిక

వుట సంఖ్య పే చేత మాహోత్మ వము తం క్షే వ కృష్ణ వేణి ఆలం 7 8. తీర్ణ మహిమను ంంం క్షే త అమెంీశ గగౌాలయము జలం కేఫ్‌ 5... ధాన్యకటకము ం*9 వి) 6. న్తూప (ప్రాంతము జల6 విఫ్‌ "౧ శిల్చ సంపద అ అం వ్ర 8 అమరావ3ి ఆ ంం లే 9, శాసన మంజరి ఇ 49 రక 10. శ్రీ అమశేశ్వర సుప్రభాతము _ ... శ్‌ 11. (శ్రీ చాముండా నశ్చ్షశ్రమాలా. .... క్‌?

శేడ్షి, వాను బేవానంద స్వామిక భీ (శ్రీ అమ'ేశ్వర స్వోతం ... 62 18. శ్రీ చాల చాముండికా న్త్రవము ... 68

స సై! స: నయ. | పళ స ప్‌ స ( జొ న న |. స వ. | యట చ స “1 సో | జో |. జం!

జ. న్‌ యా ల హన సం. ౮ శ న స ల లనే గత (జ్య; జో స్తం... వం. షు స న్‌

సం స ఆ ర అంటా! యహ... న ల వు. చ 1 య ర టా మ్‌ లి ' జుట్‌ క[.. శే క సేన గ్ర సుజన, | ను న్ని గ. చన లన నన... ట్ట

| 4 1) ఉహ లంట చనా, అం తం శ న

క ఉక సరు స సా ర! కక; య ల లీ శీర నో న? “గై! ల టం

ల ీ పం! స. దీసే ం టా! యా! న్‌ టన లు: బాటన ఆయి! ననే ల ః న పన థి / న | చు ల. క్‌ నం! అ భి శబ టా 2న, ననగ లం విలు నే లగ సం టట సం ఇటూ క [01 లి స కళ్ళి స ల పా య చ. "; నఖ. ... గ న స జమమలడాడా గ నా. ర య ౩ రహ ఫి "క ళీ క. వ్‌ న్‌? న. తా (ల

వ అ... అ. గ... వ లం! నక ర య న ర న సాంవమివా ర ఇం ము 9 ౩] 3 శ్రీఆహురలె న్య రని గి

క్షేత్ర మాహాత్తనగ్రిము ఆజల్తే ాయమయాలా-

కలిదోపు భయగం స్తుళై యున్న శౌనకాది' మపహోమును లక నారదమహర్షి పాపనివారశోపాయమును, భూలోకము నందు గల పస్నితిస్థలములకు గల (ప్రభావమును వీవరించిను, వానిలో అమీశ్వర శ్నేత్రమునుగురించి కూడ అ మహర్షి విన రంభను. మరియు. ఈ స్థలము పవిత్ర కృష్ట వేణీ నదీతీరమ న ఉందుటచే ఇచ్చట కూడ ఒక తీర్థ మేర్చడినదనియు వీర్కొని చానిసి గురించి కూడ మునులకు వివరించినాడు. "దేవముని మేటలయందును ముషివర్యుల ప)వ_ర్హనయందును నిశ్వాసము కలీగిన మనము కూడ స్కాందవురాణమునందు. పిపరింపబడిన శ్ర వేత్రప్రుభావమును గంహించుదము-

వూర్వము తారకుడు అనురాత్తసునకు మహేంద్రునకు చాల సంవత్సరములు ఫఘోరయుద్ధము జరిగినది, . అందు మవో బలవంతుజై న తారకాస్తురునిబే మై చేయిగా నుండెను. అప్పుడు "బీవతెలు భయపడి బేవతా న్త్రీలలోనవహా వె కుంఠమునకు పారి వోయి (శ్రీ మవోవిష్ణువుతో తమ కష్టములు విన్నవించుకొనికి వారి మొర లాలకించిన విష్ణువు “స్పుకలా రా! ఇఆ*ెరకుడు గొప్ప నివధి కుడు. అతనిని సంహరించుట యెవ్వరికైనను దుస్సాధ్యము, కనుక అందరము శివుని దగ్గరకు వెళ్ళినవో ఆతడే ' ఉపాయము గూర్చి ఆలోచ్చిపగలకు” అని నచ్చజెక్సి వారందరి తీసికొని

ల ఆమరావతి కేతతము వై లొనమునకుపోయి.. శివునకు విషయమంతెయు ఆతడే వివరిం ఇను, అప్పుడు లయకారుడైన మహేశ్వరుడు. అలోచించి జీనతలతో “*భష్తలారా ! మా బాధ గమనించితిని.

మచ్చ కృ స్తారకం సఠ్యిం ఛవంఠతళ్చతి శ్రైవమే

ధర్మ(దోహీ ౭5% స్తు మదవ్యావ్‌ తాడరన్‌ స్ఫీతః

మష్కు.ర్య పాకి స్తం హవ్యాలా లళ్భాయం సమాగతః

దుష్కర్మ వాశితస్కాపీ నత్సాయజ్యందెదామి వై.

మళ్చుతో మళ్ళ మోయు ద్రే మణ్ముఖః పరవీరహా

తం వేహానాయశ॥ 9 కృత్సా (వజధ్వం యోద్ధుమాహచే,

తారకుడు నాభక్తుడు కాని ధర్మాసంరత్తణ ముఖ్యము కనుక నా అంశఛమున జన్మించిన కుమారస్వామిని మో చేప శసక అధిపతిగా చేసికొని ఆారకునితో యుద్ధము హవేయుడు, మోకు తెప్పళ పీజయము నేకు *రును"'అని చెప్పెను, అందులకు ఇందాాాది "బీవతిలు నంతి%ించి కమారన్నామినే తమ సేనాధి పతిగా 'జేసికొని "౦ కాసుకునితో యుద్ధము వేసిరి కుమార స్వామి ప్రయోగించిన చాణములప తాళలీక రావ్షసులు "వేలలొలది మరణించిరి. అప్పుడు తారకుడే కోపగించి "బీవతలతో యుద్ధముచేయగా అతని భాటిశే బేవతలు తాళ లేక పరమశివుని దగ్గరవ పగుూగత్తిరి కాని నుమూరస్వామి తన'సేనకు కిల్షీన దుర్షళకు విచారించి భోవముతో తారపనిమై శక్తిని పృయో గించిసు. అయినను [ప్రయోజనము భూన్యము, అనంగతి కుషి "దేవతలు శివునకు ఏన్నవించుకొనిరి అప్పుడు ధూర్చిటి అలో చించి అసలువంగతి గహించి వారితో "దేనతలారా |

కేషచశమాచా త్మ ము థె “శారళఫ్యగ శే లింగం వర్తతే (పాణరైనఠం లింగ ఖేదీన తన్నాళోభవిమ్యతి నసంళయు! యావంతి భేద శే లింగం శశలాని పతింతిహి

(పాదుర్భవివ్యంతి శానిశిపలిం కావ శంశయ॥

భూత్వా భూయోనవివక్థంలే తప్యాద్య్యూయం గ గా ప్త్రతః

త్యతగత్వాషతే రన్మివ్‌ (ప్రతిష్టుపషయళస్థిరం

యధానవర్థి లే లింగం రధా కార్యం సురోత్త మై?

శానిలింగాని నేవధ్యం శ(త్రునాశన “హీరబీ??

'లారకుని కంఠమునందు పాంణలింగము కలదు, ఆతని ప్రాణములు డాని నాధారము ఇచేసికొనియున్నని. చానిని ఇేదించినవో తారకుడు తప్పక మరణించును. కాని ఆలింగము ఎన్నిముక్క-లయి. ఎక్కడెక్కడ పడునో ఆయాస్థలములందు అవి పెరుగుచుండును, కనుక మిరు వెంటనే ఆ నివలింగ శకలములు పడినచోటులకు వెళ్ళి వానికి పితిస్థలు చేసి అవి పెరుగకుండ చేయవలెను, అంతేగాక వాసిని మోరు నిరం తిరము సేవించుడు. మోకు శతు భయము "లేకుండపోవును.” అని "సెలనీచ్చిను. అనంగతి "ేవతలువచ్చి క చూరస్యామి "తెలియజేసిరి, వెంటనే అనడు తారకుని కంరమునందుగల లింగముప్రై లక్ష్యము-చి బచాంమును పృయోగించెను. ఆబాణ ఖఘూతమునకప అెరకుని కంఠము నందగల శివలింగము వఐయిదు ముక్క-లై అయిదుచోట్లపడెను. ఆ అయిదు పిచేశమునే పంచారానుములనెడి పేరుతో నివ శైతములుగా పసిద్ధినొ. డి నవి, అవియే.

శే ఆఅఆమరావతి క్షే (ఈము

1. అమరారామము. (అమరావతి ౨) కమారా 'రామము _ (గునుపూడి భీమవరము) తూర్పు గోదావరిజిల్లా,
2. దత్షూనామను (తూర్పుగోదావరిజిల్లా. 4) భీమారామను (సామర్ష కోటదగ్గరభీమవరము, తూ, గో, జిల్లా 5శ్లీరా 'రామము (పాలకొల్లు, పశ్చిమగోదావరిజిల్లా) అంతట తారకుడు కూడ హాహాకారాలు చేయుచు మొదలునరికిన ాడిచెట్టువల భూమిపై పడి మరణించెను, "జీవదుందుఖల మోతలతో దిక్కులు వీక్క-టిల్లి నవి. "దేవతిలు స్రువ్పవ్యష్టితో కుమార స్వామిని, భూలోకమున ముంచె తిరి.

అప్పుడు దేవేంద్రుడు ేనగురువగు బృహాన్బతితోడను ముక్కోటి జేవతలతోడను కలిసి ఈశ్వరుని ఆజ్ఞాప్రృ కారము "3 *రకుని శివలింగశకలములలో పెద్దదైన మొదటి శకలము పడినవోటునకు (అమరావతి) నచ్చెను. అప్పటికే అది శీవ లింగాళ్సతితో పెరిగిపోనారంభించెను. అది చూచి ఇందుర్తిడు బృవాస్పతితో “పరువరా |! లెల్లని కాంతితో ఆద్యంతములు "వెరిసిపొనుటప వీలు బేనటుల పెగుగుచున్న ఈ మహేశ్వర లింగమును వేనెట్లు పుతిస్ట్రచేయగలను ? అల్పులగు నరులు దీని నెట్టు పూజింపగలరు ? ఇందులకు తిగిన ఉపాయము వవ్పీ ధన్యుని జేయుడు” అని గద్దదస్వవముతో పలిశేను అప్పుడు బృహన్చతి ఓ ఇందా! భయసడవలసినపని లేదు,

ఆళ్వన్యసని తే ప్షే దశమి సర్నవిద్ధిడా

క్పశ్చుణ్య త్రైవ సం(ప్రాప్తాదివేస్మిన్‌ నురనాయ]'

క్షేళమాహా తము గ్‌ విజయాశ్యముహూ ర్దేన్మివ్‌ సౌయ్యైనం శిసమర్చతు ఏవంళ్ళ పేతు భవతాం విజయస్సర్వ కాలి? సర్వ కార్యసిద్ధి నిచ్చునటునంటి అశ్వయుజ గద్ధ దశమి నమిపించినది, కావున విజయ నుముసాగ రమున ఈ శివ లింగమును (పకివ్యీంచి పూజింప్రము, నీకు తప్పక జయము గలుగును” ఆని అతనితో పలిళిను, ఇంద్రుడు ఆ విధముగశే వేసి ఆ స్వామికి “అమ శేశ్వరుకు” అని 'వేపసెట్టి నందనన సమునందలి వువ్చములతోను _ మూాళే్షు దళములతోను, బంగారు పూలతోను లింగమూ రికి వూజవేసెను _ అప్పుడు గ్యుకా చార్యుడు బృహస్పతి దగ్గరకువచ్చి “'జేవగురూ ! కొంత శాలమునప సహ్యాపర్వతమునందు ప్త విమ్షు న్వరూపమగు కృష్ణానది ళా చచేశమునుండియే (పవహీంచునుగదా |! అప్పుశీ అమ "రేళ్యరము నదీ వేగమునకు నిలువగలుగునాల అని అశ్నే వించెను, అందులకు బృహాస్పతి “ప కాచార్య! ఈ (పదేశము నంచే (కొంచపర్వతము పాతాళమువరకు ఇమిడియున ద్‌ కావుననే సర్వష్థ్యడగు పరమేశ స్రరుని లింగమూ ర్రియు ఇచ టు వృద్ధి పొందినది. అందునో కృస్తానది స్వామికి వినమమొ (శొంచ'8ని చుట్టుకొని చాటివోవును, దానివలన వచు స పమూాదము లేదూ” అని నమాధానము చెప్పెను. శ్నుకుడు మాట్లాడక వెళి పోయెను, విధినాగురుణో వ శేచిద వ్యే సురో మా; జేవకాంఠర నూ నార్మీంళ్ళా ఫ్రాపయన్నంబి కాడ కా త సీన్‌ పరివాశతే షా ఫైవీతాస్తాం విశజ్లిక.

పిమ్మట "జీవతలు బృహస్పతి చెప్పిన రితిగా. అంబిక మున్నగు పరివార -జీవతలను (పతిప్టించిరి. ముప్పది మూడు కోట్ల దేవలేలు అప్పటినుండి శ (త్రుసంహోారమునకు తగిన బలము నంపాదించుకొనుటకై. అమేశ్వరస్వామిని పూజించుచు ఇచ్చు టనే కొంతకాలము నివాసము చేసిరి కనుకనే ఈ త్నేత్రము శ్యతూణాం కయడా ఘొకొ వ్యరాంజతే మహీర లే తవార్టదీప ఛురియం స్యా దనురావత్యభిఖ్యయా- “అమరావతి అయినది. ఈ విషయము నారదమునివలన (గగ్రహించినవాన్తై. శ నకాది మహోమునులు అమరేశ్వరు నారాొధించి తరించిరి. “నిచుశ్శివాయ | రదాయ = ఛవాయ పర మేన్టీ చే చచాక! డజివనాథాయ = జ్యోతిమోం పక్రరీనమః ప్రవిధ్ధా సర్వలో శేషు చ్మృళాపాపొఘవాశినీ |

సజ అష కృష్ణ వేణీ టా -

కృష్ణ వేతి | నమస్తుభ్యం పర్వపాప(ప్రణాళని

(్రిలోశీ పావనజలేఫ్‌ రంగత్తుంళ తరంగిణి |

సర్విశేవమయీం౦ సొన్షాత్‌ (టైవ్మానిష్టు శివార్మే కామ్‌

శలచాం సర్వతీర్థానాం కృస్ణాంత్పాం (గ్రణతోస్మ శ్‌హమ్‌,

అమ శీఘ్‌సి చివ్యసౌధనే*పాన పరంపరను. కడుగుచు (ప్రవహించు జీవవాహినియమైన కృష్ణవేణి వల్లనే అమరానతి శీలము తీర్ధరాజము కూండ అయినది. -కనుక వురాణములలో పవరింపబడీన క లస్తానది విశిష్టతను గరించికూడ తెలిసిళొందము,

గత (పళయాంతమున బ్రహ్మ మరల మహోసనర్ష కుపక మించి కలియుగమున ధర్మము సీలుచు మౌొగర్లము "తెంపవలసి నదిగా విన్ణువును కోరెను. అప్పుడు శౌరి తన అంశతో కృష్ణను సృజించెను. కొంత శాలము పిమ్ముట పాపపంకిల్వమెన భూలోక మును పవ్వ్మత్రము చేయుటకై కృష్ణుడు-కృష్ణను తీసిఫొని ఘాలో శమునకు వచ్చి దానిని ఎచ్చట నిల్చుట యుచితమో ఇందా దులతో కూడి అలోచించుచుంజెను, ఒకచోట పర్వతరూప ముతో నిలిచి తపస్సు చేయుచున్న సహ్యామునిని గాంచి అత ణ్‌ /4 | సతో వారు “మనీంద్రా ! ఎందునిమిత్తమై నీవు ఇచ్చట ఘోర తపస్సు చేయుచుంటివి, పుడమిని తరింపజేయుట్నకె

8 ఆనమురాపతి క్షే తము విష్ణు స్వయావిణియగు “ళృష్ణి ఇచ్చుటకు నచ్చియున్నది నీశేమి కానలయునో అడుగుము, నీ అభీషస్టమును అమె తప్పక నెర "వేర్చగలదు”అని పలికరి, అప్పుడు సవ్యాముని ఇంాదులతో *మవోనుభొన్టలారా ! నేను పరనూల్మ సాయుజ్యమున్నకె తపస్సు చేయుచున్నాను. మోరే ము [పదాయిని అయిన కృష్ణను తీపికొని వచ్చినారు. నా జన్మ తేరించినడి. ఆ నడీమ తల్లి ని భక్రితో శేవించి తెరించగలను, దయచేసి సారివికానము పొందిన కృృష్టయు - క, సహ్సడును నాపై స్థానములో నిలిచి నన్ను కృ తార్థుని చేయవలసినది అని వేడెను. అంతట కృష్ణు అనుగ హించి అతనితో “నహ్యామునీందా ! నీ తపస్సు సిద్ధించినది. నీవు కృ తార్టుడవయితివి. నేను నా అపరాకారముతో నీపై నివసింతును. నీ చేయూతతో భూలోశము పవిత్రముకాగలదుో అసి పలికినది, అంత కృష్ణుకుకూడ “ఓ ముసీం్యద్రా ! నీయందు మాకు దయకలిగినద్కి సీను తెరించునట్లు పర్యతికూపముననున్న సీపయి నేనును నిత్యనివానము నేర్చరచుకొ నెదను” అని పలి శన, అంత ఇంద్రాదములు నిజవాసములకు జసిరి క ఎహ్షాడు "శ్వేతాశ్వత్ధము (నావిచెట్ట్ర) అయి. ఆ సవ్యోద్రిపై అధివసిం వపను. క ఖవ్త్యయు ఆ వృష్రూంతర్భాగ మున పుట్టినది భూమిపై (ప్రవహించి తన ఉభయ పార్శ్యములందు అ నీక త్‌ శాజములను "వెలయించి (అమరావతి - (శాంచతీగ్థము) 800 మైళ్లు పవ హించి సాగరమును చేరుచున్నది (నహ్యాపర్వతము పడమటి కనుమలలో గలదు

కృష్ణానది పుట్టినది మొదలు సముద్రములో కలియునంత పఎకు నదికి ఇర్ముపక్క_ల ఎసిమిదిమైళ్ళ దూరమువరకు కృష్ణా తీరముగా పఠిగణింపబడునని అప్రదేశము ను క్రిపదమని గర్లి కశ గప దేవలాది మవాష్టలు ీర్కొనిరి, , విన్లు పాగోద్భృవళెన గంగానదిని స్పశించినంతనే పాప.

ములు పరిహరింపబడు చుండగా సాశ్షూద్విమ్టుమూ ర్మి దేహమైన కృష్ణానదిని గురించి ప్రత్యేకించి "చెప్పవలసిన అవసరము లేదని బుమీశ్వరుల అభిప్రాయము.

నమ స్తే సర్మపాపమ్నీ చంహేరభయనాళని

సవ్యోద్భ వే నమ స్తుభ్యం స్తుళ్యాహృష్టైక్షమప్వు మే.

మహడ్డులవలన నే తీర్థము లేర్చడునని భాగవతపురాణవ ఇెప్పుచున్నది. దానినిబట్టి మహర్షి జన్వపథావమున కృష్ణానది పుట్టినది మొదలు సాగరసంగమ పర్యంతము అనదికి 128 తీర్ణము లేర్పడినప. వాసిలో ఆంధధ్రబేశములో (క్రై లమునందలి పాఆెాళగంగాతీర్థము _ వేదాద్రియందలి నారసింహ -_ సాల (గావ తీసృములు-అమరావతి యందలి శ్రొంచళీర్థము._ వైకుంఠ వురమునందలి అనంతతీస్థము. (ఇది అమరావతికి తూర్పుగా నాలుగుమైళ్ళ దూరమున గలదు. అక్కడ వృస్తానది ఉత్తర వాహినిళూడు విజయవాడయందలి దున్గాతీర్థము. శ్రీశాకళము నందలి ము క్షి శ్షేత్ర తీర్థము - మోకళోటవద్దగల వేణీసాగర సంగమ తీగ్థము-పెదక ల్ళేపల్లి యందలి మహోతీక్థము _ హంసల

0 ఆమరాపషిక్షేతము దీవియందలి కృష్ణానాగర నంగమ తీర్ణములను గురించి విశేష ముగా భక్తులు చెప్పకొందురు. శృష్ణైతీరమునందు సత్క_ర్భలాచరించిన వ్య క్షి జీవన్సు క్రి పొందునని పురాణోక్షి, పా“ స న

తి త్రీ ర్ధపువా వు అఅలాఅాలాలానడయు ైవపకలనాలాలాలా ఇచ్చటగల (క్రాంచగిగిప్పై దే వంద్రునిచే (వ్రతిష్టితుడైన అమ శేశ్వరస్వామి కరుణాకటాశ్రములకైై అమరులు నివసించిన కారణముగా ఈశ్నో(త్రము అమరావతి శ్షేత్రమైనట్లు తెలిసికొం టిమి- అంతేశాదు. 5 ఎష్లానదీ (పనాహ పిభావమున అమరా వతి తీర్థముకూడ అయినది పురాణములలో ఈతీర్థము “శాంచ తీర్ణము” అను "పేరుతో పిసిద్దమైయున్నది. వానిలో ఈ తీర్జ ఖ ధా థి మహీమ ఈ విధముగా గలదు ఇశ్రీగిరీశాన్య దిగ్భాగే కృష్ణ్టాయా దక్షిణే ఈక అనురేళ మితిఖ్యారం తీర్ణం మై్రైలాళ్యవికురం (శ్రీశై మునకు ఈళాన్య భాగమున కృష్ణానది దశిణవు గట్టున తిలోక (ప్రసిద్దమెన అమళీశ్యర తీర్షమను ఉ_త్తమతీర్ల టబ క ధ్‌ః- న్‌ శా త ఢా మొకటి గలదు, ర్మర తే మునయః సిద్ధాః గచ్చంతి చ రమంతిర తీగ్ధానాం పరమం తీర్సం పాపినామిహ దుర్గ భహ్‌. అచ్చటకి అ*ీకమునులు సిద్ధులు వచ్చుచుందురు. విహ రించుచుందుకు, ఇది తీఠీములలో (ేష్యమెనది పాపులకీచోటు థ్‌ అష జఆజందరానిది,

(2 ఆమరావతి క్షేతము

నంగాచ్యారే వళావ్తో తీర్థే శనఖలే తధా"

ప్య్నానదానాదకం పుణ్యం సర్వం చంవ్లూర్జ్‌ వాళ్య నే

గరిహాణో నూర్య సం్యాంతౌ విషువేచో రృరాయణే

రుఖ్యం ఫలమవాస్నోతి స్నావదాన -పాదికమ్‌ం

గంవాణము మొదలగు వుణ్యకాలములయందు గంగా జ్వారము - కుశావ_ర్తము, కనఖలతీర్థము పీనియందు స్నాన చాన జపొదులను వేసిన లభిందునట్టి సుకృతము కృష్ణాస్నాన

ఇం(దాశనయ న్చురా సతి సిద్ధాళ్చ కపీలాదయ। వచంళి మూనితాం (ప్రాష్య ర్య త్ర తపః కృ లేం

ఇంద్రుడు మొదలగు 'ేవతలును కపిలుడు మొదలగు మునులును, తపముచేసి క ఎ లౌధ్గలమయ్యెదమని తలచి యిది సిద్ధివే(త్రిమని యిందు నివసించుచున్నారు.

అమలేళ సమం తీర్థం న భూరం నభవిమ్యతి

ఆనులేశందపో జేవం సర్వదేవ మయం శుభక్‌

వృష్ట్వైర్యర రష కుర్యాద్భు_ ముక్షిఫల (పదమ్‌

చేవం స్ళాత్వా పునర్జన్మ నగర్భంతీ వామావవాం

అమే తీర్థముతో సమానమైనది ఇంతపపూర్వము "లేదు. ఇక కలుగబోదు - సకలబేవరూవుడగు అమ శేశ్వరుని చూచి సీవించి యిచట తపమొనరించినవారికి భు"క్షి ముకులు "శెండును సిద్ధించుటయేగాక వాపు మరల మాతృగర్భమును పొందరు.

ఫీ ర్థ మహిమ న! అస్మిన్‌ కోటి శతంతీర్థం స రాభన్నిహిళం భవేత్‌

బన్మ[ర్రయాల్లి తంపాపనుమ'లే శ్వరదర్శనాత్‌.

సళ్ళన్నాశయ తిత్ష్యత్రమగ్ని 1 ప్రాష్తరృణ: దుధా,

ఈ తీర్ధమందు నూపకోట్ల ఫుణ్యతీర్ణములున్నవి. అం దుచే నీతీర్థిమందు (గ్రుంకి అమేశ్వరుని సేవించిన వారికి నీ శీత్రము మూడుజన్ఫుల పాపములను అగ్ని దగ్గరనున్న తృణము లను కాల్చునట్లు నశింపజేయును,

ళా (తిరా(శస్టితి మా(లేణశివలోకం (ప్రపడ్య లే మరణం తుది ర్మ్రఫ్యా త్యాయజ్య ప్యెప కారణమ్‌ అతిపుణ్య కృతామ్యత మఠణంహి భవిమ్యతి

ఈ శ్నేత్రమునందు మూడు దిననులుండిన. శివలోక మునందుందురు, ఇచట మృతినొందినవా రికి శివసాయుజ్యము లభ్యమగును -_ అధిక పుణ్యవంతుల'ే యిచట మరణము లభించును.

పౌ ర్గ్ణమాప్యామమాయాంచ జ్వాడళ్యాం రుద్ర జన్మని నొనువా లేచ సంకాంలతౌ పష్ట్యమ్యూం విమ్ణుజన్మని చళఈర్షళ్య్వాం వ్యతీపా నే గ్రవాణే ఈంద నూర్యయోః పష్తమ్యాం పోమవాళలేర వైదృత" భాక్షవో త్తమ! మాఘమాసే మహా పుణ్యే విషువేష్యయ వేషుచ

కృష్ట వేణ్యాం నరప్వాన్నత్యా ననుస్కు. ర్యాగ్సులేశ్వరమ్‌ న్యోతి ష్టోమ పహైణాల వాజు సేయ శరస్యద అజప్తోర్యామ చనా(వచ్య భలంటపాప్నోతి భార్షివ |

[1 ఆమరావతి క్షే[తము-' పూసిన, అమావాన్య, ద్యాదశి, అస్హ్రైనట శ్రము, ఆదివారము నంగ్రాంతి, అష్టమి. పునర్వసు, చతుర్టశ్మి వ్యతీ పాతములు సూర్య చంద్ర గ్రవాణములును, నప్యమిః నోమవారము, వైధృతియోగము, మాఘమానము _- మహో వుణ్యయోగము. - దశ్చిణోత్తృరాయణమ లు _ వీనియంద్‌ : అమాేేశ తీర్థమందు (గ్రుంకి అము శేశ్వరుని 'సేవించినట్టివారికి అనేక నహాన యజ్ఞములు - అనేశ పర్యాయవ లు వాజపేయ ములు - వేయి అస్తొర్యానుములు వేసిన వలము లభించును.

శ తీర్ణమందు స్నానము చేసిన మాత్రముననే "వేయి గోవులు డానమిచ్చిన ఫలము లభించును. అమేశ గరు నొక్క సారి దర్శించిన పునర్జన్న "లేదు.

స్నాన మాలేణ శత్తోయే గోపహ్యప్రఫలంల ఖత్‌

ను'కేశ్వరిం సకృద్టృష్ట్వా పువర్జన్న వవిద్యతే

(క్రి.

అవు'రే శృరొలయము పాలలా అనాట్ట లా /

ఉన్నత శిఖర నమన్వితెమై = పపిత్రభావ నమంచితెమై ఎ ఇకో ఫశ చ* ల మనా ౭౬ చె జీన ప్రశాంత వాతావరణ పు ర్‌తమై యొప్పుచున్న అమ శ్వ గొలయము నేటి అమరావతి వేత్రనునకు హృదయస్థానము - గంధీరముగ నుండు గోవురమే యాత్రికలప సింంతరము న్యాగతెము వపలుపచుండగా దానిసి అందుకొని వచ్చు యాశ్లి పుటి మ్‌ జూన నొ పంచి పెటు ళ్‌ ,వ్త * జిజూసువ కలక విజ్ఞాన ంతులు పంచిపెట్టు దివ్యవ్నే(ల్రమిది జ్షాసువు లగు ముమ్యుష్యువులకు మార్గదర్శసము చేయు భావవికాన "శేంద్రమైన ఆలయ్మప్రాంత నాతెనకనణమును అశ రాక్ళతిలో గాంచుదుము,

ఆలయము క ఎస్తైనవీ తీరమున మూడు. పాకారనులతొ ళ్‌ 'పవానించుచున్నదా. భగవంతుకు. త్రిగూూములకు. అతీతుడు అను ఫావము. స్ఫురిపజీయుచు ఆమూడు _పాకారములు యోూ,తికుల ఇన్ని యో గాధలు వవకించుచుండును అ మూడిం టిలో మొత్తము నకాదశలింగములు (ప్రతిష్టచేయబగియున్న పి. అనగా శివాంశలన్నియు ఇక్కడ కొలుపుదీరియున్న వన్నమాట ధీరోదాత్తి స్థితిలో ఉన్ననోపురమునుండి. (ప్రదవ్నీణ రీతిలో, మనము బయలు'దేరినచో (ప్రణ వేశ్వరుడు - శంక రాచార్యులు- ాశీవిశ్వేశ్వరుడు, ఉమామహేశ్యరుకు అ దత్తా(తేయస్వామి-

[ప్ర అమరావతి కేతము ర్ముదపాదములు - జ్వాలాముఖీ దేవి జు అగ స్త్యేశ్వరుడు య పార్టి 'వేశ్వరుడు - సోమేశ్వరుడు - నాగేశ్వరుకు - మహిషాసుక మని _ కోస లేశ్వరుడు-వీరభ [ద్రుడు అను దేవతామూర్తులు గలరు _ కల్యాణ మంటపము గలదు, ఈ (ప్రాకారమునుండియే కృష్ణానదికి వెళ్లు మార్గములును గలవు. (ప్రణవేశ్వరుడు - జ్వాలాముఖీ దేవి విశేవపూజ లందుళొందురు _ విజయదశమి సందర్భముగా ఈ (ప్రాకారములోని అమ్మవారల దగ్గరకు-*డ (వల్యేకపూజా కార్యశ్రమములుండును. (ప్రణ వేశ్యరుడు ఇంద్ర నీలకాంతులు భ్క్రుల కన్నుగహించు మోహానమూ రి, నెండన (పాశారములోనికి తూర్పువై వునుండి పవేనించినచో ప్రదక్షిణ. పద్దతిలో మనకు వరునగా నిఘ్నేశ్వమడు _ కాలక్షై రవుడు - (శ్రీకృష్ణ చేవరాయలు _ వేంకటాదినాయుడు వారినారి కాల ములలో తులాభారము దూగిన మంటసములు కూడ గలవు) కుమారస్వామి ఒం అంజ నేయస్యామివారల ఆలయములు గలవు. పీరందప శివాంశ నంభూతులు _ రృద్రవీర్య సముద్భవులయి యుండుట గమనార్హము _ మూడవ (ప్రాకారములోనికి ఇవే: శించుటకు మూడ్వువైపుల మెట్లు గలవు. దశ్లణ దిక్కున గల మెట్ల దగ్గర మరొక విఘ్నేశ్వరుడు వెలసియున్నాడు. నూ డవ (ప్రాకారములో వ్రదశ్షిణ పద్ధతిలో పరిశీలించినచో మనకు న్వైపకి దిష్క.న (శ్రీశైల మళ్లేశ్వరుడు = వాయవ్య దిశలో శాళీవిచ్య్వమను - ఈశాన్యమున చండీశ్వరుడు - అగ్నేయ మువ (సీ శాళహ స్రీశ్వరుకు పతిష్థ్రచేయబడినారు - ఆ యా

ల్‌ క క త న డా [ళ్‌ భ్‌ గట షం] ల గ్య ద్ద వ్‌ | వల్లో ం న్‌ చీరలు గిన. గాన ణా | క్ష) క్ష స్టేకచి 2 కళ్ల క్‌ వ చణ నాం న్‌ నా . లశ చ్చ వర ట్‌ న, న్‌ | ోలోటో (సళ సరల... ప్ర హం సట త. ఎన్‌ ఎస య్‌ ఎతల్‌ మా నటల తళ ను *్‌(ో న జ్‌ వ్‌ ల డో! గ్గ న జ ఇ | యం తం క పు వా ళల! న్‌ ర. పంద అలి రాత గ్‌ గ్ర! వైన నస న్‌. (న లు స్తం చుచు! స్మ. తే ఇట్లు మా. న్‌] ను యా ౬ హో వం ట్ర... రకు! న టా నల వం న ను మాలి! పేటా. ాఖ్యాా మస ము౦డేశ్వరీ అమ్మ వా శు

ఆమరేశ్వరాలయము 17 పుణ్య నే(త్రిములుకు-డ ఆయో దిశలలో నేయున్న వి, నపశ _ ములలో విమ్లువు న్నేత్రవాలకుడుగను - విమ్లు శ్నేత్రేములలో వీవ్చడు శ్నే తపాలకుకుగను వర్చడుట శివశేశవాభేద నిరూపణ మునకు _ మతే సామరన్య సాధనకు నిదర్శనము. ఇచ్చట మూడవ (పాకారములో కృష్లానదివై పుసగల వేణుగోపాల స్వామి అమరేశ్వర శ్షేత్రిపాలకుడు-తూర్పుదిశలో ధ్వజస్తంభ సమిపమున కర్మసాశ్షియు. ప్రత్యషదైపమునైన సూర్య్యభగ వానుని ,పలిష్టయు చేయబడుటమే ఇది పంచాయతన శ్వేత్రిమై శివ కేశవులు - అంబిక _ గణపతి సూర్యుభగవానులకు నిలయమై భి కలకు అనుఘాతిదాయక మై యున్నది. తూర్పుమండసము నే "వేళటాడ్రినాయని మంటపమందురు, దానియందు అయన శిలా విగహముహడ గలదు. అలయ డ్య్వారములు-శీఖరములన్ని యు బంగారు మలామా వేయబడి యున్నవి, ఆ భాయలు నృంకను గోచరములగుచు నేయున్నవి. ఇళథడ నాలుగుదిక్క్లల ధ్వజ సృంభములుండుట_ ప్రత్యేగించి గమనించదగిన యంశము, వఖాానాలయములో నందీశ్వరిని దర్శించి ఆ భక్తుని శృంగ మధ్యమునుండి . అమ శ ్వెరుని దర్శనముచేసికొని పిమ్మట (శ్రీ 'చౌలచాముండేశ్సగరికి నమక్కరించి యథాశక్తి (మొక్కులు ఇల్లించువొనుట భక్తులకు సరిపాటి.

అమ శేశ్వర స్వామి మూలవిరాబ్లు అలయమనులో సుమారు 10 అకుగుల ఎత్తు గలిగియుండును. అందుచేత నే అభిపేకము నే స్వామవారికి (పక్క_న నిర్మింపబడిన అంతస్తులో నిలబడి

18 ఆమరావతి. కేతుము నేయవలెను. అర్చళస్వాము ల్యాప్రకారమే' చేయుదురు - పెద్దల సిర్ణయముళో అమ'ేశ్వయని మూర్తి ఇంళను క్రందిఫభాగము నుండి గలదు. _. స్వామి సపురాణములలో ేర్కొంనబడినట్టు స్ఫటిక వర్ణ ములో" (ప్రకాశించుచుండును - చళ్లనితల్లి చాముం డళ్వరీేపి వరదాయినిమై భక్తులప మనశ్శాంతిని కలిగించు తీరు అనుభవైక వేద్యము - ఇక వేంకటాద్రినాయని మండప ములోనికి వచ్చిన వెంటనే ఒళై ఫునుండి మాకీడు వృశ్షముల మోదుగా ఏీచుచు భి కలకు “నీద దీర్చు వీల్ల గాలుల చల్ల దనము-మరొక వై పునుండి పున్నాగవృక్షములనుండి కనిపించు కృష్ణానది మనోహర దృశ్యము -. ఎదురుగా కనిపించు వై కుల వుర శ్షత్రము _ పంచరామములలో అమరావతి వేత 'పళ్యే కతను వివరించు. ప్రత్యవసాఖ్యములు -. ఈ శ్షేత్రిమునకు చరిత్ర అందించిన (ప్రశంసా పత్రములవలె ఎందళో రాజుల వంశచరిత్రలను వివరించుచు ఆయా రాజుల ధర్ముగుణమున "కెత్తిన కీర్గిధ్యజములవాలె శిలాశాననములు 'చారులులీరియున్న వి. వానిలో అతివాచీనములైన కొమ్మానాయని శాననము - కోట "కేరరాజుల శౌననములు _ అనవేమారెడ్డి ఇాననము - కృష్ణ "జేనరాయ *ాసనము' - హంద్రిళం పెద్దప్పంగారి శాసనములు "పేర్కొనదగినవి, (వానిని గురించి (ప్రల్యేశ శీర్షికలో శరవాత "ఇెలిసిపొందము,) అమ 'రేశ్వరస్వామికి అఖండ -దీపాఠాధనల నిమిత్తము రాజులు వారిపేరుమోదను _ వారి ఆత్మీయుల పేరుల

అమభేశ్వరాబయము 109 మిీదను నమర్పించిన దాన విశేషములందు శ్రద్ధగా వివరించ బక్షినప్‌,

ఇప్పుదు మనము పరాచుచున్న అమ ేశ్యరాలయమను నకు రూపుేఖలు దిద్దిన మణోనుభావుకు రాజూవాసికెడ్డి వేంక టొదినాయుకు, అయన ఒక శతాస్టీ కిందటి అమరావతి భువ అనాటి సాతవాహనుల శాలములనుండి అమేశ్వర భ_క్తవ రేణ్యుని శాలనమునరకు ఆనగా సుమారు అెండువేల సంవల్సరముల "కాలపరిధిలో 'అము'కేశ్వరుని ఆలయను చుట్టును చరిత లత అల్లుకొనియున్నది. కాలగతిలో చరితృుగమనముతో పాటు మన ఆలోచనలనుకు*డ్‌ నమన్న్వయించుకానుచు సాగి నచో ఈ శేత్రమునకు గల జీవము గ్రహించి ఇందుకు పూర్వమే మనకు గల అభిమానమును ఆల్మీయతగా మలుచుకొనగలనము-

ధాన్యకటక పు

నేడు అమరానతి _ ధరణికోట అనెడి ఆరులతో విడి విడిగా పిలువబడు గాామములు గల పాంంతమునకు చరిత్రలో గల నామమే ధాన్యకటకము, ఇదియే కాలక9మమున ధనకట కము _ ఛాన్యవాటిక దన్నక్షడ - దన్న వాడ- శాన్యఘటము- థాన్యాంకపురము ఎ ధాన్యవాటీపురము ఎ ఛాన్యువతీవురము య వంటి నానుములతోకూడ పీలువబడివది, "

సుమారు ఆరులక్షల సంవత్సరములుగల మానవజాతి చరితులో ఆంధ్రబేశములో చాదావు మూకు లబ్లల నంవత్స్చి రములనుండి మానవుని ఉనికికి నంబంధి-చిన ఆధారములు లభించుచున్నవని పరికొ్‌*ధకుల అభిప్రాయము. అప్పటినుండి మానవుడు ఈ పాంంతమున ప్రకృతి నంపదను అనుభవీంచు టకు పపయత్నము చేయుచునేయున్నాడు.. నదీతీర _పాంత మగుటచేతను, సారవంతమైన -భూమియు౨డుట చేతను జననాం ,దతకూడ ఎక్కువగ నే యుండెడిది. ఇచ్చట “నాగులు” అన బజెడి అతిపాాచీన మానవజాతికి ఇొందిన ప్రజలు నివసించెడి వారు. రాజు వారికి అదర్శమూ_ర్రి తమక అతీతమైన (ప్రళ్ళతి వ్రి యొకటి గలద నెడి విశ్వాసము నాగులకు కూడ ఉండెడిది దశ్నిణభారతము వై ఆర్యుల ప్రభావమంతాా జలపడని యా రోజ లలో *'య్యులు అనబడు జాతివల్ల హిమాలయ పాంతము

ధాన్యకట ఠము క! నుండీ ఇచ ఏ టకు “'ాడ శివారాధన పద్ధతి అందియు" డవచ్చు నని పరికోధల భావన, ఇొంతమందివర కే సరిమితమై యజ్ఞ యాగాది కర్శకాండలతో నిండియున్న నై దిశవుతిమువై ఉత్తర భారతములో తీవ్రసంచలనము ప్రారంభమయినది. ఆ ఆవేద నలో నుండి ఉద్భనించినవే జైన బా"ద్ధమలములు. బౌద్ధమతిము కంయచి ముందుగ నే *నాగులికు చై నమత సిద్ధాంతములందినట్లుగా ఆధారములు లభించుచున్నవీ. కాని మానవువి దుఃఖమును వోగొట్లు విధానమే స్ఫధానమైన వాద్ధమలిమే ఇక్కడ అన్నాటి నాగరాజునకు నచ్చినది. అతేడు “ధర్మాశోపడుో అయినాడు. , అందుచే శ్రీ. పూ. కవ శ తెన్ట్‌ నాటికే ఇక్కడ బౌద్ధస్థూపము కాడ వర్చడినది. అప్పుడు ఉశ్రెర-దశ్రిణ భారతములప మధ్య రాకపోకలు విరివిగా సాగుచుంజెడివి. బుద్ధుని నొప్పదనము దళ్క.నుప్రాంతమునకు చాగుగో వ్యాపించినది, దాని ప్రభా వము వలననే బుద్ధుని కాలమువాడై న బిందుసారుని నమకవ్ష మున మవోబోధివరకు గల బుద్ధజీవితమును వివరించు నాటక ప్రదర్శన ఈ పాాంతీయులచే నిర్వహించ బడినట్లు చరిత చెప్తూ చున్నది. బుద్దుని మపహోపరి సిర్యాణము తరువాత రాజగ్భృహము లోను _ వై శాలిలోను జరిగిన మవహోనభలకు ఈ (పాంతను నుండి కూ 1 పతివిధులుగా పాల్లొనిరి విమ్ముట సాతవాహనుల కాలములో దశ్చీణాపథముగా వ్యవహరింపబకు ఈ (పొంతము వారి"వలుబడిలోనికి వచ్చినడి

22 అనమురావ౭-క్ష(తము

సాతవ"వానుల రాజధానియేీ “ధాన్యకటకము”. సిరి నంపదలతో్‌* సింగారించుకొన్న పొంతమగుటచే. దీనికాపేరు ఏర్పడియుండును. మెగస్తనీసు వాాతలను బట్లి కీ పూ, నాలు గవశ తాబ్టినాటికే ఆంధ్రులపగల ముష్పడి మపహోనగరములలో వాన్యకటకముకూ+డ గలదు. సాతవాహనులు అశోకుని సా ఫామత్వమును అంగీకరించినవారు కనుక'నే అశోకుడు పాట వుత్యమున మపహాసాంపీకులకు నాయపడై న మహా బేవ స్టవిరుని ఎొద్ధమత ప్రచారమునక్రై దశ్సిణభారతమునకు పంవినాడు, అతడు ధాన్యకటకమునే కేంద్రముగా చేసికొని చై త్యకవాదము నకు (శ్రీశారమునుచుట్టినాడు

సాత వ"వానులు బౌద్ధ టెదిక మతములను నమానము గనే సోషమీంచినాడు వారి విమ్మట 'లెలుగు నేల ఇమ్య్యాసనం! యుల పాలనలోనికి వచ్చినది కాని వారి రాజధాని (శ్రీపర్వ తము (నాగార్జనపొండు అయినది. అందుచే ాస్యకటకమున రాజకీయ ప్రభావము తగ్గినది. శంకరుల కార్యదీక్షలో ఇక్క-డ వెదికమతము మరల ఫుంజుఫొనసాగినది. ఇశ్ల్యూకులను జయించి పల్లవులు ఇాన్యకటకముపై త్త ఇద్ధవహీంచిరి ఆ తర్వాత ఈ నగరము విష్ణుకుండినుల నలుజడిలో కొన్ని నాళ్ళుండెను, చారి కాలములో ఛాన్యక టకములో బౌద్ధమత నొ తావరణము మరుగునపడి శైవ నసంప్రదాంయము వెలసినది. వారు పేర్కొనిన అమరపురము. నేటి అమరావతియే. విమ్ణుకుండినుల రాజైన

ధాన్యకట క ము క. మాధవవర్జ్హు ఇచ్చట 111 అశ్వ మేఫ యాగములు చేసినాడు, అతనికాలము క్రీ. శ, 5వ శతాబ్ది. యువాన్‌చ్యాంగ్‌ వ్రాతలను బట్టికూడ ధాన్య కటకము యావ్చాణాలయముగా మారిపోయి నట్లు తెలియుచున్నది. క్రీ, శ. 1౧వ శతాబ్టనాటికి ఇచ్చట శ్రైవమీ ప్రధానమైన మతముగా నిలబడీనది. ధాన్య కటళమున పంచాశ్షరికి (ప్రభావము హెచ్చినది. క్రీ, శ. 1156లో వెల నాటిలోని దావులూరి ప్రఘవైన కొమ్మనాయుడు థఛాన్యవాటి లోని అమ"కేళ్వరున కు అఖండ దీపారాధనలకై. దాన మొసలగి నాడు - అమ కేశ్వరుదుకూడ భాన్యవాటీశ్వరుడగ నే పరిగణింప బడినాడు “అస్పి (శ్ర ధాన్యకటకం సురవురాద్వర) యిత్రె అమ"ేశ్వరః శంభురమ రేశ్వరి పూజితః” అని కూడ గ్రంఫస్థ మయినది. పిమ్ముట ధాన్వ కటకమును తమకు ముఖ్యపట్రణము చేసికొనిన కోటవంశీయులు తెమనుగూర్చి ్రి ధాన్యకటక పురావరాధీక్యరి (శ్రీమదమ"రేశ్వర దేవ దివ్య (శ్రీపాదపచ్నా రాధకపకలూోగా శాననములందు పర్కొనినారు _ అంతియీగాదు (శ్రీమద్బుద్ధ దేవరను గూడ, చానములుచేసి తమ మత సామ రస్యమును. చాటుపొనినారు అయినను ఏరు శె వమతాభిమా నులు. కనుకనే సల్నాటియుద్ధములోకూడ నలగాముని పషము ఫేరినారు _ వాలీ చరిత్రలో కోట శేతరాజలలో ప్రసిద్ధి వహించినారు - కాకతీయులలో వియ్యమందినారు - వారి! సామంతులై నారు. వారి తరువాత ఇది కొండవీటి రాజుల యేలుబడిలోనిశి వచ్చినది. ప్రోలయ వేమారెడ్డచే నిర్మించబడిన

ల! ఆమపమరాపతి క్షేత్రము దున్తాలలో ధాన్యకటకముగూడ ఒకటి, అన వేమారెడ్డి అమ "లేశ (రాలయమును సంన్క-రించినాడు - మహమ్మదీయుల దండి య్యాతలలో మరల దుర్గము బెబ్బతినినది. (శ్రీ, శ 1515 లో పూర్వ దిగ్విజయ యాత్ర చేసిన (శ్రీకృవ్ల దేవరాయలు ఇచ్చ టకువచ్చి అమ ేశ్వరునకు చానములు చేసినాడు = పిమ్మట శ్రీ స, 1626లో వాంద్రికం "పెద్దప్పంగారు ఆలయమును మూ] వవారి పునరుద్ధరించిరి. రాజకీయాలలో*.. కీలక్యపాంతెమగుటన ధాన్యకటకము నలిగినను, స్తూపము .నేలమట్టమయినను, వో పాడుపడినను అమ 'ళేశ్యరుడు ఆంధరాజలకప అరాధ్యమూ[ గనే నిలచినాడు _ అది వెేేషముగచా ! / క. ॥ (న్‌ రం ఖో రో, ల

ః అలు న నీ ర్త జ ర “వాం నూ. సస్గ్టూ. నే స నం. పం త మ " 4 అ్బాఫ్నే షా బా ఆపు ళా ఉళ్యక్లోకే చ్‌ పు! క ళం ల లోచనం స జీ లే” టి కప స జ్‌ హ్‌ న్య శ్ర లల వే ఎ? నో శస య న హ్బశ్సి రు ల్‌ న,2 ల టం య. గ్లో ! క్ష హో జ తం న క్ట ల రో. చూశే వ పస్థ నునన ప్‌, శ్‌ పన సిన స నిట మ వు ద్‌ ల సఖీ వ టా ష్‌ 1 ల! తి ఫర తో * న్‌. ము, క యః 12 న లో నా సభ స్తే ణీ లట శ న క్ట న ర. సళ ం ట్‌ ప మిష వ లో ఖీ ఇం న న [ే! భీం హి స్‌ లో గ సో మ? న! నే న్లో రం ప. కో రహ జ! సు యో మ ఎల యను టు షి గా యో సంగా సస మారను | సాం వి నన రం! ౮ వా రు

స్తూప ప్రాంతము

అలనాటి ధాన్యశటక చైత్యమే ఆంగ్లేయుల శోలము నాటికి అమరావతి స్తూపముగా నిలిచిసోయినది. అందులకు కారణము. శాలక్రమమున ధరణికోట - అమరావతి అనెడి (గామము లేర్పడుటయు అమరావతియంచే స్తూప (ప్రాంతిము కూడ నుండుటయు అయియుండును. ఈనాడు మనకు కనిపించు న్తూప (ప్రాంతమున సాతవాహనుల కాలమున 100 అడుగులు ఎత్తు _- 188 అడుగుల వ్యాసము 521 అడుగుల చుట్టుకొలత గలి* జాతకళథా నిశేషములణో నిండిన శిల్పకళా నిలయమైన మహో చై త్యముండెడిది బుద్ధ దేవుని ఛాతువ్వుప్నై నిర్మింపబడి, పరిపూర్మ న్తూప ల్యణములు గలిగిన మహా చైత్యముగా లోళమువే నిది గుర్తించబడినది. ఈ స్తూప నిర్మాణము నాగరాజల శాలమునుండి నాగార్జునుని శాలమునరకు మొత్తము నాలుగుదశలలో పూ ర్రి గావించబడినది. రససిద్ధుడు మహోపండితుడు, శిల్పివరేణ్యును, మహాయాన సిద్దాంత (వ్రవక్ష అగు అచార్య నాగార్జునుడు సాతవావానుల అండదండలతో ఈ స్తూపమునకు నూతిన శోధలు దిద్ది - చానైిచుట్టు (పదవీ. ణము చేయుటకు వీలుగా 'క్రీవీధి నిర్మించి దానిని శిల్పకళా శ్నేశ్రముగా చేసినాడు - ఆ కాలమునంబదే ఇక్కడ విశ్వవిద్యా లయముకు-డజ ఉండెడిది, అందు ముఖ్యముగా శిల్చము - చిత్ర

జం ఆమరావతి క్షే ఈము "లేఖనము -_ నంగీతము - వా సుశాశ్ర్రము - అరోగ్య ఇ స్ర్రము వైద్యము మున్నగునవి బోధింపబడెడివి, స్వ దేశీయు లేగాళ మెనౌ - జపాన్‌ - టిబెట్టు లు బర్మా = నయామహమ్‌ - సింహళము మున్నగు "జీశములనుండి కూడ విద్యార్థులు వవ్పెడివారు _ ఛాన్యకటళ విద్యాపీరముగా బేకుళాంచిన అ విద్యాలయములో "వేలకొలది విద్యార్ధులు వీద్యాభ్యాసము చేసినట్లు చర్మితెగలదు- నాగాద్డునుని (వధానాచార్యకత్యములో ఖండాంతర ఖ్యాతి నార్జించిన విద్వాపీరమిది అఆ కాలముననే తెలుగు బొన్చటా మగధ దేశములో కూడ ఎగురగలిగినది అప్పునే కృష్ణానది ఆధారముగా బంగాళాఖాతము ద్యారా శలుగు న ర్వకలు విబేశములతో నావావ్యాపారముచేసి తను వాణిజ్య ప్రతిభను (పపంచమునక "వెల్ల డిచేసినారు _ అప్పటి థాన్యశటక వుహో నగర వై శాల్యము ఎనిమిది మైళ్లు _ జనొాఖఫా లక్షల సంఖ్యలో ఉండెడిది. సాఠవాహనుల తరవాత ఇశ్ష్యూకులు పరిపాలకులుగా వచ్చిరి. వారికాలమున రాజధాని (శ్రీపర్గతమునకు తరలిన ది. ఆచార్య నాగా్టనుడుకూడ వారి అండదండలతో అక్కడశే వళ్ళి అక్కడ గొప్ప విద్యాపీరము స్టాపీంచినాడు. అబే శ్రమ ముగా నాగార్టున విద్యాలయ మైనది. (శ్రీవర్యతముకూడ నాగార్టునకొండ అయినది, నాగాద్డనుని తరువాత ధాన్యవటక ము చౌద్ధమతములో మహోసుఖ ఇ"దమునకు సిలయమైనది దీనినుండే వజియాన

వాన ప్రాంతము 27 ముద్భవించినది. “ధారణీలు” అను జేవీమ్లూ ర్తులు తీసికొని కాబడి ధనకటక మహావైత్యము దగ్గర-నిక్షీ_ప్రము వేయబడిన _ వనీయు ధారణీలకోటయీ _ తరవాత “ధరణినోటగా”..మారి యుండనచ్చునిని కూడ కొందరి అభ్మిపాయము. చైనా యాళ్రి ” కడ్రైన యువాన్‌ చ్యాంగ్‌ వచ్చునాటికి ధాన్యకటక వైత్యము వైభవము తగ్గియున్నది. అతడిక్కడ కొన్నినాళ్లుండి “మవో సాఘీకో “అభిదమ్మంగ” అను బౌద్ధ సిద్ధాంతములను అధ్యయ నము చేసినాడు . జూతళ కథల ననునరించినచో “*సుమేధుడు” ఆను రాజుగా బుద్ధుజే ఇక్కడ జన్మించి కొంతకాలము పరిపా లించినాడు అనికూడ లెలియుచున్నది.

ఇప్పుడు అమరావతిలోని న్య్యూజియము మన దేశములోని (పథమేణి వురావ ను ప్రదర్శనశాలలో వొకటి. లోనికి (ప్రవే శించిన వారికి స్వాగతము. పలుకుచు ఆంధప్రచేశ (పభుత్వ చిహ్నాములై న పూర్ణకుంభ ములు దర్శనమిచ్చును ల విమ్మట అడుగకుగున అనాటి నిల్చి ఉలికదలికలకు ఇాశ్యతరూపములై న కిల్బక భాఖండాలు మనకు లెలుగుల (ప్రాచీన వై భవమును-కఖా (వాభవమును వినిపించును = అనాటి (ప్రజలు జీవితముయొక్క-_ విలువలు గ్రహించిన తీకు - వారు ధరించిన అభరణ విశే మలు _ అలంకరణములందు వారు తీసికొనిన శ్రద్ధ _ మనలను ముగ్ధులను 'జీయును కొన్ని వైన విగ్రహములనుగూడ మనము మాడవచ్చును - మదాసు మ్యూజియమున' దలి ఆఅవురానతి

గ్ర ఆమరావతి కేేరము_ శిల్చ్పముల (ప్రతికూపమ-లను గూడ ఇక్కడే నునము చూచు అవకాశము కల్పించబడినది. ఫురావ _సుశాఖకు మనమందజము తప్పక కృతజ్ఞ తలు ఇెప్పకొనవలసినది నురొక్క_టి ఉన్నది. న్తూప(పాంతము యూచి అయ్యో అని నట్టూర్చు వారికి _ “అజో” అని నంభమాళ సృర్యములు ర లిగించునట్లి అద్భుతకళా సృష్టి అది. అనాటి శిల్చు లే ఆకారములు మార్చుకొని మరల ఇచ్చుటకు వచ్చి స్తూపమును పునర్మించిరా అనునట్టి (భ్రమను కల్పించు రీతిలో చేయబడిన అమరావతి న్తూపము యొక్క- నమూనా! అనాటి స్తూపములో నయే శిల్ప మేరీతిలో ఎక్కడ ఉన్నదో అ బేస్థానమున మరల అట్టి శిల్బ్పమునే పరిమాణము తగ్గించి యిముడ్యుట మేను పులకరింవ జేయు సత్యము. | సె శ (/ శా

శిల్పసంపద ఆనాటి ధాన్య కటకములో రాజకీయము రశ్ర్లణగా” నుండగా _ మతము తనకు ఆలంబనగా ఒప్ప్వుచూడగా న్తూపము శేంద్రముగా బౌద్ధధర్గ్ధుమునకు. ్రతిబింబముగా. ఇట శిల్పకళ (ప్రాదుర్శవించి నిరంతర నవ్యరోచిస్సులతో* దిగంతములకు తన కీర్మిని వ్యావింపచేసికొనినది. శిల్పకళా ప్రపంచములోనే “అమరావతి శిల్చరీతి"ని వర్పరచినది. అనాడే బౌద్ధాంధ్ర శిల్పి తన కళాతపః (ప్రభావముతో గండ శిలలను మైనపు ముద్దలుగా మాప్పళొని అమూసలలో తన మధురభావనకు దివ్యాకృతులు కల్పించినాడు. . అంధుఆ యశస్సుప మేలి జలతారు మెపూత వూసినాడు = బౌద్ధమత (వచారమునకు ఇక్కడ శిల్చకళ విస్త రించినను అది నేదు మతదృన్టీ కతీతమ గా శిల్పకళా జగత్తులో అమరావతికి న్యర్షసించోసనము కానుకగా ఇచ్చినది. శిల్చసృప్టి ఒళయెత్తు. వానిని భదపజచుట మరొళయొత్తు. మరుగుపడ్‌న శిల్బనంపదను వెలుగులోనికి తెచ్చు రనహృదయము - కలిగి యుండుట. (ప్రల్యేకః నాగరక లజ్ర్షణము. కర్నల్‌ శాలిన్‌ మెకంజీ _ నర్‌ వాల్టర్‌ , ఇలియట్‌, రాబర్ట్‌ సూయల్‌ , 'జేమ్చు బన్లెన్‌, అలస్టాండర్‌ ౭ దొరలు శ్రీ శ, 1797 నుండి 1909 సంవత్ప్చరముల మధ్య కాలములో చేసిన కృషీవల్లను, ఆంగ్లేయ కళాతత్త్వ వేత్త అయిన ఫెర్లూనన్‌ మహాశయుని వ్రత్యేళశ్రద్ధ

30 ఆమరాపతి క్షేత్రము వలను అమరావతి శిల్చ నంపద [పపంచమునకు 'వెల్లడైె అజరా ముర ఖ్యాతి నంతకించుకొనినది. ఇచ్చటి శిల్పము పూర్తిగా "జేశీయమైన దే అని కళావేత్తల అభిప్రాయము, కాని పాతలు_ దు స్తులు-జంతు చ్మితమ-ల విషయమున మాత్రము ల్‌ు శిల్చ లక్షణములు నోచరించును _ ఇచటి శ్‌ల్చ్పమున నంగీతమునకు కూడ (వౌధాన్యమిాయబడి? ది ఆనాటి పజల సాంఘిక జీవనమ) అనుగావతి నిల్సి నేరుగా శిలలపై మలిచినాడు _ అనేశరకము బైన సౌందర్యపోషణ పద్ధతులను "రెండువేల నంవత్పరాలనాడే ఆంధ్రగిల్చీ శిల్చజేటికలలో భ (ద్రసరచినాడు _ పూర్ణ కుంభము-_ పద్దము - వచ్చుట కళా ఖండములలో (ప్రళ్యేకంచి పేర్కొన దగినవి, పద్మము బుద్దుని జన్ముమును మూచించునదగుటచే శిల్పి తన పసితనమంతేయు.. దాని నిర్మాణములో పొందుపరచి నాడు - అనాటి న్తూపం నమూనా _ (శ్రీపీధి [పాకారము నమూనాలను కు*-డ మనము ఇక్క.డగల పురావస్తు (పదర్శన శాలలో చూడవచ్చును = 'తినిల్బము అద్భుతక ళాఖండము ఇచటి శిల్చ్బములు లుడను నగరములోని (బ్రిటీషు మ్యూజియము నందును వుదాసు -_ కలక తా మ్య్యూజియములందును' కూడ భద్రపరచబడియున్నవి, అవి యక్క డ ఉన్నను “అమరావతి నల్చములే” ఆంధుల కళావై ఛభవమును వాటు కీ రి పతాకళేః

అవురావతి.

నేడు *“అమరావతిఅనెడి "వేరుతో పిలువఒడు (గామమను' రాజావాసిశడ్షి వేంళట్యాద్రినాయుడుగారి (వేరణవల్ల నర్పడిన టే, ఆ మవానీయుడు ఇక్క_డకు సుచూరకు ఇరువది మెళ్ళు ఎగువ గా కృష్ణైతీరఎ3 న ఉన్న “చింతపల్లి రాజధానిగా జేసికొని చింత పల్లి జమిందారుగా. పరిపాలన సాగించినాడు - అవ్పటి రోజు లలో ఈప్రాంత మంతయు భయంశరారణ్యములతో సిండి యుండుటచే ఆటవిషలై న చెంచులబాధ మిక్కుటముగా ను డె డిది, పజాశ్నేమము నాలోచించి వారందరిని జమిందారు శిశ్నించినాడు - కోట అంతయు ఇెంచుల వహోవోకారములతో సిండిపోయినది. _న్తాముదుగ్గారికి మునశ్యాగత్‌ లేపండపోయినది. దానికితోడు. రాజకీయ పరిక్థితులుగూడ నూంనవి. అందుచే అల్మీయుల నలహా ననునరించియు _ అమశేశ్వరుని అబేశాను నారము రాజగానిని వెంటనే అమరావతికి మార్చుకొనినాడు. అ మారు శ్రీ శ. 1766 లో జరిగినది. అమరావతిలో కృష్ణా తీరమున అమ శీగ్వోనుని నస్నిధిలో కోట నిర్మింపబడినది. ధరిణ కోటను వై తువర్షిముసకు “శేటాయించినాడు = అమరావతిసి మాత్రము తిన పరివార జనమునకు _ అమ రేశ్వరస్వామి సేవక బృందమునళు న వ్యాపారులకు “శీటాయించి వారికి పక్యేః గృహములుకూష. సిర్టించి యిచ్చినాడు - అమ శేశ్వ్యరాలయ

ర ఆమేరావతి కే [త ము మును వునరుద్ధరించివాడు- పాపపరిహో రార్థము తన పరగాణాలో వశముపహూ రృమున 108 శివాలయములలో (ప్రశిష్థలు జకిపించి నాడు - (క్రీకృన్ణజేవరాయలవలెనే ఈతదును తులాభారము తూగినాడు. అందులకు చిప్నాముగా రెండవ (వాకారములో కృష్ణదేవరాయ మంటపము (ప్రక్కనే వేంళటాడ్రినాయని తులా భార మంటపము సిర్మించినాడు, అస్థానపండితులు- మహేశ్యర భక్తులైన ములుగు పొపయా రాధ్యులవారి నుండి నిపద్స్‌ గైకొని అమరేశ్వర "సేవలో. 88 సంవత్పరముల పరిపాలన సాగించి ఆమహనీయుకు. క్రీ, శ. 1816 లో శివసాయుబ్యము పొందినాడు ఆ మహానుభావుడు అకారముదాలి సన కార్యవీ్యు, మూర్తీభవించిన శివభ క్రి, +

ఆతని మరణానంతరము సంస్థానమం వికాలికలై నది, స్వామివారికి నె వేద్య దీపారాధనలు శరువైనవి. అప్పుడు స్వామివారి అర కులు అప్పటి పాదరాబాదు నవాబగు “నాజరుద్దాలా” వారి నవాబుగిరిలో ముఖ్యమంథత్రిగా పనిచేయు చున్న “చందులాలా” అను మహనీయుని దర్శించి పరిక్థితి విన్నవించుకొనిరి, ఈ సంగతి అతడు నవాబుకు చెప్పగా “స్వామివారు చెప్పినచో అప్పుడు చూచెదనని” పలికే నట. ఒకనాటి రాత్రి (శ్రీస్వామి నవాబుకు దర్శనమిచ్చి తన భక్తులకోర్కె. తీర్చుమని "కెలివినాడట, అందులకు నవాబు నంతసించి అమ కేశ్వరస్వామికి మధిర తాలూకాలో చెందు కూరు (గ్రామమున సుమారు 450 ఎకరముల భూమియిచ్చెను;

న. శ మో వల న్‌. నం. న యాన న వ మ. సన ఖ్‌ న శాన న ట్‌ మ స టో వం. య న్‌ న త. శ స్‌; త చవి సమ వ. య! న క తః కపప క్‌: ల్‌ / వం! సనన క్ష స! స్‌ న వట న్‌ న్తో సనం స ల వ్తంవోంట్య్య! గ ఫో. భట | ల ప స 1 (స న్‌ా లు ను గ. టు. = అర్‌ ఓ వు. ॥ లో చన ఖు చం ణో ల స్‌ ల! న న ము... వ. | (గో మ లో పసన ౧ తన గ్‌ స్ట! ల తం మ వళ 0 చుచటో రే సమవ2చ్రగ న? . శే; మాన్‌ ని ట్‌ నాలా మ... ళు స. రో [02 ? ము డా రా హో న నా లల] టు చూ జ యు న. / గ్‌ రం స్‌ స్యా నార మరో వు. య యాగా ప్రో మ ర డా | క్ష యళ! క యంం న ప్రల క ఠిలా ది మో ల ళో ౬ ౨3౭ క న్గ్‌ కా్యా, తౌ అలో (1 ఆ

ఆమీరావతి క్ర చానితోపాటు ప్రతి సంవత్సరము వెయ్యి హోలీ రూపాయిల రొక్క_ముకూడ ఇచ్చుటప తమ నిశ్చయము కెలిసిరి అప్పటి నుండి ఆ పొలమువలని ఆదాయములోపాటు రొక్కముకూడ ముట్టుచునేయున్నది. తరువాత నర్చరావుపేట జమించారగు (శ్రీ'మ్మలాజు గుండారాయసనింగారు కూడ స్వామివారికి అ్మగచో రము లొనగిరి ఈ విధము సపెష్కుమంది రాజూధిరాజులు వదాన్యమూ రుల భక్తుల అమ రేశ్వరునకు కానుకలు చెల్లించుకొనిరి.

(శ్రీరాజా వేంకటా దినాయుడు బహద్దరుమ న్నెసుల్తానుగారు అమరావతిని కై లాసముగా తీర్షి సదిద్దుటలో పాటు నమోపమున నే గల వై కుంరప్రురమునందలి కొండపై వెలసియున్న (శ్ర) చేంక "టశ్వరస్వామికి ఆలయ నిర్మాణము వేయించి దానిని వైకుర వురిముగ వే తీర్చిదిద్దిరి. ఆ స్వామికి కూడ ఎన్ని యో దానములు చేసి తమ భక్షి తాత్పర్యములను (ప్రకటించుకొనిరి. ఇప్పటికిని అ వంశీయులే ఈ 'దేవాలయములకు అనువంశిః ధర్మక_ర్తలుగా ఘాడ ఉండి ఆలయాళివృద్ధికి తోడ్చడునున్నారు.

వోటానుకోట్ల పర్యాయములు పంచాక్షరీ మంత్రో వ్య్బారణత* _ ప్రణవనాదముతో పవిత్రమైన (పాంతమిది. కవి సార్వఫముడైైన (శ్రీనాథునము అమరావతిని అదిమారామ ముగా చకొ,_నినాడు-అంలేగా? ఆఅకడు తన జీవిత చరనముదశను ఈ (పాంతమునందే గడిపినాడని - అతడు. సివసించిన “బొడ్డు పల్లి” అమకావతి - ధరణిఫోటలపు ఉ్త్సరముగా కృష్ణానది _ లోని లంకలలో ఉండి కాలగర్భమున కలిసియుండునని చరిత్ర కారుల సమ్మాకము,

శాసనమంజురి

అమరావతి శ్నేద్రమునకు.. చెందిన శీలాశాసనములు అమేశ్య్వరాలయ (ప్రాశారములలో భద్రపరుపబడియున్నవి. మొదటి _పాకారములో దక్షిణ గాలిగోవురము వెనుక భాగ మునందును- రెండవ(పాకారములో (శ్రీశృష్ణచేవరాయ తులా భార మంటపము దగ్గరను - మూడవ (ప్రాకారములో ఉత్తర దక్షిణ చ్వారముల దగ్గరను _ వేంకటా ద్రైినాయసి ముఖమంట పమునందును వానిని చూడవచ్చును - వానిలో పద్యశాసన ములు గలవు-కహొన్ని సంస్కృత శాననములును గలవు-ఎప్కువ సంఖ్యలో "తెలుగు సాననములును గలవు-యవి అన్నియు ఆ యా కాలములందలి తెలుగు లిపిలో నే చెక్కబడియున్న ప్‌, వాలశాననములలో ముందుగా సంస్క్భతభాషలో విషయము వివరింపబడినది. విమ్ముట "లెలుగులో వివరింపబడినది.

ఇచ సఏటనల శాననములలో ముఖ్యమైనవానిని గురించి తెలిసికొందము కొమ్మహయకుని శాసనము (గా, శ, ౧౦౭ = క్రీ శ 1158)

(ఇది మూడవ (పాకారనులో వేంళటాదినాయని మండపములో ఉత్తర దిక్కు-నుండి మొదటి శౌననము - నరం చిహ్నములు గలది -

శాసనమ౦జరి 35 స్వ స్తోత్ర! శకవత్సరంబులు ౧౦2౭ అగు నేంటి విషు సం్రాంతి నిమి_త్తమున వెలనాం ఎ మహీమండలమండనంైై న డామల"ారి విభుండును ఈవని కండ్రవాడి విషయ విశేషకంచైన కుజబుంగంటి సాననుండునుం జతుర్ధికల తిలపండును శ్రీమన్మువో మండలేశ్వర కులోత్తుంగ చోడ గొంక నీశ్వర (శ్రీవాదా రాధకుండునునై న కొమ్మనాయకుండు (శ్రీమదమ"రేశ గర మవే "జీవరకు నఖండవ త్తి దీపంబునకిచి న గొజీయలు యీంభయేను "లెక్కను గొతటీయలు ౫౫ వీనిం జేషొని కొండపడునుటిలోని ఇాంగబెలూరి అంగరిళ పడ్డెజోయునికొడుకు గొమరిబోయుండు దన వు_తాను పౌటలిక మా చంద్రార్సము నఖండవ ర్హి దీపంబు నకు నిత్యమానెండు నెయి వోయంగలవాండు, కోట కేతరాజుల శాసనములు (శా శ ౧౧౦5 = శ్రీ శ 118%) (వీరి శాసనములు మొదటి (పాకారమునందును _ మూడవ (పాకారమునందును న-ది మండపమునందును గలవు) ..... ధ్రధాన గోవురమునకు లోపలిభాగమున పడమర దిక్కు మెట్ల (్రక్కంన గల శాననమున ఇట్టుగలదు - న్వస్త్తి చతున్సమ్ముద ముద్రిత నిజలవసున్ధ రా పరిపాలక (శ్రీమత్రినయిన పల్లివపసాదాసిత కృష్ణ వేశ్ఞాన్‌ నదీతీర దశ్షిణ సహ(్రావనీ వల్లధ భయలోభ దుర్తభచోడ చాళుక్య సామంత మదానేకప మృగేంద్ర విభవామ రేంద్ర (శ్రీమదమ"కేశ్వర బేన

కిర్‌ ఆమీరాపతి కేేతము దివ్య (శ్రీపాద పద్మారాధక పరబలసాధక (శ్రీభాన్యకటక వుర వరాథధీశ్వరప్రతాపలం కేశ (ర కవిగళమోగదకై "బేడు వరెగేవై గండరగండ గండభరుండ జగ మెచ్చుగండ నన్ని మార్తాండ నామౌది సమస్త ప్రశస్తి సహితం (శ్రీీమన్నహో మండ లేశ్విర కోటశేతరాజు శకవర్ష ములు ౧-౦క అగు నే-టిమవూఘ ళు౧౦ గురువారమునాండు తమతల్లి సబ్బన ేవులకు ధర్మార్థముగా యో మదమ ₹ేశ్వరున కాంచంటడ్రార్క మఖండవర్హి దీపంబున కిచ్చిన యినుపయెొడ్లు ౫౫ ఏనిం జేషొని భోగము నెజియ భోయుండు దన వుతాను పొటత్రికము నిత్య మానెండు నేయి వోయంగలవాండు తండి భీమరాజునకు ధర్మార్థముగా (శ్రీమద మేశ్వర మహాబేవర కాంచందార్క_ మఖండవ ర్హి దీపంబున కిచ్చిన యినుపయొడ్డు ౫% వీనిం జేకొని మజ్జబోయిన మరే దనవు_తాను పొత్రికము నిత్య వూనసెండు నెయి వోయంగలం వాండు అన్నచోట చోడ రాజునకు ధర్మార్థముగా (శ్రీమద మెలేశ్వర మహా దేవరకాంచం(ద్రార్క_. మఖండవ ర్తి దీపంబున కిచ్చిన యెనుపయెడ్డు ౫౫ వీనిం జేళానిం భీమనబోయని కొడ్డు బొళ్లెబోయుండు దన వు_తాను పౌత్రికము నిత్యమూ నెందు నేయి వోయంగలవాండు తనకు ధర్మార్థముగా (శ్రీమదమశే ' శ్వర మహాబేవర కాచండ్రార్క. మఖండవ ర్హి దీపంబుల యిదిం టికి నిచ్చిన యినుపయెడ్డు _౩౭౫%. వీనిం జేషొని మజ్ఞబోని కొమ్మన్న యల్లుండు ఎజ్జయబోవ బోయుండు -

నాసనమ౦జరి క

(వేంళటాడ్రినాయని మంటపములో తూర్పు సింహద్వా రము (పక్కన కుడివై పుగల శాసనములో ఇట్టుగలదు)

స్వస్తి, ం 4 (శ్రీమన్మవో మండ లేశ్వర కోటశేత మహ+- రాజు మహా బేవులు అనవరత పరమ కల్యాణాభ్యుదయ నహ(్ర ఫలఖోగ భాగినులు. ద్వితీయ లక్షీసమానులై న (క్రీమతో వింబమ బేవులును నబ్బమ దేవులును = పార్వతీ'బేవులును నాగమ "జీవులును కొమరబేవులును ౧౧౧౫౯ అగు _నేటి అశ్వయుజ శు ౧౫ వడ్డ్గవారమునాడు తులానంగ్రాంతి సిమి్హెమున శ్రీమద మ'రేశ్వర మహాబీనశా చండ్కా.రముగో నిచ్చిన అఖండవ ర్తి దీపము లైదు -

మూశవ (పాశారములోనికి పవేశించిన వెంటనే బుద్ధుని చిహ్నాములత్‌' కనుపించు శాననము కోట "కేతరాజులది. వారు - బుద్ధబేవరకు - (బెహ్ముణులకు అగ్రహారములు కాను కగా ఇచ్చిన నీషయము వీవరించినది దానియందు ఈవిధముగా ఉన్నది.

“(శ్రీమన్నవో మండలేశ్వర కోట శేతరాజు శకనర్షం బులు ౧౧౧౫౫ నేటి మాఘ శుద్ధ ౧౦ లు గురవారమున (శ్రీమద్చుద్ధ బేవరకు సుంళములోనుగా సవ్చోయముతో నాచం (దార్క-ముగా నిచ్చిన ఊళ్ళు = కండ్రవాటిలోని కంలేరు _ కొండపకుమటిలోని మేడికొండూరును, డొంకిపజ్జును ఈధర ము నడుపనివారు పంచమవో పాతకములు చేసినవారు. వారణాసిని (వచ్చినవా'రు - తమ పెద్దపొడుకు శపాలమునం గుడిచినవారు,

38 ఆమరావతి క్షే ఈము

(కోట శేతరాజులు బౌద్ధనై దిశ ధర్మములను సమాన ముగా అదరించిరి. అందులకు ఆధారముగా అమ శేశ్వ'శాలయ (ప్రాంగణమున బుద్ధ దేవుని గృుర్తుతోడను _ స్తూప్యప్రాంతమున లింగాకృతులలోడను శాసనములు కనిపించును)

నంది మండపములో అమ్మవారి ఆలయము ఎదురుగాగల శాననము కోటకేతరాజులు (బావ్మాణో త్తములకు అగ్రహార ములు కానుక ఇచ్చినది.

కోట కేతరాజుల శాననములు మొదటి [పాకారము నందును _ మూడవ (పాకారము నందును సంస్కృతాంధ్ర భాపలలో గలవు -_

అనవేమా రెడ్డి శాననము శా. కఫ, ౧౩౮౩ శ్రీ శు 1861

(ఇది మొదటి_పాఠారములోని ప్రథాన గోవురం లోపలి పక్క తూర్పువైపున గలదు)

అమనేశ్వర "జేవ(శ్రీ చరణ _నరసీరహద త్తభావ, చండెనగోవ _ (బహ్ముకుండీ కృష్ణ వేణ గోదావరీ మహోనదీ తట ద్వయ తన్మధ్య బేశద_త్త బహువిధాహోర పరఫురహరణ మృత్యుంజయ సంగ్రామధనంజయ ఉత్తుంగ చతురంగ్ల బలరివు సేనాసాధక - (త్రిపురాంతెక "జీవ చెవ్య -శ్రీ,పాద పద్మాకాధక- శేతరయ మల్లినాధపయః పారావిర పూర్మ నుధాకరుంణెన

శాసనమ౦జరి వ (శ్రీమతు వేమనంగారు శకవర్ష ౦బులు ౧౨౮౩ అగు ప్లవమాన సంవత్సర (శ్రావణ బ౫ిగు స్వస్తి ననుస్తి ప్రశస్తి నహిత్తులైన శ్రీమతు అనపోతయ రడ్డింగారికి ఆయురారోగ్లై శ్వ ర్యాభివృద్ధిన్ని ధనకనకవ స్తువాహననమృ్మృద్ధిన్ని ఫుత్రిపా తాభివృద్ధిన్ని అవువట్లు గాను పంచ్చారామంబులకుం బఫమారాంచైన అమరా రామంబను (శ్రీభాన్యవాటీప్రరంబునకు నధీశ్వరుండై న అమశే శ్వం (శ్రీమన్నహా చేవరను ఆచం్రార్కముగాను పునః ప్రతిష్ట చేసిరి మంగళమవాో (శ్రీ/(క్రీ(క్రీ(శ్రీ/్రీ|

(వేంళటాద్రినాయని మండపములో ఉన్న మరియొక శాననము)

(శ్రీమతు వేమయరడ్డ్‌గారు తమ తమ్ముడు మల్లయరడ్డిం గారికి. అవ్షయ వుణ్యముగాను గుడిమోంద. సువర్ష్మ కలశాలు ఐదున్ను కల్చాంతర స్థాయిగాను సమర్పణ చేసిరి. మంగళం మహా (శ్రీ॥శ్రీగర్రీ)

శ్రీకృష్ణ దేవరా మ శాసనం శా శ ౧ంకక౭ క్రీ శ 1517) (ఇది ఆండవ _పొశారములో కృష్ణరాయ తులాభార మంటపము దగ్గ]ే కలదు క్‌!

స్వస్తిశ్రీ మన్నుహో రాజాధిరాజ రాజపర మేశ్వర,

మూటు రాయరగండ అరిరాయవిబాడ భావగ తప్పువరాయర

40 అమరాపతి క్షేత్రము గండ్డ అష్టదిష్క_.రాయ మనోభయంకర పూర్వదశ్షిణ పశ్చిమ సము(ద్రాధీశ్వర యననరాజ్య స్థాపనాచార్య “గజపతి వివాడ (శ్రీ పీరపి తాప (శ్రీకృష్ణ దేవమహారాయలు. విజయనగరాన నుండ్డి పూర్వదిగ్షి య యాత్రకు విచ్చేసి వుదయగిరి దున్గం సాధించి తిరమలకాంత రాయ మహాపాాత్రునిం బట్టుకొని అద్దం! వినుకొండ నాగార్జునకొండ తంగేడ "కేశవరం మొదలై న గిరిదూర్ల స్థలదున్తాలు అన్నిన్ని యేకఛాడిం గైకొని వొండలీటిదుర్లం లగ్గలంబుచ్చుకొని వతాపరుద్రగజపతి కుమూరు.ండు వీరభ్ళద రాయనిన్ని కొమారహం వీర మహాపాత్రువి కొడుకు నరిహెరి పాత్యుండు రాచూరి మ (ల్ల్రు న ఖానువడు వుద్దుడఖానుండు పూనవ'టి కాచిరాజు (శ్తీనావరాజు -_ లక్షీ శ్రసతిగాజు జన్యాల కనవాపాత్రుండు పశ్చిమ బాలచంద్ర మహాపాత్రుండు మొదలు గాను పాశత్రసామంతులను, మన్నెవారిన్ని జీనగాహంగ్లాను పట్టుకొని వారికి అభయదానం ఇచ్చి ధరణికోట అమశేశ్వరా నకు విచ్చేసి స్వస్తిశ్రీ) జయాభ్యుదయ శాలివాహనశళళవర్షం బులు ౧౪౩౭ నేటి యువసువత్సర అపాఢ బహుళ ౧-౨ భానువారానను కృష్ణ వేశ్యానదీ తీరనుందు అమ ేశ్యర దేవుని సన్నిధిని తులావుపవ నుహాదానం శేయ నవధరించి తమ దేవులు చిన్నా దేవమ్ముచేతను రిత్న భేను మహాదానమున్ను తిరుమల "జీవి అమ్మవారిచేతను స్తసాగర మహాదానమున్ను వేయించి నవధరించి తమతండ్రి నరసరాయనిగారికిన్నీ తమళతల్లి నాగా దేవి అమ్మకున్ను పుణ్యముగాను అమ"లేకర్ణర "జీవుని నె "వేద్య మహో

శాసనమ౦జరి శ్రీ వూజలకు ధారావూర్వకముగాను సమర్పించిన "పెదమద్దూరి (గ్రామం ౧ చతుశ్వీద విద్యాపారగులై న (చావ్మాణోత్తము లక నూటయెనమండప సరసమాన్యంగాను అద్దంకిసీమలో నిచ్చిన నిడుమానూరు (గామం ౧ టిన్ని అమనంబోలి సీమ లోని వల్లూరి (గానుం ౧ న్ని తమ వురోహితులు సర్వక్రతు సర్వతోముఖ వాజిపేయ యాజులై న రంగనాథ దీశ్చి తులపన్ను శివాద్నీల్సీ తులకున్ను అమ్మానంబోలు సీమలోన థారాపూర్వకం కాను యిచ్చి కొత్తపల్లి (గ్రామం ౧ న్ని తోంగంట (గ్రామం ౧న్ని యీధర్మాలు అఆ చం(ద్రార్క్శ_.ముగా ఎవ్వరు తప్పక నడ విరి ఆ వుణ్యవురుషుల పాదాలునూ శిరస్సున ధరించేము, ఈ ధర్మాలకు ఎవ్వరు పహోనితలంచిన పాఠకులు తమ తల్రిదండులను (చావ్మాలాను, కవిలధేనువులాను కాశిలోను గంగాతీరమందు చంపిన పాపానం బోగలవారు. న్వద త్రాద్ధి గుణం వుణ్యం పరదశ్రాను పాలనం పరదత్తాపహా-రేణ స్వదత్తం నివృలం భవేత్‌, వక్షైశ భగినీలోశే న్వేహామేవ భూభుజూం నభోగ్యా న కరగావ్యో విప్రదత్తా వనుంధరా. సామాన్యోయం ధర్మ నేతుర్నృజాణాం శాలేకాలే పాలనీయోభవద్భిః సర్వానేతాన్‌ భావినః (పాకిచేండాన్‌ భూయో భూయో యాభతే రానచం(డః ఠతీథీ శ

శ అమరావతి క్షే ఈము హందికం పెద్రప్పంగారి శాననము న! (శా శ ం౫ిర౮ా = శ్రీ శ 162 (ఇది వెంళటాద్రినాయని మండసములో గలదు న్వ స్తి(్రీ/ మధ్యరి గురుభ క్తి పారాయణ యేకవాళ్య (ప్రలిస్టాపనాబార్య అనవరత భూసురాశీర్వాద సంపన్న చతు "శ్వేద పారాయణ (శ్రీఅమ'కీశ్వర వరప్రసాద భారద్వాజ గోత్ర పవిత్ర కోనయగర్భ పరిపూర్ణ నరగమాంబ్బ (ప్రియ కొమారులైన హంద్రికె వంశోద్దారకుడై న పెద్దప్పంగారున్ను ధి" *- దె పిరిదేవులవారు గౌరి వర(ప్రసాదపలగు కొండాయంమ్మా 'వెంవ్కాయమ్ము వీరు జజ్ఞూరునుండి పచ్చి. కాళ ్యతమగునని యీశ్వ రాజ్ఞ చే శాలివాహన శక వర్ష ంబ్బులు లణిరర౮ా అగు "నేటి అక్రయ సంవత్సర (శావణ బ ౧౦ ఆవివారంనాడు ధరణి కోట(ర్రీీ అమశేశ రలింగ్గమును మూడో (ప్రతిష్ట చేతనూ ళా అ “ఇంద్రుడు ధాన్యవాటి నమృ లేకు ప్రతిస్థ యొనర్సె పంట రే డ్లీంద్రుడు తన్న బేమధరణీశ్వరుచేశె వునఃప్రతిస్థ. ఆ చంద్రదినేంద్రతారళము శాళ్యతమవునని యీశ్వ రాజ్ఞ చే హంద్రికె పెద్దనుంత్రి స్థుగుణాంబ్బుథి నిల్చెను నుప్రతిష్టయున్‌ క “వరవను వేడాబాణ శళశివర్షి తమాశకవత్సరంబులన్‌' అరయగ అతయా సమన భం ద్రిన వగలు ఇద్దమంటి యి ద్ధర రవిచంద్ర తారక మ్యుదన్నలకోటమ నే గమున్‌ సిరతిర ధ'క్తితోద్రుత ప్రతివృ యొనర్చెను వుణ్యశాలిమైో

శాసనమ౦జరి శ్రి ర న్దాల్టాబ్రే వనువేదవాణప్పథధిఏీ సంఖ్యేషయే వత్సే ట్‌ మాసే శ్రావణిశేఒసితే (గవహపలేర్వారే దళమ్యాంతిథా (శ్రీమాన్‌ వాంద్రిక పెద్దయాఖ్య విభునా (్రీగాన్యవాటీవురే ల సంస్థాప్యోహ్యమ రేశ న విజయ లే2_.సౌస్వేగ బ్‌ శంక జో (ఈఈఈ శ్రీ రాజా వాసిరెడ్డి వేంకటాాది నాయుడుగారి కాననము

(ఇది "దేవస్థానం ఆఫీనులో ఉన్న వేంళటాదద్రినాయుడు గారి చిత్రము క్రింద (వ్రాయబడియున్నది)

(శ్రీ రాజావాసిరెడ్డి జగ్గన్న గారికి (శ్రీ అచ్చమ్ముగారిక్ని శ్రీ 1761 నం. 27 వద్రిల్‌ నృవ వైత్రబలాసో జన్మించి శ్రీ 1788 శుభళ్ళత్‌ నంః సింహాననారూఢులై మవోరాజాధి రాజ బహదర్‌ సర్‌ జేశముఖ్‌ మన్నెవార్‌ నర్కార్‌ ముర్తు జాన్నగర్‌ ముష్తుఫాన్నగర్‌ మన్నెరాయమన్నహం వీరళంకర బనవ్వర టభతాపరాజ మార్తాండ గండరగండాది వీరడాంకి తువై నై జూం దొరతనమువారికి "రెండులక్షల నజరుపట్టి నవ రత్న కిరీట భుజకీర్తులు నర్‌ ేచ్‌ కలగ్గి కేగళంరిడాల్‌ తల్వార్‌ యేనుగు అంబారి 2 వేల సవార్లు వగైరా బహుమతులు 8 వేల మన్సబుదారి మధిర ఖమ్మం వగైరా (గామాదులకు ఫర్మానా మన్నెసులన్‌ కితాబును బొంది మద్రాసు దొరతనము వారి వలన తబఖ్‌ అత్తర్‌చాన్‌ పన్నీర్‌ దాన్‌, పాన్‌దాన్‌ వగ్లైశ్తా బహుమతులు [క్రి 1802 బందరు జిల్లా నందిగామ పరిగణా కల్‌ దిండి కొండపల్లి పరగణా అకులమన్నాడు నెమలి ఇనుకుదురు వగ్రైరా 201 గుంటూరుజిల్లా కొండవీడు వినుకొండ సీమలు రాయపూడి చామద్సి సముత్తులు కేతవరం పరగణా పొన్నూరు

క్తీక్మ అమరావతి క్షేత్రము వంటు రాయల కొండూరు పళ్లెలు కొల్లూరు మంగళగిరి నిజాం పట్నం వగైరా కిక్క రాజమహేం[ద్రవరము జిల్లా పలివెల నగరం వగైరా శ (గ్రోమాదులకు సనది మిల్కియళ్‌ ఇస్మిమి రాత్‌ కానాత్‌ జాగ్‌ న్దార్‌ వలన ఉశ్తేబల్లి వగైరా (గ్రామాదు లప ఫర్శానాను బొంది మంగళగిరి నృసింహస్వామివారికి అమ శావత్యమ'కేశ్వరస్వామివారికి అద్భుత విమానమండప [(పావార గోవురములను మరికొన్ని (గామాదులలో శివ కేళశవాద్యాలయ గోవురప్రాకార మండపాదులను చేబోలులో (బ్రహ్మాలయ మును నిర్మింప జేసి అష్షాత్తర శతాలయములలో నొక్క పర్యాయ మొక్క-లగ్నమున శిషపతిన్థల గావించి ననాతన నూతన చేవాలయములలో స్వర్శధ్వజ శిఖర(్రతిస్ధు లొనరించి హిరణ్య గర్భక్రతు వొనరించి సంతత మృష్టాన్నదాతలై మూడు పర్యాయములు సువర్ణ రజత తులాభారములు తూగి ధర్మము నీయించి నిరుపమానముళలైన సప్తసంతానములు వడసి 66 అ(గ్రవోరమ లిచ్చి తండ్రిగారి పేరుతో జగ్గన్న పేట తల్లిగారి -బీరుతో అచ మ్మ పేట తమ చిరుదములతో రాజపేట మనెది సుల్తాన్‌ పాలెములకు నూతనోద్దరణ గావించి కాశీరామేశ్వర (శ్రుత లాది దిన్యయాత్రలు శీపంచి అసంఖ్యాశముగా యినా ములు ఖండ్రికలు గోదానములు వగై రాలిచ్చి నెమలి వాహనా రూఢులై ఆదిని లశ్రీవురము విమ్గుట అమరావతి రాబజభానిగ 'జేసికొని గజతురంగ పదాతి సామంత విద్వత్క-విప్రముఖ పరి నృతులయి కికి నంవత్చరములు (పభుత్వమువేసి కీర్తి ధ్యజము నెత్తించి జగన్నాధబాబు రామనాధబాబు గార్లను ద _త్తతచేసి కొనిన (శ్రీ వాసిరెడ్డి వేంకటాదినాయుడు. రాజూ బహదర్‌ మన్నె నుల్తాన్‌ -

_ (నీ అనురేశ్వర స్ముపభాతమ్‌ అలానా ననన ర వనననానానునానానా. శీనాథ సన్నుత ! మహేశ్వర | లింగమూ రర్తే | పాపాబ్ద మతత్తగజ! భూతల దివ్యకీర్తే | భక్తాః పఠంతి పరమేశ |! భవచ్చరిథతం ఈ త్తష కంజ భవఫూజిత పాదపద్మ్శ. | ఉత్తిష్టోమేళ | విశ్వేశ | ఉ తిష కరుణారవ | తఅావీిళు మ! ఉ శిష్ట పరమోత్కృష్ట | లోకానాం శోభనాం కురు! ర్‌ మాఠః సమన్త జగదీశ్వరి |! సర్వధర్తు రర్ధాంగవాసిని ! మహేశ్వరి |! దివ్యమూర్తే! ఊఉ తిష భకజనతా పరిపొలనారం అవీ టు అటి న! కంచాదివాన దయితే! తవ నునఖాతం- థి

శీర్‌ ఆనురావతి కే(త్రము భాస్వానుదేతి లోకాంబ | కొంంచ శ్రైలాగం వాసిని ! ఉబత్తిష్ప నిత్య కళ్యాణి | మహాశ కే ! నమో-న్తుతే, శ సద్యః పృషుల్లకలవుష్ప మనోజ్ఞ గంధం ఆవాతి మోహన నుకోభన మాతరిశ్వా ఉ తిష భ కజనతా పరిపాలనారం తానీ అత న! జ్వాలాముఖీ సతి ! శుభంకరి ! స్ముపభాతమ్‌, క్‌ వాణీ ముభాస్సకల దేపమునిం(ద కన్యాః గాయ న్తితే పరమపావన సచ్చర్మితమ్‌ ఉ తిన భ కజన రక్షణు పొాలనారం ॥ తోకా క థు చాముందగిశాంబ! తవ మంగళ నుష్రుఖాతమ్‌. ౮ కృష్ణానదీగత జలాఒప్లవ నిర్మలాంగాః (ేయోర్ధిన స్పురగణాహి జర౮ార్దనద్యాః ద్వారేవనంళతి తవపాద నుదర్శనార్థం తేదేవ 'దీవ్యదమరేశ్వర నుషప్రుభాతమ్‌; 7

శీఆమరేశ్వర నుప్రభాతం శ్రీ బ్రహ్మాది దైవత తపోధన భక్ర్తవర్యాః సాఒదో ముఖాంబుజ నిమీలిత నేతృయుగ్మాః ద్వారే వసంతి తవ మంగళ దర్శనార్థమ్‌ తేదేవ ! దిష్యదమరేశ్వర ! నుప్రభాతమ్‌, 8 ఆత్యాది దేవ బుషయస్బ ముపాస్య సంధ్యాం కృష్ణానదీ గతజలాని మనోహరాణి ఆదాయ పొదయుగ మర్చయితుం పపన్నాః తేదేవ ! దివ్యదమరేశ్వర ! సుప్రభాతమ్‌, థి సేవాపరా హరినురేశ్వర వాయుధర్మ కంవ్యాద వారుణధ నేశ్వర వహ్ని ముఖ్యాః ద్వారేవనంతి తవపాదయుగార్బ్చ రార్టం తేదేవ ! దీవ్యదమరేశ్వర ! నుష్రభాతఘ్‌. 10 పంచాన్య ! పావన! పరాత్పర 1 పాశనాశ | యజ్ఞస్వరూప ! జగదీశ్వర | దేవ దేవ! వ్వారే వసంతి పరమేశ్వర 1 భక్తవర్యాః తేదేవ ! దివ్యదమరేశ్వర ! నుషప్రభాతమ్‌, 1]

శరీ ఆమరావతి క్షేత్రము కృష్ణానదిగతజలైః వరిపూర్ణపాత్యా న్యాదాయ వైద్విజవరా ఇహసం(ప్రపన్నాః శీర్దావిషేచనవిధీన్‌ పరిపాలనార్హం తేదేవ! దీష్యదమరేశ్వర నుషుూభాతమ్‌, 2 కందర్ప దర్పహర! రుద! గిరీశ! భర్గ! కర్పూర గంధ ఘనస్తార నుగంధవసూ న్యాదాయవై మునిజనా ఇహ నం(వ్రపన్నాః అేదేవ! దీవ్యదమరేశ్వర 1 నుషుఖాతమ్‌, 13

న!

ఖద్యోత సోమ బుధ గీష్పతి లోహిళాంగ స్వర్భాను కేతు శని భార్గవ ముఖ్య ఖీటొః ద్వారేవసంతితవ పౌదయుగార్బ్చనార్థం తేదేవ! దీవ్యదమరేశ్వర 1 నుషృభాతమ్‌, 14 దామోదరాబ్టభవవానవ ముఖ్యదేవాః నిత్యం న్తువంతి భవదీయ పవితునామమ్‌ స్టిక్వా త్వదాలయ ముఖే వవినిర్మలాంగాః తేదేవ! దీవ్యదమరేశ్యర |! నుపృభాతమ్‌. శ్ర

శ్రీఆమరేశ్వర నుప్రభాతం శ్తీరీ కౌంచాదిి వాస ! పరమేశ ! భుజంగభూష ! బాలార్క నుందర విరాబిత రక్తవర్షమ్‌ సంవర్తతే హర! నమోస్తు పిశాచనాథ ! ఇ తేదేవ ! దీవ్యదమరేశ్వర ! నుప్రుభాతమ్‌. 16 ఈ పార్వతీ ధవ! దయాది గుణా మృకాభ్ధే దేవాది దేవ భువనైక శరణ్యుమూర్తే ! శ్రీశాది దైవత మునీశ్వర వంద్యతేజ తేదేవ! దీవ్యదమరేశ్వర ! నుషపృభాతమ్‌, 17 నర్వాంగ భస్మ ! పరిసర్పిత సర్పభూష! దేహార్ధ సంగత గిరీందు తనూభవేశ 1 కైలానవాన ! శితికంధర ! పాపనాశ! తేదేవ ! దీవ్యదమరేశ్వర ! నుప్రభాతమ్‌. 18 ఓంకారమూల ! భయకంపిత దుర్దనాళే! ఫాలాక్ష నిలగళ ! శూలకపాలహసస్త। * హాలాహలాది ధర! హంననుధాంశునేత |! లేదేవ దీవ్యదమరేశ్వర ! సుప్రభాతమ్‌, 9 చాముండి! కాధవ! మహానట ! భూతనాథ! శంభో! మృఠండ నుత వందిత పాదవద్మ ! భూరి ప్రభావ మహిమాన్విత ! సచ్చరిత | ఖేదేవ దీన్యదమరేశ్వర నుప్రభాతమ్‌* 90

క్‌0 ఆమరాపతి కేథతము శ్రీకంఠ ! నత్యపర ! కర్మఫల (పదాతః శారుణ్యసాగర | సదాన్రిత పారిజాత |! మౌనీంద భక్తపరిపాల! భవాబ్ధిపోత |! తేదేవ దీవ్యదమరేశ్వర 1! నుప్రభాతమ్‌. గ! వద్యోత కోటి శత విన్ఫుర దుచ్చకాన్తే | స్టాణో 1 పురాంతక | గజాబిన నిత్యధారిన్‌ | గంగా జటాంతర ! మహేశ్వర |! శుద్ధనత్త్వ ! తేదేవ! దీవ్యదమురేశ్వర | సువ్రభాతమ్‌, ర కళ్యాణరూప ! సృలువాక్షర మూలమూశే ! ॥ గౌరీ హృదంబుజదినేశ ! మనోజ్ఞ కీర్తే భక్రానుకూల | పరిపూర్ణదయా మృఠాభ్లే || తేదేవ! దీవ్యదమరేశ్వర 1! సుప్రభాతమ్‌, 23 స్వామిన్‌! నిరంజన! నిరామయ |! నిర్మలాత్మన్‌ నిత్య్యప్రకాశ 1! విబుధావన |! విశ్వనాథ |! వేదాంత వేద్య! పరమోత్తమ ! భ్యదమూర్తే! తేదేవ ! దీవ్యదమరేశ్వర 1! సుప్రభాతమ్‌, 21 పర్దన్య నాథనుత |! నిర్ణిత దుర్దనాలే | కళ్యాణరూప ! పరమోత్తమ ! చం్యదమాళే! జ్వాలాముఖీధవ |! తమోఒంతక ! వేదకార 1! తేదేప! దీవ్యదమరేశ్వర ! నుప్రభాతమ్‌, ఓ

యాం 'గ్రంరాలవన్నా శీఆమిరెే శ్వ రస్తుతి న 4 ౧౫0.20 4] (5 గౌరీ నివాన | నిరవద్య గురై నిం్రధ కహ వేదాంతమూల! పరమోత్తమ వ్వ్‌ నంసారబంధ భయనాశ ! రతీశవైరి! తేదేన! దీవ్యదమరేశ్వర | నుప్రభాతమ్‌. 26 ఇత్ధం ప్రభాత సమయే తవ నుప్రభాతం యే మానవాః (వతిదినం పఠితుం పవృత్తాః. జషాంభవంతి పరిపూర్ణసుఖాని నిత్యం శ్రాంచాదివాన ! కరుణామయ ! విశ్వబంథో! లగ అల్మో గీ అనురే శ్వ ర స్తుతిః బయ అరాషార్తీ భజణాాంాలూని శ్రీదం మునిశేష్ట మనః పుమోదం నాథం నిరాకారసాకార బోధమ్‌ వందామ్యుహం దోషనివారణార్థం ౌంచాదివాసం పృూఖణవామరేశమ్‌, క కళ్యాణ రూపం కరుణారసాబ్ధిం నైర్లుణ్యత తత్త్వం నిఖిలాగమాంతమ్‌ వందామ్యహం దోషనివారణార్థం శౌంచాద్రివాసం ('ప్రణవామరేశమ్‌ _ 2

య! .ఆమరావతిక్షే "ఈము భూరి (ప్రభావం హృత పాపభారం శివేతరచ్భేద మనంత సారమ్‌. వందామ్యహం దోషణనివారణార్థం కౌంచాడివాసం వృణవామరేశమ్‌, శ్రి ఓంకార భానం సకలాఘ నాశం జ్వాలాముభీనాథ మనంత స్త్త్వమ్‌ వందామ్యహం దోష నివారణార్ధం

| కౌొం0ంచాద్రివాసం పూణవామరేశమ్‌, క్షీ

మాయానిధానం మహికఠాత్మబోధం చాముండిశాహృత్సరసీరు హేందుమ్‌ వందామ్యహం దోషనివారణార్థం ౌంచాదివాసం సృణవామరేశమ్‌, శ్‌ నిత్యపకాశం నిగమాగమాద్యం " - భాస్వత్స్వరూపం భవరోగవైద్యమ్‌ , వందామ్యహం దోషనివారణార్థం కౌంచాద్రివానం ప్రృణవామరేశమ్‌, , ర్‌ నిత్యం వరాభూతకాలం మహంతం నిత్యం, శివం, నుందరమవ్యయం, తం వందామ్యహం దోషనివారణార్థం కౌంంచాద్రివానం పుూణవామరేశమ్‌, 7

శీఆమరేశ్వర(పపత్తిః ద్‌ 8 పంచాక్షరీ మంథత్రపరం పవిత్రం భ[దం భవం మంగళదం (తఈనేతమ్‌ నందామ్యహం దోషనివారణార్థం సా ౌంచాద్రివాసం పణవామరేశమ్‌, ళి నగీఅఆము రేశ్వ ర(పపత్తిః చనానానాానాడాననాల నక ినెటుటానాలారడారాలనాాడాలలలలు సర్వజ్ఞ! నర్వ నుగుణాలయ , సర్వవంద్య ! జ్వాలాముభీధవ ! సికాంగ ! తృనేతుధారిన్‌! స్వామిన్‌ నదాశివ ! కృపాలయ ! నీలకంర శౌంచాది వాన చరణొ శరణం ప్రపద్యే, | విశ్వజ్ఞ! విశ్వభర | నాయక ! విశ్వరూప | విశ్వజ్ఞ ! విశ్వజన పోషక | విశ్వ సాక్షన్‌! తీమన్ననంత గుణుపూర్ణ విశుద్ధ తేజ! శౌంచాదివాస చరణౌ శరణం పవద్యే, త్డి భక్తాశ్రయౌ భయహరా సితభన్మలిప్తా ప్రాప్తాహి పాండురుచిరొ జితప్పండరీకౌ శ్రీనాథ ముఖ్యన్నురలోక హితొ నతొ తే శౌంచాదదివాన చరణౌ శరణం (వపద్యే, త్ర

ర్‌శ్తీ అమరావతి కేళతము కర్మాంతకౌ (ప్రవిమలౌ పరమౌ (వసన్నా సంసార బంధ భయనాశన శక్రి మంతొ సత్యౌ సదా(శ్రిత సతి ద్వితయౌ ఘనొతే (ొంచాదివాస చరణా శరణం (పపద్యేః శ్ర సిద్దా భవార్తి హరణౌ నులభా నుధామౌ సాధ్యా భవాభ్ధితరణౌ వరదెౌ ప్రసిద్ధా భదప్రదౌ శుభకరావమలౌ మహంతా (శౌంచాద్రివాన చరణౌ శరణం ప్రపద్వే* క్‌ శ్రీ అనురేశ్యర మంగళాశాసనమ్‌ అిధాలారాలాలాయడాయప క్రరాస్తపమాాడాంా ఆ- ముని చాముండానదక్త చిత్తాయ నచ్చిదానందమూ ర్తయే పూర్దాయామర లింగాయ పుణ్యు శ్లోఠాయ మంగళం, కే కళ్యాణ (వద రూపాయ కామితార్ధ ప్రదాయినే పూర్షాయామరలింగాయ పుణ్య కోకాయ మంగళం, గి

శీ ఆమరేశ్వర మంగళాశాసనం న్‌్‌ భూరి పృభావ భావాయ భవ్యాయావ్యయ మూర్తయే పూర్ణాయామరలింగాయ పుణ్య శ్లోళోయ మంగళం, కి భక్థవత్సల చిత్తాయ భక్త మాననవాసినే పూర్దాయామరలింగాయ పుణ్య క్లోకాయ మంగళం, శ్రీ పంచాక్షరీ పృమాణాయ భవ బంధ విదారినీ పూర్ణాయామరలింగాయ పుణ్య శ్లోఠకాయ మంగళం క్‌ విశ్వనాఖాయ నాథాయ వేదాంతాగమ మూర్తయే పూర్ణాయామరలింగాయ పుణ్యు శైోకాయమ మంగళం. 6 (బహ్మాంజొవృత రూపాయ " బ్రహ్మ విష్ణు శివాత్మనే పూర్ణాయామరలింగాయ పుణ్య క్లోకాయ మంగళం, 7

కిర్‌ ఆమవమరావపతి కే ఈ ము ఆవ్యక్త వ్యక్తరూపాయ అక్షరాయ న్వయంభువే పూర్ణాయామరలింగాయ పుణ్య శ్లోళోయ మంగళం, 8 మంగళం వేద వేద్యాయ మహనీయ గుణాత్మనే ఆమరాయానురేశాయ ఆపుమేయాయ మంగళం, ప్ర శ్రీ మర్చకిమి వంశోద్భవ రామనరనింహ (ప్రణీతమైన శ్రీ ఆమశేశ్వర ను[ప్రభాలేము సుతి, (ప్రపత్తి మంగభాళాసనము సర్వము పంవూర్జ్మ ము 7 క స్ట

గీం చామున్హా నక్షత్ర మాల ౮ స శివశ్రీ ములుగు పాపయారాధ్యకవి విరచితము భ కృ(ర్రాణధురీణమొ గదీ భవత్వా బ్రంరంబు జీదాంతని ర్నక్తం బీ మహినుం బటంచు గురునిర్నీతి న్మది న్నమ్మి శా స్తో9కాచారపరుండ తిం ఉ9ివిదవ్య్యూహాంత మెనట్టినీ ము క్రీ ద్నారమురల్సు తీయంగదె చామాండా 1 జగక్టీవనీ | ౧ ఫో_శ్లవ్యంబు శిష్యప్రసాదమని చంబోధిందువారిక్‌ సచా వశ్షవ్యంబు శివాఖ్యమంర్రమని చంభావించువారిన్‌ మనో ॥ ఇా క్షృర్ర్వైక్యనిరూఢి నీవ యని నేచావృరత్తి నున్నాండ నీ మూ] శా క్రాచారధుకీ ణచ్యాక్రీక పమర్భానిద్ధకుద్ధి క్రియా చా క్రూస్వాదన మోడన(ప్రవణవి బ్యావ్మిర్పసం వేద్యతా ఫా క్ర ల్వాంతిక తాళవృంకళలనా వ్యాపార్శినై నిల్లు నీ 151 ర క్షాంభోరుహగర్భుసోదర॥ ళ్ళార్నార జ్యమానారుణా లక్ర్త్రాంకం బగు నీ పకద్వయమా ఫాలస్టాయి గాల జేసీ య ర్వాక్త్కత్మ్వంబల మాటల నోలితీం గృపాపావోనిధానంబ వై మా క్రి చ్వారమురల్పు దీయల డె చామంణా | జనజ్జీవనీ 1 ళీ కు కి(ఫాంతుండు రొవ్యనిశ్చయ ము గాంచుం గాచ*' యప్పోల్క స మ్య క్త శ్వాననుధూరి సర్వనురములం (ాక్టించు ేలెడ్డి ? శ్రీ చా క్రన్వంపల చే జను ల్జూనుమువో వాల్ల భృ మే గంటి నీ కమా!

ద్‌రీ ఆమసురావతి క్షేత్రము

యక్రాయ క్సవిచారదూరులప నుదో్య్సోగం బలభ్యం లిపీ!

ధిక్తాపాాశ్రుందనంచుం (ోచెచె కృతార్ణీటభాతు.పో పీల?తి

రష క్తుల్యుండ జడుండ న న్మనుచు కొంరైనన్‌ యళంబొంగదానీ.. రూ! అాహీ

భక్రల్‌ స్వానుసణంబుగా నొసం వ్వర్భ్యూభార సొరాళి య

(దిక్రంటై కల రైంఠ యైన నమృతారక్థిన్‌ నన్న వీళానుధా

వీకం శేయంగ నోఫపుచే యది? భవ కే ఐ"ళ్యమా6 శగాననీ

ముక్తి కజ్వారమురల్పు దీయంగడె చామంచా | జగక్జీపనీ | ౭

వ క్తుంకానురం చాపకీనవిజయ వ్యాపార తారావళుల్‌

వా క్రంతుర్భట (గ్‌చ్చి దిగ్గజగ త్మిపారంభముల్‌ వీరు నా

పక్చృత్వం 'ెడలించి విసర తనూ ఫొరంబు జాజొచ్చెనీ 1ము]

ర క్రసో9కము లుర్వి "వేరులయి పాజన్‌ జందమ౦జాదులౌ

నక్తంచారులం గూల్చి "గానీలితి వానందెంచి యచస్మన్మనః

(ప్రౌశ్రాపంబులు దీజం వాదమాలు సంవాహింతు మే జెంచ్వి నీ ము"

సక్తం బయ్యొ మదీయచిరృమ బృహత్సంసారపంకాబ్ధి న

వ్య క్తాతీరభపత్కటాక్ష లవారీవాళ్సూర చిం స్ఫీతిబే

సీక్తం చౌవటు లార్చి, $3శరళతచే శిశ్షావిధిం గూర్చి, నీ

ము క్షి ద్యారమారల్పు దీయం౫ బె ఛాముంణా | జగశ్జీవనీ | ౧౦

శప్తల్‌ దనస్సియు నిందియాపళి దురాళశాపాశపసంయ శ్నేని

ర్మ వ్రైపా్యావజ మట్ల యాళ్మ విషయా మోచాంబుధిన్‌ మా న్దెశే

లక్సిం జేసి తరింప జేంవవోకో * చి కంలు జబాఫొగ్యమె కోరు! అూఖీ ఆటీ చ్‌ క

శ్రీ చాముండా నక్ష్మతమాల వ్‌9 భఛక్ర్తాదుల్‌ ధనధాన్యసంపదల నళ్యస్థింతు కే శ యట్లునీ - భక్సిం నోరుచు నున్నవనా కిరరథా (ప్రౌప్తవ్య మిం శద? నీ - దృక్తారాప్రిసర(పభావములం చ్యాతీభూళునిం జేస్తినీ మ ముక్తాపొండుర హాసరంటది; లు ఇమ్మావిన్‌ గువాళింప మా

దృక్తాష్కతంజఖ విన్నవించి పతి ఇంలేం (బేమ పుట్టించి ప్రా

గృక్తా కలీ చర ణాంగ చారవసమాద్దోహాంగ్లివై వచ్చి, నీ

ము క్తి జ్యారమిరల్సు దీయంగచె చాముండా | జగ్టీవనీ | ౧3 వ్యక్తావ్య కృజగద్విలక్షణము నీ వ్యాస్తవ్య మంచున్‌ బృవా

త్ఫూక్ష్తాభుల్‌ మొజు వెట్టినట్టు చిదచిత్సూమ్ష్మాంత నీ వాదు థీ

వ్య క్తుల్‌ మాదృకులా | కనక్‌ గరుణ వారై ఈంత యంళలేనినీ 1ము!! రక్తాపానలీద వాశిఖిలితో (దుళ్కాంస మేదోవపా -

తిక్పండవ్‌ గృరమక్షి కాకృతి నిరర్ధీభూరమా గామి దృక్రా(గంథిలజన్మలన్‌ వినివి తల్లీ! కావు మంటిన్‌' గచా 1 కము! సక్తప్వావనకాలయాపన ముయే కంకేనీ శేయక్‌ బవల్‌

న్యక్రచ్యో క్తుల (తోవం బోవళ పరానందస్వరూపంబు (ప

త్యక్తాఠాధ్యగ మైన నీపదమా నంకన్‌ నోరితివ్‌ గాన నీ

ము క్కిచ్వారముతలు్కు నీయల దె చాముండా! జుజ్జీవనీ 1 ౧౬ ర క్రిన్‌ నీపతి యంఠరరాసవపరీరంభ[కియాలాలపా

థుక్రారుణ్యపలివ్‌ నినున్‌ గలిసీ యెంతో జేడ్క6 గర్మాటవీ

థక్వోమం లిన నీదుపాదనాల జేంకక్‌ దండమర్నించు; నీ ము

60 అమరావతి క్షే (త ము రుక్రీక్షణం బగునూర్య మండలి సదమూరో'హించి స్యమూ(డ్రమా

భాక్తన్‌ ోషిలనేల! జాదువృాదయాంభ స్తృంభపంరతస్సుధా

ము క్ర్రల్బంబున నిల్చి యర్బలిడుదున్‌ ముం కట్లు చెల్లించి నీ |మ| (దాక్షైశాపతి శేఖరాం[ఘి జలజధ్యాశావధా నాది కృ

ష్య వ్రూంచద్ధ్భ్రృదయాళు వై నను మనస్పక్షిక్‌ గటాక్షీంచి వే

స్వశ్తాడాత్మ వము నొందె దంచు. గడు నభ్యర్థించి వాకున్చెనద్‌

మా క్తిడ్వారమురలం దీయంగ 5 చాముంజా ! జగజ్జీవనీ ! “౧౯ డృక్ర్తారంబుఅం వేస చల్లి నధురో క్సిఈక్కులా కంథనూ

రుకృన్య్చూరక్తి వలంకరించుచు6 గరమ్ముల్‌ మోడ్డువం రంటి వి

ద్య _శ్హేజమ్ము దిగంథ రాళములు గప్పక్‌ మూ ర్శి6 శాన్సించి, నీ పి మోక్తంశామర శందళింపం బివన్మూర్తిన్‌ గనక్‌ నోరితి!్‌

ర కృడృక9ప వాగజాతిసదనో[దళ్నాధరోస్ట ప్రభా

య క్రృర్షన్మీతవ క్రి చంద్రము ఇముద్ద్యోతింప శా పచ్చి, నీ 1ము!| న్విక్తారుణ్యమా ముధ్యమంబును మ ఇాభీలోలలోళ(శయీ

భాక్హ్రాల్యంబును గ రృ కార్యతలం జల్పక్‌ లోకమాత్పత్వధీ _

యు క్తిన్‌ గాంచికి వే యేల? ఛవదీయుం (టోవ నింకేరు?నీ

ము క్సిడ్వారముకల్క్వు దీరనంగ జ చాముండా ! జగుజ్జీపనీ 1 యతి ధిక్తాం ధింధిమి ధిక "కెయ్యనుచు న ద్దేనాంగనానంఘముల్‌

మజక్తానస్వర మేశనంలులుగ నిమ్ముల్‌ పెంచి నర్తింప స

(దక్షిక్‌ జూసెదు వాకిటన్‌ నిరిచి చింతాకంఠువుల్‌ భెంచినీ [మ

శ్రీ చాముండా నక్షతమాల 61 శ్వవ్రారుణ్యము డుస్పె డచ్సి పలవంక;ల్‌ చూపు లోపించెన వ్యక్తం బయ్యె దిగంతరాళశము భవిష్యద్భా9ంతు లూటాడే సం పృక్తం బయ్యెను బుద్ధిమాంద్యము భవ ల్వే3ేమంబు దిళ్ళూంటే, నీ ము! బు_క్షీజోజ్వలితో పలకయకృళాఖీష్టానుసంధాతృ బు త్వి కృష్తార్వరివధ్వవద్వ మల్ననె జే ద్యోద్దృహీ తేం్యద్రియ సృృ శ్తేజోజ్వలితార్మ సంయ తుండ నై (గేయంబు గచ్నాండ. నీ ము క్రి ద్వారముతళలు్చు దీయథంగగ చాముంణా ! ఇశజీపనీ ! శ అత జ మాప్రల్‌ సాంజలు ల సతీపరులం పల్మాజుక్‌ దలందాల్‌' మవో ద్యుక్షివ్‌ నింపగ నభ శేళు లగుటన్‌ దోయంబులన్‌ వచ్చు నీ ముక్తుల్‌ నిళగివియో ? మొగిళ్ళవొ * యనద్‌ బోధింపలగా దల్తి! నీ ౨౬ ః ళా పక్షిద్‌ జామభవాభిమఖ్యు లగనాసాళ క్ల లళ్యంతమా పక్ష్తామోదరవీ$ వీవు మధు వాప్వాతించుచో, గమ్మి జం యుక్తాళంబులు జేయ గంతులిడు నాస్థ్రక్‌ జెందియ శ్నాండ? నీ ॥ము/! తు _క్రన్వీధవలాభలో ధమ లతో (దోఫుల్‌ దలంబట్టి యా శుక్తాపావహా సంసృతిజ్బులవ విమ్ష్రోభంబు గల్పించి ప్రి త్యుక్తుల్‌ వొందిరి యాత్మ లెల్ల జననాంోర్థ్టుల్‌ మముక్‌ గొల్చి, నీ ముక్రీద్వారముఠలు్పు దీయంగంె చామాంచా 1 జగజ్జీవనీ | ళా విక్వద్న్వందిర మొన “*కాంచగితిల జీవిన్‌- ముల్గు పాపయ్య ము క్తి ద్వార _స్తపరత్నరాజమున వెంతే మెర్చంగాం కేపెడిన్‌ వ్యాద్వ స్వాదు ఫలాభిలాషు లితరవ్యాసంగ మాలింతుబే శద్వచ్చీ9॥ ము నొంద కుందుక పరార్ట(పా ప్తవాంఖభారశుల్‌ | (శ్రీ వాలదాముండికా స్వుతిస్సమాప్తా స్వ ఫా వా

శ్రీ వాసుదేవానన్షస్వామికృత అమరేశ్వర స్తో తమ్‌

' కృష్ణవేణీ తటావాన ! తృష్టాహృత్తుష్త మానస త్రాసహారి! మహాఏర!। శాహామామమరేశ్వర ! ఆస్హ్రదేశకృళావాన! చాన్తర స్త మహారస దు?ఃబాన్మహాశ క్రిధర (శాహిమామ మరేశ్వర ! శ్రీధాన్యవాటికాకే (త రంజనానర్థభంజైన జననా న్త (తాసహర 1! శాహామామరేశ్వర | . నానోత్సాత [పశమన. మనశ్శాన్తి దచిన్తన ఆధిషస్టికామరపుర ఇకాహిమామమరేశ్వర 1 చాముండళ క్రిసహిత పరాజితనిజాహిత హితకారిన్‌ మహావీ5 (శాహిమౌమమరేళ్వర !

(వణ వేశాదిభిః వంచలిం గ్లెస్త్వాం సహితం సదా నళర్ణికాం భీతిరహిత శాహిమామమరేశ్వర 1 - ఆఅమరావత్యధిష్టానం జఅమరారినిషూదనం

వందే క్వామఖిలాధార (శాహిమానుమరేశ్వర !

, నదామమా:న్తు యోగస్తె త్వదర్హం మేపిసద్ధతే దేహోయంతిప్పకు వర! శ్రాహిామామరేశ్వర 1పసిద పార్వతిజానే న బానే హం శుభాశుభమ్‌ స్మరామిళ్వాం స్మరహర (క్రాహిమామమరేశ్వర

' అపరాధాన్మానసికాన్మాయి కానపివాచిళాన్‌. కమస్వప్వజనాధార శొహిమామమరేశ్వర దోషి ఆశేషామమయెతకే 'నశ్శన్తు నదాభయే త్వయ్యన్తు హృదయం ఠార (శాహిమామరేశ్వర !

అగ న! శ్రీబాలచాముబఖికా స్తవః శ్రీమక్కుండలినీ [వబోధఘటికాం, షట్బ[క్ర సంరూఢికామ్‌ సత్యజ్ఞాననసుబాంచితాం, ఘన సహస్రారాంత రుద్దీపితామ్‌ శబ్దబహ్మరహస్యభేదన॥ళాం, క్రైవల్యకాంతేక్షణామ్‌ దేవీం త్వామమరేశ్వరీం, హృదిభజే శ్రీబాలచాముండి కామ్‌! యన్నామాక్షర సంజపేన దురితిధ్వాంతచ్చ్భటా నశ్యతి య్శక్పేక్షాంశునిపాత నేన జగతాం కల్యాణముద్భిద్యతే యద్ది వా, బ్ఞోపదార్చవేన సతకానందైకసిద్దిః వరా! రాం, దేవీమహమా[శ్రయామి మురళీ శృష్టార్చితాంఘిద్వయీమ్‌-* కృష్ణానదీ విమల తిర నివాసభాసాం (శ్రౌంచాచలేంద నిలయాం నవదుర్దరూపాం భ్వాం, చండముండ దనుజావళి నాశ హేతుం చాముండికా మమరలింగసతీం, భజేఒహమ్‌ ! థన్నేంద్రనీల లలిణాలకజాల ఫొలాం బాలారుణారులురుచి (పహసద్ధుకూలాం బాలాం, పదానత జనావన దిప్యలీలాం చాముండికా మమరలింగం నతీం, భబేఒహమ్‌ । యత్సాద పద్మయుగళీ నిరతార్ననాస్యాత్‌ పాపప్రమూఢ'గహనైక కురార ధారా రాం లోకరక్షణ విచక్షణ సత్క్మటాకాం చాముండికా మమరలింగ సతీం భజేఒహమ్‌!

రశ అమరావతి క్షేత్రము కోటీర వజ శకలాయిత సోమరేఖాం రేభాతిరస్కృత ముకుంద విధాత్భ భామాం భామాం శివస్య - నుతి పూజిత దివ్యవాచాం చాము౦డికా మమరలింగ సతీం, భజేఒహమ్‌ |! పాటిరవాసిత కుచాగతటీం, కదంబ వాటీరతాం, నవమృదుస్మితకాంతి కోటిం వీటీరసాంచ దధరోష్టపుటిం, సవిత్రీం చాముండికామమరలిఎగ సతీం, భబేఒహమ్‌! వేణీనుమా[గ మధుపావళి గీతిభంగీ నమ్మోహితాఖిల జగజ్జ్బనతాముదా రామ్‌ సారం నమస్త నిగమాగమ సంచయానాం చాముండి క్రామమరలింగ నఠతీం, భబేఒహమ్‌ | హే! శ్రైలరాజతనయేఒ ద్యమయావినూత్స్నా దత్తా, నువర్షలలితా। నవరత్నమాలా స్వికృత్య హృద్య నిరవద్య కవిత్వ వేద్యే! సంరక్షమాం మురళికృష్ణ హృదబ్దవాసే అ రచయిత ఏ గ, దెందుకూరి ముర భీకృష్ణ రాసాను రునుషునుుపునుయరుపుససాపుమపుమస్టుయుగాయాలుయయుయయులుయుషుకురరాయారారాలావావానయు లదు లక్‌ (వింటింగ్‌ ట్‌ సంటూరుంకి, ప్రభ లందలి న్యా గస

. షి జా న ః జ్జ... క “జు న్‌ టు రా జ్‌ న ం టు. 2 (స్టో బ్ర నన. లో న చే నక న (| . న స ఆం య... నాము న త రం టి ఇ ” శ శ న గా మం నం ఖం. - స త్త స న ప. శ్‌ ట్‌ లూ నే పంట లస ప న స ననా! శ్‌ ల త్న్‌ ఖల | ర య. మం (౮ గ క మ వవ. శ్‌ ;్‌ స్థ నం కత... .. | _ ను ఇట్ల టం మేయిన్‌ శ్‌ న టు ఛా మే షు చ్‌ శత సమయచి స్ట మ ము స (జ న సల జ / 2 | శ చ? +] | / అల -న్ని్నాబ్మ్రాతనాలనల. ట్నోంటు న. న స్‌ గ = ప బ్‌ త క శా అ ప _ ( వాష్‌ ॥ | (= _ . పా, ఎ ॥ ఖ్‌ స. న్‌ య, రి? పట న న శ్‌ వ ! వష సను టు ళల యాతు స్ట, త్‌ ప నాలా. 1 | క్‌ి లట! + ॥ ని వ స్‌ పతనం 1 హా 4 గని ,త్తీష ం త |. గ శ్‌. సల్‌ ఎల్‌ వరన, నాట నస ]