Telugu Akshara Yagnam - anilvaranasi/indianlanguages GitHub Wiki

అతరయజ్ఞం (కవితా సంపుటి దుత్తా బాబూరావు [(వచురణ వ్‌ ఉషీ రత్నా బుక్‌ వబ్దిషర్స్‌ వి హాచ్‌,ఇ.ఎల్‌. టౌన్‌షిప్‌. హైదరాబాద్‌ = 500 082

తీంటతనితష 74011484 క 0౮7౫4 8480 ౧4౦ థి ౧ దుత్తా బాబూరావు గీ లగ లే శప ఇ యి ౮ వ్రధమ ముద : డిసెంబర్‌ 1986 వెల రూ॥ 20-60 సి స ౭ ఆఅఆజర!5 | నే వ నా. కము. గ్‌ ర ముఖ చిక్రం- వ చంద చ వ్‌ నవాయనణయవ ము[దణ ః. అనుపమా ,పింటర్స్‌ హైదరాబాదు-.500 028 వివరాలకు రచయిత వి.హెైచ్‌.ఇ.ఎల్‌,. టౌన్‌షిప్‌ హైదరాబాదు-500 082 నవయుగ బుక్‌ హౌన్‌ సుల్తాన్‌ ఐజార్‌ హైదరాబాదు-500 1985 ఫోన్‌ నెం. 44688

నా సృదయారణ్యంలో వసంతబుతు గీతాలాపన జీసీన కవికోకిల డా।! సి. నారాయణరెడ్డి గారికి ఈ నా “అక్షరయజ్ఞం” అంకితం = దుత్తా బొబూరొవు

99 “అశతరయ జ్ఞం [కమ [కమణిక క్‌ రజ్ఞితాంజలి నివేదన “అక్షరయజ్ఞం రనభావ నిర్భర కవితా యజ్ఞం” = శ్రీ॥ శే॥ దివాకర్ల వెంకటావదాని “న్వీకృడి” _ డా సిం నారాయణరెడ్డి । నా ఆవక్షరయజ్ఞం హృదయాన్ని కదిలించే ఘట్టాలు ర శనిదేవత అల్లుళ్ళ 6 కలసిరాని కవిత ౯7 నాగార్జున సాగరం రి ఇడి పంతులు శే ముందుకేనడూ 12 నికృష్ణమంకా దాగివుంది 14 ఇదే నా జీవితం : 15 ఓడిపోయాను 17 వెరి తలపులు 19 అ(వవు-ఆఫవు కం దేవుడి సమాధానం లి (గ్రీష్మతాపం 28 వసంత ముతువు లిక్‌ మూగవాడు లి? నిను సేవిస్తా లం అమ్మ ఉత్తరం లి0 ఉగాది త

బాధలలో నవ్వుకో 88 బహు దూరము పోలేవు లిక్‌ జీవుడూ-దేవుడూ 86 (పాసలూ-ఆశలూ 88 డా! సి నారాయణ రెడ్డి తిం చిరంజీవులు శీ పోలికలు శ్తీీ ఈ నాలలు రేపటి పొరులు కల్‌ చంద నీతి చందిక క్త నిగర్వి ఠ్‌0 రజతోత్సవ స్పాతంత్య రేఖలు ర్‌క్తీ హిందువును 59 స్వాతంత్య గీతిక 659 నా పేరు విష్ణవ కవి 66 ఉగాది మైలురాయి 68 పాల చుక్క 70 నేతి బొట్టు 72 గంధపు చెక్క 74 శ్మీరాభిషేకం 77 ఈ [పజలు 79 గతము మారకుండునా 80 కృవ్షీవలుడు 81 ఇపుడు వీస్తున్న గాలి 88 సర్దార్‌ భగత్‌సింగ్‌ 87 మరో ఉగాది 80 సంఘమత 08 యువక రక్తం పొంగి తీరును ర్‌ కొండ వాగులు రి రోజుకొక ్రా పొట రాయాలి 09

కెల్ల సైదలు 101 వర్షంలో హర్షం 102 స్వాతం్యత్యం 105 [వ్రసవ వేదన 106 త్రీ 108 కదిలే శిలను $ే11 అన్నలార వినరండీ 112 నా కవిత 118 ఒట్టు శ 1డీ స్థల నిర్వచనం 116 -ఆలోనన 118 కాల కాంతకు స్వాగతం 1198 వధువు 1295 వరుడు 126 పాపం ఆడపీల్ట పుట్టిందట : 127 కోర్కెల కడలి 12లి పుస్తకాలు 182 వాహిని 128 అద్వైతం 185 అంతర్ముఖుడు 187 నాతో నేను 188 జీవితాళ 1859 బంధం [42 వావాయ్‌ రాజకీయాలు 14ల “దివాకరా స్తమయం శేడీడీ

కృతజతాంజ ప్రత జ్ఞ లి

నాలో చిన్న నాటనే సాహిత్యాభిలావ కలిగించిన (సథ్యాత తెలుగు కథా రచ్చయిత _ మా అన్నగారు శ్రీ దుత్తా దుర్గా _పసాద్‌ గారికీ,

ఆర్థికంగా నన్ను ఆదుకున్న ఆత్మబంధువు మా బాన ఖీఎ.పషి వి. సుబ్బయ్య గారికీ,

కవిగా, రచయితగా నాలో ఆత్మ విశ్వాసం పెందిన ఉదయిని, సాధన- పుస్తక (వవపంచం, ఆంధ్యవభ, అంధజ్యోతి, ఈనాడు మొదలైన (వజ్యేకా మాస, పక్ష, వార, దిన పషత్రికాధి పతులకూ,

నా స్వీయ కవితా గానానికి అనేక సార్దు అవకాళమిచ్చిన ఆకాశవాణి - హైదరాబాద్‌ కేం[దం వారికీ,

నా పుస్తకానికి పరిచయం. రాసి నన్ను మనసారా ఆశీర్వదించిన క్రి॥ శే॥ శ్రీ దివాకర్ల వేంకటావధాని గారికి,

నో పుస్తకాన్ని [మేమతో స్వీకరించి నన్ను కృతార్ధ్థణ్ని చేసిన మా గురువుగారు డా॥ సి. నారాయణరెడ్డి గారికీ,

నా కావ్యాన్ని చం్యద్రముఖిని చేసిన (ప్రఖ్యాత చ్వితకారులు థీ చంద గారికీ,

ఈ యజ్ఞ నిర్వవాణలో నన్ను [ప్రోత్సహించిన మితులు డా! మిశ్రా గారికీ (్రీ ఆళ్ళు సాంబశిపరావు (నవయుగ బుక్‌ హౌన్స్‌ గారికీ, ్రీత్తెలం లక్ష్మీనారాయణ (౬100) గారికి నా సహోద్యోగులు థ్రీటి, చం్చదమౌళిగారికి, థ్రీ వి. లక్షీకెక్డి గారికీ,

|| నా కావ్య (వచురణార్థం ఇతోధికంగా ఆర్థిక సహాయం చేసిన మా కమ్యూనిటీ సెంటర్‌ వారికీ, (శ్రీ జె. నరసింహ (లింగంపల్లి) గారికీ, వీ, హెచ్‌. ఇ. ఎల్‌ ఉద్యోగులకూ, ఇతర మ్మితులకీ (శేయోభిలాషలకీ, ఈ పుస్తకాన్ని ఆందంగా ముదించి ఇచ్చిన అనుపమా (ప్రింటర్స్‌ సిబ్బందికీ, ఈ యజ్ఞ నిర్వహణ సమయంలో నాకు అనుకూల కాంతియుత గృహ వాతావరణం కలిగించిన నా ఉ త్తమార్థం (భ్రీమతి సుబ్బరత్నమ్మకీ, నా కృతజ్రతాంజలి. వే దుతా బాబూరావు నా! 29.12.86, వి. హెచ్‌, ఇ. ఎల్‌, టౌన్‌షిప్‌, హైదరాబాదు-500 0959,

“మందః కవి యళః [పార్ట్థీ” అని కాళిదాసంతటివాడే తన్ను తాను తక్కువ చేసుకున్నాడు. తానో తెలివి తక్కువ వాడట! కవినికావాలనే కీర్తిని కోరుతున్నాడట ః £

అంతటి మహాకవినే విన్నముణ్ణి చేసిన కవితాశిఖరాలను నేను కలలోనైనా స్పృశించ గలనని ఆశించడం లేదు నేను కవినో కాదో నాకు తెలీదు. కవిత్వం అంటే *ఇదిొ అనినిర్వచించగల, నిర్ధారించగల ళక్తినాకు లేదు.

అయితే నేనూ కవిత్వం రాస్తాను. నాగుండె కలుక్కుమన్నప్పుడు కాగితాన్ని ఆసరాగా తీసుకుంటాను, నా ఆవేదనకి కాగితం - కలం ఉపశాంతి కలిగిస్తాయి -

చుట్టూవున్న పరిస్థితులకు [పతిస్పందించినప్పుడు, నన్ను నేను ఊరడించు కోవడానికి ఎన్నాళ్ళగానో - ఎన్నేళ్ళగానో నేను రాసుకున్న అనేక కపితలు ఇవి. (గ్రంథ విస్తరణ థీతిచేత కొన్ని మ్మాతమే ఎంపికచేశాను. నా జీవిత పరిణామ [క్రమాన్ని ఇవి ఛాయా మాత్రంగా తెలియజెబుతాయి.

జీవితంలో మార్చు సవాజం. మార్చు వ్య క్రిగతం కాదు. దానికి మూలం సమాజం, నేనూ, సమాజానికి అతీతమైన అద్భుత వ్య క్రిని కాదు,

ఒక్కటి మ్మాతం నిజం. నేకు జీవితంలో ఎన్నిసాడ్డ మోసపోయినా - నన్ను నేను ఏనాడూ మోసం చేసుకోలేదు అందుకే నా గేయాల్లో “ఇజాల” కంటే “నిజాల” వుంటాయి.

అడపాదడపా. నేను కొన్ని రాజకీయ సిద్ధాంతాలకు స్పందించిన మాట నిజమేః కానీ ఏనాడూ నేను దేనికీ బానిసనికాలేదు. అందుకే అప్పుడప్పుడూ నాకు నేనే ఎదురు తిరుగుతుంటాను. ఈ “విచ్చల విడితనం” నా కవితల్లో కూడా అక్కడక్కడా కనిపించవచ్చు. కొన్నిచోట్ట నా కవిత్వంలో వైరుధ్యం వినిపించ వచ్చు.

నటుణ్ణి, రచయితని, దర్శకుణ్ణి, విమర్శకుణ్ణి, కవిని, వ క్రని-.అవుదామని కుప్పిగంతులు వేసినవాజ్జి, అందుశే నా కవితలు కొన్ని సంభాషణా రీతిలో,

1౪ ఉపన్యాస ధోరణిలోసుదీర్ణంగా వుంటాయి. చదువరులకు రవంత విసుక్కూడా కలిగించ వచ్చు. ఆంగ్లకవి “జ్వన్ని సన్‌” నా కాదర్శం, తగిన పదం దౌరికే వరకూ |శమి స్తూనే వుంటాను. అనేకసార్లు - కావ్యం ముద్రణలో నున్నప్పుడుకోడా, పదాలని దిద్దుకుంటూ *కంపోజర్‌”కి విసుగు కలిగించడ మేఇందుకు నిదర్శనం. ఇంతకూ చఇప్పాచ్చేదేమిటంటే - “అక్షరరమ్యతో ఇంకా నాకు సిద్ధించలేదనే సత్యం. డాక్టర్‌ జొన్సన్‌ అంటాడు భాష నిరంతర (ప్రవహించే జీవనది లాంటిదని, ఆ జీవనదికి స్తబ్ధత లేదు. ఆది నిత్య నూతన _చైతన్మసవంతి. దేశకాల మాన పరిస్థితులకు లోనై అది మారుతూ వుంటుంది. మనస్సు విప్పి చెప్పుకున్న నిజాలు నా కవికా సుమాలు, అందుకే వీటిని (పకృతి సిద్ధంగా ఏర్పడ్డ పూలగుత్తుల్హా వుంచాను. వాటిని నిస్సౌార కృత్రిమ ఛందో వ్యాకరణ నియమాల తాళ్ళతో ఊరితీయలేదు. నా కావ్యంలోని కొన్ని నాకు తెలీని వ్యాకరణ దోషాలే అయినా, మరిన్ని నేను బుద్ధిపూర్వకంగా ఆతి[కమించినవేః నా అభ్మిపాయాలను విధిగా మీరు అంగీకరించాలనే దురాళ నాకు వనాడూ లేదు, (ఒక స్టీరమైన అభ్మిపాయం ఇంకా నాకే అంతువట్టలేదు కనుక | అయితే నా నిజాయితీని శంకించరనే నమ్మకం మాతం నాకు పూర్తిగా వుంది. నాపై మహాకవి ఛ్రీశ్రీ ప్రభావం వుందని ఎవ్నరెనా పేమతో అంటే గర్వంతో ఉప్పొంగిపోతాను. వెంటనే ఒప్పేసుకుంటానుం (ప్రాథమిక డళలోని కొన్ని కవితలు “నా చేతగానితనాన్ని” వెక్కిరిం చినా మరికొన్ని ఇవి నేను అస్వుడురాసినవేనా అనే అబ్బురంకూడా కలిగించక పోలేదు. వాస్తవానికి వీటి సృష్టికర్తను నేనుకాదు. నాచే పరిస్థితులే ఇలా రాయిం చినవి. మరి ఈ పృ్పస్తక వచురణకి అవసరమేముంది ? ద నొక్కు నేను వేసుక్సన్న చిక్కు [పళ్నం “ఆనోన్ని” ఒక్కక్షణం మూటగట్టి అవకలపెడెతే నానుంది నిజాయతీగా వచ్చే సమాధానం ఒక్కటే, ఈ పుస్తక

౪

(పచురణతో ఈనాటి లోకానికి ఏమ్మాతం లాభంలేదు, కానీ (పచురిస్తున్నాను - కారణం: ఆమ్ముదిత [గ్రంథాలు ఇంట్లో విపరితంగా పెరిగి పోతుంటే వాటిని కుదించి భద౦పరుద్దామనే స్వార్థ ంతో.

మరో కారణం కూడా లేకపోలేదు. సమాజంలోో*నేనూ” ఒక భాగమైత్తే బారోమీటర్‌ లాటి ఆ నేము” చెప్పిన నిజాలు ఈ కవితాసుమాలు. ఇవి సమాజ చరిత్రని కొద్దిలో కొ దైనాచెప్పవచ్చుననే ఆళ నాకు లేకపోలేదు.

పాతికేళ్ళ నా అక్షర తపః ఫలితం ఈ “ఆక్షరయజ్ఞం”ం మీ చేతుల్లో పెడుతున్నాను. పసిపాపలా డీన్ని ఆదరిస్తారో, పడని వస్తువుగా తృణీకరిస్తారో - ఇక మీఇష్టం: ౨9.1286 దుతా చాబూరావు-

వీ, హెచ్‌, ఇ ఎల్‌. టౌన్‌షిప్‌, రామవ ం(దపురం, హైదరాబాద్‌ = 500082,

అతరయజణ్ఞం రసభఖావ నిర్భర కవితాయజ్ఞం కళ్ళావపూర్ణ డా॥ దివాకర్ణ వేంకటావధాని, 4.4. (10౧9). ౯౧. ౧. “జ్బరాణ మిత్యేవ న సాధు సర్వం: నాపి కావ్యం నవ మిత్య వద్యమ్‌” _ ఆని కవి కులగురువు కాళిదాసు చేప్పిన మాట పరమ సత్యము. [పాచీనములెనంత మా(త్రమున కావ్యములన్నియు నుత్తమములు కావు; నవీనమ్ములైనంత మాత్రమున నవద్యములు కావు. 1ప్రానీనకవులలో (పతిఖా వ్యుత్సక్రి సంపన్నులైన మహనీయు లెందరో యన్నారు, అట్టే యాధునికులలో కూడ మవోకవులన దగిన వారు కొందరులేకపోలేదు, [ప్రాధాన్య వ్యపదేశముతో చూచినచో నట్టి వారి సంఖ్య పూర్వ కవులలోనెక్కువ. ఆధునికులలో తక్కువ, అంతే భేదము.

[వతిథా వరిపూర్ణులైన యాధునిక కవులలో శ్రీ దుత్తా బాబూరావుగారొకరు. వారొంగ్గ సాహీతగ్థములో ఎమ్‌,ఏ పట్టము పడసినవారగుటచే సాహిత్యపు విలువలను వాగుగా గుర్తించి నట్టివారు. ఆం్యధదేశమున పుట్టిపెరిగినవారగుటచే వారు తెలుగున కూడ కవిత్వము [వాయ నారంభించి యందు పరిపక్వత సాధింపగలిగినాకు. వారు సుమారు ఇరువది యేండ్డ నుండి అప్పుడప్పుడు రచించిన ఖండ కావ్యమా లిప్పుడీ “అక్షరయజ్ఞ” డూవము దాల్చినవి.

యజ్ఞమనగా భగవంతుని కర్పించు పూజా రూపమైన కానుక. దానినే యాగమని కూడ నందురు. ఇప్పుడు ఈ కాలమున యజ్ఞపదమును పలు రకము లుగా వాడుచున్నారు. గీతాయజ్ఞము, జ్ఞానయజ్ఞము,కావ్యయజ్ఞ ము,మున్నగునవిట్టివి. “అక్షరయజ్ఞ” మనగా నక్షరములతో (వర్ణములతో) చేయు యజ్ఞము. కవిత్వ మశరమయము కావున దాని నక్షరయజ్ఞ మనవచ్చును. అకరమనగా నాళము లేనిది, నాశము లేనియజ్ఞము కవిలాయజ్ఞము. ఆందుచేతనే అల్లసాని పెద్దన “సప్త సంతానములలో, బళ స్రిగాంచి థిలముగాకుండునది ధ్యాతిగృతియగాన"'అని వాసి

యుండెను. భాషయండునంతకాలము కావ్యయజ్ఞము స్మరింపబడుచునే యుండును. ఆక్షరయజ్ఞమను ఈ కవీకా సంపుటిలో పెక్కు ఖండ కావ్యములున్నవి, క0దు ాలభాగము వధ్రన కవీతా రీతికి చెందినవి, ్రీబాబూరావుగారు కొన్నిచోట

౪11

మా (కానియమమును పొట్రించియున్నారు కొన్నిచోట్ల యతులును, [పొనలును కూడ గోచరించును, పెక్కుచోట్ల నంత్యాను ప్రాసములున్నవి. వారు [గపాంచిన ఖండ కావ్యములలో నెంతో వస్తు వైవిధ్యమున్నది. అందుకొన్ని దేశమునకు సంబం ధించినవి. కొన్ని దేశనాయకులకును, క్యాగమూర్తులకును సంబంధించినవిం కొన్ని (ప్రకృతి వర్ణనకు సంబంధించినవియు, కొన్నిలోక వ్యవహారములకు సం బంధించినవియు, కొన్ని కవిత్వమునకు సంబంధించినవియు, కొన్నిలోకము నంది ప్పుడు (పచారములో నున్న దురాబారముల ఖండనమునకు సంఐంధించినవియు , కొన్ని వ్యంగ్య పూర్వకము ల్రైనవియు, కొన్ని ఆత్మా([శ్రయమ్ములైనవియు, కొన్ని _దైవమునకు సంబంధించినవియు, కొన్ని వంచక్కులైన సన్యాసులకును, వాభాల కును సంబంధించినవియు కూడ - నున్నవి (శ్రీ బాబూరావుగారి దృష్టి మానవకా విలసీతము అందుచే నన్ని ఖండ కావ్యమ.లందును మానవత్యపు విలువలు గోచ రించును అక్ష మానవకా హీనములైన విషయముల ఖండనము కూడ పెక్కు చోట్ల వ్యంగ్యముగనో, వాచ్యముగనో కనిపించును.

మొదటి ఖండ కొవ్యను ోనా అక్షరయజ్ఞ” మనునది, శ్రీబాబూరావుగా రిందు ప్కతకామేన్టి, అశ్వమేధము, రాజసూయము, స్వయంవరము, వ్రాయు ధము, శబ్దథేది, చలిపందిరి, కల్ప వృక్షము, కామధేనువు, అప్సరన, తొలకరి, గాండీవ ధనుర్విముక్త శరవృష్టి మున్నగువానితో తమ కావ్యమును పోల్చియు న్నారు ఆ ఉపమానములు చేయపనులన్నియు వారికావ్యము చేయనని వారి ఉద్దే శము. ఆ యుద్దేశము పూర్తిగా సభలమైనది, సామాన్యుడే ఆశ్వమేధ యాగకర్త యైన సార్వఖౌమ్ముడె స్వార్ధళక్తుల తలలు వంపవలననియు, తమ కావ్యము సమాజ ఇార సముదపు చీకటి గుహలనుండి ఆణిముత్యాల నెన్నుకొని వెలికితెచ్చు స్వయంవరము కావలెననియు, అక్షయతూణీరమై నరరూప -_ రాక్షస సంఘము పై నిరంతర శరవృష్టి కురియింప వలెననియు, చలిపందిరి మై [గీష్మ దివస తృష్టార్తులకు దప్పిక తీర్పవలెననియు, అపర కల్పవృకమై సామాన్యుని కోరిక లెల్బ తీర్పవలె ననియ, కామధేనువై నిరంతర క్షీర వృష్టితో దర్శిదుల ఆకలి మంటలను చల్దాచ్చావల యుననియు, కుంపటిలో తామర వలె [గీష్మ బుతు మధ్య మున తొలకరియై ఎడారిలో ఆశల ఒయాసిస్సులను నిర్మింపవలయుననియు వారి కోరిక, ఈ ఇండ కావ్యము నందలి ఉల్లేఖములెంతయు సుందరములును సాఖ్మిప్రా యములునై కవిగారి కవితా నైపుణ్యమును పస్ఫుటము చేయచున్నవి, తమ అతృ్షరయజ్ఞమసాధారణ సౌందర్యముతో కూడిన అప్సరసయై తన (వేళ్ళకొన

జ

గోళ్ళతో నిస్పృహా నుదుటి మైదానపు ముంగురులను సవరించవలెననుట మవోకవి కలమృనుండి రావలసిన వాక్యము. ఇట్ట ల్లేఖాలంకారములతో కూడిన ఖండ కావ్యము లీ సంపుటి యందెన్నియో కలవు అవి యన్నియు కవితా మయములును, రసమయములును నై సద్భ్ఫాదయ సృాదయానంద జనక ములుగా నున్నవి

జస్ట్‌” యను ఖండ కావ్యము భారత వనితామణులు పొందిన కష్టము అను, బలవంతముగా సహగమనమునకు పాల్పడ్డ స్రీల.దైన్యమును, బాల్యముననే మునలివానిని పెండ్లి యాడవలసి వచ్చుటచే విధవలైన అనాథల ఆరాటమును చక్కగా వర్ణించుచున్నదిం కవిగారు *ముసలిమనువు కుత్సితాలు తగులబెట్టు కసాయిమొగుడి. శెదురు తిరిగి పోరాడు, కన్నెపిల్ల కళ్ళల్లో కట్నం కన్నీరు తుడువు. 'శేరుకున్న పాతమురికి కడిగివేయి,.” అని నారీమణులను హెచ్చరించు చున్నారు. కట్నము వుచ్చుకున్న వరుని కన్షుగ వేళ్య'” అనవలెనా లేక అతని దౌర్మ్యార్గ్యుము సూచించుటకు మరొక బూతువదము వాడవలెనా ? అని వారు (వళ్నించు చున్నారు. భారతదేళశమందలి వధువులు *ోసంతలో వేలము పాటలో కొనుక్కున్న మగ మనిషికి కలకాలము ఊడిగం చేయబోయే వ్యెరివాగుల వింత వానినలుగా” వారికి కనిపించుచున్నారు

భారత మాతయనగా కవిగారికెంత గొరవమున్నదో [పస్తుత మందు జరగుచున్న దురాదారములు చూడనంత రోతకలుగుచున్నది. రజతోత్సవ స్వా తంత్య కేల” అను ఖండ కావ్యము ఈ విషయమును పారకుల మేనులు ఇలిదరించునట్టుగా వర్ణించుచున్నది. దేనిని గూర్చి [వాయట అని ఆయన కలము నడిగినప్పుడడి చెప్పిన యుదంత మిందుకు తార్కాణము దేవుని గురించి కూడ వారి కలమునకు మంచి ఆభ్మిపాయము లేదు. ోఅతడు కొన్నాళ్ళ నరమాం నముతో తృ స్తీపడ్‌నాడు. కొన్నాళ్ళ అమాయకులైన యువకుల రక్తాలతో చప్పీక తీర్చుకున్నాడు, బాల ఏండ్డుగా ఒక వర్గము పిలక చివరలో క్ర ట్టువడిపోయినాడు కొన్ని ఏండ్డు నీరుకొవి మడి వంచెల మడతల చెమటల నడుమ నలిగి పోయినాడు, నేడు సోమరిపోఠు లైన దొంగవావాల కెల్దుపొదల జుట్టులలో తల దాచుకున్నాడు. నోరులేని పిచ్చి సన్యాసి అతడు * ఈ మాటలు సం్యపదాయజ్జుల . హృదయ మునకు బాధ కలిగించినను వీనిలో కొంత సత్యము లేకపోలేదు. కవిగారన్నట్టు ఆవసరమైనప్పు డాదేవుడే మానవులనువెదకుకొని తప్పళ వచ్చును. ఇంక స్వాతం [ఈ్య మెక్కడున్నదో కలము చెప్పిన విధము భారతీయలకు సిగ్గుకలిగించును, జ స్వాతంత్ర్యము “న క్కెర క్యూలో ఛిక్కుబడింిది, వియ్యం క్యూలో బిక్కు

(౫

పోయింది. కిరసనాయిల్‌ క్యూలో కూలబడ్డది, మవోమేధావులైన ళాస్త్రజ్ఞులను వర దేశాలకు తరిమివేసినది. కుటిల రాజకీయ పన్నగ వివకోరలతో విశ్వవిద్యాలయాల నడిబొడ్డుననే పుస్తకాలను కాటువేస్తోంది. ఈ న్వాతం్యత్యపు చరిత రోడ్డ్కువక్క అడుక్కు తినే కుష్టువ్యాధి పీడితుని అర అరచేతిలో ఉన్నది, ఈ స్వరాజ్యపు వాలకము దిక్కులేనిదీినుల డొక్కలలో హీనముగా కనిపించుచున్నది ఎటు చూచినను కుళ్ళు, కపటము, కార్పణ్యము, [పళయతాండవము చేయచున్నవి. స్వార్ధము, ద్వేషము వెలుగును రాహువు వలె కబళించుచున్నవి. ఇట్టి సాతం్యత్యము మై గేయము (వాయలేనని కలము నిట్టూర్పు పుచ్చినది. ఈ ఖండ కావ్యను నం దలి విషయము చదువు వారి కెంత విషాదము కలిగించునో కథన విధానమంత ఆశ్చర్యము నొదవించును “హృదయాన్ని కదలించే ఘట్టాలు” చదివినచో కన్నీరు కార్బని సహృదయుడుండడు.

కపటపు రాజకీయ నాయకులను, పెద్దలమని 'పేరు పెట్టుకొని చెప్పరాని చెడ్డ చేతలు చేయుచున్న పెద్దయ్యను, పోలీసయ్యను, (పెసిడెంటయ్యను వారు వర్ణించిన తీరు పరితల గుండెలలో మంటలు- రేపును. పైని పేర్కొనబడిన పెద్దమునుమ్యలు*ళనిదేవత అల్లుం్యడ ని”వారి అభిపాయము, రాజకీయ నాయకుల దౌర్జన్యములను వర్ణించి వర్ణించి చివరికి వారు “ద్దాదటోయ్‌ రాజకీయాలు” అను ఖండ కావ్యములో నొక్కసారి ఆవేళముతో “నేను రాజకీయములలో [పవేశింప జాలనని తెల్సి రాజకీయం ఒక చేదుపాట, రాజకీయం ఒకచావు కేక. ఊరించే ఊర్వశిలాటి ఈ రాజకీయాలు నాకొద్దు. నన్నేనాడూ విడనాడని కళాసాహిత్యాలే నాకు ముద్దు” అని తమ అభ్మిపాయమును స్పష్టముగా వ్యక్తము చేసియున్నారు.

కొందరు. దేశనాయకులన్నను, దేశము కొరతై [పాణము లర్పించిన త్యాగ మూర్తులన్నను కవిగారికిగల గౌరవము అపారమైనది సర్దార్‌ భగత్‌ సింగ్‌ను గూర్చి వారు వాసిన ఖండ కావ్యము ఇందుకు తార్కాణము, భగత్‌ సింగును రాముడు, ఆగన్తుడు, సవ్శాసామడు, భీముడు, భగీరథుడు మున్నగు పౌరాణిక వ్యక్తులతో పోల్చి వారాతని మహత్త్వమును వర్ణించిన తీరద్భుతముగానున్నది. గగన కుసుమ సదృశ భారత స్వరాజ్య లమ్మ్మికి తనఇంటి మధ్యలో రక్షోత్పల సింహాసనము. వేసిన అనంత వితత విష్ణవ ధనుర్విముక్త శరవేగము వంటి భగత్‌ సింగ్‌ మరణించి నాడనుటకు వారికి వాక్కు వచ్చుట లేదు. అతని అస్తిత్వము | పకృతిలో వాద్దులెరుగని సమ్ముదము వంటిది, అతడు జీర్ణప్యత

జ తరువు చివర నిలిచిన మోదుగ పూల అగ్ని కిరీటపు ధగధగలలో, రిక్షావాని పిక్కభలములో, కూలిపడతుల కొడవళ్ళ పదునులో, (శ్రీశ్రీ నుండి తనవరకు పరుగెత్తిన [కుద్ద్ధాయధధాకరాల సేనలో జీవించియే ఉన్నాడు; ఒక్క బిందువు రక్తము ఓడృ్బకుండ కొల్హాయిగుడ్డల సన్యాసులు స్వరాజ్యము తెచ్చిరని” భావించు అమాయకవు భారతీయ సోదరుల అజ్ఞానము చూచి వారావేళశముతో జాలిపిడు చున్నారు. భగత్‌సింగ్‌ భరత ధ్యాత్రిలో పొంగిన త్యాగ రక్త సింధువు. సామాన్య మానవుల స్వేచ్చా జీవితము కొరకు ఉరికంబమెక్కిన యతడు ఏసు [కీస్తుకంటె కూడ గొప్పవాడని వారి భావము. వన్తుత పరిస్థితులు కొన్ని రోత కలిగించినను భారతదేశము భావికాలమున మరల కౌన్నత్యము పొందునను ఆళవారికి లేకపోలేదు, “గతము మారకుండునా?” “యువత రక్తం పౌంగితీరుని” అను ఖండ కావ్యములను చదువునప్పుడీ ఆళ (వస్ఫుటముగా గోచరించును, వారీ భావమును వర్ణించిన తీరెంతో కవితామయముగా నున్నది. “ఎండుటాకు రాలితీరునునుధుమాసము బిగురించును ఎడారిలో బెట్ట సీడ దొరకును. సామాన్యుని కొంపగోడు తీరును. ఎండకాలవు కొండవాగులు పొంగితీరను ఒకదినం, (కొత్త కవితలు గొంతులెత్తును. పాడుకాలము పోయి తీరును,” అని వారు ఉత్సాహముతో వ్యాకుచ్చు చున్నారు, కవిగారు మూడు. నాలుగు ఇండ కావ్యములలో ,సకృతినెంతో హృద్యముగా వర్ణించి యున్నారు. ఈ కావ్యములు వారి (పకృతి పరిశీలనమెన్నో విధముల చాటుచున్నది. “నాగర్జున నొగరము, ” “గీవ్మతావము,ో “వసంత బుకువు”, “ఉగాది”, “రోజుకొక్కపాటరాయాలి”, “అద్వెతం”, వర్ణనములు ఇందుకు నిదర్శనములు, “పచ్చటి కాలువా క వ్పుకున్న కొండగాడు పిల్లకాలువని చూసి పీలుస్తూ నవ్వుతున్నాడు” వంటి వసంత బుతువు నందలి వాక్యములు ధ్యనిమయమ్ములై వారి కవితా శౌళల్యమును చాటుచున్నవి, *(గిష్మతావము” వారి వ్యంగ్యరచ నకు మచ్చుతునక, “మాడి పోతున్న మిథ్రుడు గాలికి సాగరం స్వాగతము” చెప్పాడటః కవిగారు ఆత్మ పరిశీలన చేసుకోవడంలో సిద్ధహస్తులు. వారి హృదయ మోమ్‌ “అంతర్ముఖుడు”, “నాతోనేనోలో వినిపీస్తుంది. “వాహీని” వారి మానసిక - పరిపక్వతకి అద్దం పడుతుంది, కవిగారు. (పేను. వర్టించిన ఖండ కావ్యములు కూడ మూడు నాణుగున్నవి. “ఓడిపోయాను”. అను ఖండ కావ్యనులో అన్నయొక్కయ,

మ!

అక్కయొక్కయు, తండ్రియొక్కయు వాత్సల్యముతో పాటు లౌకిక (శేమతో కూడిన ళృంగారమును కూడవారు వర్ణించి యున్నారు కన్పిన్స స్పేవిస్తో” అను ఖండ కావ్యముమునందు వారు గాఢమైన (హేమను వర్ణించి యున్నారు. “పోలికలు” వారి వర్ణన నైపుణ్య స్వర్ణమునకు నిక షోపలములు జబ్వరోవ్రరాంతర్భాగంలో హంస మిధునంలా కదలిన నీకనుపాపలు నా హృదయ సాగరములో బిలిపి గంతులు వేస్తున్న అందాల చేపల” అను వర్ణన ఆధునికముగా నున్నను ప్రాచీన కవి సమయ సం(పదాయమును కూడ [వదర్శించుచునే ఉన్నది “ఐడీ పంతులు”, “అమ్మ [వాసినఉత్తరము”, "చర్మద నీతి చందికొ, హిందువు”? “పాలచుక్క” “కృషీవలుడు”, “కాలకాంతకు స్వాగతం” “పాపం ఆడపిల్ట పుట్టిందటః”ొ అను కొవ్యములు కవిగారి భావసంపదను, లోకపరిశీలనమును, భావ వ్య క్రీకరణ సామర్ధ్యమును చక్కగాబాటుచున్నవి. వారు వర్జించిన బడిపంతులు వారి బాల్యమునందలి బడిపంతులు. ఆప్పటికినీ ఇప్పటికినీ ఐడిపంళుళ్ళ వరిస్థతిలో నెంతోభేదము కనిపించును. “తిరిగిన కన్నీటితో ఐడిపంతులు పెంగే పెద్ద కూతుర్ని చూస్తాడు” అను వాక్యమెంతో భావగర్భితముగానున్నది. పెరుగు చున్న కుమా ర్తిలకు ెండ్డిచేయలేక పోయితిని కదాః ఆని ఆయన విచారము.

అడపిల్హ పుట్టుకను నిరసించిన సంఘాన్ని వారు హెనిదానితో పోల్చి విడ్డ పుట్టుకకు కొత్త అర్జాలు చెప్పిన తీరు అద్భుతం.

“బ్రమ్మ [వాసిన ఉత్తరల” “క్రోర్కెల కడలి” వాత్సల్య సమ్ముద్రముతై యున్నవి. అమ్మ (వ్రాసిన ఉత్తరమునందలి విషయములమలు జరిపినచో. (పజలే కొక భారతదేశము కూడ అభ్యుదయము పొందుట కవళాళమున్నది, *చర్మిదనీతి చందిక” లో చందుడు చేసిన హితబోధ విజ్ఞాన కాస్త్రజ్జులకు వైరస్యము కలిగించినను అందలును అక్షరాల పాటింప వలసినట్టిది. “క్రరృవు వచ్చిన చోట వాన గుప్పించ మనియు, రాక్షసత్వము (తెంచుకొని (పే మతత్వమునుపెంచుకొన మనియు, భూమినే స్వర్గముగా శేసికొనమనియు, ఆతడు చేసిన హితబోధ, జన్సిగర్వి” అను ఖండ కావ్యములో భారతదేళస్థులు నేర్చుకొన వలసిన విషయము లెన్నియో ఉన్నవి. “*పాలచుక్క”. అను ఖండ కావ్యము ఒక నంక పడుపు వృత్తిః నైచ్యమును = ఇంకొక వంక మాతృవాత్సల్యమును వెల్లడి చేయుచున్నది. “క్ళృక్షీ వలుడు” తన జీవితమనే హైలములోనేమేమి ఫెంఛదలశెనో కవిగారు విప్రలముగా వర్టించియన్నారు. కృషీవలునికి తన అమూల్వకేదారనులో

౫11 క న! ఆరాధ్య దైవము, అచ్చట వినిపించిన సంగీతమే జీవితము” ఆతని హైలములో వీచికలే కాని మరీచికలులేవు, “శ్షీరాథిషేక” మను ఖండ కావ్యము మానవసేవ విడచి మహనీయులనఐడు వారిని సేవించినచో మోక్షము కలుగు నను పెద్దల భ్రాంతిని వెక్కిరించుచున్నది. “వర్షములో హర్షము” నిశితమైన పరిశీలనతో కూడిన [వకృతి వర్ణనము. క4స్పేని క్ర తడబడ్డ నేల జలుబుతో బురదగా మారింది. అను వాక్యము పరమాద్భుతముగా నున్నది. 'పెద్దవర్షము కురిసినప్పుడు (వకృతిలో ఇరుగు వింతలన్నిటిని వారు విశదముగా వర్టించి యున్నారు. వర్షము కురిసే కొలది నరాల్లో వేడిపుడుతుంది” మున్నగు వాక్యములు కాళిదాసుని మేభఘసందేళములోని “వక్యానన్నే నభసి దయికా జీవితాలంబనార్థీ “అను ళ్లోక మును న్మరణకు తెచ్చుచున్నదిః కవిగారికి చెమటోడ్చి వని చేయుఐారన్నను, పేదవారన్నను, ఆపన్మగ్ను అన్నను సానుభూతిమెండు. అదివారియందు పరిపూర్ణముగానున్న మానవతా దృక్పథమునకు తార్కాణము, “గంధపు చెక్క” అను ఖండ కావ్యము చదివినచో వాఠి దృక్పథము సుస్పష్టమగును. వితంతువులైన వెంకుమాంబకు తాను శివాలయములో చేయవలసిన గంధపు పూత మీదనే దృష్టిగాని ఈరని ఆకలిని గూర్చి ఇసుమంత అలోచన కూడలేదు. అతడు నడచి నడచి వచ్చి మరణించిన పిమ్మట కూడ నామె గంధపుచెక్కు అరగ తీయుచునే ఉన్నది. రపీంద్రుడు గీతాంజలిలో నాఠకచోట ఓ684/6 019 ౦౧800౧6 864 8100100 8౧6 19111౧6 6869 | 1/0౧ ఉ091 06 ౪0౧5010 1౧ 1019 [0061౪7 రే౭గ ౧0౧67 0! & 191016 ౪/11 ౮0019 4|| 3[౮17 009౧ (1116 6/63 8౧డే 586 (6064 15 ౧0 06106 1066 ! అని నిజమైన దేవుడెక్కడున్నాడో తెల్పి యన్నాడు. అళ్లే కవిగారు కూడ మానవులలోనే దేవుడున్నాడనియు. పేద మానవుల సేవయే భగవత్సేవయనియు సూచించియున్నారు. అట్టి సందర్భములో వారు (బహ్మను, ఇంద్రుని, దేవతలను కూడ లెక్కచేయరు కనిక కవిగారు కవిత్గామును గూర్చి కూడ కొన్ని ఖండికలు (వాసియన్నారు. కాం వలయనో వారికిగల అభిప్రాయము ఆ ఖండికలలో సువ్య క్త క్‌ న్నది, ఉకచోట వారు *నా కవిత లక్కుం మానవాభ్యుదయం నా ఫైదున సామాన్యుడు, నా కావ్య[గ్రహీత పాలితుడు, నా కధానాయకుడు శయ! అని గెటియన్నాడు. వారి కవితకు వాస్తవమే కాని స్తవము ల గను కదలించి, కుధుళ్ళను కుదిలింఛి మొదళ్ళను పెకలించు

౫111

ఆలోచ్రన వారి కవితకు ముఖ్యము. గుడులన్నను, చర్చీలన్నను, మసీదు అన్నను వారి మనసుప్పొంగదు. “హ్యాతిం్యత్య గీతిక” చదివినచో వారికి దుష్టులపై, పేదలను పీడించు పాపీస్టులపై నెంత అసహ్యఖభావమో తెలియవచ్చును, “ఇప్పుడు వీస్తున్నగాలి” వారి కవితాశయముల కాలవాలము, పూర్వకవిత్వమున కును నేటి కవిత్వమునకును గల భేదమును వారు చక్కగా సూచించియన్నారు చింత నిప్పుల గుండెకుంపట్టను సిరాగాపోసి ఈ నాపేద జనంకోనం గుండెలవిసేలా కవితలు రాస్తాననియు, పేగులు తెగే దాకా అరచి ఆరచి చస్తాననియు వారు చెప్పుట వారి వృదయ మందు స్థిరీకృతమైన కవితా దృష్టి కక్షర రూవము.

(పజల పైకవిగారికున్న [శ ద్దా భక్తులు బంధంగ”లో చక భాగొ వివరించారు “ద్టివిత్రాన వార్రిట్రో ఆంతర్గతమైన అవేదనకీ, దేళభ_క్రికీ ఆష్షరరూపం

కవిగారు థావ వ్యక్తీ కరణమందు సిద్ధహస్తులు. కావ్యమున కాత్మయని పూర్వులు చెప్పిన ధ్వని వైభవము వారి అని గ కొవ్యములయందును తొంగి చూచుచున్నది. “కుంపటి. లాటి సూర్యుడి తోటి కాపురము చేయలేక ఛాయాదేవి చలిని గాలితో లేచిపోయింది, చివురించిన ఆశల లాటి చిగురుటాకులు తీరని ఆశల న్మృళులలాటి ఎండుటాకులను రాలగొడుతున్నవి. ఆడపడుచును గోడల మై బూతుల చెట్టుకొమ్మల కెక్కించాడు-ఆనాడు అమ్మాయినీ ఈనాడు ఆన్బాయినీ అమ్మకానికి పెట్టిన వ్యాపార సంస్థ ఇది. నిరవధికంగా మోసము చేస్తున్న పాలకులనే అంటి పెట్టుకున్న కోతి పిల్లలు - దిక్కులేని బిచ్చగ త్తె జిల్లేడు నీడల్లో తల్లి అనిపించు కున్నది.” మున్నగునవి వారి న్య క్రీకరణ కౌళశల్యమునకు కొన్ని తార్కాణములు, రూపకోపమానములు వారి సొమ్ములు. (పతి ఖండ కావ్యమందును రూపకమో ఉపమాలంకార మోగోచరించుచునే ఉండును, ఈ కవితా సంపుటిని పరించునప్పుడు వారికి మనుచర్మిత, ఆముక్త మాల్యద, నైషధము మొదలగు పూర్వకావ్యములతో సవ్నీహిత పరిచయమున్నదని తెలియ వచ్చినది. వారు భావములఫై చూపినంత శ్రద్ధ వ్యాకరణము పై చూపలేదు. ఆది కూడ నున్నచో వారి కావ్యములాధునికాం[ధ సరస్వతికి అపూర్వ మూల్యా భరణములగు ననుటలో సందేహము లేదు రసభావ నిర్భరమైన ఈ కవితా సంపుటిని వారు నా కత్యంత (వియులును, ఆధునికాం్య్థథ

క

కవి [గామణులును, రసజ్ఞులును, సార్వ్మతిక విశ్వవిద్యాలయ కులపతులునైన డా॥ సి, నారాయణరెడ్డిగారికి అంకితము చేయుట నా కెంతో అనందము కలిగించినది.

కలిగె పదియాయివన్నె ఐబంగారమునకు

ఆ

పద్మరాగంబు తోడి సంవర్క_లబ్ధి. హైదరాబాద్‌ 6...?....86 (సం) దివాకర్ణ వేంకటావధాని.

త్రి గ్ర కృ తి వద్మథ్రీ, కళ్ళావపూర్ణ డా సి. నారాయణ రెడ్డి ఎం. ఎ, పి, హెచ్‌డి, డి, లిట్‌, “అక్షరానికి చావేవిటి మన వెెరిగాక అక్షరానికి చావేమిటి మన వెరిపోకి”

ఈ నంపుటిలోని చివరి వంక్తులివి. క్షరం అంటే నాశనం. అక్షరం

ఆంటే నశించనిది; కాశ్వాతం. ఈ కవితా సంపుటి పేరు *అకరయజంి.

నా తాను చేస్తున్న “*అక్షరయజ్ఞం” లఇ్యులను మొదటి కవితలోపదునుగా చెప్పుకున్నాడు ఫ్రీ దుత్తా బాబూరావు,

1964 నుంచి మొన్న మొన్న _ ఫ్రీ దివాకర్ల అస్తమయం వరకు సాగి పోయిన కవితల సంకలనం ఇది. ఓకనాడు (వాసినవి కొవు. ఒక మూసలో పోసినవి కావు. మవసు స్పందించినప్పుడల్లా, మౌనం ఘూర్జిల్లి నప్పుడల్లా శత పృత్రాల్హా విచ్చుకున్న కవితలూ ఉన్నాయి; శతమఘ్నుల్లా పేలినవీ ఉన్నాయి. బాబూరావు కవితల్లో ఓ క్రాంతివాది ఉన్నాడు, ఓ సమన్వయవేది ఉన్నాడు, 'సెరికుడు ఉన్నాడు సైనికుడూ ఉన్నాదుం

అముతే ఇరవై రెండేజ్ళగా (ప్రవహిస్తున్న ఈ కవికల్లో కొన్నిటి లో (ప్రాధమికగతి లేకపోలేదు ఆయా తాత్కాలిక సంఘటనల (వథావంతో (వాసిన కవితల్లో భవితవ్యత లోపించవచ్చు. అయినాబాబూరావు కవిత్వం కానిది [వాయరేదు. (ప్రాధమిక దశలో ఉన్న కవితల్లో కూడా అక్కడక్కడా చిక్కని మెరుపులున్నాయి.

ఈ “అవరయజ్ఞం' కవీతా సంపుటిని ఎంతో ఆప్యాయతతో నొకు అంకితం చేసిన థ్రీ వాబూరావుకు నా కృతజ్ఞతలు,

0/1 1966 లో నా గురించి [వాసిన ఓ కవిత ఈ సంపుటిలో ఉంది. 66 నుంచి 88 వరకు సాగిపోయిన నా కవికా పస్థానాన్ని “విశ్వంభ'"రాత్మకంగా పారక్షులు సమీక్షీస్తారని ఆళ “తివేజి' వివేకనగర్‌ హైదావాద్‌-500 020. (సం) డా! సి. నారాయణరెడ్డి ౨5.12.1986

నా అక్షరయజ్ఞం నా ఆవరయజ్ఞం మరో పుత్ర కామేష్టి యజ్ఞమై అనంత నీరస జన *సహారా”, పృధ్వీలలామకి “ధీర వీర సంకేతం”, మానవుడై జనియించాలి. నా ఆక్షరయజ్ఞం నురో అశ్వమేధ యాగమై సామాన్యుడే సార్వభౌముడై దళదిశల స్వార్ద శక్తుల తలలు వంచాలి. నా అక్షరయజ్ఞం మరో రాజసూయమై తలలువంచిన నా జనం తలలు పైకెత్తి వెలుగు స్నామాజ్యపు చెల్లలు "పెంచాలి. నా అత్షరయజ్ఞం సమాజ షార సముదపు వీకటి గుహల్లోంచి ఆణిముత్యాలను ఎన్నుకొని వెలికితేవాలి.

ఇధి దుత్తా బాబూరావు “అక్షరయజ్ఞం”

2

నా అక్షరయజ్ఞం

మరో అక్షయ తూణీరమై

నరరూవ రాక్షస సంఘంపై

నిరంతర శరవృష్టి కురిసించాలి.

నా అక్షరయజ్ఞం

మరో దేవే్యద వ్యజాయుధమై

అశేష జన సమూహంపై అధికార విహంగ యానం చేస్తున్న అసమర్థుల రక్కలు నరకాలి. నౌ అక్షరయజ్ఞం

మరో “ళబ్దభేది”యె

చూపుకందని చుప్పనాతి చేతల

వందల పందుల గీరాణచాలి.

నా అక్షరయజ్ఞం

మరో “చలివందిరి"యె

ఘోర ,గీష్మ్య దివస తృష్టార్తులకు

'సేవికత్లై దప్పిక తీర్చాలి.

నా అకత్షరయజ్ఞం

మరో కల్పవృక్షమై

మాన్యుడై న సామాన్యుని కామనకు దారులు చెప్పాలి. తీరులు వెదకాలి.

ఎ ఇది దుత్త వాబూరావు “అవరయజ్ధం

6!

నా ఆవ్షరయజ్ఞం మరో కామధేనువై అనవరత క్షీర వృష్టితో దర్శిదుల తుద్చాధని తొలగించాలి, నా అత్షరయజ్ఞం మరో అపురూపాస్పరసయై తన వేళ్ళ కొన గోళ్ళతో నిస్పృహ నుదుటి మైదానపు ముంగురులను సవరించాలి నా అక్షరయజ్ఞం (చండ (గీష్మ బుతు మధ్యమందు తొలకరియై, సౌగసరియై ఎడారిలో ఆశల ఒయాసిస్సులను నిర్మించాలి. నా అక్షరయజ్ఞం రమణీయమై, గమనార్హ మై వాధితుల పీడితుల పాలిటి స్వవన్న సుందరియై సమస్యలను పరిష్కరించాలి, నా అక్షరయజ్ఞం నిరంత వీరధిలై, అమోఘ ఐడబానలమై దురంత దావానలమై, *గాండీవ” ధనుర్విము క్త శరవృష్షియై

జాతీ చ్సి మూ అవాంఛనీయ జగత్తును వెల్దువలా కమ్మాలి.

టి నా అక్షరయజ్ఞం అక్షయమై, అనంత సౌందర్యమై నిడపమానమై, నిబిడ చైతన్యమై విశ $మౌహినీలయైై ఆట్టడుగుననున్న బా ట

మానవుడికి అమృతాన్ని సమంగా పంచాలి. (806.86)

ఇది దుత్తా బాబూరావు “అక్షరయజ్ఞం” న్‌

హృదయాన్ని కదిలించే ఘట్టాలు హృదయాన్ని కదిలించే ఘట్టాలు (పకృతి చేసే వికృతాట్ట వాసాలు సాయం సంధ్యలో కాకుల బారులు నిశ్చల సమ్ముద మధ్యంలో తుఫానుల తీరులు గోదావరి వరదల సమ్మోదమ్ములు అమాయక జనుల భేదమ్ములు భావుకుల హృదయ విచ్చేదమ్ములు వొన్నెలనిచ్చే జాబిల్టి

కన్నులలో వువ్వేసింది. కళ్ళకు విందును గూర్చే గులాబీ

ముళ్ళపై వవళించింది వన్నెలు మాసిన మొగిలి

ఆత్తరులో స్నానంచేసింది, సువాసనలు చిమ్మే సంవంగి

[కూర సర్పంతో కాపురం చేసింది. తవృరసలాంటి వక్కి-ంటి అమ్మాయి

అవిటిగా నడిచింది ఆందమైన అతగాడి మోములో

అమ్మవారు నవ్వింది, దిక్కులేని బిచ్చగత్తె జిల్లేడు నీడల్లో

తల్లి అనిపించుకున్నది, వృాదయాన్ని కదిలించే ఘట్టాలు [పకృతి చేసే వికృతాట్ట హోసాలు, (25-7-64)

ఇది దుత్తా బాబూరావు “అక్షరయజ్ఞం”

శని దేవత అలు ళ్ళు దా మసక చీకట్టో బజారు ముండతో తిరిగిల బాపయ్య తెలారి రచ్చబండ పై ఊరికి పెద్దయ్య ఛా కా ౧ నిసిలో పసిగుడ్డు కుత్తుక పిసికిన రామయ్య వ్యెరెత్తి జనం మెచ్చినయ్య ఉసిగొల్పి తగూను రెచ్చగొట్టిన పోలయ్య పట్నంలో కేరొందిన ప్రీడరయ్య. యలు శరణాలయపు డబ్బును సొంత ఖర్చుకు వాడే చెంచయ్య గొంతెత్తి గానంచేయబడే అనాధ రకకయ్య. దొంగలతో వాటా గలిసిన వీరయ్య సేరమోసిన పెద్దమనిషయ్య సానుల కొంవలు నడి పే సోమయ్య ఆ ఊరికి పోరీసయ్య దిక్కులేని కూలిపిల్ల పట్టపగలు చెరచిన వట్టయ్య ఆ ఊరికి (యెసిడెంటయ్య వీరంతా ఊరిని పరిపాలించే పెద్దలయ్య | శనిదేవత ఆబ్లుళ్ళయ్య [ ళా కనకయ్యా ! కన్నుదెరచి కనవయ్య తరిమి తరిమి కొద్దివయ్య కొట్టి కొట్టే తరమవయ్య. (85 7-64) ఇది దుర్తా వాబూరావు “అక్షరయణ్ఞం”

కలసిరాని నా కవిత కలసిరాని నా కవిత కాక మానదు నవత క్రీ ర్రించక పోదు యువత పెంచక పోదు మమత మెచ్చునులే జనత తెచ్చునులే ఘనత కలసిరాని నా కవిత కాకమానదు నవత శేదరాలి పెదవిపైని పద్యం రాస్తా కూలిపిల్ల కురుల వంపు చూస్తా కలుపుదీయు కన్నెపిల్ల కళ్ళు నా పారకుల హృదయాలకు ముళ్ళు. కలసీరాని నా కవిత కాకమానదు నవత మంతిగారి కారు నడుపువాడు ఆఫీసరు ఫైలు మోయువాడు జమీందారు కాక్ళొత్తేవాడూ మోతుబరికి మోదము కూర్చేవాడూ వీరంతానా కావ్యాల్లో నాయకులు. లా ఇది దుత్తా బాబూరావు “బ్రక్షరయజ్ఞం”

8

కలసిరాని నా కవిత కాకమానదు నవత అజ్ఞానపు పాతాళానికి దిగజారిన వాడూ పూరిగుడి సె సీడల్లో కన్నీరోడ్చిన వాడూ కై పెక్కిన మత్తులో ఇల్దాలిని మోదినవాడూ ఉ[కోషం వట్టలేక యజమానిని బాదినవాడూ వీరంతా నా సోదరులే |

వరించునులే నా కఏత

అఖాతపు ఈ జనత

తెచ్చునులే నవత

మెచ్చునులే యవత (1-8-64) ఇది దుత్తా బాబూరావు “అక్షరయజ్ఞం”

నాగార్జున సాగరం ఇది నాగార్జున సాగరం (శ్రమైక జీవుల స్వేదభరిత కాసొరం తెలుగు హలాలకు భూసారం మానవాళికి భగవానుని (వసాదం. ఇది నాగార్జున సాగరం పూర్వ విజ్ఞాన విలసిత మహాసాగరం వెలసినదిక్కడ రసవాదం "పెరిగిన దిక్కడ (వజా హృదయ వైకాల్యం. ఇది నాగార్జున సాగరం తెలుగుల తపః ఫలితం పావన కృష్ణా సవిలం స్వర్ణ రజత భరితం ప! ఇది నాగార్జున సాగరం లలిత కళామతల్లి కాలవాలం సురాంగనల సంతోష సల్భాపం, ఇది శుత్తా బాబూరావు “అక్షరయజ్ఞం”

10 ఇది నాగార్జున సాగరం ఉదయ థానుని కిరణ స్పర్శచే అరుజరాగ రంటితం యౌవ నానంద మలయ మారుతం మానవాళికి నిత్య వసంతం. ఇది నాగార్జున సాగరం మానవ (వకృతి కృతిమ మధుర మందహాసం ఆంధ జనావళికి ఆనంద కోలాహల [ప్రాసాదం జవరాలి హృదయోల్ల్హాసం ఇది నాగార్జున సాగరం నిత్య నూతన సౌందర్య నందనవనం విశ్వ విలసిత కాసారం (పకృతి మాత చల్లని మందహాసం. (6-8-64) ఇది దుత్తా బాబూరావు “ఆక్షరయజ్ఞం”

బడీ పంతులు

గతుకుల (బతుకుల్లో పయనించే బడివంతులు

బంగరు (బతుకుల్లోకి నడిపిస్తాడు వాధల బరువుల్ని మోసే బడిపంతులు

కుసుమ సౌరభ భరిత వంధాలో నడిపిస్తాడు. చిరిగిన చొక్కాళ్లోని బడివంతులు

అరిగిన జోళ్ళకి అధికారనిపిస్తాడు. మునిగిన అప్పుల్తో బడివంతులు

విజ్ఞాన వికాసం కలిగిస్తాడు తరిగిన కన్నుల కాంతుల్లో బడిపంతులు

భారత మాత థాని రూపాన్ని చూస్తాడు. మరిగిన గుండెల్లో బడివంతులు

ఏరోజు బియ్యం ఆరోజు ఉడ కేసుకుంటాడు. తిరిగిన కన్నీటితో బడివంతులు

పెరిగే పెద్ద కూతురిని చూస్తాడు. చిక్కి శల్యమైన బడివంతులు

అమర వీరుల గాధలు అత్యద్భుతంగా బోధిస్తాడు. కరగని ఆవేదనతో బడివంతులు

పిల్పల అల్టరితో ఉపకాంతి పొందుతాడు. తరగని ఆరాటనతో బడివంతులు

పసివాళ్ళ చిలునవ్వుల్తో సమాధాన వడుతాడు.

(6-8-64) ...... ఇదిదర్తా బాబూరావు “అక్షరయజ్జం”

ముందుకే నడూ నడూ నడూ నడూ ముందుకే నడూ నీకెవ్వరు తోడులేక నీకెవ్వరు నీడ నీక వంతలతో చింతిలుతూ నడూ నడూ నడూ ముందుకే నడూ ““ఆవకాళం”' నిన్నాడిపోయ “ఆ్రవేదన*”"' నిను గొనియాడ అనాధుల పూజలంది నడూ నడూ నడూ ముందుకే నడూ ఆకలి తెచ్చిన అన్యాయంకేసి (తాగుడు తెచ్చిన అత్యాచారంకేసి దౌర్జన్యం తెచ్చిన తిరుగుబాటుకేసి అభాగ్యుల చివికిన పూరిళ్ళకేసి నడూ నడూ నడూ ముందుకే నడూ ఇది దుత్తా బాబూరావు “*అక్షరయజ్ఞం”

13

దేశం మనదే నంటూ

సౌభాగ్యం అందరిదంటూ

సౌఖ్యం కొందరికే కాదంటూ

అన్యాయం తరగాలంటూ

న్యాయం 'పెరగాలంటూ

నడూ నడూ నడూ

ముందుకే నడూ (7-8-64) ననన

ఇది దుత్తా బాబూరావు “ఆక్షరయజ్ఞం""

నికృష్ణ మంతా దాగి వుంది చిరిగిపోయిన ఆరటి ఆకు చెదరిపోయిన చిన్నదాని (బ్రతుకులాగున్నది. తరిగిపోయిన చందమామ వయసు పెరిగే ముగ్ధలాగుంది ఆరిపోడ్సే ద్రీవం మారిపోత్సే ఆత్మలాగుంది. 'దారిద్రప్ప్యి కుర వాడిలాగున్నది. సేక్స తిరిగే కగలిల్రోనే (వికుసు ప్యం బ్య్వవినట్టున్నది. ఖే శరస పడవ్వ్నణడ్ర డుేన్సి ఆడదతే ఉన్నది. ఆంచ్చల్పేన్లి స సి లోనే వంత పలిశే సిళ్ళష్దక్తంకా వుంది. (6-9-64) ఇది దుత్తా బాబూరావు “* ఆక్షరయజ్ఞం”

ఇదేనా జీవితం! ఇదేనా జీవితం ! కందెనలేని రెండెద్దుల బండిలా కిరకిర మంటూ, అందిన సౌఖ్యాల్ని కాస్తా ఎవరో కాజేమ్టే కంట నీరెడుతూ, నకనకలాడే పిల్టల పొట్టలు చూన్తూ, అర్థం కాని ఆళలేని గమ్యం కోసం దేవులాడడ మేనా ? ఇదేనా జీవితం ! ఇంతేనా జీవితం! |! అర్థం వర్థంలేని ఆశలలో చిక్కుకుంటూ. ఆవేకాలు తెచ్చిన అనర్థాలకు తలవంచుతూ, ఆకాళాలనంటే ధరలతో కుస్తీ వడుతూ, దిన దినానికి దీనుడిగా.-పానుడిగా మారిపోవడ మేనా జీవితం ఇదేనా జీవితం ! నిన్ను నీవే మోసం చేసుకుంటూ ఎగసివచ్చే దారి[ద్యానికి ముసుగువేస్తూ ఎడారిలో నిప్పుకోడి వలాయనంలా విషాదాన్ని చిలునవ్వుతో దాచేస్తూ గమ్యంలేని వయనమేనా బీవితం ? ఇదేనా జీవితం ! ఇంతేనా జీవితం? !? వంతలతో చింతిలుతూ ఇది దుత్తా బాబూరావు *అక్షరయజ్ఞం” -

16 నటనతో గంతులువేస్తూ కలసిరాని కాలం కోసం గొంతెత్తి ఎదురు చూడడమేనా ? ఇదేనా జీవితం |! ఇంతేనా జీవితం !! ఆశలపై ఆశలతో, తీరిన ఆశల పునాదులపై కొత్త ఆశలతో అందిన కొత్త ఆశల మేడలపె సరికొత్త ఆశల అంతస్తులతో, పొందిన ఆళల అంతస్తుల పిట్టగోడలపై దురాశలతో నిత్యం సతమత మవడమేనా ? ఇదేనా జీవితం ! ఇంఠేనా జీవితం !*! (81-8-65)

ఇది దుత్తా బాబూరావు “అక్షరయజ్ఞం” చో

ఓడిపోయాను (శేమించాను.... మెత్తని చేతులు వెలార్చే వెన్నెల చల్దదనంలో ఆమె కన్నుల కాంతుల్లోని ఆళల పూర్ణ కుంథాల్ని గమనిన్తూ ఆమె వష్షంలో తల దాచుకుంటూ (ప్రేమించాను నా కన్న తలి సీడల్టోని మేడల్ని (ప్రేమించాను. తన పుస్తకాలను చించేసిన నన్ను బెదరించక బుజ్జగించిన, తన కలాన్ని రాయితో తుక్కుచేసిన నన్ను కోపగించక, తన భవిష్యత్తు బాటలయిన కాగితాల్ని చించివేసిన నన్ను మరో మాటనక, తన చేతులతో నన్నెత్తుకు నాడించిన అన్నయ్యని (క్రేమించాను- (సేమించాను-- నాకు తలంటి నీచ్ళపోసి, బుజ్జి గిన్నెల్టోంచి గోరుముద్దల్ని, తన చిట్టి, చేతుల్తో అందించిన ఆ చిన్నవ్పటి అక్కయ్యను [కేమించాను. బుల్ది లాగుతో, చిన్ని చొక్కాతో అమ్మ పూసిన పొడరు మొహంతో లా ఇది దుత్తా బాబూరావు" “బ్రక్షరయజ్ఞం”

18 చిన్నక్క వెంట ఆవీసుకుపోకే ఫైళ్ళ నవతలకి నెక్టుేసి నన్ను ముద్దిడిన నాన్నని పేమించాను. (గేమించాను-- ఓనాటి ఉదయారుణ కిరణాలను లోకంకై వెదజల్లే బాలథానుని నులివెచ్చని వేడిలో, ఎదురుగా, సన్నజాజి వందిరికింద ఎగిరెగిరీ పూలనుకోసే కన్నె పిల్ల కళ్ళని, నాజూకైన ఆమె పైటముడి ఊడేంతవరకూ చూడాలని ఆతురత కనవరచే నాకాముకపు కళ్ళతో, చూచాను (యేమించాను, (యేమించఛాను- మధుర తమమైన సంగీతాన్ని, మృదుల మైన కవిత్వాన్ని, మృదంగ నాదానికి [పాణంపోసే నాట్యాన్ని, కోయిలను వెక్కిరించే గ్మాతాన్ని [థేమించాను. కొని-- సందంలో మంచినీటి బిందువులా, శ్షీరంలో మజ్జిగ బొట్టులా, ఆకసంలో మబ్బులు (మింగిన చందుడిలా, ఆరో ఆంత స్తెక్కాలనే కూలివాడి కోర్కెలా, వేటగాడి అంబుకి గురిగా నిలచిన అందాల పిట్టలా, నా (మేమ ఓడిపోయింది, నేను ఓడిపోయాను. (22-8.85) ఇది తుత్తా బాబూరావు “అక్షరయజ్ఞం”

వెరి తలపులు

తారుమారైన నా జీవితం కవుల కింపైన కవనం మారిన నా [బతుకు విలువలు అనుభవాల కాసారంలో విరసిన అందాల కలువలు. చెయి జారిన నా వలపులు జీవితాంతం నన్ను వదలని తేనె తలపులు. నా వతనానికి నక్కవోలి కని పెట్టుకున్న వేలాది కళ్ళు జీవన వధంలో నన్ను హెచ్చరించే మైలు రాళ్ళు. దారి మధ్యలో నిస్పృహతో వినిపించిన పేదరాలి వేవిళ్ళు మానవ సంస్కారాన్ని ఆవరించిన ముళ్ళ పాలకుల జీవితాల్లోని పాపాలు నగరంలో అందంగా మెరిసే దీపాలు. పొందలేని ఈ సుఖాలు హృదయాల్ని చీల్చే నిశితమైన నథాలు నిర్ణయగా నన్నావరించిన ఈ దరిదం మానవుణ్ని మహా మానవుడిగా మార్చేసే వర్మవసాదం ఆరువు తెచ్చుకున్న విదేశ సంస్కారం వరువులేని వెలయాలి సంవర్కం అర్ధం వరం లేని ఈ మాటలు వ్యర్థంగాని నా వెరి తలపులు.

ఇది దుత్తా బాబూరావు “* అక్షరయజ్ఞం ”

అశువు * ఆశువు చిదికిన నాగుండె గుజ్జయి జల్లెడలాంటి కళ్ళల్లోంచి అశువుగా (నవహించి ఆపవుగా కలవరిస్తోందిలా “*కవితొగా (వితి-8-65) ఇడి దుత్తా బాబూరావు “అక్షరయజ్ఞం”

దేవుడి సమాధానం

అందాల [భమరం అరవిరసిన గులాబీని ,పేమించి ముళ్ళపై మరణించింది.

నిటారుగా నిలుచున్న కొండ సైతం కూలి వాళ్ళ చేతుల్లో ముక్కలవుతూ. గుండె సీరైపోయింది. నిండుగా చమురుండి కూడా గదిలోని దీపం ఆరిపోయింది కలంలో బలం వుండి కూడా కవికి కన్నీరే మిగిలింది. దేవుడి మెడలో నిలవాలను కున్న పూలు విలయాలి [వక్కలో నలిగిపోయాయి. మూల విరాట్టు తయారైన కొండలోని బండలే సోపానాలుగా మారాయి. అడవి మధ్య కొలనిలోని కలువ పువ్వు కోతి చేతిలో తునిగిపోయింది. జ్ర లి, ఎద ఇంటి కన్నెపిల్ల కోర్కైలలు, ను ..

టే ఢీ ళా ల్‌ ల టా [1

ఆ|| ద తీవ్‌ టకా. |

స త

స శు

22 కుష్టురోగవు కోటిశ్వరుడి పక్కలో నలిగిన పాలెగాడి పెళ్ళాం నిశ్శబ్దంగా ఏడ్చింది. మనిషిగా నాకు అన్నీ పున్నా ఈ సమాజంలో చిత్తుగా ఓడిపోయాను. “ఇదేమిటి?' అని నేను దేవుణ్ణడిగితే “నన్నేం చెయ్యమంటావు నీకర్మ అలా తగలడిజే” ఆన్నాడు (28.10.65) న. ఖాది దుత్తా బాబూరావు “అక్షరయజ్ఞం”

(గీష్క తాపం

ఏటి కెరటాలలో వుయ్యాలలూగే జలతారు కన్య సుడిగాలి [కేమించి 'ఫేనంగా మారి అడియాసతో విరిగిపోతోంది.

కుంపటిలాంటి సూర్యుడితోటి కాపురం చెయ్యలేక ఛాయాదేవి చల్లని గాలితో లేచిపోయింది.

రగిలే వగతో సూర్యదేవుడు

గాలిని మాడ్చి వేస్తున్నాడు.

మాడిపోతున్న మితుడు గాలికి

సాగరం స్వాగతం చెప్పాడు.

అందుకు ఆంగీకరించని నదీమతల్టులు

అలిగి రొదగా అరుస్తున్నాయి.

ఈ అరుపులకు అదిరిన సరిగ తోపులు సవోయం కోసం సన్నగా రోదిస్తున్నాయి. ఆరోదనే ఓ రూపు కొచ్చి ఎండమావులుగా మారి, ఏమారున్తున్నాయి.

ఇది దుత్తా బాబూరావు “అక్షరయజ్ఞం”

24 ఏమారిన బాట సారులు తృష్టార్లులె సూర్యుజ్జి తిట్టిపోస్తున్నారు దిగులుతో సూర్యదేవుడు పశ్చిమ్మాది ఒడిలో కశ్శెర పడేలా యేడ్బాడు, చెలెలు సంధ్యకు జాలివేసి, కోపం వచ్చింది య తన సేవకుడు చీకటిని ఛాయప్రైకి ఉసిగొల్పింది చీకటి కసిగా ఛాయను బంధించి సూర్యుడి ఒడిలో విసీరాడు. గతాన్ని మరచి, స్మృతి వధాన్ని మలచి సూరీడు కాముకుడై నీడతో లీలగా కలసిపోతున్నాడు భయం వీడిన గాలి కడలికి కళ్ళతోనే కృతజ్ఞత చెప్పి నిండుగా నీళ్ళు దాగి భాయ పొందులోని _ అందాల్ని నెమరు వేసుకుంటూ సిగ్గులేని ఎగ్గులేని నీచుడై వెన్న ముద్ధలాంటి వెన్నెలను వెచ్చగ చేస్తూ, పడుచు ఎదలలో వలవుల కత్తులు దించుతూ ఆజేయడై అడ్డంకి లేకుండా తిరుగుతున్నాడు (29.10.66) నునన కొలాననానువావవావాలనాని. లత తనన నన ఇది దుత్తా బాబూరావు “అకరయజ్ఞం”

వసంత బుంతువు వాకులా దూసుకు వచ్చిన అరటి ఆకు (పకృతిని చూసి పులకరించి విసన కర9లా విప్పారింది ముళ్ళలా వచ్చిన గులాబీ మొగ్గలు చలని గాలి తగిలి నా!

పువ్వులై నవ్వాయి. సీటి కౌగిలిలో చల్టబడిన కలువ పూలు సరోవరమంతా నిమరాలనే ఆశతో నిక్కి నిక్కి చూచాయి. సూర్య దేవుడు కన్ను గోొడికే పొద్దు తిరుగుడు పూవు సిగ్గుపడి పోయింది. పిల్ట తెమ్మెర నిండుగా కౌగ్గిలించే సరికి మందారాల బుగ్గలు 'కంపులు బారాయి. తమ ఆంతర్యాల్లోని _ అందాలు చూడమంటూ సంపెంగలూ, మొగలిపూలూ గాలిని (శుతిమలాడు తున్నాయి.

ఇది ధుత్తా వాబూరావు “ఆక్షరయజ్ఞం”

26 మళల్దిమొగ్గలూ, సన్న జొజులూ యణ శి (భమరాల చక్కలి గింతలతో నవ వధువులై ముడుచు కుంటున్నాయి. మబ్బును ముదెటు కుంటున్న సంధ్యని చూసి చిట కాగితం పూలు కామంతో కదిలిపోతున్నాయి తొలి వలపుల వెచ్చదనం తీరక తమల తీగ అవిశ మొక్కని గట్టిగా వాటేసుకుంది, గడ్డిపూలు (పియుడి కోసం వెదుకుతూ కళ్ళింతలు చేసు కుంటున్నాయి. మోదుగ పూలు లక్క పురుగుల స్పర్శతో పులకరించి సిగ్గుతో మరింత ఎరబడు తున్నాయి. చీవురించిన ఆశలలాటి చివురు టాకులు సీరని ఆశల స్మృతుల లాటి ఎండుటాకులను రాలగొశుతున్నాయి. వచ్చటి శొలువా గవ్వ్చుకున్న “రొాందడ్రి గాడు పిల్ల ““కాలువో చూసి పిలుస్తూ నవ్వుతున్నాడు కోకిలలు పాడు కుంటున్నాయి. నెమళ్ళ ఆడుకుంటున్నాయి. సెలయేటి శెరటాలు సరిగమలతో సాగిపోతున్నాయి. ఎదఎదలో ఉప్పొంగిన కరక్షారు కోర్కెలు సంత ముతురాజుకు జైకొడుతున్నాయి. (29-10-65) ననన శ న. ది త .

వమూగవాడు నీ [బతుకులో మిగిలిందేమిటి ? వున్నదంటూ వుంటేగదా అసలు మిగలడానికి ! మరై తే దేన్ని గురించి ఆలో విస్తావు? ఎంతైనా నేనూ మనిషినే! ఆయితే ఓడిపోయిన మనిషిని 1! అన్నీ కావాలని నాకున్నా చివరకు మిగిలింది సున్నా_ సీ కోరికలేవిటో చెప్పు ? కొంపదీసి తీరుస్తావా యేం 21? తీర్చలేనేమోగాని తీర్పుని జెబుతాను. నయం నిర్ణోషికి మరణదండన విధించలేదు, సీ విషయంలో అంతేగా జరిగింది! అదే నాలోని (వత్యేకత !! కన్నీళ్ళతో కూడా తృప్తి సడుతున్నావే నువ్వు అది నే పొందీన వరం. ఇంతకీ దేవుణ్ని నమ్ముతావా ? నమ్మ కేం జేస్తాం | చెయ్యడానికేదీ లేదుగాబట్టి నమ్ముతున్నావన్న మాట | కాదు ఆయన మూగతనానికి ముచ్చట వడుళతున్నాను.

28 ఇంతకీ భగవంతుడు ఎందుకు మూగవాడయ్యాడంటావ్‌ ? అదే పనిగా తన శ్యతువుకి వరాలిస్తున్నాడని నాలిక్కో సేకాడట ఎవరో వీరుడు. ఆయన మూగతనానికిదే కారణమని నమ్ముతావా ? పూర్తిగా ఆధారాళ్టేవుగాని నమ్మాలని పిస్తుంది. ఇంతకీ దేవుడు మంచివాడా ? [వతి మూగాడూ మంచాడే |! (812-685) ఇదీ దుత్తా బాబూరావు *అక్షరయజ్లం” న!

నిను 'సేవిస్తా

నిను సేవిస్తా ?

నే జీవిస్తా !!

నా మన సొక మందిరమై

మందిరమందున నా దేవివి నీవై

సీ పదముల చెంతగనే భక్తుడనై

నా ఊహల దారంతో

నా పదముల పువ్వులతో

నే కట్టిన దండలతో -_ నిను సేవిస్తా! నే జీవిస్తా!

సీ తనువే లతయె

నేనే తరువై

మన వలపే కౌగిలియె

ఆ కౌగిలి కరగనిదై - నిను సేవిస్తా' నే జ్రీవిస్తా!! " (15-12-65)

ఇది దుత్తా బాబూరావు “అక్షరయజ్ఞం”

అవ్ము ఉత్తరం అాలాలి. అమ్మ రాసీన ఉత్తరం కమ్మని నిమ్మరసం అమ్మరాసిన ఊత్తరం చిక్కని సాదిన గంధం. ““నువ్వెదగాలి వెలుగు వెలగాలి మూసిన తలుపులు తెరవాలి మాసిన రోజులు పోవాలి. నువ్వెదగాలి మన గలగాలి నలుగురిలో నిలవాలి పదుగురు నిన్నే తలవాలి నువ్వెద గాలి మంచిని పెంచాలి కొంచెపు చూపు నిలపాలి మించే అహం తగ్గాలి నువ్వెదగాలి ఓటమి తొలగాలి న ఇది దుత్తా బాబూరావు *అశరయజం” ఖా

ప] కొడి గట్టిన దీవం మలగాలి మడి గట్టిన ఆశను పెంచాలి

నువ్వెదగాలి నిరాశ తరగాలి మలుపే తిరగాలి మెరుపై మెరవాలి నువ్వెదగాలి మనిషి దగ్గరకు జరగాలి మంచి సీడను. ఒదగాలి కాలంతోటే కదలాలి నువ్వెదగాలి కృషి చేయాలి ఫలితం పొందాలి నలుగురికీ పంచాలి. నువ్వెదగాలి నిన్ను దూరితే ఉరమాలి, నిన్ను దువ్వితే నవ్వాలి నా కన్నులలో కదలాలి" ఆమ్మరాసీన ఊ త్తరం అమలు జరపాలీ షణం అమ్మరాసిన ఉత్తరం ఆచరించాలి తక్షణం (2/-12.65) ఇది దుత్త బాబూరావు *ఆక్షరయజ్ఞం”

ఉగాది ఉగాది! ఉగాది! ఉగాది! నవ చైతన్యానికి నవీనత కిది నాంది! ఉగాది॥ కలబొలి మనిషిని చూసీ కెలటోయి న ళా వేపపూవు తెల్టనై ంది మనిషిలోని మంచిని చూసి బెల్లమంత తియ్యనైంది లోన విషం లోతు తెలిసి “చింత” పుల్టనైంది. ఇన్ని కలిసి జీవితాన్ని హెచ్చరించే పండుగ్లైంది ఉగాది॥ వేవపూల రెమ్మలలో మామిడాకు కొమ్మలలో మరిచెట్టు వీడలలో మంచి తెలుపు జాడలలో కోకిలయై కూన్తున్నది. ఉగ్గాద్రి॥ (విఠి-8-66) తతత ఇది దుత్తా వాబూరావు *అక్షరయబ్లం” ళా

బాధలలో నవ్వుకో! భావుకుడవై ఆడుకో! గాయాలు మాపుకో! గేయాలుగ పాడుకో! బాధలలో॥ అమావాస్య వెలుగులో ఆశను కాపాడుకో! అంతులేని జలధిలో వింత బాట వెదుకుకో!!... ఖాధలలో॥ అనుభవాల కాసారంలో అర్హాన్ని దాచుకో! థి అరవిరసిన పూలలో అందాల్ని చూచుకో!! *.. జాధలలో॥ పేదవాడి కోర్కౌలలో పెదరికం నేర్చుకో | చి పెద్దరికపు బాటలో 'సేదరికం! కాచుకో 11 4. బాధలలో॥ కా నతనోలతకకాతాలత్తతకాహోోో్య స్ప ఇధీ దుత్తా బాబూరావు “అక్ష ర్రయజ్జం”

3౩4 కన్నీరును మార్చుకో 1 వన్నీరుగ చేసుకో 1 గుండెల్ని పిండుకో 1 గులాబీలు కూర్చుకో 11400 జాధలలో॥ ఆళల ఆంతస్తులకి చేతలతో పునాది పెట్టుకో | గాలిలోన మేడలకి కేలితోన గోడలు కట్టుకో! ఏ 6ం బాధలలో॥ (224.66)

బహు దూరము పోలేవు నను విడచిన నీవు బహు దూరము పోలేవు ... నను॥ నిదురించిన నను కదిలించెదవు. కలలో మెలగా దరిచేరెదవు, ఓడిన నన్ను నీడై రమ్మనెదవు జత వీడిన నాలో కన్నీరై కదిలెదవు నను॥ చిరుగాలికి కదిలిన పువ్వులలో సీ నవ్వుల నీడలు లేవా? 'పినుగాలికి ఊగిన తరువులలో నీ కోవం జాడలు లేవా?... ననుః మెల మెల్టగ కదిలే హంసలలో సీ నడకల కులుకులు లేవా? కల కల లాడే కలువలలో సీ బుగల నిగులు లేవా?,.. నను॥ ని. ణి (11-7-66) ఇది దుత్తా బాబూరావు “అక్షరయజ్ఞం”

జీవుడూ దేవుడూ పుట్టిన వతి పాణి చస్తుంటే రత్మించిన [వతి ఒకరూ చస్తుంటే విష్ణువుకు బాధ కలగదేం!? గిట్టిన [వతి ఒకడూ పుడుతూవుంటే శివుడికి చింతే లేదేం!? ఎంత య్చేడ్చినా తమరిని ఓదార్చే వాశ్ళెవ్వరూ లేరని వారికి తెలుసేమో!? ఆందుకే యేడవరు వాళ్ళు అలాగని నవ్వలేరు కూడ అయితే గియితే నువ్వొక్కడివే ఈ దేవుళ్ళని నమ్ముకున్నావ్‌ అయితే అంతా వాడి దర్వేనని నవ్వుతావ్‌ కాకపోతే వాడి దయకోసం యేడుసావ్‌ ఇదుగో చూడూ దిక్కులేక్ర వాళ్ళే యేడుస్తోంచే ఇది దుత్తా బాబూరావు *ఆక్షరయజ్జం” తో

3౩7 వాళ్ళను పూబిస్తా చేమయ్యా నువ్వు రాళ్టను పూజిస్తా వేమయ్యా నువ్వు గీ పెట్టుకున్నా ఆ రాయి నలుకదు జే కొట్టినా ఆ రాయి నవ్వదు కోవం వచ్చి కొట్టినా ఆరాయి కదలదు చూడూ! దేవుడక్శడ లేడు అసలున్నాడో లేదోగాని ఉన్నాడను కొందాం కొంపదీసి ఉంటే ఛంపేస్తాడేమో' అందుకే ఉన్నాడను కొందాం! ఉన్నా మటు కేం 191 రాయిళో రప్పలో వున్నాడా [91 మనిషిలో ఉన్నాడు మమతలో ఉన్నాడు మంచిలో ఉన్నాడు జ్రీవుడూ _ దేవుడూ ఒకటే అయితే చెడులోనూ ఉన్నాడు లేమిలోనూ ఉన్నాడు హత్యలోనూ ఉన్నాడు ఆందుకే ఇది అంతుతేలని సమస్య 1 ఒదిలేద్దాం ఇంతటితో కదిలేద్దాం మును ముందుకు [శ్రమ చేద్దాం (బతికేటందుకు (9-9-66) ఇది దుత్తా బాబూరావు “అక్షరయజ్ఞం”

(వాసలూ = ఆశలూ నా (బతుకులోని గాయాలు కలంలోని నాగేయాలు తీరని నా ఆశలు కవితకు నా బాసలు ఎదలో రగిలిన మంటలు కధకోసం వండిన పంటలు వీడనినా తలపులు (సవించిన నా అశువులు అవషరాల అమృత బిందువులు నిజానికి నా జీవితం నిలబడే మంచి కవనం (15-9-66) ననన. ఇది శుత్తా బాబూరావు “అషరయజ్ఞం”

ర్త

డౌ॥ ౧. నారాయణరెడ్డి కొండవీటి ధూశిలోని లకుమ కాలి అందెల రవళిని నేటికీ వినగలిగిన కర్పూర వసంత రాయలు సి.నా.7 విజయపురీ స్వర్ణరజత భరిత కృష్ణానదీ సలిలంలో నేటికీ మాధ్యమిక వాదం వినగలిగిన నాగార్జనుడు సి.నాంరె, పరదాల మాటున దాగిన తెలుగు పదాల సవరాలతో వాణితల్సి జడను సవరించిన పిన వీరభ[దుడు సినారె కదలలేని మెదలలేని పెదవి విప్పి పలుకలేని శిలలను తన ఉలులతో గిలిగింతలు పెట్టిన శిల్పిజక్కన సి.నా.రె రంగు రంగుల వలపుపొంగి వట్టుకొంగు జారిన చిన్నదాని చిలిపి కళ్ళ ముళ్ళను మనకు గుచ్చిన శ్రీనాధుడు సి.నా.రె. వెన్నెల పూవులు పూచేవేళ, చల్లని గాలులు సాగేవేళ తన కలాన్ని కవ్వించిన కంకంటి పాపరాజు సి.నా.రె, తరువు తరువులో వధువును, పువు పువ్వులో మధువును చూచి పులకించిన జయదేవుడు సినారె.

ఇది థుత్తా ఖాబూరావు “బక్షరయజ్ఞం”

40 తెనుగు తేనెలోని సంగీతాన్ని చిలవరించి జనం మధ్యలోని దేవుణ్ని బతికించిన పోతనామాత్యుడు సినా రె. అవతరాల గవాక్షాలద్వారా [(వపంచాన్ని చూడగలిగిన అపర నన్నయ భట్టు సి.నా.రె. “ఒశే తోట వికసించిన రకరకాల పువ్వు'లమని “ఒకే వాణి గుడిలో వెలుగొందిన మణి దివ్వె'లమని మరల జన్మ నెత్తి చెప్పిన తిక్కన సోమయాజి సినారె జుంటి తేనెల అందాల జాల తెలుగు కవితకు ఒంటి నిండుగ అంటిన రవ్వల రవ సెల్టా సి.నా.౮ (10-11-66) ఇది దుత్తా బాబూరావు *ఆక్షర్‌ యజ్ఞం”

చిరంజీవులు (న్మెమూజీ అన్నట్టు నాగార్జున సాగరం ఒక మానవతా మందిరం, ఆ మందిర నిర్మాణంలో ఎంతోమంది బలియ్రైపోయారు. వారి ఆత్మళాంతికి. రాసిన గేయమిది) ఎవరివీ త్మీవ (పేమామృత ,_పేత _పలాపాలు? ఎందుకీ మారణహోమ జ్వలిత జ్వాలలు * ఎచటివీ హృదయ విదారక గీతాలావనలు * అందాల గెరినగరంలో ఏమిటీ స్మశాన అగ్ని కీలలు ? అమృత ధర్మితిలో ఎవరివీ శరీర రహిత శోకాలు? శ్రీ నాగార్జున పాద స్పర్శ పునీత స్వర్గ సీమలో ఏమటీ నరక లోక చిహ్నాలు ఇ స్వర్ణ రజత భరిత కృష్ణానదీ సలిలంలో ఎచటివీ కన్నీటి ధారలు శ్వాస రహిత పాషాణాలలో ఎవరివీ అమాయకపు చూపులు * నిశ్చల సాగర మధ్యంలో ఏమిటా విషాద ఛాయలు ? సంగీత కళానిధి కరావలంబ నిభృతమైన ''సారంగి”లో ఎందుకా మృత్యురాగాలు ? శృంగార మధుర కవితాకన్య హస్త స్పర్శిత పుల కాంకిత కవి హృదయంలో ఎవరినా కన్నీటి చుక్కలు 1 శతకోటి కోయిలల కోవెలలలో ఎందుకా కోక జీరలు? ఇది దుత్తా వాబూరావు “ఆక్షరయజ్ఞం”

జీ2 నిత్య సంతోష [శమైకజీవుల కన్నులలో వమిటా కాషాయ రంగులు? వద్దు వద్దు వద్దు ఈ దుఃఖం ఈ దైన్యం నీకెందుకు ? మనస్సు విప్పి మరిచూడు అది కోకత వ హృదయఘోష కాదు అది అసంతృవ్త పికశాచహేల కాదు ఆది అకాల మృత్యు భయఖీతి కాదు అది విషాద “సారంగ రాగాలావన గాదు ఆది అసందర్భ రాగ గీతిక కాదు ఆది కుటిల జన సంఘటిత వన్నగ విషకోర గాడు అది ఆసుర సంధ్యలో రెక్కలు తెగిన పాలపిట్ట రోదనకాదు వద్దు వద్దు వద్దు ఈ దుఃఖం ఈ దైన్యం నీకెందుకు ? మనస్సు విప్పి మరిచూడు. అవి. హాలాహలం [మింగిన అభయంకరుల భైరవ నృత్యాలు, లోకానికి అమృతాన్నిచ్చిన త్యాగధనుల అనంద కోలాహలాలు, కృషికసీర నికత ముఖానికి సేదదీర్చిన అమృతధారలు సుకవి స్పర్శిత లేఖినీ ముభాంతరమునుండి వెలువడ్డ సాహితీ వీచికలు, ఇది దుత్తా బాబూరావు *అక్షర యజ్ఞం”

ర! కాతోదరము కంపించ గలగలా నవ్విన సాగరకన్య కరకంకణ నిక్వాణాలు. ఆత్మార్పణ చేసుకున్న దదీచి మహర్షి వెన్నెముకలోంచి వెలువడిన చలని ఆశీస్సులు. ళా ఆకాళ గంగను భువికి రప్పించిన భగీరధుని అత్మ విశ్వాసపు ఉచ్చ్వాస విశ్వాసలు. వదు వదు వదు న! రు! నా! ఈ దుఃఖం ఈ దైన్యం సీ కెందుకు ? మనస్సు విప్పి మరి చూడు వారు. ఉజ్జ్వల మానవ సమాజ నిర్మిత మవాో యజ్ఞంలో బలిలయైన వవ్మిత సమిధలు, భగీరధుని తమ్ములు ధదథిచి అన్నలు. ఇలపై అవతారమె త్తిన విష్ట్వ్రంశ సంఖభూతులు. (48-68)

పోలికలు నను వరిహసించిన నీ పరువాల వరిమళాలు నా పెరటి తోటలో మొలిచిన సన్నజాజుల సౌరభాలు. నన్ను విసరికొట్టిన నీ జడపాయలు నాలో “స్కృతిగా నిలచిపోయిన కాక్మీరపు లోయలు. సరోవరాంతర్భాగంలో హంస మిధునంలా కదిలిన సీ కనుపాపలు నా హృదయ సైగరంలో చిలిపి గంతులు వేస్తున్న ఆందాల చేపలు.

లోకంలోవి ఆయస్కాంత శక్తినంతా దాచుకున్న నీ కళ్ళు గ్రేమించిన నేరానికి శిక్షగా పిథి నను గుచ్చే ముళ్ళు, మంచుబడిన విచ్చిన గులావీలాటి నీ పెదాలు నిర్దోషిని నిర్ణయగా శిక్షించే వధ్యస్థలాలు. తమలంతీగెలా అందంగా వణికే నీ నడుము నా ఎద గోడలపై గట్టిగా వాటేసుకున్న ఉడుము, (48-68)

ఇది దుత్తా బాబూరావు “అకరయజ్ఞం” న్‌

ఈ బాలలు రేపటి పౌరులు పాసపు ఈ లోకంలో బీకటిని తరిమే దీపాలు రేవులో వెలుగును నింపే సూర్యలోకాలు అరవిచ్చిన అందాల తామర రేకులు ఈ బాలలు భగవానుని రూపాలు మధుమాసపు విరబూసిన మామిడి కొమ్మలు గళమెత్తిన కోయిలమ్మ పాటలోని సరిగమలు ఏటిపై ఊగేటి జలతారు కెరటాల చల్దందనాలు ఈ వాలల వృదయాలు వరిమళించే నందనవనాలు

చెడునెరుగనీ మమతల తోరణాలు మదిలో నిలచే కామధేనువు కన్నుల తమ్ములు ఎద సేదనుదీర్చే కల్పవృచ ఛాయలు ఈ బాలలు కరుణామృత హృదయులు భవితవ్యానికి ప్రాకారాలు థావి భారత సౌందర్య ్రీకారాలు మానవత్వపు మందిరాల గోపురాలు ఈ బాలలు ఇలపై దేవుని ఆకారాలు.

ఇది దుత్తా బాబూరావు “*అక్షరయజ్ఞం”

జీ6 రాయలనాటి ముత్యాల రాసులు బాలచందుడి పిడిబాకు వాలు తెలుగుతల్లి మురిపాల బంగారు కొండలు ఈ బాలలు కోటిరత్నాల వీణలు. (14-11-69) ననన ఇది దుత్తా బాబూరావు “అమరయజ్ఞం”

చంద నీతిచందిక (ఏవో దివ్య వస్తు సముదాయాల్ని, అనంత (ద్రవ్యరాసుల్నీ ఊహించుకుని తనవిగా చేసుకోవాలని కలలుగని, నిరంతర కాస్త పరిశోధనలో సథలీకృతుడై న మానవుడు తొాలిసౌరిగా చం్యదధూళిలో పాదం మోపాడు కాని అక్కడ ఆతనికి ఆశించిన వేవీ లభ్యంకాలేదు పైగా చం[దుడు పితోక్రి పలికాడు. ఆ చం్నదుడి వాక్యాలుగా వూహించి రాసిన గేయమిది ) నాగరికత తోపుతో నా ఒడిలో పడ్డ మానవుడా : సీ లోకంలోంచి తెగిన ముక్కను నేను, తల్లికి దూరమై ఎదబరువుతో [కుంగిపోతున్న చెక్కనునేను. పసిపిల్లల గుజ్జన గూళ్ళు హెటలలోని అబద్ధాల తళుకును నేను. కడుపునిండి కావ్యాలు అల్లే భావుకుడి మేధలోని మిణుగురును నేను మతాల అభూత కల్పనలకు (పత్యక్ష సావ్యాన్ని నేను. దూర తీరాలి బాటసారులకు గుక్కెడు నీళ్ళివ్వలేని గృహన్ధును నేను. జీవన వరిణామ[కమంలో చెక్కుచెదరని శిలావి[గహాన్ని నేను. మొహమంతా అమ్మవారు నవ్విన అందగాణ్ని నేను. ఏం చూద్దామని నా దగ్గరకొచ్చావు ణి వ్‌ం చేద్దామని నా దచగ్గరకొచ్చావు ౭ పొరుగువాణ్ని _పేమించలేని నువ్వు పెరవాడిని పెనవేసుకోడానికి వచ్చావా? ఇది దుత్తా బాబూరావు “ఆఅక్షరయజ్ఞం”

వ. అమాయకపు జనత ఆకలికి సమాధానం చెప్పలేని నువ్వు నా సౌందర్యాన్ని లెక్కించడానికి వచ్చావా రి కంటికి అగుపించే కరువు పూడ్చలేని నువ్వు మిలియన్ల డాలల్టతో షికారు కొచ్చావా ? మీ లోకపు ఆకలి కేకలు నా లోకం వరకూ వినిపిస్తున్నాయి. ఆ లోకపు స్వార్ధపు కంపులు ఈ లోకం వరకూ కొడుతున్నాయి. ఆలోచనలు పెంచుకుని ఆకళింపు చేసుకో. ఆవేశం చంపుకుని ఆత్మీయత పెంచుకో, మానవుడా! నా నిర్జీవపు ధూళిలో జీవరాసులు లేవు. తాగడానికి జలాలు లేవు అందులో అందంగా కదిలే మీనాలు లేవు. నీటిలో మొనలు తడిసి జలతారు ముసుగులో మొహం దాచు కున్న రెల్టు హెదలు లేవు. దివాకర కర స్పర్శతో పులకాంకితమైన పొద్దుతిరుగుడుపూలు లేవు, గాలివాటుకు ధూళివయ్యెదను తొలగించిన గడ్డిపూల నగ్న సౌంద ర్యాలు లేవు. వానపోట్సుక్సు స్నానాలు చేసిన సరిగతోపుల బారసాలలు తేవ, ముద్దుగొన్న ముద్దరాలి పెదవిని పోలిన హిమస్పర్శిత గులాబీలు లేవు, మలయ మారుతాలు లేవు, ముత్యాల సాగరాలు లేవు. ఆమని లేదు. అందాల మగువల లేరు. మధుమాసము లేదు, మామిడి కొమ్మలు లేవు, కోయిలమ్మలు లేవు. కుహూ కృపూలు లేవు, మానెవుడా ! త్రిరిగివెళ్ళ | సీ లోక నిన్ను పిలుస్తుంది,

49 భూలోకానికి మించిన స్వర్గం నేనెరుగను. సీ లోకం జగత్తులో దివ్యత్వం నింపుకున్న జీవధామం, మరులున్నవి సిరులున్నవి ఆమనులున్నవి గిరులున్నవి యురులున్నవి తరువులున్నవి. పీడువారిన భూమిలోకి సిళ్ళుమళ్ళించు. కరువు వచ్చిన చోటులోన వాన గుప్పించు పోరువచ్చిన మనిషిలోన [పేమ చొప్పించు రాక్షసత్వం తెంచుకో [పేమ తత్వం పెంచుకో. సీదు స్వర్గం నిలుపుకో భూమి స్వర్గం తెలుసుకో, (16-7-70)

నిగర్వి సిగ్గుపడుతున్నాను ఈ దేశానికి వారసుజ్ఞని చెప్పుకోడానికి ఆకాశహర్మ్యాల్లో విహరించిన మానవ నాగరికత నాదేననుకుంటూ ఆత్మవంచన చేసుకున్నాను. అర్ష ధర్మానికి తిరుగులేదంటూ రాళ్ళను పూజిన్తూ కూర్చున్నాను మూఢ త్వాన్ని 'ఆ్మశయించుకున్న సంస్కృతిని తలచుకొని రొమ్ము విరచుకొన్నాను. ఈ దేళంలో పుట్టినందుకు అంతగా గర్వించదగ్గ విషయాలేమిటి" ధనరాసులు సునాయాసంగా వస్తాయని దేవి _పీత్యర్థం ముక్కు- వచ్చలారని సొంత కొడుకునే హత్యచేసిన వొడి బంధువును నేను రైళ్లో ఒంటరిగా వస్తున్న చెల్టెమ్మకు రాక్షస రతిలో అమరత్వాన్ని [వసాదించిన అన్నయ్యలకు తమ్ముణ్ని నేను అయిదు రూపాయలకోసం ఆత్మబంధువుని హత్యచేసిన వీరుడి లోని నాడిని నేను, (వజొరతక భటుల కామదాహానికి బలిమై. సందపు నీళ్ళల్లో తెప్పలా తేలియాడిన శవాన్ని నేను. ఆ శవాన్ని చుట్టుముట్టిన ఈగను నేను. ఏంచూసి గర్వించాలి నేసం1 ఈ దేశంలో మానవత్వం శూన్యం /| ఇద్దరి నాయకుల తగాదాతో నందనవనంలాంటి దేశం ముళ్ళకంపగా మారిపోయింది, జో

51 నిన్నటిదాకా “అన్నా" అన్నవాడు వక్కనున్న బురదనితీసి నా ముఖాన కొట్టాడు. మొన్నటి దాకా వదినా అన్న తమ్ముడు ఆవిడ బీరె కుచ్చెళ్ళు ఊడదీకాడు ఆడబడుచును గోడలపై బూతుల చెట్టు చిటారి కొమ్మలకెక్కిం చాడు. పిరుదుల వరకూ పెరిగిన చెల్లెలి జుట్టును నిలువునా క త్తిరించాడు. ఇదేనా మానవత్వం ? వీళ్ళ వారసుజ్జేనా నేను?! ఏం చూసి గర్వించాలి నేస్తం | ఈ దేళంలో మానవత్వం పూజ్యం + దినానికొక కన్నెను చెరచిన జులాయిలు గతంలో మనకు నాయ కులు. చ్యూదుడు వేదం చదివితే చెవితో సీసం కరిగించి పోసిన పరమ కర్కోటకులు మనకు ఆచార్యులు, (శమైక జీవన సొౌందర్యోపాసకుణ్ని వంచముడిగా మార్చిన వంచ కులు మన మత (పవక్తలు. విన్నావా తమ్ముడూ- వాడు నడిబజార్జో చెప్పులు వేసుకోడానికి వీలేదు. ళా గొడుగు పట్టుకోవడం అసలే కూడదు, దేవాలయాల [ప్రాకారాలలో సుఖ వ్యాధులతో వీపుగోక్కునే సోమరి పోతులు మన చరిత పురుషు లెలా అవుతారు? ముళ్ళ వందిలా జుట్టును పెంచుకుని హాయిగా తింటూ తృప్తిగా ఆ భగవాన్నకు ్టావ్సైగావడే అమాయం త్ర క్ని నేను. న. _..ఇన్సీ దోజ్షో చ్యాబూరావు “అవరయజ్ఞం”న సై న నా ఆల ల నె, ఖు ” న్న ొదోరావ్రాద్రొ = క్రీ0కి హం.

52

ఏం చూసి గర్వించాలి నేను? రాళ్ళను పూజించే వీళ్ళు ఏనాడైనా తన వాళ్ళ వైపు జాలిగా చూళారా? గుళ్ళో సహస నామార్చన ఘనంగా చేయించిన భక్తుడు-ఎన్ని సోర్ష ఎంతమందికి పభైెడన్నం పెటాడు?

యి బ్‌ టబ ఆంజనేయస్వామికి ఆకుపూజ చేయించిన ఘనులెంత మంది గుడిసె లలో దూరలేదు. ఆస్తులకోసం భర్త శవంతో హాటే శ్రీని సహగమనం పేరిట నిర్ణ యగా బూడిదగచేసిన సమాజం ఇది ఎనిమిదేళ్ళ పసిపిల్పకు పెళ్ళిచేసి బరువు దించుకున్న నిస్వార్ధ పరుల కూటమి ఇది* విశ్వవిద్యాలయాల నడిబొడ్డులో రాజకీయాలు పు స్తకాల పొట్టలను చీల్చిన పొడు వ్యవస్థ ఇది. అనాడు అమ్మాయినీ _ ఈనాడు అన్బాయినీ అమ్మకానికి పెట్టిన వ్యాపార సంస్ద ఇది. నిజమే! వీళ్ళూ సెందర్యోపాసకులే!

చాలీ చాలని. బెత్తెడు గుడ్డను మొలకు చుట్టుకున్న బిచ్చగత్తె అవయవ సౌష్టవాన్ని చూచి లౌట్టలేసిన వాళ్ళు!

నిజమే వీళ్ళూ త్యాగధనులే! (గ్రహణం నాడు అత్తి నిష్టగా స్నానంచేసి సముదంలో డబ్బుని విసిరారు.

నిజమే పవీహ్ళ దాన్‌ కఠులే।

రా ఇది దత్తా హెబూరావు “అకరయజం”

53 ఒక్క-నాొడైైనా నేతి రుచిని చూడని సోదరుల గుంపు మధ్యలో అష్ట్మ్రగహ కూటమినాడు 'హోమం” పేరుతో అగ్నిలో అంతం లేని ఆజ్యధార వదిలారు, నిజమే' వీహ్ళ సత్య సంధులే! లక్షలకొధీ నలధనానికి తిరుపతి వెంకన్నతో పద్దులు చెప్పు నన! ళ్సా ది కున్నారు. అందుకే సిగ్గు పడుతున్నాను- ఈ దేశానికి వారసుణని చెప్పుకో ళ్‌ గ! డానికి (21-4-72) తతత ఇది దుత్తా బాబూరావు “*అక్షరయజ్ఞం”

రజతోత్సవ స్వాతంత్య "రేఖలు కలానికీ నొకూ మళ్ళీ రాజీ కుదిరింది కలాన్ని విదిలించాను. గుండెను కుదిలించాను కలంతో కులాసాగా అన్నాను నే స్తం యేం రాద్దాం” అని అలివేణి పైన కావ్యం అల్లనా! కలవాణి పైన గీతం గీయనా! కలం నవ్వింది నాకేసి జాలిగా చూచింది రజతోత్సవ స్వాతంథత్య రేఖల్ని చూడాల్సిన శుభ ఘడియల్లో కూడా మనుచర్మితలోని మదవతులే కనిపిఐచారా అమృుక్త మాల్యదలోని అందాల వేశ్యల చనుకట్టులే గుర్తు కొస్తున్నాయా? సిగ్గువడ్డాను నెసలు చిట్టి:చాను ఓ నిమేషఖఎడం మౌనం వహించాను. ఉష్లోన్టీ స్ఫే స్తం దేవుడిమీద గేయ. రాద్దామూ?” కలం గళం నవ్వుల దొంతరలలో కొరటోయింది. నెత్తిని అరచేతితో మొత్తుకుంటూ దేవుణ్ని గురించి చెవ్పసాగిఐది నేస్తం! మళ్ళీ పాత చి.తకాయ వచ్చడేనా* కొన్నాళ్ళ భరత ధర్నితిలో దేవుడు నరమాంసంతో తృప్తి పడ్డాడు. కొన్నేష ఆమాయక యువర కాలతో దప్పిక తీర్చుకున్నాడు ఆ తర్వాత పశుబలితోనే వరవశి చాడు. ఇది దుత్తా బాబూరావు “ఆక్షరయజ్ఞ ఎ”

ర్‌5్‌ భక్తుల (ద్ధ మందగించడం చూసి కోడి పెట్టలతోనే సరిపెట్టు కున్నాడు. ఇన్నేళ్లుగా ఒక వర్గం పిలక చివర్లో కట్టుబడిపోయాడు, తరతరాలుగ'" నీరుకావి మడిపంచిల మడతల చెమటల నడుమన నలిగి పోయాడు అగ వర్ణన్థులకు కోవం వస్తుందని భయంతో మాల మాదిగలను లోవలికి రావద్ధని శాసించాడు, తన పూజారి భోగం మేళంలో ఒకడుగా కలిసినవ్పుడు ఆవేళ్యకు కన్ను గొట్టినప్పుడు ఆవిడ అందాల నడుం తడివి నప్పుడు, సంతోషంతో నవ్వుకున్నాడు మొదటి నుండీ రాళ్ళూ రప్పల్లో కాపురం చేశాడు పనిగట్టుకుని పామువడగళ్హో వాసం చేశాడు నేడు సోమరిపోతుతై న “దొంగబాబా”ల రెల్లు పొదల జుట్టుల్లో తలదాచు కున్నాడు నేస్తం? వీణ్ని గురించి కవిత్వ మెందుకు? నోరులేని పిచ్చి సన్నాసి వీడు. వీణ్ని వదిలేయ్‌ మన అవసరం వస్తే వాడే, ఆ దేవుడే మన్ని వెదుక్కుంటూ రాక తవ్పదు నాకు ఓసిక తగ్గింది, కలం కేసి ఓరగా చూకాను. అన్నిటా నన్ను నిరుత్సాహ పరుస్తున్న కలం గళం విప్పింది. నేస్తం! పోనీ కవిత్వం రాయి. స్వాతర్యత్యం పైన రాయి. రజతోత్సవ స్వౌాతంత్య రేఖల్ని సువికాల మానవ [ప్రపంచం వైపు [వసరించు. ఇది దుత్తా బాబూరావు “* అక్షరయజ్ఞం”

56 ఇప్పుడు నవ్వడం నావంతయింది. స్వాతం్య్యత్యం పేరుతో ఇవ్పటికే జనం మోసపోయారు తమ స్థితిని (గహిస్తున్న ఈ జ్యాగదవస్థలో నా గేయానికి గాయాలు తవృవు, స్వాతం్యత్య ఎక్కడ ఉన్నది? స్వరాజ్యం ఎప్పుడు వస్తుంది? (వజాసేవ పేరుతో పొట్టల్ని పెంచుకొన్న నాయకుల టోపీల _ కింద స్వాతం త్యం చెరబెట్ట బడింది కూడు గడవక కుళ్లు రోగపు కోటీశ్వరుడి పక్కలో నలిగి పోయిన అబల ఆందాల కన్ఫుల [కింద స్వాతం[త్యం జీరగామారి పోయింది. చారగా నిలిచిపోయి+ది స్వాతంత్యం చక్కెర క్యూలో చిక్కుబడింి వయ్యం కూరలో బిక్ష గ్రా పోయింది కిరసనాయిల్‌ క్యూలో కూలబడ్డది. మహా మేధావులైన శాస్త్రబ్దులను వరదేశాలకు తరిమివేసింది. ఖా అంటరాని తనం వద్దంటూనే హరిజనులకు గవత్యేక వాడల్ని మానవత్వపు మైలు రాళ్ళను కులాల మిల్టీ మిటర్షత కీ స్తు వుంది. గెలుస్తూ వుంది' గొడ్డుకారం మీదచల్లి చకెెంరలోని తీపిదనం ఇదేనంటున్నది, రైలు పెష్చెలో, సమ్ముదపు ఒడ్డులో విసరివేయబడిన ఆమాయక యువతుల నగ్న శరీరాలకై నఖకషతాలలో నాలుక చప్పరిస్తుంది. కుటిల రాజకీయాల పన్నగ విష కోరలతో విశ్వవిద్యాలయాల నడిబొడ్డుననే పుస్తకాలను కాటు వేస్తోంది. కిటుపైన పెరిగిన ఏడంతస్తుల మేడల్ని చూడకు ననన. అాయాడానారాారననవాతా. ఇది దుత్తా బాబూరావు “ఆక్షరయజ్ఞం”

ర్‌ అదిగో ఆ గుడిసెలో నల్డుల వాధకు బూడిదను చుట్టూ చల్చుకుని కలతలతో నిదురించే కుచేలుణ్నీ, వాడి వరివారాన్ని చూడు. నగర సుందరి వేణీ భరంలాటి త్యారోడ్డుమీద పూలచెండ్డలా విహరిస్తున్న కారుల వారుల్ని చూడకు ఆమరుగుతున్న _త్మారోడ్డు పైననే నడుంవంచి [శమిస్తూ క్యాదాన్ని సవించే కూలివాణ్ని చూడు. చీకటి క్లబ్‌లో మత్తుగా తాగి ఒలకపోసిన వీరు మడుగుల్ని చూడరు. వీపుతో దోబూచు లాడుతున్న పొట్టతో ఆ క్రట్‌ముందర నించుని చేయిచాచిన దర్శిదుడి అరచేయిని చూడు. స్వాతం్యతాల జాతకాలు చెప్పేది మేడలూ మిద్దెలూ కావు. స్వారాజ్యాల వాలకం చెప్పేది కారూ, మంతుల ఇంటి ముందరి లు దార్తూ కాదు. యలు ఈ స్వాతంతపు చర్విత రోడ్డువక్క అడుక్కుతినే కుష్టువాడి ఆర అరచేతిలో వుంది. ఈ స్వరాజ్యపు వాలకం దిక్కులేని దీనుల డొక్క-ళల్లో హీనంగా కనిపిన్తున్నది. ఇవన్నీ తెలిసి తెలిసి ఎలా రాసేది నేస్తం! ఆత్మవంచన చేసుకోనా? నిజానికి స్వాతం్యతపు గాలులు నాకు తగలడంలేదు. ఆ తీరులు కనీపించడం లేదు. ఎటు చూసినా కుళ్ళూ కపటం, కార్పణ్యం, (వశయ తాండవం చేన్తున్నాయి స్వార్థం, ద్వేషం వెలుగును రాహువులా కమ్మేస్తున్నాయి, ఇది దుత్తా బాబూరావు “అక్షరయజ్ఞం”

58 అంతా చిక్కని చికష్టే కమ్మిన ఈ (గహణం--విడుస్తుందని నాకు నమ్మకం లేదు, ఈ స్వాతం[తంపై నేను గేయం రాయలేను. కలం గూడా నిజాన్ని ఒప్పుకుందేమో' ఒష్ము తెలియని కన్నీరు కార్చింది, నా గేయం మనసులోనే నీలచిపోయింది, మౌనంగా ఉండి పోయింది. (8-8-72) హా. ఇద్‌ దత్తా వాబూరావ “అకరయజ్ఞం”

హిందువును హిందువును. కరుణాన్చుత బిందువును సకల మత సంకలిత పునీత సింధువును. అబ్బాదన కరువైన ఆర్ధనగ్నపు బిచ్చగత్తె వాలిన రొమ్ముల్ని చీకి చీకి అలసిపోయిన భారత భాగ్య విధాతను నేను. నాగుల చవితినాడు నా ఇల్దాలిచే పుట్టల్లో దండిగా చలిమిడి గుక్కించి నాను. శ్రీశైలంలో బోడిరాయికి బిందెడు క్షీరాభిషేకం చేళాను, తిధపతి వెంకన్న హుండీలో కువ్ప్చలు తెవ్పలుగా నల్టధనం గుప్పించి నాను. బెజవాడ కనకదుర్గ పాద వరీవృత కృష్ణాసలిలంలో స్వర్ణం విస తిన త్యాగ ధనుజ్ని నేను, హిందువును, కరుణామృత బిందువును సకల మత సంకలిత పునీత సింధువును. వదునై దేండ్డ భ ర ఏహీనకు గుండు గొరిగిన ఘనుణ్నినేను. ఆవిడకు ఒంటిపూట ఖోజనం బోధించిన సొత్వికుణ్ని నేను. చెట్టకు పెళ్ళిచేసి ఘన సంతర్పణ జరిపిన అన్నదాతను నేను. ఇది దుత్తా బాబూరావు “అక్షరయజ్ఞం”

60 బాల వితంతువైన నా చెల్లికి పాచివని ఒప్పగించి, సీతారాముల కల్యాణం జరిపిన పురోహితుణ్ని నేను. గర్భగుడిలో దేవుణ్ని మైల బడకుండ మాల మాదిగల నుండి కాపాడినాను. అష్ట్మ్రగహ కూటమినాడు అవిరామ నిరంతర ఆజ్యధారను మంటల్లో వదిలి విశ్వుకాంతిని కాపాడినాను. దేవాలయాల (పాకారాలలో బూతు బొమ్మల [కింద పీపు గోక్కున్న రోగిష్టిని నేను. దర్శిదులకు సానుభూతిగా ఉత్సవ వ్మిగహాలను విద్యుతోరణాలతో ఊరేగించినాను. నూర్యుడికి తర్పణం వదిలాను, చందుడికి నూలుపోగు నిచ్చాను హిందువున్స కరుణామృత బిందువును సకలమత సంకలిత పునీత సింధువును. కృషేక్ర శ లక్‌ సిర నిశాత ముఖానికి జీవమిచ్చిన వృషభ రాజును చెన్న | కోలతో శిషించినాను. వా లయంలో రాతి నందిని గంధపు మైపూతతో [(గీష్మతాపం నుండి రక్షించినాను. ధనలక్ష్మి ,్పీ ఉ (ికిక్షై ముక్కు పచ్చలారని కన్నవిడ్డనే హత్య చేసినాను పరదార పొందుతో ల అరికితుడైన ఇం్చదుడికి సురలో కాధివత్యము ది క్‌ ఇది దుర్తా బాబూరావు అకరయజ్ఞం”

61 కన్న కూతురితో కాపురం చేసిన [బ్రహ్మని సృష్టి కారకుడిగా చిితించినాను. నారీ శిరోమణి తులసిని చెరచిన శ్రీమహావిష్ణువుని దేవుణ్నిగా దర్శించుకున్నాను. తన చెల్లెలు “యమిని”తో సంసారంచేసిన ''యముణ్ని” సమ వర్షిగా సమర్థించుకున్నాను, మాతృ హత్య చేసిన వరశురాముణ్ని ఆదర్శ పురుమడిగా చెప్పు కున్నాను. నరలోకంలో ఇల్దాలి అధరామృతాన్ని ద్వేషించినాను. సురలోకంలో వృద్ధ జారిణుల కోసం కలలు కన్నాను. సాటి మానవుణ్నే దూరంగా నిలిపిన నేను రాయి రప్పలకు మొక్కుతూనే వున్నాను. హిందువును. కరుణామృత బిందువును. సకల మత సంకలిత పునీత సింధువును. (10-8-19) ఇది డుత్తా బాబూరావు “ఆక్షరయజ్ఞం”

[5-8-78 న మన స్వాతంత్య రజతోత్సవాం సందర్భంగా ఆనాటి భారత (పాని ఇందిరమ్మ డిల్లీ ఎ రకోటరో కారత్ర్య రతని ఒక కాల నాళికలో పెట్టి భూస్థాపితం చేసింది, వా శ్త్‌ చచివిం తర్వాత క గేయం రాయడమైనది]

తీవ సై మళ్ళీ స్వాశంత్య భానోదయమైంది.

ఈ సూర్యుడు మామూల్పు సూర్యుడ్షుగాద్రు తమ్ముడూ,

వీడు [వసరించేది జీవ కిరణాలుగాదు నే స్తం

సీవూ. నేనూ పరాయి పాలనలో క్రలల లత్తుకతో కట్టుకున్న ఆశా

సౌధాలను కరిగించిన అనలుడ్తు వీడి [వహిరంలో సమత్ర శేడ్ష

వీడి స్వర్ణ (వళ్యూక్షంత్రో మమతశేద్ద,

వీడి [వకల్పిత వ్రగంల్రో నాగరిక్రత్ర బ్రేద్చ

పౌలక్షల పొట్టల్ని చలిగా నిన్పిగ్సిన ప్రజ

పౌలిత్రలన ఉరిమి ఉరి చూశాడు

వీడి కిరళ్తాల్సు కృష్ణువాగి అర ఆగ్రచ్చేత్రి వద్ద వకీభవం చెంది

చీకటి శ్రే మాళిగలన్స చీల్చుకొనిపోల్చు నల్హధనం చుట్టూ

కుక్కల్దా నాలికలు చాబాయి. ళా

జిల్టేడు స్పి్షల్లో తల్లి అన్సప్ప ఎచుకున్న ద్రిక్ష్మత్రేని వీచ్చగ త్తెపై

చండ్ర నిప్పులు జల్లిన ఈ నిర్ణయుడు

63 దొంగ నోట్ల కుప్పల పునాదులపై వెలసిన సౌధ శిఖరాలలో చల్దని గాలులు ఏదాడు ఏడు సాధించిన (వగతి పదవి వట్టు పరుపుల (కింద నిదుర జటోయింది. పిడు పోషించిన “జగతి కార్గల్లో, కబ్బుల్లో, బార్ధల్లో తొడలు విరుచుకుని నగ్ననృత్యం చేస్తుంది. చూళావా ఢిల్లీ ష్యరకోటలో నిన్న జరిగిన విశేషం. అవిరామ నిరంతర కల కల స్వరవాహిసి “భారత చర్వితని' తామ పేటికలో బిగించి భూస్థాపితం చేసింది ఇందిరమ్మ. అబద్ధాలకు నిజాల మెరుగులు పెట్టి సమాధికట్టి సంతోషించింది నిజానికి యేమిటి ఈ నాటికి మనం సాధించి:ది? మహాత్మా గాంధీ పేరున నుధ్య కాలలు ముమ్మరంగా తెరిచాము ఊరికొక్క “దొంగ బావాను'' కంచి గోవులా పెంచాము అంటరాని తనం నిర్మూలించాలంటూనే హరిజనులకు [పత్యేక వాడలు నిర్మిన్తున్నాము. కులాల మిల్టీ మీటర్టతో మానవత్వపు మైలురాళ్ళను కొలున్తూనే వున్నాము గెలస్తూనే వున్నాము అనాడు కబుర్షేన్నో చెప్పిన ఈ నాయకుల నాలికలు నేడు పురా తన తాళ వృషాల జ! పాల చీలికలయ్యాయి. అధికారం కోసం అయిన సంఘాన్ని, కడకు తా? గట్టిన అలిసీ అమ్ముకునే త్యాగధనులు వీళ్ళు, న. ఇది దుత్తా బాబూరావు “అక్షరయజ్ఞం”

64 పల్టెల్లో హరిజన గిరిజన వడతుల మానభంగాల మాటున వీళ్ళ

• (పోద్బలం లేదంటారా? విష్ణవాల పేరుతో తగులబడ్డ కర్మాగారాలూ, కార్యాలయాలూ వీళ్ళ అగిపులలతోనే కాదంటారా? ౧౫౩౭౦ హత్యలు మామూలుగానే జరుగుతున్నాయు సమ్ముద 'ఫేనంలా సమసిపోతున్నాయి. నిరుద్యోగులు లైటుచుట్టా ఉసుళ ఇలా రెక్కలు తెంచుకొని డొక్కలు చూసుకుంటున్నారు. తమ్ముడూ! ఈ నాయకుల మాటలు నమ్మకు. నిరుద్యోగం పెరిగిందంటే తమ పాలనలో 'విద్య' విపరీతంగా 'పెరిగిందని చంకలు గుద్దుకున్నారు. చి ధరలు ఆకాళం అంటుతున్నాయంటే (వజల్నో కొనుగోలు శక్తి పెరిగిందన్నారు. శీద్రరికం తొలగాలంటూ (పజల్ని తో డేళ్ళల్దా చంపుకు తింటున్నారు. నే సం! నరనరాలో నవజీవన బై తన్యం నింపుకున్న యువకులం వానల. చా చనా మనం. మళ్ళీ మనం నిలబడాలి. ఒక దై కలబడాలి. మనలోని వ(జాల్ని (పోగుచేసి మాయా పరి వాజకుల్ని మట్ట పెట్టాలి. దగాకోరు (వభుత్వాల్ని సదుచేయకుండా రదు చేయాలి. చి చి అట్టడుగున వున్న మన గంగిగోవు తమ్ముల అరులు నిమరాలి. ఇది దుత్తా హిబూరావు “*ఆక్షరయజ్ఞం”

65 ఇక నుంచీ మన నినాదం “అభ్యుదయం” మన ఆయుధం “విద్య” మన 'కులం”' హేతువాదం. మన మతం “మానవత్వం”

(16-6-78) ఇది దుత్తా బాబూరావు “*అక్షరయజ్ఞం”

నా పేరు విప్లవ కవి ఒకనాటి పాలనా వ్యవస్థలో తవస్సుచేసి దేవుడైన రాముడిచే ధర్మ రక్షణకోసం చంపబడ్డ శూ, దుణ్ని నేను _. ఆనాటి నా పేరు శంబుకుడు. ఒకనాడు ఏధెన్స్‌లో పుట్టి _వజాస్వామ్య పరిరక్షణ నెపంమై హత్య చేయబద్ద మహార్థిని నేను ఉ _ అనాటి నాపేరు స్మోకటీన్‌. ఒకనాడు అఆజ్ఞానాంధకారా రణ్యంలో పుట్టి “నా గురువు నీవే” నన్నందుకు బొటన వేలు నరికించుకున్న అమాయకుణ్ని నేను = అనాటి నా పేరు ఏకలవ్యుడు, ఒకనాడు కురుసభలో వివస్త్రకాబోతున్న ఏకవస్త్ర న్యాయంకోసం రంకెలేసిన ఏళ్లై క్ష వీరుణ్ని నేను -.. అనాటి నాపేరు వికర్ణుడు, ఒకనాడు వలనాడులో మాలవాడ్రి హక్కులకై పోరాడిన మహీ మం తిని నేను =. అనాటి నా పేప (బ్రహ్మనాయుడు, ఒకనాడు గళం విప్పి మానవుడి కోసం. పాటలు హైడుకున్న గోసాయిన్నేను =. అనాటి నా పేరు కవీర్‌, ఇధి ద్వత్తా వాబూరావు *ఆక్షరయజం” - ళో

67 ఒకనాడు మన్నెంలో సమసమాజపు నిర్మాణపు సవనంలో శ్వాస వదిలిన స్వాతంత్య పీరుణ్ని నేను ఆనాటి నాపేరు అల్లూరి సీతారామరాజు, ఈ నొటి పొలకుల అన్యాయాలను (పశ్నించిన పాలితుణ్ని నేను పాపాల భైరవుడిగా పిలువబడుతున్న అమాయకుణ్ని నేను. నా కూడులేని అన్నలకై, గుడ్డ కరువైన అక్కలకై ఆ,క్రోశించిన ఘానవుణ్ని నేను. అప్పరసల్టా అటుపెరిగిన అందాల మేడల ఆంతస్తులు గాక __ సేడ పురుగుల్దా ఇటు లుక లుక లాడుతున్న పూరి గుడిసెల వైపు చూడమన్నాను. భయంలో (బతుకుతున్న [వజలకు మేలుకొలుపు పాడుతున్నాను. శిరాలు వంచిన సామాన్యుణ్ని కరాలు ఎత్తి కత్తి పట్టమన్నాను. నిలబడి నిజం అడగమన్నాను. కలబడి హక్కు. సాధించమన్నాను, చెలబడి మానవత్వం కోసం పోరాడమన్నాను ఇవి అన్నందుకే, ఈ వరాల మాటల మూటలు కట్టిస్తున్నందుకే, అందుకు మనస్సు స్పందిస్తున్నందుకే, ఆ విధంగా కవితలందిన్తున్నందుకే, ఆంతరంగిక భ,దతా చట్టం శిలువమీద నన్ను నిలిపారు. అన్నట్టు ఈనాటి నా పేరు. “విష్టవకవి” (16-11-78) న. ఇది ఢుత్తా బాబూరావు “అక్షరయజ్ఞం”

ఉగాది 'మెలు రాయి యా కదిలే కచ్చరం జీవితం ఆగమన్నా ఆగదు గదా కాలం వెలిగే [వమిద జీవితం అరక మానదుగదా క్షణం అనంతరం చుట్టూ నేలరాలుతున్న పారిజాతాలు సగంలో ఆరిపోతున్న |పమిదలు కణంలో తగలబడుతున్న ఆగరువత్తులు మరుక్షణంలో మలగని కర్పూర కళికలు తుఫ్టైను ఎవడి వరమోచేసి కాలి నేల కొకుగుతున్న తేనెటిగలు శ్రమించి శమించి కోటను పాములకు నంచుతున్న చీమలు వీళ్ళంతా ఎవరు? ఎవరో తెలుసుకునే రోజు వస్తుంది ఎదపై చేయి వేసుకునే రోజు వస్తుంది తలలు పైకెత్తి ఎదుకు నిలచే కాలం వస్తుంది ఆనాడు - కాలం లోగిలిలో “కర్కశం” ఆట కట్టి తీరుతుంది జీవన కచ్చరం కమ్మగా కదిలి తీరుతుంది కడదాకా వమిచ వెలిగి తీరుతుంది ఇది డుత్తా బాబూరావు “అక్షరయణజ్ఞం”

69

మధ్యలో అగరు వత్తులు ఆరవు చివరిదాకా పారిజాతాలు నేల రాలవు కడదాకా కర్చూర కళికలు కరగవు కోట్ల చీమలు తమ కోటలను స్వంతం చేసుకుంటాయి ఎన్నో తేనెటీగలు తమ ఆస్తిపై హక్కును సాధించుకుంటాయి అంత దాకా - కదిలే కచ్చరం జీవితం మధ్యలో తగిలే మైలురాయి ఉగాది (15-874)

ఖు కచ్చరం == బండీ

ఇది దుత్తా బాబూరావు “ఆక్షరయజ్ఞం”

పాలచు క్క విటుడి చేతిలో గాండీవంలా ఒంగుతున్న గణిక, రక్షక భటుడికి పొవ పరిహార రుసుం చెల్లిస్తోంది. వసి పావలా యేడుస్తోంది! తండి చిరునామాలేని బిడ్డ వగిలిన పాల కుండల్లాటి తల్పి రొమ్ము లత్రై ఎగబడ్డాడు. రిక్త కుంభాలలో రక్తపు చుక్కల రుచిచూచాడు. కసిదీరా యేడ్చాడు! చెదిరిన జుట్టుతో, ముఖమంతా కాటుక పులుముకున్న గణిక దీనంగా బిడ్డను గుండెల కదుము కుంది. మమతలు పొంగి మళ్ళీ రక్తం పాలుగా మారాయి. ముచ్చిక నోటి కందుకున్న బిడ్డ గొంతులో గుక్కెడు పాలు " దిగాయో లేదో మళ్ళీ తలుపు దబ దబలు. యేనుగలాంటి బరువులు ఎదథై నిలచాయి. చీ కుచ్చెడు ఊడాయి, గజీక గాండీవంలా ఒంగుతోంది. ఒక చేతిలో శరీరానికి దొరికిన కిరాయి బిగించి, బొజ్జవిండని బిడ్డ వీపుపై మరోచేత్తో. చిచ్చి గొడుతుంది. బుజ్జ గిస్తోంది. ఇది దుత్తా బాబూరావు “అక్షరయజ్ఞం”

71 కొనుగోలు వేడి తీరింది. ఎదకై బరువు తొలగింది. గుండెనంతా చక్కెర పాకంలా పాలు కమ్ముకున్నాయి, గణిక యేడుస్తోంది. బిడ్ధను గుండె కదుము కుంది. పాలు చేపడానికి [(వయత్నిస్తూనే వుంది. (16-4-74) ఇది దుత్తా బాబూరావు “*అక్షరయజ్ఞం”

నేతిబొట్టు

సుబ్బడి పెళ్ళాం రామి

ఉన్నది వాళ్ళ కెంతో లేమి

వాళ్ళు దాంపత్యం మా[తం తరగని కలిమి

వదేళ్ళ కాపురం తర్వాత

మొదటి సారిగా రామి నెల దప్పింది.

సుబ్బడి ఆనందానికి అంతులేదు.

పెళ్ళాం వేవిళ్ళు సంబరాలు ఎన్నో తీర్చాడు,

పుల్చటి మామిడి పిందెలు ఏరి తెచ్చాడు.

దేవుడి తోటలో చింతకాయలు కొట్టు కొచ్చాడు.

అయ్యవారి పెరటిలో దానిమ్మ పిందె దొంగిలించాడు

తృప్తితో తిన్నది రామి,

తన్మయత్వంతో పొంగిపోయాడు సుబ్బడు.

ఆరోజు తెల్టారింది,

రామి ఒళ్ళు విరుచుకుంటూ నేత్రి బొట్టుకావాలి మావా” అంది.

సుబ్బడికి భయం వేసింది.

రామిని జూసి జాలివేసింది.

అన్నటికే రామి దిగుడువావి చుట్టూ మొలచిన గంగాబాయిలి కూర తెచ్చింది.

చేరెడు పెసరవవ్పు ఉడకేసింది.

గంగాబాయిలు పప్పుతో నెయ్యి వేసుకు తినాలనే ఆమె కోర్కె!

73

సుబ్బడు భుజం మీదున్న నీరుకావి తువ్వాలు విదిలెంచాడు కోమటి కొట్లో నేతికోసం చేయిచాచాడు, శెట్టి పొట్టతోటి నవ్వాడు పోపో అన్నాడు పూజారి పున్నయ్య దేవుడి దీపారాధనకే చాలడం లేదన్నాడు. నాంచారమ్మ నాల్గు నెలల (కిందే నెయ్యి మానేళామంది. కనకయ్య కల్రీ నెయ్యి వాడవద్దని సలహా యిచ్చాడు. ఊరంతా తిరిగిన సుబ్బడికి నీరసమొచ్చింది. అవ్పుడే లాఠీలమీద నేతి డబ్బాలు గుడివై పుకు వెళ్తున్నాయి డ్రైఫవరు కాసింను అడిగాడు వివరాలు. ఎదో అన్ట్రగహ కూట మంట వెలిగిస్తారంట ఓ పెద్ద మంట ఆ మంటల్లో పోస్తారంట క ల్రీలేని ఈ నెయ్యంతా! సుబ్బడి కేదో ఆలోచన వచ్చింది. సంతోషంతో కళ్ళు చెమర్చాయి. గుడిసెవైపు పరిగెత్తి రామిని తెబ్బాడు. దేవళం వైపు నడిపించాడు. అప్పటికే అక్కడ ఆకాశమంత మంటలు లేస్తున్నాయి. వోమగుండంలో నేతి డబ్బాలు [కుమ్మరిస్తున్నారు. అరమైలు వరకూ కమ్మని క ల్రీలేని నేతివాసనలు కొడుతున్నాయి. ఆ సువాసనల తాకిడికి రామి బజొళ్ళున కక్కింది. నేతిమీద కోర్కె తగ్గింది. (184.74)

ఇది దుత్తా వాబూరావు “అక్షరయజ్ఞం”

గంధపు చెక్క ఆ దేవిడి గంగాభవానీ సమానురాలు వెంకుమాంబది. ఎందుకైనా వనికొస్తారను కొని ఎద్దుల్భాగా చాకిరీ చేస్తారనుకొని, దేవిడీలో ఓ మూల గుడిసెలో కుక్కిందో కుటుంబాల్ని బక్క పేగుల ఎ్యరెంకడు, వాడి పెళ్ళాం దిబ్బీ. వాళ్ళు ఒక్కగా నొక్క కొడుకు ఈరిగాడు. ఎర్ఫెంకడికి పొలంలో వెట్టిచాకిరి. దిబ్బికి ఇంట్లో పాచివని ముక్కు పచ్చలారని ఈరిగాడికి 'పైపన్లు మిట్ట మధ్యాహ్నం! రోళ్ళ వగులు తున్నాయి. మనుషులు కుంవట్టలా వేడి (గక్కుతున్నారు. నడి రోడ్డుమీద తారు కరిగి ప్రవహిస్తోంది. శివాలయంలో సాయంత్రం పూజకి తయారవుతోంగి వెంకుమూంబ! చిక్కగా సాగదీసిందో గంధపు చెక్క! తీసిన గంధం చాలి చావదు. ఇంట్లో చూస్తే మరో చెక్కలేదు. ఊళ్ళో అసత్రే ద్రార్రికి చావదు. వట్నానికి పోవాలంటే వది మైష్ళ, న ఇది దుత్హా బాబూరావు “అక్షరయజ్ఞం”

75 సమయానికి ఒక్కడూ లేడు. చీమిడి ముక్కేసుకుని అవ్వుడే వచ్చాడు ఈరిగాడు. ఆకలేన్తుందేమో మట్టి మూకుడుతో వచ్చి నిల్చున్నాడు వాకిలి కెదురుగా! సీళ్ళల్లో నా నేసిన సద్ది ఓ గిన్నెలో తెచ్చి వాడికి చూపింది వెంకుమాూంబ. ఈరడి నోట్లో నీళ్ళూరాయి. మూకుడు మరి ము=దుకు జరిపాడు! వెంకుమాంబ నవ్వింది ఈరిగా ఈ అన్నం నీదే. ఈ మూలే వుంచుతా! నాకో చిన్న పని చేసిపెట్టు ఆ తర్వాతనే ఈ సద్దితాగు ఆసకే చిన్న పిల్లాడివి ఇప్పుడే తింటే నిదరొస్తోంది ఆకలి కేక లేస్తుందేమో ఈరడికి అన్నం మీదే ధ్యాస! “పనేమిటమ్మా” అన్నాడు. “వట్నానికి వెళ్ళి గంధపు చెక్కు కొనుక్కురా'” “సద్ది తాగి పోతానమ్మా!” ““ముందు పోయిరారా సన్నాసీ!” ఈరడు తనకోసం మూలదాచిన అన్నం మరోసారి చూశాడు. "పెదాలు చప్పరిస్తూ వట్నానికి వరిగెత్తాడు' పోను వదీ! రాను పదీ! ఇది దుత్తా బాబూరావు “అక్షరయజ్ఞం”

76

ఇరవై మైళ్ళు వరిగె త్రి దేవిడీ వాకిట్లో నేలకొరిగాడు ఈరడు!

ఒకచేత్తో బిగించి పట్టిన గంధపు చెక్క

మరో చేతిలో మిగిలిన చిల్లర డబ్బులు

అందరూ చుట్టూ చేరారు.

మొహానికి చల్పటి నీళ్హు చల్చారు.

మూలదాచీన సద్ది ఇచ్చింది వెంకుమాంబ,.

చేతిలో గంధపు చెక్క తీసి వేసింది.

చిల్లర డబ్బులు తియ్యడంలో చుట్టున్న కొందరు సాయపడ్డారు.

అవ్పటికే ఈరడి [పాణం అనంత వాయువుల్లో కలసి పోయింది

వీటన్నిటికీ అతీతురాలు వెంకుమాంబ!

ఈరిగాడు తెచ్చిన గంధపు చెక్క నింపాదిగా అరగ దీసింది

తీసిన గంధం వెండి గిన్నెలో నింపుకుంది.

ఆ సాయం[తం లా

గంగాభవానీ సమానురాలు వెంకుమాంబ

ఖరీదైన వట్టు వీరితో,

ఒళ్ళంతా నగలతో.

నవ వధువులా తయారైంది.

శోభనం గదికి_కారు కాదు గుడికి శివుడి గుడికి బయలుదేరింది.

ఆమెను ఆశీర్వదిన్తూ ఆశతో నవ్వాడు పూజారి

మందస్మితయై శివుడి చుట్టూ వదక్షిణలు చేసింది వెంకుమాంబ,

తెచ్చిన గంధమంతా భక్తితో నందికి పూసింది.

రాతి నందిని (గీష్మతాపంు నుండి రక్షించింది. (వికి.4.74) ల

ఇది దుక్తా బాబూరావు “ఆక్షరయజ్ఞం”

క్షీరాఖి షేకం ఎండుటాకులు రాలుతున్న కాలం। ఎండా కాలం! ! ఊర్జోకి నక్కజిత్తుల పొడు అమ్మవారొచ్చారు. అమ్మవారు మరుగుతున్న నీళ్ళోసుకుంటారు దినమంతా స్నానాలతోనే గడిపేస్తారు. అడుగుదీ సే అడుగు కదపలేరు. బుట్ట బొమ్మలా ఆడుగులో అడుగేస్తారు. మాట్లాడ్డానికి ఓపిక లేదు, అప్పుడప్పుడూ అతికష్టంతో అభయహ స్తం వడతారు. వనుగ పెన ఎక్కారు. మెడ తిప్పలేరు. తల కదువ లేరు. విద్యుద్దీపాల తోరణాలతో ఊరేగుతున్న అమ్మవారు. మాటి మాటికి మెడమీద [వాలుతున్న ఉసుళ్ళను తోలు కొంటున్నారు. అమ్మవారు ఆహారం తీసుకోరు! భక్తులు అంతగా [బతిమాలితే కొద్ది కొద్దిగా ఫలహారం. పుచ్చు కుంటారు. నక్కజిత్తుల పాడు “అమ్మ'ను చూడ్డానికి పోయిన వారంతా హుండీలో గొవ్సగా కానుకలు వేస్తారు. న. ఇది దుత్తా బాబూరావు “అతక్షరయజ్థం”

78 ఓక పూట భోంచేసి అమ్మ నిత్యాన్నదాన విశిష్టతకు అత్యద్భు తంగా అబ్బురవడతారు ఊర్జోకి అమ్మవారు వేంచేశారు, ఆఫీసర్ద థార్యలంతా ఒకటైనారు కార్య నిర్వహణ కోసం తలమునకలౌ తున్నారు! ఊపిరి పీల్చుకోడానికి అవకాశంలేదు. అటూ ఇటూ ఒకటే హడావిడి. ఎవరు ఎందుకు ఎటువైపు వరిగెత్తుతున్నారో ఎవరికీ తెలీదు, ఆ సాయంతమే అమ్మకి పాలతో స్నానం! ఉదయాన్నే ఊళ్ళో కొచ్చిన పాలన్నీ కొన్నారు పెద్దాఫీసరు గారింట్లో పదిహేను బిందెల పాలు అట్టే పెట్టారు. సాయంతానికి అమ్మవారికి క్షీరాభిషేకం! ఆఫీసరు ఇంట్లో పనిచే సి పోచమ్మ వచ్చింది. చంకనున్న విరిగిన చీప్పరు పుల్ణలాంటి కొడుకును చూపి ఒక గంటెడు పాలనిమ్మని దేబురించింది. ఆఫీసరు భార్య కసిరి కొట్టింది. పోచమ్మ తన వాలిన రొమ్ముల్నే గుంటడి నోట్లో కుక్కింది. మూలనున్న వీపుర్ని తీసుకుని అలా జంగునే దొడ్డంతా చిమ్మింది, ఆ సాయంత్రం మహిళా మండలి సభ్యులు, ఒకరితో ఒకరు ఫ్రోత్రీ వడ్డారు, బిందెల కొడ్డీ హెలు అమ్మవారి నెత్తిన కుమ్మరించారు. పదిహేను బిందెల పాల్ప అమ్మ నె త్రిమీంచి డై9నేజీ తూములో కలికాయి. అమ్మకు క్షీరాభిషేకం దివ్యంగా జరిగింది, (284.74)

ఈ [(1పజలు ఈ [వజలు అమాయకులు పచ్చిక బయళ్ళు చూపితేగాని పరుగెత్తలేని గొర్రెల మందలు. మోసాల మచ్చికతో తొండాల్ని [కిందికి దించిన మత్తగజాలు. నిరవధికంగా మోసంచేస్తున్న పాలకులనే అంటిపెట్టుకున్న కోతి పిల్లలు. వందల మంది గుంపులో తలను దాచుకుని “*ఇంక్విలాట్‌ జిందా వాద్‌'' అని అరిచిన ఉత్తర కుమారులు ఈ ]పజలు మోసగాళ్ళు, తెలిసిగూడా “*చెడు”కు గలిగే విజయానికి జేజేలు కొడుతున్నారు, ఎదటి వాడి కంట్లో పొడ్తుస్తూ తమనోట్లో వేళ్లు షెట్టమనే వారు. తమనే సర్వస్వంగా నమ్మిన నాయకులకు నీడనివ్వని వాస్ట. ఈ _పజలు బాధ్యతా రహితులు హక్కుల కోసం ఎలుగెత్తి కేకలు వేసేవారు బాధ్యతల్ని పూర్తిగా విస్మరించిన వారు దప్పికయినపుడు నూతిని తవ్వాలను కునేవారు కేపుకోసం ఈనాడు (శమిస్తున్న వాణ్ని చూసి తెగ నవ్వినవారు, మంచికి వత్తాసు నిచ్చే గుండె ధైర్యం లేనివాళ్ళు. నలుగురికీ మేలుచేస్తున్న వాడిలోకూడా స్వార్థాన్ని వెదికే వాష్ట, (27-40) న ఇది దుత్తా బాబూరావు “అవరయజ్ఞం”

గతము మార కుండునా ।; గతము మార కుండునా। సమత రాక తీరునా! గతము॥ నవజీవన (వవావోన గడ్డిపరక నిలుచునా,. [గీవ్మ దివస మధ్యమందు మంచుగడ వుండునా! వ్‌ డ్డ ఆలజడి జడివానలోన మట్టి పెళ్ళ నిలచునా! రవి కిరణం స్పర్శలోన హీమశిఖరం క్రుంగదా! గతము॥ ఎండుటాకు రాలి తీరు మధుమాసం చివురించును మనిషిలోన మమత పూచు నిజమైన సమత నిలచు గతము॥ బృహన్నల కాడు నేడు శస్త్ర థారియైన [కీడి వాడు క్ష్‌వ్యాన్ని తరిమినాడు కౌంర్యాన్ని గెలచినాడు గతము॥ సందంలో నీటి బుగ్గ వుండునులే ఎడా8ిలో చెట్టునీడ దొరుకునులే సంవంగెను పన్నగాలు విడచునులే సామాన్యుడి కొంపగోడు తీరున్సలే గతము (2-4-74) ఇద్‌ దుత్తా బాబూరావు “*ఆ్రక్షరయబ్వం” జా

త్రి కృలయవలుడాు

సెరికుడిలా వచ్చాను నేను వంద ఎకరాల ఈ బంజరు భూమికి సైనికుడిలా వచ్చాను నేను వంద ఎకరాల ఈ బంజనకు భూమికి అలసిపోకముందే సేద్యం చెయ్యాలి అకులలములు కొట్టి కంచె వేయాలి ఈ పొలం రక్షణ కుదుర్చు కుంటూనే దీన్ని నందన వనం చేయాలి ఇందులో చింత చెట్టు "పెంచుతాను పనస చెట్టు వుండకుండా చేస్తానా? ఆ తొనల తీపిని అందరికీ వంచుతాను. కుంకుళ్ళు ఒక ఎకరం నింపుతాను నాతో బాటే అందర్నీ కద్ధి చేయొద్దా మరి?

౧ ఆ వైపు అల్లం కుదుళ్ళు పాకిసాను ఆరోగ్యాల్ని గురించి హెచ్చరించ వదా మరి?

న! ఇదిగో ఈ వరసలో వేప చెటు వుంచుతా చేదు నీడల్లో (బతుకును తీపి చేసుకోవద్దా మరి, న ఇది దుత్తా బాబూరావు *ఆక్షరయజం" ఇ

82 మధ్య గట్ల మీదుగా గుబురు మామిళ్ళు పొతిస్తాను ఆఅ గుబుళ్ళ మధ్య కోయిలనై యేడుస్తాను. అదుగో అదే వరుసలో కలకత్తా జామలు పెట్టాలి. ఆ వళ్ళు తింటూ చిలుకలా పలుకుతాను. ఆ మధ్యలో ఒక నీటి కొలను (తవ్విస్తాను. ఆ కొలనులో కలువ పూలు పెంచుకుంటాను. వాటి అందాలు తామరాకులో నీటి బొట్టునై చూస్తాను ఆదుగో అటుగా ఓ మాధవీలత పెంచే [పయత్నంలో వున్నాను. ఆ లతా నికుంజంలో నేను చేసిన తప్పుల్ని నిర్ణయగా పాతేసు కుంటాను.

ఆ మారు మూలగా ఓ మర్రి మొక్క నాటిస్తాను అలసీనవ్పుడు విశాంంతి తీసుకోవద్దా మరి? నా జీవన కేదారం నుండి అమూల్య ధాన్య రాసుల్ని పండించి

నా సోదరులకు పంచుతా. ఎన్నో వనమూలికల్ని పిండి జౌషధాలుగా మార్చి రోగాలు

పోగొడతాను నా ఈ వంద ఎకరాల బంజరు భూమి మానవజాతి కోసం పంటలు పండి తీరుతుంది ఇందులో వీచికలేగాని మరీచికల్సు లేవు. ఇందులో నా ఆరాధ్య దైవం “మానవుడు” ఇందులో నాకు-వినిపించిన సంగీతం “జీవితం” (282.75) ల ఇది దుత్తా బాబూరావు “అక్షరయజ్ఞం”

అప ఇచ ఇపుడు వీస్తున్న గాలి మంచులో తడిసిన గులాబీవంటి ముద్దుగొన్న ముద్దరాలి పెదవిపై వూరిన తడిని నేను. అభ్యంగన స్నానాంతరం అతివ ఆరని జడలోని కుంకుళ్ళ సువాసనను నేను. నలుగు పెటి జలకాలాడిన 'జడ' మృదంగ విద్వాంసుడు పిరుదుల ట్ట | మృదులాంగాల పై ఓడ్చిన చెమటను నేను, నిశ్శబ్ద శోభనపు రేయి సిగ్గుల దొంతరలలో సవ్వడిలేని నూతన వధువు కాలిమెట్టల మువ్వల నిస్వనాన్ని నేను. వాన వెలసీన పిదప కాలి మడిమల వరకూ తెల చీర నెత్తిపట్టి నడుస్తున్న పంతులమ్మ పట్టులంగా కొసని అల్లిన ఆందాల లేసును నేను. చిరుసిగ్గుల చిన్నదాని చేప కనుబొమ్మల చివరిలో నిలచిన కాటుక గితను నేను గీంష్మ తాపానికి తిలక రేఖను పలుకరించి ముక్కు సంపెంగమై పవ్యశించిన స్వేద బిందువును నేను నా చిలిపి (ప్రేమను చూచి మోము [పక్కకు తిప్పి నవ్విన కలికి ఉబ్బిన మెడ నరం స్పందనను నేను. అటు వక్షోజాల బరువు-ఇటు పిరుదుల దరువు మధ్య సన్నగిలిన తూలికా సమ నడుము నృత్యమును నేను, మెడను వాటేసుకుని ఉరోజాల నీలి శిఖరాగాల నీడల తలోయళ్త్లో శా వ్మిశమించిన ఒంటిపేట బంగరు గొలుసు బరువును నేను, న. ళా

84 ఆబోతు మూపురంలాటి 1పొఢ కొప్పు ముడిలో చిక్కువడిన వెండిపిన్ను చిటి మువ్వను నేను. ట్‌ తల్లికి దూరమైనందుకు యేడ్వక దక్కిన వేణీభర సింహాసనంపై అందంగా హాయిగా మరణిస్తున్న మల్లెపూల నిండు సౌరభాన్ని నేను శాతోదరము కంపింప గలగలా నవ్విన తరుణి రంగు రంగుల గాజుల గలగలను నేను. వామ హస్తపు తలగడకై అలవోకగా వాలిన “హరిమధ్యి' నడుంలోని అర్ధచం్యద రేఖను నేను, ఇటు నడు9-అటు కాలి మడిమల, గట్ల మధ్య పారు నదిఫైని అలలవోలె కదిలిన చీర కుచ్చెళ్ళు సౌంపును నేను, పొగ రెక్కిన నితంబాలను ఆణచి పెట్టిన, అల్హుకున్న తెల్ల పట్టు బ టబ చీరె బిగుతు ముడిని నేను. వాలకృష్ణుని రాకకు చీలి దారినిచ్చిన యమున వంటి పాపటిని అంటిన కుంకుమ చిటికెన్సు నేన్స, నిజమే! ఒకనాడు నేనూ శృంగారపు కుంచెతో కవితకు రంగులు పూకాను హరిత భరిత కొండవాగుల అంచులపై నడచి గడ్డిపూల అందాల్ని కొలువ [ఫయత్నించాను జలపాతాల ఎత్రిపోతలలో వదునారేళ్ళ పడతుల ఉరుకుళ్ళు పసి గట్టాను పండి రాలుతున్న దొండ వండులో స్వర్ణ లతాంగి అధర రక్షోత్సల ర క్రిమలోని ర క్రిని చూకాను ఇడి ద్‌త్తా బాబూరావు “అవరయజ్ఞం”

85 సందపు ఆలలలో ఆగని కోమలుల గుండెల చప్పుళ్ళు విన్నాన,. ఈ కొండలు నాకు నాధుని వక్షస్థలంపై మమతల మత్తుతో వాలిన ఇల్లాలి పిరుదుల్ని గుర్తుకు తెచ్చాయి. ఈ వరిచేల గట్టు - తొలికాన్పు పిదప కాతోదరము చుట్టూ దిగుతుగా కటిన ఆకువచ్చని వీరె ముక్కలు. ట్‌ ఈ వెన్నెలలూ _ ఆ సుర పొన్నలూ ఈ ఆమనీ న! చందుడూ ఇవన్నీ నా కళ్ళ జల్రైళ్ళలోనించి కవితాకరాల కిన్నారలుగా ఏనాడో నా గుండెలోకి దింపుకున్నాను, నాగుండె స్వర్గంలో దాగిన ఈ అక్షరాల అవ్సరసల కాలి అందెల సవ్వడితో ఈనాడు లోకానికి పనిలేదు. శవాల మధ్యన జిలేబీలు తినఠేను. ఆకలికి . ఆ కలికి ఒళ్ళమ్ము కుంటే అది శృంగార మనలేను. ఆ బలవంతపు రళిలో వాత్స్యాయన కాను సూ కాల్ని వెదకలేను. ఈనాడు నాకు చండ [వచండపు 'పండలో పేదల ఆకలి ఉగ తాకిడి కనిపిస్తున్నది. నీలి రాక్షసుడు తెరచిన నాలిక పోలిక _- మబ్బుల మాటున దాగిన చందమామ కుండపోత వరంలో ఆగని పేదల కన్నీళ్ళు, ష్య పచ్చటి కొండలు కష్టజీవుల ఉలిపిరి కాగితాలపై ఉంచబడ్డ పేపరు చెయిటు. ను సం్టదపు అలలు సామాన్యుడి కణతను కాటేస్తున్న బూర్జువా పన్నగాలు. ఇది శుత్తా బాబూరావు “అవరయజ్ఞం”

86 జలపాతాల ఎత్తి పోతలలో అమాయకపు కన్నియల తప్పిదాలు. ఓదిగి పాదాల [కింద నలుగుతున్న గడ్డిపూలు విధి లేక మానా లమ్ము కుంటున్న నా సోదరీమణుల తనూలతలు, ఈ వర్తమాన జాతీయ ,వకృతే నన్ను రెచ్చగొడుతుంది. ఇది విష్ట్ల్వూల యుగమని హెచ్చరిస్తోంది. నన్ను తిరగబడమని త్మీవ చండ్మపచండ (గిష్మ సంగీతం విని పిస్తోంది. నా కలంలో శేష్షించిన శృంగారామృతాన్ని నిర్ణయగా కక్కసులో గలీజుపై కుమ్మరించి చింత నివ్వుల గుండె కుంపట్టను సిరాగా పోసి ఈ నా పేదజనం కోసం గుండెలవిసేలా కవితలు రాస్తా పేగులు తెగే దాకా అరచి ఆరచి అరచి చస్తా (7-8-75)

సర్దార్‌ భగత్‌ సింగ్‌ [28.8-75 సర్షార్‌ ఖిగఠ్‌ సింగ్‌, రాజగురు, సుఖదేప్‌ల 44వ వర్థంతి, ఆ సందర్భంగా “సంఘమి్మిత' సంస్థ జరిపిన సంస్మరణ సభలో ్రీథ్రీ సముఖంలో చచిపిన గేయమిది].

మత మల్లిన కధలో శర్వారాధనక్తై తన పేగుల రద వీణ రావణ[బహ్మ మీటాడట! అదియేమోగాని మాతృదేశ స్వాతంత్య సంరక్షణ కోసం తన శరీర ర్ముదవీణను మీటిన భగళ్‌ సింగ్‌ను కాదన్న వాడులేడు. రాముడు అగాధ నీరధిజూచి మూడు రోజులు తిండి లేక తెలివి దప్పి నీటిపై బాణం వేళాడట! అది ఒడ్డుకు కొట్టుకు రాలేదట!!

ఈ అబద్దాల కేం గాని - తెల్టవాళ్ళ (కార్య తార సమ్ముదాన్ని గుండెలదర గొట్టిన భగత్సింగ్‌ మాతం నిజం సుమా! నిజం! కధలో అగనుడు ఎల్బలెరుగని కడలినెలా తాగాడో యేమోగాని కల్పబొలి కబుర్హ తెల్పదొరలను గండి వక్కెెల్లా బట్టి స్వదేశాభి మాన సం్మదం ఒడ్డున విసరి ఉక్కిరి బిక్కిరి చేశాడు భగత్‌సింగ్‌. సహృసాక్షుడు కొండల రెక్కల్ని యేం విరిదాడో తఏేమోగాని ఉస్సురని రెక్కలూపు కుంటూ [విటిష్‌ పకులు మన ఎల్లలు దాటేట్ట చేసిన రవ్వల తుపాకీ భగత్‌సింగ్‌, ఊరిని వంచుకు తిన్న బకాసురుని చంపిన భీముడు వున్నాడో లేదో తెలీదు గాని, ల.

ఇది దుత్తా బాబూరావు “అక్షరయజ్ఞం”

88 లేగను దూరంచేసి భారత కామధేనువును బలవంతంగా పిండుకు (తాగిన తెల్టవాడి గుండెలదర గొట్టిన భగత్‌సింగ్‌ ను కాదనను తవస్సుచేసి మింటి నుండి గంగను దెచ్చిన భగీరధుణ్ని కధవరకే పరిమితం చేసినా గగన కుసుమ సదృళ థారత స్వారాజ్య లత్న్మికి తన ఇంటి మధ్యలో రక్షోత్సల సింహాసనం వేసిన భగత్‌సింగ్‌ ను ఎలా కాదనను? ఆతడు సమసమాజ స్వాతంత్య సాధనకై అనంత వితత విన్హవ ధనుర్విము క్త శరవేగము. తలవంచని ఈ వీరుడు “ఉరితాడు” - మెడను వంచి తలకు చుట్టుకున్నాడు. స్వదేశ చర్మిత పుటలకు రక్తాజ్కి తర్పణం చేళాడు! మన భరత ధరి తి స్వాతంత్య సవన-లో సమిధవోలె సమసి పోయాడు. ఒక్క బిందువు ర క్త్రం ఓడ్బకుండా కొల్భాయిగుడ్డల సన్యాసులు స్వరాజ్యం తెచ్చారనే అజ్ఞాన సోదరులారా। మన్నించండి ఈ భరత ధర్మితిలో పొంగిన త్యాగ ర క్త సింధువు భగత్‌సింగ్‌ ఎవరన్నారాతడు మరణించాడని? ఎవరన్నారాతడు మన మధ్య లేడని?1? ఆతని ఆ స్లిత్వం (ప్రకృతిలో ఎలలెరుగని కడలి! శ్రా హద్దు లెరుగని ఆకాశం!! ఆలోచనలు స్తంబించిన కడలి ఒడ్డును కసిగా మోదుతున్న అలల శిఖర్మాగాలపై ఉన్నాడు, వతు ఇద్‌ దుత్తా బాబూరావు “అక్షరయజ్ఞం”

89

జ్లీర్ణష్మత తరువు చివర నిలచిన మోదుగపూల అగ్ని కిరీట ధగ ధగలలో ఉన్నాడు, కళ్ళు తెరచి ఒళ్ళు విరచుకుంటున్న విష్ణవారుణ వతాక_ రెవరెవ లలో నున్నాడు

శిత పారిజాతాల గిరగిరలలోని వర జీరలలో నున్నాడు. నేల పొట్టను బీల్చి తిండి వెలికితెచ్చే కృషిక సీర నికాత ముఖాన ఉన్నాడు. అకాల మేఘ శకలాల రాపిడి విద్యుత్‌ రేఖల [(ళయ 'ఘోవలలో నున్నాడు. కడుపునిండని [శామిక సోదరుల లయదప్పని సుత్తి దెబ్బలలో నున్నాడు. సొలంలో బారులుతీరి చకచకా జొన్నకంకులు కోయు కూలి వడ తుల కొడవళ్ళ పదునులో నున్నాడు. (గీష్మ దివస మధ్యమందు పూపీరి బిగించి కాళ్ళు నొక్కి (తొక్కు తున్న రిణువాడి పీక్కబలంలో ఉన్నాడు. వెనకటి ఆ స్రిపాస్తుల ఠీవితో తన్ను చెరచబోయిన భూకామందు గుండెల్లో క త్రి దించిన ఊ్యగిచంఎడి కూలి చెల్లి కళ్ళు కామాయ అ రంగులో నున్నాడు. నర్తమాన జాతి మహాకవి థీఅ్రీ నుండి నా కలంవరకూ పరు గెత్రిన (కుద్దాంధాక్షరాల సేనలో ఉన్నాడు.

జాన 0 సాటి సామాన్య మానవ స్వేచ్భా జీవికకోసం ఉరికంబమెక్కిన భగత్సింగ్‌ ఏసు[కీస్తుకంటె తక్కువవాడా ? పీడితుల, బానిసల శ్యశువులపైకి స్వాతంత్య ధర్మ ధ్వజమె త్తిన ఈ ఖగత్సింగ్‌ బుదునికంచే ఎక్కువగాడా ? న! (17-8-75) ఇది దుత్తా వాబూరావు “అక్షరయజ్ఞం”

మరో ఉగాది అందుకోండి లాంఛనంగా నా అభివందనాలు అన్నట్టు ఈనాడు ఉగాది గదూ |! నవబై తన్యానికీ, నవీనతకీ ఇది నాంది గదూ | రోజూ చేదుదినే మనకు ఈనాటి చిరుచేదు ఓక లెక్కా ! క ల్రీవల్ద బెల్హం తీపిదనం మరచి చాన్నాళ్ళుయింది. కలగా పులగపు ఉగాది వచ్చడిలో వింతలేమున్నాయిలే తమ్ముడూ! కాకపోతే ఇదో లాంఛనం ! గతుకుల [ఐతుకుభాటలో (వక్కకొరిగిన మాసిన మరో మైలు రాయి! ఈ ఉగాది! నిన్నర్మాతే అణగారిన ఆనందానికి శవదహనంచేసి పల్పవిస్తున్న రాషక్షసెానికి స్వాగతం పలుకుతున్నాం ! మనకు (వతిదానికీ స్వాగతం వలకడం అలవాటయిపోయింది ! ఉగాది గాద్నెకింద వందికొక్కులు ఫలితాలను తామే కొరుక్కుతిని, లాంఛనాలను మాతం మనకు వంచాయి. వాటిని చూసే మనం పండుగ చేసుకుంటున్నాం నిజంగా ఎంతో దండుగ చేసుకుంటున్నాము ఇక్కడ ఎన్నో కవి కోకిలలు వసంత గీతాలాలపించాయి. వాళ్ళదారినే నడుద్ద్ధామనుకున్నాగాని “ఆమని” లేనిదే ఆశువెలా వస్తుంది 1 ఇది దుత్తా బాబూరావు *ఆక్షరయజ్ఞం”

91 అప్పటికీ [ప్రయత్నించా [పజల శృంగార నాయిక ఎక్కడైనా కనిపిస్తుందేమోననిః నా కవితను ఉలికిస్తుందేమోనని. నాతో కలిసొస్తుందేమోనని ! వీళ్ళవారిన జొన్నచేలమధ్య నీళ్ళులేని వావిగట్టున “ఎంకి యేడు స్తుంది. నండూకి ముద్దుల కూతురు “ఎంకి" మొహాన బొట్టు లేదు. ఆకలి నాయుడిబావని కాటేసిందేమో ! ఏడున్తున్న ఎంకి గాజులు పగిలి ముక్కలుగా రాలుతున్నాయి. రాలిన ఆ ముక్కలు నా కలం గుండెలో గుచ్చుకున్నాయి. చేడిన ఈ నా కలం గుండెని ఏ విష్ణవ శస్త్రచికిత్సతో వాగుచేసు కోను ? ఎవరో చెవ్పగా విన్నాను ఈ నా కలం గుండెకి క్వాస పోయగల వాష్ళన్నారని ! ఆయితే (వస్తుతం వాళ్ళు అజ్ఞాతంగా చరితకు చదువులు నేర్చు తున్నారట ! వాళ్ళు వచ్చేదాకా నా కలం గళం విప్పదు, అంతవరకూ సొపొత్యం నా ఉన్మాదమేగాని నా ఉద్యమంగాదు | నా రాజులు వేరు. నా దారులు వేరు. నా ఆక్షరాల తుపొకుల బారుల తీరే వేరు. నా ఉద్యమం (బతుకు! సామాన్యుడి (బతుకువాటకు కవిత్వపు కంకరరాళ్ళతో రోడ్డు న ఇది డుత్తా బాబూరావు “ఆక్షరయజ్ఞం”

92 ఈ బాటకు అడ్డు నిలిస్తే భాష గొంతునుసైతం నులిమివేస్తా. ఆ శవంమీద నా జనం (బతుకుల్ని పండించుతా |! సోదరులారా నా కలం భాగికి వంతెన |! నా గళం కాలానికి నాలుక ! / మార్పు సూచిస్తున్న కాలనాళికను చూడండి ' చర్మిత కాళ్ళకు వగ్గాలు వేయాలనుకోవడం కళ్ళు మూసుకుని లోకాన్ని చూడడం |! అందుకోండి నా ఉగాది శుభాకాంక్షలు. ఇది రాత్ససం గాదు! ముదా రాత్తసం ! |! క త్రిబట్టిన పై ఎత్తుతే గెలుపు 1 వివ్లవ మ్ముదతో కొండగుహలోని చం[దగుప్తుణ్ని కలుపుకుంటాను, వాడ్డు..ఈ నందుల్నె-శతకోటి వందుల్ని హతమార్చి తీరుతాడు. ఆనందాల్ని గుట్టగాపోసి అంగడి వీధిలో అందరికీ పంచుతాడు. (8-4-75) ఇది దుత్తా. బాబూరావు అక్షరయజ్ఞం”

ఒడ అద సంపఫుమి [త వెల్డువలా కమ్ముతోంది సంఘమిత వేకువలా పిలుస్తోంది సంఘమిత వెలువలా॥ మ! జెదలుదిన్న రోత కథల పాతపుస్తకాలు పురాణాల ముసలిముతక మూఢ మస్తకాలు తడవిడబడ గడదిడబడ తలడిల వసోంది సంఘమి త వెలువలా॥ ఛా 6 అబన ళా సామాజిక సమస్యలకు (వతిస్పందిన్తున్నది సామాన్యుడి కామనకై కేకలేస్తున్నది (వకృతినీ [వతి ఒకరికి పంచాలనుకుంటున్నది వంచనకూ సమాధిగట నుంకించుచున్నది వెలువలా॥ బి ళా నీకునాకు అడ్డులేదు మతం పొత్తు మనకువద్దు వర్గరహిత వర్ణరపిత వసుంధరను వెదుకుతోంది సంఘమి[త వెల్దువలా॥ మూఢనమ్మకాల ముళ్ళపొదల వసిగట్టి కసిబట్టీ తన్నుకుంటు తరుముకుంటు వాగులా, వరదలా, ఉరుములా, ఉరుకులా వస్తోంది సంఘమి[త వెల్డువలా!॥ లలా ఇది దుత్తా బాబూరావు “అక్షరయీజ్ఞం”

94 జవ నాళ్వుపు పోలిక యిది యువకాళశల నాలుక యిది నవగీతికి నాంది యిది భవితవ్యపు బాట యిది వెల్లువలా॥ యువళ క్త నవళ క్తి ఇదే నేటి యుగళ క్తీ యువకులార యువతులార అన్నలార అక్కలార వెల్దువలా॥ (8-6 -5) కర్లిద్ర7_7లైన్ష యేర్పడిన అభ్యుదయ వక్తృత్వ సాహిత్య, సాంస్కృతిక సంస్థ “సంఘమి[త” ఆనాటినుండీ దానికి కార్యదర్శి ఈ కృతికర్త ఇదీ దుత్తా బాబూరావు “ఆక్షరయజ్ఞం”

యువక రృక్తం పొంగి తీరును

యువక రక్తం పొంగి తీరును

నవత నాలుక సాచి యాడును యువక॥

చరిత రీతుల తెలిసీ తెలిసీ

పాత గోతుల తవ్వీ తవ్వీ

పుటలు వెనుకకు తిప్పి తిప్పీ

గతపు గొప్పలు పుటమువేసి యువక॥

కూడులేక గుడ్డలేక

పాడుబడ్డ గుడిసెలోన

కడుపు కోసం వడుపుయైన

థారతేందిర నవ్వుజూచిన యువక॥

తిరిగి తిరిగీ అలసి అలసీ

ఆవురంటూ ఆకలేసీ

ఆలిఫైనా కేకలేసీ

సిరసంతో నిదుఠపోయిన కూలి అన్నల తీరు చూచి యువక॥ ఇది దుత్తా బాబూరావు *అక్షరయజ్ఞం”

86 గతులు తప్పీ, స్థితులు మారి ముసలి తల్లికి మిగిలిఉన్న పొలమునమ్మీ పల్లెనుండి ముల్లెతోడ పట్నమొచ్చీ ఠి ను! చదివి గెలిచి నీల్లి చచ్చిన నిరుద్యోగి శవముచూచి యువక॥ నెలలతరబడి జీతబ త్తెము దారిలేక కడుపు డొక్కను కౌగలించగ శృతులు తప్పిన దీన స్వరముతో వీఠరగాధలు చెప్పునట్టి, దీనగాధలు నిండినట్టీ ఊోరివంతులు చూచి నవ్వుడు యువక॥ (2-7-75) ఇదీ దుత్తా బాబూరావు “అక్షరయజ్ఞం”

కొండ వాగులు ఎండకాలపు కొండవాగులు పొంగి తీరును ఒక దినం కనకరాసుల దివ్య హర్మ్యములంతరించును ఇది నిజం ఎండకాలపు॥ కొండచరియల నిండుమబ్బులు కదలి వీపను ఎండిపోయిన పేదగుండెలు కందళించును వరదనీరు ఆడవిగుండా వురికివచ్చును అజగిపోయిన మనిషి గుండెకు చేవ హెచ్చును. ఎండకాలపు॥ ర్ఫురులు పొంగును. గిరులు తిరుగును ఉరుకు హెచ్చును. ఊరికొచ్చును పాత చెత్తలు కొట్టుకెళ్ళును కొత్త పొలములు వంటకొచ్చును ఎండకాలపు॥ భూమి దున్నుకు [బతుకవలయును చెమటతీసి గతుకవలయును ఊక దంపుడు ఆవవలయును ఊరి సంపద పెంచవలయును ఎండకాలపు॥ ఇది దుత్తా బాబూరావు “*అక్షరయజ్ఞం”

98 జొర 'పెరిగిన దొరలు వుండరు తలలు వంచిన నరులు వుండతు దారి దోపిడి దొంగలుండరు సేద ఇంటికి ముష్పులుండవు ఎండకాలపు॥ కొత్త కవితలు గొంతులెత్తును కాల గమనము మారిపోవును పొడు కాలము పోయి తీరును ఆరుగాలము సమత నిలుచును ఎండకాలపు॥ ( 8-75) లలు. ఇది దుత్తా బాబూరావు “అక్షరయజ్ఞం”

రోజుకొ క్క పాట రాయాలి రోజుకొక్క పాట రాయాలి మోజుదీర నేశు పాడాలి రోజుకొక్క॥ కలుపుదీయు కన్నెపిల్ల వంపులతో పొలముదున్ను హపెలెకాపు సౌంపులతో బండిదోలు కూలివాడి అదలింపులతో ఏత మెక్కు జీతగాడి పాటలతో రోజుకొక్క! రోడ్డువేయు లంబొడుల పాటలతో పడవ నడుపు బేస్తవాడి పదములతో గట్టుపైని బట్టలుతుకు చాకలి మోతలతో రాళ్ళ గొట్టు (శ్రమజీవుల సుత్తుల సంగీతంతో రోజుకొక్క! అంబలిలో ఎ్మరగారం నంజుడు గంజిలోన పచ్చిమిరప దుత్తలోని మజ్జిగ బువ్వ పున్నీళ్ళ కూటికి ఎర్రగడ్డ - రుచులు తెలిసి రోజుకొక్క-॥ ఇది దుత్తా బాబూరావు “అక్షరయజ్ఞం"”

100

కూలిపిల్ల మేనిపైని చెమట మెరుపుతో

దుక్కిదున్ను రైతుబిడ్డ కాలి కుదుపుతో

కదం దొక్కు పోట్టగిత్త నోటి నురుగుతో

తొలకరి జల్టులోన తొలినాగటి పోటు తీరులో రోజుకొక్క!

వరిమళ్ళలో గంతులేయు గండి పక్కెై సోయగాలు

చేనిగట్ట ఒదిగివున్న గడ్డిపూల వరిమళాలు

వాన వెలసీనాక కొత్తిమీర చేల సౌరభాలు

తలలు వూచి పలుకరించు తంగేడుల అందాలతో రోజుకొక్క! (7-7-7€)

ఇది దుత్తా బాబూరావు “అక్షరయజ్ఞం”

ఆ ల్జు పొవలు అదుగోచూడు అల్జుకుపోతున్నారు యువకులు లెల్లుపొదలలా ! జ్యో 4 ల సమస్యల కన్నీళ్ళల్లో నానుతున్న ఈ రెల్లు ఈ బెల్లా పదునెక్కు తున్నాయి గమనిస్తున్నావా రి ఏదో గడ్డిపోచ అని తీసివేయకు తిరగబడి ఊచకోతకోసే శక్రిగూడా వుంది దానికి ఈ రెలుని సరిగా కాపాడుకుంటే నీడనిచ్చే ఇల్లుని కట్టుకోవచ్చు ! మా! శి మ! బి

ఆశద్ధచేసి వదిలివేస్తే కొంపంతా అస్త్రమయమై పోతుంది ! బలవంతంగా ఎండబెడితే బరిలో వీరుడిలా ఎదురొడ్డి నిలుస్తుంది. ఆత్మార్పణ చేసుకుంటూనే అనలవేదికను ఆవిర్భవింవజేస్తుంది. ఇవి రెల్దు పొదలుగావు 1 [కాంతి దర్శనాలు | సమతా స్పాపిత స్వర్ణాక్షరాలు ! !

ఇ మ! విఖిన్న దృక్పథ విన్టవాంకురాలు 1 |! (12-7-75)

[1 (0౧౨810

1 షల ల జన ల!

ళ రు చు ఆల అత ం లగ

. పాదతవ్రనై భం 9 / ఇది దుత్తా బాబూరావు “అకరయజ్ఞం”

వరంలో హర్తం ల్శు లు ఆకాశపు వానకు చిల్చులు బడ్డాయి అవనిలో ఆగకుండా జల్దులు బడ్డాయి నేలనంటుకుపోయిన గరిక నింగికెగబాకింది వర్షంలో హర్షంత్లో సచేల స్నానం చేసింది. వచ్చటి రెల్టా పొదలు మబ్బుకు గురిపెట్టిన బాణాల్దా నిలచాయి, వేడికి తడబడ్డ నేల జలుబుతో బురదగా మారింది. భూమిని, కడిగిన సీరు ఎరుపు రంగుకు తిరిగింది. మబ్బు తెరపిచ్చినప్పుడల్దా తెలీని సంతోషంతో గడ్డి తలలు ఊపింది. ఊగేటి గడ్డిపొదల తలలపై పూలు నవ్వాయి. నవ్విన పూలను ఎగిరేటి పసుపురెక్కల పురుగులు పలుకరించాయి. ఎక్కడికక్కడే ఎ్మరటి సం[దంలా నిలచిన మడుగులు మడుగులలో వసిపిల్పలు వదలిన కాగితపు పడవలు అభ్యంగన స్నానాంతరం అతివ ఆర బెట్టుకుంటున్న జడలాంటి తారురోడ్డు రోడ్డుపై (వఇాళణమ్చెందిన కంకరరాళ్ళు ఆ రాళ్ళకేసి మెలికలు తిరుగుతూ తలలు జాదుకుంటున్న వాన పాములు చెత్త గుట్టలపై మొలకెత్తిన పుట్ట గొడుగులు ఇది దుత్తా బాబూరావు “*అక్షరయజ్ఞం”

109 కాల్పులలో 3త్తుల టోనులా నిలచిన తుంగను చీల్చుకుపోతున్న సీట్‌ వేగపు తీరులు. వాగుకు ఎదురుగా ఎగబాకుతున్న చిట్టి చేపల అందాలు రాతులందు గీపెట్టు కీచురాళ్ళ గోలలు రెక్కలు తడిసి చెట్ట మొదళ్ళలో ఒదిగిన వక్షుల గుంపులు చీకటిలో గాలిలో దీపాల్లా ఎగురుతున్న మిణుగురులు వాన స్నానంలో దుమ్ముదులుపుకున్న పచ్చటి చెట్టు చీరను మడిమల పెక త్తి నడుస్తున్న అతివల కుచ్చులంగాల అందొలు తడిసీన వలువల్లో కనిపించే ఎత్తువల్దాలు జడివాన మేలిముసుగులోనుంచి (పకృతి కాంత బరువు కళ్ళతో తొంగిచూన్తుంది. వరుణ దేవునికి నిరసన సూచకంగా భూమిపై కనిపిస్తున్నాయి కోకొలల నల్లటి గొడుగులు, యా ళు ఇంటిచుట్టూ నేలను గతుకులు బడుతున్నాయి చూరునీళ్ళ వంటింటి గడవపె కూర్చున్న రైతు కొత్త పెళ్ళాంతో కబుర్జు చెబుతున్నాడు. కరువుదీరా తిరగమాత గుగ్గిళ్ళు నములుతున్నాడు. కళ్ళతో టే ఇల్దాలి అందాల్ని జ్యరుకుంటున్నాడు. ఒళ్ళంతా వెచ్చ చేసుకుంటున్నాడు వర్ష బుతువు ఒళ్ళు చల్లబరుస్తుంది. తా లా ఇది దుత్తా బాబూరొవు “ల్రక్షర్రయజ్ఞం”

104 వర బుతువు ఇళ్ళు చలబరుసుంది య్శె ఛు ఆతి కాని దీనికి ఎదురు దిరిగి గుండె వెచ్చబడుతుంది. వర్షం కురి సేకొలదీ నరాల్లో వేడి పుడుతుంది. [యేమ స్వరాలు శరీరాల్ని పెనవేసుకోమంటాయి. అందుకే వర్షంలో అంతు తెలియని హర్షం | (10-8-75) ఇది దుత్తా బాబూరావు “అక్షరయజ్ఞం”

స్వా తం (త్యం ఈ [వభంజనం-,వజా జీవన (సవంతిలో సుడిగుండాలు రేపు తుంది. అకాంతి.... పజాస్వామ్య తురంగంపై వ్మిరవీగి విహరిస్తోంది. అమాయకంగా తలలె త్రిన గడ్డిపూలను రాక్షసాధికారపు ఇనుప బూటు కర్కశంగా తొక్కివేస్తోంది. ఒదిగి ఒదిగి ఒక్కసారిగా ఎదురు తిరుగుతుంది రెల్హుగడ్డి ఉం విసిరిన గడ్డిపోచలు ఒకటిగా కూడి పగతురపై ముసిరి తీరు తాయి అధికారపు మదపుటేనుగ హాహాకారాలతో బంధీకృతమవుతు-ది. రెల్టు పొదలు ఖళ్ళున నవ్వుతాయి గడ్డిపూలు తిరిగి తలలు పై కెత్తుతాయి స్వాతంత్యం సంతోషంతో కన్నులొత్తుపంటుంది. (15-8-74) ఇది దుత్తా బాబూరావు *అక్షరయజ్జం”

ప్రసవ వేదన ఇది వేదన ! (ప్రసవ వేదన 1! (వళ్యూషావిర్భ్శపు తొలివేదన! 1! ఇది! వేకువ కానుకు చీకటి నొవ్వులు నూతి నీటికి జారపు కువ్పలు పంట పొలాలకు గుండె చీలికలు కట్టు కోకలకు వట్టు ఫ్రోగులు ఇది వాగుదాటితే ఆవతల స్వరం గాంక మళ్ళితే తొలగును నరకం సంకము వంటికి అంటనిదే చిక్క-దు మనకూ పద్మం వంకిరటింకర తికగందే ఎక్క-లేమురా శిఖరం ఇది॥1 నలగని పుష్పం ఇవ్వదు గంథం పగలని రాళ్ళూ కట్టవు సౌధం బాధల హృదయం తూరుపు ఉదయం నలిగన చరిత నరుడికి పారం । ఇది॥ అడుసు తొక్కసిదే కుండలు కావు సీట తడవనిదే పంటలు లేవు లనరాననంవనవూలననుకానన నన నననాలున తాడు కుతకుత భవనము వచుననునత సనన మునులు. ఖ్‌ దుళ్తా బాబూరావు “అక్షరయజ్ఞం”

107 నీరు మరగనిదే వంటలు కావు తారు కరగనిదే దారులు తేవు ఇది॥ చేదు మింగనిదే రోగము తగ్గదు శికలేనిదే శిశువు పెరగదూ చెమట రానిదే నెత్తురు పొంగదు సమతళు ముందర తుఫాను వీచును ఇది! ఆలల పొంగుతో కడలి కాంతిలునులే కల్లోలాల చర్మితలోన (శాంతి కలువయై నిలచునులే అన్నా! అక్కా! చిన్నా! చెల్లీ అదుగో స్వర్గం భువిలో దివ్యం ! భారతదేశం. ఇది॥ ఇది దుత్తా బాబూరొవు “అవరయిజ్ఞం”

స్త్రీ

శ్రీవి నీవు

ఈ దేశపు స్త్రీవి నీవు

నా దేశపు శ్త్రీవి నీవు స్రీవి॥

అబలవంటు హద్దులలో వుంచారు

రేబవలు నిన్ను కదిలే మొద్దుని చేశారు

నీ ఒంపుల సొంపులు ముద్దుగ చూకారు

పూ బోడివి విరిటోడివి అంటూ ఇచ్చకాలు [కుమ్మరించారు స్రీవి॥

(తాగుబోతు మాటలువిని తరుమబడిన సీతమ్మవు నీవు

వలయాలిని కోరిన భర్తకు తిరగబడని సుమతివి నీవు

మొగుడోడిన జూదంలో మొలగుడ్డలు ఒలచబడ్డ (దౌపదివీవు

పతిదేవుని వరువుకోసము నడివీధిలో అమ్మబడిన చందమతివి నీవు శ్రీవి॥

తర్మడి యాజ్ఞ మీరని కొడుకుచేత నరుకబడ్డ రేణుక వీవు

బలవంతుల కోర్కెల కెరయైన కలికివి నీవు

ఎవడో మోసానికి బలియైన పడతివి నీవు

అణగారిన రాత్మిబతుకు కొనసాగించిన అహల్య వీవు

(వత్సివతవు ! భగవంతునిచే చెరచబడ్డ బృందవు నీవు ్త్రీవి॥

ఇది డుత్తా బాబూరావు *అమ్షరి యిజ్ఞం”

109

ఆన్తుల కోసం, హక్కుల కోసం చనిపోయిన ముసలివాడి తోడు కోసమూ ఉమ్మెత్త రసం తాగించి, తడి తాళ్ళతోకట్టీ పచ్చి వెదురు గడలతోటి నొక్కిపట్టి, కాష్టంపై కుక్కిపట్టి సహగమనం పేరుతోటి కాల్చినారు నాడు శ్రీవి॥ నిను చేకొన్నవాణ్ని, నువ్వు కొన్నవాణ్ని ఇల్దాలుగ కౌలచినావు నీవు అతని రుచులు మెచ్చి అహర్నిశలు వానిసవై నావు ఈ దేళంలో (పాణమున్న పీనుగవై నావు శ్రీవి॥! కేరింతల ఎయసులో పెళ్ళి చేసినాడు తండి కోర్కెలూరు వయసులో నుదుటి బొట్టు తుడిచె తల్ది గుండు గొరిగి ఒంటిపూట తిండిబెట్టె అన్న వదిన సాలెగూడు సమాజాన పురుగువోలె ఒదిగినావు నవ్వులేని జీవితంతో ఉర్విపైన తతికినావు స్రీవి॥ ముసలి మనువు కుత్సితాలు తగులబెట్టు కసాయి మొగుడి కెదురు తిరిగి పోరాడు కన్నెపిల్ట కళ్ళల్లో కట్నం కన్నీరు తుడువు "పేరుకున్న పాఠ మురికి కడిగివేయి నవసమాజ నిర్మాణపు నాందివలుకు ఇన బింబం ముక్కలు తరిగి విశ్వమంత చెరగివేయి

ఇది దుత్తా బాబూరావు * క్ష రయజ్ఞం”

110 మానవతకు మంట రంగు తిలకం దిద్దు సమతకు పందిరివేసి ఇలాతలం కమ్మివేయి మమతను పాతాశపు లోతులవరకు పెంచి మహి చరిత మార్చి వేయి నడుస్తున్న భూమికే ఇరుసువు సీవు గడుస్తున్న కాలానికి [పాణము నీవు మా మధ్యన నిలచిన మానవి పీవు దేవతవీవు శ్రీవి॥ (7-/-/8) న. ఇదీ దుత్తా బాబూరావు “అక్షరయజ్ఞం”

కదిలి శిలను నా జీవన వీణని మీటి కోటి విన్హవ రాగాలు జనావళికి వినిపించా లనుకున్నాను. నా జీవన నౌకనిండా నవజీవనామృతాన్ని నింపి సామాన్యుడికి పంచాలనుకున్నాను నా జీవన వనంలో మానవతా వృకాలను దండిగా పెంచి చల్లని గాలులు ధరి తినిండా నింపాలనుకున్నాను వ్యధార్త జీవుల కన్నీళ్ళను నా కలంలో నింపి అవస్తుత (పవంచ సాహిత్యాన్ని పునీతం చేయాలనుకున్నాను. కానీ నా కలం గుండె ఎండిపోయింది నా జీవన నౌక ఒక చిన్న రంధంతో [కుంగిపోతోంది. నా జీవన వనం దవానలంలా మండిపోతుంది నా జీవన వీణ శృతులు తప్పి అవ్మశుతులు పలుకుతోంది నన్ను నేను కాపాడుకోవడంలో చై తన్యాన్నంతా ఖర్చుచే స్తే ఈ [ప్రపంచానికి నేను చేయగలిగిందేమిటి ? 1 ? ఈ బాధ నా గుండెల్ని పిండుతోంది కష్టాలకు ఓదార్చు నివ్వాల్సిన నా కలం కన్నీళ్ళ కారుస్తోంగి. నా బాధలతో ఈ [వవంచాన్ని మరింత బరువెక్కించడం కంటే నే చేయగలిగిందేముంది ? | ? అదుకే మన దేశ స్వాతంత్యంలా నేను నిజంగా జీవచ్చవాన్ని కదిలే శిలను (7-7-76) ఇది దుత్తా బాబూరావు “ అక్షరయజ్ఞం”

అన్నలార వినరండీ...

అన్నలార నిత్యం వినరండీ

అక్కలార సత్యం కనరండీ అన్నలార॥

ఎప్పటిదో మతమంటా

మనిషిలోని మమతంతా

మంట కలిపి పోయిందంటా

మన మధ్యను శంటా తెచ్చిందంట అన్న లార॥

ముల్దులాటీ కులమంటా

కలుగులోని ఎలుకలా

నూతిలోని కప్పలా

వెలుగు చూడనీదంటా

మనసు పెరుగసీదంటా అన్న లార॥

ఇదీ మట్టి అదీ మట్టి

ఎవరో గీసిన గీత్ర

ఎదను చీల్చి పోయిందంటా

అదనుజూచి పెరిగిందంటా అన్నలార॥

ఇదీ మాట అదీ మాట

మనసు తెలుపు మ-చ్చి బాట

రాని భాష నిందిచకు

కొని భాష వుందనకు అన్నలార॥ (7-7-78)

శ | ఇది దుత్తా బాభూరాన్య “అక్షరయజ్ఞం”

నా కవిత

నా కవిత మహోజ్వల దీపికరాగం

నా కవిత దళిత గళ కదన కుతూహలం

నా కవిత లక్ష్యం మానవాభ్యుదయం

నా (వభువు సామాన్యుడు

నా కావ్య (గహీత పాలితుడు

నా కధానాయకుడు పాలికాపు

నా కావ్య వన్తువు పరాజితుల ఉద్యమం

నా కవితకు కెలియనిది స్తవం |

నా కలానికి ఊపిరి వాస్తవం! | (7-7-78) న.

ఇదీ దుత్తా బాబూరావు “ఆక్షరయజ్ఞం”

జట్లు | ఒట్టు నిన్ను నేను పేమిస్తున్నాను | శా నయ

నా మానసాకాశ శత సహ్మస నేత తారావళితో నీ అంతః సొందర్యాల్ని వీక్షిస్తున్నాను నా “అమలిన శృంగార” ఎక్స్‌రే కళ్ళతో నీ నగ్న సొందర్యా లను వాటేసుకుంటున్నాను, నా గుండె సమ్ముదపు లోతుల చీకటి గుహల్డోంచి తెచ్చిన మణి నోరాలలో నీ అంగాంగం శృంగారించుకుంటున్నాను. నా వేళ్ళ కొనగోళ్ళ రువ్వెనతో నీ కురుల కుదుళ్ళును కోటి మృదు

రాగాలతో దువ్వి, చక్కటి పావటిని సవరించు కుంటున్నాను.

ఒట్టు నిన్ను నేను (పేమిస్తున్నాను. నీ కనుబొమల తుమ్మెద కొండల మాటున ఉదయిస్తున్న సూర్యుడిలాటి ఆ కుంకుమ బొట్టుపై నా ఒట్టు. పలువరుసల ముత్యాల రాసుల (ట్రజరీలను రాపాడుతోన్న నీ అధరాల అరిణోజ్వల కాంతిపై నా ఒట్టు. దుష్ట సర్పాలు “సంపంగిగా ,భమ పడకుండా నీ నాసిక్‌ పె లైట్‌హౌన్‌లా తపక్కుమనే “ోవద్మరాగం” పై నా ఒట్టు నీ *ోతలో కొండ పైనుండి నా గుండె మరుభూమిలోకి దూకు తున్న కృష్ణవేజణి-నీ నీలి నెరివేణిపై నా ఒట్టు చిలునవ్వుల సొట్టల తామర్షతో దోబూచులాడే నీ బుగ్గల అందాల చెరువులపై నా ఒట్టు. ఇదీ దుత్తా బాబూరావు “అత్షరయజ్ఞం”

115

నీ వదనారవింద విశ్వ సౌందర్యాన్ని బరువుగా. వోయిగా మోన్తున్న హెర్కు్యులన్‌ లాటి నీ చుబుకంపెనా ఒట్టు. మెడను వాటేసుకుని ఉరోజాల నీలి శిఖరా[గాల నీడల లోయల్లో వృిశమించిన నీ ఒంటి పేట బంగరు గొలుసు బరువుపై నా ఒట్టు శృంగార శరీర సరోవరాంతర్భాగ జనిత మృదు తరంగమై కద లాడే నీ వత్ష్తోజ సొందర్యాలపై నా ఒట్టు.

విశ్వవిలసిత సౌందర్యాలను సాం దీకరించి, నీ శరీర గృహాన్ని వివిధ రంగుల అందాల దీపాలతో విద్యుదీకరించి, వెలుగుల విపులీకరణ రహస్యాల్ని దాచుకున్న శంపాలత__సీ జక్తట్రో పై నా ఒటు

టబ

పిరుదుల మృదంగాలపై విజయ దుందుభులు (మోగిస్తున్న నీ జడ విద్వాంసుడి పై నా ఒట్టు.

నదీమతల్లి స్వర్ణ రజత భరిత సలిల తరంగిణీ నిరంతర స్పర్శతో నునుపుదేలిన సైకత , శేణులను పోలిన నీ ఊరువులపై నా ఒట్టు, రాయంచకు సొగసులు నేర్పే నీ చిణు మృదు స్వర నినద మంజీర సంవృత పొదాల పారాణి పై నా ఒట్టు

ఒట్టు నిన్ను నేను [నేమిస్తున్నాను నా హృదయ సముుదపు లోతుల్లోంచి నిన్ను వూరర్తిగా కాంత్మిస్తు న్నాను ఒట్టు, (26-8-62) ఇవీ దుత్తా బోబూరావు “ అడరయజ్ఞం”

న్‌ అ స్ధలని ర్వచన

ఈ గుళ్ళ

భూమాతకు పుళ్ళు

లోపాలకు లోగిష్ళ

పొపాలకు వాకిళ్ళు

ఈ మసీదులు

మానవతకు సమాధులు

దానవతకు పునాదులు

శః చర్చీలు

తెల్ప సంస్కృతి కుర్చీలు

పోగాలపు పోకిళ్ళు

ఈ గురుద్వారాలు

జాతి గవగతికి మృత్యు గహ్వరాలు

దేశ విగతికి ఆహ్వాన తోరణాలు

ఆలయాల (పాకారాలలో

ఆగడాల ఫలితాలు

అమాయకుల శవాలు

నిర్జీవ శిల్మావతిమల్ని (బతికించడం కోసం

కోట్ల కొది సజీవ దహనాలు

నూ! చి న.

ఇచి దుత్తా బాబూరావు “అక్షరయజ్ఞం”

117

మసీదుల మాటున కై జూరుల కవ్వింపులు చర్చీల చాటున విదేశీ సారాల బుసబుసలు గురుద్వారాల గుండెల్లో

ఏ. ఆయుధాల కర్మాగారాలు ఆందుకే మరోసారి అంటాను నేను కులాల కంచెలలో ఖైదీలై పోవద్దు మతాల హద్దులలో బందీలై పోవద్దు నా సందేశం *మానవుడు” 85 నా సంగీతం “జీవితం” (29-12-

ఇది దుత్తా బాబూరావు “*ఆక్షరయజ్ఞం”

ఆలోచన మెదళ్ళను కదిలిస్తుంది. కుదుళ్ళను కుదిలిన్తుంది మొదళ్ళను పెకలిస్తుంది. దిగుళ్ళను తొలగిస్తుంది, (14_1-86) వది దత్తా బాబూరావు “ఆక్షరయజ్ఞం”

వయసు పెరిగినా మిసిమి తరగని “కాలం” కడివెడు మంది బిడ్డల్ని కన్నది. ఆరవైమంద్‌ బిడ్డల్ని కన్న కాల కన్య బొవుకున్నదేమున్నది వాధల్నిదప్ప. [1వభవ చనిపోయిన రోజునే విభవ జన్మించింది. సమాధికి దుఃభించాలా ? పునాదికి పులకించాలా * రూపంలో ఒక మైనా [వకోవంలో పలువిధాలు అరవై మంది అరవై అనువమలు, అరవై మంది ఆరవై నిరువమలు. విశ్వవిపంచిపై ఆనంద రాగాలావన చేసిన “ఆనందం” కరుణ రహిత కసాయి “కుమారి రాక్షసీ” విచక్షణా రహిత వివేక శూన్య “(కోధనో పుట్టుకతోనే ఊవిరితిత్తులు చెడిన కక్ష యా?” పీరంతా *'కాలం” కన్న కూళతుళ్ళే! విశ్వచరితకి ఒకటి ఊపిరి హ్రోస్సే నాశనానికి మరొకటి నాంది పలికింది. కన్న కూతుళ్ళ నడకలు భూమిమై ఎన్ని సుందర నందనవనాలు

• సృష్టించుకున్నాయి 1! అక్క- చెల్లెళ్ళు నడవడికలు ఎన్ని శోక తప్త హృదయ'ఘోషల్ని పుట్టించాయి. ల నన నా న ఇధి శుత్తా బాబూరావు“ అఆతరి యజ్ఞం”

120 ఓ చిర యౌవన! నీ సౌగసులు తెలియ నా తరమౌనా! కాలమా ! నీ జీవితం అనంత నిత్య నూతన సౌందర్యం. విశ్వకటాహంలోని [గగహచ[క తారకా గోశకాలు నీ ఆప్పరూవ సౌందర్య సాధనాలు. సీ కాటుక కనుబొమల కొండల మధ్య ఉదయి=చిన అరుణ వర్ణ బింబం. నీ ఐదువ తనానికి నిత్య శోభిత కుంకుమ చిహ్నం =నా “భూమి తల్లి", చా విశ్వవాటికల్నో నీ [పేమను చవిచూస్తూ తమ చిట్టి పాదాలతో ఎన్నిసాద్ద నీ గుండెల్ని తన్నాయో నీ కన్న కూతుర్జు.సంవత్స రాలు అకతాయి తనాన్ని నువ్వు సంతోషంతో. గుండెలమై. ఆడించు. కున్నావు. మమతల మత్తుల్లో బాధల బరువుల్ని భరించావు. ““తొల్టి'*వైన నీవు “తల్లిగా తల దించావు. వాళ్ళను పెంచావు నా తల్లి ఆభ్యూవ్చి**న్సి వీ ఓక్కొక్క బిడ్డ ఒక్కొక్క-రకంగా ఆదరించింది. ఆశీర్యదించింది, విమర్శించింది విస్మరించింది. పహూంకరించింది. అహంకరించింది. కాలమా | చీకటి వెలుగుల ఇద్దరి మ్మితులకు ఉమ్మడి ఖార్యవు నీవు, అందుకే నీ సంతానంలో ఇన్ని అంతరాలు, మంచీ చెడుల తారతమ్యాలు, నయ న. వ

121 నీ జీవనంలో న” ఎన్ని నవ వసంత కుసుమాలో ? ఎన్ని వికృత [(నచండ [గీష్మతాపాలో రల మరో వషష్టివూ రి చేసుకోటోతూ “కయా”ని కన్నావు. ఇళ చ జ చి ఏ వతి [వణయ ,పోత్సాహ ఫలితమో ఈ కూతురి పుట్టుక తోబుట్టువు గిట్టుకతోనే, తన పుట్టుకలోనే పీలగా. కదిలే చీపురి పుల్టలా నిలబడిన నీ అరవయ్యో కూతురు నా”*భూమి"కి ఏమివంచనున్నదో ? నా భూమిటై ఏమి పెంచనున్నదో? భయంతో కాలం కళ్ళల్లో గ్మిరున సీ తిరిగాయి, రేవటి కుటిల ఊహల ఊసర వెల్లులు “కాలం కళ్ళల్లో కదలి పోతున్నాయి, ఎ[రజీరలుగా ఒదిగిపోతున్నాయి. “కాలభామిని” తన నుదుటి బొట్టును తడుముకున్నది. _ అసంకల్పిత [పతీకారచర్య. ఒక్కుమ్మడి కోటి గునపాలు గుచ్చిన వొాధ |!

శతసహ సాక్షి _ శ“కాలంొ కళ్ళు విప్పి తన నుదుటిబొట్టు “భూమి"”ని తడువుకొని ఎల్లలెరుగని విశ్వ సమ్ముదంలో (వతి

బీింబంగా చూసుకున్నది. అందులో కోటి “సమస్యల వ్యా ఘాలు” గాండిస్తున్నాయి. శతకోటి “స్థితిగతుల సింహాలు” గర్దిస్తున్నాయి. అనంతకోటి గార్జబాలు ఆహంకరించి &ం[డ పెడుతున్నాయి. అజ్ఞానపు జీవసముదాయాలు కొన్ని ''వరమాణువు''తో పిచ్చిగా

సరాచికాలాడుతున్నాయి.

ఇధి దుత్తా బాబూరొోవు “అక్షరయజ్ఞం”

122 అధకార స్యందనంపై ఊరేగుతూ అస్త్రం స్పృతిని చేస్తున్నాయి. అనల వేరీకను నిర్మిస్తున్నాయి. ఈ దానవత్వం పెరిగితే _. ఆ మానవత్వం 'తరిగితే కాలకాంత నుదుటి కుంకుమ _ భూగోళం (బద్ధలవుతుంది, అది వ్యర్థ మవుతుంది. కాలం గంగా ఖాగీరథీ సమాన మౌతుంది. భావికాలపు లోతుల్లోకి వరి[కమించి వరిశీలించిన కాల జవ్వనికి జ్వరం వచ్చింది. నిన్నటి వరకూ అనంత విశ్వరచనలో జీవమున్న అరుదైన (పాణి ఆభ్టూవ్సి*% ఈనాడు ఆ నిర్రీవప్పు ధూ+లో జీవరాసులు లేవు. ఉషస్సులు లేవు, ఉగాదులు లేవు. ఆమని లేదు. ఆనందం లేదు. జలాలు లేవు. పొలాలు లేవు. చిత విచ్శిత జీవరాసులు లేవు. (నకృతి లేదు. పురుషుడు లేడు. నియమనిస్థలు లేవు, సృష్టిలో పరిపుష్టి లేదు. కాలం కళ్ళు నులుముకున్నది దిగులుపడ్డది. గుండెలవిసేలా యేడ్చింది. కాలం కొద్దికాలం మూగబోయింది. ఊపిరి గట్టిగా పీల్చి ఉగ్గబట్టింది. పం ఇద్‌ దుత్తా బాబూరావు “అక్షరయజ్థం”

123 కన్నీళ్ణు తుడుచుకుని సన్నగా. విరాగిణిగా నవ్వుకున్నది. నవ్వు దొంతరలలో ఆమె శరీరం '“విల్లు”లా వణికింది. కాలం అన్నది "నేను అతి [పాచీనను చిర నవీనను. నేను ఆది మధ్యాంత రహితను. నా గమనం కొనసాగుతుంది. నేను నిత్య సుమంగళిని. _ నిత్య గర్భిణిని. నా చుట్టూ నూతన గోళాలు సృష్టించబడుతాయి. నా ఆలంకారాల్లో ““భూమి* దిష్టి చుక్కగా మిగిలిపోతుంది, నా అందాలు ద్విగుణీకృతమౌతాయి. తాత బుద్దులను మానుకోకపోతే నరావతారం నాశనానికి నాందీ వలుకుతుంది. జీవగడ్డ మనుగడ కరువై మట్టిగడ్డ అవుతుంది. నరావతారం నిదానిస్తే, తిరోగమాన్ని నిరోధిస్తే నాకెన్నో షష్టిపూర్తి ఉత్సవాలు చేయవచ్చు. కాలం కదిలింది. కనుచూపు మేరకు ఎదిగింది అప్పుడు కవిగా, సత్యాన్వేషణ రవిగా ఆళల తోరణం గట్టి కాలం కన్న కూతుర్ని ““కష్షయ"ని ఆహ్వానించాను. '““నండెలోతుల వేృతన్నీ 'పెదపి వలుకుల వరిఢవిల్లిన [వజయ సుందరి స్వాగతం, ఇది తుత్తా వాబూరావు “అకరయజ్ఞం”

124

రాగరంజిత రమ్మడోలిత రత్నమాళిని రాగిణీ స్వాగతం. స్వాంత సాగర తీరనివాసినీ ! సువాసినీ! సహవాసినీ |! సనాతనీ | స్వాగతం, విరాళ విలోక వివర్తినీ విద్యాధరీ ! విధురాధరీ ! విదుషీమణీ 1 స్వాగతం. (10-4.1986)

(అత్ష్యయనామ ఉగాది సందర్బంగా (వ్రాసిన కవిత) ఇది దుత్తా బాబూరావు “*ఆక్షరయజ్ఞం”

వధువు సంతలో _ వేలం పాటలో కొనుక్కున్న మగమనిషికి కలకాలం ఊడిగంచే సే వెరిబాగుల వింత బానిస (11-4_86) ఇది దుత్తా బాబూరావు “అక్షరయజ్ఞం”

వరుడు పది రూపాయలు తీసుకుని పడకసుఖం వంచిస్తే వతితంటావే నీ జీవిత భాగస్వామ్యం కోరిన ఆ అఖాగిని నుండి దండిగా డబ్బు గుంజావ్‌ వరుడా ! వరకట్న జ్వర పీడితుడా ! మరి నిన్నేమనాలి ?!? ““మగ వేశ్య'”ందామా ? మరో బూతుపదం ఉపయోగిద్దామా ? (2 (12-4.86) ఇది దుత్తా బాబూరావు “ఆక్షరయిజ్ఞం”

పాపం ఆడపిల్ల పుట్టిందట । న్‌ ఈ గూబకంటుకుంది వూమ ఇచ్చిన టెల్మిగాం గింగిరాలు తిప్పింది “ధామ” రాసిన ఉత్తరం కాను కష్టమైందట | డాక్టరమ్మ పుణ్యాన తాను తేరుకుందట |! ఆడబిడ్డ ఏడుపు తగిలి ఆడపిల్ల పుట్టిందట | ఊరడిల్దితే మరోసారి మగవాణ్ని కంటుందట 1? | అమ్మ రాసిన జాబుకి అసలు లేదర్ధం ఇరవై యేళ్ళకు కాటువేసే కట్నం గొడవ చెప్పి భయపెడుతుంది నన్ను తడవ తడవ ఇప్పుడైనా దేవుణ్ని నమ్మితే సరేసరి గడప తొక్కుతుందట “మగసిరి తండి చేళాడొక 'పాచ్చరిక ఖర్చు తగ్గించమని పెచ్చరిల్లక చెల్లెలు రొసింది ఉత్తరం ఈ ఆడపిల్ప జననం తన ఇంట్లోకి సిరి వచ్చినంత సంబరం పుటిందట తన కోడలు శుక్రవారం మ! బుజ్జిగాడికి బుస్కోటు కుట్టించమని అప్పుడే అధికారం | ఇది దుత్తా బాబూరావు “*ఆక్షరయజ్ఞం”

128 పక్కింటి పెద్దమ్మగారి జాలి చూపులు నాపై నిండిపోయాయి కుప్పలు తెప్పలు వెనకింటి తాతగారు వీపు నిమురుతూ ఆఫీసులో “స్వీటు! వంచాలనే కోర్కెను ఆదిలోనే సీరు గార్భాడు అయ్యో ఆన౭దరావుకి ఆడపిల్లట [ ఆఫీసులో అప్పల నర మ్మ సానుభూతి బావమరిది సరసం కుక్కతోకని మెలిపెట్టి ఏడిపించిన వైనం పం! హూ. పొరా ఆడపిల్ల పుట్టుక ర్సా ట్‌ తీరని కష్టాలకు మొలక |! జౌరా ఆడపిల్ల జననం మనస్సును చేస్తుంది ఆఅతలకుతలం ! | అత్మ తిరగబడి అర్థరాతి వెన్ను కట్టింది. “ఆడపిల్ద” లోని ఆత్మీయతకు అర్థాలు చెప్పింది సానిదానిలా సానుభూతిచూపే ఈ సంఘు ఒక అషాఢభూతి 1 “అమ్మ”ను కన్నాననుకుందే ఆది మాసిపోని ఒక మధురానుభూతి నా “తల్లికి జన్మనిచ్చిన నా ఉ త్త్రమార్థం ॥ నా జీవితానికే ఓక వరమార్థం (1 రేపే రాయాలి అభినందిస్తూ “భామ”*కో ఉత్తరం. (18.4.1986)

కో రాల కడలి కాలం కాటేసిన తల్చి మీదికి ఎగ్మబాకే చంటాడి పెదవిపై

పాలచుక్కగా నిలవాలని వుంది. ఆఖరి శ్వాసలో కూడా బిడ్డడికి పాలు తావడానికి [యత్నించిన ఆ తల్లి సమాధిపై పూలమొక్క-గా మొలవాలని వుంది. కట్నం జమ చేయడంలో వక్షవాతం పాలుబడ్డ తండి చేతి కరనై నడవాలని వుంది.

అనలవేదికలాంటి అత్తారింటికి వెశ్ళే వెలది ము:జేతి గాజు ముక్కనై పగతుర గెలవాలని వుంది సుఖరోగాల ర క్తవంకంలో కూరుకుపోయిన వెలయాలి మేనిపె చందనపు మైపూతగా అఆలది కొనాలని వుంది,

• కరకు రక్షక భటుడి గుండెలో కరుణరసం ఉప్పొంగించి ఎడతెగని కంటినీరునై పారాలని వుంది. సవతితల్లి చితహింసలకు బలిల్రై దిగుడు బావి చెంత చేరిన ఒక చెల్లి తల్లినై (బతకాలని వుంది. ఆమె. జీవిత ఎడారిలో ఆశల ఒయాసిస్సునై మెదలాలని వుంది. చాద స్తపు జ్యోతిష్యం ఆమెను చెజువులోకి తోస్తే, బూరుగ తెప్పనై ఆదుకోవాలని వుంది.

ఇది దుత్తా బాబూరావు “అక్షరయజ్ఞం”

130 మురికిలోని పద్మాల్ని చూపుతూ [బతుకు విలువల్ని పువ్వుల్లా వికసింపజేయమని చెప్పాలని వుంది యౌవనో।దేకపు కబుర్జ వరదల్లో కొట్టుకుపోయిన అబల ““అత్మవిక్వాసం' 'గా అంకురించాలని వుంది. నల్పటి కాటుకగీత కంచెనై ఆమె కంటి వెలుగును కాపాడాలని వుంది. “నాయిక” అవుదామనే ఆళతో తన అందాల రాల్ని సిసీ మాయా జగత్తులో అమ్మకానికి కుమ్మరించిన అమ్మడి వెన్ను జీవితంలో చేదు నీడల్లో బతుకు తీపిని వెదికే రీతులు తెలికే ఒజ్జగా మారాలని వుంది. ఆనాదరణకులోనై వీధినబడ్డ ఓ ముదిఒగ్గు భికుప్శాతలో అన్నపు గడ్డనై నిలవాలని వుంది. రసహీనమైన ఆమె జీవనయా।తలో చల్లని నీడనిచ్చే మృరిన్తై 'పెళగాలని వుంది మొండి మొగుడి అధికారాన్ని మౌనంగా భరించే సాం్యపదొయపు ఇల్హాలి గుండెల్లో (వళ్నార్థకపు తొలి పొద్దునె పొడవాలని వుంది. నిదురించిన ఆమె గుండెను కుదిలించి తిరుగుబాటు వాగునై సుడులు తిరిగి పారాలని వుంది నత వ్రెది దత్తా కాబూరానవృ “అక్షరయజ్ఞం”

131 ఆరళ్ళు పెట్టే అత్తగారికి ఆఖరికూతురునై పుట్టి వదినకి చేదోడుగా నిలవాలని వుంది ఎండిన ఆమె కట్నం కన్నీటి చారల్ని సానుభూతి శీతల జలంతో కడగాలని వుంది. దిక్కులేని బిచ్చగత్తె [పసవవేదన పడుతుంటే మంత్రసాని గా మనగలగాలని వుంది. వరిగడ్డి వడకగా కుదిరి ఆ చూలింతను బాలింతగా (బకికించాలని వుంది, త్రీ శబ్దం ఎక్కడ విళ్శబ్దంగా రోదించినా అక్కడ నా ''అక్షర ఘోష” వినిపిస్తుంది. త్రీ రత్నం ఎక్కడ “నిర్బంధం” తో తలవడినా ఆక్కడ నా * అక్షర ఘోవ” వినదిస్తుంది. (14.486) ఇది దుత్తా బాబూరావు “అక్షరయజ్ఞం”

పుస్తకొలు మనీషిని కలవడానికి కాలం కలసి రాకపోవచ్చు. మనిషిని చూడ్డానికి కణం తీరిక లేకపోవచ్చు. మనసులో మాట చెవ్పుకోవగానికి సమయానికి మనిషి దొరక్కపోవచ్చు కాని...ప్ప స్తకం ఒక [ప్రాణమ్మితుడితో సమానం పుస్రకం ఓ కాంతి కపోతం ప్పుస్రకం ఒక ఉద్యమం పుస్తకం ఒక ఊపిరి పుస్తకం ఓ జీవితం ఈ కలమికకి తీరికల తీర్మానాలతో నిమి త్రం లేదు ఓపికల ఒవ్పందాలతో వనిలేదు, కొలం కలసీరాకల కష్టాలు లేవు. పుస్తకం భార్యులా బాధల్ని పంచుకుంటుంది. పుస్తకం తల్రిలా ఓదారుస్తుంది. పు్రకం మిృితుడిలా మేలు చేస్తుంది. పుస్తకాలు మహోన్నత మానవ మ స్తకాలు సమున్నత నాగరికతా హిమళిఖరాలు ఇవి నా స్నేపితులు.__అందరి కంటే ఆత్మీయులు ( 15-ఉ86) ఇ ఇది దుత్తా బాబూరావు “అక్షరయజ్థం”

వాహిని

జీవితం ఒక నది

జన్న్మగిరి నుండి బావు సరస్సుకు దూకుతున్న ఒక వాది.

ఈ (పయాణంలో ఎన్ని విచ్శిత సన్నివేశాలు

ఈ [(వమోదంలో ఎన్ని సచ్చిత పకృతి కుడ్యచ్చితాలు !!

ఖాల్యం---

సుందర హిమవన్నగ శిఖర వనమూలికల్లో గంతులువేస్తుంది.

తల్లి పేమను పాలలా చప్పరిస్తూ చనువుగా దోగాడుతుంది.

టోసినవ్వులు కుప్పలుతెవృలుగా కుమ్మరించి కరకుదనాన్ని మోసగిన్తుంది.

యౌవనం...

ఇది ఒక జలపాతం

ఆవేళాల పిలుపుకి పులకరించి పరవశిస్తుంది.

అనుభవాల రాళ్ళకు ఢీకొని నురుగులు కక్కుతుంది.

ఈ (వవావాంలో ఎన్ని సుందర వసంత తీర శాద్వులాలు !

ఈ (వకోపంలో ఎన్ని భయంకర [గీవ్మ జ్వర దర్శనాలు 11

అఆళల లోయత్లోని ఇరుకుదనానికి, గుండెకు ఒరిపిడి పుండ్లు

పుడతాయి. ఇది దుత్తా బాబూరావు “లక్ష రయజ్ఞం”

134 ఆలోచనలు పాయలుగా చీలి కనిపించిన (వతి కొండనూ చుట్టి ఆఖరికి అలిసి ఒకటవుతాయి. ఒక మర్మగర్భిత మైదాన తీర (వవాహం వెసులుబాటు ఎక్కువైన నిర్వేద సైకత తీర స్పర్శితం ఉబుసుపోకకు వ్యుత్చత్రి అర్థాలు వెదుకుతున్న అనంత వేదాంత తత్వం వెనక్కి. చూసుకుంటూ తన వేగపరిమితిని లెక్కగట్టుకుంటున్న ఊపహాగణితం. జీవితం ఒక న్చి మరణం దాని వరమావధి నది సముదంలో కలునుంది, జీవితం మరణంతో ముగినుంది, చావపుట్టుకల గిజగాడి గూడులో తన్నుకుంటూ, అభాత పకృతి సమ్ముదపు లోతుల్ని వెదకాలనుకోవడం చిన్నపిల్హలు సాగరతీరంలోని ఇసుక రేణువుల్ని లెక్కగట్టడం లాంటిది, అల్పజీవితంతో హద్దులేర్పుగన్సి ఆకాశపు అంచుల్ని కొలవాలను కోవడం లెక్కల్ను నేరుస్తున్న పసిపిల్షలు ఇసుకతిన్నెల పై “వెన్నెల కువ్పలాట ఆడటం లాంటిది. 174.56. ఇది దుత్తా పొబూరావు క ఖ్రక్షర్ర యజ్ఞం”

అ ౧ ఏత ౦ యూ తూర్చు కొండల్లో తొంగిచూసే తొలిపొద్దు సీ కనుబొమల మధ్యన కుంకుమబొట్ట మధ్యాహ్నం మండు టెండ సీ అధరాలపై బెదురుతున్న ఆగహం, అందాల సాయంకాలం నీ బుగ్గలపై సింగారించుకుంటున్న లేతగులాబీ సౌందర్యలేవనం. పడమటి కొండల్లోకి దూకుతున్న సూర్యుడు వాలిన వీ నీలిగులావీ కనురెప్పలకు వ్యాఖ్యాత, వెండితీగెలా వంగిన చవితి చం[దుడు నీ కురుల పై కుదిరిన అందాల వెండి పిన్ను ఆకాళశలోకంలోని వివిధ నక్మతమండలాలు నీ వేజీభరసింవోసనం పై వేళ్ళూనిన “రాళ్ళబిళ్ళో లోని రంగురంగుల రహస్యాలు,

• ఒడ్డును ఒరుసుకుండున్న కొండవాగులు పడి లేన్తున్న నీ ప్రర్రవాల ఉచ్భ్వాస నిశ్వాసలు. ఎల్లలెథుగని పచ్చటి వైరు పొలాలు నువ్వు కట్టిన ఆకువచ్చని పట్టు వస్త్రాలు, ఇది ధుర్తా బాబూరావు “అక్షరయజ్ఞం”

136

వాప వెలసినాక కదలిన మబ్బుతునక నీ మోము కడ్డం తొలుగుతున్న సిగ్గువరదా, ఈ చీకటి సీ న్మేతాంచల సీమల్లో నిలిచిన కాటుక రేఖ ఈ వెన్నెల నీ శరీర దివ్యగోళంకై పారిన తత్ర సువర్దసోన., (డేయసీ |! పకృతీ! ! సూర్యవీంబం సీ నుదుటి బొట్టు చందవంక నీ జడ పిన్ను నక్షతం నీ తపకు ఆకాళం నీ నడుము అలలు నీ రొమ్ములు కదిలే చేపలు నీ కళ్ళు “ఉదయం” సీ బుగ్గ “సాయంతం” నీ సిగ్గు మధురిమ నీ వాక్కు చిరుగాలి నీ నడక సుడిగాలి వీ విసురు ఎండనీ నిట్టూర్చు అహోసమ్ముదం నీ హృదయం ! ఆఅద్బ్వైతం మన (థ్రణజయం! | (19-4-86) ఇది దుత్తా బాబూరావ్ళ “అక్షరయజ్ఞం”

అంతర్ముఖుడు బీకటిని తిష్టే ముందు నిన్ను నువ్వే ఆకట్టుకో లోకాన్ని తెగనాడే ముదు నీలోకి నువ్వే దూకు. ఆలోకపు తీరంలో కూర్చుని “జీవితి' పుస్టకాన్ని తార్కిక హస్తాలతో విప్పి చూడు. నరాల నదుల్లోనుంచి గుండె సమ్ముదంలోకి కొట్టుకుపోతున్న కుళ్ళిన నీ రక్షాన్నడుగు. కండరాల కత్తుల్ని సాగదీస్తున్న నీ ఊపిరితిత్తులకొలిమి వదిలే బొగ్గుపులుసు వాయవునడుగు శూన్యంలో దిక్కులేక (చేళ్శాడుతున్న సూర్యుడి లాటి నీ గుండె నడుగు నీ [భూమధ్య రేఖలో కాలు గాలిన పిల్టిలా తిరుగు తున్న " న్యాయవాది “మనసు మర్యాదరామన్న నడుగు. నత తాల్ని పొట్టని బెట్టుకుంటున్న బీకటి గుహలాంటి నీ కక్షినడుగు ఒక దాని వెంట ఒకటి తరుముకుంటూ తన్నుకుంటూ పరుగులేత్తే సూర్య చందుల లాుటిసీ కళ్శ్ళనడుగు విశ్వకటాహం లాటి నీ బ్యురనడుగు నువ్వు వ్‌ మాతం మంచివాడవో తెలుస్తుంది. అందాకా లో కాన్ని నిందించకు (పతిదానికీ స్పందించకు. (214.86 న. ఇది దత్తా బాబూరావు “అక్షరయజ్ఞం”

నాతో నేను మాటల్ని వెన్నెల్లో తడిపితే పూలబాణాల్దా అవతలి మనసును గెలుస్తాయి. మాటల్ని “ఎండ” జెడితే శృతుళక్తులు [కూర కుఠారంలా విజృంభిసాయి ఇనుమూ -_ కరా కలిస్తేనే గదా గొడ్డలయింది. కొమ్మను కలుపుకోబట్టేగదా ఇనుము చెట్టును నరకగలిగింది. మెలగా మాటాడం మొదలెడితే తాటిచెటే తలలూపుతాయి ఛా మ గ. లే చల్దటి చూపుల్ని పసరిస్తే చిటారి కొమ్మని పూలు సైతం శిరస్సుతో ముద్దులాడుతాయి. ఒక చల్చిటి మాటకి |పక్ఫతే వర్తవశిస్తుంది ఒక చల్టడి చూపుకు ఎదటి మనసు పులకరిస్తుంది. &లే బాబూరావ్‌ 1 నీ యద్ధం మనిషిపైన కాదు === మనసుమైన 1 వీ యద్ధం భాష పైన కాదు *ఇ ౪౪+ కావం పైన . (2-4-66) న ఇది డుర్తా బాబూరావు “ఇషరయజ్ఞం''

జీవితాశ ఈ భూమి నా కింత తిండి బెట్టింది ఈ నేల నాకిన్ని పాలు కుడిపింది ఆలోచనలు ఎరిగి నామెదడు వదునెక్కింది ఆళలను పొదిగి నా ఎడద బరువెక్కింది ఇక్కడ చార్వాకుడు (వశ్నించడం నేర్పాడు ఇక్కడ సత్యకాముడు నిజం చెప్పడం చూపాడు ఇక్కడ బుద్ధుడు ఆతిగా ఆశించడం ఆపాగ ఇక్కడ చెఅకుడు గుండెల్లోని కండల్లోని ములను తీకాడు ఇక్కడ సుశతుడు నరాల నదుల్తోని తీపి జబ్బును వెలికి నూ! లాగాడు బసవేశ్వఠుడూ (బహ్మనాయుడూ బలహీనుజ్ణి ర్‌ం చడం నేర్పారు. అసమానతనీ, అదృష్టాన్నీ రచృకీడ్చారు. వేమన, పోతులూరి వీర్మబహ్మన ఈ మట్టిని అన్నంగా తిని నా ఆలోచనలకు రూపునిస్తా ఈ బురదని పాలలా తాగి నా ఆవేకానికి ఊపిరిపోసా తల్చి కట్టిన వీర అతుకుల బొంతే కావచ్చు అమ్మ పెట్టిన మెతుకులు చద్ది కంపే కొటొచ్చు న! ట్‌ య!

140 వీర పాతదని చింపివేయను అన్నం ఆరిందని విసిరి కొట్టను (పకృతి కాంత అందాల బుగ్శలపై నిగ్గుదేలిన వివిధ సిగ్ధల రంగుల్ని పులిమి, నాదేశపు మగ్గంపై అమ్మకి అందమైన కోకల్ని నేస్తా విశ్వవనిలో పులకితరైైన వసంతరుతు కన్య పెదవులపై పల్దవించిన మాటలు మామిడి చిగుళ్ళను మేశ, కోయిలనై నాదేశ భాపలో కోటి రాగాలు తీస్తా వెలువడని జగతి సుందరి నగ్నశరీర సౌందర్య రహస్యాలు తడివి తడివి, వెలికి తెచ్చి, నా తల్టిపోకకి తగిన అందాల రాస్తాలు వేసా ఎగురుతున్న ఎరరని దేశవటాల్ని చూసి అభినందిస్తూ గంతులేస్తానే గాని, శివమెత్తి, సాగిలపడి, నా నడినె త్రిన కాషృంచి నన్ను వరిపాలించ మని దేదెరించను నావేళ్ళు నేనునరుక్కోన్స నాఊళ నేను వదులుకొన్స నాతల్టీ పరువుని గంగషాలు చేయలేను వివిధ ర ంగుల్ని నేను (వ్రేమిస్తానే గాని నా అసలు రంగును మాసిపోన్సీన్స న. పతనాలు. ఇడి దుత్తా బాబూరావు *ోఆ్కక్షరయజలో లే

141 కన్న బిడ్డగా నేల కొరుగు తానేగాని కాని స్వర్గాలకు దత్తతపోను, నా “తిండి ఈనేల నా *కండి' ఈ భూమి పుడతాను నిజంగా వీ లైతే మళ్ళీ మళ్ళీ (1ఉ-5-86)

ననన ననన. ఇది ధుత్తా బాబూరావు “అక్షర యబ్లం” కా

బంధం ఈ జనంనా “జీవనం రా జీవితాన్ని కవ్వంగా చేసి

ఈ పాలవాగు నుండి హాలాహలం చిలుకుతా నా అనుభవాలతో వెదకి వెదకి

ఈ తేనె వాగు నుండి వెన్నెల్నీ-చం[దుణ్ని సాధిస్తా ఈ పాలవెల్టిపై తెప్పలా తేలిపోతా ఈ పేమవెల్టిలో కుప్పలా కూలిపోతా ఈ జనంనా ' నందనవనంి” సంతోష చైైతంలో కొమ్మల్లో పూలగుత్తి నై వరిమళిస్తా సంకావ గ్రీష్మంలో ఎండిన సెలయేరు నై పరితపిస్తా ఈ ,కేమ వనిలో పాలపిట్టనై ఎగిరిపోఠా ఈ పూల తోటలో ఎండుటాకు నై రాలిపోకా. (21-0-86) ఇది ధుత్తా బాబూరావు “అక్షరయజ్ఞం”

బాబోయ్‌ "రాజకీయాలు: ఈ ఊసర వెళులతో సమంగా నేను రంగులు మార్చలేను. ఈ ఊకదంపుడు ఉవన్యాసాల ఉరవడిలో నేను కొట్టుకుపోలేను మనసునింగా విషం నింపుకొని సంతోషపు అత్ర్తరుని నా ముఖంపై చిలకరించుకోలేను. నవ్వుల విషవలయంలో బిగించి (వత్యర్థిని మోసపు తై జారులతో హత్యచేయలేను. ఊహల కందని ఈ ఊబి లోతుల్లోకి నేను అడుగు పెట్టలేను. మాటలకీ చేతలకీ పొంతనలేని ఈ (బతుకు (బతకలేను, గాలివాటుకు తెరచావన మార్చడం చేతగాని వాడికి రాజకీయం ఒక చేదుపాట ! రాజకీయం ఒక చావుకేక !! ఆందుకే-_ ఊరించే ఊర్వశి లాటి ఈ రాజకీయాలు నాకొద్దు ! నన్నేనాడూ విడనాడని కళా సాహిత్యాలే నాకు ముద్దు ! ! (4-5-86) ఇది 'దుత్తా బాబూరావు “ఆక్షరయజ్ఞం”

దివాకరాస్తమయం౦ నిత్యనూతన స్వరతరంగిణి తెలుగు పావన గంగ దుఃభిశమతియై వెరెత్తి వివశయై ఊరేగుతోంది. అనూహ్యా అకాల కాలనృత్యం (తిలింగ హిమవన్న గశిఖరాగాన్ని “ కుదిపి వేస్తోంది. పుస్తక హృదయానికి తగిలిన దెబ్బకు ఆక్షరాలు విరామ మెరుగని వినాయక గంటము విషజ్జవదన యైనది- చరువుల తల్లి కలం కంట సీరెట్టి కాటుకకార్చింది. “వా అకరయజ్ఞానిక” పస్తావన పలికిన, ఉద్గాత గళ నినద సెమవేద సంగీత ఘోష మధ్యలోనే సద్దుమణిగింది దివాకరా సమయం “అక్షర మై” సాయం సంధ్యావందనం ముగించింది. ఆయన ఊపి “అక్షరం” ఆయన ఊపిరి *అకరం” ఆయన జీవితం *అక్షరం” ఆయన ఆయువు *ఆషరం అక్షరానికి చావేమిటి మనవెరి గాక 1 అవరానికి చావేమిటి మన వెరి హైక్‌ 11 (క్ర ॥శే॥ థ్రీ దివా క్రమ నిజ్రాగా) కాళ[్షి “0కి గే నాళ బే దుకో భీచారావ్లచఆకరయజంో కోస 1 కే / స న కీ కక

క ర న య. స్‌ో స్‌ న్‌్‌ | ర స ఇ త్‌ వ! క్ష గ ర గగ (| ల సళ 4! |... 111: లో ల. ళం. చ... న... ఉట ! త యి గా? యన స [న సీ. నం! గ ష్ష్‌. భా. కన... టి సే ళాటు న్‌ న ననన హాన్‌ ప టట షు. చం శే జ డు గ (1 / వ స. భే! ల. స. ల ల న ౫! మ నం. ర 12 సలు ట్‌ ॥ మ ౦ ఓ తట లం న తస మం! న? స్ట్‌ క జలే 1. టు! ళ్‌ శక్‌ = న్స జ కళ్లి యళ తాప శ్ర గ్‌ లలో ర్స న ్ట్‌ క్‌! ్గ స్‌ 1" -? 1? గ ము ట్టు స నట్‌ న్‌. / క క ట్‌యు, స్ట క్‌ గు గ జీ టల (7 న. ము. ల (వ చ స లిట్య టి ఛు క బంటు? గు! వరన 1. మ వట చు వ న. ట్‌ టు త్ను ల చ! క. మ స శ, “సస జే ఈ స ఒకళ్ళ షా” ల లలన స్‌ ర జు న బా మ ల్స్‌ క. ॥ న గన్‌ 0 ఇమిడే ల. 22 య పస. వు ఫ న + న. సట చ ల. మ చాల ఫస టీ న ో ట్స ష్‌ ళ చ తే “సే కచ నో [ట్‌ . ప క పట స ట్‌ | న స = లీ న్‌ టం రే టం. వచన ళ్‌ టి... న్న ్ట నం రం. | సరేలే సం పతే నన్న భన డం. ల ర జ్‌! సే గే నము స న ప. సు నా లల రు ? 21 (| సోలో స శ ంనమ్యష హా

• జ్‌. ను నష్ట స స కన గప ంన య. . ర సో వ యో యో ర్‌! ర యర తా నీట. స! ల మం వసి హో నస 41 శ్‌ ళో భ్‌ య్‌... ట్లో ఈ సు ల. . ... ( న లే మ తట్‌ హ్‌ పం గన వ. స. (త న్లో చ. షడన్‌ ఆతా మేసన్‌ గోల్‌... క్రో... పో క వ. న మ ల్‌ సీ జగన ట్‌ మ నం. సు ఆ! స ర న