Telugu Agnatha Veerudu_0 - anilvaranasi/indianlanguages GitHub Wiki

• జ ” ఎని గా. శో. షన. స్స! స్క. తం ల్‌ (్‌ .. స. | వీట బాల ౮ఆలుథయటావ్వు ళ్‌ డూ క్‌ సు గ్‌ న టి ల్‌ నం కై / న కేక్‌ ఇ శ వ జ్‌ వ ట్ల | సా ౧. తలో న. త, న్‌. ర . అభ . త్రం 16 రబ... త! హమ ॥ వనిత 1. న జ శ నో న వ్స్‌. క్యలనళ వవ ః / మ. హన ను. .. ఒస్తే క ॥ చళ్ల క ౧.) ఆటగా." ణ్‌ ల య శ? చ _్‌ ల... టై ల్‌. న. .. క. ము సు న. వ త స, సం క టు 1 శ్వ తే! . టల న. క క్‌ లం వ న “న ప. క్‌ న్‌ మ గ్ర న్‌ స్‌ు. న క గ్‌ యళ ॥ ఎస ష్‌ చ్‌ ళ్‌ వవ... శ వక ఆ టా ౫ సాలన్‌, సు న య న? ఓ కస... టి శ్‌ సో ల శ న క్‌ ళో సు టాం ప | న ష్‌ క! | సలం నస. . ళ్‌ న న జ మం 7 న తే” / వు మ క క న స వ నం పో. ఎన్న న న య | వం మం ఎ అథనస యయ నము యం !? టే ర చల య న (| నట. క న సలం లం ( వు? సే జ. చుటు వ. న ఆక ల! క రి కటకం | సనా. నం న . “ ను ఫై! ” | శ సన క. | / శ " | న ని నై . ॥ / | టి పనే సల్మా క ఇ | |

శవచురణ నెం, 17 సర్వస్వామ్యములు థమ ముద్రణ ప్రచురణ కర్తలవి, నవంబరు 1057 ర [ లం గ (ట€ సం అ గ ఆ “కర జ ఎ వెల: (6-00 శ న న్న గ స సరే. 1 అస వ్‌ కంప ర. టు బం న నాకా ము[దణ ఆంధ్రా ప్రింటర్చు విజయవాడ-2.

అజాత వరుడు లా అనువాదం : శ్రీనివాస చక్రవర్తి పాటలు : రాంబట్ల కృష్ణమూర్తి

శీ ఆరా (త

ఆగ్నాతి సరిహద్దు _పాంతంలో మంచుతుపాను వెల శేగింది, కత్వుల్లాంటి మంచు పెళ్లులు వెళ్ళు చెళ్ళున వారి మొహోాలకు డారు ణంగా క ట్టుకునాాయి. "కాని గత్యంతరం లేదు, తలదాచుకోడా నికి చోటులేదు. శీతలం ఎముకలు కొరిశేటంత చాధాకరంగా ఉంది.

ఇెట్లతోపులోని ఇరుకు నాట బహుచక్కగా ఉంది. నల్లటి చీకటిలో మంచు ఊడాగా కనిపించింది. అతి జ్యాగతగా కాలి

శ

జాడలను బట్టి నడుస్తూంక1శు వారి పాదాలకింద మంచు గరగర _లొడింది. దుప్పికొమ్ముల వంటి కొమ్యులమోద మెత్తని మంచు పెళ్ళులు కదలకుండా పడిఉన్నాయి. ఎక్కడోదూరాన. చిటారు కొమ్మలనుంచి అళోరుగాలి ఏచింది.

జ్టాచ్సి భశర్రు బయటికి రాగానే తుపాను భూమినీ అకా ఛాన్నీ ముంచెత్తి వేస్తూ వారిమాద తన పతాపం చూపేట్టింది.

మార్షదర్శి అగి మొహం, గడ్డం కనిపించేటట్టు "వెనకకు తిరిగాడు. వెడల్పాటి పటకాతో కట్టిన ₹ెండు సూటుకేసులు- ఒకటి ఏపుమోజా, ఒకటి" ఎదురు రొమ్ముమిోాడా వజేట్టట్టు జు బుజాన వేసుకున్నాడు. ఆ ెండు సూటుకేసులు లెండు (బహ్మ్మాండ మయిన మూపురాలలాగా ఉన్నాయి. ముతక్‌ గొ తోలు కోటు, మంచుకప్పిన ఎత్పుటోపీ ధరించిన ఆ మార్టదర్శి కట్టుకథలలోని (బహ తెసిలాగా ఉన్నాడు.

క్స్‌

విలికీడు కాని అతని మాటలు వినిపించలేదు. గాలి హోరు మని వీచింది. గొంతు చించుకొని, పతిమాట్లా విడమర్చి స్పష్టంగా అనవలసి వచ్చింది. అందుచేతనే అతని మూటలు తునియలు తుని యలుగా వినివీంచాయి.

“సరిహద్దులోకి వబ్బాం. సిపాయిలు-జర్జ్ధన్‌ వ రష్యన్‌ యూ మిోరు-నేనేం చేశ్తే-యిలా-నేను వంగితే” అ మార్గదర్శి బుజాలు వంచి ఏీపుమోద, సూటుశేసులమోద చేరుకున్న మంచును దులివి "వేసుకున్నాడు.

“మోరూ వంగండి - నేను పరిగెత్తి లే-మిరూ పరిగ్నత్తండి- నేను పడుకుంకు - మిరూ పడుకోండి. తెలిసిందా ? ువంయినా సలే నను కనిపెట్టి చూడండి.”

ఇలా బిగ్సరగా అరుస్తూ అ మూర్షదర్శి వళ్లు విదిలించుకు

, న్నాడు. ఇక అతనిని అనుసరి స్తున్న మనివీ. మడతహాటు "పెట్టుకు న్నాడు. రష్యాలోని విపరీతపు చలికి పనికిరాని సన్నని ఓవరుకోటు శ "వేసుకున్నాడు. మార్షదర్శి మాటలు వినిపించినట్టు తల వూపాడు గాని అన్ని మాటలు వినిపించలేదు. అయినా మించుకుపోయిం 'బేంలేదు. మార్గదర్శి ెప్పీనట్లు చేయాలి, తేకపోతే చావాలి. చేయి మొహానికి అడ్డం ట్టుకుని కళ్ళు శహీసుకున్నాడ్యు తలవంచి విన్నాడు. ఇద్దరూ శదలకుండా నిలబడ్డారు. మార్షదర్శి అతని ఇెవిలో వదో అరిచాడు. ఒక్కతణం కా స్త విశ్రాంతి తీసు కాని మార్గదర్శి నొంతు హఠాత్తుగా ఆగిపోయింది. అతను కళ్లు 'ల₹ంచి చూసాడు, కనుచూపు మేరలో ఎక్కడా మార్టదర్శి కనిపించలేదు. ఒక్‌ అడుగు ముందుకు వేసాడు. తశత్షణం “మొలబంట్‌ లోతు మంచులో కూరుకుపోయాడు,. కాళ్ళకింద రోడ్డు కుంగిపోతున్నట్లు అనిపించింది. దోవ తప్పాడా 1 ల ర్‌

అవును. దోవతప్పాడు. అంతకుముందు గాలివచ్చి అతని మొహానికి తాశేది. ఇపుడు ఎడమచెవిలో హోరుమంటోంది. దీని అర్థం వమిటి? దోవతప్పడమే. లేకపోతే గాలివాటం మారించా!

ఇక ఒక నిమిషంకూడా అక్కడ నిలబడడానికి ఏీలులేదు. తణతుణానికీ మార్గదర్శి దూరమయిపోతున్నాడు. యాదృచ్చి కంగా కుడివైపుకు మళ్ళొాడు. ఆ వైపున మంచు బాగా దట్టంగా పట్టింది. వు ల్లీ వెనక్కి. తిరిగాడు. గ ట్రినేల తగులుతుంబేమోనని కాలితో తడిమిచూసాడు, దిక్కులు తెలియడం లేదు,

“ఒహూ” అని పెద్దగా శేకచెట్టాడు. అశేక పెట్టడంలో పడ్డ (శ్రమకి కళ్ళల్లోనుంచి నెత్తురుబొట్లు రాలతాయా అనిపించింది. నిజంగా పెద్ద కేక పెట్టాననే అతను విశ్వసించాడు. కాని అతని మాటలు అతనిశే వినిపించలేదు.

అమూల్యమయిన ఘడియలు గడిచిపోయాయి. మొవాం _ మొద్దు చారిపోయింది. మంచు గుచ్చుకుంటున్నా తెలియడం లేదు. గట్టిగా ముందుకు తోసుకుపోతూ గాలితో పెనుగులాడాడు. ఎలా గయితేనేం గాలి వాలుకు చేరుకుని అతి [పయాసతో నడిచాడు. గాలి పూర్యంలాగానే అతని మొహానికి వచ్చి తాకింది. మంచు తుపాను వారిని ూఢానికి తరిమికొట్టింది. ఇక అతను తన అడుగు జూడలనే అనుసరిస్తూ అక్కడే (పదశ్నీణం చేయకుండా జ్యాగతపడడం చాలా అవసరం.

తనను తనవశంలో పెట్టుకుని, వది అఆలోచించాలో సరిగా అజే ఆలొచఛచించేందుకు సహాయకారిగా ఒకొక్కఅడుగే లెక్క పెట్టుకుంటూ నడిచాడు. “ళు మంచుతుపానులో పడి ఈఘటాన్ని సరిహద్దు డాటించాలి. సరిహద్దు ఈ దరిదాపుల్లో వుండితీరుతుంది. ఏ తణంలోనయినా వారలఛారల _స్తంభం, చానికి అడ్డంగాకట్టిన నల్లటి మొద్దుముక్కురాబందు. పతాకమో, ెండుతలల రష్యన్‌ పతాకమో కంటపడవచ్చు.” ఇవీ అతని ఆలోచనలు,

7

పజేసీ అడుగులకొకమాటు అగి, ఊపిరి పీల్చుకునివిన్నాడు. నిశ బ్దంగాః త్వరత్వరగా మంచు ఒకవైఫునుంచి చుట్టిముట్టి బుజూాలడాకా ముంచివేస్తోంది. ఇక ఆలసించి'తే సజీవసమాభే!

హకార్తుగా అతిసమోాపంలో నిలకడగా పచ్చటిదీపం కని వంచింది. ఒక్కనిమిషం కూడా వృథాపోనియకుండా మోకాళ్ళతో మంచును తోసివేసుకుంటూ ఆ దీపంశేసి చొచ్చుకుపోయాడు.

దీపం మినుకుమినుకు మంటూ శెండు - నాలుగు - ఆరు - పది అడుగులు వెనక్కి-పోయింది. నిలకడగా ఉన్నట్టు (భమ గొలి వింజేగాని నిజానికి అది వెనక్కి. వెనక్కి. వెళుతూనే ఉంది. అపుడు అతనికి అర్థమయింది. ఇంకా ఆత శ్రవిశ్వాసంతో వడివడిగా ముందుకు నోసుకుపోయాడు. ఒక గుంటలో కాలు వేసాడేమో, మళీ ఇంకో మారు నడుంలోతు మంచులో దిగబడిపోయాడు గుంటలోనుంచి కాళ్ళు ఉఊడపెరుక్కు.ని తడిమి చూడగా చదునయిన రోడ్డు “తగి లింది. దోవపక్క-నే చర్చి ఆకారం స్పష్టంగా పొడగట్టింది. చర్చి కిటికీ అద్దం వెనక కుందెలో దీపం మసకమసక లాడుతోంది.

ఆ చుట్టుపక్కల నిర్థానుష్యంగా ఉంది. మంచు తుపాను ఇకెలకీగడం మానలేదు. అక్క-డ ఆ నిర్టన 'చచేశంలో చర్చి! ఇదంతా కలా!

అతను మందహాసం చేసి చర్చి దగ్గిరసా వెళ్లాడు. దీపంగాలి మరుగులో ఉంది. కిటికీడాకా మంచు పేరుకుంది. కిటికీలోనుంచి -జీవళా. వ్మిగహం కనిపించింది. హోరు బయటకంకె శాతినోడ కింద (పళాంతంగా ఉంది.

అతను కిటికీకి గట్టిగా ఆనుకుని గాలివాతనుంచి తప్పించు కున్నాడు. నెత్తిమాద వెడల్పాటి చదూరు, ఇరుపక్కలా బామ్మలు ఇెక్కీన స్తంభాలు - తల దాచుకోడానికి మహాఏీలుగా ఉంది. మంచుతుపాను మందగించేదాకా అక్కడ ఆగిపోవచ్చు. సరిహద్దు ఎక్క్‌-డుందో సరిగా 'తెలియనకుడు అక్కడ ఆగినా ఏమి మించుకు పోదు. మంచుతుపాను తగ్గిపోతున్న సూచనలు కనిపించాయి.

6

కాని అతను అశ్షైపేపు నిరీఖీంచనక్క_రలేక పోయింది. ముందకా, వెనకా రెండు మూపుళాలతో పెద్దవి గవాం పొడ గట్టింది. అతజే మార్టదర్శి కారల్‌.

ఇద్దరిలో ఒకరూ ఆశ ర్యపో లేదు. బయట చీలిపోయే టప్పుడు మళ్లీ చర్చిదగిర కలుసుకుందామని ముందరగా కూడ బలుక్కు-ని మరీ కలుసుకున్న రా అన్నంత సహజంగా ఒకరిని మాసి ఒకరు తల పంకించారు.

“కాంపకి తొందర్లోనే చేరుకుంటాంలే.” అని కారల్‌ అతని చెవి దగ్గిరిగా నోరుపెట్టి చెప్పాడు,

అతను ఆశ ఏర్యంతో కనుబొమలు ఎగర వేశాడు. “సరిహద్దు మూహేమిటి

కారల్‌ చేయి. వెనక్కి. ఊపి చిరునవ్వు నవ్వుతూంకేే మోసాలనుంచి జారిపడుతున్న మంచుకడ్డీల కిందనుంచి ఆవికి బయలు "జీంంది,

“దాటివచ్చాను. తెలియకుండానే సరిహద్దు దాటి వచ్చే వాను” అని కారల్‌ అనుచరుడు తనలోతాను తలపోశాడు.

కారల్‌ మలుఫు తిరిగి చర్చి దగ్గిరికి వెళ్ళబోతూ రోడ్డు పక్క-న ల్మ్నోతెన గొయ్యిలో అడుగు వేసాడు. గొయ్యినిండా మంచే. గాలి ఎడమ చెవిలోకి కొట్టింది. కాని ఈ తడన మడత టోపీ పెట్టుకున్న అఆ మనిషికి ఆశ ర్యం వేయలేదు. మంచు చ్మితంగా మడతటోపీనుంచి జారిపోయింది. శెండడుగుల ముందు మంచుభుపానులో 'కాళ్ళీడు స్బకుంటూ పోతున్న మార్షదర్శి వీఫు కని వంచింది. సే, ఇంశేం పరవాలేదు. సరిహద్వ దాటారు,

“యిదిగో చూడు, వెదురుకోరడి.”

కోరడిమోాదుగా ఎక్కి అవతలతట్టుకి దిగారు. అవతలతట్టున కూరగాయలతోట, తోటలోనిఇరుకువాటకు రెండ్కునెపులా నాగలి

వ్ర

చాళ్ళు కనినించాయి. కాటచివర కొయ్య ఇల్లు చీకటిలో అస్ప మంగా నోచరించింది. గాలి హోరుతగ్జింది. మబ్బులు మాయ మీయాయి. చందోదయమయింది.

కారల్‌ అగి, *వెనకపడకు. యిక్కడి కుక్క మహో చెడ్డది.” అని అతనిచెవిలో ఊదాడు.

ఇలా అన్నాడో "లేదో దగ్గిరలోనే “వా మని కుక్క- "మొరిగింది.

*అద్రిన్కో దానిపేరు మార్యో. నా వెన్నంటిరా"”

అనుచరుడు నవ్వి, “నచ్సే మంచిది. ఒక నిమిషంలోనే మనం జోస్తులమయిపోతాం” అంటూ చప్పట్లుళొట్టాడు.

వి ఆ శ్‌ అ రహస్వసలం౦ యర్‌ జ

దొడ్డిలోనుంచి వారు ఆఇంట్లో (పవేశించారు. వారు. వస్తా రని ముందుగా తెలిసినట్టు తలుపు కొట్టికొట్టగానే "తెరచుకుంది. గది శుభాంగా సాంపుగాఉంది. ఆఇంటి యజమానులు మాగా ఉన్నవాళ్ళని స్పష్టమవుతోంది. కిటికీలకు దళసరి ఉన్ని తెర లున్నాయి. పూలనోటు వేసిన గాజు కే.డుక్తింది కొవొొత్తి దీపం నుంచి వెలుగు కిరణం్య ఒకటీ బయటికి వోవడంలేదు. పొయ్యి వెలుగుతోంది. సోపువిత్తుల వాసన కము శగౌ కొట్టింది. ఆ ఇంటి యజమానురాలు ముసలిది. జుట్టు నెరిసి ఊడిపోతోంది. ఆమె నల్లటి రువూలు తలకు కట్టుకుంది. పొయ్యిదగిర కూర్చుని తన పనిలో మునిగిపోయింది. గది వెచ గా హాయిగా ఉంది.

10

'మొద్దునారి పాలిపోయిన చెంపలు రుద్దుకొని మళ్ళీ రక్తం పారేటట్టుచేయడం ఇఫుడు చాలా అవసరం.

కారల్‌ బయటికి వెళ్ళిపోయాడు. అతని అనుచరుడు మంచుతో నిండిన జేకిసా మిదికి వంగి రెండుచేతులతో చెంపలు రుద్దుకోసాగాడు. నే ఫహాస్తుని బుజంమిోద తువాలు వేసుకుని అతని పక్కనే నిలబడ్డాడు. అతనుకూడా మునలివాడే, పొడుగాటి మనిషీ. తువాలామిోద ఎ రదారంతో కుట్టిన "ెద్గపెదనోకల ళోడిపుంజు

షు ళు ౧-౧

*య్రీగాలికి బిగుసుకుపోయి వావడాననికి అఆ్రైనేపు పట్టదు.” అన్నాడు ఆ గృహస్తు దయాపూర్వ్యకంగా తల అడిస్తూ. అతని వొంతు చివాట్లు పెడుతున్నట్టుంది. “యిలాంటి తుపాను నాజన ్రలో చూడలేదు. తమించండి, యిక్క-.డి వాతావరణానికి తగినట్టుగా మిదుస్తులు లేవే! మిరు వేడి? పబేశాలనించి వస్తున్నారా యేం+౪)

ఆ గృహస్తు రష్యను. నాగరీకుడిలా మాట్లాడాడు. అతిధి అతని (పశ్నకు జవాబు చెప్పకుండా, కం్పుక్క_డ స్థిర పడిపోకముందు మిరు పట్నంలో నివసించారా *ొ అని అడిగాడు.

“ఆం-పట్నంలో కూడా నివసించా.యిదినో, తువాలా తీసు కోండి. చూసుకోండి, నిజంగా మామొహోనికి మళ్లీ కాంతి వచి ్చింది. స్వరక్షంలో మోకుఅనుకూల దై వం వుండివుంటాడు. మోరుషి. యెవరు? అడగవచ్చా 1 మి అసలు పేరేమిటి!

“అసలు చేరా ౪” జేకిసామిోదికి వంగినవాడల్లా వైకి తలెల్తి మూసి మొహంనిండా మందహాసం వేసాడు. “పాంటలీమన్‌.”

వారు చాలా పవ్మితమయినవారు. మహర్షి! ధన్వంతరి! అందుకే మికింతగా సహాయపడ్డారు. యిటువంటప్పుడు ముందుగా మంచుతో రుద్దుకోవడం మంచిదే. యిక యింత చమురుపట్టించి రుద్దారంకే తెల్లవారేసరికి మంచుతుపాను సంగతే మరిచేపోతారు”

[1

“యీ శ్యాతికి మాజోలికి యెవరూ రారుకదూ!”

“మోజోలిక! మళశేం భయంలేదు. అన్ని యీశ్చాట్లూ చేసను. యెంత వెదికినా మిమ్ముల్ని కనుక్కో-లేరు.”

“అలానా! అయినప్పటికీ అసలు వెదికే అవకాశం వుందం టారా???

“డ్తప్రు.- యవరూ వెదికిచదావరు. అని అవృద్ధు నవ్వుతూ కనుగీటాడు.

“యీ _గామంలో కొంతమంది కుళ్లుబోతు వెధవలున్నారు "లెండి. అలా వుండడంకూడా సహజమే. యిదివరకు నామాద అనేకసార్లు సాడీలు చెప్పారు. నేను పారిపోయి. వచ్చినవాళ్ళని ఉాస్తున్నా నంటారు. సరిహద్దు కాపలా పోలీసులు అఫుడపుడువచి య్‌ తొంగిచూసి పోళూంటారు. కాని అన్ని యేర్చాట్లూ చేసే వుంచాను లెండి, మానేం గొడవ పడక్క-శ్లేదు. పాంకలీమన్‌ ,.. మియింటి "చశేమిటి ౪)

కళక్చాబ్టు త్‌ 1” అతిధి తువాలా ఆ వృద్ధునికి అందిస్తూ, “మాకింత భోజనం పెట్టగలరా ₹ అని అడిగాడు.

“ఓ త్రవ్పకుండా అని ఆగ ఎహాస్తు వేంటనే జవాబిచా డు. వుడక పెట్టిన కోడిపిల్ల కావాలా, కోడిగుడ్డు అట్టుకావాలా 1 వేయిం చీన కప్పలా! మా అవిడ వక శతణంలో తయారు చేసేస్తుంది. అయిదు కోడి గుడ్లు సేనా ! వకటొకటీ యాశ్రై కోచిక్కులు.”

అతిధి మెల్లగా ఈలవేసాడు. అది మొదటి తరగతి భోజన శాలలో ధరగాని మారుమూల (గామంలో ధరగాదు. కాని ఈ ఇంట్లో ఈ గృహస్తులో ఏదో _పత్యేకత ఉంది. సాహసీ_క్షే డబ్బు వదలకేంజేస్తుంది! ఇలాంటి కొ _తృమనిషి రవాదారి చీటిలేకుండా చట్టవిరుద్ధంగా సరిహద్దుడాటి అతని ఇంటిలోగనక ప్రవేశించి ష్టుపడి తే చిక్కుులలోనుంచి తప్పించుకోవడానికి అతనికి డబ్బు వదులుతుంది. తీసుకుని వెళ్లి జైలులో పడవేశ్తే లంచం ఇచ్చే

[2

అవకాశంకూడా ఉండదు. అవును. సాహసి శ్తే డబ్బు వదులు తుంది.

“జే. అయిదు కోడిగుడ్లు, రొశ్ష, పాలు = ఉహుం = పాలువద్దు. వేడివేడి టీ అయిలే బాన్రంటుంది” అంటూ తల ఊపాడు అతిధి.

ఆ వృద్దురాలు "మొహంలో ేమ దో్యోతకంచేస్తూ పొయ్యి "వెనకకి తిరీగింది. గృహస్తు పళ్లు బైట పడేటట్లు నవ్వాడు. భగవం తుడి దయవల్న మాంచి ఉదారముడయిన అతిధి తటస్థ పడ్డాడు. మర్ణుం లేని ఇలాంటి మనివీ. భాగ్యవంతునితో సమానమే !

“దయచేసి కూర్చోండి. నాభార్య అన్నీ సిద్ధం చేస్తుంది. కాని తమించండి, యిక్కడ డబ్బుముంచే చెల్లించడం నియా మకం. బసకు పది రూబుళ్ళు. అట్టుకు రెండువందల యాభై

మాట పూర్తికాలేదు. ఎవరో. కోపంతో తలుపులు తళ్తే స్తున్నారు.

• ళళర్ట్‌ా త్తవాళ్లు శ90

తలుపు హౌన్హా తీసుకొని మొహం చిట్లించుకుంటూ కారల్‌ చక్కావచ్చాాడు. గుమ్మంలోనే ఉండి ఆ వృద్ధునితో మాట్లాడి బయటికి వెళ్ళి తలుపులు గట్టిగా మూసివేశాడు,

“సరిహద్దు కాపలా పోలీసులు [” అని అవృద్దు మెల్లిగా అన్నాడు. కాని ఆ వృద్ధునిలో ఎక్కడా ఆందోళన కనిపించలేదు. (వశాంతంగా ఉండేటప్పటికి పట్టిస్తాడా అని అతిధికి సందేహం కలిగింది.

ఆ వృద్దురాలు పొయ్యిదగ్గరికి 'బెంచి ఒకటి లాగింది.

“నా వెనకాలే యొక్కిరండి, పాంచెలీమన్‌ కుజి శే (2 అన్నాడు గృహస్తు అతని మోచేయి షట్టుకుని,

(2) 13

ఆ గృహస్తు తన భారీ శరీరాన్ని పొయ్యిదగ్గరి అరుగు మిాదకు చేర్చాడు. పాంటలీమన్‌ అతనిని అనుసరించాడు. అవృద్దు పొయ్యి వెనక నోడవా'గే వేళ్ళు బహు వడుఫుగా పోనిచ్చాడు. చేతి ఒ త్తిడికి నోడ పక్కకి జరిగింది. నేలమాళిగానికి దారితీసే నల్లటి సొరంగం బయటపడింది.

“ఆోపలికి వెళ్ళండి. మచేం పరవాలేదు. కిందకి దిగండి”

సొరంగం లోపలికి వెళుతూ, “సూటుకేసులు మొక్క-డ పెట్టారు! జ్మాగ తగా చాయండి.” అని హెచ్చరించాడు అతిధి.

“అవినో, కిందవున్నాయి. అల! తుపాకీల గలగల శబ్దం వినవస్తూంది. కారల్‌ అపుడే సరిహద్దు కాపలా పోలీసుల్ని లోప లకు తీసుకువచ్చ్చేస్తున్నాడు. భగవంతుడా ! సదయ యెలానుందో 1! సీ ఆచూకీ వాళ్ళ కెలాగో 'శెలిసివుంటుందిో

పాంహబెలీమన్‌ ని లోపలికి తోసి చప్పిడి గాకుండా గోడను యధాస్థానానికి లాగాడు ఆ గృహస్తు. కిందికి దూ శేసరికి తలుపు తట్టిన చప్పుడయింది. సోదా చేయడానికి కాపలా పోలీసులు వచే సారు.

చాలాసేపు నిశ్శబ్దంగా, జాభధాకరంగా గడిచింది. పార ళ₹లీ మన్‌ నెత్తిమాద ఏదో గరగర శబ్దం వినిపించింది. సన్నగా ఎవరో పిలిచారు. ఒకనిమిషం తరవాత తెల్లటి ఉన్నిబూట్లతో జ్యాగతగా తోవ తడుముకుంటూ అవృద్ధు మాళిగలోనికి దిగాడు.

ళ్‌ట్రీ యివ్వకుండా మిమ్మల్ని యిక్కడ వుయచేయవలసి వచ్చింది, తమించండి. యేంచెయ్యను! సిపాయిలు వూరువూరంతా గాలించారు. యీరాతి యెవరో రాజకీయ అల్లర్ల "లేవదీయడం౦ంలో బాగా పేరుపొందిన ఘనుడు వకాయన సరిహద్దు దాటాడని వాళ్లకి "కెలిసింది. వెదికి పట్టుకోవలసిందని ఆజ్ఞలు జారీలఅయాయి. పట్లు కున్నవాడికి పెద్ద బహుమానంకూడా యిస్తారట £” ట

$4

పొడుగాటి ఆ రష్యన్‌ శేసి అవృద్భ చూసాడు. అతని బూడిద రంగు కళ్లు పాంశలీమన్‌ని వెక్కిరిస్తున్నట్టున్నాయి. (దోహం తల వడతాదజేమోననే సంబేహం. పాంకలీమన్‌ మనసులో మళ్ళీ తళుక్కుమంది.

అవృద్ధు ఒకమూల అఆనించిఉన్న నిచ్చెనతీసి సౌరంగానికి సూటిగా వేసాడు.

ళల్పుక్ట భోంచెయ్య చ్చు. కాని యీా రాతంతా మోారు మాళిగలోనే గడపాల్సి వుంటుంది. గాలిఆడదన్న మాశేగాని సురథ్నీతంగా వుంటుంది.

తి రోడుమోద (ళు

ఆ వృద్ధుని ఇంటినుంచి చీకటితోనే వారు బయలుబేరారు, ఈ తడవ దోవదూపడానికి డోలిన్‌ అనే అతను కూడావచ్చాడు, డోలెన్‌ కారల్‌ స్నేహితుడు. వచ్చినదోవే- కాయగూరల తోట, తరవాత పొలాలు, ఆ తరవాత అడివి. తాపీగా (పయాణం చేస్తు న్నారు. కారల్‌ సూటుకేసులు తీసుకుని టాంగాలో ముందుగానే బయలు బేరి వెళ్ళాడు. నైలునేషనులో టిక్కట్టు కొనాలి. పోలీసు ఏజంట్లు సరిహద్దు న్రైలుస్రేషన్ల లో, వాటి చుట్టుపక్క-లా కాపలా కాస్తున్నారు. టిక్కెట్లు ఇచ్చే కిటికీ దగ్గిరికి కొత్తవాళ్లు వెళ్ళడం (వమాదమే. బహుజ్యాగ తగా (ప్రవర్తించాలి.

ఆ రష్యను ఆ గృహస్తుని గురించి (పశ్నించాడు. అతని వైఖరి, కళ్ళు, మాటల తీరూవూ స్వే పోలీసులతో లాలూచీ అయి నట్టు స్పల్టీమవుతోందని చెప్పాడు.

కిక్‌

దోళిన్‌ అతని అభ్మిపాయంతో వకీభవిస్తూ, “అవును. నిజం. అందుశే కారల్‌ మిమ్ముల్ని అక్క-డికి తీసుకు వెళ్ళాడు. శాకపోతే డబ్బు బాగా గుంజుతొడన్న మాళశుగాని మశేం (పమాదం వుండదు. ఆ ముసిలాడు పోలీసులకి యింత ముట్ట జెపుతూంటాడు. అందుకనే వాళ్లు దొంగవ_ర్త్రకుల జోలికిపోరు*” అన్నాడు.

“మరి నేను దొంగవ ర్తకుడిని కానుగా ! నేనెవరినో అతను వూహీంచాడు. సరిహద్దు కాపలా పోలీసులు నాకోసం గాలిస్తున్న్నా రని స్పష్టంగా సూచించాడు. దొంగవ _రృకుల్ని _పట్టివ్యకపోవడం అర్ధం చేసుకోవచ్చు. కాని రాజకీయ నేరస్తులని ... ౯

“పట్టివ్వడమే 1౫ డోలెన్‌ నవ్వి తన చెవులను తౌను నమ్మడం లేడా అన్నట్టు రష్యనుకి దగ్గరగా వంగాడు. “ఆ పనే గనకచే శే మా హారినించి తప్పీంచుకోగలడంటారా ! యీ యేడు లోకాల్లో యెక్కడ దాక్కున్నా మా చేతుల్లో చావు తప్పదని వాడికి వొగా తెలుసు. అసలు (దో పాం చెయ్యాల్సిన అవసరమే ముంది ! వాడికి కావలసిందల్లా డబ్బు!

వారిద్దరూ అడవినాట వెంకే వెళుతున్నారు. ఆ వదేశ మంతా నిర్జనంగా ఉంది. డోరెన్‌ కుడిచేతితో ఎండిన చెట్టకొమ త ఒకదానిని పట్టుకున్నాడు. కొము శి విరిగి ఊరుకుంది.

“వాలా ఛాలా విషయాలు మిము, లి అడగాలని వుంది, కామేడ్‌. వాసిలీ! మికు యెక్కువగా చెప్పడానికి వీలులేకపో వచ్చు. అయినా వక్క (పశ్న! “యింకెంతకాలం యీ పాడు జీవితం గడపాలి ౪”

ఆ ర్యను కనుబాౌమలు ముడుచుకుని, *మనబలాల నన్ని టినీ కూడగట్టుకునేటంతవరకు. అంతేకాదు, మనం భూస్వాముల అధికా రాన్ని, పెట్టుబడిదారుల అధికారాన్ని కూలతోసెయ్యాలి. లేక పోతే మన సంకెళ్లు యింకా చిగుసుకుపోతాయి. యితర చేశా లలోకూడా అలాగే జరిగింది. యిక్కడ మనకికూడా అలా జరగ

6

కుండా జాగర్త పడాలి. అందుచేత "'చెబ్బతీసేముందు మన బలా లన్నిటినీ కూడతీసుకొవాలి.”

డోరెన్‌ బిస్దరగా నిట్టూర్చి గాలికి కిందబడ్డ చెట్లశేసి, పొడుగ్గా, కదలకుండా ఉన్న దేవదారు చెట్లకేసి మూసాడు.

“యిక్కడ భూమిోబుట చివరకి ఆకాశంకూడా జమిాంచారు లబే. జర న్‌ జమిండారులు యెలాంటివాళ్ళో మోకు తెలుసుగా! వాళ్ళు (వజల్ని పశువుల్ని మూసినట్టు, పందులను భూసినట్టు, వంటని మాపసినట్టు చూస్తున్నారు. దాసుడు కాకపోయినా, వ్యవ సాయకూలీ కాకపోయినా నైతు జమిాంచారునో భూస్వామినో భూడడానికి వెళితే ఆయనగారి చెయ్యి ముట్టుఫోవాల్సించే, ఘోరం 1!” అని డోరెన్‌ చేతిలోని కొమ్మును. మోకాళ్ళమాద ఆనించి శెండుగా విరిచి దూరంగా మంచులోనికి విసిరి పార వేశాడు. “ఉహుం యిక అట్టే కాలం భరించలేం. తిరగబడతాం ! ఒక్క వ్యవసాయ కూలీలే వున్నారు రెండు లక్షలమంది 1! మన "జీళశంలోని జమిోంచారుల్ని మంటగలపడానికి ఏళ్ళు చాలు. మేం తిరగ బడతాం ! ఆయుధాలు లేకపోతే కర్రలతో చావచాజేస్తాం.”

రమ్యను సంతోవంతో నవ్వి, “మిబోటివాళ్ళ చేతుల్లో కరలు ఆయుధాలంతపనీ చేస్తాయి, నిజమే, కాని డోలెన్‌ ! కాస్త వోపిక పట్టాలి. యెందుకంకే వొంటరిగా రంగ లోనికి దిగితే మనల్ని నలిపిపా నేస్తారు. (వజలవాధలు యింకా యెక్కువవు "తాయి

“రష్యాలో యెక్కడో, చదివానో విన్నానో తిన్నగా జ్ఞాపకం లేదు; నూట అరవయి జాతులవాళ్ళున్నారు” అని గొణి గాడు డోరెన్‌ దగ్గరలో ఉన్న వెట్టుకొమ్ము ఇంకొకటి విరుస్తూ, “ఏళ్ళంతా సిద్రయమయేదాకా వోపికపడి లే...”

“అంతా అని నే ననడంలేచే ! బెబ్బతీయడానికి కావలసి నంతమంది సిద్దదమువాలన్న్నాను. అంతే. _పజల్ని సమిాకరిస్తున్నాం. అచే యిపుడు' మూ కార్యకమం”

17

గానూ, బిగరగానూ.” మో పార్టీ వారు అచ్చు వేసిన కరప తాలు చదివాను. *అగ్నికణం జా్యలను రగుల్బుతుంది. 1 నిజం. కాని వోపికపట్టడం చాలాకష్టం. పిడికిళ్లు బిగించి అందరూ సిద్దంగా వున్నారు. అక్టేకాలం వోపిక పట్టక్క-న్లేదని అవసర మున వాళ్ళతో చెప్పండి. అఖరిగడియ యుగంలాగా వుంటుంది. న! లి, నూయమనిషి

డోశెన్‌ ఆ రష్యనును రై లున్చేషను పక్కకి తీసుకువెళ్ళాడు. ఆ (పచేశమంతా నిర్ణనంగా, అసహ్యంగా ఉంది. ఈ స్టేషను (వధాన రైలుమాగ్గంమోద లేదు. ఇక్కడ మెల్లగా ఈడు ్ట కుంటూ పోయీ నై చృన్నూతమే అగుతాయి. ఊోలెన్‌ విలిని యస్‌ క కారల్‌ మాస్కోకు టిక్కెట్లు కొనేటట్టు వర్చ్పాటు చేసు కున్నారు. పోలీసులకు ెలులో కామేడ్‌ వాసేీ (పయాణం చేస్తు న్నాడనే అదూకీ అందితే ఈ వర్పాటువల్ల ఎక్కడో అక్కడ వైలుమూనే అవకాశం చిక్కుతుంది. మాస్కోకు టిక్కెట్టు. దగ్గిర ఉంకే టిక్కెట్టు కొనడానికి స్టేషనులొకి వెళ్ళవలసిన అగత్యం ఉండదు. వాసిలీ రైలుకోసం శ్లేషను పక్కన నిరీఖీస్తూ నిలబడ్డాడు. రెండుసార్లు గంట మోగింది. గుష్పుగుష్పు మంటూ వైలు పది నిమిషాలు ముంబేవచ్చి ఆగింది. మంచు బరువుకు అల్ల ల్లాడుతున్న

౧౧౧౧

కొయ్యప్తాటుఫారం మిదికి వాసీలీ ఎక్కాడు. లా

• 1900 వి. ఐ. లెనిన్‌ స్థాపించిన (వ్మపధమ అఖిల ర్యా చట్టవిపద్ధ మార్కిస్టు వార్తాషతీక “ఇస్కా (పధానాశయం.

18

కారల్‌ సూటుశేసులను దగ్గరలోజిన్న బోగీలో పెట్టాడు = వాసిలీ గబగబా బోగీ లోపలికి వెళ్ళాడు. స్లాటుఫారంమోాద పోలీను ఒకడూ లేము. నైల్వేపనివాళ్లు మ్మాతం ఉన్నారు. శోలెన్‌ దృష్టి ఒక లావుపాటి పొట్టిమనిషీమోాద పడింది. అతను ముతక వోటు "వేసుకున్నాడు. విద్యామంతిత్వ శాఖాధికారులు పెట్టుకునే టోపీ లాంటి టోపీ వెట్టుకునాాడు. అతని పాదాలు, నోరు బహు పెద్దవి, వాలుమోసం, ఉబ్బెత్తు ముక్కు. కాని వైఖరి అసాధారణంగా "లేదు, అతనికళ్ళు ఎలుక కళ్ళలాగా బోగ్గీబోనగ్‌ న్‌ ఎలా పరీతగా చూస్తున్నాయో డోరెన్‌ కనిపెట్టాడు. కారల్‌ బోన్‌ 'మెట్లమిాద నుంచి కిందికిదూకి, పెశ్లైల బరువుకు నెప్పి పుట్టాయేమో బుజాలు తోముకుంటూ డోలెన్‌ దగ్గరికి వెళ్ళాడు.

“కుక్క. పసిగట్టింది” అన్నాడు టఊోళిన్‌ ఆ అధికారివంక తల ఊపుతూ. కారల్‌కూడా తల ఊపాడు.

"ఆ అధికారి పోలీసు గూఢనారి. ఏమి సంచేహం లేదు. శ్యామేడ్‌- వాసిలీ బోగీదిగి వస్తాజేమోనని కనిపెట్టి చూసాడు. రాలేదు. మెల్లిగా బోగీ 'మెట్లదగ్దరికి చేరుకుని కడ్డీ పట్టుకున్నాడు.

“క్రామేడ్‌ వాసిలీని పాచ రించాలి.” అన్నాడు డోలెన్‌ రహస్యంగా. “దిగివచ్చే స్తేనే మంచిది. యీ వెధవ యిక్క-జేమోా చెయ్య లేకుగాని శెల్లో..”

గంటకొట్టారు, గార్డు ఈలవేసాడు. కస్లింగు చప్పిడీ బఫర్ష చప్పిడీ అయింది. ఆ పోలీసు వజంటు కడ్డీ పుచ్చుకుని -వేలాడు తున్నాడు. రైలు కదిలింది. బోగీలోకి వెళ్ళాలని అతనికి ఆదున్దాగా ఉన్నట్టు లేదు. రైలు మెల్లిగా కదులుతూంకటు ఎవరన్నా కిందకి దూకుతాశేమోనని కనిపెట్టి చూసాడు. కాని ఎవరూ దూకలేదు. లైలు ఒక్కసారిగా ముందుకు కుదుపిచి ్‌ వడివడిగా సాగిపోయింది. బోగీల పొడవునా చల్లటి గాలి దూసుకుపోతోంది. పోలీసు గూఢ చారి బుజాలతో బోగీతలుపు తోసి లోపలికి వెళ్ళాడు,

కం

కైలు కదలి వెళ్ళిపోతూంకు. కారల్‌, డోరెన్‌ చూస్తూ నిలబడ్డారు. ఆ దేశాలను సరిగా నిర్వర్కి ౦చలేక పోయామేనని విచార పడ్డారు. వాసిలీని సురథీతంగా రలు ఎక్కించి రమ్మని ఆచేశం యె వచ్చింది. ఆయన చాలా ముఖ్యమయిన మనిషీ. కూడా ఉన్న సూటు కేసులనిండా సాహిత్యం ఉంది. మోయలేని బరువు!

టిక్కెట్లు రెండూ కొనడం, లు ఎక్కించడం అంతా సవ్యంగానే జరిగిపోయింది. ఈ గూళథచారి ఎక్క-డనించి దాపరిం చాడు! ఏమయినా వాసిలీని పౌచ్చరించి ఉండవలసింది.

కాని క్మామేడ్‌ వాసిలీ వాళ్ళ పాచ్చరికతో నిమిత్తం లేకుండానే గూశచారంని ఎపుకో పసిగ శ్రుసాడు. నైలు ఎక్కక ముందే గూథచారి స్టేషమలోనుంచి చల్ల గా రావడం మూసాడు. వాసిలీ నడవలో నిరీక్షీస్తూ నిలుచుని గూఢచారి న్రైలు ఎక్కిన తరవాత కారల్‌ సూటు శేసులు పెట్టిన పెళ్లైలోకి వెళ్ళాడు, బోగ్మ్‌ అంతటిలాగానే ఈ పెట్టినిండా బడిపిల్లలు ఉన్నారు. వాసిలీ ఒక నిమిషం ఆలోచించాకు. ఎందుకు ! అన్ఫువు. నిన్న జనవరి ఆరవ కేవీ. ఉగాది శలవుల ఆఖరిరోజు, అందుకనే ఇవాళ పిల్ల లంతా పట్నం బయలుబేరారు.

మైలుస్టేమను దాటగానే మంచు గప్పిన జనపథం కనిపిం చింది. విద్యార్థులు కిటికీదగ్గర గుంపుగా చేరి చూస్తున్నారు. వాసిలీ ద్వారంలో అడుగు పెట్టగానే అందరూ అతనిశేసి తిరిగి వక కంఠంతో, “*ఖాళీలేదు” అని అరిచారు.

అయినా వాసిలీ లోపలికి చొచ్చు ృకుపోయాడు, ఆ తరవాత సడవలోనుంచి చాలామంది విడ్యాష్థలు వచ్చి పడ్డారు.

ర్లు య

“ఖాళీలేదని చెప్పలా౪” అంటూ ఒక విద్యార్థి వాసిలీ కోటుచెయ్యి పట్టుకుని లాగాలని ఉధ్రేశించినట్టు వేయిచాచి అరి వాడు, అ విద్యార్చి మాంచి చురుకయినవాడు. రాగిజుట్టు,

20

“బగవావేదుి అంటూ మంచిగా వాసిలీ తల పంకించాడు. కాలి బొటన వేళ్ళమోద నిలబడి సామాను అరలోని తన సూటు శీసులు లోపలకు నెట్టాడు. రన్స్‌ అకమించుకోను.”

ఈ మాటలకు విద్యాష్థలలో ఆసక్తి "రేకెత్తింది. “యెలా? అన్నారు.

“మ్వైలానా + యిలా అన్నాడు వాసిలీ నవ్వుతూ. “అది నా రహస్యం. కూర్చుంటా ...”

మురికిగా గ ట్రిగా? నల్లగాఉన్న నీటులో వాసిలీ కూర్చుని కాళ్ళు పారజాపాడు,

హటాత్తుగా - నేను ఒకమాట అంటాను. చప్పట్లు కొడ "తాను... ” అని చప్పట్లు కొటాడు.

౧౧ లు

“... హఠాత్తుగా చను మాయమయిపోతాను.”

“నాక్రు "తెలుసు, తెలుసు. నువు గారడీవాడివి* అన్నాడు రాగిజుట్టు పిల్లవాడు సంతోషంతో. *యింకా నీకు మాయమం (తాలు చాలా తెలిసివుంటాయి”"

“అన్రును "తెలుసు, ఉదాహరణకి మిమో మనసుల్లో 'యేంవుందో యిశ్ర్రే చెస్పయ్యగలను”

ఇలాలఅని వాసిలీ, శాగిజుట్టు క్కరవాడి వైపుకు వీపుపెట్టి నిలు చున్న ఒక బక్క-పలచని పిల్లవాడి మాద దృష్టి నిగిడించాడు.

ఆ కరవాడిది "మి త్తని జుటు. లు

అద్బప్టుడుు నువు ఆలోచిస్తున్న విషయానికి సిగ్గుపడడం "లేచా? నిజం చెప్పాలంకు..”

ఆ క్మరవాడి మొహం కందగడ్డ అయిపోయింది. నడవలో నుంచి ఇంకా కొంతమంది విద్యాద్థలు పెళ్షైలోకి చక్కా-వచ్చారు.

సీ (క నక

'యేవింటి "అని రాగిజుట్టు వ్లాడ్డు న్‌. అడిగాడు. (ట్ల రాయనా. | ౮ ఒ ప్రా హై అ (3) 21 (3 [ ఆ హోర్కాగ్టా 500 సో

“చెప్పద్దు బాబూ, చెప్పద్దు” అని మెత్రటిజుట్టా క్మురవాడు బతిమాలుకున్న్నాడు. బతిమాలుకుంటున్నుట్లు చేయి గుండెలమోాద వేసుకున్నాడు. ఆ క్మురవాడి పని కన్నీళ్ళపర్యంత మయింది. వాసిలీ చెప్పకులే అన్నట్లు తల ఉోపాడు.

“స్పిక్రు వెప్పించుకోవాలని లేకపోతే చెప్పనే చెప్పను, యింకొకరి సంగతి చమూడ్దాంటొ

వాసిలీ చుట్టూ చూసాడు. కాని పిల్లవాళ్ళందరూ మొహాలు చాసపేసుకుంటూ దూరంగా వెళ్ళారు. ఒక్క రాగిజుట్టు కరవాడుమ్మూతం కదలలేదు.

“ఓ-నువు అద్భుతమయిన నాడివి” అన్నాడు మహోత్సా హంతో.

వాసిలీకి స్టేషనులో కనిపించిన ఆ లావుపాటి మనిషి, తేలి కగా అడుగులు వేసుకుంటూ తెరుచుకుని ఉన్న తలుఫు పక్క-గా వెళ్ళాడు. రాగిజుట్టు కృురవాడు అతనిని కళ్ళతో అనుసరిస్తూ, “యెవరో వూహించగలవనా “” అన్నాడు.

కర్టీ_అచేమంత కస్టం 1 ఎని వాసిలీ బుజాలు ఎగర వేసాడు నిర్ల శత్యంగా. గుమ్మంలో నుంచుని చూసాడు, ఆ లావు పాటి మనిపి. పాయిఖానా గువము ంలో ఆగాడు.

స్కూలు యినస్పెక్టృరు [00

ఈ ముక్కలు వాసిలీ బ్యారగా అన్నాడు. ఆ కొత్సమనిషి బుజాలు కుదించుళోవడం క్మురవాళ్ళ కంటపడింది.

“యిన స్పెక్షరు అని రాగిజుట్టు కరవాడు రహస్యంగా చెప్పాడు వెళ్లు వెనకకు వస్తూ. అతని కనుపాపలు పెద్దవి అయాయి నల్ల బడ్డాయి. దగ్గరలో వున్న పిల్లవాళ్ళశేసి భూసాడు. వారందరి "మొహాలలోనూ అచేభయం, అచజేకోపం వాసిలీ! గోచరించింది.

22

ర్‌ ఇంకోవి ద్యార్ధి (నో

వాసిలీ 88గ తనసీటులో వచ్చి కూర్చున్నాడు. ఈ తడవ ఎవరూ *ఖాళీలేదు అని నొడవచేయలేదు.

“దూవారాళ అని రాగిజుట్టు క్కురవాడు తన స్నేహితుల శేసి చూస్తూ అడిగాడు. *చూచారా,. అతను నిజంగా వణికి పాయ్యాడు. అంపే వప్పుకున్ను స్షై [20

“అవునవును” అని తక్కిన విద్యాణ్ధులు అతని మాటలను రూఢిపరిచారు.

వాసిలీ తనలో తాను నవ్వుకున్నాడు. తానేమి ేస్తున్నదీ అతనికి తెలుసు. కాని అందులో తప్పేమిటో తెలియనివాడిలాగా "కావాలని అమాయకపు చూపు విస్టేడు.

“య్వేమిటా హడావిడంతా! ఆయన యినస్పెక్టరయి లేనేం 1 “వప్పుకున్న న్షే" అన్నా వేమిటి 1 యిన స్పెక్టరు కావడంకూడా. ఒక నేరమా యేం 1”

“ అవునవును” అని రాగిజుట్టువిద్యార్థి అరిచాడు కోపంతో, చుట్టూవున్న విద్యార్థులు కూడా అతనిని బలపరిచారు.

“అవ్రున్వు నేరమే. మారెపుడూ స్కూల్లో చదివినట్టులేదు: "లేకపోతే యిలా అడిగేవారు కాదు”

“యినస్పెక్ట్రరు మాస్తరుకంయె కూడా కనాకష్ట్రం [00

“పోాడ్డుమాష్టరు కంకకూడా కనాకష్ట్రం, యపుడోగాని హెడ్డువూస్తరు గదివిడిచి బయటికిరాడు, యిక యినస్పెక్టరో (పతి విషయంలోనూ తల దూరుస్తుంటాడు. ”

23

“యెలాంటి హెడ్డుమూస్టరు అనేచానిమోద అంతా అధార పడి వుందిఅని గుర్యడట్‌మొహం, గులాబీరంగు ఇెక్కిళ్ళవిద్యా ని ఒకడు అన్నాడు. “కాని హపౌడ్డుమూస్టరు శాశ్వతంగా...

%* యేయ్‌ కరాళ్లు ! ” అంటూ రాగీజుట్టుకరవాడు అంద రినీ నిశ్శబ్దంగా ఉండమని కోరాడు.

“ మనం యేదోవకటి ఆలోచించాలి. యినస్పె వ్రు మన చేతుల్లో యెలానో చిక్కాడా, యేదో వొకఆట ఆడించాలి. తప్పదు. 99

“* ఒకశ్రేమిటి "ెండు * అన్నాడు వాసిలీ ముఫావంగా. “ముందు మార్కు ఆతరువాత నేను. నేనపుడే ఒకఆట అలోచించి వుంచా. *

“అయితే కానీండి” అని రాగిజుట్టు కురవాడు అర్థించాడు. “*మాఆట బలే పసందుగా వుంటుంది. అయితే అదిమాశే యెందుకు ఆడించాలి + ఆయన యినస్పెళ్ష్లరయి తే మో బేంపోయింది. మీాళె న్నడూ స్కూలుకు వెళ్ళిన పాపాన పోలేదుగా !

“అబేమిటి + స్కూలుకు వెళ భక్‌ పోవడమేమిటి ? వెళ్ళాను”

• అంటూ వాసీలీ ఈలవేశాడు.” బట్టీ పడుతుండగా మిరు భూడాల్స్చింది. బైబిలు, గ్రీకు, లాటిన్తు యింకా...” .

“ద్వితీయా విభక్తి సూ తాలు...” అనిఎవరో వెనకనుంచి అందుకున్నారు,

“వాసిలీ వెంటనే, "

అంటా, అపాడ్‌, యాడ్‌, యాడ్వర్సమ్‌,

సర్క_ం౦ం, సర్కా, స్టటా, సిన్‌,

ఎర్జ్య కాంటట్రా, ఇంటర్‌, ఎక్స టా,

ఇన్‌ ఫా, ఇన్న్‌టా, జక్‌ స్టా అబ్‌...” అని చదివి నిట్టూర్చాడు. ఆ బడిపిల్లలు నోరుమెదపకుండా మెచ్చు న్‌ కుంటూ వినసాగారు.

24

*చ్చానెస్స్‌ పోన్‌, పోస్ట్‌ +, పేటర్‌,

(పాప్‌, (పాస్టర్‌, పర్‌, సెకండమ్‌ ”

బోగీ రణగొణ ధ్వనిలో ఆ వైమాటలు వినిపించలేదు ఈ మనిషి వాళ్ల స్నేహితుడే. సంచేహం లేదు! “ఖాడొచే వ్యాక రణమంతా ఇతని నోటి చివరలో ఉంది!...

సరిగా ఆ సమయానికి బోగీ చివరిగుమ్ముం టపీమని చప్పు డయింది. అధికార స్వరంతో ఒకతను “టికెట్టు, టికెట్టు” అని అడిగాడు.

“టిశెట్ట యినస్పెక్ట్రరు $09

పిల్లలు జేబులలో చేతులు పెట్టారు. సామాన్యంగా ఎలానో ర లుటికెట్టు పోతూనే ఉంటాయి. జేబుకి గనక చినుగు ఉంటే, ఇక వెచ్పేచేమిటి పోయితీరుతుంది. టికెట్టు ఇన స్పెక్టరు అధికారస్వరం పక్క పెస్పైలోనుంచి వినిపించింది.

“టికెట్‌ ప్లీజ్‌ 1

వాసిలీ రాగిజుట్టు కృ 5వాడిని రహస్యంగా "వేలుతో దగ్గిరికి రమ్మని సంజ్ఞ చేసాడు. ఆ క్మరవాడు వాసిలీకి దగ్గరిగా వంగాడు. వాసిలీ అతని ఇెవిలో, *వినుజేగా! మన గుహకి యెడం పక్కన వున్న దోవంళే వెళితే, పాండుమొహం కుక్క వుండే గుహ చేరు కుంటావు. దానికంట పడకుండా దాని దగ్గరికి వెళ్లి రాగలవా శః

కొమూంచీ గనక యుద్ధ మే (పకటి శ్వ” అన్నాడు క్మరవాడు త్వరత్వరగా, సగర్వంగా, “గండగొడ్డలితో మాడు లెండు వక్క లవుతూంశకే అపుడు ఆ వెధవకి కనిపిస్తాడు”

“అయితే వెళ్ళు” అని వాసిలీ తల ఊపాడు. “టికెట్టు యిన స్పెక్టరు వాడిదగ్గరికి వెళ్ళినపుడు టి కెట్టు యొక్కడికి కొన్నాడో కనిపెట్టి చూడు.”

ఆ కురవాడు మొహం పక్కకు తిప్పుకుని వెళ్లైలోనుంచి వెళ్ళిపోయాడు. అ టికెట్టు ఇనస్పెక్టరు రై లుటోపీ పెట్టుకుని,

25

సన్నటి మురికి కోటు తొడుగుకుని ద్వారంలో నిలబడి టికెట్లు గత్తిరి స్తన్న్నాడు.

“ బిల్నియస్‌ ... విల్నియస్‌ ... విల్నియస్‌ *

టికెట్టు ఇనస్పెక్టరు బోగీలోనుంచి వెళ్ళిపోగానే, రాగిజుట్టు క్యురవాడు తిరిగివచ్చాడు. మొహం పాలిపోయి ఉంది. గాబరా పడుతున్నాడు, చుట్టూడిన్న పిల్లలను దూరంగా వెళ్ళమని పైగ చేసి మెల్లిగా. వాసిలీ చెవిలో, * వాడొకచోటుకంటూ వెళ్ళడం "లేదు. ” అని చెప్పాడు.

“యేమిటి అంటున్నావ్‌ **” అని వాసిలీ అశ ర్యుపోతూ అడిగాడు.

కం లు

“రైలయితే వెళుతుందిగాని వాడుమ్మాతం యెక్క-డికీ వెళ్ళ డంళేదు. అంకే అది వెళ్ళడాంకినిది "లెక్కకాదు.” అన్నాడాకుర వాడు బిగరగా, తనమాటను వాసిలీ వెంటనే అగ్షంచేసుకోలేదనే

ర్జు ధి కోపంతో.

“టికెట్టు లేకుండానే చై శాయించాడు. టికెట్టు యినస్పెక్ష

లు రా లు లు

రికి పుస్తకం...”

వాసీలీ ఆ క్ళురవాడిని చేతితో వారించాడు.

“చిన్న పుస్తకం, యె కళైండూ అదీ - అందులో ఫొటో, మ్ముద జలం

ఆ క్మురవాడి నేతాలలో అపరిమితమయిన గారవధావం దో్యోతకమయింది.

“కళ్ళతో చూడకుండానే మిరు సరిగా వూహించారుల

వాసిలీ నవ్వి ఆ కురవాడి భుజంమిద చేయి. వేసాడు.

26

“యెక్క_డిక్తీ టికెట్టు కొనలేదన్నమాట ! అవును. టికెట్టు లేకపోతే వెళుతున్నట్టు లెబకాదు. నీఛావం వెంటనే అందుకోలేక పోయినందుకు విచార పడుతున్నాను. మనతో విల్నియన్‌ వస్తు న్నాడు. వాడి రహస్యంకూడా మికు చెప్పబోతున్న.

“నిరు... మారుకూడా విల్నియస్‌ వెళుతున్నా రా ౪)

కళ 0

“నర్క-సుశేనా ౯” అని ఒక పిల్లవాడు ముందుకు దారిచేను కుని తోసుకువస్తూ కీచుగొంతుతో అడిగాడు. ఇండాక ద్వితీయా విభ_క్రి సూ తాలన్న క్నరవా డితడే.

“నోరుముయ్‌ , తెలివితక్కువ దద్దన్నూ త్ర!” అని రాగిజుట్టు క్మురవాడు కోపంతో మొహాం ముడుచుకున్నాడు.

వాసిలీవంక ఓరభూపు మూసాడు. ఎందుకో ఒకందుకు వాసి లీకి కోపం రాకమానదని అతని ఊహ. కాని వాసిలీకి కోపం వచి స నట్టులేదు. ఆ క్మరవాడి బుజంమిాద చేతితో తట్టాడు.

“మో యుద్ధసమితిని సమావేశ పర్చు. విల్నియస్‌ చేరుకోవ డానికి అశ్లుసేపు పట్టదు. అక్కడికి చేరుకునేలోగా యేదో ఒకటి అలోచించి వుంచాలి. యీ లోపున మిరు యిన స్పెక్టృర్షమాద యెలా యుద్ధం చెయ్యతల పెడతారో వింటూంటాను”

27

6 యధారసాహస కృ త్యం కా

“అలాఅయితే వినండి అంటూ (ప్రారంభించాడు రాగి జుట్టు క్మురవాడు అలోచనా పూర్వకంగా. జస్పేమ్లు యినస్పెక్ట్రరు మొద, ాడ్డుమాస్టరుమోద, మాస్టర్లమాద, (పతిరోజూ, (పతి తణమూ యుద్ధం చేస్తూనే వువా్నాం. మారు స్కూలుకు వెళ్లే వుంశేు యిదంతా మికు స్వయంగా తెలిసే వుండవలసింది, యీ స్కూ-లులో నయినా యింతే”

“యేమిటి [పయోజనం ౯” అన్నాడు సొగసు జుత్తు గల ఇంకో కుర్రవాడు. “య్వీం జేసినా యేమా మార్ప్చంటూ జరగదు”

“వ్వి=లేం చేసారేం ౪” అని వాసిలీ అడిగాడు,

“జ క్రశ్చేమిట్హి అనేకం ఈ” అన్నారు వీల్లలు.

ళు లీ గురించి, మారుచదున్రకుచే రోజుల్లోని ముచ్చట్ల గురించి వినాలని వుంది.”

“నన్ను గురించా +” అన్నాడు వాసిలీ ఒకనిమిషం. అలో చనా పూర్వకంగా చూస్తూ, “నా-జేంనృంది! ”

“ ఎందుచేత ! ” అని జవాబుకోసం నిరీశీస్తూ. పిల్ణలు అతనిశేసి భూశారు.

“ఎందుచేత నంయే నేను మా మాస్టర్లతో వేలేవిధంగా పొరాడాను. సహజంగా మిరు యెొదుర్కు-ంటున్న చిక్కులనే నేనూ యెదుర్కొన్నాను. కొన్ని మినహాయింపులు: కాని అశ్హు

28

వుండవు. ” అంటూ వాసిలీ మందహాసం చేసాడు. “*సళే నేను దీర ౦గా అఆలోచించేవాడిని పరిస్థితులు యిలాయెందుకువునా్న యా అని”

ఆ పిల్లలంతా వాసిలీ చుట్టూ చేరి దగ్గిర దగ్గిరగా నుంచు న్నారు.

“యెందుకు వున్నాయి ! *”” అని ఒకక్మురవాడు వినిపించీ వినిపించని స్వరంలో అడిగాడు.

“యెందు చేతనంశేు, మన జీవితాలే అలా తయారయాయి, రైతులు యెలా జీవిస్తున్నారో, భూస్వాములు, వర్ష్శకులు వాళ్ళని యెలా బానిసల్ని చే సేస్తున్నారో యెపుడయినా చదివారా లేకపో తే వీననన్నా విన్నారా 1 కార్మికులు మిల్లు యజవమానులకోసం యెలా బండచాకికీ చేస్తున్నారో మోాకుతెలుసా 1 నేను నివసించిన వీధిలో తోళ్ళు శుభంచేసే ఫ్యాక్ట రీ వుంజేది. నాచిన్నప్పుడు అనేకమంది "కారి శకులు అకలితో మలమలమాడడం నేను యెరుగున్నా. వాళ్లకి యెపుడూ రోగాలే, వేతులనిండా పుండ్ల! యెందుకో తెలుసా ? "లేమలో, సున్నంలో రోజుకు పదహారుగంటలు పనిచేసేవారు. అటువంటి పనిచేసేవాళ్లు చేతులకి రబ్బరుతొడుగులు వేసుకోవాలి. "కాని అఆఫ్యాక్షరీయజమాని వాళ్ళకి యెన్నడూ తొడుగులు లొని యిచ్చిన పాపానపోలేదు. వాటిఖరీదు యెక్కు_వ-జతమూడురూబుళ్లు, ఆ యజమాని దృష్టిలో మనిషి. ప్రాణానికి అమాతం విలువకూడా "లేదు.వాడిబేం పోయింది! యిక కారి శ్రకులు-వాళ్ల సంపాదన రోజుకి ముష్ఫయి నలభయి ఫో వెక్కులకు మించదు. అందుచేత స్వయంగా చేతి తొడుగులు కొనుక్కో-లేరు. వైగా (ప్రతివాడికీ వెళ్ళాం పిల్లలూ వుంటారుగా [29

వాసిలీ ఒక నిమిషం ఆగాడు. పెళ్తైఅంతా నిశ్శబ్దంగా ఉంది. చ కాలుమ్మూతం రణగొణ ధ్వని చేస్తున్నాయి.

ళ్స్రూ పరిస్థితులు ఒకతొళ్ళ శారి శ్రకులశే శాదు, అందరు కారి కులకూనూూ, "నేను కొంతమంది కారి 'కులిి వూసా. యిరవయి

(4) రో

యేళ్ళు వచ్చేసరికి వక్ట్హపన్న్నూ "లేకుండా వూడీపోయాయి. చశా ఉన్‌ ొముకల్ని తినేసి ఆవిరిలో -పనిచే స్తే మనేమవుతుంది 1 నీసఫుపాడి మూలంగా వూపిరితిత్తులు విషమమయం అయిపోయిన (వెస్సు కార్షి శ కులని చూసా. దగ్జితే రక్తం పటేది. క్లుష్తంలో చెప్పాలంకే. నేను చూసినవాటి.ముందు మోకు స్కూళ్ళుల్లో జరుగుతున్నది ఒక లెట్టా జమా ? కాని స్కూళ్ళల్లో, ప్యాక్ట రీలలో, (గామాలలో జరుగు తున్న చానికంతకీ మూలకారణం ఒకేఒక దురా ఆదం [0

“యేమిటా దుర్మార్గం ఫొ అని అడిగాడు రాగిజుట్టు కుర వాడు బెల్టులోకి లోతుగా చేతులు పోనిచ్చుకుంటూ,

“అన్యాయం, అసమానత్వం. భాగ స్రవంతులు (ప్రపంచాన్ని పాలిస్తూ తక్కినవాళ్ళ చేత వూడిగం చేయించుకుంటున్నారు. ఛాగ్యవంతులకి అనుకూలించే విధంగా జీవితం తీర్చి దిద్దబడుతోంది. భాగ బ్రవంతుడు కాని (పతివాడి నెత్పిమాదా భాగ ఫ్రవంతుడికోసం పనిచేసే వాడెవవో ఒకడు వుంటూచే వుంటాడు ప్యాక్ట్‌ రీలలో, (గామాలలో యెక్కడబడితే అక్కడ యిదే తంతు

కన్పిజం నిజం అంటూ రాగిజుట్టు కర వాడు బెల్టులో నుంచి చేతులు బయటికి తీసుకుని ఉ బేకంతో ఊపసాగాడు. “మా శ్లౌసులో ఒక క్మురవాడు వుండేవాడు. వాడిపేరు మలఫయేవ్‌. వాళ్ళ నొన్నకి ఒక ప్యాక్టరీ వుండేది. యింశేం అందరికంట యెక్కువ మాక్కులు వాడివే! యిపుడు సెయింట్‌ పీటర్‌ ఎబక్ష్‌లో తం్మడిదగ్గిలే వుంటున్నాడు.”

“జ్లాసుల్తో పిల్ల లందర్నీ శివీంచినా వాడినిమాతం శిన్నీంచే వారుకాదు. 'మలఫయీవ్‌ యిటువంటి ఛండాలపు పని చెయ్యగల డనుకోను అని మాస్టరు యెపుడూ అంటూండేవారు.”

“ఆగు [ అని రాగిజుట్టు కరవాడు అడ్డంనచ్చి *మిమ న్‌ ఒక విషయం అడగ దలిచాను. యిదంతా మికు స్వయంగా చూసారా, లేకపోతే యెవరన్నా మికు విప్పి చెప్పారా?” అని వాసిలీ (పశ్నించాడు.

30

“లేదు.” వాసిలీ సున్నితంగా నవ్వి, ళనేన్సు స్వయంగా అయితే చూడలేదుగాని ;ఒక పుస్తకంలో చదివాను. "చెర్నిపె వస్కీ- * రచించిన వం చేయాలి * అనేది, నిజాయితీగా బతకడం యెొలాగో అందులో (వాసివుంది అన్నాడు.

“యీంచేయాలి ౪ రాగిజుట్టు క్మురవాడు అందుకున్నాడు. అక్క-డ గుమిగూడిన పిల్లలంతా ఒకరితో ఒకరు మెల్లిగా అన్నారు :

వంచేయాలి?

కస్తాక్రే ఆ ఫ్వుస్తకం నేనూ నా పాణ స్నేహితు డొకడూ కలిసి చదివాం. ఆ తరవాత యింకా చాలా పుస్తకాలు చదివాం గాని అన్నిటిలోకీ చెర్నిసెవస్కీచే వ్వుత్తమం అనిపించింది. అఆపుస్తకంలో యెలా నిజాయితీగా జీవించాలని [వాసివుందో అలానే జీవితం గడపాలని మేమిద్దరం నిశ్చయించుకున్నాం. అపుడు మేం చదువుతున్నది యేడోఫారం...”

“మీ కేంజేసారు *?” అని శాగిజుట్టు క్టరవాడు అరిచాడు. ఉ_ేకం ఇరిగిపోతోంది.

వాసిలీ వెంటనే జవాబు చెప్పలేదు. “మేం... స్కూలుకు వెళ్ళడం మానుకున్నాం"ో

పీల్లలు వణికిపోయారు.

“మానెయ్యాలనే మానేసారా

రాగిజుట్టు కరవాడి ిదవులు వణకడం మొదలుపెట్టాయి. “చదువుకోకపో తే యెట్లా ౯” అని నెవు శ్రదిగా అడిగాడు.

• నికోలాయ్‌ చెర్నిషెవస్కీ; గొప్ప రష్యన్‌ రివల్యూషనరీ డెమా (శాట్‌, భౌతిక త_శ్ష్వవేత్త, విమర్శకుడు, రచయిత. ప

• అవను చదువుకోకపో తే యెట్లా! కాని అప్పటినుంచీ "నేను స్యయంగానే చదువుకున్నాను. స్కూల్లో చెప్పేదంతా వట్టి చెత్త! మాకుతెలుసుగా!.” .

“స్కూలుచదువు పూర్తికాకపో తే యూనివర్సిటీలో చేర్చు కోరుగా 1౫ పీల్ట్ణలందరూ తలలు ఊపారు:

“శాని స్కూలుకు వెళ్ళడం మానేయమని మీకు నేనేం సలహా యివ్వడం లేదు.” అంటూ వాసీలీ మందహాసం చేసాడు. “నా విషయం మ్యాతమే చెబుతున్నాను, నేనూ నా స్నేహి తుడూ పజాసేవ చెయ్యాలని నిశ్చయించుకున్నాం.”

“చదువు మానేయడం మంచిదికాదు” అని గొణిగాడు సాగసుజుట్టు క్మురవాడు. “వశే స్కూలు మానేసారు. బాగానే వుంది. మరి యిపుడేంచేస్తున్నట్లు ! గారడియా 1౫

“అవును. గారడీచేస్తున్నా” అని అంగీకరించాడు వాసిలీ= కొని ఒకరూ మందహాసం చేయలేదు.

“విల్నియస్‌” అని శేక బిగ్గరగా వినిపించింది. బడిషిల్లలంతా 'వెదిరిపోయిన పిచు స్పకల్లాగా చెల్లాచెదరయినారు. సామాను సద్దు ఫోవాలిగా.

“భోలెడంత వ్యవధివుంది” అని శాగిజుట్టు క్కరవాడు. అరి ఇచాడు.” కాకపోయినా సిగ్నలుకోసం ఆగిపోవలసి వస్తుంది.

మామూలుగా (పయాణం ఆఖరుకాబోయే ముందుండే గడ్డ బిడతో బోగీఅంతా కళకళలాడుతోంది. విద్యార్ధులు కోట్లు తొడు క్కున్నారు. చేతితొడుగులు వేసుకున్నారు. పరుపులు, తలగడాలు చుట్టచుట్టి బిచాగాకట్టారు. పక్క- వెళ్లైలో ఆదుర్దాగా పదోతడవ సామాను లెక్క- బెడుతూ ఉక్కి-రిబిక్కిరవుతున్న ఒక ముసలమ్మ గొంతు వినిపించింది. .

“...తొమ్మిడది... పది... పదకొండు .., పన్నెండోది యేదీ?

యేదీ! వకటి కనిపించడంలేదు. ఆరి దేవుడా, యీమయిపోయిందో[ి ౩లై

“తప్పకుండా పొరబడివుంటావు. యింతమంది భూస్తూం డగా యెలా మాయ మవుతుంది ? యింకా యెవరూ దిగిపోలేదు”ో అనీ ఒక మగగాంతు జవాబుగా పలికింది.

ఆమె నిట్టూర్చి తిరిగి లెక్కపెట్టడం (ప్రారంభించింది. “... తొమ్మిది... పది”

వాసీలీ సూటుశేసులు కిందకిదించాడు. వీల్లలు అతనిని కని వెట్టి చూస్తున్నారు ఆ కొత్త సూటుశేసులు కంటపజేసంకి వాసిలీ ఒక ఆట ఆడిస్తాననడం సౌగసు జుట్టు కురవాడికి జ్డాపకం వచ్చి ఉంటుంది.

/ సూటుశేసులలో ఒకడానిని వేలితో తోసాడు. కదలలేదు, ఇంకా గట్టిగా తోసాడు. ఊహు. ఈతడవా కదలలేదు. అయితే ఆ పొడుగాటి మని వాటిని లేలిగ్గా దించేసాడు! అంతబలం వున్నవాడిలా కన్పించడంలేచే ! పట్టుకోవడంలో యీదో వడుపు అతనికి తెలుసునేమో 1? అలాఅయితే...

“మిరు ఒక అట ఆడిస్తామన్న్నారు ...” అన్నాడు ఆకర వాడు. పూ్లూర్షికాని ఆలోచనలు మాట్లాడే తె్యాన్ని కలి గించాయి.

“క్ట నిమిషం అఆగండిమురి అంటూ తల పంకించి వాసిలీ సూటుకేసులు మకెత్తాడుం

“ల్చీళ్ట |! ఆట అడించబోతున్నారు చూడండి” అని సానసుజుట్టు క్మురవాడు శేకవెట్టాడు.

పిల్లలు. గుంపుగా. బోగీలోకుంచి దిగి వాసిలీ వెంట బడ్డారు. ఇనస్పెక్టరు తలమిది టోపీ సవరించుకుని భారంగా అడు గులు వేసుకుంటూ వారికి రెండడుగులు ముందు నడుస్తున్నాడు. స్లాటుఫారంమిదడ నాలుగడుగులు వేసి అగి వాసిలీనిి, విద్యార్ధులను ముందుకు సాగిపోనిచ్చి వారి వెనకనే నడవ సాగాడు,

క్రి

“శ్ళేషనుబయళికి వెళ్ళేదారి యెడంచేతివేపున వుంది”

లు అన్న్నాడు నాగిజుట్టు కురవాడు.

కాని వాసిలీ రె లువెంబడే నడవసాగాడు. పిల్లలు గుంపులు గుంపులుగా అతని వెంటబడ్డారు. ఇనస్పెక్టరుకూడా "తాపీగా. వారి వెనకాలే నడిచి వెళ్ళాడు.

వాసిలీ నలువై పులాభూసపాడు.

“యినస్పెక్టర్ని ఒక ఆట ఆడించాలని చూస్తున్నారా ౪” అని రాగిజుట్టుకుర వాడు మెల్లిగా అడిగాడు

“అవను” అని సంతోషంతో జవాబిచ్చాడు వాసిలీ. “మనమంతా కలిసి వాడిని అశ ర్యంలో ముంచెత్తబోతున్నాం. మిారంతా అతనిశేసి లేరిపారజూడండిం”

కురవాళ్ళు వెనకకుతిరిగారు. _శ్రైర్యంగా పది హేనుజతల కళ్ళు మాద వాలేటప్పటికి కంగారుపడి, ఇన స్పెక్టరు దృష్టి వారి నుంచి మరల్చి నిలబడిపోయాడు.

నిలబడిపోయాడు ! అంతకుమించి మేం జరగలేదు. నిమిషం [క్రిఠం పరిస్థితి ఎలాఉందో ఇపుడూ అలానేఉంది. కూలీలు సామాను ఎత్వుకొని అటూఇటూ తొందర తొందరగా పరుూత్తుతున్న్నారు. నైలు దిగిన వారిని వారికోసం వచి నవారు ముద్దిడుకుంటున్న్నారు. ఒకి జేబుదొంగను చెవులు పట్టుకొని పాలీసులు స్రేషనుకు ఈడ్చుకు పోతున్నారు. ఎరఅంచు ఓవరుకోటు వేసుకున్న ఒక కుంటి సేనా నికి మైనికులు సైనిక వందనం సమర్పిస్తున్నారు.

మళశేమిా జరగలేదు ! అంతా యధ్యాపకారంగానే ఉంది. ఇన స్పెక్ట్రరుకు గాని తదితరులకుగాని మశేమి జరగలేదు!

రాగిజుట్టు క్మరవాడు కోపంతో వెనకకు తిరిగిచూసి ఆశ్చ ర్యంతో నేలకు అంటుకుపోయాడు. సూటుశేసులతోటి అ పొడు గాటి _పయాణికుడు మాయమయి చక్కాబోయాడు.

“*య్వెక్క_డికి ౪

కెటీ

ఆ కరవాళ్ళంతా గబగహా వెదికారు. జాడ ఏమ్మారం "తెలియలేదు. మనిషి ఎక్కడా కనిపించలేదు. ప్లాటుఫారం వాలా పొడుగు, దానివెంట నడుస్తున్నా పరుగెత్తుతున్నా లేలికగాగు ర్త పట్టవచ్చు. ఆ సూటుకేసులు పట్టుకొని రైలుకింద చాక్కోవడం దొంగలకు మ్మూతమే చేత నవుతుంది. తిరిగీ ర్రైలుఎక్కి.. ఉండడు. ఇంతకీ వ్యవధి వదీ! ఒకటి ెండు సెకంకులు అయిందేమా, మాహ అయితే ఒక నిమిషం అయిఉంటుంది. కనిపించకుండాపోయి బోగీ మెట్లమిద పయాణీకులు గుంపులుగా చేరారు. దిశేవారు దిగుతున్నారు, ఎక్కేవారు ఎక్కు-తున్న్నారు. అంతేకాదు, అతని దగ్గిర టికెట్టు లేదు. & కెట్టు టికెట్టు కలెక్టరికి ఇస్తూండగా అంతా భూసారు. ఆ టికెట్టు విల్నియస్‌ వరకే. అంతా చూసారు. మరి టిక్కెట్టు "లేకుండా (వయాణం చేయడం ఎట్లా!

“వెదుకుదాంపదండి. అని రాగిజుట్టు కరవాడు బిగ్గరగా అరిచాడు.

పీల్లలు స్లాటుఫారం అంతటా వెదికారు. కొంతమంది జట్టుగా టి కెట్టుఆఫీసు దగ్గరికి వెళ్ళారు. కొందరు హోటల్లో చూడ డానికి వెళ్ళారు. మరికొందరు ర్రైలువెంకే పరుగెత్తుతూ. బోగీల కింద చూసారు,

కొన్ని నిమిషాల తరువాత తిరిగి వచ్చి రాగిజుట్టు కరవాడీ చుట్టు మూగారు.

“్వొక్క_డా కనిపించలేదు”

“నమ్చుహో చుకుకయినమనిపి. ! ఒకెసెకండు అటు తిరిగామో "లేదో మాయవుయి చక్కాబోయాడుో

“చమూాడండి-అడినో యిన స్పెక్టరు 2?

ఇనస్పెక్టరు రొప్పుతూ పిల్లల దగ్గరికి చేరుకున్నాడు. పూర్వపు గాంభిర్యం మటువూయమయింది. టోపీ చెనిమాదికి ఒరిగింది. స్కూ-లు ఇన స్పెన్షరు వాలకం ఎక్క్‌-డా కనిపించడంలేదు. సరాసరి వచ్చి రాగిజుట్టు క్మురవాడిముందు ఆగాడు.

త్ర

“మాతోకూడావున్న ఆ సూటుశేసులమనిపీ. యేడీ 1” అని బాంగురుగొంతుతో [పశ్నించాడు. స్వరం కంపించింది, సూలు ఇనస్పెక్టరు మాట్లాడుతున్నట్లు "లేదు,

సౌగసుజుట్టు క్మురవాడు జవాబు చెప్పబోయాడు గాని రాగి జుట్టు కరవాడు అతనిని వారించాడు. మొహం చిట్లించుకుని, ఒక అడుగు ముందుకువేసి, టోపీ నొసటిమోదికి లాగుకుని బూడిదరంగు టఓవరుకోటు 'జేబులలో చేతులు "వెట్టుకున్నాడు.

“పోటల్లో టీ తాగుతూ వున్నాడు. అన్నాడు అకస్మా త్తుగా స్నేహితులకు కనుమైగ జేస్తూ.

“ఆంశే యింకా తాగడం పూర్తి కాలేదు, మేలిముసుగు వేసుకుని మడతహోటు పెట్టుకున్న ఒకావిడ అతనిని కలుసుకుంది.

ఈ+ర్ర్యోవిశ్సేవిటీ 1! ముసుగు వేసుకున్న అడది! నువు చూసావా ళి అని ఇన స్పెక్ట్రరు అడిగాడు అదున్చాగా, సంతో షంతో కళ్ళు వెలిగిపోయాయి.

“*అత్రడ్తీని యెక్క_డ కలుసుకుంది! ఆమె నాకు కనువించ లేబే శం

“అక్కడ నిలబడివుంది” అంటూ రాగిజుట్టు కరవాడు మొదటి తరగతి హోటలు గుమ్ముం వమాపింఛాడు.

“అప్పటీ కపుడే ఆమెని గుర్తించాను. ముసుగు ముఖ వేస్టనం లాగావుంది. అతను ఆమెదగ్గరికి వెళ్ళగానే ముసుగువై కెత్తి ఇూసింది, యిద్దరూ కలిసి లోపలికి చక్కాబోయారు.”

ఇన స్పెక్టరు ఇక వినదలుచుకో లేదు. గబగచా కళోటలు దగ్దరికి వెళ్ళాడు. పిల్లలు నిశ సబ్దంగా అతనిని కనిపెట్టసాగారు. "రాగి జట్టు కురవాడు అసహ్యూభావంతో సొగసుజుట్లు కుురవాడిని

ఈ న్‌ నీ ట్ర (ఆ భుజంతో తోసాడు. త

9 పృష్కాన్‌ నవలలో కధానాయకుడు 36

*న్సువ్చు బలేవాడివి. అసలు రంేమిటో బయటపజే యించావు. వాడు గూఢచారి. స్పష్టంగా "తెలుస్తూనేవుంది. అత నిని పట్టుకోవాలని చూస్తున్నాడు.”

“అతను... ...డ్యుబోవస్కీ * లాంటివాదో, జూరును చంపిన వాళ్ళ లాంటివాడో అంటావా శ” అని గుం డ్రటిమొహం క్మురవాడు అడిగాడు కిందికిచూస్తూ.

“ల్పుష్స్‌ నోరుముంక్‌ ! అని అరిచాడు 'రాగిజుట్టు కర వాడు. “అటువంటి మాటలంకే యీం జరుగుతుందో తెలుసా ౪

“యిక్కడనించి వెళ్ళిపోదాం పదండి అంటూ సాగసు జుట్టు కృరవాడు న్నీహితులను తొందర పెట్టాడు.” హోటల్లో కని పించక పోయేసరికి - వాస్యా అబద్ధం చెప్పాడని (గహించేస్తాడు. యింశేముంది, మనందర్నీ తీసికెళ్ళి శ్రైల్లో కుక్కేస్తారు.”

“నువు వట్టి పిరికి వెధవ్వి ! తెలివితక్కువ 'మొద్దువి !” అన్నాడు వాస్యా విసుగుతో పెదవ్లలు ముడుచుకుంటూ. “అక్కడ వున్నాడో లేదో వాడికలా తెలుస్తుంది. అయినా... నేను చెప్పా నని రుజువేమిటి +! *అతన్ని మేం చూడనేలేదు. అబద్ధాలు చెబుతు న్నాడు అని అందరం అండాం. యిక్కడ పది హేనుమందిమి వున్నాం. మనని కాదనేవాడెవడు

“అవును. వాస్యా నరిగానే చెప్పాడు. రుజువేమిటి 1

“మనం వెళ్ళిపోగూడదు. ఆయన రైలులో వున్నాడనే నా నమ్మకం. యింశెక్కడికి వెళతాడు? అ టోపీమనిషి మళ్ళీ ఆయన వెంటబడతాడు: అలా జరక్కు-ండా మనం భూడాలి” అని తిరగ (ప్రారంభించాడు వాస్యా+

సొగసుజుట్టు కుర్రవాడు తల అడించి భయంతో స్రేసనుశేసి మూసాడు.

• శ్రర వ పేజి చివర చూడాలి.

(5 ప్ర

“వూటలకేం కోటలు డదాటతొయి. వాడితో తగాడా "పెట్టుకుంటావనుకోను.”

“పెట్టుకోవలపి వ్తే పెట్టుకు తీరతాను” అన్నాడు వాస్యా కాలితో నేల తన్నుతూ,

“నేనూ ఒకఆట ఆడిస్తాను, వినండి.”

పిల్లలంతా అతనిచుట్టూ గుమిగూడారు. . స్నేహితులకి తప్పితే ఇంకెవరికీ వినిపించదని రూఢి చేనుకుని, వాడు “*బోగీలలోకే తలధూర్చి చూడడం (పారంభి_శ్వే నేను *దెంగ, దొంగ ![ అని అరుస్తాను. మోరంతా పరుగెత్తుకుని వచి సి వాడిచుట్టూూ మూగి గొడవ గొడవ చేసెయ్యండి. వొలోడ్యా ! నాసంచి తీసుకో. అవ సరమయితే నాడబ్బు కా జేసాడంటాను.”

“నివూట యెవరు నము గౌరు! పోలీసువాళ ఇ "తాలూనకని తెలివే కాగితం చూవీతే చూపచ్చు.”

“యీ లోపుగా కలు కాస్తా చక్కా-బోతుంది.. అపుడే “రెండోగంట కొట్టారు. అదిగొ మూశోగంట ! పాడికోసరం కాచు కుని వండండి.

కాని ఇన స్పెక్టరు జూడ ఎక్కడా కనిపించలేదు. పీల్లలు వాసిలీ పడుచుమొహం, నవ్వు మొహం, నిర శ్రలమయిన కళ్లు గ డ్డం కనిపిస్తాయేమోనని మహాకాంత్సతో కదిలిపోతున్న బోగీల కిటికీల శీసి చూసారు,

కాని వాసిలీ ఎవరికీ కనిపించలేదు. సామాను అరలలో మూడోదాంట్లో నోడకు అనుకుని పడుకున్నాడు. వె బల్లమాది వాళ్ళుమాతమే చూడగలుగుతారు. ఇక సూటుశేసులు, మాసి పోయిన చీట్లు అంటించి కిటికీకి ఆనించాడు. అంతకుముందు. చీటు "లేవు. అమాంతంగా వచ్చి అతుక్కున్నాయి ! విల్నియస్‌ శేషను ప్లాటుఫారంమిద రహస్యంగా ఫొటో తీసింది ఏీటినేనని లంత సూత్ష ఆదుప్తీగల ఇన స్పెక్ట రయినా కనిపెట్ట లేడు.

క్ర

ఇపుడు వాసిలీకి రెండో టికెట్టు ఉపయోగపడింది. ఆ టికళ్షు గనక ేకపో తే వై లుఎక్కడం సాధ్య మయ్యేదికాదు. టికెట్ల తనిఖీ కఠినంగా అమలు జరుగుతోంది. ఇక *తెల్లరాతి నగరం అని అక్కడివారు సగర్వంగా చెప్పుకునే మాస్కోనగరం చేరుకునే వరకూ పహోయిగా న్మిదపోవచ్చు. 3

7 గాగరాలో ఎలుగుబంటు

మాస్కోనగర (ప్రాంతీయ నరైళ్ళలోని (పయాణీకుల సంధా షణలో ఎపుడూ ఏదో ఒక (ప్రత్యేకత ఉంటూనేఉంటుంది. బేనిని గురించి మాట్లాడుకుంటున్నా; వాదించుకుంటున్న్నా మాటిమాటికీ గర్వంతో “మాస్కోలో మేము...” అని ఎవరో ఒకరు అనడం మామూలు.

ఎంతతీవింగా వాదించుకుంటున్నా అందరూ తలలు ఊపి, చిడనవు(లు నవ్వుకుంటూ ఇస్తే స్నేహిశులయిపోతారు. అంతా మనవాళ్ళ, మన మాస్కోవాళ్ళే !

కాని అందరూ మాస్కోవాళ్ళేనా 1

అందరూ వాదనకి దిగరు. కొందరుమాట్లాడకుండా కూర్చుం టారు, ఉదాహరణకి ఆ పొడుగాటి మనిషిని చూడండి. తేటకళ్ళు చిన్నగడ్డం, పరీతగాదూ స్వే ముక్కుమిద మచ్చ కనిపిస్తుంది. బోగీసీట్లలో దొరికిన కరషతాలనుగురించి వాదన త్మీవంగా , జరుగు తున్నా అతనున్శూతం కలగ జేసుకోలేదు.

అవి అచ్చుకరష తాలు, వాటిమాద పోలీసు అనుమతి ము దలేదు. అందుచేత అవి రహస్యకరప తాలనీ, రాజ్ఞదోహకర మయినవనీ స్పష్టమయింది. అంతేకాదు, వాటిలో సెయింట్‌ పీటర్స్‌ బర్భ్‌ లోని ఒబుఖోవ్‌ మిల్లులో గత వసంత కాలంలో కారి శ్రకులు ఎలా సమ్మె చేసారో, రాళ్ళురువ్వి పోలీసులను ఎలా తరిమవేసారో, మెన్యాలను ఎలా (వతిఘటించారో వర్మింపబడింది. చివరకు ైని కులే .వైచేయిఅయి, (పదర్శకులను అరెస్టుచేసినా బహిరంగంగా

తం

తలపడి జూరు సైన్యాలను శడించ వచ్చని ఒబుఖోవ్‌ సమె 5 రుజువు చేసింది. ఒబుఖోవ్‌ కారి (కుల లాగా తమ తమ వాక్కులకోసం పోరాడ వలసిందిగా కారి శ్రక పతం అకరప తంలో పిలుపు ఇచ్చింది.

ఆ కరష్మతం నెత్తిమాద ఇటాలిక్‌ అతరోలలో * పపంచ కారి శ్రకులారా! వకంకండి అని ముదించబడీ ఉంది. కింద ఈ కింది మాటలు పొందుపరచబడ్డాయి. ఇట్టు, వమాస్కో-కమిటీ, రష్యన్‌ సోషల్‌ డెమాకటిక్‌ 'లేబరుపార్టీ 4

వాదనఅంతా ఈ చివరి మాటలమిోాదనే జరిగింది. వాదించే వారిలో (శామికవర్షం అంకు వమిటోో సోషల్‌ జెమా[క్రాట్‌ అంశ వమిటో ఒకరూ విశదంగా చెప్పలేకపోయారు. కాని ఆ కర ష్మతం రాజదోహకరమయిందని మాతం అందరూ వక్మగీవంగా అంగీకరించారు. అందుచేత చివరిమాటలలో వారికి అనుమానం కున్‌ తింది. సెయింట్‌ పీటర్‌ నర్‌ లో కారి శకులు తిరగ బడ్డారంశకే పెద్ద ఆశ్చర్య మేమిలేదు. అది సాధ్యమే. కాని ఇక్కడ మాస్టోలో ఉహుం వీలులేదు. 160 చర్చలు ఉండగా సమ్మె శ్రదరగడమే / మాస్కో. నగరంలోగాన్సి పరిసర జవులిమిల్లుల జిల్లాలోగాని రాజు (రోహపు వాసనేలేదు. మాస్కో- జవుళి మిల్లులో సమ్మై జరిగిన మాట వాస్తవమేగాని అది ఎపుడో 1885 నాటిమాట. ఇది 1909 జనవరి !

యా కరప తాలు చేనేత కార్మికులకోసం అయివుంటాయి అవును. “*“అన్నాాడొకడు.” యివాళ ఆదివారం. సరుకులు కొను క్కునేరోజు ప్రజలు ఒఆంిఖోవో-జూవోబజారు. వెళుతున్నారు. అందుకే యీ కరపతాలన్ను నె లుపెస్టైలలో 'వెదజల్లారు.”

“మ్వొవరు ! యెవరునెదజల్లారు $!” ఈ (పశ్నకు ఎవరూ జవాబుచెప్పలేదు. (శామిక వర్షం, సోషల్‌ 'డెమా[కాట్‌ అనే పడా లకు అర్ధం ఎవరికి తెలుసు +

నైలులో వాదించుకుంటున్న జనానికి ఈ మాటలకు అర్థం "తెలియకపోవడంలో అశ రం లేదు. వారిలో వాలామంది దుకాణ

త్మ.

చారులు. సరుకులు కొనడానికి వెళుతున్నారు. కాని వారి సమిా పంలోనే కూర్చుని మెదలకుండా వింటున్న ళొంతమంది శారి కు లకు; విద్యావంతుడి లాగా కనిపించే ఆ లేటకళ్ళ వ్యక్రికి ఈ మాటలు సుపరిచితమయినవి కాకపోవడం ఆశ్చర్యకరమయిన విష యమే! ఈ మాటలకు అర్థం ఏమిటని ఆ వ్య్రిని అడిగాను. కాని అతను తలపంకించి ఊపకున్నాడు. అతనికి చివరంటా వినాలని కుతూహలం లేనట్లుంది. ఒక చిన్న న్చేషను దగ్గర శల్లటి విేళీ సూటుశేసు తీసుకుని రైలుదిగి చక్కాపోయాడు.

ఈ స్టేషనుకూడా మభూడడానికి రిసవ్యాంగా ఉంది. కొయ్య స్తాటుపారం విరిగి పడిపోతుండా అనివీసోంది. శాని గాలిమ్మాతం అతి చల్లగా, హోయిగొలుపుతూ, చెవ్సలు చిల్లులుపడేటట్లు మోగే గంట మోళతకు (పతిధ్వనిస్రోంది. ఆవేళ ఆదివారం. ఇంతా అంతా సరుకులు కొనుక్కు నేది ఈరోజునే.

తప్పతాగిన బట్టతల నౌకరు చేతులలో చర్చి కంచుగంట ఉదయంనుంచీ ఖంగుమని పుుపూరుగా మోగుతోంది. చం ఏలో వసూలయీ మామూళ్ళలో తనకూ భాగం ముడుతుందనే అశతో గంట తెగవాయించేస్తున్నాడు. (ప్రార్థనలు పూర్తి అయాయి. పళ్లెం డబ్బులతో నిండిపోయింది. అచర్చి బీదస్థితలో ఉంది, పట్టణం అని జేరుశేగాని అక్కడ ఉన్నవన్నీ పూరిగుడిసెలు, "వెదురు తడకలు, ఒక్కవీధికి మాతం కంకరరోడ్డు ఉంది. వసంత కాలంలోనూ ఆకురాలు కాలంలోనూ కూడా తక్కి.నవీధులలోఎ త్తు బూట్లుగానీరబ్బరుబూట్లుగాని వేసుకున్న ప్పటికీ నడిచి వెళ్ళడంకష్టం. అయితేనేం ఆదివారాలలో, "ెలక్టు దినాలలో చరి ఏ నిండిపోతుంది. చర్చి'పెద్ద ట్టుకుని తిరిశే పళ్లెంలో తలోకాస్తా సమర్పించుకోవా లనే పట్టుదల చేనేత కారి 'శ్రకులకు, శీ పురువులకు ఎక్కువ. వల్లెం పుచ్చుకుని తిరిశ్లో చర్తి ఏ పెద్ద? 'పెద్దవ_ర్తకుడు. మెడలో బంగారుపతకం వేలాడుతోంది. అది మామూలు రోజుకాదు. అందుకే (ప్రజలకి ఆంత పట్టుదల, (ప్రార్థనలు ముగిసిన తరవాత అందరూ మిల్లు ఆవ

తై

రణలోకి రావాలని మిల్లు యజమాని అజ్ఞపీంచాడు. "కారి శ్రకలతో స్వయంగా మాట్లాడడానికి ఆయన స్వయంగా దయభేస్తున్నారు. చిన్న విమయమయిలే ఆయన పట్టించుకునేవాడు కాదు. ఇదేదో ముఖ్యమయిన విషయమే ! రోజువారీ వ్యవహారాలు వమూనేజగు మూసుకుంటాడు. ఫాస్ట్‌ రీ పట్టణానికి రండు వెర్దుల * దూరంలో ఉంది. దాసులు నేరస్తులు కష్టించి కట్టిన రాతినోడ,నోడ అవతల రాడోనెజ్‌ స్పర్షీ విగహం, విగవాం తలచుట్టా థగథగమెరినే పకాశ జ ట్లు లు ళు మండలం, డానివెనక మంచుతో నిండిన బూడిదరంగు ఆకాశం! మిల్లు ఇనపేోేటు తెరిచారు. ఆ పురువులు గుంపులు గుంపులుగా లోనికి వెళుతున్నారు. ఆ బుషి వ్యిగహం చూపులకు కర్కశంగా ఉంది. గడ్డం నేలకి తాకుతోంది. ఆ బుషీ చేయి సైకెత్సి “వేలితో చేస్తున్న సంజ్ఞకు అర్థం ఆశీర్వాదమో, 'బెదిరింపో "తెలియడం "లేదు, వ్మిగహం కిందుగా రాతింబగ ళ్ళా ఒక గిన్నెలో దీపం మసక మసక లాడుతూంటుంది. ఆ గిన్నె కడిగి శళుభంచేసి ఎన్ని వారాలయిందో ! ఈ దీపానికి ఒక గొలుసుతో చానధరా శ్రక్‌ని ఒక కప్పు కట్టారు. గొలుసు తుప్పుపట్టి పోయింది. శేటువైన ఇనపళేకు బోర్టుమాద స్తావోనిక్‌ అతురాలతో ఇలా (వాసి ఉంది, జవుళిమిల్లు న! నే ప్తి, సెర్టీ వ్ర ర్ఫిరేవిచ్‌ (పోషిన్‌ అనువంశిక గొారవపొౌరుడు క ఇంకా బోర్డు అంచుమోద ఫ్యాక్టరీ వ్యాపారమ్ముద - *గాగ రాలో ఎలుగుబంటుఅని ఉంది. వ వెర్చు = 2/8 మైలు శీ

ఈ వ్యాపారమ్ముద రష్యన్‌ స్మామాజ్యం లోనేగాక, విచే శాలలో, ఉదాహరణకి పారిస్‌ లోకూడా, పేరు సంపాదించుకుంది.

ఇక్కడ ఇద్దరు సెర్టీలు - ఒకరు మిల్లు యజమాని, "₹ెండో వారు బుపీ. పోర్ట్షిర్మీపోమ్‌న్‌ వర్తకుడు. [టాయిట్సీసెర్టీ మఠం కట్టించిన శెతోనెజ్‌ బుపీ. పేరు తన కొడుకుకు పెట్టుకున్నాడు. గోడకు దగ్గరగా ఆ బుషీ విగహం మహో వీలుగా వుంది. గోటుదగ్గర ఆ “ఎలుగుబంటి కింద కారి శ్రికులు ఎలాగూ టోపీలు తీసివేసి ఒక మాటు శిలున గుర్తు వేయాలి,

ఈ రోజునకూడా మామూలుగా కారి శకులు ేటుదగ్గ రకు వచ్చి టోపీలు తీసి శిలువ గుర్తువేసి అంతంలేని (పవాహంలా లోపల (ప్రవేశించారు. (పోషిన్‌ మిల్లులో సువూరు 15 వందల మంది పని చేస్తున్నారు. అవరణ అంతా కార్మికులతో నిండి పోయింది. ఇంకా వచి పడుతున్నారు.

ఒక పొట్టిపాటి మనిపీ ఊదారంగు ఫై ళ్ళకట్టా, వెద్ద జం త్రీ చంకలో పెట్టుకొని అవరణగుండా గేటువేపుకి నడచి వెళు తున్నాదు.మంచి విలువయిన నోవరుకోటు వేసుకున్నాడు. తోసుకు వస్తున్న గుంపులను తప్పించుకుంటూ, ఎరుగున్న వారందరికీ నమ తతో నమస్కరించాడు. మనిషి. కుంగిపోయినట్టు కనిపించాడు.

“మాస్టర్‌ బుక్‌ కీపర్‌ 1” అంటూ వెనక నుంచి ఎవరో పిలి ఇవారు. “గ ప్ర ్యోవ్‌ | యివాన్‌ యెఫిమోవిచ్‌ 1

ఇవాన్‌ యెఫిమోవిచ్‌ ఆ పీలుపు వినిపించనట్లు నటిస్తూ ముందుకు సాగిపోయాడు, మిల్లుబయటికి వెళ్ళిన తరువాత ఇనప తీగల కోరడీ పక్కగా ఎడమ వైపుకి మళ్లాడు. అక్కడికి వెళ్ళే సరికి ఒక కాలిక తొందరగా వచి సై అతనిని కలుసుకుంది. ఆమె పొట్టిపాటి ఉన్నికోటు, వెచ టి ఉన్ని రువూలు ధరించింది.

“యేమిటి యివాన్‌ మొఫిమోవిచ్‌ ! కాం శ్రకులంతా సమ “వేశమయాశెందుకు ₹)

తీట

అ బుక్‌ కీపరు ఆమె అందమయిన మొహంశేసి సంతో వంతో చూసాడు. శీతలం, అదున్దా మూలంగా మొహం మెరిసి పోతోంది.

*“గ్వొందుకో సరిగ్గా "తెలీదూ అన్నాడతను బుజాలు ఎగుర వేస్తూ. “*జీతాలలో కోతలను గురించి అనుకుంటా. కోన్ది న్‌ 'మొకొజోల్‌ మిల్లులలో జీతాల కోత పెట్టారు. (పోషీన్‌కూడా 'నోత వడతాడనినా నమ్మకం.”

*జీతాలకోత 1!” అంది ఆ నాలిక కోపంతో. ళ్‌ ్పంకా యేంతగ్జిస్తారు ? యీ జీతాలతో చేతికీ నోటికీ సరిగా సరిపోవడం "లేదాయె. సగం మాడుతున్నారు.”

ఇవాన్‌ యెఫిమోవిచ్‌ మళ్ళీ బుజాలు ఎగర వేసాడు.

“అవును. కష్టమే. అందుకే బహుశా అయనే స్వయంగా వస్తున్నాడు. తం్మడిలాగా యెంతో దయతో మాట్లాడి నచ్చచెప్ప గలుగుతానని అనుకుంటున్నా డు.”

“అలాఅయితే మనమేం జేయాలి *” అంటూ అడ్డు వచ్చింది అ బాలిక.

“మనమా 1” ఇవాన్‌ యెఫిమొవిచ్‌ కోపంతో అన్నాడు. “మన మిలా బహిరంగంగా మాట్లాడుకోవడం మంచిదికాదు. (ప్రమాదం, కుట లతణం కాదు”

“ఊం. యేమిటా. పిచ్చిమాటలు శి అంది విసుగుతో చేతులు ఊపుకుంటూ. "

“రూ మారుమూల (గ్రామంలో ఫ్యాక్టరీ బుక్‌ కీపరు, పంతులమ శ ఒకరి నొకరు యెక5క్కు_౦డా యెొలావుంటారు ! బహిరం గంగా మనం మాట్లాడుకోనడం ఆశ్చర్యం గొలుపుతుంబేం 1” అంది వేళాకోళంగా. మనం (పేమించుకుంటున్నా మేమో 1? యెవరి శ్రీం పట్టిందీ! పైగా కటా.”

బుక్‌ కీపరు మొవాం వారపడింది. కోపం వచి నట్టుంది. వీదో చెప్పాలనుకున్నాడు గానీ అ చాలిక అవకాశం ఇయ్య లేదు.

(6) త్‌

“+, ప్రోష్టిన్‌ జీతాలకోత వెటాలని యుత్తు వేసున్నాడని (. ల ను వం 'కెలిసికూడా మమ్మాందర్నీ యెందుకు పిలవలేదు ? (వతిఘటనకు సన్నాహం చెయ్యాలిగడా! తప్పదు

బుక్‌ క్రీపరు భయంతో చుట్టూ చూసాడు. మాటలు విని పీంచేటంత దగ్గరలో ఎవరూ లేరు, వెక్కిరింతగా పెదవులు విరచు కుని గపతిఘటనా ! యిలాంటి వాళ్ళను వెట్టుకునేనా ? వీళ్ళ సంగతి నీకింకా తెలీదు. వీళ్లు ఒబుఖోవ్‌ కారి కుల వంటి కారి (5 కులు కారు. శార్మికులమని చెప్పుకుంటారు: అంతే. మూడు తరాల నుంచీ మిల్లులలో పనిచేస్తున్నా నూటికి తొంభయి మందికి రైతు లలో కంయె రైతు లక్షణాలు యెక్కువగా వున్నాయి. వీళ్ళు రం గంలోకి దిగుతారా వడతారా టా

“లక్రలితో మాడిపోతున్నారు. నిన్న గాక మొన్న ఫ్యాక్ట్‌రీ బరకాసులకి వెళ్ళి చూసాను. పిల్లల్ని భూస్తుంకే కళ్ళల్లో న్‌ళ్ళు ్మీరున తిరిగాయి. ఆ చిట్టిమొహాలు కెల్లగాపాలిపోయి వున్నాయి. సగంమందికి తొడుగుకోడానికి చెప్పులు లేవు. లోపల వూపిరాడదు, అట్లానే పడివుండాలి. జీతంలో ఒక కోపెక్కు. కోతపెడితే చాలు యీం మూడుతుండో నేనూహించ లేకుండా వున్నాను.”

ఉయ్వైలానో ఒకలాగు సర్ద్జుకుపోతారులే,” అని గస్టిల్యోవ్‌. తీవింగా 'చెస్పి ఓవరుకోటు కాలరు వెకిఎతాడు.

“మానవుడు యెంత పట్టుదలతో జీవితానికి అంటి పెట్టుకుని వ్యర్హవ్రంటాడో నీకు తెలీదు. అలాకాకపోతే మానవజాతి యొన్నథో నశించిపోయేది.” -

"శిలవు తీసుకుని వెళ్ళిపోబోయాడు గాని అ బాలిక అటకా యి౦చింది,

కోడ్తీప్పూం- వీళ్లేదు, ఒక నిమిషం ఆగు. యింత ముభొవం పనికిరాదు, యీ విషయంలో మిాళేమి చెయ్యదలుచుకోలేడా 1 మిరు పార్టీ సన్నావా కర్తలుగా! యేమిటి! కళ్ళట్లా తిప్పుతాశేం! ఆపండి. మనమాటలు యెవరూ వినడంలేదు. కాకపోయినా మన జోలి యెవరికి "కావాలి 1 యేవో ఒకటి చెయ్యడం మా క_ర్పవ్యం”

న

ళీ టి చెయ్యాలి ౪ గప్రిల్యోవ్‌. విసుగుతో బుజూలు, చంకలోని ళ్ళు, జంటతి సద్దుకున్నాడు. “యెవరి సహాయంతో 1 మీ స్వయంబోధనా సమితి సవోయంతోనా 1! యింకా స్పష్టంగా చెస్పాలంశే మా అల్పసమితిలోని అల్పులతో నాశ లేకపోతే వాొసిలీ మిలెన్‌కిన్‌లాంటి అరాచకవాదుల సహపాయంతోనా యింకా కాకపోతే మా (ప్రఖ్యాత స్థానిక కారి శ్ర నాయకుడు కొజువా సహపోయంతోనా ౪”

“యిలా యెలా మాట్లాడగలుగు తున్నారు * అ బాలిక న్నెతాలలో కోపాగ్ని తళుక్కుమంది. “కార్మికు లందరిలోకీ కొజుచూ ముందుండే మనిషీ. అతనికి వున్నంత గౌరవం మాశే గనక వుంకు ఒక్కమాటలో కారి 'శ్రకలందరినీ బయటికి తీసుకు రాగలిగోవారు. కాని మారు అతనిని మన పక్షానికి తీసుకు రాలేక పోయారు. అతను మనపతం వహించకపోగా ,,. ,...” ఆమె పెదవి కొరుక్కుంది.

గ స్టిల్యోవ్‌. వికటంగా నవ్వి

గమన సంస్థలో క్యామేడ్‌. ఇరీనా అంటూ ఒక అమ్మాయి లేకుండా వుండి, అతను నాతోనే సరాసరి వ్యవహరించి వుంకు సోషల్‌ జన్యూ.[కనీకి శృతువుగా మారేవాడనేగా సీ తౌత్పర్యం. నేను చెయ్యగలిగించేమా శేదు. ఆ గౌరవం నువే దక్కించుకో, అదినో అనుచరులను వెంశేసుకుని యిలాగా వస్తున్నాడు.

ఇలా అని మిల్లు గేటును సమిీపిస్తున్న కౌర్మికుల గుంపు శేసి తల ఊపాడు. ముందు నడుస్తున్న వ్యక్తితో ఆ గుంపులో వాళ్ళు తీవంగా వాదిస్తున్నారు. ఆ వ్యక్తి మంచి బలిస్టి. మధ్య వయస్కుడు. తల నెరిసి మెరుస్తోంది. గష్టిల్యోవ్‌ పెదవులు నొళ్టు కుని తీగల కోరడివెంబజే పట్నం వైపు త్వరత్వరగా చక్కా జోయాడు.

ఆవ్యక్సి ఇరీనాను చూసి స్నేహపూర్వకంగా చేలు ఆడించి, “నమ్మే. మిల్లుదగ్గర యేం జరిగిందో విన్నారా

తీ

ప్పాల్లో నోజువా 1”

వారిద్దరూ గట్టిగా కరచాలనం చేసుకున్నారు. ఇరీనాను మాసి నోజువా సంతోషించాడు. కాని బొద్దు కనుబొమలు ముడిచి నిశ లంగా చూస్తూ, “మిల్లు ఆవరణలోకి వచ్చి స్రఛచుండమని అంద రినీ యజమాని ఆజ్ఞాపించారు, యేదో మోసం తల పెన్లేవుంటాడు. యీ మాతం వత్తిడి తెచ్చినా సెయింట్‌ పీటర్చ్బు బర్దలోలాగ గదిలో "వెట్టి తాళం చెయ్యవలసిందని వాసిలి చెప్పారు. ఒబు ఖోవ్‌ కారి '్రములను గురించిన కరష్మతం చదివారా 1! టాగావుంది. గస్టిల్యోవ్‌. దోరణిలో లేదు. నిజం”

అక్కడివారంతా పక్కున నవ్వారు,

ళఆ్రయ్రన్ని యేకొట్టులోనో యందుకు బంధించేయ కూడ దు! ” అన్నాడు వాసిలీ వాసిలీకి కాళ్ళు పొడవు. మనిషి అంద వికారంగా వుంటాడు. “*ఒబోఖోవ్‌ కారి శకులు చేసించాంట్లో గొప్పేముంది ! నేను చదివాను...”

“అడుగో ఫోర్మన్‌' * అంటూ అడ్డువచ్చాడు మరొక కారి (| కుడు, “పదండి, దుష్టుడికి దూరంగా వుండడం మంచిది.”

వారందరూ దూరంగా వెళ్ళిపోయారు. మంచి విలువయిన వున్నికోటు తొడుక్కొని ఎత్తుపాటి గొగైతోలు టోపీ పెట్టుకుని ఫోర్మన్‌ గోటులోనుంచి వచ్చాడు. చినిగిపోయిన. చెప్పులతో మంచును తోసుకుంటూ ఫోర న్‌ పక్కగా వెళుతున్న ఒక కార్మి కుడు అతనికి వంగి వంగి సలాములుచేసి,

“*వియోటర్‌ యివానిచ్‌! యజమానితో నా విషయం వక ముక్క- చెపుదురూ. మిరు వేలితో యిట్టా కైన చేస్తే చాలు (పమోషను వచ్చి పడుతుంది. నిజం 1) అన్నాడు ఆ 'కారర్టకుని నుదురు సన్న౦, చేతులు అడవి మనిషికి లాగా అతిపొడుగు.

బాగా బలిసి నున్న గాన్లన్న చెక్కిళ్ళను ఫోర న్‌ కొద్దిగా సడలించి మందహాసం చేసాడు దానితో ఉత్సాహం ఇనుమడించి ఆ కార్మికుడు ఇంకా వంగి వంగి సలాములు చేసాడు.

త్రి

పియోటర్‌యివానిచ్‌' ! జన్నజన్నులకి నీకు కృతజ్ఞతతో పడి వుంటాను, నాకు ఫ్యాక్టరీ పోలీసు వుద్యోగం యిప్పీంయ్‌. వళ్ళు వంచి పని చేస్తానని [పమాణంచేసి చెపుతున్నా ... మిఖల్‌ చక్‌ ని గనక పోలీసుని వే్రే ఫ్యాక్టరీలో భ్యదత చేకూరుతుందని అయ్య గారితో చెప్పు. యిన్ని శక్తి సామర్థ్యలున్నవాడిని ఆ బెంచీ దగ్గిర పడి చావ వలసించేనా! చెయ్యని స్తే ఆడముండయినా ఆపని చెయ్యగలదు. నీగడ్డం పుచ్చుకు బతిమాలుకుంటా, నను దయతో మయూడు, వీయోటర్‌యివనిచ్‌ 1

ఫోర ను కాపీగా ముభానంగా తలడిపాడు. *సళే మంచిది వకమూట అని భూస్తా. మనలో మనమాట, పోలీసు యిన స్పెక్షరుకి నీసంగతి యెలా శెలిసింది ౪

మిఖల్‌చక్‌ సంతోషంతో ఇకిలించాడు.

“పహూపహూపహ! నన్నుగురించి యిన స్పెక్టరు చెప్పాడా 1 అవును ఆయనగారు నన్నెరుగు. యీదోపనిమోద ఆయనగారిని వెళ్ళి చూడవలసి వచ్చింది. నేను (పభుత్వ శేమూన్ని. సంరత్నీస్తు

ఫోర్మన్‌ ఆవరణ వంక ఓరమూపుదూసి, “*జ్మాగత్తగా సంచరించు. ఈవిషయం తెలిసే ఏళ్లు నీమక్కెలు విరగగొడ తారు సక౭్సే నిన్ను మావేతికింద వేసుకుంటాంలే”

“మేం భయంలేదు” అన్నాడు మిఖల్‌ చక్‌ బిగ్గరగా, ఎందుకోగాని అడవి మనిషీ. చేశుల్లాంటి రెండు చేతులూ వైకి ఎత్తాడు.” వాళ్ళతో యెలా వ్యవహారించాలో నాకు తెలియ దనుకున్నావా! నా గొంతు నేనే కోసుకుంటానా

ఫోర ను చేయి జాపి చేటుదగ్గర తచ్చాడుతున్న ఒక క్మురవాడి చెవి పట్టు కున్నాడు.

“యేయ్‌, కురాడా ! రోడ్డుకూడలి దగ్గరకు వెళ్ళి మొగలో నిలబడు. యజమానిగారి గ్యురాలు కంట బడగానే పరుగెత్తుకు వచ్చి చెప్పు. యేమరపాటులేకుండా చూస్తూవుండు. నువు ముందుగా

త్త

భూసీ వచ్చి వెప్పకపోతే యజమానిగారికి గొప్పగా స్వాగతం యివ్యలేం.”

మిఖల్‌ చక్‌ అవరణలో ఎక్కడో వెనక కలిన్నపోయివున్న నల్ల రాతి ఇళ్ళశేసి వినయంతో మూసాడు,

“*యజమానిగారు ఆ రోడ్డు వెంట "రావడం మామూలు”

“చాలా కేపటినించి అక్కడా మనుషుల్ని అప్టేపెట్టాం. ఒకవేళ యీరోడ్డంట వస్తాడేమోనని యీ విల్లవాడ్ని పంపు తున్నా. అన్నాడు ఫోర్మన్‌.

“శానాంప్‌ ! పియోటర్‌ యివానిచ్‌, మహానుభావా !

బుజంమిద తాంబురా వేలాడవేసుకొని, చినిగిపోయిన ఉన్ని బూట్లు తొడుగుకొని ఒక యువకుడు ేటుదగ్గరకి మెల్లిగా నడిచి వచ్చాడు. ఫొర న్‌ ఆయువకుని చూనీవూడగానే వెనకకు తిరిగి గబగబా చక్కాపాయాడు.

“అగు; అగు! నువే, నువే నాకొంప తీక్షేసావు, ఉడ భురుగా |! ఫ్యాక్టరీలోంచి తరిమేసావు, నాకు రావలసినవి ఇెధవ నలభయికో వెక్కులు, ఆ కాసీనీ గాజేళావు 17

కాని ఫోర న్‌ అపుడే చాలదూరం వెళ్ళి పోయాడు. మిఖల్‌ చక్‌ అనుసరించి రాగా ఆ ఆవరణలోని డాచా మిదకు వెళ్ళాడు. డావామిద తివానీలు పరిచి, తివానీల మాద కరీ లు వేసారు, కారికులు దానిని 'కసాయిశాలి. అని పిలుస్తూంటారు. అ మిల్లు యజమాని ఇక్క_డనుంచే ఆజ్ఞలన్నీ జూరీ చేస్తుంటాడు,

'తాంబురా తగిలించుకున్న యువకుడు ఫోరగన్‌ సాగిపో తుంటే వెనకనుంచి వేళాకోళంగా శేకలువెట్టి అల్లరిచేసాడు. చినిగి పోయి చమురు కారుతున్న టోపీ శ్రీసిచ్రేపి స్వ్వాళ్లూ చుట్లూ ఉన్న గుంపులో చేరాడు. టబ

ఇరీనా మందలిస్తున్నట్లుగా తల పంకించి “మళ్ళా ఆగి వచ్చావా, మాజ్వే !” అంది.

క్‌ల్టి

కర్పళ్చధో ! అచా ౪ అని టపీమని జవాబిచ్చాడు. యిలా బతుకూ అని నిర్ణయంచేసి, పనీ పాటా చూపెట్టకపోతే తాగక చేసే చేవుంది చెప్పు !) గుంపుశేసి కనుగీటి, “యేవిటి దంతా + యజనూనిళో లడాయి వేసుకో బోతున్నారా యేం అన్నాడు. “లడాయి 1” అంది ఇరీనా మెల్లిగా చూపులతో కారి శక్‌ లను గుచ్చుతూ. కక్ప లడాయి వేసుకుంశునా, యెంత వాగుండును!” “ర్వాందుకు వేసుకోగూడబేం 1 అడ్డంవచే ్చే'దెవడు 1” మాశ్వే ఒక పాదం ముందుకు వెట్టి, గుండెల మిదికి తాంబురా తీసుకుని మంగళపదమయిన (ప్రార్థనాగీతం వాయింద సాగాడు. “క క్షం వుడికించే పాట వాయించనా + ఆపాట విని లడాయికి దిగకుండా యెవడు నవుండగలుగు తొడు + “మ్పైరబోల్‌ గీతం వాయించు అని వాసివీ అంచాడు. “మ్పైరజ్లోవ్‌ సమ్మెను వర్షించే గతం, ఆ గీతం వాయించుదూ,” టోపీ చెవి మీదికి లాగుకుని పాడడానికి సిద్ధమయాడు. చిరిగిపోయిన. బూటుతో తాళం వేస్తూ మాకే రష్యన్‌ జాతీయగీతం ఒకటి వాయించాడు. గొంతు బొంగురు గొంతు అయినా వాలాదూరం వినిపిస్తోంది. =... అంతటి అమాయకుడు నీమిటీ పలికాడు ! చెముటోడి ఖీ తనకొరకు సిరులు కూరుస్తాడు |! పీనాసి మొరజోవు మిల్లులకు ఖామందు ల. న్నా ఖామందు "పెట్టు కడ. లో లల టనరియె్క గండ్లు కానము ఎం భో క . సన! ల మ వ్‌ కారుల స్ప చాదరాబ్రాడ్‌* శం

పనివారి కొధలకు పారమంటూ లేదు పల్లె త్తి దొరతోను పలుకుట వలనుకాదు. అతని కంఠస్వరం, ాంబురాస్వనం, జనవరి చలికి మంద గించిన చందస్థాయిలో శాగవరస కారి '్రకులను ఆకర్షించాయి. వారందరూ వచ్చి శేటు దగ్గిర గుమిగూడారు. మాశ్ష్వే ఇంకా చుుపారుగా పాడసాగాడు, మనము ఓడ్చే చెమట మన గుండె నెక్స్తురులు కోటీళశు లందరికి కూర్చుచున్నవి సిరులు. సిరులు కూర్చే మనకు జీవితమె కాటకము శాటకాలకు దొరల బూటకమె కారణము వాసిలీ పల్లవి అందుకున్నాడు. అతని పక్క- నిలబడిన ఒక పొడుగాటివ్య క్రి అతనితో కంఠం కలిపాడు. ఆ వ్య క్షీ కుచ్చులేని సిపాయి టోపీ పెట్టుకొని వునాాడు- యింకా ఇద్దరు ముగ్గురుకూడా నొంతు కలిపారు. వైెసగ లవారి'జే (ప్రాళ వము పలుకుబడి పేరివ్వరికి "లేదు వారంత చెల్లుబడి ధనికుల పదవహాతికి కనలు సోదరులార 1 మిల్లు కార్మికులార 1 ల్‌2

మోరజోవ్‌ రాకాసి కోరలను ెరుకుటకు పదుగురూ చేరి ఒక మాగ్దాన్ని "వెతకండి !

ఇంకా ఛాలామంది శీ పురుషులు ేటుచుట్టూ చేరి ఒకరిబుజాలు ఒకరు రాసుకుంటూ నిలబడ్డా-రే గాని నోరు మెదప "లేదు. కొద్దిమంది యువకులు మాతం కొట్టవచ్చినట్టు పల్లవి అందుకున్నారు. మాశ్వే పాట ఎంత ఉధృతంగా (పారంభించాడో అంత ఉధృతంగాను టక్రీమని ఆపివేశాడు. వీళ్ళవల్ల అయేచేముంది చచ్చేదేముంది ! చచ్చు పీనుగలు ” అంటూ కాం్మడించి ఉమ్మి "వేసాడు. గి రుమని తింగి వెనకకు దూడనయినా చూడకుండా చక్కాబోయాడు, ఇలీనా కళ్ళు కోపంతో మండిపోయాయి, “గస్టిల్యోోవ్‌ దగ్గరికి వెళ్లు, యిద్దరికి తగిపోతుంది. ఒక గూటి పక్షులు మోరు.” అంది.

*అదునో వచే 'ఏస్తునాారు” అని ఆ పిల్లవాడు పిచ్చిగా ఆరివాడు. ఆేక గుంపులో (పతిధ్వనించింది. “అక్రునో స్వయంగా దయచేస్తున్నారు !”-

మిఖల్‌ చక్‌ ముంగిటిలోకి వచ్చాడు. ఫోర్మున్‌* ఉన్నికోటు అంచులు పైకెత్తి హడావుడిగా డాబా దిగి వచ్చాడు. జనం గంపులు' గుంపులుగా చేరి గోటు వేపుకు తోసుకు వెళ్ళారు, సిపాయి టోపీ పెట్టుకున్న కార్మికుడు ఉేకంతో " అందరికంటే ముందు పరిగెత్తి చేయ ఊపుతూ,

“వరసలో నిలబడండి. సైనిక వందనం సమర్పిద్దాంొ అన్నాడు.

“మరి తుపాకీల బదులు యేం వుపషయోగిర్హాం €” అని ఇంకొక కారి కుడు ఎగతాళిగా అన్నాడు.

ఆ ఉదయమే ఆవరణ అంతొ శృుభంగా ఊడ్చి నోడకు ఆనించిన పారలశేసి, చీపురుకట్టలశేసీ ఆ “సిపాయి భబూవించాడు,

(7) క్స్‌

“డట యింశేం ఆయుధాలు తీసుళోండి 1”

మిఖల్‌చక్‌ ఆపుదామని (పయత్ని౦చాడు. గాని లాభం శీకపోయింది. జనం అతడిని తోసుకుని పారలు, చీపుళ్ళు తీసుకో జానికి ముందుకు ఉరికారు.

“టారాన్‌, ః ట్యారాన్‌ 2 అని మిఖల్‌చక్‌ పిచ్చిగా అరి చాడు. గుడ్డు పొదుగుతున్న కోడిపెట్ట రెకటలు రెపరెప లాడించి నట్లు 'శేతులు ఆడించాడు.

“య్యేవిటా పని ! దూరంగా పెస్టేయండి, పెస్టేయండి. రొడియొనోవ్‌ 1 అవతలవెళ్హేయ్‌ న

కాని అప్పటిశే పాఠరలు, చీఫుళ్ళు ఒకరికొకరు అందించు కోవడం పూ ర్తిఅయింది. వారులుగా తీరి యువకులు గోటు వేపుకి బయలు ేరారు.. మొగలో నిలబడ్డ పిల్లవాడు ఉేకంతో గంతులువేస్తూ వీచ్చిగా చేతి తొడుగుతో మైగ చేస్తున్నాడు.

“బలేీచావుంది * *సిపాయి తన ప్మాత నిర్వహణలో ఆనం దం పొందుతున్నాడు. *హుపారుగా కనిపించాలి. సైనిక వందనం యీ విధంగా సమర్పించాలి. శసూడండి” అని బహు నేర్పుతో పార వైకెత్తాడు. “మిరంతా యిలాగా చెయ్యండి. బలే! యేదీ యింకోవూటు ! ఒకటి, శెండు బలే! సుళువుగా నుంచోండి. అయన రాగానే హుషారుగా వున్నట్లు కనిపించాలి.” అని రొమ్ము

మిద కాదుకున్నాడు. “మాళశ్వు వుంకే వావుండి పాయ్యీది. దో వొకటి వాయించే వాడు” మొగలోని వీల్లవాడు తిరిగీ చేతిని ఊపి, నాలిక బయటికి ఇాపీ మిల్లునుంచి గబగబా పరుగెత్తుకుని వెళ్ళి పోయాడు, మొగ లోని ఒక గుడిసె పకగా గ్మురం తల పొడగ ట్టింది. | “అెబన్‌ పన్‌ ! పసైనికవందనం సమర్చించండి [” అధికారి లాగా ఆ “సిపాయి ఆజ్ఞాపించాడు. పారలు, చీపుళ్ళు పెకి లేచాయి. అ మరుతణమే టప టపా కిందికి దిగాయి. బాగా బలిసి అనేక బహుమతులు కొట్టిన క్‌త్సీ

మచ్చ మచ్చల గ్నురం లావుపాటి బండీ మనివీ బదులు ఒక దరి (దగొట్టు గ్నరపు బండి మొగలో (ప్రత్యక్ష మయింది. బండిమనిపి. చినిగిపోయిన కోటు వేసుకుని బండి వెట్టై మాద అడ్డం తిరిగి కూర్చున్నాడు. వాడి వెనక టోపీ "వెట్టుకుని ఒక యువకుడు. కూర్చునా్నాడు, తలవని తలంపుగా ఇటువంటి స్వాగతం ఎదురయి నందుకు కలిగిన ఆళ ఎర్యం అతని కళ్ళల్లో ద్యోతక మయింది.

బండి జనాన్ని దాటి, ఇంకో మలుపు తిరిగి పట్టణం ఎవెపుకి వెళ్ళిపోయింది.

ఆ “సిపాయి”. విచారంతో నాలుగు తిట్టి, మొగ కాచిన క్మురవాడు పారిపోయిన దిక్కీ- వీడికిలి ఆడించాడు.

*ద్రెౌంగవెధవ ! వాడీ దుంపతెగ ! కాసుకుని వుంటానని 'యీడిచాడు వెధవ ! నా చేతికి చిక్కి లే వాడి తాళం పడతాను”

“వాడిమిద ధుమ ధుమ లాడితే [పయోజనమేమిటి ల అంటూ అడ్డం వచ్చాడు వాసిలీ. “వాడేం చెయ్యగలడు చెప్పు! నువు వాడిని అక్కడ వుండమన లేదు. ఫోర్మున్‌ వుండమన్న్నాడు. అందుచేత ఆ తిళ్లుచేమిటో ఫొరగన్‌ని తిట్టు. వాడి కింకా గుండె "బెదురు తగ్గినట్లు లేదు.”

హళశాత్తుగా డాబా దగ్గిర గంట మోగింది. అందరూ అటు వైపు” తిరిగి వక కంఠంతో *యజమాని గార” అని నిట్టూ

ర్‌క్‌

రి నుహామహుడు

వమి పొరపాటులేదుు యజమానే! డాచామాద పరిచిన పర్షియా తివాసీమిద, ఉన్ని కోటుమిదికి "వేలాడుతున్న గడ్డం సవరించుకొంటూ నిలబడ్డాడు. కారి శకులు దబదబా నెత్తి మిది టోపీలు తీసివేసి నమస్క-రంచారు. ఆ నమస్కా_రాలు అందుకుంటూ గంభీరంగా, దయా చావీణ్యాలతో తల పంకించాడు. ఆయన పక్కన శరీర భారం ఒక పాదం మీదనుంచి ఇంకో పాదం మోదికి మార్చి మోపుకుంటూ ఒకజనరలు నిలబడ్డాడు. నీల్రి "మొహం గుండజెలమోద ఎరటి ముడతలు, బుజాలుమోద బంగారు చిహ్నులుగల పెద్ద కోటు తొడుక్కున్నాడు. వారినెనక సాధ్యమ యినంతవరకు ఎవరిదృ్థిన్‌ ఆకర్షి ౦ంచకుండా ఉండాలని యత్నిస్తూ మానేజరు, పోర శ్‌: , పోలీసు యిన స్పెక్టరు, కత్తులు, రివాల్యరు పక్కన తగిలించుకుని తదితర అధికారులు నిలబడ్డారు.

వాసిలి మెల్లిగా ఈల వేసాడు.

“అటు మూడండి ! మనకి మహోపకారం చేస్తున్న వీరు గవర్నర్ని కూడా యీడ్చుకు వచ్చారు, యింకేం వాణసుచా మోగిపోతుంది. యిక మహత్యం చూపెళ్టే "దేవతా వ్మిగహోాలను పండగనాడో, యుద్ధం (పకటించిననాడో, వూచకోత కోపేనాడో గాని బయటికి తియ్యరు [07

ఒక వీల్లనాడు రొప్పుకుంటూ రోడ్డుదగ్గరనుంచి పరుూత్తు కుంటూ వచ్చాడు. తప్పుడు పాచ్చరిక చేశింది ఈ క్మురవాజే!

క్‌గ్ర

“రొసక్ర్కు లు వస్తున్నారు” అని దగ్గరగా వున్న వ్యక్తి చెవులో వెప్పి వెళ్ళిపోతుండగా “సిపాయి పట్టుకుని, ౫మళ్ళీ అబ డ్దాలు చెపుశున్నావా * నీ గొంతుక నులుమేస్తానుి అన్నాడు.

“అబద్ధం కాదు, చచ్చినంత వొట్టు ! ఆగేటులోంచిచూ స్వే మాకే “తెలుస్తుంది”

కాని అంత అవసరం పట్టలేదు. “సిపాయి” (శ్రమ పడ నక్కరలేకుండానేే రోడ్డు పక్కగా పలచని మంచుమిోదనుంచి తాపీగా వస్తున్న గ్యురాల డెక్కల చప్పుడు, కోసక్కుు నాయకుని అధికారదండం గణ గణ ధ్వని, కంచుతాళాలసవ్వడి; ఆవేశ పూరి తమయిన కోసక్‌ పాట వినవచ్చాయి.

“వెధవ తొత్తుకొడుకులు ! కోసక్‌ లు

పటాలం "గేటుదగ్గర అగింది. ముందుభాగంలో ఇద్దరు అధికారులు వాకావాడు, పాటకులు ఉన్నారు. ఇంకో అధికారి పటాలం పక్క-న స్వారీ చేస్తునాడు. అందరూ ఎత్తుపాటి బొచ్చు టోపీలు పెట్టుకునా్న్నరు. అటోపీల కిందనుంచి జుట్టు “వేలాడుతోంది. ఆ కోసక్కు-లు కారి శల వంక ఓరవూపు చూశారు. వారి వీపుల మిద తుపాకులు ఉోగుతున్నాయి. రికాబులకు తగిలి విచ్చుకత్తులు ఖణీలు మంటున్నాయి. తోలు చుట్టిన కొరడాలమోద వారి వేళ్ళు ఆడుతున్నాయి. మాంచి బలిష్టమయిన గ్యురాలను కదను తొక్కీ- స్తూ మారులు వారులుగా కోసక్కు-లు మలుపు తిరిగారు. మిల్లు చె ఛే వెడుతున్నారనడంలో సంచేహం లేదు.

కొజువా కనులు కుంచించుకుని కోసక్కులను జ్యాగత్తగా మూసాడు.

“యెప్పుడూ యింతే !” అని మెల్లిగా గొణిగాడు. గవ ర్నరు యొక్క-డుంకట అక్కడ వీళ్ళు తయారవుతారు. కోసక్కులు యొక్కడవుంకు అక్కడ కొరడాలు అడలౌయి. మనం శీతాకాలం దుస్తులు - నొ5 తోలుకోట్లు అవీ యివీ "వేసుకోవడం మంచిటే అయింది. కొరడాతో నాలుగు వుతికినా అంతగా బాధించదు.”

వ్‌”

ఒక శేవకుడు గబగాా గట్టిగా ఫ్యాక్టరీ గంట తాడు లాగాడు. మళ్ళీ గంట గణగణ మోగింది. (పోషిన్‌ తలమిది ఉన్నీ టోపీ తీసి శిలువగుర్తు వేసాడు. ఇలా (పోపి౯ ద్రైవభ క్రిని పకటించగానే గవర్నరు టోపీ తీసి వేయకుండానే పొట్టవెన శిలువ గుర్తు వేసుకున్నాడు. వారి వెనక నిలబడి ఉన్న అధికారులుకూడా వారిని అనుకరించారు. ఆవరణలోని కార్మికులు టోపీలు తీసి వేసారు. ఇ౯ ్ర్రీలు వంగి వంగి భక్షి తాత్పర్యాలతో నమస్క- రించారు.

“సిపాయి” కూడా ేద్ద శిలువగుర్తు వేసి వాసిలీకేసి కను గిలిపాడు.

“నిలువ గుర్పు వేసాను. అయితే పస్తు పడుకోకుండా అం "దేం నన్ను రశ్నీంచదు. నువు ప్రార్థన చెయ్యడం లేదేం! వొక బచేవతా వ్మిగహం నిను రథ్నీంచ లేకపోతే యీ వ్నిగహ రాశి యావత్తూ కలిసి నిను రశ్నీంచ వచ్చు. శిలువ గుర్తు వేయడం యెలానోకూడా మరిచేబోయావా యీం

వాసిలీ మాటకి మాట అప్పగించాడు.

“మత దీక్ష పుచ్చుకోవడం యెరగను ! నే నెలా పుట్టానో కూడా పూర్తిగా మరిచేపోయా 1౫”

మాటకి మాట ! కాని వాసిలీ కళ్ళు లీకమ్షణతతోను, ఆదుర్హా శోను కూడుకుని ఉన్నాయి. (పోషీన్‌ మాచే వాటిని నిగిడిం ఇవాడ్తు,

“సోదర కై స్తవులారా ౯ అంటూ (పారంభించాడు (పోషిన్‌ తనస్వంత భోజనళాలలో మాట్లాడు తున్నట్టు. కారి శకులు నోరు మెదపకుండా రాతి జబూమ లలా సిలబడ్డారు, (పోమిన్‌ కంఠ స్వర౦ ఆ ఆవరణ మారు మూలలకి కూడా వినిపిసోంది.”” అళుభ వార్హ తీసుకురావలసి వచ్చింది. మాటల్లో యెలా పెటాలో శెలీ డం లేదు. చానినివ గ్లించ డానికి. మనకు టైవం “ఘసాొదించిన భామలే మాటలే దొరకడంలేదు. చెడువా _ర్త మనకి రష్యూవారికి

కర్రి

కొత్తది. అందుచేత విచేశీమాట వుపయోగిస్తాను. భగవంతుడి సంకల్పం అలావుంది. యిపుడు "క్లిష్ట పరిస్థితి” వచ్చిపడింది. “వేలితో బెదిరిస్తూ,” వ్యాపారం _స్తంభించిపోయింది. గిడ్డంగులనిండా సరుశే! కాని కొనేవాళ్ళు కరువయినారు. జవుళి పరి శమకు బ్యాంకులో అప్పులు మంజూరు చెయ్యడంలేదు. చ్యాంకువారిని నిందించ డానికి ఏశళ్లేదు. నిందించి [ప్రయోజనమూ లేదు. దాచకుండా చెప్పాలంళు యీమిల్లు నాకు నష్టం తీసుకురావడమేకాదు దివాళాతీసే స్థితికి చారి తీస్తోంది. చాగా ఆలోచించాను. మిల్లుకట్టి చెయ్యడం వొక పరి షప్కారమార్షంగా కనిపించింది.

జనంలో కదలిక వచ్చింది. ఒకవైపుకి ఊగి మళ్ళీ యధా (ప్రకారం బొమ్ములలా నిలబడ్డారు. (పోషిన్‌ తల వంచుకుని నిట్టూర్చి చేతులు జాపాడు.

“ల్యూ చిక్కూలోనుంచి బయట పడడానికి యీనూర్షం వొకళే కనివిసోంది. కాని మిము లి తలుచుకుంళే కడుపు తరుక్కు పోతోంది. విచేశీ మిల్లులలాగా కాకుండా నొమిల్లు వాలాకాలం నుంచీ పనిచేస్తోంది. అంతేకాదు నామిల్లు పభుత్వం అదుపులో లేదు. మో తాతలు యిక్కడ పనిచేసారు. మా తండ్రులు, తల్లులు యిక్క-డ పనిచేసారు. మోరూ యెొంతోకాలంగా యిక్క-డ పని చేస్తున్నారు. మనం న్నేహితులలాగా మెసలుకున్నాం. మిమ్మల్ని పనిలోనుంచి తొలగించి ఏధిలో ఫాళశయాలనే ఆలోచనే భరించ "లేకపోతున్నాను. పాపం! మిరు మో వీల్లల్ని వేసుకుని యెక్క_డకి పోగలుగుతారు” అన్నాడు.

'కార్మికులలో ఒకరూ నొణగలేదు. మాట్లాడి తే పోట్లాట వేసుకునే శ్రీలకూడా రాతిబామ్మలలా నిలబడిపోయారు. (పోమిజ్ల ఎంత ఘోరమయినా చేయగలడని వాళ్ళకి తెలుసు. కాని మిల్లు మూసివేస్తాడని కలలోకూడా అనుకోలేదు. కొజూవా సహితం ఆశ్చర్య పడిపోయాడు.

క్త్‌ట్రి

“య్వీంతలవిటాడో ! యీ రాతస వెధవపని పట్టించే చానూ! యీవంటా్‌ అని వాసిలీ అన్నమాటలకు జవాబివ్వ శు,

(ప్రోమీన్‌ జనాన్ని అటునుంచి ఇటు గద్దలాగా ఒకసా_ వూసాడు. ఎవరూ నోరు మెదపకపోయేసరికి మందహాసం చేసాడు

“నాకు ధ్రై వభీతి యెక్కువ అంటూ మళ్ళా కొనసాగిం చాడు, హళాత్తుగా స్వరంస్థాయి హోచ్చింది. ఫాదరీ లాగా మాట్లాడ సాగాడు. “అందుచేత నేను యెంతనష్ట్రం వచ్చినా భరిద్రా మని నిశ్చృయించుకున్నాను. ఇంత త్యాగం చేస్తున్నందుకు భగ వంతుడు నామాద దయదలచి సర్వనాశనం కాకుండా రవ్నీస్తాడని నము 'శతున్న్నాను. పూర్వంలాగానే మోకు పని చూపుతాను. పస్తు

తానికి సైనిక దుస్తులకు కావలసిన గుడ్డ మొదలయినవి వుత్పత్తి ఇయ్యాలి. నష్టంవ్వే రానీ "జీశంకోసం భరిస్తాను. అందుచేత మా జీతాలు తగ్టించాలసి వుంటుంది = అన్నాడు ఠీవిగా.

“యీ ముక్క చెప్పడానికా యింతసేపూ వుపన్యాసం దంచింది ! జలగనెధవ !” అన్నాడు వాసిలీ బరువు తొలగిపోయి నట్లు, “వీడి యొశ్రేవిటో యిప్పటికి తెలిసిపోయింది.”

. (పోషి౯ కంఠస్వరం కర్క-శంగాా దుర హంకార పూరి తంగా తయారయింది.

“పాత జీతాలశే అంటిపెట్టుకుని వుంకే, మిల్లు నడపడం సాధ్యం కాదు. నాకు అత్షయపాత చేతికి వస్తుంది. మికు పని పోతుంది. కసీసం రోజుకు అయిదు కో పెక్కులయినా తగ్జంచేయాల్సి వుంటుంది.”

జనం జనంఅంతా కంపించిపోయారు. ఆందోళన అంతరించి చాని స్థానంలో విపరీతమయిన కోపం (పవేశించింది. మిల్లు అప్పడి కళపుడు మూతపడి పోవచ్చుననే ఆలోచన వల్ల కలిగిన (మాన్చాటు మటుమాయ మయింది. కుటుంబాలను తీసుకుని యెక్క-డికి నెళ్ళ గలరు 1! అది జనవరి. చేతిలో ఉన్న నాలుగు కోపెక్కులు ఉగె

60

దికి ఖర్బయిపోయాయి. (పోషి౯ మిల్లు మూసివేయవలసీ వస్తుం దనేసరికి కాళ్ళాకింది భూమి బద్దలయినట్లు, తాము భూగర్భంలో పడిపోయినట్లు వారికి అనిపించింది. మంచి గుండె నిబ్బరంగల వారుకూడా హడిలిపోయారు. కాని జీతాలను గురించిన సమన్యేగా, తగాదా పెట్టవచ్చు.

“ జీతాలలో యింకా కోతపెడితే యెలా?” అని వాసీలీ, _పోపీల్‌ ముగించక ముంబే, బి రగా ఎలు త్తి అరిచాడు.

“ఆకలితో మాడి చస్తున్నాం 1! రోజుకు పదహోరుగంటలు చాకిరీ చేస్తుంశ్రు మా రిచ్నే ఏది యింతాచేస్టే నెలకి యెనిమిది రూబుళ్ళు ! అది చాలకే నానాఅవస్థలూ పడుతున్నా౦

“అవునవును [” అని “సిపాయి డాబ్యావైపుకి దోవ చేసు కుంటూ గర్జించాడు. “నువు యేం చేస్తున్నావో తెలుసా! మా నెత్తురు పీల్చేస్తున్నావ్‌. పింజూరి వెధవ 1”

జనం కాళ్ళతో నేలను తన్నుతూ ముందుకు తోసుకు వెళ్ళారు. వందలాది శీకలు గాలిలో మోగిపోయాయి.

“అనువు. మా వంట్లో సత్తువ శ్నీణించిపోయింది

“*సప్రిగా యెనిమిది రూబుళ్ళుకూడా ముట్టడంలేదు 1”

“ఆడవాళ్ళకి రోజు కూలీలకి రోజుకి పదిహేను కో వెక్కులే యిస్తున్నారు 1”

“ఆ కాస్తయినా చేతికి వస్తుందా అంకే, రాదు, ఫ్యాక్టరీ షపాపులే మింగేస్తున్నాయి.”

“రెట్టింపు ధరలు గుంజుతున్నారు

“అయిదు కోవెక్కులు కోతవెడితే, యిక మాకు మిగిలి చచ్చేచేవుంది *”

వెనక ఉన్న కార్మికులు ముందువారిని తోసారు. వాఠా త్పుగా గుంపు గుంపంతా ముందుకు వొచ్చు స్బకు పోయింది. జేలి న

(8) 61

తుపాకీనుంచి వెలువడే పొగలాగా అరుస్తున్న వారి నోళ్ళలోనుంచి చీన్న చిన్న అవిరిమేఘాలు వెకి లేచి విహరించసాగాయి. గవ ర్నరు ఒక అడుగు వెనకకు వేసాడు. అతని మొఖం ఇంకా నీలిమ ాల్చింది. పోలీసు ఇనస్పెక్టరు కల్సిమోద చేయి. వేసుకుని ముందుకు వచా డు.

'శాకాస్‌ మెట్లకింద సిద్దంగా ఉన్నాడు.

*యా ఛండాలపు శేతే మూలంగా నెత్తురు కక్కుకుంటు న్నాం అని అరిచాడు. అతను తువరం చేయించుకుని భాలా రోజులయించేమో గడ్డం మాసిపోయింది. “యిదిగో, మూడు ”

చిక్కగా, ఎరగా కళ్ళె వెళ్ళి వోపీన్‌ పాదాల దగిర పడింది. -

జనరల్‌కు అసహ్యంవేసి తల కుంచించుకుని అతనిశేసి ఓర చూఫు చూసాడు. బాగా బలిసిన పిల్లి ఎలుకను. కనిపెట్టి చూడ డానికి నడుం వంచినట్లు పోలీసు ఇనస్పెక్టరు కండబట్టిన ,నడుం వంచాడు. పొడుగుపాటి నల్లకోట్లు తొడుగుకున్న పోలీసులు డానా మిోదనుంచి కింది మంచుకుప్పల మోదికి దూశారు.

కాని (ప్రోషీన్‌ మాతం ఉదారభావం కోల్పోయినట్లు కని పించ లేదు. వాగా పుష్టిగా ఉన్న చేయి వెశెత్తాడు.. పోలీసు ఇన స్పెక్ట్‌రు టంచనుగా నిలబడి వై అధికారుల వంక చూసాడు.

“దీనినిబట్టి మేమేం అక్థం చేసుకోవాలి ౪” అని అడిగాకు టారాన్‌ *- మీదుగా మూస్తూ, “వ్వి-కు అంగీకారం కాదను కుంటాను

“కా త్త జీతాలకూ టారాన్‌ జనంశేసి నలువేపులా మూసాడు. కోపంతో ముకుళించుకు పోయిన వాసిలీ మొహం కని పించింది. *జీతం భత్యం లేకుండా నీ బొజ్జ పెంచడానికి ఉహుం అంగీకరించను.”

“సరే. మంచిది. బలవంత మేమిలేదు*” అని (పోషిన్‌ సౌమ్యంగా నిట్టూర్చి గవర్నరు శేసి చూసాడు.

62

ళో పరిస్థితిలోనూ బలవంత పెళ్షేది "లేదు. అంగీకారర కాకపోతే, నీకు రావలసింబేదో తీసుకుని చక్కాపో. యివాన్‌ జకరోవిచ్‌ ...*

మానేజరు అప్పటికే పోపిన్‌ మోచేతి దగ్గరికి వచ్చి నిల బడ్డాడు. పిలవగానే యజమాని దగ్మరికి జరిగాడు. (పోపి౯ మంద హోసం చేస్తూ ఆ “సిపాయి నంక వేలుపెట్టి వూవీంవాడు.

క్రఫ్టీస్సుక్రప వెళ్ళి యీ “సిపాయికి రావలసిన "దేమన్న్నా వుంశే యిచ్చి పంపించేనేయి.”

మానేజరు మెట్లు దిగాడు. పోలీసు ఇన స్పెక్ట్సరు కూడా అతని వెనకనే బయలుబేరాడు.. నడుం పటకాలు, కోట్లు సర్దు కుంటూ పోలీసులు మెట్లకింద సిద్ధంగా నిరీవీ స్తునారు.

ఆ "సిపాయి పాలిపోయిన పెదవులు విసుగుతో నొక్కు కుంటూ ఆఫీసువై పుకి బయలుచేరాడు. లెండడుగులు వేయగానే వాసిలీ అతనిచేయి పట్టుకొని, “త్తళ్ల్యాం-ఆగు. నీ వొకడితో యా విషయం పరిష్కారం కాదు. నీ వనొకడి తరఫునే కాదు మా అందరి తరస్టనా మాట్లాకుళున్నావు. నువొకడివే జవాబియ్యడానికి వీల్లేదు.”

“నువ్య్యూనా ౪” అని మానేజరు జనంశేసి భూసాడు భయ పడుతూ, “వూరుకో, లేకపోతే నిన్నూ సాగనం పేయాల్చివస్తుంది.

కాని వాసిలీ వెక్కిరింపుగా తల పంకించాడు.

6జ్య-్రే బద్రీ భూద్దాంగా ! యెవరు యొవరిని సాగనంపు తారో! నీ సంగతికూడా తేల్చేస్తాం కబడ్డార్‌ ...”

పక్కన ఉన్నవారేసి చూసి మళ్ళీ తల పంకించాడం, "కారి శకులంతా ఒక్కసారిగా మాట్లాడడం (పారంభించారు. ఇక డాబామాద తొందర తొందరగా గుసగుసలు సాగాయి. పందెపు కోడినంటి ఒక పొడుగాటి అధికారి భూమి చీల్చుకుని వైకి వచ్చి నట్టు జనరల్‌ పక్క-న (పత్యక్షమయాడు. జనరల్‌ అరచేయి నొటికి

63

అడ్డం పెట్టుకుని వీవో ఆజ్ఞలు జూరీచేసాడు. ఆ అధికారి సాల్యూట్‌ చేసి నల్లనోడ పక్కగుమ్మంగుండా త్వరత్వరగా నిష్క-మించాడు,

“వోస క్రులను తీసుకురావడానికి వెళుతున్నాడు. కోస క్టులు 1) అని ఆ నోటినుంచి అఆనోటికి పాకింది. "

రణగొణధ్వని అణిగిపోయింది. కారి కులు ఒకరొకరికి దగ్శి రసా చేరుకున్నారు. ఆవరణలోకి ఏ తణంలో నయినా బొబ్బలు పెడుతూ. కోసక్కులు గురాలమాద వచ్చిపడతారని భావనతో కొంతమంది గేటుశేసి చూడసాగారు. చేతులు ఎక్కువగా తిప్ప డానికి ఏలుగా రికాబులలో నిలబడి, రొము స్తు విరుచుకుని కోస క్కు_లు కళ్ళాలు వదిలేస్తారు. ఇక చూడండి, గ్యురాలు మనుషుల మిద విరుచుకు పడతొయి!

(్రోషీన్‌ డానా అంచుకు వచ్చి నిలబడ్డాడు. మొహంలో చిరునవ్వు లేదు. ఫాలభాగం ముడతలు పడింది. మాట్లాడుతూంకేే ఇంతివరకు బయటపడని పొడుగాటి పచ ఏటి పన్ను బయటపడి కట్టు కధలలోని భయంకర మాంతికుని తలపింప జేస్రోంది.

“య్మోవ్పిత్రీ వీచ్చివాగుడు *) అన్నాడు. నా వుద్దేశం ఇూలా (పశ_స్టమయింది. కాని గవర్నరుగారిముందు జరిగించేమిటి! అల్లరి ! యిందులో పెద్ద తగాదా పడడానికేముంది? వున్న పరి స్థితి 'యేముటో తెలియజేయడం నావంతు. నా షరతులు అంగీ కారం అవుతాయో కాదో కేల్చుకొవడం మివంతు. నాకొసం పని వెయ్యమని యెవరిన్‌ వేను బలవంతం పెట్టడంలేదు, మోకు సరి పడదూ, దయ వెయ్యండి ! మ్‌ పనివాళ్ళు యెంత యెొక్కువమంది వెళ్ళిపోతే నా పరిస్థితి అంత మెరుగవుతుంది. వెళ్ళిపోవాలని నిక్ష యించుకున్నారా, సచే, నా ప్యాక్టరీ చబారకాసులలోంచి మా బొచ్చెలతోసహా సమ స్వమూ తీసుకుని లేచిపొండి. పని చేయడా నికి బుద్ధిపూర్వకంగా నిరాకరించేవారు చారకాసులలో వుండడానికి చట్టం వొప్పుకోదు, కావలసీవ సే గవర్నరుగారిని అడిగిచూడండి! వారూ యీమాకే అంటారు. ఊం-పొండి, వెళ్ళి పాండి.

64

“దల్రిల్రో కట్టుబట్టన్నా "లేకుండానే! మూ వీల్లల్ని మొల మోద బట్టపోగన్నా లేకుండా మంచులోకి తీసుకుపోవాలనా మీ కోరక! యిబేనా మి వుద్దేశం శం

ఈ మాటలు జనంమధ్యనుంచి "వెలువడి త్‌ పడబొబ్బ లతో అణగారి పోయాయి,

“వచ్చేస్తున్నారు !” అని ఎవరో కేటుదగ్గిర నుంచి. శేక వేసారు. గేటుకు దగ్గిరగా ఉన్నవారు వైదొలగారు.

మిఖల్‌ చక్‌ హఠాత్తుగా జనం ముందుకు వచ్చి పొడుగాటి చేతులు ఆడించుకుంటూ “నిశ్శబ్దంగా వుండండి. "యజమాని గారు మాట్లాడాలని అనుకుంటున్నారు.” అనిఇెప్పి తిరిగి డాహా మీదికి చక్కాబోయాడు.

జనం మానం వహించారు. ఒకరినొకఠు ఒత్తుకుంటూ నిల బడ్డారు,

“నమేమిటిది - నూ మెడకి వురా

“వు శేమిటి +! యెవరా అన్నది + చేయికి వైగా ఉన్న జనంలో ఈ మాటలు అన్న మనిషిని కని పెట్టడానికా అన్నట్టు

పోషీన్‌ మెడ ముందుకు వాసాడు, డాచామిది అధికారులంతా ( "మెడలుచాచి చూసారు. *వురెందుకు ! మిరు స్వేచ్చా జీవులు, మో యిష్ట్రంవచ్చినట్టు మిరు నడుచుకోవచ్చు. జారుగారి దయవల్ల

లు చ! ౧౧ మోకు డాసత్యం పోయింది. మీాకుమాెేే యజవూనులు. బుద్ధి పూర్వకంగా మారు సమె ్రగారలతో చేతులు కలుపుతున్నారు

5వ్పేచ్సు సమ్మె చేయడంలేదు, లేదూ అని భయపడిపోయిన ఒకతను అరిచాడు. అలా అంిచింది ఊఈఆయౌొః ముసలివాడో చెప్పడం కష్టం.

నే.

ఈ తడవ గవర్నరు మాట్లాడడానికి ఉష్మకమించాడు. క్‌దల కుండా మెదలకుండా నిలబడి కంగారు పడ్డాడు, ఎలాగ యితేనేం తమాయించుకుని హాచ్చు స్బెస్థాయిలో అన్నాడు.

ళ్‌

“పళ్ళతో మాట్లాడుతూ. కాలం వృథా చేసుకోకు, సెక్టీ పోర్భిళ్యేవిచ్‌ ! యిటువంటివాళ్ళతో వ్యవహరించడంలో వొకళేే మార్డం 'వుంది”

“అవను, మిోారుచెప్పింది సరిగ్దావుందిోో అంటూ తల పంకించాడు పోపీన్‌ , “వాళ్ళ మొహూంకూడా చూడకూడదుకాని, పాపం! మంచివాళ్ళు, కాకపోతే వట్టి అజ్ఞానులు. మనం దయ చూపకపోతే భగవంతుడు మాతం యేంజేస్తాడు! సలే మిరు చెప్పినట్లు యింతటితో ముగించేద్దాం.”

జనాన్ని పరికించిదూసి మొదట వరసలో ఉన్న ఒక బక్క- పల్చటి వేత కారి శ్రకునిశేసి మూపించాడు. తతణమే అతనిచుట్టు వున్న జనం కుష్ణువాడిని మాసి తప్పుకున్నట్లు తప్పుకున్నారు.

“ని జ్లీశేమిట్రి 1

“మెశేల్‌ 'బెళ్టెనాయ్‌ *” అని అతను గొణిగాడు. “వొడ్జిజీతం మోద పని చేయటానికి వొప్పుకుంటావా౪” జె్జినాయ్‌ పక్కనున్న వారిశేసి చూసాడుగాని ఒకరూ అతనిశేసి చూడలేదు, అందరూ తలలు వంచుకుని నేలశేసి చూస్తున్నారు. అతని పక్కనున్న ఒక తీ మోకరిల్మి మెల్లగా నిట్టూరుస్తూ.

“మిహో-మిష్‌-పిల్ణల్ని కాపాడు-పిల్లలమిాద దయవూపు - మై కేల్‌-పసిగుడ్డులు ...” .

మైశేల్‌ తిరిగీ చుట్టూ చూసాడు,

“యేంచేడ్వాం, భాయి !”

“ నీకు నుజే నిన్మయం చేసుకో. నీ అంతరాత శ్ర చెప్పినట్లు చెయ్యి.” అని నేలశేసి చూస్తూ ఎవరో అన్నారు. కనా అంతరాత్మా !” అంటూ ఆ నేత కార్మికుడు అరిచి, గుంజెలమిోది చినిగిన చొశ్క్ళా ఇంకా చింపివేసాడు. *ఆ విధం గానే నిర్ష్ణయించుకోవలసి వుంకే, సకే-యిదినోో నా నెత్తురు "తాగు రావ్‌సుడా ! నేను అంగీకరించను క్‌ 66

“దె ఖీ-ల్‌ 33

తక్కిన త్‌ కూడా పెద్దపెట్టున వడవసాగారు. వి పహోహాకారాలలో (పోషీన్‌ మాటలు వినిపించకుండా పోయాయి. ఇంకో నేత కార్మికుడు అనాలోచితంగా తల వై "కెశ్తేసరికి (పోషీన్‌ అతనిని వేలితో చూపించాను. వాసిలీ వదో కేక పెట్టాడు.

(వోషి౯్‌ మయూవీంచిన కారి 'శ్రకుడు తూలుకుంటూ డాచదా మిదికి వెళ్ళాడు. కాని ఇంకో శారి కడు, ఎవరూ అతనిని ఎర గరు, ముందుకు తోసుకు వెళ్ళాడు. వెనకనుంచి ఒక పోలీసు నేర్పుగా మోచేయి దగ్గర అతనిని పక్రేసి మళ్ళా వదిలేసాడు.

“నన్ను చంపొద్దు బాబో” అని నేత కారి కుడు రొప్పుతూ అన్నాడు. *నువు బలంగలవాడివి. మూ గుండెలు చీల్చడం వమూనే ెంయ్‌. మేము అంగీకరిస్తాంో

డా బాదగ్జిరనుంచి "గీటు దాకా, మొదటి మనిషినుంచి ఆఖరి వాడిడాకా అంతా నణికిపోయారు. * మేము అంగీకరిస్తాం” అన్న ఇండు మాటలు ఆ నోటినుంచి ఆ నోటికి పాకిపోయాయి. కార్మికు లంతా అంగీకరించారో లేదో చెప్పడం కష్టం.

టారాస్‌ తల వై కెతాడు,

కార్థికులలో సంచలనం కలిగింది. శేకలు వేసుకుంటూ, చారలు చాపుకుంటూ ముందుకు చొచ్చుకు పోవాలని ఒకరు యత్నించారు. కొని తి హాహాకారాలు హృదయ విడార కంగా ఉన్నాయి.

“అందరం అంగీకరిస్తాం.”

ఫ్యాస్టరీ గోట్లకి ఎదురుగా నిలబడ్డ కోసక్‌.. గ్మురాలు కలత చెందాయి. పోలీసు ఇనస్పెక్టరు టారాన్‌ని బుజంమిద పొడిచి

“నలే-రా ! మీ అట కట్టింది. యిక మా ఆట మూడు అన్నాడు

67

వాసిలీ టొరాన్‌ శేసి తేంపార జూచాడు, కాని టారాస్‌ కళ్ళల్లో సీం చెయ్యద్దు. యేవో యిలా జరిగిపోసి” అనే హచ్చరిక స్పష్టంగా గోచరించింది.

(ప్రోపి౯ ఈసారి హోటు లీసివేయకుండా శిలువ ఆకారం జీసాడు. “అలా అయితే సశే, ముంచే యీ యేడుపు యేడి సే బావుండేదిగా ! ఊం నిర్ణయించు కున్నశ్తునా సరే మా మిోా యిళ్ళకి పొండి. గవర్నరు గారిని చాలాసేపటి నుంచి యిక్కడ అప్లై వుంచాం. అదృష్టవశాత్తు వాతావరణం చక్కగా వుంది.”

“ల్రోవలకి దయచేయండి” అన్నాడు మర్యాదగా వంగి నమస్కరిస్తూ. “ఫలహారం చేదాం.”

“చివరి కింతేనా 1”

ఒకొ్కొ-కారూ 'వెళ్ళిపోతూం కే కళ్ళప్పగించి మాస్తూ ఇరీనా పెద్దగా నిట్టూర్చింది. వెక్కిరింతగా. వెనక కాళ్ళమాద నుంచున్న *గాగరాలో ఎలుగుబంటు కింద, తెరచుకుని ఉన్న శు దగ్గరగా వోసక్కులు ఇంకా కళ్ళాలు బిగపట్టి సిద్ధంగా ఉన్నారు,

కొజుకా కోసరం ఇరీనా నలువైపులా చూసింది. పోలీసు టారాన్‌ను తీసుకుని పోతుంటే వాసిలీ ముందుకు తోసుకువచ్చాడు. "వెనువెంటనే కొజుబొ కనుబొమలు ముడుచుకు పోవడం ఇరీనొ గమనించింది. అతను ముందుండి సమె కు వీలుపు ఇస్తాడని అళిం చింది. అతని సంగతి అందరికీ తెలుసు. అందరకీ అతనంశే మంచి గారవం ఉంది కాని అతడు ముందు నిలబడచేదు, సమె త పిలుపు ఇవ్వలేదు.

ఆమెకళ్లు మూసుకుంది. కొజునా ఆమెని పిలవడం వినిపిం చింది. అతని కంఠస్వరం యధాపూర్వంగా (పశాంతంగా ఉంది.

68

ఆమెదగ్గరికి నిబ్బరంగా వచ్చి “యిక్క-డున్నావేం! యిక్కడికీ రావలసిన పనిలేబే* నిను కనిపెట్టి చూస్తారు. బడిపంతులమ వని దయతలుస్తా రనుకోకు, యీం చెయ్యమంటావ్‌ 1! తగు సమయం 'రాకముంచే చర్యకు పూనుకోవాలనా *”

ఇరీనా కొజుబాశేసి చూసీ ఉండబట్టలేక కోపంతో, “చర్య! 'యేమిటా చర్య 1 నువే చూసావుగా - గొ రెలమందలాగా ... ౫ అని మొవాం చేతితో కప్పుకుంది.

“నొ రెలమంద లాగానా + యెలా *ొ అని కొజుబా అడి గాడు. అతని కంఠస్వరం కర్కశంగా, ఉచడానీనంగా ఉండేసరికి ఇరీనా హృదయం కుంగిపోయింది.

తాను వదో పొరపాటుమాట, వవో దారుణమయిన మాట అన్నానని గుర్తించింది. మొహం ఎ(రహారింది. కొజుబా చొక్కా చేయి పట్టుకుని *త్సమించు. నా-నాగుంజె మండిపోయి. యేదో అన్నాను. నా వుద్దేశం అదికాదని నీకూ తెలుసుగా, నిజంగా ఏళ్లు యెటువంటివాళ్లో నాకు తెలుసు. లొంగిపో తారనుకో లేదు.”

“వోసక్ర్కు_లువాళ్ళని కొరడాలతో ఇావగొట్టి అంగీకరింప జేయలేదే ఈ” అన్నాడు కొజువా కర్కశంగా, కనులు కుంచించు కుంటూ. “ఉహుం - ఆ విధంగా జరగలేదు.”

“వాస్సీల్కీ టారాన్‌ విడుదలయేట్టు వమూడాలి* తొందర తొందరగా అంది ఇరీనా, (పశాంతంగా మామూలు వ్యవహోర ధోరణిలో మాట్లాడాలని యత్నిస్తూ.

ర్చ సందర్భంలో వెళ్ళి గస్టిల్యోవ్‌ తో మాట్లాడదాం. జాగా ఆలోచించి ఒక నిర్ధారణకి రావాలి.”

పక్కనుంచి వెళుతున్న ఒక యువకుని రవము ని వ్వైగచేసి కొజునాా *చూడు, స్యోమా 1! మామూలుచవోళు, (డయింగ్‌' ెడ్డులో అరగంటలో అందరూ కలుసుకోవాలని చెప్పు. మేమూ వస్తున్నాం

(9 ళం

స్యోమా వెళ్ళిపోగానే ఇరీనాశేసి తిరిగి *ోగస్టిల్యోవ్‌ దగ్జి రికి వెళ్ళాలనా ఇ అన్నాడు కొజునా. తిరస్కార నూచకంగా ఎడమకన్ను కుంచించి, ఒక కనుబొమ్మ వై శెత్తాకు. న్య చక్రే వెళ్ళి నందువల్ల మేం నస్ట్రంలేదు. యింకా అరగంట వ్యవధి వుంది. (పోమీ౯ ఇెప్పినట్లు వాతావరణం చక్క-గా వుంది.”

ట్ర ఒకనాటి మితులు.

(పోషిన్‌ జీతొలకోత (వకటించగానే ఇరీనావచ్చి సృబ్టుగా కూర్చున్నందుకు దుయ్యబట్టుతుందని తెలిసికూడా గ స్పిల్యోవ్‌ ఆమెకోసం నిరీషీంచాడు. అది “'సపత కాదు, సరిఅయిన సోవల్‌ 'డెమా[క్రాటిక్‌ పంధాఅని ఆమెకు నచ్చచెష్పడం తనతరం కాదసి కూడా అతనికి తెలుసు. (వోషిన్‌ తో "రాయబారాలు (ప్రారంభం కాగానే బుద్ధిపూర్వకంగా "లేచి చక్కావచ్చాడు అదంతా విస్ప ష్టంగా కనిపిస్తూనే ఉంది. కాని విశదీకరించి ఆమెకు చెప్పాలని చూ_స్తేమ్మూతం----!

జీతాలకోత విషయంలో ఆమెతో సంభాషణ అతనికి రుచించలేదు. వారిద్దరికీ ఈమధ్య కలహం సర్వసాధారణ మయిపో యింది. ఆమె అతని గుప్పీటలోనుంచి తప్పించుకుంది. మొట్ట మొద టగా సంస్థలో చేంనపుడు ఎంత అణకువగా ఉండేది, ఎంత నమ్మ కంగా ఉండేది, కిము శ్రనకుండా చెప్పినడానికల్లా తల సంతోషంతో ఊచ*ేది. ఇదంతా తలుచుకుంశు అతనికి ఆశ్చర్యం వేసింది. ఇక ఇపుడో - మాటకుమూటా అప్పగిస్తోంది.

70

గస్టిల్యోవ్ల్‌ చిరచిరలాడుతూ గదిలో పచార్లు చేయసా గాడు. ఆగది అంజశకే అతనికి ఎంతోఇష్టం. _ పహోయిగా ఉంటుంది. అందుకే అగది బూసుకుని మురిసిపోయేవాడు. ఆ గదిలో అంతా ఒక (క్రమపద్ధతిలో, శ్యుభంగా ఉంటుంది. అందులోని సామాను ఎరటి కిటికీ తెరలదగ్గరనుంచి రగ్గుడాకా - చాలా విలువయినవి. చేతితో చేసిన అ కోటుబీరవాలో వెన్నుమాద గిల్డు అతరాలు మ్ముదించిన పుస్తకాలు వాటివాటి ఎత్తులను పట్టి నీటుగా అమ ర్చారు. ఆ పుస్తకాల పని వచ్చినపుడల్లా, “యెక్కువగా లేవు గాని వున్నకొద్దీ వుత్తమమయినవి అనిచెప్పడం అతనికి ఇష్టం. ఇరీనాతో కయ్యం తప్పదు, చివాట్లు తప్పవు అని అనుకుంటూ నిరీఖీ స్తునా్నా జేమో ఆగది అతనికి సంతోవడాయకంగా కనిపించ లేదు.

సింహద్యారం మూసిన చప్పుడయింది. నడవలోనుంచి అడు గులచప్పుడు వినిపించింది. అడుగులు భారంగా ఉన్నాయి. ఇరీనావి అయిఉండవు. ఆమె గబగహటా "తేలికగా అడుగులు వేస్తుంది. లేక పోతే బూట్లు తొడిగించా + అక్కడ సమావేశం తొందరలోనే ముగిసిందా యేం?

ఎవరో తలుపు కొట్టారు.

, “రావచ్చు” అన్నాడు గప్టిల్యోవ్‌.

ఒక్‌ యువకుడు (వవేశించాడు. సన్నటి ఫోటు వేసుకుని మడత హాటు పెట్టుకున్నాడు. చేతిలో ఒక సూటుకేసు ఉంది.

“హల్లో ! వ్యాట్కా-లో (పవాసం సంగతి మశ్చేపోయావా యేం ౪

ఆ యువకుని కళ్ళు "శేటగా, దయాపూరితంగా ఉన్నాయి, విశాలమయిన నున్నటి నుదురు చిన్నగ డం, ముక్కు-మిోద మచ, ం

కశ్చానన్‌ 12”

గ

“చ్చామన్‌” అని పెద్దగా ఉచ రించేసరికి ఆ ఆగంతకుడు గస్టిల్యోవ్‌ శీసి మందలింపు చూపు పరపి గ్మిరున తల డ్వాకంశేసి తిప్పాడు. తొందర తొందరగా గష్టిల్యోవ్‌. తనను తాను సమ న్ధించుకుంటూ,

“మేం పరవాలేదు. యిక్కడ కొ త్తవాళ్ళివరూ "లేరు. నేనుగాక యింకొకజే వున్నాడు. మహా చిత్రమయిన మనిషి. అత నికి మనసులో మనమంకే సానుభూతి, వైగా యిపుడు యింట్లో కూడా లేడు. సే, యేమిటి యిలా వచ్చావు ! యింతకాలం యెక్కడ వున్నావు * (పవాస శిమోకాలం ఆఖకయిందనుకుంటా శి యిక నా విషయం, వ్యాట్కా-లో ఆ సంవత్సరం గడిపిన తరవాత మళ్ళీ యభ్యాపకారంగానే పనిచేస్తున్నా. కనిపిస్తూనే వుందిగా 1”

“కృ-లట్లానా ౪? అని వామన్‌ మందహాసం చేసాడు. అతని దృష్టి కిటికీ తెరలమిాద, రగ్గుమోద, పుస్తకాల అలమారా మాద, (వ్రాత బల్లమిాద పడింది. (వ్రాత బల్లమిాద జంతికింద శు భమయిన తళ్ళబొత్తి ఉంది. “కాని చిలక యేదీ ఇ అని (పశ్నించాడు.

“వెనకటి గుణం మారలేదన్నమాట. వేళాకోళం పట్టించ డానికి యెప్పుడూ నీశేదో వకటి దొరుకుతూనే వుంటుంది.” అన్నడు గస్టిల్యోవ్‌. వికటంగా మందహాసం చేస్తూ. కర్టారేట్టు తీసెయ్యి-హాయిగా కూర్యో. యొక్క-డినుంచి రావడం క

“యెక్కూడనుంచా 1” అని చబామన్‌ కోటు, హోటు చిలక కొయ్యకు తగిలించాడు.

“జిసీవా అనే పట్టణంనుంచి”

*““వలసనుంచే గస్టిల్యోవ్‌ చెక్కిళ్ళు ముడిచి. వెను "వెంటనే యధాస్థితికి వచ్చాడు. “నివు-రావడం-చట్ట విరుద్ధంగా-”

“ఆం అవును” అని వామన్‌ పుపారుగా తల ఆడిం చాడు. “*యెందుకిలా అడిగావు * నేను (ప్రవాసం నుంచి తప్పించు

72

కున్న పుడు' నువు అక్క-జే వున్నావుగా ! చేతులు, మొహం కడుక్టో వచ్చా క్ట

జవాబుకోసం నిరీఖీంచకుండా సీళ్ళకుండీ దగ్గరికి వెళ్ళాడు, గ్‌ స్ర్యోవ్‌. కింది పెదవి కొరుక్కు న్నాడు.

“నే నిక్కడ వున్నానని నీ కెలా తెలిసింది *”

“వూసో్కో_లో కా_మేడ్స్స్‌ని జవుళి మిల్లులలో యొవరితో నయినా పరిచయం వేయమని అడిగాను. వారు నీ జేరు చెప్పారు.

“నా జీరూ విలాసం యిచ్చారన్నమాట” అంటూ గస్టిల్యోవ్‌. ఫోపంతో భుజాలు వై కెతొడు. “డి .,..యిచే కుట అంపే! మనం స్కూలులో కలుసుకోవాలి మరి...”

“*బ్దర్రీనా జొవాస్థాయా యింట్లో నాకూ తెలుసు.” అంటూ 'చామన్‌ గ స్టిల్యోవ్‌ శేసి సబ్బు నురుగుకవ్చిన మొహం తిప్పాడు. కం. సభ్యులమిద అనవసరంగా అభాండం వేస్తున్నావు. నిజం ఇచెప్పాలంకే నన్ను పంపింది మార్‌ 7 వృటోవిచ్‌ వాసిల్యేవ్‌ ॥

మార్క్‌- వె టోవిచ్‌ వాసిల్యేవ్‌. అనే నూడు మాటలను విడీ విడిగా అఆఖరిమూటమిోద ఒత్తుతూ ఉచ్చరించాడు. గస్టిల్యోవ్‌. బాద్ద కనుబొమలు అశ 'ఏర్యంతో వైకి లేచాయి.

“ల్పీప్తుో |! మార్క్‌- దగ్గిరనుంచికాదు. మార్క్‌- షెటోవిచ్‌ దగ్గిరనుంచీకాదు, మార్‌ (ఇ మెటోవిచ్‌ వాసిల్యేవ్‌. దగ్గిరనుంచి వచ్చావన్నమూట ! యింశేం, మూడురెట్లు నమ్మకం ! అంజకే శేర్యదంనుంచి వచ్చావన్నమాట.”

“ఇస్కా-నుంచి” అంటూ తల పంకించాడు నామ్‌ మొహం కడుక్కుంటూ నే.

గస్టిల్యోవ్‌. పరాకుగా గడ్డం నవరించుకుని,

క్ట లావా జ్ఞాపకం వచి ఏంది. నేను ఆఖరిసారి మాస్కోలో వుండగా లెనిన్‌ మనుషులు రష్యా రాబోతున్నారని విదేశాల నుంచి వార్త వచ్చింది. విన్నాను” అన్నాడు

73

6౯లెనిన్‌ మనుష్యులు! అంసపే పాల్షీ మనుష్యులనే *సీ శావం అనుకుం్టూ.” చామన్‌ సీటికుండీ మీదికి వంగినవాడల్లా నిటా రుగా నిలబడి మొహం తుడుచుకోసాగాడు. “సరే, వచ్చేసారు. చిన్న చిన్న ముఠాలు రద్డుచేయవలసిన సమయం వచ్చింది. మంచే పై చేయిగా వుంది. సమ్మె శ్రలమాద సమ్మెలు జరుగుతునా్నాయి. వాటిని మనం నడపాలి. అందుచేత ఐక్య శేందం, (ప్రధాన కార్యాలయం మయొంతయినా అవసరం” అని నవ్వాడు. “విష్టవం వచ్చ్చేసేటట్లుంది ! మాస్కో-లో నేను చూసిన దానినిబట్టి గొంతుక మిదికి వచ్చిన ప్లే, “ది రాబోచెయెడెలోను * బలపర్చే వారి దంతా మరీ మందకొడి వ్యవష్థోరం. నిశ్చింతగా కూర్పునావ్నరు. (బీకులు వేసుకుంటూ మెల్లిగా స్వశ్హానికి చేకుకోగలమని వాళ్ళ ఆశ. శాజక్రీయాలకి దూరంగా వుండాలని భావిస్తున్నారు.”

గస్పిల్యోవ్‌ కంగారు. పడ్డాడు. అతనికేసి చూడకుండా ఛామన్‌ తువాలా ఆరవేసి తిన్నగా పుస్తకాల అలమారా దగ్గరికి వెళ్ళాడు.

“వీ శ్నేహీతు లెవరోచెప్పు. నీ గుణగణాలు చెప్పేస్తాను. అని సామెతవుందిల

పుస్తకాల నెన్నులవెంకు వేలు పోనిచ్చాడు. ఈమ్పైలాకొ వెట్స్‌ 'నూత్న వధువుకు బహూకరణ యిది పాకశా,స్ర్రుంపోద (గ్రంధమా 1 వెళ్ళి చేసుకుందామని అనుకుంటున్నావా యేం*ొ

“అబ్బే 1 అన్నాడు గస్టిల్యోన్‌ తటపటాయిస్తూ, నేనూ యిక్క_డవుండే అతను యీదోరుచి భేదంకోసం మధ్యమధ్య వంట చేసుకుంటూంటాంయి

• రాటోచెయెదెలో (కార్మిక ప్రయోజనాలు) ఆర్థిక వైషయిక పత్రిక విదేశాలలోని రష్యన్‌ సోషల్‌ డెమాళక్రాటిక్‌ లీగ్‌ పక్షిన వెలువడిన వథతిక. 1800 నుండి 180) వరకు జినీవా నుంచి వెలువడింది.

క!

“స్కూ్రవే అన్నాడు వామ౯ ఒకసన్నటి పుస్తకం బయటికి దీస్తూ, “బెన్‌ర్నిస్కీన్‌, (పొళోపోవిచ్‌, టాగ౯-బరనో వన్కీ- ! ఒహోహో 1! అన్నీ ముష్టిమార్కిబ్చస్ట్‌ వ్యతి నేక గంథాలే!”

చివరికి గష్టిల్యోవ్‌. వేపు తిరిగాడు, గ్‌స్టి ల్యోవ్‌ నిర్హాంత పోయేసరికి చామన్‌ కి అంతా అవగాహన అయింది,

ఉదశ్రే సచ్తే నే! గొనోల్‌ “ఇన స్పెక్టరు జనరల్‌” అన్నట్లు “ఆశ్చర్యం” గానేవుంది. ఆర్థిక త_త్త్వ్వజాడ్యం నీక్రు పట్టుకున్న ట్టుంచే గాం

“దాన్ని జాడ్యం అనకు” అన్నాడు గస్టిల్యోవ్‌- మూపు తిప్పేసుకున్నాడు గాని కంఠస్వరం మాతం నిలకడగానే ఉంది. “రష్యున్‌ మార్కి్చిస్టులకు నరయిన మార్టం ఒకే ఒకటి వుందని నా దృథాభ్మిపాయం. మొగం చేశంలోని మిత (వతిఘటనతో చేతులు కలివి 'శామికవస్ణ ఆర్థిక పోరాటంలో పాల్లానడం, యింకా సరిగా చెప్పాలంకే, సహాయం చెయ్యడం ఒకళే ఆ మార్షం. అవు నవును. మేము సగం సగం ఇెప్పి వూరుకోము. మీత _పతిఘటన ! అబే నిజమయిన డెమా కాటిక్‌ మార్కిస్టు విధానం. లెని౯ా వచ్చే మార్క్సిజం, ఇస్కా-ద్వారా రుద్దదలచిందీ, మనలని పూర్తిగా అనవసరమయిన అజ్ఞాతవాసానికి తోలుతోంది. *కారి ఖ్‌ వర్ష రాజకీయసంస్థ” “స్వతం్యత కారి శోపతుం ! మతిచెడింది ! రప్యూలోని వాస్తవిక పరిస్థితులు 'యేమ్మాతం "తెలుసుకోకుండా యొుక్కడో జినీవాలో కూర్చున్న వాళ్ళే యిలాంటి వెడబుద్ధులు పుడుతూంటాయి ...”

చామళ౯ కిటికీ కమి ఆ అనుకుని మృదువ్పీగా నవ్వాడు.

“యెందుకీసొద 'చెప్పు*+ యిదంతా ఒకసారికాదు, లత సార్లు విన్నాను. వమాస్కో_లోని మూ నాయకుడు నన్ను తప్పుదోవ పట్టించాడు. అతను నిన్ను గురించి చెప్పిన దానినిబట్టి నువు ఇస్కా-ని బలపర్చే వాడివని తలచాను. యపుడో బయలుబేశే

డెస్‌

లును శేషనువూాస్టరు పక్క పట్టాలమోదికి పోనిచ్చినట్లు రా లు

నన్న్నూ పక్క-చారికి నెట్టాడు. లేకపోతే నేను నీకు ఇస్కా కార్య (కమం వెల్లడిస్తాననీ, అపుడు నువు...

“అజ్చే ! అదేంకాదు. రవాస్య కార్యకలాపాల నియమా లను నిజమయిన పార్టీ కార్యక ర్తలాగా పాటిస్తునావ్వడు. అంతే” అన్నాడు గప్టిల్యోవ్‌ బుజాలు ఎగురవేస్తూ. *నువు లెనినిస్టు వని "తెలియక నా చిరునామా నీకు యిచ్చివుంటారుో

“కావచ్చు” అని చవామ౯ తనివితీరా నవ్వి బల్లదగ్గరికి వెళ్ళాడు. “అచ్చంగా మిలిటరీ వాడిలాగా మాట్లాడావు. “యుద్ధం (పకటి స్వే 1 రైలులో తారసిల్లిన రాగిజుట్టు క్మురవాడు జ్ఞాపకం వచ్చాడు. జస్తశేగాన్సి టీ యేదీ ! నిజం చెప్పాలంకే _పయాణపు బడలిక యింకా తీరలేదు. సచే యిక కార్య కమం యేంచేడ్రాం [0

గప్టిల్యోవ్‌. ఫోపంతో శ్వాస ఎగబీల్చి “కార్య కమమా ! , పపంచాని కంతటికీ తెలిసేటట్లు _లెని౯ బహిరంగంగానే (పకటిం సు నో చాడుగా. తాను పంపుతున్న వజంట్లను గురించి, వారిని యెందుకు పంపుతున్నది వెల్లడించాడు. ఇస్కా నాలుగో సంచికలోని “ఎకళటడ పారంభించాలి అనే అతని వ్యాసంలో యిదంతా |, వాసే వుంది” ఆ

“అవునవును” అని _పశాంతంగా అంగీకరించాడు చామక్‌,. “నిజాన్ని డాచడ'మెందుకు ! యెలు”త్తి చాటవచ్చు.”

తిరిగి సింహద్యారం మూసిన చప్పుడయింది. ఒక తణం తరవాత ఆ గది తలుపు గబగజా లేలికగా ఎవరో కొటారు.

లు

“య్రవరది ఈ” అని గస్టిల్యోవ్‌ (వశ్నీ౦చాడు బుద్ధి పూర్వ కంగా కంఠస్వరం 'హాచ్చిస్తూ.

“రీనా $ అని ఒక ఆ మృదుమధుర స్వరంతో జవాొ బ్‌చ్చి 1 ౦ది. 76

“ల్పీ_ జొవస్కాయా 1” ఛామ౯ా తలుపు దగ్గిరజిన్న తన సూటుశేసును కాలితో దూరంగా నెట్టి గస్రిల్యోవ్‌ నోరు ఎత్తక ముందే గడియ ఎత్తి “రావచ్చు” అన్నాడు.

[గుమ్ముంలో ఉండే ఇరీనా బామ శేసీ ఆశ్చర్యంతో మాసింది. అమె వెనకనే ఉన్న కొజవూూ కొ _త్స్హమనిపి సూటు అందం మూసి మొవాం ముడుచుకున్నాడు. ]

యవ్వనవతికి వస్త్రాలు అమ్ముజూపే వర్శకునిలాగా అతి మర్యాద నటిస్తూ వామన్‌ వంగి వారికి నమస్కరించాడు.

“నాజేరు [డొబకోవ్‌. బెర్జిన్‌లోని కర్చనర్‌ కంచెనీి చెందిన సంచాలకుళ్లి. యిక్క-డి మిల్లులో తయారయే. వస్త్రాలు మభూాడడానికి వచ్చాను”

కొజుచూ అతని నమస్కారం అందుకోలేదు.

ళ్పిమ్రు లి కలుసునో వడానికివచ్చాం. బుక్‌ కీవరుగారూ” అన్నాడు కొజునా బొద్దుకనుబొమలు ముడుచుకుంటూ, ముక్కుతో

“జీతాలపుస్తకాలు కావాలి. లెక్కలలో యెక్కడో తప్పు టొర్జింది. కాని యెవరో మిమ లి చూడడానికి వచ్చినట్లున్న్నారు.

“అబ్బెబ్బే, మళ్ళీ రావడమెందుకు 1౫” అన్నాడు చామన్‌ గబగవా, “నామూలంగా మిరు మళ్ళీ కష్టపడి రావడమెందుకు 1 వెగా యివాళ ఆదివారం. శలవురోజున కూడా మిరు పని చేస్తు న్నారన్నమాట ! మీ పుస్తకాలేవీ చూడనీయండి. ఒక్క నిమి మంలో లెక్కలు లేల్చేస్తాను. ” -

ామన్‌ చేయి జాపాడు. గంభీరంగా మాట్లాడినా కళ్ళల్లో మాతం ఆటకాయతనం తొణికిసలాడింది. కొజుబొ ఇంకా ఎక్కు_ వగా మొహం ముడుచుకున్నాడు. పుస్తకాల కథ అప్పటి కపుడు కల్పించాడు. కూడా తీసుకుని రాలేదు. ఒకవేళ తీసుకుని వచ్చినా

10. 77

బుక్‌ కీపరు తన పుస్తకాలు దగ్గరలేనిజే సరిదూడలేడు. ఈ కొత్త మనిషి కూడా వాళ్ళు అందుకోసం రాలేదని పసికశ్లేసి వెక్కిరిస్తు న్నాడు. ఈ చిక్కు-లోనుంచి బయటపడడం ఎలానో కొజువొకు అర్థంకాలేదు.

ఇకగ స్టిల్యోవ్‌. మట్టి బొమ్‌, లొ నుంచున్నాడు, కాని కొజుకూ ఆ చిక్కునుంచి బయట పడడానికి యత్నించలేదు. వమిా మాట్లాడకుండా వెనుతిరిగి గుమ్ముంవైపు బయలుబేరాడు,. ఇరీనా అతనిని అనుసరించింది.

“జ్తొవస్కాయా 1!” అని మృదువుగా పౌమళ౯ విల్చాడు.

ఆమె తల తిప్పింది.

“మక్క అభివందనాలు చెప్పమన్నాడు” అన్నాడు శామళ్‌ గంభీరంగా.

ఇరీనా గ్మిరున వెనకకు తిరిగి గప్టిల్యోవ్‌. వంక (పశ్వ్వార్థ కంగా చూసింది. గస్టిల్యోవ్‌. తల పంకించాడు, ఇష్టం "లేకపోయినా. ఇరీనా వామ౯కి చేయి అందించింది.

“అలాగా, అతనివే నన్నమాట. నిజంగా వర్తకుడివే నను కున్నాను సుమూ 1! కొజువా మనుషుల్ని యిష్ట పసిక స్ష్రుస్తాడు. అతను కూడా...

ఇరీనా వెనకాలనే కొజువా వచ్చాడు. అతనివంక తేరిపార జూచి చామ౯

“మనలో వాజేనా అని అడిగాడు.

“మిావాడేనా[” అన్నాడు కొజుపా ఎడమకన్ను కుంచించి. “డ్షప్వ్యూంలా వేను ఒకళ్ళ వాశ్రికాను. స్వతం తు

౯ ఆ ౪

“సరయిన సమయానికే వచ్చావు” అంటూ అద్దు వచ్చింది ఇరీనా. *నువూ, క్యామేడ్‌ గస్టిల్యోవ్‌. కలిసి అలోచించి మిల్లు విషయంలో యేం జేయాలో చెప్పండి. జీళాలలో కోత పెట్టారు.”

78

“మన ఒక్క మిల్లులోనేనా యేమిటి బొ అని గ స్టిల్యోవ్‌ చటుక్కున అన్నాడు. కీజిల్లా అంతటూ యింతే. మెళొజోవ్‌ మిల్లులో జీతాలు తగ్గించిం తరవాత (పోషిన్‌ మానతాడను కోవడం పొరపాటు, మన మిల్లు చిన్నది. *గాగరాలో ఎలుగు బంటు _వెగా అంతా అంగీకరించారుగా యింశేంటి

“అంతా అంగీకరించలా” అంది ఇనా ఆవేశంతో, “వాసిల్మీ టారాన్‌ యిద్దరూ నిరసన తెలిపారు.”

“సళ్చే నిరసన తెలిపితే యేం జరిగింది

ఇరీనా చూపు కిందికి వాల్చింది.

“వాళ్ళని అరెస్టు చేసారు

ళ-క్రార్రి శ్రికుల యెదటనే **” అని వామన్‌ (పశ్నించాడు. నుదురు ముడతలు పడింది. మొహంలో కోపం గోచరించింది.

తలయెత్తి చూడకుండా ఇరీనా తల పంకించింది.

“ఆ అదె[ి అన్నాడు గస్టిల్యోవ్‌. విజయగర్వంతో తల అడిస్తూ. యీ ఉదయమే యీమెతో చెప్పాను ..”

“అలాగయితే. (పోషిన్‌ చేసిన పని సరయిందనే అను కుంటున్నా వన్నమాట 1” అని కొజుబా అతని మాటకు అడ్డం

గస్టిల్యోవ్‌. బుజూలు ఎగరేసి,

“కార్మికులు అంగీకరించారు. నువే చెప్పావుగా. వారి యిష్టమే యిష్టం [09

“వారి యిష్టం 1” అంది ఆశ ఏర్యంతో: ఒక జడ బుజం మిదకు ఎగర వేసుకుంటూ.

ఆమె ₹ెండు జడలు వేసుకుందని అప్పుడుగాని మామన్‌ గమనించలేదు.

“వాళ్ళకి మాడి ఛావాలని ముచ్చటా యేం? నొంతుక మీదికి కృతి వచ్చిపడింది. ఎలా కాచుకోవాలో తెలియదు. కాచు

79

కునే ళక్రీ లేదు. యిక మనం యేం జేశాం! వాళ్ళకి ఒక చారి బూపించడానికి బదులు మూగనోము పట్టాం. మనం సోవల్‌ జెమ్మాక్రాట్లం ! హులా సిస్దుచేటు ! మన క్యామేడ్‌్స్‌ ముందు చెబు తున్నా. తప్పంతా నీది కార్మికులు హళాత్తుగా యా సమస్యను యెదురో్కో-వలసి వచ్చేటట్లు చేసావు.

“నేనా ౪” గష్టిల్యోవ్‌ కి ఒళ్లు తెలియని కోపం వచ్చి బల్ల దగ్గరికి వెళ్ళాడు. కనేనేమి చేసి వుండాల్సిందని మి వుద్దేశం ! మిల్లులో...” జంతిని దగ్గరికి తీసుకున్నాడు. జం్యతి తిరగ వేస్తుంకు " చాగా అరిలేరిన వేళ్ళకింద టక టక మంది. “ఒక వెయ్యి మూడు వందల యెనభయి ఒక్క_మంది వున్నారు. వాళ్ళల్లో...” టక్‌ ,...టక్‌ ...టక్‌ ... “తొమ్మిది... యెనిమిది... యీడు - తొమి ది వందల యెనఛ్రై యేడు మంది శ్రీ, సవా జంగా ఏళ్ళంళా వెనకబడిన నాపతు...”

కొజువా స్నేహపూర్వకంగా ఇరీనాని మోచేతితో పొడి చాడు, “విను. వెనకబడిన బాపతట [”

“... సన్నద్ధులయిన "కారి శకులు” అంటూ ౫ స్టోన్‌ (పారంభించాడు, కౌంటర్లను ఒకదాని తరవాత ఒకటి కదుపుతూ, “పదళొండుమంది, నాసిలీనిి టారాస్‌ని మినహాయిక్వే (యీతడవ కౌంటర్లను చప్పిడిఅయేటట్లు అడించాడు) తొమ ్రండుగు రే, వమంత పెద్దసంఖ్య కాదు, తీసిపా రెయ్యడానికి,”)

బుక్కుకీపరుకు అలవాటయిన విన్యాసంతో జంతిని పక్కకు తిప్పాడు. కౌంటస్షకిందరాలాయి. సంఖ్య మాయమయింది.

“బలేతమాషాగావుంది !” అన్నాడు కామన్‌ పక్కున నవ్వుతూ. “మాంచి పావీణ్యం మాపించావు.---ఒకమనిపి.నుంచి ఇంకో మనిషిని తీసివేసి లెక్క వెట్టడంకోసమే మా తలలు అక్కడ వున్నాయా అనిపిస్తూంది.”

80

కొజువా మోసాలు మెలి వేసి, “అయి లే నీవు దేశం మేమంతా యేమి చెయ్యికుండా యేీపార్కు. బెంచీమీదో కాళ్ళు ముడుచుకుని పండుకోవాలనా 1?” అన్నాడు.

“పోట్లాట అయిపోయింతరవాత పిడికిలి బిగించేవాళ్ళ విషయమయి ఒక సామెతవుంది*” అన్నాడు గస్టిల్యోవ్‌. బుస్సు మంటూ.

“పోట్లాట జరిగించాయీం *

చామన్‌ (పశాంతంగా సూచనా ప్రాయంగా వేసిన ఈ (పశ్న విని కొజూచా, ఇరీనా అతనివంక తిరిగి చెవులు నిక్కబొడుచు కున్నారు.

ళ్‌మ్సేమ్వు పోట్లాడవలసించేనంటావా! * అని ఇరీనా అడిగింది.

“మరి యిక్కడికి నేనెందుకు వచ్చాననుకున్నావు !$” అని గంభీరంగా జవాబిచ్చాడు, వామన్‌.

ఇరీనా సంతోషం పట్టలేక చప్పట్లు కొట్టింది.

“పోరాటం ! సమే తి ! నీకు మతేమన్నా పోయిందాయేం యిది పూర్తి తిరుగువాటు ! వట్టి విష్షవపదజాలం ! సమ్మె ఒక్కా రోజుకూడా నడపలేం. యిది శీతాకాలం. తిండేకాదు, వంట చెరుకు, బట్టలుకూడా కార్చికులు చూసుకోవాలి. కాస్త వాళ్ళయిళ్ళకి వెళ్ళి చూడు. చెప్పులులేక సగంమంది విల్లలు పక్కలమిదనే పడి వుంటున్నారు. ఆ పిల్లలగోలవింకే, గుండె బద్దలయిపోతుంది. ఒక్క రోజుకూడా సమ్మె కొనసాగించ లేరు. అంతేకాదు, నిజంగా క్లిష్ట పరిస్థితి యేర్పడ్డపుడు సమ్మ లేవదీయడం మంచిదికాదు. *రుస్కి యేనొవో న్తీకూడా క్షి ష్టహిస్థితి యేర్చ్పడిందని రూఢిచేస్తోంది.”

“అవును” అని జవాబిచ్చాడు వామన్‌ సౌమ్యంగా మంద హోసంచేస్తూ. “పోలీసుషతిక మాస్కో వస్కియీవెడోకో స్తిలో నుంచికూడా వుధ్హైటి నే మరీధాగుంటుంది. తిండిపడవేసేవారిని

మితవాదులుకూడా బలబరుస్తారని స్పష్టమయింది. యిష్పుడు సమె 81

చేయడం మాసో[- వ(స్ర్రువుత ఏ త్రిదారులకి వెన్ను పొడవడ మేగాబట్టి కై షపరిస్తితి యేర్పడిందని యెలుగెత్తిచాటాలిమరి 1 మొరొజోవ్‌, ఫన్‌ 2 (పోషిన్‌ మొన్ననే పెద్దగ వర్న మెంటు కంటటాక్టు పుచ్చు కుస్న్నూరు. తొందర తొందరగా సైనికదుస్తులు తయారుచేసి యివ్వాలి. యీ కంటాక్టును నిర్వహించకపో తే అది యే పీటర్స్‌ బర్ట్‌ వాళ్ళకో, లాడ్బ్‌వాళ్ళకో యిచ్చి వేస్తారు. ఆ కంటాళక్టు పోకుండా వుండానికి యెంతకయినా తెగిస్తారు. మిలిటరీ కంటాక్టుళ్లూ అమితలాభాలు వస్తాయని నీకు “జెలిసించేగా, లతలకొలది లాభాలు తీస్తున్నారు”

“ంటాళక్టు ! నిశేలాతెలిసింది అంటూ గ స్టిల్యోవ్‌ గొణిగాడు,

“శ్చీళైందుకు తెలియలేదు, అని నేను అడగాలిసింది. శతు శివికంలో యేంజరుగుతున్నదీ తెలుసుకోకుండా పోరాటాన్ని యెలా నడపగలుగుతావు ౪”

ఇరీనా, కోజుూలు ఒకరిశేసి ఒకరు చూసుకున్నారు,

“కంటటాక్టు విషయం నిజమేనా అని నాకు కొద్దిగా అను మానం వేస్తోంది.” అని ఆమె నసిగింది. “అచే నిజమయితే ఘర్షణ వచ్చే పరిస్థితి యెందుకు తీసుకు వస్తారు*! జీతాలు కోత పెట్టడం యొుందుకు

“అసలు విషయం యీమిటంశేే, ఘర్షణ రాదనే వాళ్ళ సమ్ముకం.” అంటూ బౌమన్‌ చేనులు తిప్పాడు. “కార్మికులో వాళ్ళ యేశెంట్లు వున్నారు. వాళ్ళు చీకట్లో యేమా తడుము కోవడం లేదు. యీ జిల్లాలో యెన్ని వేలమంది చేనేత కారి శ్రకలు వున్నదీ, సమ్మె వీ్‌లుపు యివ్వడానికి యెందుకు ఏలు శేనిదీ, కార్మి కులు లొంగిపోవడం వ్వుత్తమ మనీ రుజువు చేస్తూ ఒక్క. తుణం (క్రితమే మిరు చెప్పారు. యెవరు వెప్పింది! మామూలు కారి కడా కాదు. జిల్లా ఆరనై జరు, సోషల్‌ జడెమా కాటు ! జీతాలలో కోత

82

'వెట్టడం వల్ల చిక్కు- లేమి వచ్చిపడవనే ధీమాతోనే యిందుకు తలపడ్డారని మనం పోరాటం దార్పరా రుజువ్రచెయ్య గలుగుతాం.”

“యిది పచ్చి మోసం!” అని గష్టిల్యోవ్‌. సమాధాన మిబ్బాడు. “మనం పోరాడలేమని నీకు బాగా తెలుసు. కారి |! కలు తయారుగా లేరు

“పోరాట కాలంలోనే జనులు తయారవ్రతారు.” అన్నాడు వామన్‌ గట్టిగా.

“సచ్రే పోజాం పదండి అంటూ కొజూవా క ళ్ళ మోదికీ టోపీని పట్టిబలవంళతాన లాక్కున్నాడు. (డయింగ్‌ షెడ్డు దగ్గర కలుసుకుని అంతా తేల్చేసుకుంచాం రమ శ్రీని అందరినీ ఆదేశిం చాను. అక్కడే లేలే సు కుండాం. యింతకీ నీ ఉశేమిటి

66 జ్ర్యూక్ట్‌

*“ళక్రక్ష్‌. 1” రొజుశూ అలోననా పూర్వకంగా ఫునరుర్హా టించి, “*రూక్‌ పనీ వసంతా గమనాన్ని సూచించే దూత! మనేమంత చెడ్డ మారుపేరు కాదు కామేడ్‌ ! అని ఒక సెకండు నిశ్శబ్దంగా ఉండి గస్టిల్యోవ్‌ కేసి తల పంకిస్తూ “నువూ యితని జట్టులో వాడివేనా ళో అని అడిగాడు.

“ర్తిళ్ట్యూంి” అంటూ వామన్‌ నవ్వాడు. నేను *గ్రబో చెయీ డెలో” మనిషినీ కాను. ఆర్థి కవేత్తనూ కాను. ఇస్కా జేరు యెపుడయినా విన్నానా

క్‌ ట్రం- యెవళ్ళో అంటూం కట విన్నాను” అని కొజుచా అలవాటు చొప్పున ఎడమకన్ను కుంచించుకుంటూ జవాబిచ్తా డు. “కాని చాని విషయం నాకు స్పష్టంగా తెలీదు. నిజం చెప్పా లంకు మిమ్ముల్ని అర్ధం చేసుకోవడం కష్టం. మిరంతా యేదో భాష మాట్లాడ తారు. యిక్క-డ చాలాకాలం పాటు వుంటావా[

83

“అదంతా” కామన్‌ గస్టిల్యోవ్‌. కోపముఖం శేసి చూసి, “ఆధారపడి వుంటుంది. సరే, యీ లోపున మనం వెళ్ళి వాళ్ళతో మాటాడదాం పదండి, మా దగ్గర వుపకరణా "లేమయినా వున్నాయా *₹” అని (పశ్నించాడు.

“బెద్దగా యేం శేవుగానిి ఒక జెల్లీగాఫు మాతం వుందో అంది ఇరీనా సగర్వంగా. ళ్‌న్తా దగ్గనే వుంది. ఒక్క రాతిలో వందా, చెండు వందల దాకా కాపీలు తియ్యగలను.”

శే0 డయిం౦గ్‌ పెడ్తు ఆ తి

గస్టిల్యోవ్‌. జంతిమాద లెక్కి0చిన తొమ శ్రండుగు లేమిటి, నూరుమంది వరకూ (డయింగ్‌' షెడ్డులో నిరీమీ స్తున్నారు. (డయింగ్‌ ెడ్డులో సమావేశం జరుగుతుందనే వార్త ఎంతరహస్యంగా చెప్పినా జనం పసిగ టి బలవంతాన లోపలికి చొచ్చుకువచ్చారని స్వామా కొజుబాకి వివరించి చెప్పాడు. అక్క-డికి వచ్చినవారంతా నమ శ్ర స్తులు. అందుచేత అపాయమేమిాలేదని వాదించాడు.

ఇదంతా కొజువాకి ఆశ్చర్యం కలిగించింది. టారాస్‌, వాసిలీ ఆ జనంతో కలిసిరావడంతో. ఆశ ఎర్యం ఇనుమడించింది, పోలీసులు వారిని నిర్బధంలో ఉంచలేదు. అంతేకాదు మూవేజరు వారి “సాహసాన్ని” క్షమిస్తానని వాగ్దానం చేసాడు. కొత్తజీతాలకు అంశీకరించి, కారి (శ్రమలను ెచ్చనొట్టమని మాటఇ్నన్తే మిల్లులో ఉంచడానికికూడా అంగీకరించాడు.

“మాటయిచ్చాను అన్నాడు టారాన్‌్‌ నవ్వుతూ “అయితే యీ చిన్నమాట [పవాహాన్ని ఆపలేదు. యిటువంటి వ్యవహారా

రథ

లలో యుద్ధంలోలాగానే కాస్త యు_క్రిచెయ్యాలి శతువును వంచిం చడం తెలిసుండాలి”

టారాన్‌, వాసిలీలను వదలిపెట్టడం వల్ల మిల్లు యజ మానికి తగాదా కొని తెచ్చు కోవడం ఇష్టం "లేదని సృష్టమవుతోం దంటూ చామ ఎవనసంగం (పారంభించాడు. మిల్లు యజమానికి కలిగిన ఈ భయానికి కారణాలు విశదీకరించి చెప్పేసరికి మొదటి సారిగా వారి మొహాలు వికసించాయి. సమె శ్రచేడే (పోషీ౯ లాంగి వచ్చే లక్షణాలు కనిపించాయి.

కాని నిర్ణయం చేసుకోవడం సహజంగా భీతావవాంగానే ఉంటుంది. పోమీ౯్‌ మిల్లులో ఎన్నడూ సమె ం జరగలేదు. తమ చేతులతో యం_తాలను ఆపివేయడం భయకారణ మయింది. సగం కడుపు మాడుతున్నా మిల్లువల్ల ఏదో కొంత రాబడి వసోంది.

“పంస్థితులను బట్టి చూచ్సే (ప్రోషి౯ా లొంగక తప్పదు, లొంగకపో తే యెట్లా 1 నిజంగా మిల్లు మూసేత్తే 1”

కాని ఈ ఊహలుపుట్టగానే తరిమివేయడం౦ం జరిగింది, (పోషీన్‌ తనలాభాలను వదులుకొన్మి ఇంకో ఉత్పత్తిదారుడు ధన రాసులు. పోగుచేసుకునేందుకు అంగీకరించడు. గవర్న మెంటు కంటాక్టు ఇంకొకరికి దక్క-నీయడు. అలాచేస్తే మొదటికే మోసం వస్తుంది.

“మళ్ళీ కోసక్కు-లను పిలిపిక్తే! గవర్నురును వూరికే అప్ప నానికికూడా తీసుకువచ్చాడా *+ ఆ జనరల్‌ తనకు మద్దగు యిస్తాడని మనకి చూపించడానిశే !” యువకులు నవ్వారు.

“మనకి వేరేయేం చూపక్క-న్లా, అందరికీ తెలిసిన విషు యమే. చాలాకాలం కితమే మొరోజోవ్‌ కారి (కొలు:

“వై సగలవారిదే [ప్రాభవము పలుకుబడి

వేరెవ్వరికీ లేదు వారంత చెల్లుబడి అని పాడారు.

(11) 85

ఉ్చక్రనిమిపు౦ఆగం౦డి, డబ్బుకుబదులు యీవి వుషయోగిడ్రా మనుకుంటున్నారు ! సమ్మై జరుగుతున్నదని తినడం నూనేయలేం గదా! సమ్మె చేసీచెయ్యగానే లాంగివస్తాడా! లాంఛనంగానయినా తన్న్నాలని చూస్తాడు”

కాని ఈ విషంయంలోనూ ఒకమాగ్షందొరికింది. జీతాలు ఇచే ఏ రోజుకీ రోజుకీ మధ్య కార్షికులు బజూణా పుచ్చు ృకుంటూం టారు. అంతకుముంచే జీతాలు తీసుకున్నా ేేమో, వారంరోజుల డాకా ఇబ్బంది ఉండదు. ఉదయాన్నే ప్యాక్డ్‌ రీ దుకాణానికి వెళ్ళి సాధ్యమయినంత అప్పుగా పుచ్చుకుందామని స్య్యూమా నలహో "చెప్పాడు. ఇదివరలో అప్పు ఇస్తున్నారు. తగాదాకూడదని (పోసిన్‌ తలిశ్చే అప్పు ₹ట్టింపు ఇవ్వవచ్చు. చేతిలోఉన్న డబ్బుతో బజా రులో ఆహారపదార్థాలు ఇంకా కొనుక్కో-వచ్చు.

“బజారులో యెందుకు కొనాలి *”అని ఇరీనా అభ్యంతరం ఇప్పింది. *అహార పదార్థాలు హోలుమొత్తంగా కొని పంచి "ెదడాం. అలా చేస్తే చవకగా గిడతాయి. హెవుండలా, కామేడ్‌. రూక్‌ 1 పసిపీలలను జాగ రగా సాేేటటు భూడాం”

ళం అణటి ళం మ! ఆహార పడార్థాలు మొత్తంగా కొనడం, పిల్లలను జాగ తి (నే తగా సాకడం అనే భావాలు శారి (కులకు సంతృ _ప్రి కలిగించాయి.

*ఆ విధంగా చెయ్యదలుచుకుంళు డబ్బు కూడా మొత్తంగా వకచవోళే వుంచేద్దాం”

“సమ్మై నిధి యేర్ప్చరచాల్సించే. అంతా చందా వేసు కుండాంయ”

“మేము కూడా సహాయం చేస్తాం అన్నాడు కామక౯ా. “నేను కూడా కొంత డబ్బు "తెచ్చాను. యితర మిల్లులు కూడా మికు సహాయం చేస్తాయి. ఆ విషయం పార్టీ చూస్తుంది. పెట్టు

రాని ఈలి బడిదారుల మిద తీసుకునే (పతి చర్యా కారి శై లందరికీ సంబం 86

ధించించే. కమిట్‌ సభ్యుల దగ్గిర నుంచి, సామాన్య సభ్యుల దాకా అందరూ మద్దతు యివాల్సించే.” ఇశారకాసులలోను, కారి (క చజేటలలోను సన్నాహాలు అలస్యం

చేయకూడదని నిర్ణయించారు. కార్తి కులు సిద్ధం కాకముందు వం జరుగుతున్నదీ మిల్లు గూఢచారులు పసికట్టకుండా జగత వహించి సమె ణి కమిటీకి తెలియజేయాలి, మొరొజోవ్‌, కోని మిల్లు కార్షి కులకు వీలుపు ఇవ్వడానికి చామ౯- అ మరునాడు జిల్లా కేందానికి వెళ్ళాలని నిశ్చయ మయింది. కొజుబా పరిచయ లేఖలు ఇచ్చి ఎవరెవరితో మాట్లాడాలో చెప్పుపెడు. మొరొజోవ్‌, కోర్టిన్‌ మిల్లులలో సోషల్‌ డెవూ కాటిక్‌ పార్టీ సంఘాలు పనిచేస్తున్నాయి. ఆ సంఘాలు చిన్న వే కాని వాటిని కాదనలేం.

మూడు మీల్లులలోను ఒకేసారి సమ్మైచేసే ఏర్పాటును వేయడానికి శామ౯ పూనుకున్నాడు.

కాని పోషి౯ కార్షి (కులు అభ్యంతరం "లేవదీసారు.

“అందరూ కలిసి యెందుకు సమె ణి చేయా లి! మొరొజోవ్‌ "కారి కులు సమె | చేసేదాకా మే మెందుకు ఆగాలి! ఉహుం సమ్మె చేయాలని అందరికంపే ముందు ఆలోచించింది మేము. మేమే ముందు చేస్తాం. వాళ్ళనే మమ్ముల్ని అనుసరించ మనండి. ఆ ఫ్యాక్టరీలు పెద్దవి. అక్క-డి వాళ్ళంతా సిద్ధం కావడానికి "రెండు రోజులయినా పడుతుంది. అక్కడ పకులు తొందరగా (ప్రారంభ మయేటట్టు చేయడం కష్టం, యిక యిక్క-డో ? వక రోజులో సన్నాహాలు ఫ్వూర్తి చేయవచ్చు. యేవుంది, అందరితో మాట్లాడ డం, ఆహార పదార్థాలు కొనడం, యొల్లుండి మిల్లు కూయగానే పనిలోకి వెళ్ళకుండా సమె, (5 కమిటీని నాయకుడుని యెన్నుకోవడం, యింతేగా 1”

నాయకత్వ విషయం నచ్చేదాకా అంతా సాఫీగానే జరిగి పోయింది. అపుడు అందరి దృష్టీ బామళ్‌ మిద పడింది. కొజువా అందరిలోకి పెద్దవాడు, గౌరవప్యాతుడు. అందరి తరఫ్హునాా *వక

87

నిమిషం, యెవరిదారిన వాళ్ళు వెళ్ళిపోతూంశు నాయకత్వ విమ యం యేం జేసినట్టు ! సమ్మె కమిటీకి యెవరు అధ్యక్షుడుగా వుంటావు +” అన్నాడు.

*నువూ (00

ఉచ్చేనా 1 అని కొజువా అశ 'ఏర్యంతో తన అసనంలోనుంచి ఇవతలకీ ఉరికాడు.

కార్మికులు ఈ _పతిపాదనను సానుభూతితో బలపరుస్తూ నగొణిగారు.

“యెందుకు అధ్యక్షుడుగా నువు వుండకూడదు 1” అని "చామ అడిగాడు నవ్వుతూ, “నువు కాగా నిర్వహించగలవనే నానమ కం

“అలానా 1 అన్నాడు కొజువా మెల్లిగా, “అది బాధ్య తతో కూడీనపని. స్పష్టంగా చెప్పాలంకే, రాజకీయాలకు సంబం ధించినపని. నేను రాజకీయాలకి పనికివస్తానా +”

“అద్రి రాజకీయాలకు సంబంధించినపనే, నిజం. యీ సమె | నీ రాజకీయశ క్తి సామర్థ్యాలను లోకానికి "తెలియ జేస్తుంది.”

కొజుకా కళ్ళు కుంచించుకుని మాట్లాడకుండా ఊరు కున్నాడు.

“మాకు [దోహం చెయ్య శేం” అన్నాడు వాసిలీ కొజునా వీఫప్రమాద తట్టుతూ, “యెలుగుబంటును మచ్చిక చేయగలవా

గస్టిల్యోవ్‌. అంతా విన్నాడు. అతనినెవరూ ఖాతరు వేయ "లేదు. ఎవరూ అతని గమనించినస్షే లేదు. కారి కులు సావు౯ మాటలు ఎంతో అస క్లితో విన్నారు. అతనికి ఎదురుచెప్పి [పయో జనంలేదు,. సమె శ్ర విఫలమవుతుందనే నమ శంతో గస్టిల్యోవ్‌. వమిా మాట్లాడలేదు. వైగా ఇటువంటి విషయాలలో ఇస్కా మనిషీకి స్వేచ్చ ఇవ్వడ మేమంచిది, వ్యవహారమంతా బెడిసి, అక

లితో అలమటిస్తూ శౌ6 కులు పనిలో చేరిన తరువాత, దీనిని ఉదా వారణగా చూపి ఇృస్కాను బలహరిచేవారిని అధిశ్నేవించవచ్చు. రి

ఇదంతా 'లెనినిస్టుల వమాటవిన్న పలితం, వాళ్ళమూలంగా కారి ( కుల బాధలు "ట్టింపు అవుతున్నాయని చెప్పవచ్చు.

తరువాత తను చేయదలుచుకున్న అషేపణలకు ఇప్పటి నుంచీ రంగం తయారుచేయాలనే ఉళ్రైశంతో ఒక్కమాటుమ్మాతం గస్టిల్యోవ్‌ మాట్లాడాడు. “నేను సమ్మెకు అభ్యంతరం చెప్పడం "లేదు. కాని ఒక విషయంమ్మాతం 'చెప్పదలుచుకున్నాను” అంటూ సమ్మై ఫలితంగా పోలీసు అత్యాచారాలు _పబలుతాయనీ, అరె స్టులు జరుగుతాయని కారి శ్రికులకు జ్ఞాపకం చేసాడుం

కాని కారి శకులు అతనిని అర్థం చేసుకున్న విధానానికి అత నికి కోపంవచ్చ్వింది. అధ్యయన తరగతులకు హోజరయేవారు తమ నాయకుడు, సన్నాహక_ర్త ఇలా మాట్లాడుతున్నందుకు సిగ్గుపడుతూ కూర్చున్నారు. ఇక తక్కినవారికి బుక్కు-కీపరు సమావేశంలో వదిచేస్తున్నదీ తెలియలేదు.

యువకులలో ఒకనికి గస్టిల్యోవ్‌' మాటలు మింగుడుపడ లేదు.

“అనెస్టులా ? జరిగి తేయీం యుద్ధంలో నష్టాలు కలగ కుండా యెలాన్రుంటాయి 1 మేము కళ్ళుమూసుకుని ముందు శేవిరా సాగిపోవడం లేదు, భయపదేవాళ్లు యిక్క-డనించి దయ చెయ్యొచ్చు” అన్నాడు.

గ పోన్‌ ఎలానో ఈ అవమానాన్ని భరించాడు, తన తడాఖా చూపింవడానికి ఇది తగినసమయంకాదు. వామన్‌ చట్ట విరుద్ధంగా ఇక్కడికి వచ్చాడు. వ్యవహారాలలో తలదూరి శ్వే ఆతనిది వమిపోతుంది ! కాని తాను, గప్టిల్యోవ్‌. + చట్టవిరుద్ధమయిన పను లలో ఎందుకు జోక్యం కలుగజేసుకోవాలి + తాను చట్టబద్ధమయిన పార్టీ ని అభిమానిస్తున్నాడాయె !

ఈకారణాలవల్ల అతను సమావేశంలో మాట్లాడకుండా కూర్చున్నాడు.

ర

క్షే రాతిబస ఆ

ఆ ర్యాతి బామ౯ా పూర్వం తనతోపాటు (పవాసం అనుభ వించిన కామేడ్‌ ఇంటికి వెళ్ళలేదు. నాలుగు సంవత్స రాల క్రితం “కార్శికవర్ట వీము క్సి పోరాట సమితి * లో పాల్గూన్నం దుకు ఇద్దరినీ ఒశేసారి వ్యాట్కా- మండలం లోని జర్లోవ్‌ పట్టణా నికి వనవాసం పంపారు. అయినా గష్టిల్యోవ్‌. చామన్‌ను ఆహ్మోా నించ లేదు. ఈ ఒర్లోవ్‌ పట్టణం (_పశాంతంగా ఉంటుంది. "బేస్‌ పటంలో ఎక్కడా కనిపీంచదు. (ప్రవాసంలో ఉండగా (పతిరోజూ ఒకరి నొకరు కలుసుకోవడం వారికి విసుగెత్తలేదు. కాని ఇప్పుడు అఅగంటపేపు సంభాపణ కొనసాగించ లేక పోయారు,

కొజులూ. దీవిని కనిపెట్టాడు. సమావేశ సమయంలో గస్టిల్యోవ్‌ చెవిలో ఏదో చెప్పాడు. కను చీకటి పడగానే వామ౯ సూటుకేసుల కోసం మనిషిని గష్టిల్యోవ్‌ ఇంటికి పంపాడు.

సమావేశం ముగిస్తి కారి శకులు క్షటదారుల లాగా ఒకొ- కరు జంట జంటలుగా వెళ్ళిపోయిన తరవాత ఈ రాత్రి ఎక్కడ గడుపుదామా అని వొమక్‌ ఆలోచించ సాగాడు, ఈ విషయం కొజునా రెండు మాటల్లో నిర్ధారణ చేసాడు. గస్టిల్యోవ్‌తో కఠ చాలన చేసి వామన్‌ వంక తిరిగాడు.

“రాండి”

ఇది కొజుకాకు అభిమాన ప్యాతమయిన మూట! 4 ఈ సమితిని వి. ఐ. లెనిన్‌ 1005 లో సెయింట్‌ పీటర్‌ బర్షలో స్థాపించాడు. రష్యాలోని విప్లవ కార్మిక సకెనికీ ఈ సమితి మూలవిరాట్‌ స్థ ప్ల * కార్మికవర్గ ఉద్యమంలో మార్క్ప్పిజమును కలపడానికి కృషి చేసిందిం

ం0

'చామన్‌ కూడా గస్టిల్యోవ్‌: తో కరవాలనం చేసి, *నా నూటుశేసు సంగతి యేమిటి [౯ అని అడిగాడు.

“మూ యింటికి తెప్పించేపవాను” అని కొజువొ సమాధాన మిచ్చాడు. ఇద్దరూ కలిసి వెళ్ళిపోయారు.

ఫ్యాక్టరీ పట్టణ శివార్లలో శిధిల మయిన ఒక ఇంట్లో కొజువా నివసిస్తునాష్వడు. ఆ ఇంటిలోని ఒక గది మాతమే అతని కింద ఉంది. ఆయింటి అవతల హోారుబయట చీకటి పడింది. నడుస్తూంళే మంచు కాళ్ళకింద గరగర లాడుతూ సరిహద్దు చాటడం చావుకి జ్ఞాపకం చేసింది.

స్థానిక వ్యవహారాలను గురించీ, స్థానిక (వ్రజలను గురించీ ' చెప్పుతూ కొజుకూ యింటికి వచేపకునే వవకూ మాట్లాడుతూనే ఉన్నాడు. అయితే ఆ మాట్లాడడం కూడా మితంగా. సూటిగా మాట్లాడడం వల్ల మిల్లులోని నేత పనివారి నంటి అజ్ఞానులక్రు సగం నైతు తత్వంగల కారి కులకు నాయకత్వం వహించడానికి కొజునా తగిన వాడని బామస్‌ ౮ గహించాడు. మొహమాటం "లేకండా ఈ విషయం అనేసాడు.

సరిగా ఆ సమయంలో వారు గదిలో _పవేశించారు. కొజుచా చామన్‌ని గుమ్మంలో ఆపుచేసి ఒంటరిగా చీకటిలోకి వెళ్ళాడు,

“ర్టొంచెం యిరుకుగా వుంటుంది. దీపం వెలిగించే దాకా కాస్త ఆగండి. లేకపోతే మిరు చీకట్లో యేవో ఒకటి పగల గొడ తారు బెబ్బ తగిలించు కుంటారు.”

అగ్జిపుల్ల వెలిగింది. గ్లాసు తీసిన చప్పుడయింది. కొజువా దీపం వెలిగించి అతిధివంకకు తిరిగి, దీపం వెలుగులో అతనిని అప్యా యంగా పరికించి చూసాడు.

“సేన్సు త్రగినవాడినే నంటారు ! పొరబాటు పడడం లేదు గడా 1 నే నొక పారబాటు చేసాను. మొదట్లో మిమ్థుల్ని మూసి

9

ఆొవరో అనుకున్నా. మా శొలరు బూట్లు నూసి-సేే నను కున్నాను... కాని తీరా పరీతకు పెట్టితే...”

“యేమిటీ ౯ అన్నాడు పౌమళ్ఞా నవ్వుతూ,

లాంతరు పెద్దగా వెలుగుతూ, గదినంతా బాగా (వకాశింప జేసోంది. చామన్‌ చుట్టూదూసి తన అదృష్టానికి సంతోషించాడు, సరియయిన మనిపీ. దొరికాడు. గది ఛాలా చిన్నది. చేతులు చాచ డానికి కూడా వీల్లేదు. తెల్లటి కొయ్యబల్ల, పెద్ద మంచం మధ్య అతని సూటు కేసు, శెండు స్టూలుబ నల్లులు ఉన్నాయి. ఇక చోటం టూలేదు. అవును. ఆగది చాలా చిన్నది. నిరాడంబరమయింది. కాని పసందుగాఉంది. పరిశు భంగా ఉంది. పరిశళ్షుభంగా ఉండా లనే ఉశేశంతో ఆగదిని శు భపరిచాశేగాని ఆడంబకంకోసంకాదు. నిశ్చయంగా ఈ కొజుకూ యోగ్యుడు |

ఆగదిలో ఒకడే ఉంటున్నాడా

"లేదు. పక్క-మిోద ఒక్‌ శీ పంకుకుని ఉంది. జడ తలగడ మిద వేలాడుతోంది. గడ్డందాకా దుప్పటి కప్పుకుందిం

“నమస్తే! కా_స్త అటువయిపు తిర్శగండి. నేనులేచి పొయ్యి "వెలిగిస్తాన” అంది ఆమె,

“బలే బలే. ! అంటూ కొజువా (పోత్సహించి అవసరం "లేకపోయినా అంతా విశదీకర0చాడు.

“నాభార్య. శాండి, కూర్క్పోండి టీ తాగుచాం

“అబ్బీ! వద్దు. పొద్దుపోయింది.” అని వామన్‌ చేయి అడించాడు. మంచం క్టిరుమంది. అమె తొందర తొందరగా "లేచింది.

ఈ బ్రత్రిద్ధి వస్తే టీ యివ్వకపోతే యెట్లా ౫” అన్నాడు

కళ, ఆగ నో తొజునాగ ట్రిగా. అళ్హే ఆలస్యం లేదు. నా న్య్యూరా టీ చేయ డంలో మంచి దిట్ట. నిమిషంలో తయారు చేసేస్తుంది. టీ చెరుపు కాదు” న్‌ న

“రష్యూలో యెవడూ టీ తాగి చచి పోలేదు.” అని భర్త మూటలు రూఢి పరిచింది న్యూరా, పొయ్యిలో చిదుకులు వేస్తూ, “లగి ఇెళచ్చై యిలా యియా””

౧ ల

కొజువా భార్యకి అగ్గి పెళ్లై అందించి, స్థూలుబల్ల ₹కామ౯్‌ శీసి తోసాడు.

“నిజం చెప్పాలంకే, గష్టిల్యోవ్‌' ని నాయకుడుగా యెొన్ను కుంటారని నేను అనుకున్నాను. కాని యే పార్టీ కి సంబంధించని నన్ను మిరు ముందుకు తోసారు.

ఇశామన్‌ కనుబొమలు ముడిచాడము. ఈ .విషయయి మాట్లాడడం అతనికి రుచించినట్లు 'లేదు. అయినా వెంటనే, *ఒక విషయం మనసులో పెట్టుకోవాలి. యింతవరకూ పార్టీ అంటూ యేక్పడ లేదు. యేర్పరచే సన్నాహంలో వున్నాం, ఆ దృష్టితో ఒక అలోచించడమంటూ యింతవరకు లేదు. పార్టీ సభ్యులు కాన్మివారు కూడా సభ్యులుగా చెలామణి అవుతున్నారు. వారికా అధికారం "లేదు. యిక లెండో విషయం : కారి శ్‌ ఛయోజనాల పట్ల భక్తి విశ్వాసాలు గల విప్లవకారులు పార్టీ లో చేరుతున్నారంళు చేరి తీరాలంశు దాని అర్ధం విప్లవం కోసం, కార్మికవర్గ [(పయోజనాల కోసం జీవితాలు ధారపోయగల సమష్ధులు "లేరని కాదు.”

“అవును. సరిగా చెప్పారూ అంటూ కొజువా తల పంకిం చాడు. “నేనూ యిబే అస్తమానం చెపుతున్నాను. గప్టిల్యోవ్‌. "కారి హా కాదు, అతని మాటలు వినవద్దు అని చెప్పాను.”

“క నిమిషం ఆగు కొజువా 1 అన్నాడు నామ౯కొ ఆక న్‌ ర్యంతో, ఒక వేలు వైకెత్తి బెదిరిస్తున్నట్టు “నేనూ కార్మికుడిని గాను *” అన్నాడు.

ఈ-ర్రాని ప్ల సంగతి వేరు” అన్నాడు కొజుశూ (వశాంతంగా మందహోసం చేస్తూ. *యీ విషయం చెప్పండి : మీ 'రెపుడూ యింత వెలాకీగానూ వుంటారా 1”

(12) 93

నామన్‌ నవ్వుతూ వణికిపోయాడు. నేలమోద కూర్చుని

“అవును, యెపుడూ చెలాకీగానే వుంటా” అన్నాడు.

ళయ్వైందుకని 1

ఛామన్‌ బుజాలు ఎగర వేసాడు. కళ్ళల్లో నవ్వు మాయ మయింది. _ వ.

“జీవితంలో సరయిన మార్దాన నడుస్తున్నానని తెలుసును గనుక.”

“సరయిన మార్టం ౪” కొజువా కనుబొమలు త్మీవంగా దగ్గి శకి ముడుచుకున్నాడు. *సరయిన మార్గమని యెలా అనుకున్నారు? మి అంతట మాకే తోచిండా

సనూటుశేసు తెరచి చామన్‌ శేచి నిలుచున్నాడు.

“శ్రజ్సు, లెని౯ొ నాకు సహాయం చేసాడు”

“ల్రెన్సిక్‌ 1” అని కొజువా గొణిగాడు బాముకేేసి చూడ కుండా. “*లెని౯, లెని౯ాలఅని (డయింగ్‌' "షెడ్డులో ఆ పేరు చాలా సార్గు యెత్రారు... ...మా లెనికకి భూమి్చాద సత్యం 'యొక్క- డుందో, దానిని కనుక్కోనడం యెలానో తెలుసా! నా మట్టుకు నాకు యెక్కడ (ప్రారంభించాలో తెలీదు. ౫

వామన్‌ సూటుకేసులోని బట్టలు [పక్కకు నెట్టి వార్తా ష్యతికల కట్ట బయటికి తీసాడు. అవన్నీ ఇస్కా కాపీలు. అన్నిటి కన్న వైన నాలుగో సంచిక ఉంది. వౌమ౯ కట్ట విప్పి వేలితో కొజువమాకు భూవీంఛాడు.

కళ్ళు కుంచించుకుని కొజువా స్పష్టంగా, పెద్దగా కనివీస్తున్న

ఎక్కడ [పపార౦ంభించాలి?

అనే శీర్షిక చదివి ఇకిలించాడు.

“బలే 1 బలేవాగుంది ! అద్భుతం ! చదువు ఆెం. యివన్నీ మాళోసరమేనా *” అని అదున్దాగా అడిగాడు కొజులో, చామన్‌

రిక

బల్లమిద కాగితాల బొల్తి పెట్టడం చూసాడు. బే! మిల్గుదగిర నిజం కోసం మే మెంత అలమటించి పోతున్నామో మిరు నమ యు, కరష్మతం రావడం ఆలస్యం, చదవక ముంబే చేతిలోంచి లాగేసుకుంటారు” వాముక్‌ా కళ్ళల్లోని ఆదుర్దా కని పెట్టి విరగబడి నవ్వాడు. ళా భార్య విషయం మోానేం ఆందోళన పడక్క-గ్లేదు, అదీ మనలోని మనిపే.. చదవనూ, రాయనూ రాదు కాని (పతిదీ అర్ధంచేసుకో గలుగుతుంది. న్యూరా ! (పస్తుతానికి ఏటిని యెక్క- డన్నా దాచు”

చామకొ బుజం మీదగా వంగి సూటుశేసులోకి భూసి ఈలవేసాడు.

“వ్‌ట్రిత్రో నిను పట్టుకుంయే, కఠిన నరకం విధిస్తారు”

చామ౯ మందహాసం చేసి, సూటుకేసు మూసివేసాడు.

“క్రిన నరకం నుంచీ తప్పించుకోవచ్చు.”

క్య్యూరా టీ పాయి బల్లమిోద పెట్టింది. అది వొతది, ఒక్‌ వైఫు సొట్టపోయింది. కాని తళతళా మెరుస్తోంది.

*యిదివరకు తప్పించుకున్నా వా +”

“అలా (పవాసం నుంచి తప్పించుకున్నా.”

అంకే జైలుకు వెళొ, ఛన్వ్యావనన్న మాట 1”

ఊెెయింట్‌ పీటర్‌ ఎబర్బ్‌ జైలు, వీటర్‌-పాల్‌ కోటలో అప్పే "బెట్టారు. అది ఒక దీవిలో వుంది”

1 “అక్కడ చాలాకాలం వున్నారా +

“దగిర దగిర రెండేళ్ళు”

“ఆ కాలమంతా హుపారుగానే వున్నారా +

ఛాముళ౯ా తిరిగి నవ్వాడు.

“యేడుస్తూ కూర్చుంటానను కున్నావా ౪

కొజుచా తల పంకించి,

త్ర

“మూరు చితమయిన మనుషులు, మీలాంటి వారిని నే నింతవరకు యెక్కడా బూడలేదు. అంతదాకా యెందుకు, య్‌ నిమిసాన బడితే ఆ నిమిహిన మీ మోిదపడి సంకెళ్ళు వేయవచ్చు. మి షరిన్లితిలో వుంశు వూపిరి తీయడానికే నాకు భయం వేస్తుంది.

థి యెొందుకలా నవ్వుతారు ఖా

ఈళ్చాన్వుళ్లా నన్వుతూనే ఉన్నాడు.

టీ తాగి పడుకుందాం. లేకపోతే యే నిమిపూన మిరు పారి పోతారో అని భయంగా వుంది

కేగి ఇల ను మ్మె ఇరినా జాల్మిగాఫ్‌మిద తీసిన ధూ(మవర్షపు అతురాలు స్పష్టంగా కనివీంచటం లేదుగాని తేలికగానే చదవవచ్చు. (ప్రోషిన్‌ మిల్లు కొర్మికుల కోర్కెలు 1 జీతాలకోత రద్దుచేసి, రూబులుకు మూడు కో పెక్కుల చొప్పున వెంచడం, 8 ఆం రోజుకూలీలకు ౨4 కోచెక్కుల జీతం ఇవ్వడం, తి, రోజుకు పది గంటల పని, ఉ మిల్లులో గాయపడ్డవారికి గది (వ ల్యేకించడం, లేకపోతే ఆసుష్మతిలో కనీసం ఒక మంచమన్నా ఏర్పాటుచేయడం, ర్‌, చట్ట(పకారం ఉత్పత్తి, 6. చాలురవేత అకోగ్యం చెజేటంత ఎక్కువ పనిచేయించక పోవడం, 9

శా (పల్యేక పట్టికలో ఉదహరించినవారిని మానేజుమెంటునుంచి తొలగించడం. ఏరి వివయంలో కారి 'శ్రకులలో అధికసంఖ్యా కులు నిరసన "తెలియ జేశారు.

& ఇతర పర్మిశమలలోని కారి కుల వోర్కె-లను అనుసరించిన ఇతర కోర్కెలు.

ఇందులోని విషయాలు కొంచెం మోటుగా ఉన్నాయి. శార్మికులు వెలువరించిన కోక్కెలవేగాక వారుపయోగించిన మాట లనే తీరా నంలో కొజుకూ బుద్ధిపూర్వకంగానే పొందుపరచాడు. మాటలు ఇష్టంవచి నట్టు ఉపయోగించినా (పతి "కారి శకుడూ సమిష్టి, కార్య ఛభారం--నిక్ష యానికి తానూ సహాయపడ్డాననెభావం ఇందువల్ల కలిగింది.

"కారి శ్రకులందరి పరిస్థితీ కాగుపడాలనే ఉద్దేశంతో (పోమీన్‌ కార్మికులు సమ్మె వేస్తున్నారని 'తెలపడానిశే వాసిలీ టార్‌న్‌ అఖంఅంశం చేర్పించాడు. దీనినెవరూ కాదనలేదు.

"మొరొజోవ్‌ కారి శ్రకులుకూడా సమ్మె చేసేందుకు ఏలుగా తాము సమ్మె చేయడం రెండురోజులకు వాయిదా వేస్తానని కొజువా చామన్‌కి మాటయిచ్చినా సమావేశంలో యువకారి శకులను, ముఖ్యంగా టారాన్‌ని ఆపలేక పోయాడు. తాము అందరికన్నా ముందు సమె శ్రి చజేయదలఛామనీ ఆలస్యంచేయకుండా సమ్మెకు పిలుపు ఇవ్వవలసిందనీ వారు పట్టుపట్టారు. మొదటిశే మోసం వస్తుం -జేమోనన్న భయంతో కొజునా వారిని ఎదిరించకుండా జ్యాగత్త పడ్డాడు. ఎదిరించి తే వారు చల్లబడి ఊరుకోవచ్చు. (పోమీన్‌ కారి లను సమ్మెకు ఒప్పించడం నమంత "కేలికకాదు. అందువల్ల ఎవరూ బహిరంగంగా వారి (పతిపాదనను ఎదిరించలేదు. కాని మగవారు చిర చిరలాడుతూ మానంగా కూర్చున్నారు. త్‌ నిట్టూర్చారు. వృద్ధులు సణుగుకొన్న్నారు. తీర్మానం వోటుకు పెట్టకుండా కొజుబా చాలాసేపు తటపటాయించాడు. మిల్లు నిర్యాహకులం తా పారి పోయారనే గస్టిల్యోవ్‌ వా_ర్త తీసుకురావడంతో ఆవరణలోని

త్ర

"కారి శ్రకులందరిలో చలనం కలిగింది. ఇక తటపటాయించనక్క_ర లేదని స్పష్టమయింది. వ్యవహారం నెత్తిమాదకు వచ్చింది. పోరాటం, (ప్రారంభమయింది. ఇక 'వెనుదిరగడం సాధ్యంకాదు.

కొజువా నాయకుడుగా సమ్మె కమిటీని వక్యశీవంగా ఎన్ను కున్నారు. సమె శ్రనిధి వర్చాటుకు సన్నాహాలు జరుగుతున్నాయనీ, సమ్మ కాలంలో కొంతజీతం ముడుతుందేని పకటించేసరికి కారి శల ఉత్సాహం మిన్ను ముట్టింది.

ఫాక్టరీ దుకాణంలోంచి ఆహారపదార్థాలు సంపాదించారు అయిదు రోజులదాకా వంపరవాలేదు. ఈ అయిదు రోజులు సమె శి ఎలా పరిణమిస్తుందోనని (పశాంతంగా నిరీతీస్తూ కూర్చోవచ్చు. కాని అయిదు రోజులు మాటలుకాదు. కారి శ్ర్‌్‌లు వారి జీవి తంలో ఎన్నడూ భవిష్యత్తునుగురించి ఆలోచించడానికి అలవాటు పడ్డవారు కారు, పాటలు పాడడంతో సమావేశం ముగిసింది.

అ మర్నాడు మొరోజో, కొన్టిన్‌ కారి 'కులుకూడా సమె చేయగోతున్నారనే వార్త వచ్చింది. పరిస్థితి పోత్సాహకరంగానే ఉంది. ఒంటకగాకుండా బుజంబుజం రాసుకుంటూ పురోగమించడం! ఓహో!

98

శేతి

ఎవరికోసం బాబూ ఈనిరిక్షూ ?

సాయంకాలం కావస్తోంది. [పోమీ౯ మిల్లుకు వెళ్ళే సందుకు అర వెష్ట దూరంలోని హారోక్డుమాద మిఖల్‌ చక్‌ వణికిపోతూ నేలను తన్నాడు. |

శీతాకాలంలో త్వరగా నందెపడుతుంది. మైరోడ్డు మిది మంచుగుట్టల అవతలి ళృండరావిచెట్ల చుట్టూ తణత్షణానికీ పౌగమబ్బు దట్టంగా వ్యాపిస్తోంది. దూశనాన బూందలు సల్లబడ్డాయి. చీకటిలో చూడడం (ప్రయాస అయిపోయింది. పారోడ్ల్డు మలు ఫులో చాడుతీసే గృురాల ఆకారాలు కనిపిస్తాయని ఆశించాడు.

వ్యాకులపాటుతో కుంగిపోయాడు. మొలొజోవ్‌, కోని౯, (పోషి౯ మిల్లు యజవానులు కారి కులకు లొంగిపాతాఠని అతడు ఎన్నడూ అనుకోలేదు. *కాలం అనుకూలంగా లేదు. ఈసమయంలో గనక సమె జరిగితే, పెద్ద పెద్ద కంటాళ్టులు దక్కకుండా పోతాయి అని నూనేజరు చెప్పాడు. 5 ంటటాక్టు లాడ్జ్‌ మిల్లుకు ఇవ్వ డానికి అంతా సిద్ధమయింది. కారి 'శ్రకులు అంత ఉత్సాహంగా ఉండడం అతను ఎన్నడూ చూడలేదు. వారి ఉత్సాహం వర్మింప శక్యం గాకుండా ఉంది ! కొజువాకి పట్ట పగ్గాలు లేవు. యజమాని పతం వహించి తాను, మిఖల్‌ చక్‌, గొప్ప తప్పిదమే చేసాడు. ఇక "కారి కులు అతనిని ఎగతాళి పట్టిస్తారు. బహుశా మిల్లులోనుంచి బయటికి తరిమి వేస్తారు కూడా.

కాని పరిస్థితులు యధ్యాపకారానికి వస్తాయని మానేజరు చెప్పాడు. జీతాలళోత జరుగుతుంది. మళ్ళీ పాత వర్పాట్లు అమలు లోకి వస్తాయి. పాత వర్పాట్లు మళ్ళీ అమలులోకి వస్తాయా అని

ం

సంచేహించాడు. సమ్మె విజయవంత మయింది. మిల్లు కార్మికులను గుర్తు పట్టడం కష్టంగా ఉంది. వాళ్ళు పూర్తిగా మారిపోయారు.

మిఖల్‌ చక్‌ ఈ ఆలోచనలలో మునిగి పోయాజేమో, మిల్లు వేపు నుంచి ముగ్గురు మనుష్యులు అతని వెనకాలే రావడం గమ నించలేదు. వారు మిఖల్‌ చక్‌ ను చూడగానే అడుగులో. అడుగు వేసుకుంటూ నడవాలని ఒకరి నొకరు సంజ్ఞలు చేసుకున్నారు. అముగ్గురిలో సమిాపంలో ఉన్న మనిషీ భుజం గట్టిగా పశ్షేసేసరికి మిఖల్‌ చక్‌ వెనక్కి. తిరిగి చూసాడు.

“్రైవరుకోసంబాబూ, యీ నిరీతణ ౪

హకఠాత్తుగా ఈ (ప్రశ్న వేసేసరికి మిఖల్‌ చక్‌ తబ్బిబ్బయి పోయాడు. పిడి కళ్ళు విగించబోయాడు. కాని తొను ఒకడు, ఎదురు ముగ్గురు , లడాయికి దిగడం వోరితనమని [గహీంచాడు. అతని బుజంపట్టుకొన్నది యెగార్‌. నికిఫారోవ్‌. ఆ జిల్లాలో మంచి బలిష్టి అని జేరుపాండాడు. మిల్లు కార్తి శ్రకులు పట్టణ వాసులతో జట్లు పందాలు ఏర్పాటు చేసినపుడు నికిఫారోవ్‌ కు సరయిన ఉ్డీ పట్టణంలో ఎక్క-డా దొరకలేదు. ఆమాటకొ కే మాస్కోలోనే "లేడు. శెండవ మనివీ టారాస్‌. ఇక మూడవ వ్య క్రి కారి శ్రికుల దుస్తులలో ఉన్నాడు. మిఖల్‌ చక్‌ అతనిని ఎన్నడూ మాడలేదు. ఇూశనేవుంకే, ఎన్నటికీ మరిచేపోయేవాడుకాదు. అవ్య క్రికళ్ళు "కేటగా, అశ్చర్యజనకంగా ఉన్న్నాయి. ముక్కు-మిద మచ్చడింది. ఆ మచ్చ అతనికంట పడితీరేచే !

టారాస్‌ ఆ కొత్తవ్య క్రితో గౌరవపునస్పరంగా మెల్లిగా మాట్లాడాడు.

“శ్రా మేడ్‌ ! మెల్లిగా పదండి. సూటిగా యీదోవవెంట పదండి. ఏడితో ఒకమాట మాట్లాడి తణంలోవచ్చి కలుసు కుంటాంల

ఆ- "తేటకళ్ళు శ్రద్ధగా మిఖల్‌ చక్‌ ని పరీన్నీంచాయి.

“ఉహులొ అని అఆకొ _త్తవ్య_క్రి సమాధానమిచ్చాడు,

100

“అంతా కలిసే మాట్లాడుదాం. యింతట్లో మించుకు పోయిం బేముంది 1” “మించుకుపోయిం బేంలేదు అన్నాడు నికిఫారోవ్‌. “నిజం”! న! మిఖల్‌ చక్‌ కు దగ్గిరగా తలవంచి, వినిపించిందా ! యెవరికోసం నిరీవీస్తున్నావు * అని అడుగుతున్నా మిఖల్‌ చక్‌ తాబేలులాగా మెడ కుంచించుకుని నికిఫొరోవ్‌ శీస్తికొ _త్తవ్య క్కి కీసి ఓరదూపు చూసాడు. నన్ను వెళ్ళనీయండి” అని గొణిగాడు. “్వైవరికోసం నిరీవీస్తాను ! మికారుగా వచ్చా అంతే.” “షికారు !” అని ఎత్తిపొడిచి యెగార్‌ మిఖల్‌చేక్‌ బుజం ఇంకా సట్టిగా నొక్కాడు. ఉక్కులాంటి వేళ ఛతాకిడి కోటుగుండా తగిలింది. *షీకారు చేయడానికి నువేమన్నా పడుచుపిల్లవా! నిన్న గాక మొన్న నువు మాస్కో యెందుకు వెళ్ళావు! నిజం చెప్పు” మిఖల్‌ చక్‌ కాలరులోకి తల ఇంకా దించుకున్నాడు. నికిఫారోవ్‌ అతనిని వదిలిపెట్టి ఉన్ని. చేతితొడుగును తీపేసు కున్నాడు. మిఖల్‌ చక్‌ మనసులో కుంగిపోయాడు. “వమా అక్కకి జబ్బుగా వుంది, చూడడానికి వెళ్ళానుో అన్నాడు కళ్ళు మూసుకుని మెల మెల్లిగా, “ఊం- మా అక్క- పోలీసున్తేషనులో చికిత్స పొందుతోం 'జేం? నువు పోలీసున్చేషునులోకి వెళుతూండగా చూసినవాళ్లు చెప్పారు” యొగార్‌ అతనిళోట్లు పట్టుకుని లాగాడు. గుండీలు. కొన్చాలు నేల రాలాయి. క “ర్సూవరినో చూసి నేననుకున్నారు” అని మిఖల్‌ చక్‌ గొణిగాడు పిచ్చిగా, న్‌ | మ్‌ క్‌ 4 క గన! నో శ ఖా ” న్‌ “భగవంతుడి సావనీ! యెంత కో షక కి అంత-వొష్టనిల్టి | నాకు పోలీసున్చేపనుకు వెళ్ళవలసిన పనేక్టీటంది గ్ర జ్య... చ || గ్ర ఎగర ల | స శ, (13) 101 ఫ్య ప్యైరన లో వ“ దాల్‌- 50 ో

“అజే నేను ెలుసుకోవాలను కుంటున్నాను అన్నాడు టారాన్‌ దృఢనిశ్చయంతో. కన్సిజం చెప్పు యిచ్చకాలనూరి “వెధవ, నిజం చెప్పు. యెవరిగుట్టు బయట పెట్టావు + యువరిగుట్టో బయట పెట్టావని వీమొహమే చెపుతోంది. యేమి చెప్పదలచుళో శీడా ! సే యొగార్‌, కానీ, భూస్తావేం

“ఆణి అన్నాడు కొ _త్తవ్య క్రి యొుగార్‌ ని ఆపుతూ, “యిటువంటి విషయాలలో యిలాకాదు వ్యవహరించ వలసింది.

“మ రెట్లా ౪” అనా్న్వాడు టారాన్‌ వికృతంగా. ఈ-త్రాచ్రు పామును చంపకుండా వదిలేశ్తే కాశే!స్తుంది”

మాట అవీ విన్నాడు. మిఖల్చక్‌ కళ్ళు సంతోషంతో “వెలిగిపోయాయి. హైరోడ్డునుంచి టాంగా గంటలు గణగణధ్వనీ, గ్యరాల సకిలింపులూ, మనుషుల గొంతులూ వినిపించాయి.

“పోలీసు యినప్పెక్లరు ! బాంగాలో యింకేవరు వస్తారు 1 అయన కోసమే గదూ, నువు నిరీశ్నీస్తోంది *”

ఇొగార్‌ మిఖల్‌చక్‌ మొహంమిాద ఈడ్చి పిడికిలితో ఒక పోటు పొడిచాడు. కిక్కురు మనకుండా మిఖల్‌ చక్‌ వెల్లకిలా పడీ పోయాడు. టారాస్‌ కిందపడ్డ మిఖల్‌ చక్‌ మోదికి వంగాడు. కాని ఇంతలో గ్యురాల డెక్కల చప్పుడు దగ్గిరగా, మరింతదగ్జిరిగా వడి వడిగా భయోత్పాదకంగా వినవచ్చింది పోలీసులు...

“శ్రొందరగా పద యొగార్‌ ! అడవిలోకి పద. అక్క-డి కయితే గ్నురాలు మనల్ని వెంటాడ లేవు”

కదలకుండా పడిఉన్న మిఖల్‌చక్ని ఒకతన్ను తన్ని యెగార్‌, “యెక్కడికి పోగలవు [| తరవాత తేల్చుకుందాలే” అన్నాడు.

కొత్తవ్య క్షి సహచరుల వెనకాలే మంచుగుట్టల గుండా దూసుకు పోయాడు. అలా దూసుకు పోతుండగానే మిఖల్‌ చక్‌ "బీహాం్యపక్కగా. స్తెగలుకక్కుతూ.. గ్యురాలు జోరుగా దౌడు తీసాయి,

102

“ఆగు 1” అని ఒక గద్దదిక స్వరం పలికింది.

టాంగామనిపీ. గురాలకళ్ళాలు లాగాడు. పక్కకు పడవేసిన ఎలుగుగొడ్డు చర గం రగ్గుమంచుకు కొరడాలా కొట్టుకుంది. ఎర అంచుల ఊడా పోలీసుటోపీ పెట్టుకుని ఒక పొడుగాటి అధికారి టాంగాలోంచి కందికి దూకాడు. అతని వెనకాల లాన్సపాటి ఇన "స్పెక్లరు కష్టంమిాద కాళ్లు చాచి టాంగాలోనుంచి బయట పడ

లు లు ౧౧ డానికి సిద్ధమయాడు.

“ఆగు, లేకపోతే కాల్చేస్తాను”

పోలీసు అధికారి రిపాల్వరు ఎత్తాడు. కాని దట్టమయిన అడవి లోకి దూసుకుపోతున్న ఒక వ్య క్షి కీనీడ పైరోడ్డు పక్క. కందకం ఒడ్డున ఉన్న చెట్లలో మాయమయింది.

“వెంబడించండి”

కాకు గ రాలను అదలించాడు గాని మంచు దట్టంగా పడడంనల్ల గ్యురాలు వెనుదిరిగి మొరాయి౦చాయి.

“యా మంచులో పడి వెళ్ళలేం. దొరా! ర్యాతిపూట అడవిలో వాళ్ళని కనిపెట్టలేం. మంచు దట్టంగా పడింది. యీదో విధంగా నడచి వెళ్ళగలం గాని గ్యురాలమోద యెక్కి, ఊోహులా 'వెళ్ళలేం.”

ఇనస్పెక్టర్‌ మిఖల్‌ చక్‌ "జీహంమిాదకు వంగి బిగ్గరగా నిట్టూర్చాడు. మిఖల్‌ చక్‌ కళ్ళు "తెరిచాడు.

“బతికే వునాన్వడు, వెథవ” అన్నాడు ఆశాభంగం పొందిన ఇన స్పెక్టరు. “ముక్కులోనుంచి ర_క్తం కారుతోంది. వెధవ "వేపాలు వెయ్యక లే. నిన్ను వాళ్లు చంజే సారనే అనుకున్నా౦.”

“వ్యవధి చిక్కలేదు, "లేకపో లేనా...” అన్నాడు మిఖల్‌ చక్‌. రొప్పుతూ, తూలుతూ లేచాడు.

“యీ చుట్టుపక్క_లంతా దుర్గా ఇప్తలే. నేను పోలీసునేమను లోకి అడుగు పెట్టబోతుంళే మిల్లుతాలూకు పనివాజెనడో అలా

103

వచ్చాడు వాడికంట పడ్డాను. యింశేవుంది, నికిఫొరోవ్‌ నన్ను చంపడానికి సిదమయాడు”

ఉచ్రంజేస్తారు నిజం [” అన్నాడు ఇనస్పెక్ట్స్‌రు.

• దోహులని వాళ్లేం దయదలచరు, మొన్నీ మధ్యనే యిద్దము యేజంట్లని మంచుకన్నంలో ముంచి చంచేశారు.. యొవకీ పని చేశారు + తెలుసుకోవాలని యత్నించిచూడు

“వాళ్ళకోసరం మనం, మనంకోసర౦ం వాళ్ళూ. తిరుగు తరూంటాం.” అని పోలీసు కాన్సెను టాంగాదగ్గిరికి తాపీగా నడిచి వెళ్ళాడు. “మశేం గందరనోళ పడక్క.గ్లేదు ... నీ లేమిటి 1

“మిఖల్‌ చక్‌ *” అని ఇనస్పెక్టరు అందించాడు పోలీసు అధి కారి తల పంకించాడు -

“ఖే నువు యిక్క-డినుంచి మాయమయిపోవాలి. నిన్ను మాస్కోలో అషప్టేపెడతాం. పేరు మాళశ్చేస్తాం_ సంగతి సంద ర్భాలు "తెలియడాసికి నీవంటివాళ్ళ పేర్ణను వాళ్లు అందరికీ అంద చేస్తారు. యికనించి నిన్ను మిఖాలిన్‌ అంటాం, జుట్టు కత్తిరించి, నున్నగా గడ్డం గొరిగిస్తే మి అమ శ్రకూడా నిన్ను అనవాలు పట్టలేదు.” .

మిఖల్‌ చక్‌ పెద్దగా ఇకిలించాడు.

“తే కాగుంది” అన్నాడు కాస్పెన్‌ అన్నుగ హంతో. “దేవుణ్ణి ప్రార్థించినా, జారుకు శాస్త శేవచేసినా వృథాపోదు. యిక యీ నికి ఫొరోవ్‌ విమయం, పురుగును భబూసినట్టు చరాస్తాం, కాలికింద నలిపివేస్తాం. ఒంటరిగానే వచ్చాడా ₹౫ ల

“ఉచూం-టారాస్‌, (పొఖోరోవ్‌ కూడా వున్నారు. యింకొ కడు-యిక్క-డివాడు కాడు.” అన్నాడు మిఖల్‌చక్‌ తొందర తొందరగా,

“యిక్క-డివాడు కాడూ + అని కాసైన్‌ చెవులు నిక్క పొడుచుకున్నాడు. “అగు ఫియొడోర్‌ 1 అన్నాడు పోబోతున్న టాంగా మనిషిని ఆపుతూ.*వాడి మొహం జ్జపకం వుందా

104

కోటు అడుగుభాగం వెనకకు తీసి, జేబులోనుంచి ఒకనంచి, సంచీలోనుంచి ఒక కాయాచ్చితం వైకి తీసాడు.

“యిల్యు వెటోవిజ్‌. , అగ్గిపుల్ల వెలిగించు. సే ఆనవాలు పట్తావా ౪”

న మినుకుమినుకు మంటున్న అగ్జిపుల్ల వెలుగులో ఒక యువ కుని ఛాయాచి తం మిఖల్‌ చక్‌ బూసాడు. ఆ చ్నితంలోని వ్యక్తి గడ్డం చిన్నది. సన్నటి కోటు, నుదుటిమోాదకుపజే మడత హోటు. కళ్లు ముక్కు స్పష్టంగా కనిపించడం "లేదు. ఆవ్యక్తి ండు సూటు ఆశీసులు మోసుకుపోతున్నాడు.

“డజిళుులా అతడుగాదు”

“వాడే అవాలి” అన్నాడు పోలీసు కాన్సైన్‌ కఠినంగా. “వాడే యిక్కడ, యీ జిల్లాలో వున్నాడని మాకు గట్టి సమా చారం చేరింది. మొరొజోవ్‌, [పోన్‌ మిల్లులదగ్గి కనిపించాడు. యా జట్టుకంతకీ వాడే నాయకుడు. వాడు కాకపోతే వీకకోసేసు కుంటా. మళ్ళీ సరిగాదబూడు. యిల్యాష్మెటోవిచ్‌ ! యింకో అగ్జి పుల్ల వెలిగించు”

మళ్ళీ అగ్గిపుల్ల మినుకు మినుకు మంది. అడవిలో (పశాం తంగా ఉంది. గృ్యురాలు సకిలించాయి. గుర్తు పట్టగలడా 1 వాజే వీడని చెప్తాడా! ముందుగా చెప్పనందుకు అనేక [పశ్నలతో చంజేస్తారు.

“ఉహుం- యీ మనిపీని యెన్నడూ నేను చూడలేదు"

“దొన్నడూ చూడలేదూ ౪ అని అధికారి వెక్కిరించాడు. “వె రిమొహం౦ 1”

నా

“అడవిలోంచి. సరాసరి ౨ ల్వే పట్టాల దగ్గరికి మార్గం వుంది” అన్నాడు ఇన స్పెక్ట్సరు అదుక్తూతే. “యిక్క-డ మనం శాలం వృధాపుచ్చు తూంసప్రే అకడ వాళ్ళు శైలు స్టేషనుకి 'జేరుకోగలరు. మనం అక్కడికి వెళ్ళడం మంచిచే నంటారా 1 మిఖల్‌ చక్‌ పట్టణంలో వాళ్ళని ఒక కంట కనిపెడుతూంటాడు

105

మిఖల్‌ చక్‌ మొహం భయంతో పీక్కు. పోయింది, ఒంటరిగా అక్కడ వదిలిపెట్టి వెళ్ళిపో తావా యేం! వమయినొ సశే, ఏీశ్లేదు.

“డ్రహులా స్టేషనుకు వెళ్ళివుండరు. కూడా సొమానేం లేదు. నా వెంటబడి వచ్చారు. నొట్టు- మసకంకు ముందుగానే కార్తి శ్రకుల జీటకి. వెళ్ళి వాళ్ళని హాచ్చరిస్తారని. నాకు అనుమానంగా వుంది

*-వెధవ ... వీడు ఇప్పించే నిజం కావచ్చు.” అంటూ శాస్టెను మొహం చిట్లించు కున్నాడు. “సశ్రే యెక్కు.. మాతో పాటు నువూ రా, అందరి యిభ్ళా చుట్టివద్దాం, యిక నువు చాకో-వలసిన పనిలేదు. అసలు రంగు బయట పెట్టచ్చు. ఊం ఫియొడోర్‌

టాంగావాడు. కళ్ళాలు వదిలాడు. గంటలు గణగణా మోగాయి. ఇనస్పెన్టరు ఎక్కిన టాంగాతో పాటు స్వారీ చేయ డానికి రౌతులు గ్నురాలను అదలించి ఉఊాడులీయించ సాగారు.

క్లేశ తె ఇగ అఆ చ్చు ఆఅఆఖసు బడిలోని తన గదికి వెళ్ళగానే ఇరీనా హృదయం సంతో వంతో ఉప్పొంగి పోయింది. నొమన్‌ విషయంలో వాలా అదుర్భా పడింది గాని అతనిని సురశ్నీతంగా పంపడం జరిగింది. అక్కడి స్టేషనులో ఎక్క-కుండా పక్క- స్టేషనులో రైలు ఎక్కు-తాడు. అమె కొజుకూ తదితర పరిచయస్తులు అతనిని జ్‌ స్టేషను వరకూ సాగనంపుడా మనుకున్న్నారు. 106

“*క్రూకొ్‌-వసంత కోకిల ! ఈ ముక్క డ్లై్తికి వచ్చినపుడల్లా మందహాసంతో ఆమె మొహం పకాశించేది.

కాని జ్మాగత్తగా మెసలు కోవాలని నిశ్చయించుకున్నారు. వారంతా వెళ్ళి ఉన్నట్టయితే గుట్టు బైట పడేబే. అవాంతరం ఏదయినా జరిగితే అతనిని రతీంచడానికి టారాన్‌, నికిఫారోవ్‌ కూడా వెళ్ళారు.

స్యోమా సూటుకేసులు తీసుకుని వేచే వోవను వెళ్ళాడు. సూటుకేసులు ఖాళీ! కరష్యతాలన్నీ ఆ జిల్లాలో పంచిపెట్టడ మయింది.

ఇక ఆ జిల్లా! అ ఆదివారం, ఆ ఘడియ తరవాత గుర్తు పట్టలేనంతగా మారిపోయింది. అక్క్‌-డి జనం ఇంత అద్భుతమయిన వాళ్ళని ఆమె ఎన్నడూ అనుకోలేదు! సంవత్సరాల తరబడి ఇరుగు పొరుగున నివసిస్తున్నారు. కాని ఒకరి నొకరు గమనించలేదు. ఆ _పబేశం విసుగు పుట్టించేది. ఆసక్తి కలిగించే "దేమీ అక్కడ 'లేదు.కాని సమయం వచ్చే సరికి ఆ కరకారంతా అద్భుతంగా నిల బడ్డారు. రెండు సంవత్సరాలుగా ఆమె స్యోమాను ఎరుగును. ఇద్దరూ ఒశే రాజకీయ అధ్యయన సమితికి ఇెందినవానే. అతడు మామూలు యువకుడే అనుకుంది. ఇక ఇపుడు... చావమకొ కాస్త దోవలో ెట్టాడు. మనిపవీ. మారిపోయాడు.

గప్టి ల్యోవ్‌ కి కోపం వచ్చింది. కొజువా ఒకడే కాదు, స్యోమా, టారాస్‌కూడా అతనిని లెక్స్కు చేయలేదు. మాస్కో నెళ్ళిపోతానని చెప్పాడు అటువంటివాళ్ళు చాలామంది అక్క-డ ఉన్నారు. ఇంకా బుురదలోపడి ఉన్న వాళ్ళు అన్నాడు బామన్‌ ఏరిని గురించి.

ఇరీనా తలమీద రుమూలు తీసివేసుకుని అద్దంలో చూసు కుంది.

ర్ట జ్ర అనుకుంది.

107

జుటు సవరించుకుని, ఎదుటి గోడకు ఆనుకుని ఉన్న బీరువా దగ్గిరికి వెళ్ళేంది. బీరువా బహుచక్కగా ఉంది, గదిలోని (పతి వస్తువూ అమె కొద్దిజతంతో బతికే పంతులమ్మ అని ఇప్పకయే ఇపుతోంది. ఇరీనా జీతం వదో తిండికీ బట్టకి సరిపోతుంది. మంచి మంచి సామాను ఎలా కొనగలుగుతుంది + మంచం, బల్ల, పుస్త శాల అలమారా, నీళ్ళకుండీ, అద్దం-ఇంతే, ఆ గదిలో ఉన్నవి. ఒక్క- అరగంటలో అన్నీసర్టి బండిలో ఎక్కించవచ్చు. ఒక్క బీరువా తప్పితే తక్కిననన్నీ చవకరకం. పైగా అసహ్యం నొలుపు శాయి. బీరువామ్మూతం పెద్దది. ఖరీదయింది. -బీవదారు చెక్కతో జేసింది. ఒకపుడు ఏ వర్హకుడి భాత్యో నగలు ఇెట్టడానికి దానిని ఉపయోగించి ఉంటుంది.

బీరవాదగ్దరికి వెళుతూ ఇరీనా పాడసాగింది. అ సమయంలో ఒక ముసలావిడ ముందుగా తలుపు కొట్టకుండా లోనికి చక్కొా- వచ్చింది. సంసార పతంగా దుస్తులు ధరించింది. నెరిసిన జుట్టు మోద నల్ల జాలరు ముసుగు వేసుకుంది.

“యింత ఆలస్యంగా యింటికి రావడం (పాఠరంభించా వేం” అని అడుగుతూ తలపంకించి నిట్టూర్చింది.” యింటి సంగతే మరిచే పోయినట్టునాన్నవు. ఆడచానికిది తగిందికాదు. యింటో కాలు నిల వనిడాన్ని యెవరు పెళ్ళాడతారు 1”

ఇరీనా నవ్వి బీరువా దగ్గిరనుంచి వచ్చి ఆ ముసలమ్మును పట్టుకొని మెల్లగా నొక్కింది.

“్పక్టు ఆవగింజంతయినా యీమీా అెలియదు. అన్యూూ! గొడవ చెయ్యకు. ఓ అంతా అద్భుతంగా వుంది. నాకు బోలెడు పని వుంది కాబక్షే యింటిపట్టున యెక్కువగా వుండడానికి వీళ్లేక పోతోంది. బోలెడంత పని 1”

తల్లిని బుజాలు పట్టుకుని తిస్పి గుమ్మంలోకి తీసుకు వెళ్ళింది.

ళఈ్చ్రీవ్రట్రిక్రి సాధ్యమయినంత తొందరగా సిద్ధం కావాలి”

గుమ్మంలో తల్లిని ముద్దిడుకుని తలుపు తెరిచింది. 106

“క్రా స్త యేదయినా తిననూడదూ” అని తల్లి బతిమాలింది. “మధ్యాహ్నం భోజనం చెయ్యనే లేదుగా!”

*-లీదు” అని ఒప్పుకుంది ఇరీనా. *కడుఫులో నకనక లాడు తోంది. వెచ్చచేసి, యిక్కడికి తీసుకునిరా, అమా త! యేమాశం తీరుబడిలేదు. పనిచేసుకుంటూ తింటాను”

ఆ ముసలమ శ్రి బరువుగా నిట్టూర్చి తల అడిస్తూ వెళ్ళిపో యింది. ఇరీనా తలుపు గడియవేసి బీరువా దగ్గిరి కెళ్ళి ఆఖరి సారుగు లాగింది. అందులో జత మేజోళ్ళున్నాయి. ఇంశేమిా లేవు. అవ యినా పాతవి. అనేకసాక్లు చినిగిపోవడం, కుట్టడం, జరిగింది. ఆమె జాగ తగా దొంగ సారుగులాగి అందులోనుంచి, ఉలిపవీరి కాగతాల కట్ట మాటలు [వాసిన స్టైన్సిలు, ఒక 'కార్జుబోర్డు చటం, రోలరు వైకితీసింది. స్టెన్సిలుచుట్టూ కార్డుబోర్టు చటం అమర్చి, దాని కింద కాగితం పెట్టింది. రోలరు సిరాలో ముంచింది. సిరా రంగు 'లేతధూ మం, (ఎంత యత్నించినా అచ్చుసిరా రంగు కంళె ఎక్కు-వ కారురంగు తీసుకురా లేకపోయింది.) రోలరు గ్లైన్సిలుమోద దొర్దించింది. అలా అచ్చయిన కరష్మతం తీసివేసి, ఇంకో తెల్ల కాగితం విట్టింది. ప్రైన్సిలుమోద రోలరు మళ్ళీ దొర్జింది. ఇంకో కరష్మతం తయారయింది.

రమ్యన్‌ సోషల్‌ -డెమాకాటిక్‌ 'లేబరుపార్టీ

(ప్రపంచ 'కార్మికులారా వకంగండి !

మాస్కో. జవుళిజిల్లా కారి 'శ్రకులకు

*మునసమె శ విజయవంత మయింది. నేతపనివారి, వడుకు పనివారి సంయుకృ కార్యాచరణకు పెట్టుబడిదారులు "వెనకంజ "వేశాను. కారి 'శకవన్లాన్ని సరిగా సన్నావాపర్చి, (క్రమపద్ధతిలో నడి పితే వారిబలం అజేయమని చెప్పడానికి ఈసమ్మై విస్పష్టమయిన ఉదాహరణ. శా మేడ్స్‌! సమ్మె ముగిసింది. ఇకనుంచీ ఈ ఐక క్‌

(14) $09

తను కొనసాగిద్దాం. ఇతర జిల్లాలలో, ఇతర మండలాలలో ఉన్న మన శా మేడ్‌, సతో సంబంధాలు పెట్టుకుని, తద్వారా మన ఐక్య తను మరింత బలపర్ను కుందాం. మనందరి (ప్రయోజనాలు ఒకళేు! మనందరి వర్ష శతువూ ఒకజే. కామేడ్స్‌, జ్ఞాపకం ఉంచుకోండి. మన శశువుకు స్వతస్పిద్ధంగా బలంలేదు. మనఅనైక్య'తే మన శత్రువుకు బలం!”

తక్కిన మాటలు స్పష్టంగా కనిపించడంలేదు. *మొరోజ్‌ ఓన్‌ ...82... ఆటో[క్రీ,..” _

ఇరీనా మనసులో కోధపడుతూ తల పంకించి అచ్చు కాగి తాలను అవతల పెట్టింది. చాలా పనిచేయాలి. గ్లైన్సిలుమోద జ్యాగతగా. (వ్రాయడం వమూాటలుకాదు. వాలా ఓపిక ఉండాలి. 'తెల్లవాశేసరికి కరష్మతాలు తయారవాలి. అచ్చు అఫీసులో తయారయిన కరష తాలలోలాగా అతరాలు విస్పష్టంగా కని పించాలని ఆమెళతాషతయం,. ఇది విజయ.కరష్మతం, చామన్‌ ఇతర మిల్లులలో వారిని సన్నాహషరిచేందుకు వెళ్ళేముందు (పోష్‌! "కారి శ్రకల ఎదట 1 వాసిన కర ష్యతం

తలుపు కొట్టిన చప్పుడు వినిపించింది.

“యిదినో ఒక నిమిషంలో వస్తునా్మ” అంది ఇరీనా చిరచిరలాడుతూ.

మళ్ళీ రాజసంగా తలుపుకొట్టిన చప్పుడయింది.

“సృక. నిమషం అఆగలేవా యేంటొ

ఇరీనా స్టైన్సిలు చీకవామాదపెట్టి రాగంతీస్తూ గుమ్ముం లోకి వెళ్ళింది, తాళం చెవి పెట్టి తిప్పింది. బయటనుంచి తలుపు తోసారు. కాని తలుపు తెరుచుకోలేదు "రెండు సార్లు చెవి తిప్పింది

“అంత తొందరెందుకు” అని ఇరీనా నవ్వింది. ఇవి లెండోసారి తిప్పి ఒక తలుపుబుజంతో నొక్కిపట్టి తలుపు సందులోకి చెయ్యి పోనిచ్చి కొద్దిగా 'తెంచింది. .

110

“స్తే అ శ్షేటు యిలా యియ్యి, నువు లోపలికి రావడానికి విశ్లేదు. నా రహస్యాలు నా కున్నాయి” కాని పెద్ల వేళ్ళు ఆమె మోచేతివెన పడి గటిగా పట్టు 0౧ రూ లు ల కున్నాయి. తలుపు గట్టిగా తోజశీసరికి బాగా తెరుచుకుంది. ఆ "కపచుకొనడంలో తలుపు ఇరీనా బుజానికి గట్టిగా తగిలి కాధ ఇంది. జ్‌ “సశే, సీ రహస్య మేమిటో చూస్తాం పొడుగ్గా తీగలా ఉన్న బొడ్డుమాసాల పోలీసు కాస్పెన్‌ ఆమె చేతిని వదలలేదు. అతని వెనకాలే పోలీసు జవానులు వచ్చి గుమిగూడారు. వారి వెనక చిరపరిచితమయిన, అసహ్యకరమయిన మిఖల్‌ చక్‌ మొహం కనిపించింది. “యా అమ్మాయేనా?” అని కాస్టైన్‌ మిఖల్‌ చక్‌ ను చూస్తూ ఇరీనాశేసి తలపంకించాడు. “అవ్రును ఒక సెకండునేఫు కనిపించి ఆ తరువాత మొహం పోలీసుల ఏపులమాటున కనిపించకుండా పోయింది. శాన్‌ బీరువాశేసి తిరిగాడు. స్పైన్సిలు, రోలరు కంట లు లు పడ్తాయి. య్‌ కర్చృబ్రలే నక్క-ని తొక్కొచ్చాంో. అతని స్వరంలో సంతృప్తి ధ్వనించింది. “అన్ని. అంగులూ వున్న అచ్చు అఫీసులా వుంచేకొ బీకువాదగ్గరికి ధీమాగా _ నడిచి వెళ్ళి తాపీగా. వేలితో చానిని చూవించాడు, “లే! యింతవరకు యిలాంటి బీరువా నేనెన్నడూ చూడ లేదు. యిదంతానీ స్వయంకృషి. అనుకుంటా” ఇరీనా చీదరతో చేయి. తడుముకుంది. పోలీసు కానెను గటిగా పట్టుకున్న ప్పుడు మోచేతిమాద గాయమయింది. లు లు [11

“అవ్రనుల అంది మందకొడిగా.

కనును యింజనీరువయి తే చాగుండిపోను” అని కాస్టెన్‌ అమె మాట అంగీకరించినట్లు తల ఊపాడు.

“అవను. అాగుంటుందిొ” అని ఇరీనా అంగీకరించింది.

కాన్పెన్‌ ఊదా కాలరుమోద కొ ట్టవచే ఏటట్లున నొంతుక ముడి బాగా కనిపించేటంతగా తల వెనకకివంచి విరగ బడి నవ్వాడు. “యింటి పనులు చూసుకుంటూ భర్తని కనిపెట్టుకుని వుండడం 'లపని. రాజచట్టం శ్రీలు యింజనీర్లు కావడానికి వొప్పుకోదు, నీకు తెలిసేవుంటుంది.”

“అలాఅయితే యీ సామాజ్యంలో నేను యింజనీరుగా పని చెయ్యను అంది ఇరీనా బుజూలు ఎగ రవేస్తూ. *ఉ్పుపుడు కాదు, కొద్ది సంవత్సరాల తరవాత, స్మామాజ్యం ... ఊలో

పోలీసులు గదిఅంతా గాలించారు. తాళపువెవులు మోగిం చుకుంటూ లావుపాటి పోలీసు సార్టంటు శేబిలు సారుగు తాళం తీసి ఎక్సరుమై జు పుస్తకాలు, కాగిళాలు, ఉ_త్తరాలు బయటకు తీసాడు. ఇరీనా మొహం చిట్లించుకుంది. ఆ ఉత్తరాలు (పమాదమయిన వేం కావు, పరిచయస్తులు, స్నేహితురాం డు (వాసినవి. కాని పోలీసులు ఆ ఉత్తరాలు చదువుతానేమోననే అలోచన అసహ్యం గొలిపింది.

చాపకిందనుంచి ఇస్కా) షతిక శాపీలు ఒక పోలీసు బయ టకు లాగాడు. ఆ చాపకింద ఉన్నాయన్నమాట! ఆ చాపకింద పెట్టానని ఎలా మరిచిపోయిందో ! సము విజయవంతం కావడంతో, 'నామన్‌ను భ (దంగా పంపగలగడం, ఆమహెతల తిరిగిపోయింది. కామన్‌ చెప్పనేచెప్పాడు ఇంటిలో వమా ఉండనీయొద్దు - ముఖ్యంగా చట్టవిరుద్ధమయిన సాహిత్యం అని హచ రించాడు. అరెస్టులు "జరగకపోయినా. సోడాలు దిరోశీరుతాయని కూడా "చెప్పాడు. చెప్పినంతా జరిగింది.

కాష్చైన్‌ మెల్లి గా ప్మతికలు 'లెక్కపెట్టాడు. "లెక్కపెట్టడం పూర్తిచేసి వ్యకంగా మందహాసం చేసాడు.

112

“అచ్చు ఆఫీసు ఇస్కా) సాహిత్యం, ఆదివారపు బడి వంకతో (పచారం. ఆదివారపు బడిలో పాఠాలు చెపుతూంటావు కదూ ? మిస్కూలు, నేనెన్నడూ భూడలేదనుకో, రొమనోవ్‌ల గొప్పదనాన్ని గురించి బోధించడం లేదని నాకు తెలుసులే. యిదంతా యెలా కనిపిస్తోందో తెలుసా! యింశేంవుందీ, కఠిన నరకమే 1!)

ఇరీనా వమి మాట్లాడలేదు. ఆలోచనలు కూడ గట్టుకో వాలి. జ్రైలులోకి ఎ వేవికూడా తీసుకు వెళ్ళవచ్చునో అడగడమా 1 బట్టలు, పుస్తకాలు ! ఉహోయపు_స్తకాలు అసలు తీసుకు వెళ్ళ నియ్యరులో

కాప్పెన్‌ బల్లముందు కూర్చు సని సశేతిసంచిలోంచి "లెల్ల కాగితం పయికి తీసాడు.

“అసలు(పతి, (పోషినో, సెం శల”

“నేను (పత్యేక శాఖకుచెందిన, పోలీసు కాస్పెన్‌ను, ...౫

ఇరీనా కేసి చూసాడు. నెండు జడలు వేసుకుని పొడుగ్గా అందంగా కనిపించింది. కలం కింద పెస్టేసాడు.

“యిందులో నువు [పమేయం యొందుకు పెట్టుకున్నావు 1 మంచి వయసులో వున్నావు. మాఅమ, శ చాలా మంచిదికూడాను*

అవును. తల్లి గదిలోలేచేం! బయట నిలబెళ్టేసారా 1 ఆమెను అరెస్టు చేసారా 1 లేక పోతే ఆమె కావాలని వె దొలగిందా!

కానన్‌ మళ్ళీ కలంపట్టాడు. ముళ్యాలలాంటి అత రాలతో దగ్గరదగ్దరగా ఆసలు (పతి వాసాడు, వయే వస్తువులు, ఎక్కడ, వవిధంగా దొరికినవి సవి_స్తరంగా (వాసాడు. పోలీసులు నోడవాశే మాట్లాడకుండా నిలబడ్డారు. మిఖల్‌ చక్‌ వెళ్ళిపోయాడు. అతను చేయవలసిన పని, అమెను పట్టివ్వడం, చేసాడు. మాయమయి చక్కాబోయాడు, సిస్టపడ్డట్టు కనిపించాడు. తను వృత్తిగా పెట్టు కున్న ఈ పనులకు సిగ్దుపడ్డాడా! లేక ఇరీనాను పట్టిచ్చానని వూతమే సిగ్ధుపడ్డాడా 1 కిందటి సంవత్సరం వచ్చి ఇరీనా దగ్గిర

[13

కొద్దిగా అప్పూ పుచ్చుకున్నాడు. అతని సోదరికి జబ్బు వేసింది. ఇరీనాను బతిమాలుకున్నాడు, చివరికి వడ్చాడు, అప్పియ్యనలసిం దని. ఆమెకి వచ్చేజీతం ఇద్దరికి సరిపోదు. ఇక ఇతర్ణకి సహాయం చేయడం కష్టం. అయినా ఇచ్చింది. మరి అళనో...

కానన్‌ వాత కట్టిపెట్టి "జేబులోనుంచి నంచి, సంచిలో నుంచి ఒక ఛాయాచి తం తీసాడు. *యీ బందిపోటు దొంోేనా ఇస్కా) షతికను నీకు పంపింది 17

'జామన్‌ + మెటత్తటి మడత హోయి పెట్టుకుని, మందహాసం చేస్తున్నాడు. పొడుగ్గా ఉన్నాడు. సూటుశేసులు మోసుకు వెళు తున్నాడు. అది అతని అకస్తిక ఛాయా చితం! చాలా శాగుంది!

ఈ ఆలోచనలకు చిరునవ్వు వచ్చింది కాని కాన్ఫెన్‌ ఆమెను జ్యాగ త్తగా కనిపెట్టి చూస్తున్నాడు ఆమె ఇదనృలతో, కళ్ళల్లో మందహాస భావాలు రానీయలేదు.

“బత్రజైవరో యెరగను.”

కార్పైన్‌ ఆమెను నిశ్చలంగా కని వెట్టి మభూసాడు,

“యెరగనని చెప్పి లాభంలేదు. అతన్ని యిక్కడ యా పట్నంలో అరెస్టు చేసాం. అతనితో నీకు సంబంధం లేదని యెలా నమ్మ మంటావు! నీ మేలుకోసమే అడుగుతున్నాను. నువు చిన్న దానివి. అనుభవం అేనిడానివి, ఇక అతడో ఆరితేరిన ఘటం. యిలాంటివాటిల్లో నిన్ను యిరికించాడంశే! చి్మితమేముంది! యిదంతా నిదానంగా ఆలోచిస్తున్నాం. నగొడవలేకుండా తప్పు ఒప్పుకోవడం మంచిది. ఎక్కు. వచిక్కు-ల్లోపడను.”

“మి విషయం జాగర్త పడుదురూ, నా సంగతి తరవాత చూడ్దాంో అంది తీక్షణంగా, పోలీసులవై. పునుంచి తల తిప్పు కుంటూ. చివరికి నష్ట్రపదేది మోసే, నేనుకానుు సామాను సర్లు థకోనాటొ 0

అద్దందగ్గరికి వెళ్ళి అలంకరణ బల్లమిది హేటు తీసుకుంది. అద్దం వెనక ఉన్న నోడఅవతల ఆమెతల్సి వెక్కి. వెక్కి. వడుస్తోంది.

[114

మనసులో పాధపడి తనలోకి తాను కుంచించుకుపోయింది. పెద వులు వణికాయి, బొమ ముడిపడింది. నోడమిద వేళ్ళ కనుపులతో నొక్కి. మెల్లిగా తల్లిని పిలిచింది. క బ్రవ్లూం శ 'యేడవకు. గుడ్‌ ఛై!” అంది. కేన్‌ అల పోలీసు నుంతి నో సెమినోన్‌ లైఫ్‌ -గార్జు రెజిమెంటుకు చెందిన పటాలానికి ముందు నడుస్తున్న డోలు వాయిద్యకులు మేళం దేశీయమం తిత్వశాఖ భవనానికి సూటిగా వచ్చారు. దేశీయ శాఖామంత్రి, పోలీసుముఖ్యాధి 'కారికి = అతను కచేరలో ఉన్నా లేకపోయినా అభవనం ముందు నుంచి వెళ్ళే పతి పటాలం అగి సైనిక వందనం అర్పించి మకీ ముందుకు సాగిపోవాలి. చ్యాంకడు నాయకుడు గ్నిరున తిరిగి వెనకకు నడుస్తూ తెల్లటి తొడుగు వేసుకున్న చేయి ఎ త్తి వ్మేతం ఆడీం చాడు. పెద్ద 'వెండిబాకాలు, తాళాలు మోగాయి, చలిగాలి గుండా *సెమివోవ్‌ మార్చి” గీతం చ్యాండు వాయించింది. ఆ గ్‌తం ఆడంబరంగా, అవాంకారపూరితంగా, ఉదదిక్తంగా ఉంది. బూడిద రంగు దుస్తులు ధరించిన మైనికులు వళ్ళు బిగషట్టుకుని నిలు చున్నారు. తళతళా మె5సే సన్నిలు వైకి లేచాయి, ఆ తరువాత అడుగుల చపష్పుడయింది. “బ్రా లెఫ్‌! వన్‌, టూ...” లు లు కిక్‌

నగిపీ. చెక్కిన పెద్ద సిందూరపు (వాతబల్ల ముందుకూర్చున్న -జీశీయ శాఖామంతి తనముందు పడిఉన్న సన్నటి. అచ్చు శాగితొలమొదనుంచి కళ్లు పై శెత్తాడు. చిరాకు వేసింది కిటికి బయట బ్యాండు వాళ్ళు వాయించిన పాట ఆసంగతంగా ఉంది. అతని ఆలోచనా పరంపరకు అడ్డు తగిలింది. అతిముఖ్యమయిన “పభుత్వ విషయాలిను గురించి ఆలోచిస్తున్నాంయడు. మంత్రికి అఫభోచిరిచడానికి ఇంశీం ఉంటాయి 1! ఆ ఆలోచనలు తిరిగీరావడం తదు. చాంతో వాటివిలువ వెరిగింది. అతను ఆలోచిస్తున్న విషయం జారుకు, బేళానికి అతిముఖ్యమయిన దేమో 1 పడకకుర్చీ పక్కగా వనయంగా నుంచున్న ఒక పోలీసు సూపరంశండెంటు వై అధికారికోప కారణం శహించి, బూమ ముడివేసి, కిటికీ తరవంక అయిష్టంగా చూసాడు. ఆ కిటికీ వెనక నుంచివచ్చే ధ్వనిలో అతని రిపోర్టు మునిగిపోయింది. మంతి సూప ర0చబంజెంటు బొమ ముడివేయడం౦ చూసి అంగీకార సూచకంగా కనుబొమలు ఆడించాడు వై అధికారి చిత్తవృత్సిని కింది వాళ్ళు (పతిబించిస్తూండాలి. అతను వై అధికారియొక్క- రూపాంతరంగా ఉండాలి, నీడలా ఉండాలి. “ల్‌! లెల్ట్‌! వన్‌, టూ...” మనెనిక్షశేణి కదిలిపోయింది. వ్యాండువాద్యం ఆగింది. దూరాన్నుంచి డోళ్ళ చప్పుడు మ్యాతమే వినిపిస్తోంది. కాని ఆ ఆలోచనలు తిరిగి రాలేదు. “స్గశ్రీ శానీయి” అన్నాడు మంతి చివుక్కున కస్ఫుబుస్సు లాడుతూ. “ఏళ్ళంతా కీవులో సభ జరపబోతున్నా రంటావు, అంతే కాదూ 1౫ 116

సూపషింశెంజెంటు తల పంకించి. చురుకుగా చీలమండలు టక్‌ టక్‌ లాడించాడు.

“సరిగ్దా అంతే. సోషల్‌ జెమ(కాటిక్‌. పార్టీ వన్హాలలో “సుందరం అని పిలువబడే [కోక్‌మాక్‌ అనే కీవ్ర చారిస్టరు ...

“అది అతని మారువేరా 1 లేక నిజంగానే అతను సుంద రుడా 1 అని తలఎ 'త్సి మంతి అడిగాడు.

సుందర పురుషుడు ఇలా ఉంటాడని చెప్పడానికి రొము ౯ విరిచి, పెదవులు ముందుకు జావాడు. సూపరించబంజెంటు తొంద రగా తల ఆడించాడు. కళ్ళల్లో మందహాసం మెరిసింది.

“*బ్రగ్రని వాయాచి_ తాన్ని బట్టి అతను యింకా అరెస్టు కాలేదు. చక్కటివాడనే తోస్తుంది” అన్నాడు చులకనగా. “యీ కోక్‌ మాక్‌ మహాసభ యేర్చాట్ల విషయం మాట్లాడడా నికి మాస్కో. వెళ్ళాడు.”

“అక్కడ యేంమాట్లాడాడు 1”

“దురదృష్ట వకాత్తూ సూపరింకెండెంటు చేతులు చావి, “సమాచారమంతా బయటనుండి పరిశీలించి సంపాదించింబే. (కోక్‌ మాక్‌ మాద నిఖాపెట్టి వుంచాం. తక్కినవాళ్ళలాగా అతడు రవాస్య కృుటడారు కాదు. రాకపోకల విషయంలో అజ్మాగ త మనివీ.”

మంతి మందహాసం చేసి “సుందర ఫురువులు స్వభావ సిద్దంగానే అజ్యాగ త మనువులు అన్నాడు.

మంతిగారి పహోస్యోక్షిని తనెంత మెచ్చుకుంటు గ్నదీ వెల్ల డించడానికి సూపరించెండెంటు పెద్దగా సవ్యాడు. అతి చనువుగా మెలిగిన ఈ సమయంలోకూడా గారవభంగంగా (పవర్తించలేదు.

“సరిగ్గా అబే నేనూ చెప్పబోతున్నాను. మహాసభ...”

“యీ మహాసభ” మంత్రి అడ్డంవచ్చి, “విచేశాలలో "లెనిన్‌ పూనుకుంటానని చెప్పిన విషయం గురించేనా ?

సూపరించెండెంటు భయంతో కళ్ళు చికిలించాడు.

(1%) క17

“జ్టమించండి. సరిగా అర్థంకావడంలేదు. యిది...”

“వ్రునమోద బహిరంగంగా, నిశ్చితంగా "లెనిన్‌ (పక టించిన యుడానికి సంబంధించింది అనా్వడు మంతి తనముందున్న షలిక్‌ అంచుకింద “వేలినోటితో ఇారపడేట్టుగీస్తూ, “ందినో యీ షతిక నువుచదివేవుంటావనుకుంటా. కిందటి సంవత్సరం మే నెలలో 'ెలువడినా యిపుడే నాకంట బడింది. దారుణం, మహాదారుణం 1 విజేశాలలో యేజంట్లుకి డబ్బు తగ అేస్తున్న 'దెందుకు

సూపం౦కుండెంటు తొందర తొందరగా కళ్ళజోడు సవ ర0చు కున్నాడు. మళ్ళీ ఇస్కా ! మంతి కళ్ళముందు ఎవడు పడ వేశాడు

“ రష్యాకు యేజంట్లను పంపడం అన్ను విషయం దగ్గిర నుంచి చదివిచూడు. యీ సోషలిస్టుల వాతలు నాకు వెంటనే అర్ధంకావు.”

సూపరింశుండెంటు గొంతు సవరించుకుని “యిక్కడ నుంచా 1”... పరిస్థితులు ఎరిగి ఒకరితో ఒకరు సజీవ సంబం ఛాలు పెట్టుకునే 'యేజంట్లు ఐక్యసంఘటన 'యేజంట్లు మనకిపుడు అవసరయిన సంస్థకు, 'చేశమంతటా వి _స్పరించుకోగలిగిన సంస్థకు ఈ వజెంట్లు మూల కందంగా తయాకుకావాలి”

“మూసావా 1” అంటూ మంత్రి చూపుడువేలు వై కెత్తాకు. “జీగమంతటా 1”

ఈ ___ పని విభజనను వివరంగా, ఖచి తంగా బహుముఖాల అమలు జరపగలిగినంత పెద్దది, వ పరిస్థితులలో నయినాసశేే ఎట్టి చిక్కులలోనయినా సే, ఎట్టి అవాంతరాలలో నయినాసనే అప్ప గించిన పనిని వెనకాడకుండా చేయగలిగినంతగా ఆరితేరి ఒకచోశే తన బలాన్నంతా శీందీకరించి అత్యధిక సంఖ్యాకంగా ఉన్న శత్రువును బహిరంగంగా తలపడకుండా తప్పుకునేటంత సరళమయి యీ శ్మత్రువుయొక్క- క్లిష్టపరిస్థితిని అవకాశంగా తీసుకోగలిగిన ...”

116

మంతి పెదవులు వణికి వెక్కి రించాయి. సూపరించబంణెంటు కష్టంమిోద ఊపిరి పీల్చాడు,

“*అగాలెందుకు ? చదవండి”

“యెప్పుడు అవకాశం చిక్కితే అప్పుడు, యెక్కడ అవ కాళం చిక్కి లే అక్కడ హఠాత్తుగా దాడి చేయడం...”

పూర్తి అయిందని చెప్పడానికి మంతి ఆ షతికా భాగం మోద చేయిపెట్టి మూసేసాడు.

“యిది లాంఛన పాయంగా యుద్ధం (పకటించడమే | యేమిటి + రాజకీయపు యెత్తుగడ అనాల్సి వుంటుంది.

“రాజకీయపు యెొత్తుగడ * అంటూ సూపరింకెంజెంటు అసహ్య భావంతో పెదవులు విరిచాడు.” తగని గౌరవం వాళ్ళకిస్తు న్నారు. లెక్క-కి సరిగా నలుగురు లేరు, వాళ్ళు నవాలు..* సగ

త ఇ ర్వంగా కాగా వెండిపూసిన చాడ్డీ వై శెఠాడు. “| పపంచంలోకల్లా గొప్పస్మామాజ్యంమిద చేస్తే [07 .

మంతి దృష్టి మరలించి _ పరధ్యానంలో బరువాటి జీపరు 'వెయిటును - చలువరాతి దివ మిద వెండి ఎలుగుబంటి- కదిలించాడు.

“*అన్చనవును. లెక్క. నలుగురు ! ఒంటరిగాన్సంకే అపాయం లేదుగాని, యెక్కడయినా అల్లర్లు సాగితే, కారి శ్రకుల సాయుధ తిరు గువాట్లు సాగితే వాల్టిక్‌ నాకానిర్మాణ శేర్యదంలో అసంతృప్తి (పబలితే, లతులాది కాగ శకులు సమె చేసే అప్పుడు లెక్కకు నలు గురుకాదు ! రష్యా అంతటా ఇస్కా యేజంట్లు వి_స్తరించు కున్నారా...”

“వాళ్ళంతా క్రీవ్‌ లో సమావేశంకానున్నారని మనవి చేసు కుంటున్నా.” అన్నాడు సూపరింకుండెంటు అధికారి దయ సంసా దించాలని. *సమావేశం అయితే మన గుప్పిటలోనుంచి తప్పీంచు కోకుండా జ్మాగత పడడాం.” ఎలుక బోనును అనుకరిస్తూ చేయి

119

ఆడించి నాలుకతో లొట్ట వేసాడు. కాని మంతిమూ్మతం అతని వంక బూడలేదు.

“సూపరింకుంజెంటటు నొ విట్స్క్‌- శ _కీిసామర్థ్యాలలో నీకు నమ్ముకం వుందా 1 శీవ్‌లోని రహస్య పోలీసు అతని అధీనంలో వుంది, నీకు ెలుసుగా. యీ సమావేశం విషయం నిర్ల త్యం చేయడని నీకు నమ క్‌ మేనా శం

ఆగ ట్రినమ్మక మే 1” అని సూపింటుండెంటు చేతులు జోడించడానికి సిద్ధయమయాడు. “మంచి శక్తి సామర్ష్యాలు గల చాడు, విశ్వాసప్మాతుడు. శోక మూల్‌ అశద్ధవన్ల అతనితో సంబం ఛాలు ెట్టుకున్నవారెవరో "ెలుసుకోగలిగాం. వారిమోద, విచేళీ యేజంట్లమిద నిఖా వుంచాం. ఉదహరణకి మాస్కోలో. అతను "ామన్‌ ను కలుసుకుని ,..”

'ామన్‌ అనే రు వినబజేసరికి మంతి సూపరించంజెంటు శేసి గుద్లురుమి చూసాడు,

“ఆ జవుళి జిల్లాలో మనల్ని బోల్తాకొట్టించి తప్పించుకున్న వాడేగా + యీ కోమన్‌ను అశెస్టు చేసావన్నమాట ! బలే యీ సంగతి నాతో ఇెప్పినట్లు జ్ఞాపకం లేజే

“*విల్నియన్‌లో కనివీంచాడు” అని సూపరింకుంజెంటు నసికాడు. “కాని మళ్ళీ మన యేజంట్లచారినుంచి తప్పించు కున్నాడు. అందువల్ల పెద్ద నష్ట్రమేమి జరగలేదు (ఫోక్‌ మాల్‌ని కలుసుకున్నాడు. యీ విషయం నిశ్చయం, తప్పకుండా కీవ్‌ సమా 'వేశానికి హోజరవు తాడు. నొవిట్స్కీ. వాడిపని పట్టిస్తాడు. సూపరిం "బండెంటు వారిపడిలే యిక తప్పించుకోవడం కల్ల [”

“యీ సమావేశానికి హాజరయిన వాళ్ళనే గనక నొవిట్స్కీ అరెస్షువెస్సే ఇస్కా) వ్యవహారమంతా అతనిచేతికి అస్పగించమని జూరుచ్మకవర్సిని (ప్రాక్థిసా స పభుత్యం యీ వ్యవహారానికి చాలా (ప్రాముఖ్యం యిస్తోంది. అందువల్ల అతను యెంతో వృద్ధిలోకి వస్తాడు. యీ విషయం మనసులో పెట్టుకుని మరీ పనిచేయండి.

120 -

యీ అంటువ్యాధిని మొదలంటా మాడ్చివేయాలి. డబ్బుశేం కొదువలేదు. రహస్యనిధినుంచి యెంతయినా తీసుకోవచ్చు. జూరు చకవ _తిగారికి యీ నిధివిషయం తెలుసు. దానికి లెక్కా. దొక్కా- వుండదు. నిర్బంధాలుండవు.”

సూపరింశుండెంటు కళ్ళలో సంతృప్తి దురాశ తళుక్కు మన్నాయి,

“డబ్బుంటే కొదవేముంది! కొండమిద కోతిని దింపవచ్చు, కీన్‌ విషయంలో మిరు గుండెనూద చెయ్యి వేసుకుని హోయిగా న్మిదపోండి. నొవిట్సీ తప్పటడుగు వేయడు, నేను. స్వయంగా యీ విషయం చూస్తాను. తొందరలోనే వుచ్చు బిగించేస్తాం”

16 అ కీప్‌ వ్య వహారం౦

నిజంగానే ఉచ్చు చిగుసుకుంది. మహాసభ నాలునో సమా "వేశం జరగనున్న ఇంటిని చామన్‌ సమివించేసరికి అరగంట ఆలస్య మయింది. రహస్య పోలీసులు ఆ (వజేశాన్నంతటినీ చుట్టు ముట్టారు. ఎటుళభూసినా ఉద్రిక్త వాతావరణమే బామన్‌కి నోచ రించింది. రోడ్డు పక్క- నేలబాటమాద తొందర తొందరగా వెళ్ళి చాటసారులమధ్య పోలీసు ఏజెంట్లు కానవచ్చారు. శేట్లుదగ్లిర రత్సణ పోలీసులు శ్యుభమయిన దుస్తులు వేసుకుని ఇ త్తడీ చాడ్డీలు రొమ్ములకు గుచ్చుకుని కాపలా కాస్తున్నారు. అది మారుమూల ఏధి. (పశాంతంగా ఉంటుంది. అయినా అక్కడ లెక్కలేనన్ని

21

టాంగాలు నిరీవీస్తున్నాయి. ఇక టాంగాలు తోలేవాళ్ళు నాటసా ర్లను ఎక్కమని బతిమాలుకోవడం లేదు. 'దేనికోసరమో నిరీశ్నీస్తు న్నట్లున్నారు. ఇదంతా చూస్తే వీళ్ళు అక్క.డ శేందీకరించిన రహస్య పోలీను శాఖలోనివాళ్ళేనన్మీ అక్కడే పోలీసులు చెబ్బ తీయాలని చూస్తున్నారనీ ఇష్ట (గ్రహించవచ్చు.

పామ్‌ ఒక్క-చూపులో అపాయం గుర్తించాడు. శత్రువు బహిరంగంగానే తలపడ్డాడు. ఇంట్లో జొరబజేముందు చేయవలసిన హంగామా అంతా శత్రువు చేసాడు. (పతి సెకండూ విలు వయించే. ఒక్క. నిముషమయినా వృధా పుచ్చడానికి వీశ్లేదు. వమ యినాసశకే సమావేశం కాబోయేవారికి పాచ్చరిక అంద జేయాలి, ఇంటిని పోలీసు గూఢచారులు చుట్టుముట్టినా ఎవరిదారిన వారు తప్పించుకు పోవడానికి వ్యవధి చిక్కవచ్చు. ఏమయినా (పయ త్నించి. భూడాలిసించేే. అపాయకరమయినా యత్నించడం ఉత్తమం.

కామన్‌ ఒక పొట్లం ఊగించుకుంటూ నిశ్లి స్పింతగా నడక సాగించాడు,

పొట్లానికీ ఒక _పయోజనంఉింది. చట్టవిరుద్ధంగా పని చేయ వలసివచ్చినపుడు పొట్టంకూడా మాగా ఉపయోగపడుతుంది. పోలీసు గూఢచారులు, ఆచూకీని బట్టి పని చేసేటపుడు వారివారి పడిన మనుష్యులు పట్టుకు వెళుతున్న వస్తువులను (శ్రద్ధగా గమనిస్తారు అవ్య క్తి పట్టుకు వెళ్ళే వస్తువునుబట్టి సంగతి సందర్భాలు పసి కళే స్తారు. చేతిలో సమున్నదనేచే (ప్రధాన విషయం. డోగిసలాదే బొమ్ముగ రమా కాగితాల కట్టా, మాంసంకూరా + కాగితొల అయిళలే అవేవయినా కరప తాలు కావచ్చు.

'చామన్‌ పొట్లంలో ఉన్నది నిజంగా మాంనంకూశే. డానికి చుట్టిన ఉలిపిరి కాగితంలోనించి స్పష్టంగా కనివీస్తోంది. చామన్‌ వంక సంబేహంతో మాస్తున్న పోలీసు గూఢచారికి సంచేహ నివృత్తి అయింది. వామన్‌ ఆ ఇంటికి సూటిగా వచ్చాడు. అకడ

$22

వంజరుగుతుందీ చూడడానికీ సంశీంతం సరిగా ఉందోలేవో చూడ డానికీ వీలుగా వీధికి అవతలవై ఫు నడిచాడు. 'శెంకో అంతస్తు కిటికీలో సీసాలో విల్లోమొక్క- భ్మదంగా ఉంది. డానిఅర్ధం ఇంకా పోలీసులు సమావేశాన్ని భగ్నం చేయ "లేదన్నమాట. అపాయు నోచరిశ్పే అఆనీసా శ్రీసేసేవాలే, అంజు దాడి జరుగుతుందని అనుకోవడం లేదనే తోస్తుంది.

ఇక వీధికి అడ్డంగా వెళ్ళి ఎవరికంటా పడకుండా ఇంట్లో (ప్రవేశించాలి. మాటలుకాదు. పోలీసులు అంత కళ్లు మూసుకుని ఉండరు. కాని తప్పదు, శ్రైర్యం చేయవలసిం చే.

కాలిబాట దిగి వీధిలో అడుగు బెట్టాడు. నల్లటి వెద్దహోటు వేసుకుని ఒక పోలీసు ఆ ఇంట్లోనుంచి ఉరుక్కుంటూ వచ్చాడు. కత్తి చేతపుచ్చుకుని నోడ వెంబడే పరుగెత్తుకుంటూ మూసిన ఇనప ేటుదగ్జరకు వెళ్ళి క _త్తివొరత్తో దానిమాద కొట్టాడు గేటుళొద్దిగా "తెరుచుకుంది. గేటుగుండా నల్ల టి వెద్దగోట్లు వేసుకున్న వారు, వోలీసు అధికారి ధరిచే ఊదారంగు టోపీ, బూడిదరంగు 'విద్దకోటు తొడి గిన వ్య క్రి బామన్‌కి కనిపించారు. కిటికీశేసి చూసాడు. సీసా మాయమయింది.

“వెళ్ళిపొండి, వెళ్ళిపొండి. యిక్కడ యేంచూస్తారు

చామన్‌ తనను సమీపిస్తున్న రత్తణ పోలీసును గమనించ "లేదు. బుజుమిోద చెయ్య పడుతుందని భయపడ్డాడు, కాని ఆ రతణ పోలీసుకి అవీధిలో జరుగుతున్న డానిలో. ఆశ కి ఎక్కువయింది. సింహద్య్వారంవంక, ్లవంక్క కిటికీలవంక్‌ చూస్తున్నాడు. ఆ కిటికీల వెనక క్రీడలు తారాడుతున్నట్టు కనివీంచింది. ఏధిలోనుంచి "0డో అుతస్తులోని గదిని చూడటం సాధ్యంకాదు.

అలా చూడవలసిన అవసరంకూడా కలగలేదు. అరెస్టులు జరిగాయని _స్పష్ట్రమయిపోయింది. అదృష్టవశాత్తూ పోలీసులు తొందర పజ్హారు. అరగంట మ్మాతమే ఆలస్యమయింది. తక్కిన వాళ్ళుకూడా ఆలస్యంగానే ఇేరుకుంటారని వామన్‌ ఆశింఛాడు,

$23

పోలీసులే గనక కాస్త ఓపిక పట్టినట్ల బుతే అందరినీ అరెస్టు చేయ జానికి ఏలయేది. సంశేతం తొలగంచారంశ1్రు, మరీ వమరపాటుగా ఉండేవాళ్ళు తప్పితే ఇంకెవరూ ఆఇంటిలో (పవేసించరు. ఈ ఆలో చనలతో అతని హృదయం కిక్కి.రిసిపోయి౨ది. నడక సాగించాడు. వెనకకు తిరిగి చూడలేదు. పోలీసులు ఏదయినా ఇంటిని చుట్టుముట్టి మూక ఉమ డిగా అరెస్టులు చేస్తు కే “వెనకకు. తిరిగి చూడకూ డదు. పొట్లం ఊగించుకుంటూ ముందుకు సాగిపోయాడు. దానిశేసి భూస్పేచాలు మాంసంకూర పొట్లం అని విస్పష్ట్ర మవ్సతుంది,

ఆ రోజునే కీవ్‌నుంచి బయలు చేరి వెళ్ళిశవాలి. వ్యవహోారా లన్నీ స్వయంగా బూసుకోవలసింబే. సోడాలు పూర్తి అవుతేనే గాని రహస్య సమావేశ స్థలాలమిద ఆధారపడి లాభంలేదు. అర్శాతి రైలు ఎక్కే-ద్దామని నిశ్చయించుకున్నాడు=

మహాసభ భగ్న్నమయింది [కోక్‌ మాక్‌ మంచి సన్నాహ కర్తకాదు. సమావేశానికి హాజరు కాగలిగిన వారిలో మూడో వంతునుకూడా హాజరు పెట్ట లేకపోయాడు. ఈ విషయంలో మొదటి సమావేశంలోనే వాదన ₹ేగింది. సర, అంతా మంచిశే వచ్చింది. మహాసభ భగ్నమయిపోయింది. కాని ఇంకానయం, మరీ విష మించలేదు.

క్రీ్‌్‌ మధ్యలో ఉన్న క్రశ్లాటిక్‌ వీధికి చుట్టు దోవన, నందులు నొందులు గుండా చేరుకొని అక్కడినుంచి తాపీగా కువె 'చెస్కీలోని తన హోటలుకు వెళ్ళాడు. ఇక తొందరలేదు, ర్వైలు సాయంకాలంగాని బయలుచేరదు.

గదిలోకివెళ్ళి సామాను. సర్దుకొని. చీటీచ్రాసి, గంట వాయించాడు. ఒక మగనెకరు వచ్చాడు. ళం వెళ్ళిపోతున్నా రా; సార్‌ *” అన్నాడు.

“అం వెళ్ళి పోతున్నా, యీ 'బలిగ్రాం యిచ్చి చిల్లర నీదగ్గరే వ్రుుంచుకో. తొందకగా బిల్లు తయార చేయమని గునూ

[24

స్తాతో చెప్పు, ఒడెస్సా ర్రైలుకు వెళ్ళిపోతున్నాను

ఆ నౌకరు గడియారంేసి చూసి, “రైలు యెనిమిది గంట లకిగాని బయలుబేరదు. పెందలాడే సానూకు స్టేసారేం శః

“యింకా కొన్ని పనులు పూర్తి కాలేదు. అవి పూ ర్తి చేసుకోవాలి

4 థి ళీ థి

ఆ మగనెకరు "బల్మిగాం చదువుతూ గబగసా బయటికి వెళ్ళాడు. లి గాంలో ఇలా ఉంది:

“అష్కెనాజూ అండ్‌ కో, ఒజెస్సా, 480 టన్నుల నోధుమ కొనడం రూఢిచేయండి. వాగన్నతో ఎక్కించడానికి ఇవాళే బయలు జేగుతున్నాను. --క్యులిలోవ్‌, ॥

థీ థి శ థీ

చామన్‌ చివిళొవస్కీ. వీధిలో బండివాడికి కిరాయి ఇచ్చి పంవీ వేసి తికగి (ళా టిక్‌ వీధికి నడిచి వెళ్ళి ఒక మంగలిపాపులో (ప్రవేశించాడు.

ళస్రబ్రా ? గడ్డమూా, శి వమానైయర్‌ (09

అద్దంలో చూసుకుంటూ కాతాదారు దీనంగా గ డం తడుముకునిి “ఆలా నిజంచెప్పాలంకు చిరా కెళ్తుశోంది*ి అన్నాడు, క

“చిరాకెత్తుతోందా ! అయితే తరిగిపారేద్రాంొ అన్నాడు మంగలి. “ఒక్క నిమిషం పట్టదు గడ్డం పెరిగి తే యేళ్ళుగడిచిన వాడిలా కనిపిస్తారు.”

శామన్‌ ఒక తణం ఆలోచించి విదవి కొరుక్కున్నాాడు. మంగలి ఎలాగూ నొంగించు కుంటాడు గదా అని ముందుగానే దువ్వెన గడ్డంలోకి పోనిచ్చాడు. గడ్డం హోగా కత్తింంచడానికికంకు శు భంగా గొరగడానికి రెట్టింపు ఇచ్చు కోవాలి.

(16) శప

గడ్డం లేకపోతే పోగ్గా వుంటారు.”

“అయినా ! అయిలేసనే, గొరిశేసెయ్యి.”

మంగలి గడ్డం శ్ళుభంగ్తా గొరిశేసాడు. వామన్‌ గెడ్డంలేని ఇఎంపలను చూచుకుని చింతించాడు.

“యీదో కొత్తగావుంది. గడ్డం తేకపోతే మాసం అనాధలా వుంది. అసహ్యంగా వుంది.

మంగలి మళ్ళీ సంతోషంతో నవ్వాడు. ఒక అడుగు వెన కకిపేసి కాతాడారుని పరీక్షగా చూసి, “*మిోరన్నది నిజం. మోసాలుకూడా గొరశేసెయ్యనా శం

ఒజెస్సా న్వైలు ఎనిమిది గంటలకు బయలుజేరింది. రహ చారి చీటి తీసుకుంటూ హోటలులో అధికారికి తాను ఒడెస్సా “వెళుతున్నానని వామన్‌ చెప్పాడు. కాని చెప్పినట్లు ఒడెస్సా వెళ్ళ "లేదు. ఖార్కోనవ్‌కు రైలుటిక్కెట్టు కొన్నాడు. పది నిమిషాలు ముంచే నైలు బయలుదేరింది

124

||! రలులో యమూనా

కీల్‌-ఖారోో-వ్‌-కర్క్‌్చ, -వొరో నెజ్‌-(గియాజీ-యె లెట్సొ- టులా ... అనుసరించిన వారిని గాబరా పెట్టడానికి బచామ౯ మాస్కో-కు ఈచుట్టుదారిన బయలుదేరాడు, నైళ్లుమారి ఖార్కోవ్‌, కర్కొబస్చేపన్లు సురవ్నీతంగా దాటాడు. నైలు వొరోనెజ్‌ స్టేషను సమిపానికి వచ్చింది.

టికెట్లు తనిఖభచేసే సాకుతో పోలీసులు, ౨. ల్వేకండకృర్లు, చాలాసార్లు బోగీలోకి వచ్చిపోయారు. (పతి తడవా గూఢచారులు చామ౯ణమొహం చాటుగా పరీశ్నీంచి సాగిపోయారు. నుదుటిమోదికి ఉన్నిటోపీలు లాకోవడం మూలంగా వారిశళ్లు బయటికి కనిపిం చడంలేదు. చక్క-టిగడ్డం, బొద్దు కనుబొమలు, కళ్లు, మహాచురుకు, పొడుగాటి ఆ విస్తవకారు డెక్క-డ ॥ "ెండోతరగతి బోగీ మెత్తటి సీటులో కూర్చున్న ఈ యుద్ధ కా ర్యాలయాధికారి యెక్కడ! గడ్డం నున్నగా ఉంది. గుండటి బుజాలు! ఈవ్య క్రో లిద్దరూ ఒకశేనని పోల్చుకోవడం ఎవరితరమూ కాదు. అహ్కెనీజూ కంపెనీ తరఫున పనిచేసేవ్యాపార సంచాగకుడు ఇస్టేబస్వాల్స్‌ మజ్‌ అనే యుద్ధకార్యా లయాధికారీగా నూరిపోయాడు. టోపీకుచ్చు కళ్ళని కప్పివేసింది, (మొదటి మజిలీ ఆఖరున పాకిదొడ్లో కనుబొమలు గొర్లోసు కున్నాడు). గుం్యడటి ఉన్నితువాలు-పటాలంలో దీనిని జారుగారి కళ్లె అంటాప-వ్మరటి చేతికి క్యిఉంది. వైన, సామాను అరలో కనిపించేటట్టుగా బంగారుమలాం చేసిన వీడిగల కత్తి ఉంది. చివర ముడివేసిన ధగధగా మెరిసే వెండిరిబ్బను, పీడినుంచి వేలాడుతోంది.

127

యుద్దకా ర్యాలయోద్యోగుల రాజభ క్రీని ఎవరు శంకిస్తారు! రహస్య శాఖ తర్వాత ఏశీ ఎక్కువ విశ్వాసపాతులు, వయసును బట్టి ఖభూసీనా, ఆ మూలిబిగింపు చూసినా అతను తప్పకుండా మంతి అయి ఉంటాడని అనుకోక మానరు.

“అలారం గడియారం” అనే హోస్యపష్మతిక అతను చదువు తున్నాడు. ఇదీ సద్దతణమే. ... అనుమానితులు ఈ పష్మతిక చద వరు. అ_త్తలను, వంటగ _త్తెలను, కార్మిక జనాన్ని, దరైచులను, చిన్నచిన్న వర్తకులను, అష్మతిక వేళాకోళం పట్టిస్తూంటు-ది, అధికారులను, భూస్వాములను, జమిోంచారులను వేళాకోళంచేయడం మహానేరం. అందువల్ల ఈ ష్మతికలో వారి విషయం (పస్తా వించరు. రాజకీయంగా నమ్మదగిన వ్య క్తులు ఈ “అలారం గడి యారంి చదువుతూ కాలం వృథాపుచ్చరు,

కండక్టరు. మోటుగా బోగీతలుపు తోసి “టిక్కెటు, టిక్కెటు” అని అడిగినపుడల్లా అతని భుజాల మీదుగా బోగీలోకి తొంగిచూశే పోలీసుల కళ్ళల్లోని ఆందోళనను ఈ స్నతిక, టోపీ, కత్తి చెదరగొట్టాయి.

నమ దగిన వ్య క్రి!

తోట్మి పయాణీకులు ముగ్ద్గరు;- అతిగా దుస్తులుధరించిన ఒకన్తీ; పన్నెండేళ్ళ కూతురు, బొద్దుగావున్న కొంచెం అంద మయిన ఒక ఫాదరీ, 'వెరసిముగ్దురు,

ఆమె బోగీలోకి అడుగు పెట్టింది లగాయతు ఆమె మాట్లాడ సాగింది. ఒక అరగంటలో ఆమెను గురించి తెలుసుకో వలసిందంతా "చామ౯ాకి తెలిసిపోయింది.

వొరోనెజ్‌ రాష్ట్రంలో జడునన్క్‌. యెజెడ్‌ లో ఒక జమా ఆమెకు ఉంది. కాధరీ౯ రాణి కాలంనుంచి ఆ ౨మా వారి కుటు 'బానిశే చెందిఉంది. వాకికి సారాబట్టీశాల కూడా ఉంది. ఆమె భర్త జమిందారీ వర్ధానికి నాయకుడు. వారు వారి (గామంలో నివసించడం లేదు. వొరోనెజ్‌లో ఇల్లుఉన్నా అక్కడా ఉండడం

128

"లేదు. తప్పనిసరి అయినపుడు నొరోనెజ్‌ వెళుతూంటారు. వొరో జిజ్‌ లో 'జమించారులు సమావేశమనుతున్న్నారు.

వదయినా విచేశ ఆరోగ్య శీంానికి వెళ్ళేముందు వసంత కాలంలో వారు వారి జమ్మి గామంలో ఉంటారు. కాని ఆమె దానిని సంప్రదాయంగా పెట్టుకోలేదు. (గామంలో ఆమెకు నిజంగా సుఖంఅంటూ ఉంబేదికాదు. పూర్వకాలంలో (గామిాణ జీవితం రసవత్తరంగా ఉండేది. దాసులు ఆమె తండ్రిని యజమానిగా గుర్తించారు. కాని వాళ్ళు రోజురోజుకీ మోటుగా, అమర్యాదగా (ప్రవర్తిస్తున్నారు, పూర్వం అకవెర్స్క్‌- దూరంలో ఉండగానే రైతులు నె్తత్తిమాద టోపీ తీసేసుకునేవారు. ఇప్పుడో నమస్క-రిం చడంకూడాలేదు. అంతేకాదు, కిందటి సంవత్సరం ఆమె బండి మిద రాయి విసిరివేసారు. తలకు తగలవలసింది, వీపుకు తగిలింది కాబట్టి సరిపోయింది. తలే తగిలితే ఉపష్మదవమయిన గాయం అయీది కాదూ ॥

కామన్‌ అడ్డుచెప్పకుండా ఊట కొట్టాడు. అమె ఇంకా వాగింది.

“రష్యాలో వుండడానికి అనువయిన పట్న౦ ఒక్క సెయింట్‌ వీటర్స్‌బన్లే. అక్క-డయి తే పిల్లలకి చదువు చెప్పించుళోవచ్చు. నా కూతురు గ్లెన్‌...”

క్లెన్‌ లేచి నమస్కరించి, మళ్ళీ కూర్చుంది. ఆమె కదులు తూంటే ఓబ్బన్ల జడలుకూడా కదలాడాయి. సవినయంగా అర చేతులు కలుపుకుని, కిందికి దృష్టి సారించింది.

తల్లి సంతృ _ప్రిగా మందహాసం చేసింది. బోగీ కుదుపు ఎక్కు వగాఉన్నా ఆ హోలిక సరిగానే వంగి నమస్కరించింది. రైలువేగం ఎక్కు.వయింది. -

“వొరోనెజ్‌, కర్కా్చాలాంటి వెధవ పట్నాలలో మా అమా 'శ్రయిని బహిరంగ పాఠశాలలకు పంవడం అనే సమశ్యే "లేదు.

1

మెచ్చుకోతగిందానిని మెచ్చు కుంటాను. విద్యామంతిత 0 శాఖ పాఠ శాలలోకి అలకా జనం (ప్రవేశించకుండా చేయగలిగిందంతా చేసోంది. కాని క్షియోపక్క- కూర్చునే పిల్ల అలగా జూతికి చెందింది కాదని నమ్మడం కష్టం. వాళ్ళు 'యేదోవిధంగా సందుచేసుకుని దూరుతూనే వుంటారు. అసవ్యూం ! ఇభొందుకు యీ పాఠశాలల్లో వీళ్ళు దూరతారో నాకు అర్ధంకాదు. సైనిక ఛఇఛాఖలోగాని సివిలు ఇాఖలోగాని వీళ్ళకి ెద్దవుదోోగాలు రావు. యిక ఆడవిల్లలమాట ఇెప్పాలా + ఆడదాని స్థానం యింట్లోనే. అందుచేత బడికి వెళ్ళడం అనవసర౦,.*”

“శాని మా అమ్మాయి బళ్ళోకి -వెళుళుందిగా * వెళ్ళడం "లేచా + అన్నాడు వామన్‌. చిరునవ్వు చాచుకోలేక పోయాడు.

“వ్వా మాటల్లో పొత్తు కుదరడం లేదు”

“్పడ్తి ఫి ఆ జమిందారిణి కోపంతొ చ్యిరగా అంది. “బోర్షిగు స్కూలు 1 బోర్షింగు సూ్కూలులోనే సుకుమారంగా విరిగిన ఆడపిల్లలు జీవితానికి కావలసినవినేరు సో గలుగుతావ, మా అమ్మాయి మదాంటూటా *బోక్టింగు స్కూలులో చదువు తోంది.”

“టూవా ౪ అని వామన్‌ అడిగాడు వచ్చేనవ్వు బిగషట్టు కుంటూ. “మదాంటటూటా ! యింటిపేరా

“ఆమెను గురించి మిరు వినలేదూ ౪ అని జమంచారిణి పొడిపొడిగా అడిగింది, వామన్‌ శేసి అనువూనంతో చూస్తూ. “సెయింట్‌. పీటర్‌ ఎబర్ట్‌లో నివసిస్తూ ఆమెపేరు వినకపోవడం చితంగానే వుంది. బహుశా మిరు. (బహ ారులయి వుంటారు. అయినా మజేంపరవాలేదు. పిల్లలు లేరు. వాళ్ళని యొట్టాసాకడనా అనే ఆలోచనతో ర్యాతిళ్ళు స్మిదపట్టక పోవడ మంటూలేదు. అయినా ఒక విషయం గ్యాపకం వుంచుకోవాలి.

న

• రష్యన్‌ భాషలో టట్రూబా అంటే వాకా.

$30

ఆడపిల్ల ఆదర్శ పాయమయిన, నిజమయిన తౌ చఉంపొందాలంశేే మదాంటూనా స్కూలుశే పంపాలి. అది పయివేటు స్కూలు, జీవితంలో అవసరమమునవన్నీ అక్కడ బోధిస్తారు. భూమికొలిచే సర్వేయ్మర్లకు "కావలసీన వే తగణితంతో ఆడవిల్లలను పొడు వెయృరు. యిక బీజగణితం అని శాస్త్రీయమయిన కేరుపెట్టి, దానిని బోధిస్తూ పీల్లలను వేధించుకు తినరు. యిది యొనరికీ యెందుకూ పనికిరాదు. జీవితంలో నిజంగా అవసరవయినవే అక్కడ బోధిస్తారు. అంతేకాదు ఆచరగయుకృంగాకూడా చూఫు తారు. ఉదావారణకు బండిలో ఎలా కూర్చోవాలి అని వట్టి మాటలతో బోధించరు. అస్కూ-లు గదులలో ఒకదాంట్లో. నిజ మయిన బండివుంది. ఆడపిల్లలు బండీలో విలాసంగా, వినయంగా ఠకరకాల దుస్తులతో ఎలా ఎకాాలో ఎలా దిగాలో నేరు ఏ కుంటారు. లేకవోలే భోజన సం పదాయాలను తీసుకుందాం. గల్ల చేపలు, ముంపలు, రకరకాల చేపలు ఎలా తినాలో నేర్చుకుంటా ఈు...విందులో పదిహేడు ఫోర్కులు యులా వుపయోగించాలో "తెలుసుకుంటారు. యిక అల్లికపని. చేశపటాలు గీయడం, సంగీతం వీయానో వాయించడం - అదిగాక యేదనా 'లేలకయంతం...”

“శ్రాంబూరి అని కామన్‌ సూచించాడు.

“వ్ర భార్రోభానికి అందున్నారనుకుంటూ అని జమిందారిణి అసహ్య భావంతో చేతులు సాచింది. జిప్పీలు, స్పానియార్డ్‌ లు, లేకపోతే చెడిపోయినవాళ్ళు 'తాంబుర వాయిస్తారు. ఉహుల వణ, సార౦గి ,..

“క్చిత్రార” అని ఆమె కూతురు మెల్లి గా అందించింది చేతి

“ఆక్స్‌ తొరు” అని జమించారిణి తలాడించింది. యింకా? శాస్త్రాలు సళేసరి. వ్యాసాలు (వాయటానికి కావలసినంతన్నూ తమే బోధిస్తారు. యిక భామలు: _ఫెంచి, యింన్సీషమ నేర్పుతారు. యెక్క-వగా (ెంచి అనుకోండి. (ఇంచిలోనే బోధనఅంతా జరుగు

$13|

తుంది. మతంకూడా,. క్షియో, యెవరయినా మంచి పంక్ర్షులు నాలుగు, కార్నీలా రాసిన వచనలలోనుంచి, చదువమ్మాా [09

అరచేతులు కట్టుకుని క్షియో ముక్కుతో. రాగం తీస్తూ నిజంగా మంచిపం కులే అప్పగించింది, మంచి మర్యాదలు "తెలిశిన బిడ్డలాగా. అగినఫుడల్లా రిబ్బన్లు కట్టిన జడను విదిలించుకోసాగింది. ఒకమూల కూర్చున్న ఫాదరీ ఆ చాలిక అప్పగించిన డాంట్లో ఒక్కమాటా అర్ధం శాకపోయి ఎ** మెచు కుంటు న్నట్టు ఊకొట్టాడు' మొదటి చూపుకు ఆ ఫొదరీకి ఆ జమిందారిణికి ఆకారంలో, వాల కంలో ఎక్కడా పోలికలేదని తోచినా, బామన్‌ వీరిద్దరూ సమ ఉక్జీలని భావించాడు. ఆమె మంచి చురుకయింది. ఇక ఫాదరీ గర గరలాజే కారుఎకుపు అంగీ. మృదువయిన చెంపలు, గుండెల మోదికి వేలాడే గడ్డం, సమస్తమూ మురికి కొట్టుకు పోయాయి. అ్మశద్ధ నోచరిసోంది. ఆమె ఒకచోట నిలకడగా కూర్చోలేదు. అటూఇటూ తిరిగింది. ఫాదరీ తప్పనిసరయినఫుడు తప్పితే తనువు కదిలించబేదు. ఆమె ఒక్క. నిమిషంకూడా ఊరుకోకుండా వదో వాగుతూనే ఉంది. అతను అంతసేపు (పయాణం చేసినా నోప మెదపలేదు. ఆమెగొంతు పెద్దది. అతని నొంతు హాయిగా ఖంగు మంటూంటుంది. ఆమె మంచివంశంలో పుట్టిందని స్పష్టమవుకూనే ఉంది. కులీన జమిండారిణి. పదిమందిలో తిరగనేర్చినది. ఇక అతనివంశం అతని తండి, తాత అంతా ఫొదరీలే. ఇద్దరికీ ఎందు లోనూ పోలికలేదు. కాని ఎందుకో తెలియదుగాని వారిద్దరూ అన్న చెల్లెలులాగా కనిపిస్తారు.

అందుచేత వామన్‌ వారు తనను సంబోధించి మాట్లాడి నపుడు ఇద్దరినీ ఒకవిధంగానే చూసేవాడు. ముక్తసరిగా, వినయంగా జవాబిచ్చేవాడు. చట్టవిరుద్ధ మయిన పనిలో నిమగ్న లయినవారు యాదృచ్చికంగా పరిచయమయినవారు జొౌనన్నది కాదన కూడదు. ఇది వారి (పథాన నియమావళిలో ఒకటి. వారు తమవాలేనని అప రిచయస్తులు నమ్మేటట్లు చేయాలి. లేకపోతే దూరంగా ఉండాలి. మాట్లాడి స్తే ముక్తసరిగా జవాబు చెప్పాలి.

192

శేరి నవల

“వొరోనెజ్‌””

'చామ౯ా తొందర తొందీరగా కోటు తొడుగుకుని, వర అంచుల టోపీపెట్టుకుని గుమ ్రంలో కూర్చున్నాడు. జమిందారిణి, ఆమెకూతురు మాటవరసకు _ వెళుతున్నామనయినా చెప్పకుండా దిగిపోగానే తలుపు మూసివేశాడు. తొందర తొందరగా బోగీదిగి వెళ్ళవలసిన పరిస్థితి వర్పడితే వెంటనే దిగిపోవడానికి (పతి పెద్ద స్రేమన్‌' లోను చబామ౯ సర్వసిద్ధంగా ఉండడం మామూలు.

ఈ న్దేషనుకూడా సురఖ్నీతంగా దాటవచ్చు. కాని రెండో గంట కొట్టగానే పెళ్లైళలుపు టవీమని తెకుచుకుంది. ఒకలావుపాటి మనిషీ మాసిపోయిన ఎలుగుచర శం కోటు వేసుకుని బలంఅంళతా ఉపయోగించి తలుపుతోసి లోపలికి చక్కా వచ్చాదు. గండు చేపలాగా నోరు తెరచి ఊపి౦ం పీలు సకుంటుంశు ఈల వేసినట్లు కీచు మని శబ్దమయిది. చిన్న సూటుకేసు సొమానుఅరలోకి గిరవాటువేసి కిటికీ వారగా నిలబడ్డాడు. (పవర్శన సహజంగా ఉన్నట్లు _ తోపింపజేయాలని యత్నించాదుగాని చామ౯ అనుభ వజ్ఞుడాయె, స్తాటుఫారంమిాదివారు ఎవరన్నా తనను గుర్తు పడతాశేమోనని వణికిపోతున్నట్టు చామ౯ కనిపెట్టాడు.

ఈ కొత్త మనషి బుజాలమాదుగా సన్తాటుఫారంమోది జనాన్ని చూద్దామని "బామ౯ాలేచి నిలుచున్నాడు.

ఎక్కేదిశే [పయాణీకులకు జాగా వదిలి బోగీదగ్దరగా పోలీ సులు నిలబడ్డారు.

(17) కం3

అక్క-డ ఒక పోలీసు కాన్సన్‌, ముగ్గురు సాగ్హైంట్లు ఉన్నారు. ఆరితేరిన పోలీసు సాన్టెంట్లకు తగినట్టుగానే ఏరి వాలకం హుండాగా ఉంది. మాసాలు కిందికి వేలాడుతున్నాయి. వారిముందు ఒక బక్క పలచటి వ్యక్రి సన్నటి. కోటు; దొప్పలాంటి హోటు. వేసుకుని చిరాకుగా వంటి బరువును ఒక కాలిమాదనంచి ఇంకో కాలిమిోదికి మోఫుకుంటూ నిలబడ్డాడు. అతను పోలీసుబంటు, సంచేహంలేదు. చ్నితకారుడు అతనిని మోడలుగా తీసుకోవచ్చు.

ఆ పోలీసుబంటు ఉ(ేకంతో మాట్లాడుతూ బోగీశేసి తల ఆడించాడు. ఆ మనిషీ నక్క-.మొహీం ఎక్కడో, కర్రా న్రేమను లోనో, మైలులో టికెట్లు కత్తిరించేటపుడో చూసానని చామన్‌కి తోచింది.

మూడోగంట కొట్టారు. ఎక్క.డో ముందునుంచి సీనియర్‌ కండర్టృరు బిగససలు ఊదాడు. ఇంజను జవాబుగా బుస్సుమంది. రలు ముందుకు ఉోగింది. తోజేలును ఎదుర్కొన్న కుక్కలాగా పోలీసు బంటు "రెచ్చిపోయి బొంగరంలాగా గిరున తిరిగాడు. దయ్యంపట్టిన వాడిలా కనిపించాడు. సా గ్దెంట్లు ర లువెంబడే పరుగత్రారు. ఎ్మరటి బుజపు పట్టీలు అటూఇటూ కొట్టుకోసాగాయి. కాన్సెన్‌ చేయి ఊపి వదో అన్నాడు. అతని పెదవులమోద '*అగుి అనే మాట "తారాడీనట్లు కామన్‌ కి అనివించింది.

ఒక పోలీసు సౌన్టెంటు ముందుకు ఉరికాడు. నడుముకు పెట్టు కున్న కత్తి ఊగిసలాడింది. కాని రైలువేగం అంతకంతకు హెచ్చింది. లయయుక్ష్తంగా తిరెశే చ కాల మోతకూడా అంత కంతకు హెచ్చింది. నీటిస్తంభం చ్యరుశ చాటిపోయింది. మహో వేగంతో చెట్లు వెనక వెనక్కి. పరుగెతాయి. ఎలుగుచర శం కోటు లతొడిగినవ్య క్తి కృత తాపూర్యకంగా నిట్టూర్చాడు (ఆ నిట్టూర్సు నైలు కూతలా ఉంది. వొరోనెజ్‌ బండీగ్నురం ఛాతీలాగా వాగా " వి_స్తరించుకున్న ఛాతి మామూలు పరిమాణానికి వచ్చింది. కోటు విప్పిపా రేసి, బొజ్జ సవరించుకుని వెళ్టైతలుపులో ఉన్న అద్దములో

శి3క

బూసుకుంటూ మపాడానందంతో కళ్ళు మిణకరించాడు. వదో యమగానంలోని పాట ఎత్తుకున్నాడు. చారి కడ్డువస్నే మాయదారి గండు వీల్లి అవశోగండు పిల్లి ఒహోగండు వి ల్లి ఎవడో టపా కన్స్హేస్తా డీ రో జేతల్లి ఈ రోజే తల్లి ఈ రోజే తల్లి “ద్వా ీం అడ్డుశావడం౦ం లేదుగచడా 1” జవాబు చెప్పడానికి చామన్‌కి వ్యవధిలేకపోయింది. అద్దంలో మొహం సంతోవంతో వెలుగుతున్నదల్లా వణికిపోయింది. డాని స్థానంలో ఇంకో మొహం కినిపించింది. ఆమొహం కోలమొవాం. ముక్కు. వంకఠర తిరిగింది. వేలాడే మాసం. ఆ తరవాత బామన్‌కి ఎ|రఅంచుల ఊదాటోపీీ బూడిదరంగు పెద్దపోటు, వెండి భుజపు పట్టీలు నోచరమయాయి. పోలీసు కాప్టెన్‌ ! వొరోనెజ్‌ స్టేషనులో ఫ్లాటుఫారంమిద నిలుచున్న పోలీసు కావ్చెన్‌ ! దొప్పటోపీ పోలీసుబంటు అతని వెనక నుంచుని మోచేతి కిందనుంచి తొంగిచూసాడు. పోలీసు "కెప్టెన్‌ వెళ్లైులోకి అడుగు పెట్టలేదు. చూసి ఊరు కున్నాడు. తలుపు 'తెరిచేఉంచి. నడవలోకి వెళ్ళి మడతకుర్చీ వాల్చుకుని కూర్చున్నాడు తాపీగా కోటు అడుగుభాగం వెన కళకు తోసుకుని జేరుచెక్కిన సిగరెట్టుశేసు పైకితీని కిటికీవై ఫుకు తిరిగి సిగరెట్టు వెలిగించాడు. అక్కడ ఉన్నవారితో అతనిశేమా పట్టనట్టున్నాయి అతని సంచలనం, కుర్చీలో కూర్చున్న విధానం. ఇది ఛాలా త్మీవమయిన విషయమే, పోలీసులు, అందులో ముఖ్యంగా పోలీసు కాన్సెన్లు కదిలే ైళ్ళలోకి తమాపాళోసం ఎక్కరు. $35

వార్తాష్మతిక అడ్డు పెట్టుకుని అ లావుపాటి కొ _త్తమనిషిని కామన్‌ పరిశీలనగా చూసాడు. ఇక ఆ కొత్తమనిపీ కాపవెన్ట్‌ కని పించగానే ఫాదఠీ పక్కన కూలబడ్డాడు. మొద్దు పెదవులమిాద అణిగిపోతున్న చిరునవ్వును పట్టిఉంచాలని యత్నించాదు. నిర్ల త్యుంగా కాలుమిద కాలు వేసుకుని మెల్లిగా ఇందాకటి. పాట నీ ఎత్తుకున్నాడు. “అహా గండు వల్లి... ఒహో గండువిల్లొ "కాని హుషారుగా ఉండవలసిన పాట విషూదగీతంలా ఉంది. ఊగుతున్న బూటు ముందుభాగం అనుమానంతో వణికింది. భయ పడిపోయాడని స్పష్టంగా కనిపిస్తూనే ఉంది. తనను వెంటాడుతున్నా రని (గ్రహించాడు. తనెవరు ! పోలీసులు తన్నెందుకు వెంటాడుతు న్నారు + తాను చట్టవిరుద్ధంగా పనిచేసే రాజకీయ కార్యక_ర్తలాగా కనిపించడం లేబే! వేటాడడం, సారా తాగడం అంపే మక్కువ పజే చిన్న భూస్వామిలాగా, సామాన్య సంపాదనగల వర్తకుడి లాగా కనివిస్తున్నాడు. పోలీసులు వెంటాడుతున్నారనే భయంతో వణుకుతూ కూర్చున్న తనెన్నడూ విిప్లవవాది కాబే! చేతులు వణికిపోతున్నాయి. వామన్‌ కు అతనంశు అసవ్యూం వేసింది. ఎక్కుగా ఎక్కుగా ఈ విస్పైలో శే ఎక్కాలీ జ్మాగతగా (వవర్తించక, పోలీసు కాన్చైన్‌ దృష్టిలో పడితే ఇంశేముంది! వ్యవ హారం ఎదురు తిరుగుతుంది. పోలీసుబంటు తిరిగీ తలుపు పక్కగా జారుకున్నాడు. ఎక్కడో ఆ కోలమొహం మాసినట్టు జశామ౯కీ తట్టింది. ఫాదరీ వాఠాత్తుగా లేచి తలుపు దగ్గరికి తొందరతొందరగా "వెళ్ళాడు. ఆ కొత్తమనివి. తలుపు ఫాదరీ మూస్తాడని ఆశిస్తున్నట్టు కామన్‌ కనిపెట్టాడు. కాని ఫాదరీ తలుపు మూయలేదు. తీసినది తీసినట్టుగానే ఉంది. ఫాదరీ పాకీదొడ్డి దగ్గిరికి కుడిపక్కంగా.. వెళు తున్నా కాన్చెన్‌ కిటికీనుంచి దృన్థ్యి మరల్చ లేదు. సిగరెట్టు పాగ ఊదుతూ నిశ్శబ్దంగా కూర్చున్నాడు. 136

లావుపాటి కొత్తమనిపి. తేచి కాస్టై౯ వీపుమిద దృష్టినిలిపి 'బామ౯ పక్క-న చప్పుడు కాకుండా కూర్చున్నాడు. అంత స్థూల శాయుడు చప్పుడు కాకుండా కూర్చోగలుగుతాడని ఎవరను కుంటారు 1

“మిరు అధికారులు కావచ్చు. అందులోనూ యుద్ధకార్యా లయానికి సంబంధించిన అధికారులు కావచ్చు” అన్నాడు మెల్లిగా 'వెదవులు కగల్బీ కదల్చకుండా. “మిరు ెద్దమనిషిలా కనివిస్తు న్నారు. అఆ బూడిదరంగు కోటూ, అ ఉఊదాటోవీ - ఆ మనిషిని మాస్తున్నారుగా ! అతను నావెంట పడ్డాడు. నేను వుచ్చులో చిక్కు కున్నాను.” ల

పోలీసు కాష్టెన్‌ బుజాలు కదలడం ఆగిపోయింది. అతనిని హెచ్చరించడమా + మానడమా 1 ఉహుం- ఎవడెట్లా పోలేనేం! కాని ఆ లావుపాటి కొత్తమనివి. అంతా గమనించాడు. (గ్రహిం వాడు,

“నేను” అంటూ ఇంకా మెల్లగా (పారంభించాడు. “నేను యువెబ్డ్‌ కౌన్సిలు సభ్యుణ్ణి. "నేను కమ్య్యూనిష్షునని అనుకుంటారు, కౌన్సిల్లో రాజ్యాంగచట్టం కావాలని కోరుతున్నాను. మా కౌన్చిల రృంతా అభ్యుదయ వాదులే. అందరికీ రాజ్యాంగచట్టం కావా లనేవుంది. నెలరోజుల కితం ఒకసభలో చకవ_రిగారిపట్ల ఇజారవం మభూపుతూనే “రాజ్యాంగ చట్టం వర్గిల్లాలి 1 అని అన్నాను. యిదంతా చాయాలని నేనేం చూడడంలేదు. ఆ రాతి మాయిల్లు సోదాబేశారు. యీ వోలీసు కాస్టెన్‌ సోదాచేసేవారికి నాయకత్వం వహించాడు. పట్నందాటి యెక్క-డికి వెళ్ళనని నాచేత కాగితం రాయించుకున్నాడు ... నేను సాహసించి, దొంగచాటుగా...

పోలీసు 'కాస్టెన్‌ పక్కకి. తిరిగాడు. లేచి పూర్వంలాగానే కిటికీగుండా మూడసాగాడు... కౌన్సిలరుకు గుటక పడలేదు. "వేస్తు కోటులోనుంచి నాలుగు మడతలు పెట్టిన సన్నటి పష్మతిక తీస్కి డానికి తన చేహమంతా మాటుపెట్టి హకాత్తుగా ానన్‌ కోటు జేబులో దోపాడు, అలాచేసి దూరంగా జరిగాడు.

37

“క్రాస్త సహాయం చెయ్యండి, వేడుకుంటున్నా, యెవరూ మిమ లి అనుమానించరు ... దోవలో కాన్సెన్‌ కూర్చుండి పోతాడు. కాని లేకపోతే పాకీదొడ్డిలో దాని రూపుమా కేద్దును. ముశేం భయంలేదు. ఆపష్మతిక చేరు “విముక్తి. వట్టి చెత్త, మితవాదుల పతమౌన (స్కూ వే _పచురిస్తున్నాడు. అందులో చట్టవిరుద్ధ మయిన "జేమాలేదు. విదేశాలలో అచ్చుపడడం మూలంగా చట్టవిరుద్ధ మయిందని అనుకుంటున్నా కే గాని అందులో యీమిీలేదుు మా యింటిని సోడాచేసి వుండకపోతే...”

అ లావుపాటి మనిషీ టపీమని ఆగాడు. ఫాదరీ శూతులాగా అటూ ఇటూ ఊగుతూ తిరగి వచ్చాడు. కాచ్టైన్‌ వెనకకు. తిరిగి అతనిని అనుసరించి ెళ్చ్లైలోకి వచ్చాడు.

కేం

• దాగుడుమూచీ దండాకొర్‌ |”

కాన్టెన్‌ సవినయంగా టోపీ కుచ్చుతాకి కూర్చున్నాడు, ఫాదరీవంక వూనాడు. కౌన్సిలరువంక చూసాడు. ఆ తరవాత దృష్టి సహామ౯మిాద సారించాడు. అకంటి కదలికనుబట్టి తన వెంశే కానైన్‌ పడ్డాడని కామన్‌ నిశ్చయించుకున్నాడు. అఆలావుపాటి కౌన్సిలరు తన కష్టగాధ చెఫపుతూండగానే ఈ అనుమానం ఎక్కువయింది. వల వేసారు. ఆ ెలివితక్కువ 'మొద్దుకోసం కాదు. ఆ వెరిబౌగుల వాడికోసం వలపన్నారని ఒక సెకండయినా ఊహించుకుని కనుముల గడం కామన్‌ కి రుచించలేదు.

ఇక ఆ పోలీసు బంటును కర్‌ నా వైలుస్టేషనులో ఆాండ తింటూంపే మ్తూసీనట్టు క మన్‌ కి జ్ఞాపకం వచ్చింది. ఆ దృశ్య

$38

మంతా కళ్ళకు కట్టింది. తార్భడ అతని కోటుమిదికి కారింది. చినిగిపోయిన బడ్డలు కట్టిన ఒకబాలిక అతని పక గానే నుంచుని తాండవంక చూస్తోంది. ఇద్దరికీ ఆకలి మండిపోతోంది. అందుకనే ఆ మనిపీ. తనను తరుముకు వస్తున్నాడని ఊహించలేదు. కోమన్‌ మనసు ఇతర విషయాలలో లగ్నమయిడింది. ఇంతకీ పోలీసుబంటు అదృష్టవంతుడు ! తలుపు పక్కనుంచి జారుకుంటూ వికటంగా ఎందుకు నవ్వాడో కామన్‌ కి ఇపుడు అర్ధమయింది.

ఈ విషయం _ పరీతకు వెట్టి తేల్చుకుందామని వామన్‌ నిశ్చయించుకున్నాడు.

టోపీ సర్దుకుని, కోటుగుండీలు పెట్టుకుని లేచాడు. శాస్టెన్‌ అదున్దాపడ్డాడు. తొందర తొందరగా జేబులోకి కుడిచేయి పోనిచ్చి లేచి నుంచున్నాడు. రివాల్యరా ! ఈల! ఈలవేస్తే రైలులో ఒక్క-డెక్కడ దాక్కున్న పోలీసులూ చక్కా వస్తారు. బంటును ఒక్కడినే వెంట పెట్టుకుని కాన్హెన్‌ ఇంతదూరం (ప్రయాణం ఎలా చేస్తాడు 1

చామన్‌ కిటికీ దగ్గిరికి కదిలి వెళ్ళి, పోలీసు కానైన్‌ను శాంత పర్చడానికి టోవీతీసి కోటుదగ్గిరనా లాక్కుంటూ కూర్చున్నాడు.

ఇక అనుమానం లేదు. వచ్చే స్టేషనులో అతనిని అరెస్టు "చేసేస్తారు.

సీటుమోద నై ళ్ళ రాకపోకల పట్టిక పడిఉంది. వామన చానినితీసి పుటలు తిరగవేయసొచాడు. కాస్టెన్‌ కునుకిపాట్లు పదు తున్నట్టునటిస్తూ తనను షరిశీలిస్తున్నాడని వామన్‌ [గహించాడు.

వొరోనెజ్‌-మాస్కో-వెదకుతున్నది కనిపించింది.

వొరో నెజ్‌, అటోజ్కా, (గ్రైస్విటస్కోయే, గాయి స్కాయ్తా బెలియనో, మాస్కోవళకా, (డ్రయాస్త్కీ, (పిబిట్కోవో, (గ్రియాజీ లం అఆటోజ్కా- (గియాజీ మధ్య, స్టేమనులలో రైలు ఆగదు. అ టోజ్కా- వెళ్ళిపోయింది. అందువల్ల [గ్రియాజీలో అరెస్టు చేస్తారు.

$3

"రెండుగంటల ఇరవయి. నిమిషాలలో (గియాజీ 'చేరుకుం టారు. ఈ లోపలే వదోవిధంగా ఈచిక్కు. తప్పించుకోవాలి.

'వొక్కా- చేతులలోకి చేతులు పోనిచ్చి, స్వస్థతగా కూర్చుని మనసును లగ్నం చేయాలని కళ్ళు మూసుకున్నాడు. కాని అతనిని ఆలోచించని స్తేనా !

“దూడండి” అన్నాడు కౌన్సిలరు సానుభూతిగా మృదుల స్వరంతో “యిక్కడ వుక్కబూసి చస్తూంశే, మోారు కోటుదగ్ధరికి లాక్కుని యెలా వుండగలుగుతున్నారు ౪

“మన్యపు జ్వరం” అని వామన్‌ సమాధానమిచ్చాడు. జ్వరం తగలడంవల్ల నొంతు చెడిందా అన్నట్లు అతని గొంతు గద్ద దికమయింది. “నేను టర్కీస్తాన్‌లోని మెర్యోలో పనిచేశాను. (వతిసంవత్సరం అక్క-డి పటాలంలో సగంమంది యీజ్వరంతో చస్తూవుంటాకు. నాకూ యీజ్యరం పట్టుకుంది. క్వినయిను మింగీ మింగీ తగని చెవుడు వచ్చింది. యులాంభం 1 ద్వరం వదలలేదు.”

“కినయిను . పుచ్చుకుంశునా శీ అన్నాడు కౌన్సిలరు పెద్దగా చప్పుడు అయేటట్టు చప్పట్లుకొడుతూ. “*సిసలయిన జ్వరం యీ మందు నీళ్ళకు తగ్గుతుండా 1! నాసలహో విన్నారా వారం రోజులలో తగ్గిపోతుంది. నాదీపూచీ. వెద్దవెద్యమేమికాదు. నలు గురికీ తెలిసినమంబే. సాలిగూడు [” కామూ (ప్రత్యుత్తర మివ్వ "లేదు, సీటుకు అనుకుని కూర్చున్నాడు.

“స్తాల్రిపూడా 1 అని కాన్సెన్‌ అడిగాషకు మాట (పతిధ్వ నించేటటు.

లు

కాన్సిలము కాగా కండలేరిన మెడ వంచాడు. అతివిన యంగా. [(పశ్నలో న్నేపహాము, చనువు ద్యోతక మవుతున్న్నా ాన్టైన్‌ శేసి చూడడానికి శై ర్యం చాలకపోయింది,

“సరిగా అంతే” అని తొందర తొందరగా (ప్రారంభించాడు. “మామూలు సౌలిగాడు యేయింట్లో నయిశా దొరుకుతుంది.

" $40

అందులో దుమ్ము, పురులువుంచె శభ ంచేసి, వుండచుట్టి పర గడపున తీసుకోవాలి. వారంరోజులలో జ్వరం అయిపు లేకుండా పోతుంది. వినివించిండా * ఈ ఆఖరి (ప్రశ్న సహామ౯ను సంబోధించి వేసిందని స్పష్టమవుతూనే ఉంది.

*ఆ వినిపించింది అని చావు జవాబిచ్చాడు క ళు "తెరవకుండానే. *పరగడుపున గూడు వుండజుట్టి మింగాలి కాని యీశణంలో వేలే విషయం ఆలోచిస్తున్నాను. లు (వయా ణంలో యొవరికయినా జబ్బు చేస్తుందనుకో- అందుకని ఎక్సు (వెస్‌ లెలులో (వత్ఫేకంగా జోగీలో పక్క డాక్ట రు మందులు, వుంశు చావ్రంటుంది. జ్వరం యింకా తీవమయితే పక్క-మిోదికీ మారు నన్ను జేరుస్తారుగదూ?)

కాన్చిలరు వదో చెప్పబోయాడు. కాని కాన్హై౯ అడ్డు వచ్చాడు. అతని స్వరంలో సంతోషం, విశ్వాసం ధ్వనించాయి.

“అవ్రును, మోకు సేవ చేయడం మహాభాగ్యంగా యెంచు కుంటాను. పక్క-మిదికి తీసుకు వెళ్ళమంటా రా? అనవసరంగా బాధ పవడడ మెందుకు

'చామ౯ా కృతళ్ణత తెలియశేస్తూ, “యింకా. కానేపు మాస్తాను. మానాన్న గారి వైద్యుడు (పొఫెసర్‌ జకారి౯ అన్నిటి కంయె ముఖ్యమయింది, అందులోనూ మందుకంశు మరీ ముఖ్య మయింది జబ్బుగా వున్నాననే భావానికి లోనుకాకూడదనేచే అని చెపుకూండేవారు. యేమయినొసరే నిమ్మళిస్తుందని యెవరికి వారు ధ్రైర్యం చెప్పుకోవాలని చెప్పారు. అది నా మనసులో నాటుకుపోయింది. పడక'వేసే ముందు జబ్బుగావుందనే విషయం మం చేపోవడానికి యత్నించాలి.” అన్నాడు.

“బల్కే బలేగొ అని కౌన్సిలరు పొగిడాడు. “ట- బతే నియమం! జారుచ్మకవ_ర్తిగారు జకారి౯నిచేత వైద్యం చేయించు కునేవారంకే వూరికే చేయించుకున్నారా! “జబ్బు నిమ్శుళించాలని నిశ్చయించుకోవాలి.” యిది బాగా శ్షాహం పెట్టుకుంటా. బలే!

(18) కేశ!

మీదయినా యింకో పనిమాద మనసును మళ్లిస్తే సరి. యేపని మాద మళ్ళించాలి! చీట్ల పేక అయితే మజాగావుంటుంది నాదగ్గిర కలేదు, యేంజేస్తాం

ఫాదరీ హకశాత్తుగా దగ్జాడు.

“జక నాదగ్గిర వుండాలి”

“*అదృష్టమంశే లులా కలిసీ రావాలి 1 మూరు బలే గొప్ప వారు! సరే, కెకి తియ్యండి. ఆట యీ పళంగానే మొదలు చఉడదాంలొ

ఫొదరీ బనీను వైకిఎత్సి పంట్లాం జేబులోంచి "ళెండుపేకలు పెకి తీసాడు. *“డియోసె జూ౯ న్యూస్‌” అనే వానర్తాష్మతిక "కాగితం ముక్క-లో అవి చుట్టిఉన్నాయి. జ్మాగతగా వై కాగితం ఊడదీసి కాన్సిలరుకు అందించాడు. క"న్పిలరు వాటిని ఒడుపుగా కలిపాడు. నిశ్చింత (వస్ఫుటమయింది.

“యీంఆట ఆడదాం! మకావన్‌. మేజ కొద్దిగానే పెట్టు కుందాం. ముక్క తీసుకోండి

ఇంతలో కాన్టైల అడ్డువచ్చి, (గ్రతిమాటా జ్మాగతగా గంభీర స్వరంతో మాట్లాడుతూ.

ళ్‌ స్థానంలో వేను కూర్చుంటాను. మిరు యలానో బయటికి చూడడం లేదుగడా ! నాకు యీ శీతాకాలపు (పకృతి దృశ్యాలన్నా? మంచు, "జీవదారుచెట్లు అన్నా మహో ఇష్టం.”

“రైతు సోదరుడు బండిని గట్టి రయమున సాగెను జాడనుబట్టే "

*నాలుగునోడల మధ్యా వుద్యోగం చేసుకునేవాడిని. బయ టికి తిరగడానికి వీశ్లేదు.”

$ేత2

“శ్చ అలాణేి అని ఫాదరీ వెంటనే తలటోపాడు. అఆ మరు తణంలో ావ్లు౯ మోకాలికి కావ్చై౯ కాలు బరువుగా వచ్చి తగిలింది. *మిరుకూడా ఆడరాదూ1? మీ వాగుకోసమే చెపు తున్నా

కన్ళాజ్రే ఆరంభిద్దాం” అని చామ౯ా నిస్త్రాణగా సమాధాన మిచ్చాడు. “యిటబే నాకు తగిన జెషధమేమో!)

అఆ సమయంలో అతని మనసులో ఒక అలోచన తళుక్కు ముంది ఒక ఎత్తు. ఈ పేశాటమూలంగా అవసరమయిన అవ కాశం చిక్కుతుంచేనో., నిజానికి...

విసనక్నరలా వి_స్తరించుకున్న 'పేకలోంచి ముక్క తీసుకోవ డానికి చేయి జాపాడు. కాసె వేళ్ళువచి సే తగిలాయి. ఆహ్వానం కోసం ఆగకుండా చామ౯ ముక్క తీసుకుంటూంకే చిటికెనవేలు వంచి తానూ ఒకటి తీసుకున్నాడు. ఆ వేలికి పచ్చలు పొదిగిన సన్నటి ఉంగరం ఉంది.

“అరకు తొమ్మిది. అన్నిటికంటె పెద్దది. నాదీ గెలుపు అంటూ తానొక శేస్తులాగా మాట్లాడాడు. అతని | పవర్తనకీ కంఠ స్వరానికీ సరిపోయింది. *బల్ల బదులు యేం వుపయోగిడ్దాంో

సామాను అరమాదకు అతని దృష్టిపారి, కామ౯ సూటు శీసుమోద నిలిచింది. పెదవులమోద మందహాసం తాండవించింది.

ఆ సూటుశేసు తగిపోతుంది. తలకిందులు చేస్తే బల్ల లాగానే వుంటుంది. యిది మాడా *” అని ఫాదరీని (పశ్నించాడు.

ఫాదరీ తలెత్తి చూసి నిట్టూర్పు విడిచాడు. ఆ నిట్టార్చులో విచారము, అసూయ మిళితమయి ఉన్నాయి.

“అబ్బే! నాదికాదు. అంత ఖరీదయిన సూటుశేసు నాకెక్క.డిది ! ఆ వెద్దమనిపిది.”

కాషె౯ పెదవులమోాది మందహాసం ఇంకా స్థయిర్యం,

లు థి "జ్వేమం పుంజుకుంది. 143

కక్టిందకు దింపుతాను .,.”

ముని వేళ్ళమిాద 'కేలికగా లేచి నిలబడి సూటుకేసు కిందికి దింపాడు. అతనికి 'పతీదీ తడిమిచూడడం అలవాటు, ఆ అలవాటు [(పకారమే సూటు*ేసు అడుగుభాగం తట్టి మూసాడు.

“్రవ్బను, చాలా ఖరీదయిం బే, విజేశాలలో తయారయిన చానిలావుంది.

“అవను. విదేశాలలో తయారయినదని స్పష్టమవుతూనే వుంద అని కాష్టెన్‌ అభిప్రాయం రూఢిపరిచాడు కౌన్సిలరు. పెద వులమిద నవ్వు వణికింది.

సీట్లముధ్య స్థలంలో సూటుేసు నిలువుగా పెట్టారు. దారి బందయిపోయింది. కా్టైన్‌ జఉజానిమోద గట్టి నమ్మకంతో చేతులు వెట్టి కాళ్ళతో ఒడిసిపట్టి మొదటిసారిగా. వామళా. కళ్ళల్లోకి సూటిగా చూసాడు.

ని పేకాట

సూటుకేసు అడుగు రహస్యంగా తొలగించవచ్చు. కాన్దైన్‌ తట్టి చూసినపుడు ఈ రవాస్యం పసికట్టాడా! పసికట్టినౌ కట్టక పోయినా దానినిమ్యతం చేయి జారనివ్వడు, సూటుశ*ేసుకు న్‌ళ్ళు వదలుకోవలసిం చే. అదృష్టవశాత్తూ చట్టవిరుద్ధమయిన సాహిత్యం వమి అందులోలేదు. (డ్రాయన్లు కాలస్ష,. మైయి ... ఇత్యాది మ్మాతమే ఉన్నాయి. కాన్హన్‌కి ఈ విషయం తెలిసిఉంకే కండలు "లేన కాళ్ళతో సూటుశేసును ఒడిసీ పశ్టేవాడుకాదు. బహుశా ెద్దలాటు దొరికిందని సంబరపడుతూ ఉండిఉంటాడు. కోటు తీసేసు కోలేదు. *మికూ జ్వరంగావుందా!” అని అడిగితే?

144

కాస్టెన్‌ నిర్ణత్యంగా జేక కలిపాడు. తెల్లటి వేళ్ళతో సున్ని తంగా పేకముక్క-లను విడదీస్తూంకే కౌన్సిలగు సంతోషంతో, దయ సంపాదించాలనే అభిపాయంతొ వాటివంశే చూసాడు. ఇక ఫాదఠీ జేబులోనుంచి గుప్పిళ్ళతో రాగి వెండి నాశేలు తీసి (ఆ జేబుకు అంతులేనట్టుగా బౌమన్‌ కి తోచింది) పక్కన వార్తా ప్యతికలమిద నీటుగా బొాత్తులు వెట్టాడు. ఆ తరవాత వయ్యారంగా మెడలోని బంగారపు నొలుసుు గొలుసులోని శిలువ మెడ నెనకకు, తోజేసుకున్నాడు.

“అ-ేమిటి అలా వెనక్కి. వేసుకున్నారు

“అంతేలే” అన్నాడు విచారంగా ఫాదరీ తను చేసిన పనికి చింతిస్తున్నట్టు, “మన రతుకుణ్ణి శిలువ వేసారు, యిక ేకలో శిలువ వేయడం తురుఫులోనేగా. ఏపుమోద పడివుంశు జేకాట చూడలేదు.

“పదిరూబుళ్ళు” అన్నాడు కానన్‌ సంతోషంతో, ఫాదరీని చీకను కొయ్యనిస్తూ.

ఆట [పారంభమయింది. గియాజీ చేరుకోవడానికి ఇంకా గంటానలబై రెండు నిమిషాల వ్యవధిఉింది.

రైలు చక్రాలు ఎవరితోనూ తమకు నిమిత్తం లేదన్నట్లు వరస తప్పకుండా మోగుతున్నాయి. మాస్కి చినిగిపోయిన కను గబగళభా కలిపారు. కిటికలోనుంచి ఎత్తయిన చెట్లు మంచుగప్పి, అంతులేని కోసు నోడలా కనిపించాయి. రైలు వేగం బాగా తగ్గింది. నామన్‌ మంచుగప్పిన కిటికీకి దగ్గిరగా మొహం _ పెట్టాడు. వెంటనే కాస్టెన్‌ శరీరమంతా. తిప్పి కూమన్‌ను అనుసరించాడు. కాని కిటికీ అవతల అసాభారణంగా వమిలేదు-మంచు, అడవులు, ఆకాశం, అంతే.

*యమ్హ్రీవ్వుట్రి మూస్తున్న్నారు! అక్కడ యీం వుంబేం”

చామన కఇకిలించాడు. కాన్చె౯ కంఠస్వరంలో ఆదున్చా స్పష్టంగా నోచరిస్తోంది.. కాస్త హోాస్యంపట్టించక ఊరుకోలేకో పోయాడు.

రో

“ళ్చన్సివించలా! రూక్‌ పములు యిలా యెగురుతూ వెళ్ళాయి”

“గ్రూక్‌లా” అన్నాడు ఫాదరీ. “అసంభవం! యిది తగిన బుతువుకాచే! 39

చామన్‌ కౌన్సిలరువేపుకి వంగి, “మళ్ళీ జ్వరం ముంచుకు వచ్చేస్తున్నట్టుంది. కిటికీదగ్గిర కూర్చుంకే చలిగాలి విపరీతంగా కొడుతోంది. మిస్థానంలో కూర్చుంటాను.” అన్నాడు.

"ధవ శ్రంద గ్ర! చలిగాలి యింకా విపరీతంగా కొడుతుందిల అని కాస్టెన్‌ వెంటనే పౌచ్చరి*చాడు.

కాని అప్పటికే కౌన్సిలర్‌ చామన్‌మాట పాటించి. అేచి నిలబడ్డాడు. శఇశామన్‌ వెళ్ళి కౌన్సిలర్‌ స్థానంలో కూర్చున్నాడు. ఇదివరలోలాగానే కాన్చైన్‌ పెదవులు ఆతురతతో గుంజుకుపోవడం చామన్‌కు సంతృప్తి కలిగించింది.

“తెల్లటి చెక్కమిద నల్లటి అతురాలతో న్పేషనుపేరు- ఉస్మాన్‌, కిటికీ పక్కనుంచి తళుక్కుమనిపోయింది. ఇక గంట కూడా వ్యవధిలేదు పరిస్థితిలో వమూన్చేమారాలేదు.

తగు సమయం వచ్చేలోపల అటలోనుంచి లేచిపోకుండా ఉండడమే ఇపుడు (పధానవిషయం. అ సమయంలోపలే గనక దగ్షిరఉిన్న డబ్బంతా ేకాటలో ఓడిపోతే పేకముక్క-. తీసుకునే టపుడు కామన్‌ మనసులో తారాడిన ఎత్తు భగ్నుమయిపోతుంది. ఓడిపోవడం పెద్ద కష్టంకాదు. దగ్గింఉన్నది బహుకొద్ది. కీన్‌లో నైలు ఎక్కేటప్పటికి "జేబులో అయిదురూబుళ్ళు మాత్రమే ఉన్నాయి. చిల్లరఖర్సులు పోను అంతవరశే మిగల్బకలిగాడు. తక్కిన ఆటగాళ్లు తడవతడవకీ పచేసిరూబుళ్లు ఒడ్డుతూంకే. ఎంత సీపు కొను ఆడగలుగుతాడు! ఫాదరీమ్మాతం "తెమలనియ్యకుండా ఆట ఆడుతూ పరిస్థితిని కాపాడుకుంటూ వస్తున్నాడు అప్లే ఒడ్డడం "లేదు. చిన్నిబొత్తి- యాశ్రైకోపెక్కుల బాలత్తి సూటుశేసుమిదికి జరుపుతూ నిట్టూర్చి తగని అలోచనలో పడేవాడు.

146

ఆఖరి ఆట!

అట మొదలుపెట్టిన తరవాత మొదటిసారిగా డబ్బు ఊరిశే దొర్లిపోతోంది. అంతవరకు మూడోవరస తిరోలోగా ఒకటో వాడో ఆెండోవాడో మూడోవాడో కొన్షుసేవాడు. ఈ తడవ వడుసార్లు వరస తిరిగి కాప్టెన్‌ వంతు వచ్చింది.

బహు నేర్పుగా ఆడాడు. గ ట్రిగా ఊవిరి వీల్చాడు. కొంజకె మోసాలు మెరిసిపోయాయి. మనసంతా ఆటమిీ టే లగ్న మయింది. ఆట [పాణం అయిపోయింది. బలం ఎక్కు_-వయింది. అదృష్టం పండింది. ఫాదరీ బొత్తులు, కౌన్సిలరు నోట్లు సూటుేేసుమోద కుప్పగా పడిఉన్నాయి. పాదరీ ఉన్నదంతా ఒజ్జేసాడు. మొత్తం "ండువందల రూబుళ్ళు అయాయి,

“రూపం టెం ఒడ్డండి.”

కౌన్సిలరు తల పంకించి శెండు పాతిక రూబులు నోట్లు ఒడ్డాడు. చామన్‌ ఎవరికంటా పడనీయకుండా మిగిలిన ఒక్క పచ్చ రూబులునోటూ లావుపాటి జేబుపుుస్తకం కిందకి తోసాడు. నీటు మోద పుస్తకం అందరికీ చక్కగా కనిపించింది. వామన్‌ రహదారి చీటి అంచుపైకి కనిపిస్తూ కాన్టైక్‌ దృష్టిని ఆకర్షి చింది.

“గుడ్డిగా ఆడేస్తాను. ఆవిధంగా అయితే అదృష్టం తోసుకు వస్తుందేమో ! మేజు సంచి కిందవుంది.”

ఫాదరీ ఆలోచనలో పడ్డాడు. చరి లో మతబోధ చేసే టపుడు ఆత విశ్వాసంతో, (పతిధ్వనించేటట్టు మాట్లాడినళ్హు హఠా త్పుగా అన్నాడు. “వొడ్డు తాను.”

“ఆ్రం్వు తే ఒడ్డుతాను నేను” అని సూటుకేసుమోద మూడు వందల రూబులునోట్లు విడదీసి పడ'వేసాడు. వాటిని చూసేసరికి కావ్సెన్‌ కళ్ళు, కౌన్సిలరు కళ్ళు ఇారపంతో ణి అసూయతో వెలిగి పోయాయి.

క్రీత7

విశ్చైలో నిశ్శబ్దం రాజ్యంచేసింది. కుడికన్ను కుంచించి, చీకముక్క- మూల కొంచెంఎ త్తి ఫాదరీ చూసాడు, తొమ్మిదో, ఎనిమిదో అయిఉంటుంది. ఇక దానికిమించిన ముక్కు అఆ ఆటలో "లేదు. కాని అది తొమి ్రదీగొదుః ఎనిమిదీకాదు.

కాస్టెన్‌ నిట్టూర్చి! “ర్చిలవ ఆజకలోనించి ఒకముక్క- కొను క్కుుంటారాట” అని అడిగాడు.

శాన్సిలరు ఒకముక్క- లీసుకుని ఆలోచించాడు. ఎక్కువగా ఉంది. ఇంకోముక్క- కొంశు మొత్తం తొమ్ముదవుతుంది. కొన డవమూా మానడవూ? లేక ఉన్న అయిదుతో తృ _ప్రిపడడవూ!

ఫాదఠరీ అరచేతితో పెరిగిన గడ్డం సవరించుకుంటూ ఉఊోగి సలాడాడు.

జామన్‌ లేచి నిలబడి అన్నాడు:

“నా చేతిలోనున్న బే చాలు. నేను కొనదలచుకోలేదు- ఒక నిమిషం అట్లా వెళ్ళివస్తాను. మరుగుదొడ్డి కుడినైపునే వుందికదూ”

కళ్టరో్టీ వెట్టువోండి” అన్నాడు ఫాదరీ. ముక్క_లు పట్టుకున్న కాన వేళ్ళు కొద్దిగా వణికాయి. *నడవలో చలిగావుంది.

“మే పరవాలేదు. సెకనులో వచ్చేస్తాగా. సమయానికి తిరిగి రాకపోతే నాముక్క- తిప్పండి.

జకళొయ్యడం అయింది. ఫాదరీ భేవడానికి వీశ్లేదు. ఆ సమయంలో ఆట ఆపడం సాధ్యంకాదు. సరిగ్గా ఇచే బౌమన్‌కి కావలసింది. ఫాదరీ అట మానేసే ఒడ్డిందంతా దండగయి పోతుంది. మేజుమాద నాలుగువందల రూబుళ్లున్నాయి. అంత మొత్తం కాస్టెన్‌ చచ్చినా వదులుకోడు.

కామన్‌ తలుపువై పుకి బయలుదేరాడు, కాన్సన్‌ మొహం కనిపించలేదు. అతని వెనకనుంచి ఉదేకంతో బొంగురుపోయిన గొంతుతో కౌన్సిలరు, “యింకోముక్కటి అన్నాడు.

శ46

సరిగ్గా ఆ సమయాన్నే ఇస్పేటురాణి సూటు కేసుమిద వచ్చి పడింది. ఫాదరీ భయంతో కీచుమని అరిచాడు. కాన్హెన్‌ హృదయం సంతోవంతో చిందులు తొక్కింది.

“దూడకుండా యింకోముక్క_ యియ్యిొ

నడవలో ఎవరూ ేరు. కాస్తయినా చప్పుడు కాకుడాం నడిచి వెళ్ళి మరుగుదొడ్డి దాటి వామన్‌ కుడివైపుకి మళ్ళాడు. చలికి బిగుసుకుపోయిన ఇనప తలుపు లాగాడు. కదలలేదు. కాళంవేసారా? బఫరుమిది వెక్కి.వెళితే ! పిడి పుచ్చుకుని మళ్ళీ లాగాడు. లెండో మాటు గట్టిగా లాగేసరికి తలుపు శ్మిధుమని "తెరుచుకుంది. చలిగాలి రయ్యిమని వచ్చి కొట్టుకుంది. అక్కడక్కడా తోపులు, మంచు భారంతో చిత్తడి నేలమిదికి వంగినచెట్లు కనిపించాయి. చివరి మెట్టుమోది జూరీ ఒక్క-ఉరుకు ఉరికాడు.

ఖీ |! భీ ఖీ

“య్వైనిమిదా + మీాబే ఇెలుపుో

ముభౌవం నటిస్తూ వణికే చేతులతో పేకముక్కలు సూటు శీసుమోద పాచేసాడు, కాష్టైన్‌, పాదళీ నోట్లు, చిల్లర డబ్బులు పోగుచేసుకుని, అత్యాశతో నామన్‌ సంచివైకి ఎత్తాడు. మాసిపో యిన రూబులు నోటుమిద వేలుతో పొడుస్తూ ముసిముసి నవ్వు నవ్వి, ళ్పల్రే పెద్దమనిషి. | +. యుద్ధ కార్యాలయాధికారి కూడాను" అన్నాడు,

కాని కాన్టైన్‌ ఈ మాబలు వినిపించుకోలేదు. గలగలలాజే గ్యురపుతట్టు ముళ్ళు (ప్రతిబంధకంగా ఉన్నా సూటుేకేసు మోీదుగా చాటి వెళ్ళాడు. ఆ దాటడంలో అతని కోటుతగిలి ఫాదరీ ”లుచు కున్న డబ్బంతా కింద పడిపోయింది. ఎడమగుము (2 అవతల నడ వలోనుంచి అఆ గలగలకు జవాబుగా తట్టుముళ్ళు గలగల లాడాయి. శీవకులు కూర్చునే 'పెళ్లైలోనుంచి ఇద్దమ సాన్టైంట్లు గబగవా

(19 140

చక్కౌా- వచ్చారు. వాకివెనకనే కాలకులోకి తల దూర్చుకుని పోలీసుబంటు భయంతో గజగజలాడుతూ. వచ్చాడు. కానైన్స్‌ మొహం చఛిట్లించుకునిి తనవెంట రమ్ముని సై గచేసి మరుగుదొఎ వైపు బయలుచేరాడు. మెల్లిగా నడుస్తున్న పోలీసు సాన్టెంట్లను చాటి వోలీసుబంటు నడవ మధ్యలో కొప్పెన్‌ను కలుసుకున్నాడు. కావెన్‌ తలుపువిడి తిప్పాడు మరుగుదొడ్డి తలుపు తెరుచు లు కుంది. అందులో ఎవరూ కనిపించలేదు. " శాన్‌ గ, రున వెనకకు తిరిగాడు. బంయిు భయంతో గుడ్లు ల ( గ్‌ తిప్పాడు. “వాడు యెక్క-డికి వెళ్ళాడు 1” అని బొంగురు నొంతుతో ఆ అధికారి ముక్తసరిగా అడిగాడు. జవాబుకోసం ఆగకుండా విడికిలి చిగించి ఆ పోలీసుబంటు మూతిమాద ఈడ్చి చచ్చేటంత దెబ్బ కొట్టాడు, న అల్లంమర్చా అమ్మే క రవాడు గా లోతుగా, మెత్తగా దుప్పటి పరిచినట్లు విప్పుకున్న మంచు మిద బౌమన్‌ వెళ్ళిపడ్డాడు. అడవి అంచునడఉిన్న చిత్తడినేల "వెంట కుప్పలుకుప్పలుగా పడ మంచుమిోదికి రై లుకట్టమోదనుంచి య్‌ య్‌. లు కిందికి సురఖీతంగా దొన్హాడు. నైలు గర్జిస్తూ వెళ్ళిపోయిన తరవాత లేచి నిలబడ్డాడు. కణతలు మందంగా కొట్టుకుంటున్నాయి. మోకాళ్లు, బుజాలు, ఎదురురొమ్ముు నొప్పి పెట్టఫాగాయి. అదురుబెబ్బకు వికార పెట్టింది. నోరు చేదెక్కి౦ది గొంతుకలో నొప్పిబయలు చేరింది. అయిశేనేం, తప్పించుకుని బయటపడ్డాననే సంతోషంతో మనసు స్థిమితపడింది. [150

అల్లం మిశాయి అమే 9 కురవాడు పాడినసపాట జ్ఞాపకం వచ్చి ౧ ంది:

ఆకొన్న ఎలుగులా ఉన్నావులే నీవు నన్నుకూడా నమిలి మింగజూస్సున్నావు కుంచేలునే పరుగు పంచెమున గలిచాను ఎందుకీ అడియాస అందనుకద నేను!

ఆ చిత్తడి నేలమీద అతనిచుట్టూ అక్కడక్కడా కొండ రావివె్యై గాలికి ఊగులాడుతున్నాయి. ఆకులు రాలిపోయాయి. వంగిపోయాయి. చలి విపరీతంగాఉంది. శీతలం చెవులను చేతులను కరిచివేస్తున్నట్టుంది. కోటు జేబులోనుంచి గుండటి గొ ెపిల్ల చర్థ్శుంటోపీ తీసి "పెట్టుకున్నాడు.

“:ఒక్క_నిమిషంి వామన్‌ తనలోతాను అనుకున్నాషుం *ఆల్రోచించుకోవాలి ”

రైలు బోగ్‌ తలుపులు ఈ _వెఫపుశే తెరచుకుంటాయి. ఇనామన్‌ కోసం గాలించడం పారంభి స్వే, (పారంభి_స్తే కాదు, (పారంభించినఫుడు పోలీసులు ర్రైలుమాగ్దానికి ఈవేఫునే వెదుకు తాకు. అవతలివేపుకు చేకుకోవడం మంచిది. అంతేకాదు. ఆ (ప్రాంతం వదిలిపెట్టి నైరుతి రైలువూర్తం చేరుకుని యెలెట్స్‌కు కైలు ఎక్కాలి. అక్క-డినుంచి మాస్కో. వెళ్ళడం ఏమంత కష్టం కాదు,

సన్తే బాగావేఉంది, కాని డబ్బు ఎక్కడ వమా చేతిలో చిల్లిగవ్వ లేదు. చేతిలో ఉన్న దం ల్లా్రీోట్‌ట్తుతకకని ఏరటయ్బి. * పడడానికి బోగీలో వదిలిపెట్టి వచ్చాడా ఖా ల

(46 ౫ంటర/86| 151 త వ సు ప్న్న స్టార్‌ ఫ00 ఈ

ఇలా ఆలోచించి వామన్‌ ఇకిలించాడు. బోగీలో వదిలి ట్టి వచ్చింది పెద్ద మొ _త్తమేంకాదు. సంచిలో ఉన్నది ఇంతాచేస్కే అయిదురూబుళ్ళే. జేబులో చెయి పెట్టి హాసు కున్నాడు. ఖాలీ! సంచి చూడడంకూడా అనవసరం. మహాఉింకేు ఇరవయి అయిదు ఫోచిక్కులు ఉంటాయీమో!

వమయినాసళే ముందుకు సాగిపోవాలి. తోవలో వదో ఒక నూర్టం తోచకపోతుంది ॥

కోటు చేశులలోకీ, కాలరులోకీ దూరిన మంచుకరిగి కాలు వలుగట్టి కిందికి జారుతోంది. సాధ్యమయినంతగా మంచును విది లించి పానేసి గట్టుఎక్కాడు. అవతలవేపున అడవులు పల్చపల్పగా ఉన్నాయి. వామన్‌ కిందకు జూారకూడదనీ సాధ్యమయినంతవరకు ఆచూకీ తెలియసీయకూడదనీ _ నిశ్చయించుకున్నాడు. స్షీ పర వెంబడే వొరోనెజ్‌ దిక్కుగా బయలుబేరి నడక సాగించాడు. కొంతదూరం వెళ్ళేసరికి కుడీ చేతివేపున అడవిలోకి కనిపించీ కనివిం చని కాలిజాడ పాడగట్టింది. మంచులో కాలిజాడ సన్నగా మెలి కలు తిరిగిఉంది. వెడల్పాటి బూట్లు తొడిగిన భారీమనిమీ వేసి పోయిన అడుగు జాడలవెంకే సాధ్యమయినంత వేగంతో నడవ సాగాడు. ఆ అడుగు జూడలు ఎన్నడో పడినవి. ఆ కాలిజాడవెంట ఎక్కువగా జనం నడవరని స్పష్టమవుతూనే ఉంది. పలాయనం చిత్తగంచేటపుడు దారిలో మనుమవులను కలుసుకోవడం అంత (పమాదం వదీలేదు. పాడుపడిపోయిన తోవలవెంట వెళ్ళడం ఉ_త్తమముయిన పద్ధతి.

ఆ కాలిజాడ అడవిమధ్యకి అతనిని తీసుకు వెళ్ళింది, చ్రాగా వంగి నెత్తికి తగులుతున్న కొమ్మలకు లెల్లటిమంచు పట్టుకు వేలాడు తోంది. సమిపంలో కాకి అరిచింది. బహుశా ఆహారంకోసం 'వెళుకుతోంచేమో?! "చ మన్‌కీ పొద్దు తెలియలేదు, గడియారం ఆగిపోయింది. లైలుకట్టమిద నుంచి కిందపడినపుడు అదురుదెబ్బకి గడియారం తీగ విరిగీపోయి ఉంటుంది. ఇది మరీ అధ్వాన్న పరిస్థితి.

[52

డబ్బులేకుండా (పయాణం చేయడమే (వయాస, న్‌ పాద్దకూడా "లియకపో లే చెప్పేదేముంది!

పీరికి కుంచేలు వేసుకుంటూపోయిన కాలిజాడ కోమన్‌ తోవకు అడ్డం తగిలింది. మెత్తటి పిరికిపాదాలు వంకర టింకరగా “వేసిన జూడశేసి చూసి చామన్‌ మందహాసం చేసాడు. కుంచేలు ఒక చోట ఉరికినట్టుంది. అక్కడ మంచు నున్నగా ఉంది. అంకేే అ కుంటేలు ఆచుట్టుపక్కల ఎక్కడో దాక్కుని ఉంటుంది. దానిని హడలుగొట్టడమా, మానడమా! చప్పట్లు కొట్టాడు. గాలి కదలాడడంలీబేమో ఆశబ్దం తుపాకీ ఓలి న శబ్దంలా ఉంది. మంచు ఎత్తుగా పేరుకున్న చోట చెట్లు పడిపోవడం గమనించాడు. వాటి వెనక కదలిక నవమీ కనిపించలేదు. ఎక్కడో దూరాన చెట్టుమాద నుంచి కాకిమ్మూతం అరిచింది.

జోరుగా నడవసాగాడు. పోనుపోను అడవి దట్టమయింది. కుంచేటి కాలిజడలు ఎక్కువగా కనిపించాయి,

ఎంతశేపటినుంచి నడుస్తున్నాడో! గంట రెండుగంటల నుంచా! అడవులకు అంతు లేనట్టుంది. చీకటిపడింది. చీకటిపడ డానికి రెండు కారణాలున్నాయి. ఒకటి; ర్యాతికావస్తుండడం; "రెండు: ఇక్కడ చెట్లుఎత్తు ఎక్కువ, దగ్గిర దగ్టిరగా ఉండడం; చివరకి ఎలాగయితేనేం నాలుగురోడ్ల్త కూడలికి చేరుకున్నాడు. ఎటుపోవాలి+! ఎడమవేఫుకా, కుడివేఫుశా! దిక్కులు తెలియడం "లేదు. చెట్లలో వంకరటింకరగా ఉన్న కాలిజాడను బట్టి (పయాణం చే శ్వే జరేోదింతే. వొరోనెజ్‌ ఎడమవేపున ఉండితీరాలి. అందువల్ల అతను కుడివేపుకు వెళ్ళడం మంచిది. మళ్ళీ అలోచించాడు. వొరోనెజ్‌ కి వెళ్ళడం "లేలికకాదూ! అక్కడ ఒక సానుభూతిపరుని ఇంట్లో సమావేశాలు జరుగుతూంటేవి. ఆ ఇల్లూ పోలీసు నిఖాలో పడకపోతే మంచి అవకాశం చిక్కుతుంది. అంతేకాకుండా వొరోనెజ్‌లో అతని స్నేహితురాలు ఉంది. జమిందారిణి. ఎక్కడా ఆస్కారం లేకపోతే ఆమె ఇంటికి చేరుకోవచ్చు.

153

ఆమెనుగురించి ఆలోచించగానే పెద్దగా నవ్వకుండా ఉండ లేకపోయాడు. ఆమెఇంటికి వెళ్ళడం తమాపాగా ఉండదూ ? ఆమె భర్త కచేరి గదిలోకి తాను (పవేశించడం ఊహించుకున్నాడు. ఆ కచేరిసావిడి రాజదర్చారులలోలాగా నేర్పుగా అమర 'ఏబడింబేమో! ఆ రోజుల్లో జమిోలు చితికిపోతున్నాయి, రాబడి తగ్గిపో యింది. జమించారుల పని నానాటికీ తీసికట్టుగా ఉంది. రష్యా స్మామాజ్య వ్యవస్థకు మూల_స్తంభాలలో ఒకటయిన జమిండార్‌ీ వర్షం ఆర్థికంగా పతనమయిపోతోంది. కచేరీగది కిటికీలకు కట్టిన సన్నటి తెరలు, వాటిమోద గొల్లపిల్ల లు పిల్ల గోవివాయిస్తూన్నట్టు, మెడలో రిబ్బన్లు కట్టిగే లేళ్ళు సమిపంలో మేత మేస్తున్నట్టు అచ్చుగుద్దిన బొమ్ములు ఊహించుకున్నాడు. గోడలవెంబడే బంగారుమలాం. చేసిన తిరుగుడు కుర్చీలు అక్క.డక్కడా ఒక వరసలో వేసి ఉంటారు. ఒకమూల పంజరం, పంజరంలో అకుపచ్చని చిలక శండిఉంటాయి. చిలక మాట్లాడలేదు. [బెమ్‌ విధానం అనుసరి శ్హే ఆ చిలకచేతా మాట్లాడించవచ్చు,

న్‌ , మంచిపం క్తులు నాలుగు అప్పగించు...”

వొరోనెజ్‌ దిక్కుగా వెళుతూ డాని ఎదుటి దిక్కుగా వెళు తున్నానని నమ్మి వామన్‌ చిరునవ్వు నవ్వుకున్నాడు. వొరోనెజ్‌లో ఆ జమించారును కలుసుకోవడం తిరిగి డఊోహించుకోసాగాడు. వారి సమావేశం, తాను అతనిదగ్గిర యాభై రూబుళ్ళు అప్పు పుచ్చుకో వడంతో ఆఖరవుతుంది. ఆ జమిండారుకు చెంపమిోసాలు. మొఖ మల్‌ వేస్ణుకోటు ధరించి ఉండవచ్చు. మాస్కో చేరుకోవడానికి పదిరూబుళ్లు ఉంశేచాలు, కాని యాభై రూబుళ్ళకంశు తక్కువ అడగడం తెలివితక్కువ.

శీతలం త్మీవమయింది. కన చీకటి దట్టమయింది. రైలుబండి వెళ్ళిన జూడలు కొంతదూరం వెళ్ళి "వెనకకు తిరిగాయి. చెట్లుకూడా పలచబడ్డాయి. వామన్‌ అడవి అంచుకు చేరుకున్నాడు.

మంచుకప్పిన ఊదాపాలాలు దిజ్ఞ శడలంవరకు వ్యాపిం చాయి. నత్ష్మతాలు కనిపించాయి. అక్కడ రోడ్డు రెండుగా

కకత

చీలింది. అడవి అంచును రాసుకుంటూ బండిచారి, కాలిజాడ ఎత్తు (ప్రదేశం వెంబడే "వెళ్ళాయి. కామన్‌ తటపటాయించకుండా ఎడమవేపు రోడ్డు పుచ్చుకున్నాడు. వొరోనెజ్‌ రై లుమాన్ష్లానికి సాధ్యమయినంత దూరంలో ఉండాలని అతని ఉనైశం.

పహాళాత్తుగా వీపు భాగంలో నొప్పి బయలు జేరింది. దానితో పాటు ఎడమమోకాలులో కూడా నొప్పి [పారంభమయింది. శరీరం బరువు మోజేసరికి చాధవెట్టింది.. నాలుగు అడుగులు “వేసాడో లేదో కుంటవలసి వచ్చింది.

-. ైలులోనుంచి దూకినందుకు తగిన (ప్రాయశ్చి _త్తమయింది. తరుచు ఇలా జరుగుతూనే ఉంటుంది. ఆ ఆవేశంలో బెబ్బ తగిలి నట్టు అనిపించదు. కాని అవేశం తగ్గిన తరువాత వకాలు విరగడమో, ఎముక విరగడమో, కండరం వాచి పోవడమో, బెబ్బలు తగల డమో తెలిసివస్తుంది. బామన్‌ నైలులోనుంచి దూకి చాలాసే పయిన మాటనిజమే. చీకటిని పట్టి తెలుసుకోవచ్చు. దూకినపుడు గడియారం రెండూ పదిహేడునిమిపాలకు ఆగిపోయింది. బెబ్బ ఎక్కువ తగలక పోవడం మూలంగా నొప్పికానరాలేదు, కాస్త జ్యాగతపడి, మధ్యమధ్య అగి వ్నిశాంతి తీసుకుంటూ, మెల్లగా నడిచి ఉన్నట్లయి లే ఇంతదాకా వచ్చేదికాదు + అలా చేయ కుండా పంచెపునడక ' సాగించాడు. 'లెక్కకట్టుకుంకు ఇరవయి అయిదు వెష్ట్రల దాకా నడిచినట్టు తేలింది.

పోరు బయటికి రాగానే "ాలునొప్పి పెట్టి, కుంటవలసీ రావడం మహాఘోరం అనివీంచింది. ఈ నెప్పి అడవిలో ఉండగానే వచ్చిఉంశు నడకకి ఊతంగా వచెట్టుకొ మ్మో వరిచి ఉపయో గించేవాడు. ఇక ఇప్పుడు మంచుకప్పిన పొలాలలో కుంటుకుంటూ నడవాలి. అసలు నడక మూనేయడంకంశు కుంటుకుంటూ నడవడం “మెకుగు. తరచు బండిగాడిలో కెలు జూరిపడుతూ లేస్తూ ముందుకు సాగిపోయాడు. -

శ 55

శీతలం అంత త్మీవంగా ఉన్నట్టు కనిపించలేదు. నత్ముతాలు “మెరిసాయి. ఆకాశంలో మేఘాలు కమా శ్రయిం మొహం కరిచి చాధవెడుతూ గాలి తీతమణంగా వీవసాగింది. సరిహద్దు డాటిన 'ర్యాతికూడా ఇలానే శీతలం మొహం కొరిశీసింది. మంచుతుపాను కది నాంచా ! ఈ (పదేశంలో పెద్దపెద్ద మంచుదిబ్బల మూలంగా వకచిగిని ఇరవయినాలుగు గ ంటలసేపు న్రైళ్ళన్నీ ఆగిపోయాయని ఇటీవలనే ష్మతికలలో చదివాడు. చుట్టుపక్కల (ామాలనుంచి -చలకొలది జనంవచ్చి పనిచేసినా ర్రైలుపట్టాలమోద మంచును తొలగించడం సాధ్యంకాలేదు.

ఇపుడే గనక మంచుతుపాను (ప్రారంభమయితే రైలుమార్గం బందయి పోతుంది. ఆ చుట్టుపక్క-లనుంచి తప్పించుకుపోయే అవ శాళాలు భగ్నమవుతాయి. ముప్పయి వెల కె వారంలో ఎక్యం-డా ఇల్లుగానీ గుడిసెగానీ లేదు,

గాలి ఇంకా త్మీవంగా వచింది. బూడిదరంగు మంచు మేఘాలు మంచుకప్పిన పొలాలమిాదుగా కదలాడుతున్నాయి. శాలునొప్పి సంగతి మరిచిపోవాలని యత్నించాడు. "వేగం హాచ్చిం చాడు.

దూరాన దీపాలు గోచరించాయి. రివ్వుమని గాలిలో కుక్కల మొరుగులు. వినిపించాయి. వామన్‌కి పొాగవాసన కొట్టింది. బహుశా ఏదయినా [(గామం అయిఉండవచ్చు. వెంటనే తను ఎంత అలిసిపోయిందీ, ఎంత ఆకలి గొన్నదీ గుర్తించాడు. ర్యాతివేళ [గామంలో (ప్రవేశించడం _పమాదం. అందులోనూ సై నికదుస్తులు వేసుకుని, జేబులో గ వ్వలేకుండా కుంటూకుంటూ (గాముంలో (పవేశించడం మరీ ప్రమాదం. ఇటువంటి వెనకపడ్డ (పబేశాలలో "3 తులు కొత్తమనుషులను అనుమానంతో చూస్తారు. గొప్పవంశా నికి చెందినవాడులా కనిపించేవారందరినీ శ్మత్రువుకింద జమకడ "తారు. నైతులు బీదవారికి, ఎంత తిరుగుబోతు లయినాసశే, ఆశ్రయ మిస్తారుగాని గొప్ప వంశీకులకు ఆశయం ఇవ్వరు. ఎంత బతిమాలు కున్నా చెవిటివానిముందు శంఖం ఊదినస్ట్రు. మనసు కరగదుం

156

చిజేలుమని తలుఫు వేసుకుంటారు. ఆ [గామంలోని పోలీసుల దగ్గరికి లీసుకువెళిలే అతనిపని ఏమవుతుంది

అందువల్ల [గామంలో (పవేశించడమనే (పశ్నేలేదు. ఆ విధంగా పట్టుపడడానికి సిద్ధంగా లేడు. _గామం పక్క-గా వెళ్ళి రోడ్డు ఎక గడంకంయె గత్యంతరం కనిపించ లేదు.

ఈ (పాంతంలో ఎందుకున్నావని ఎవరయినా (పశ్ని_క్తే తగు సమాధాన మివ్వడానికి ఆలోచించే ఓపికకూడా కామన్‌కు లేదు. ఎవరయినా తారసిల్లి తే వేలు "వేయకుండా మానరని అతనికి తెలుసు, -

కుక్కల. మొరుగులు.. స్పష్టంగా వినిపించాయి. చీకట్లో మినుకుమినుకు మంటున్న పచ్చదీపాలు ఇంకా విస్పష్టంగా కనిపించాయి. ఇక రోడ్డుదిగి పక్క-చారి పట్టవలసిందే.

సరివాద్దు చాటిన ర్మాతిలాగానే మంచుగుట్టలగుండా కాళ్ళీ డు కుంటూ పోవలసించేనా 1

ఇపుడు నడవడం _ సుళువుగా ఉంది. నేలమీద మంచు గట్టిగాఉండి బకువుకు కుంగిపోవడంలేదు. ఆ [(గామంలోని దీపాల మిోదనే దృష్టినిలిపి చామన్‌ అతికష్టంమోాద నడక సాగించాడు. ఎక్కువదూరం చుట్టిరావాలని లేదు. వాఠాత్తుగా అతనికి ఎడమ వైపున చీకటిలో ఒకపెద్ద కొత్తనీడ అస్పష్టంగా కనిపించింది. హఠాత్తుగా కనివించేదేమో, వణికిపోయాడు, కాని ఆ తక్షణమే తన ముందున్న బేదో గు ర్తించి సంతోషంతో మందహాసం చేసాడు. ఇంతకీ అదృష్టవంతుడు ! అది సీడకాదు గడ్డివామి ! పడుకోడానికి మహోవీలుగా ఉంది. వెచ్చగా భద్రంగా ఉటుంది. శాకపో తే కాపలా మనిషమంటూ అక్క-డఉంకు వాడికంట పడతానేమోనని మాతం బాధపడ్డాడు.

"'ామన్‌ చెవియొ్గ్‌ వింటూ గడ్డివామికి దగ్జిరసా నుంచు న్నాడు. చుట్టుపక్కల మనిషిజాడ లేదు. గాలి ఏచినపుడల్లా గడ్డి

(20) శీ?

కొద్దిగా కదిలి చప్పూుడవుతోంది. వామన్‌ గడ్డివాములో గుంటచేసి దానిలో ముడుచుకుని పడుకున్నాడు.

ఎంత ఆనందంగా ఉంది ! కొన్ని గంటలసేపు ఆలోచనలు, అదుగ్షాలు ర్‌ ట్రిపెట్టి కాళ్లు చాచుకుని అలసిపోయిన అవయవాలకు వి శాంతి ఇచ్చి నివపోవచ్చు.

నివి తోటీపయాణీకులు శో

కామన్‌కు మెలకువ వచ్చింది. అలసట తీరింది. కాని అకలి నకనకలాడుతోంది. గడ్డివామిలో దూరి పడుకున్న ప్పటికంము ఆకలి మూడురెట్లు అధికమయింది. ఏదయినా కా స్తతిండి పడితేనే తప్పూ కదిలే స్థితి లేదు.

కాని తినడానికి గడ్డితప్ప మశరేంలేదు. జేబులో ఉన్నదల్లా . ఊడిపోయిన కోటుగుండీ ఒకళు! సంచిలో ఇరవయి అయిదు కోచెక్కు. లున్నాయి. వాటితో ర్‌ొశ్హ్రై కొనుక్కోవచ్చు. కాని అమే శ దుకాణాలేఏ + ఉదయమయింది. ఎరటి కాంతిలో చిన్న కుగ్రామం కనిపించింది. అందులో రొశ్లైల దుకాణం ఉన్నట్టులేదు. అ కుగాములో ఇంతాచేస్తే పదో పన్నెండో తాటాకు గుడిసె లుంటాయి. చలిగాలి. రాకుండా కిటికీలలో ఇంతగడ్డి కుక్కారు, వాటి నొష్టమిాద చార్మిద్యం (నొసిపెట్టుంది. అమ శకం విషయం అలాజఉంచి, ఆ (గామస్తులకు తినడానికి రొక్షైలు కరువయినట్టుంది. కొ త్తపంట వచ్చేదాకా అక్కడివారికి పండినపంట సరిపోదు. సగం శీతాకాలం కాతుకాళ్లు, ఆలుగడ్డ తొక్కలతో శెతులు పొట్ల

యు రా ల నింపుకుంటారు. [గామంలోకి (వవేతి కే [పమాదం అలా ఉంచి, (పయోజనంకూడా ఏమి కనిపించదు. 158

జనంలేచి తిరగసాగక ముంచే అగామం చాటిపోవాలనే ఉచ్లేశంతో వామన్‌ గుట్టల మరుగునుంచి వడివడిగా (పయాణం సాగించాడు. (గామానికి కనుచూపుమేర దాటగానే మళ్ళీ రోడ్డు ఎక్కి. ఇంకా వడిగా సాగిప్రోసాగాడు. కాలు నెప్పి ర్యాతే తగిప్రోయిం 'చేమో కుంటకుండా నడవగలిగాడు. రోడ్డు వెంకు వెళ్ళగా వెళ్ళగా ఒకవం తెన, వెద్దనదీ తగిలాయి. ఆ నది వొరోనెజ్‌ రాష్ట్రంలో ఉన్నట్టు అతనికి జ్ఞాపకం లేదు. లాటి౯ భాపా (క్రియలు బాగా జ్జపకం ఉన్నాయిగాని ర్యా (గామాణ (ప్రాంతం ఎరగనే ఎరగడు. బడిలో దానినిసరించి బోధించనేలేదు. (పవాసంలో ఉండగా వ్యాట్కా-రాష్ట్రం గురించి కొంత లెలుసుకున్నాడు. ఇప్పుడు వొరోనెజ్‌ రాష్ట్రంలో దోవకోసం బేవులాడుకుంటూ వెళ్ళవలసి వచ్చింది | .

ఇంతవరకూ ఎవరూ తోవాలో తారసిల్లలేదు. వంతెన మ్‌ాద వూతం ఒక ముదుసలి ముస్టీవాడిని చాటి వెళ్ళాడు. ఆ ముష్టివాడి వీపుకు గడ్డిపరకలు అంటుకొని ఉన్నాయి. అతడూ వ్‌గ డ్డివామిలోనో ర్యాతి గడిపిఉంటాడు,.

“చాలాదూరం వెళుతున్నావ్యా తాతా?

ముష్టివాడు ఆశ 'ఏర్యుంతో తేరపారజూసాడు. ఇంత పొద్దున్నే ఇంత నొప్ప పెద్దమనిషి. ఈ మారుమూల (పాంళానికి ఎందుకు వచి నట్టు ?

“దడోన్‌ స్కీకు వెళుతున్నా” అన్నాడు ముష్టివాడు చను వుగా.

ముష్టివాడు ఎండిపోయిన రొశ్టైముక్క- నమిలి తింటున్నాడు. అదృశ్యం భూసేసరికి మామన్‌కి వికార పెట్టింది. ఎందునల్లో మళ్ళీ ఆకలయింది, అలసటవచ్చింది.

జడోన్‌న్కీ. ! అటువంటి పేరుగల న్షేషను ఉందని ఎన్నడూ వినలేబే ! బహుశా జదోన్‌న్కీ. నైలుమాగ్టంమిద లేదేమో! అడుగుదామని అనుకోకుండానే అడిగేవాడు.

[150

“యిక్క-డనుంచి జడోన్‌స్కీ- యంతదూరం అ మువీవాడు మంచుశేసీ ఆ తరవాత ఆకాశంశేసీ ఉట వూళాదు. ఆకాశంలో బూడిదరంగుగా, కిందటి రోజులాగానే మబ్బుపట్టిఉంది.

“భగవంతుడి దయవల్ల లేపు సాయంకాలానికి పట్నం చేరు కోవచ్చు. డాన్‌ కి వెళ్ళే హైరోడ్డు చేరుకుంకే చాలు, అక్క-డనుంచి రోడ్డు శు భంగా, చదునుగా వుంటుంది. నాకు తెలుసు”

జాన్‌కు వెళ్ళేరోడ్డా 1 అకడకా తాను వెళుతున్నది? సశే, చేయగలిగింబేమా లేదు. అంకే జడోన్‌న్క్‌. డాన్‌ నదికి అవ తల ఉందన్నమాట.

“యెలెట్స్‌ యెంతదూరంలో వుంది, తాతా ౪”

“యెలెట్స్‌ !” అన్నాడు తెల్లబోతూ.

“యేవింటి 1! యెలెట్స్‌ యిక్క-జెక్కడ వుంది. చాలా దూరం.”

తనలో తానేదో గొణుగుకుని బుజంమిది సంచి సథ్ట కున్నాడు. సంచి గలగలమంది. ఆ గలగల శబ్దాన్ని బట్టి అందులో రొగశ్చెాముక్క_లున్నాయని శామన్‌ ఖ్‌ హించాడు “బీద వాళ్ఞైనూ, శ! కాస్త మున్టిపెట్టండి” కిటికీల కిందనుంచి రాగాలు పెడుతూ ఏడ్చినా ఇలాంటి తిరుగుబోతులకు ఎవరూ రొళ్టైముక్క-లు ముష్టి "వేయరు.

చామన్‌కు మళ్ళీ వికార పెట్టింది. కడుపులో తిప్పింది. ఒక రోజుకంయె ఎక్కువ పస్తు పడుకోలేదు, త్మీవమయిన చలిగాలిలో నడక సాగించాజేమో ఆకలి నకనక లాడింది.

“రొనైలు యేమన్న్నా వున్నాయా, తాతా 1 అము శౌదూ, అయిదు కో-చపెక్కుులకు.

“రొట్టా 1” అని ముష్టివాడు వామన్‌ వంక లేరిపారజూచి హఠాత్తుగా తననుతాను స౦ంరవ్నీంచుకోవడానికా అన్నట్లు కర ఎవి కెఠాడు.

ప. జాతి 160

“దూరంగా వుండు, పాపిస్టీ 'మొపామోడా! దూరంగా వుండు, దొంగ వెధవ, శేకచెట్టానంళేు పొలాలలోంచి వైతులు పరుగెత్తుకుంటూ _ చక్కా-వస్తారు.

రోడ్డు దిగువను లోతుగా జేరుకొన్న మంచుమిోదికి వెళ్ళి గొంతు వాగాఎత్సి అరిచేవాడిలా నటించాడు. అఆ సమయంలో అతను తల విరయబోసుకుని కయ్యానికి కాలు దువ్వేవానిలా కనిపించాడు.

పొలాలలో రైతులు లేరని ఆ ముస్టి వాడికి "తెలుసు. మంచు మిద కాకులు నల్లటి చుక్కలలాగా ఉన్న్నాయి. శిలువ గుర్తులు ఇెక్కిన కొండరావి చువ్వ చేతిలో వణికింది. ఆ మున్టీవాడు ముసిలి "వాడు. మెడ పట్టుకుని సంచీలోనుంచి కావలసినన్ని రొ క్రైముక్క-లు గుంజుకోవడం వమంత కష్టంకాదు. కడుపు మాడుతూంళశేు జడోస్‌న్క్‌్‌ మీదుగా (ప్రయాణం చేయలేనని బామన్‌కు అనిపించింది.

“పిచ్చివేపాలు "వేయకు, తాతా అన్నాడు కౌమన్‌ [ప్రశాంతంగా అయిదు కోచెక్కులు సంచిలోనుంచి తీస్తూ, “నేను బందిపోటు దొంగనేంకాదు. నేను నై. ద్యుణ్ణి. మనుషులను చంపను. జబ్బులు కుదుగున్రా. దారిలో ఆక లేసి రొస్చైముక్క- అడిగిలే ఎంత గొడవ వేయడం ేనికో అర్థం కావడంచేదు. యిదిగో, అయిదు నోచపక్క_లు తీసుకో. రొమ్షైముక్క-లు యియ్యి. నేను తీర్థ యా[తలకు

. బయలుజేరానేమో. అందుశే వుపవాసం చేస్తున్నానేమో, నీకేం 'తెలుసుో

సంచీ రోత వస్తోంది. ఆరొప్టైముక్క-లు ఎవరు దానం చేశారో ఎలా ఎండిపోయాయో ఎవరికి తెలుసు! కాని వామన్‌ రోడ్డువెంట నడుస్తూ కరకరా నమిలి మింగాడు, మంచి రుచిగా ఉన్నళ్సు అనిపించాయి. ఒక్క-ముక్క- తిన్నాడోలేదో కొత్తబలం పట్టినట్టయింది, , .

థీ భీ ఛీ థీ

161

ముస్టివాడు కుంటినడక నడిచాడజేమా బాగా వెనక పడి పోయాడు. రోడ్డు మొదటిమలుపులో నే ఇద్దరూ విడిపోయారు. 'చామన్‌ మోకాలు మళ్ళీ నెప్పిపెట్టసాగింది. ఎత్తుపల్లాలు ఎక్కడం దిగడం కష్టంఅనిపించింది. అయినాసరే బుద్ధిపూర్వకంగానే నామన్‌ ముస్టీవాడిని వెనక తొశ్కేసాకు. ఆముసలివాడిని వెంట బెట్టుకుని _పయాణం చేయడం మంచిదికాదు. చఛామన్‌ అచూశీ వాడికి తెలియకుండా చేయడం ఉత్తమం.

ఆ ముసిలి ముష్టివాడు ఇెప్పిన హైరోడ్డు దగ్గరలోనే తగి లింది. కాని బామన్‌కు నడవడం లేలిక అనిపించలేదు. రోడ్డుమోాద బండిచారలు హోగా లోతుగా పడ్డాయి. మంచుతో చదునయిన బండిబాటలో కంశు ఇక్కడ కాలునెప్పి ఎక్కువగా వాధించింది.

థి థీ థీ భీ

ఎంతదూరం వెళ్ళాడు! "తెలుసుకునే సాధనంలేదు. కొండలు, పొలాలు-ఇంతే ఇంశేమా తగలలేదు. మధ్యమధ్య "మలళలికలు మెలికలు తిరిగిన వెడల్పాటి నది పాడగట్టింది. నది నిర లంగా మంచుతో కప్పబడి ఉంది. అది డాన్‌ నది కావచ్చు. వైన ఆ౩ెశం పూర్వంలాగానే బూడిదరంగుగా, మేఘాలతో బరువెక్కి, వికా రంగా ఉంది. గడియారం లేదు. ఎన్ని మైళ్ళు నడిచింద్తీ ఉదయం లగాయతు ఎంతసేపు నడిచింది ఇలియడంలేదు.

ళీ ఖీ శీ గ

కంకరవేసిన స్టైరోడ్డు నుంచి కుడివేపుకు చాలా బండీ "“నాటలు కనిపించాయి, దూరాన కొండలకు ఆనుకుని దగ్ధరదగ్థరగా ఉన్న (గామాలలో, వశాటలు అంతమయాయి. పొగగొట్టాలనుంచి ఊదారంగు పొగ చుట్టలు చుట్టగా పైకిలేచింది. పైరోడ్డుకు దగ్గ రలో ఎక్కడా (గామాలుగాని, కగామాలుగాని, చివరికి రోడ్డు చాగుచేసేవాడి గుడిసెగాని లేదు. డాన్‌నదికి అవతలివేపున పది సామానుబళ్ళు మాతం ఒకసారి కనిపించాయి.

1602

వాఠాత్తుగా వెనకనుంచి గురపుడెక్కుల టకటక శబ్దం, టాంగా వెంట పరుగ త్తేమనుషుల కిరకిర శబ్దం వినిపించాయి. వెన కకు తిరిగిదూశాడు. వెడల్పేగాని ఎత్తు అస్పేలేని టాంగా బండి చారలవెంట గుద్దుకుంటూ ఉఊగుకుంటూ వస్తోంది. టాంగా చామన్‌ ను దాటిపోయింది. డాటిపోతుండగా అందులో తలకు గుడ్డటోపీ, నడుముకు వెడల్పాటి వొరపటకా పెట్టుకుని కూర్చున్న నైతు బామక్‌ కేశ తీక్షణంగా తేరపారజూసాడు. బొద్దు కనుబొమలు మంచుతో కచ్ప్చేసుకుపోయాయి, అనుమానంతో ముఖం. చిట్లించు కుని కామన్‌ నోరుతెరచి మాట్లాడ బోయేసకికి గురాన్ని కొర డాతో కొట్టి కదంణొక్కి.0చాడు"

"రెండువందల గజాలదూరం వెళ్లి నతరవాత నైతు గు రాన్ని ఆపీ బామన్‌కోసం నిరీనీంచాడకు. ఈలోపున నామన్‌ బుద్ధి పూర్వ కంగానే నడక వడి తగ్జించి మెల్లీ గా సడుస్తున్నాడు,

అభబ్లోనోయె. వెళుతున్నారా! అని ఆర్పైతు మెల్లిగా బొంగురు గొంతుతో బామన్‌ సమీపించగానే (పశ్నీి౦చాడు.

“లం-ఖెబ్లోనోయెశే.” అని నామన్‌ మృదువుగా సమాధాన మిచ్చాడు.

“డాక్టరు వియొబర్‌ ఆం డియెవిచ్‌. వెలెజోవ్‌ యింటిశేనా! యొక్క కూర్చోండి, తీసుకు వెళతా.”

ఛామన్‌ గడ్డికిందఉన్న నో నెసంచిని పక్కకు నెట్టి టాంగాలో ఎక్కి- కూర్చునాన్నడు. నోనెసంచి గుబగుటా కదిలింది. పందిపిల్ల గురుగురుముంది. బొమన్‌ టాంగాకు ఒకపక్కగా జరిగి కూర్చున్నాడు.

“ం్పిదినోో ఆయనగారిని తన్నబోశేం అన్నాడు _౩ెతు చుట్టూమాసి మనసు క ష్ట పెట్టుకుంటూ.

“వాకు తెలియదు గావును. పది వెళ్చ్స్‌ల దూరంనుంచే తోజేలు పందిఅరుపు వినగలుగుతుందిలొ

163

“యి (పాంతొల్లో తోడేళ్లు వున్నట్టు విన్నావా

శైతు చుట్టూదూాసాడు. కొండలవంకి డా౯ నదిలోని మంచువంక చూసాడు. నది తిరిగీ పొడగట్టింది. దానికి అవతల కొండల సానువులమోాద దట్టంగా అడవులు అల్లుకున్నాయి,

“యెందుకు వుండవు! చుట్టుపక్కల కొన్ని మెళ్ళవరకు కొంపంటూలేదు. అడవులు, కనుమలు అంతే. వగా పొద్దు కూకసోంది. 0?

గురాన్ని. కొరడాతో కొట్టాడు. ఈ తడవ పందిపిల్ల మెల్లిగా గురుగురుమని మెదలకుండా పడుకుంది,

“నేను డాక్టరుగారి యింటికి వెళుతున్నానని యెలా వహించాను 1” అని గడ్డిమోద హోయిగా.. సర్దుకు కూర్చొని నామకా అడిగాడు,

“యింకెక్కడికి వెళతారు ౪ అని ఆరైతు ఇకిలించాడు. నలభయి వక్ట్స్‌లలోపల యొవరూ లేరు. ఒక నిమిషం మానం వహించి మళ్ళీ అన్నాడు: “మంచివాడు. రైతులకు సాయం వేస్తుంటాడు.”

“సాయం చేస్తున్నాడంళకే ? అని శామ౯ అడిగాడు జ్యాగతగా, “యేవిధంగా ₹

“శక్ర శ్రాగాకెలుసు” అని రైతు జవాబిచ్చాడు, తలతిప్పి కనుగీటుతూ, గరం వీపుమూద కొరడాతో ఈడ్చి కొక్షేసరికి అది పిచ్చిగా జౌడు తీయసాగింది.

“ప్ప్చేక్స్‌, చల్‌ చల్‌ చల్‌”

॥ 164

నికి జ్‌ సాంగత౦, సుస్వాగతం! ౮లో ఆరైతు [గామ పొలిమేరలో వామన్‌ని దిగ బెట్టాడు. ఆ వై ద్యునిఇల్లు ఒంటరిగా, (గామానికి కొద్దిదూరంలో ఉంది. అది కొయ్యతోకట్టిన ఇల్లు. కప్పు నాగా వటవాలుగా ఉంది. కిటికీ కమిగ్చలనరకు మంచు చేరుకుంది. కొయ్య బద్దలతో అల్లిన కోరడి లోపలి వరండామోాద మంచు దట్టంగా కురిసింది. పొన్నులు మినహా కోరడి అంతా మంచుతో మునిగిపోయింది. తోటలో కాలిబాటలు గాని జూడలుగాని లేవు. బొద్దుముక్కు- మోచేతి కింద నల్లటి చిఫురుతోమంచుమనిపి.. లేడు. మంచుమనిషి లేక పోవడం ఆ ఇంటిలో పిల్లలులేరని సూచిస్తూంది. బామన్‌ మొహం ముడుచుకున్నాడు. వీల్లలులేని ఇంటిలో స్నేహపూర్వకమయిన ఆదరణ లభిస్తుందని ఆశించ లేము. దొడ్డి దోవన ఇంటిని సమీపించాడు. కొట్టాంలోనుంచి తల బయటపెట్టి కుక్క. మొరుగుదామని నోరు తెరిచి మళ్ళీ మాను కుంది. కామన్‌ పోర్చిలోకి వెళ్ళాడు. తలుపు బిడాయించి ఉంది. ఇనప సమె శ్రటలో తలుపుమిద కొట్టాడు. సన్నని స్వనం వినివిం చింది. పిడికలితో తలుపుమోద దబదకా వాదాడు. వెనువెంటనే కోపంతో ఒక 'ీ లోపలనుంచి, “్పైవరక్క-డ 1! తలుపు అలా పగల గొన్షేస్తున్నా రేం ఖం (21) శ$ే05

ఈకకర్చిడ్ర్వైాట్రర్‌ అం్మడియెవిచ్‌ ని చూడడానికి వచ్చాను అని జామన్‌ తెలియచేసాడు,

తలుపు తెరుచుకోలేదు.

“య్రెవరక్కడ

“శ్రాట్రసారిని. పియోటర్‌ ఆం డియొవిచ్‌ స్నేహితుణ్ణ” భయంతో, ముఖఫావంతో, సంజేహంతో తలుపు తెరవక పాయే నరికి వామన్‌ బెదిరింపుగా, “సెయింట్‌ పీటర్‌. ఎబెర్ట్‌ నుంచి, రౌజ ఛానినుంచి వస్తున్నా” అన్నాడు.

గడియ కి రుమంది. చలికి బిగుసుకుపోయిన చేతితో వామస్‌

స

"జెరిచాడు. వంటింటిలోనుంచి వెచ టిగాలి కొట్టింది. అతని ఎదట ఒక్కక్తీ (వత్యతమయింది. ఆమెమొహం నిదమత్రుగా, బొద్దుగా, దో్ససలా గుండంగా ఉంది.

“ం్పయట చలిలో అక్షుబెట్టడం యెందుకు + చచ్చేదాకా కొట్టినా దిక్కుస్నట్టు లేచే?

పహోలులోనుంచి వంటింటిలోకి వెళ్ళే ఉ్యారంలోనుంచి పొయ్యి కనిపించింది. పొయ్యిదగ్గరికి చేరితే వెచ్చగా ఉటుంది గచా అని వామన్‌ గువు ందాటాడు. పొయ్యిమిాద దగ్గర దగ్గరగా ఉన్న రాగి గిన్నెలలోనుంచి ఆవిరి వెడుతోంది. ఆ గిన్నెలలో కొన్ని చిన్నవి, కొన్ని పెద్దపీ. అయినా అన్నీ సమానంగానే మెరిసిపోతున్నాయి, మాంచి వంటకాల వాసన ఘుమ్ముమని కొట్టి నోరు ఉోరింది.

భారంగా ఊగుతూ ఒక అడుగు ముందుకువేసి ఆ ఆ వంటింటికి ఎడమవైపున ఉన్న తలుపుతీసి,

“ల్సి గోీసం యెొవరోవచ్చారు.” అంది.

ఆమె నెనకాలే నిలుచున్న కామన్‌ కీ కూడా వినిపించకుండా ఉండాలని అతి మెల్లగా మాటాడింది.

మ్‌. 166

“యెవరినీ లోపలకి రానీయవద్దని చెప్పలా అని ఒక కంఠం కోపంతో మెల్లి గా జవాబిచ్చింది. ఈ జవాబుకూడా. చెవిలో 'చెప్పినస్టే ఉంది. కాని పుతిమాటా 'జామన్‌ కి వినిపించింది.

ఆ తీ చుట్టూచూసి నె _త్తి నోక్కుంటూ,

“వ్వా స్నేహితుడని చెప్పాడు” అంది.

“నా స్నేహితుడా ** అకంఠంలో ఆశ్చర్యం ద్యోతక మయింది,

'బామన్‌ అన్రీ బుజాలు పట్టుకుని పక్క-కులాగి గదిలోకి వెళ్ళాడు.

_ఆ గదిసిండా సామాశే. పెద్దపెద్ద బీరువాలు, మందపాటి కాళ్ళ పడకకుర్చీలు, ఎత్తువెన్ను సోపా, ఒక కుటుంబం కుటుం బానికి సరిపోతుండా అనిపించే పెద్దముంచం-నలునై వులా బామన్‌ కి కనిపించాయి. మేజాబల్ల వాద పింగాణి గిన్నెలు, వడపోత పాత్రలు, "శేకుడ బ్క్బాలు, సీసాలు కుప్పలు కుప్పలుగా పడిఉన్నాయి. ఉదయం పలపహోరవేళ దగ్గిరనుంచి అలా పడిఉన్నుట్టు కనిపిస్తు నాన్వాయి. ఒకపంజరం, పంజరంలో ఒకజీనువాయి పిట్టాఉన్నాయి, అవిట్ట ఈకలు ముడుచుకుని, రెక్కలు విప్పుకుని నోరు తెరిచింది. చానిపక్క-_నే. ఒక బొడ్డుమనివీ. - జుట్టు ఊడిపోతోంది, ఉబ్బు ముహవుయినా రమ్యంగా ఉంది. మూత్రపిండ రోగిలా కనిపిం చాడు. రాతిదుస్తులు వేసుకున్నాడు. గడ్డం మాసింది. చఛామన్‌ కనిపించగానే రెండు చేతిబాటన వేళ్ళూ వొశ్కా-పట్టీలలోకి పోనిచ్చి పట్టుకున్నాడు, తెల్లటి చొక్కా-మోద ఆపట్టీలు తళుక్కు మంటు నావ్నాయి.

“క్షమించండి, ఇంకా దుస్తులు వేసుకోలేదు.

“మనలో మనకి పెద్దమర్యాద "అందుకు ౪ అంటూ పాఎరంభించాడు బౌమాన్‌ స్నేహపూర్వకంగా మందహాసం చేస్తూ. కాని అనై ద్యుడు ఆశ్చర్యపోవడం మాసి తొందరతొందరగా,

“నేనూ వై ద్యుడినే. నా జరు నికొలాంప్‌ వానిలియెవిచ్‌ "'షృటోవ్‌. స్వతంతించి మోకు అంతరాయంగలి ,..”

167

నూటముగియకముంే వెలెజోవ్‌ తలుపేసి చూశాడు. తలుపు లెచి ఉంది.

చామన్‌ నెమ దిగా నవ్వి

“చిన్న తమాపాజరిగింది.” అన్నాడు. *నేను ఒక స్నేహి తుడితో పందెందేసి కాలినడకను వొరోనెజ్‌ నుంచి కోస్లోవో బయలు చేరాను. యీవేళ ఉదయం రోడ్డుమూద కొంతమంది దుర్మాష్టులు నన్ను దోచేసుకున్నారు. నాదగ్గిరవున్న ఆహార పదా శాలు? డబ్బు ఒకళేమిటీ సమస్తమూ లాగేసుకున్నా్నారు. నా పోటు? టోపీ తీసుకోలేదు నయం. దీనికితోడు నా మోకాలు బెణి కింది. అదృష్టవశాత్తు ఒకరైైతు కనిపించి బండిలో తీసుకుని. వచ్చి యిక్కడ దింపాడు మారు అన్నివిధాలా ఆదరిస్తారనికూడా "చెప్పాడు. మనం యిద్దరం వైద్యులం గనక్‌ యింకా బాగా ఆదరిస్తారన్న్నాడు. యిక కాలి పయాణం చేయడంలో అర్థంలేదు. మోకాలు బెణికిచా, యిక నడిచే సితిలోలేను. వొరోనెజ్‌ తిరిగి

థి వెళ్ళడానికి పదిరూబుళ్ళు మోరు బదులు యిస్తే తిరిగి పంవీంచేస్తా నని వేశే చెప్పాలా!

ామన్‌ మాట్లాడుతున్నంత సేపూ వెలెజోన్‌ అతని మొహో నిశేసి పరీయగా చూశాడు.

“తమాషా జరిగించేం పొ అని అశ ర్యం (పకటించాడు ఎగతాళిగా, *దొంగ వెధవలు!”

చామన్‌ పక్క-_గా వెళ్ళి తలుపు బిగించి గున తిరిగి ఆగంతకుని కళ్ళల్లోకి మాసాడు.

“నాక్రు కోపం వచ్చే దే” అంటూ నెమ దిగా “మొదలు వెట్టాడు. “యెందుకీ కధ అల్లావు ! పంటబెం, దోపీడి, మోకాలు 'బెణకడం ...యివన్నీ నువ్వు అల్లినవే. నువు యెవరవో స్పష్టంగా "తెలుస్తూనేవుంది. పాచ్చరికగా చేయి వత్తి *నేను విష్ణవకారుడిని 'కానువీరుడునికాను. [పజల వమేమంకోసం పాటుబడుతున్న సొమాన్య మానవుణ్ణి నాగా డవయీదో నా అంతట నేనుపడుతున్నాను.

$608

కాని నా బీదసహోదరులకు సాయంవేయడం నాక ర్రవ్యమని "తెలుసు. మనం మేధావులం. కారి శ్‌ వర్షానికి తీరు కో లేనంత రుణపడివున్నాం. కాని నేను చేతనయినంత వరకు రుణం తీర్చా లనే యత్ని స్తున్నాను. నాముందు నువు దొంగవేపంం వేయవలసిన అవసరంలేదు. నా మాటనమ్ము.. 'యేమా సంకోచంలేకుండా యిక్కడికి యెందుకు వచ్చావో చెప్పు. నువు చెప్పకపోయినా యింతకుముంటే నేను (గహించేసాననుకో, నువు మమ్మల్ని రెచ్చ గొట్టడానికి వచ్చావు. నువు సోవలిస్టు వివ్లవ కారుడివి ప్రేమతో, స్నేహంతో, చి త్తళుద్ధితో చేతులు జాపాడు,

“మిరు కొద్దిగా పొరబడ్డారు” అన్నాడు మౌమన్‌ ఆయనతో కరచాలనం చేస్తూ. “మి ర్రైతులను రెచ్చగొట్టడానికి నేనిక్కడకి రాలేదు. నేను వేశేపనిమాద వచ్చాను. నేను నరోడిన్నక్‌ ని కాను. కాని మొత్తంమాద మిరు సరిగానే వూహ్తీించారు. నేను విస్తవ కారుడనే. నిజం. అయితే నేను సోషలిస్టు వివ్లవకారుడినిమాత్రం కాను, సోషల్‌ 'డెమాకాాట్‌ వే అరెస్టుగాకుండా తప్పించుకుని రొస్ట్రోవ్‌. చేరుకోవాలని చూస్తున్నాను. ”

“అలా అయితే అన్నాడు వెలెజోన్‌ ఇంకా గట్టిగా జకామన్‌ తో కరచాలనం వేస్తూ, “నిజంగా స్నేహఫావం అంశ యిచే. యిప్పుడు నువుమాట్లాడేదాంటో అర్ధంవుంది. పదిరూబుళ్ళు శావాలన్న్నావు గదూ, యిక5వయి, నలభయి, నీకెన్ని కావలసివస్తే అన్నీ తీసుకో, బతికి వున్న-తవరకు నీకు రుణపడి వుంటాను. ప్రజా విముక్తికి యింత సాయపడడం యెంతో గౌరవంగా యెంచు కుంటాను. మాయల్రినా [౫

వెంటనే తలుపు తెరుచుకుంది. ఒక్తీ మహాకుతూహలంతో గదిలోకి తొంగిచూసింది చాటునుంచి విాటుంది. అనుమవూనం "లేదు. నెలెజోవ్‌ ఆదరణ సూచకంగా చేతులుజాపి,

“వండినవన్నీ వడ్డించు. పదార్ధాలు రుచిగా లేకపోతే నీ మర్యాద నిలవదు. మన అతిధికి విందు ఇట్టడానికి అవు పెయ్య ని రొ య్యాలి. 99

169

అ్ర్రీ నూరుమాటాడకుండా తలుపువేసి వెళ్ళిపోయింది. వలెజోవ్‌ చామన్‌ చేయిపట్టుకుని పడక కుర్చీదగ్టిరికి తీసుకుని వెళ్ళి,

“హాయిగా కూర్చో. గిబాయెడోవ్‌ చెప్పినట్లు; యిదిగో సోఫా - ప్రశాంతంగా విశ్రమించు” ద్వారంవంక మూచి కుట) చారునిలా స్వరం తగ్గించి, “మనిద్దరిమధ్యా చాపరిక మెందుకు, బయటపడిపోవడం మంచిది.నిన్ను యెవరన్న్నా వెంటాడుతున్న రా మా యింట్లో షవేశిస్తుండగా ఈ (గౌమస్థలెవరన్నా చూశారా?)

“ఆ విషయంలో మాేం భయపడనక్క-్షేదు” అని ఇచనామన్‌ చెప్పాడు సంతోషంతో నవ్వుతూ. తలపంకించి, నా 'వెంటపడ్డా ఈపాటీకి నిరాశ చేసుకుని వుంటారు. నా ఆభూ-కీ యొవరికీ తెలీదు, నన్ను యిక్క-డ దించినబండివాడు యీ వూరి వాడుకాదు. ్లెబ్యాయేలో వాడికి పనేంలేదు. నన్ను యిక్కడ దించగానే కుడివైపుకు బండి నోలుకు చక్కాబోయాడు, యెవరూ నన్ను చూడలేదు. యిక్కడ వున్నానని కూడా తెలీదు”

అవైద్యుడు భారం తగ్గిందని సంతోషంతో తల పంకిం ఇాడు.

“కాగా అలిసిపోయావా! కాసేపు వ్నిశాంతిగా పడు కుంటావా ౪”

చామన్‌ పక్క-శేసి చూశాడు, సరిగా వేసిలేదు. పాతు ఈక పరుఫుకిందికి వేలాడుతోంది. తలగడాలు నలిగి మురికి కొట్టు కొని ఉన్నాయి. ఇంకా నూనెమరకలు కానవస్తునా్నాయి. సౌమన్‌ పడుకోవడానికి వెంటనే నిరాకరించాడు.

“అయితే కాసేపు కూర్చుని వి శాంతి తీసుకో, నేను ఆసు ష్మతికి వెళ్ళి కట్టుకట్టినస్తాను. తొందరగా వెళ్ళాలి. నిజానికి వెళదా మనుకుంటుంళే నువు చక్కావచ్చావు. అప్పుడే దుస్తులు వేసుకో బోతున్నా”

ళ్వగాక్ర్యాా పట్టీలు దగ్గిరికి లాక్కుని కుడిచేతిని తొడుక్కు న్నాడు.

$70

“క మించు. అసుషతి దగ్గిర్లోనే వుంది. తొందరగానే తిరిగి వచ్చేస్తాను. నేను వెళ్ళిందగ్గిరనుంచి వ్మిశాంతి తీసుకో. లేదూ, కావాలంశు యీ చీన్న జూానువాయి పెట్టని 'వేధించుతూ కూర్చో. చానికి కోపంరావడంచూ శ్తే తమాషాగా వుంటుంది

పంజరంలో వేలుపెట్టి పొడీచాడు, తతణమే "ఆజూనువాయి పిట్ట రెక్కలు విప్పుకుని ఆత శ్రరత.ణకు ముక్కు. తెరిచింది.

ఉద్వూడ్తు మూడు అంటూ సంతోషంతో వెలెజోవ్‌ నవ్వాడు... సరే, వెళుతున్నా

తలుపు టవీమని మూసుకుంది. వెళుళూ వెళుతూ నెలెబోవ్‌ కోటుగుండీలు పెట్టుకున్నాడు. ఒకటవ _ అలెగ్జాండగుకాలం లో తయారు చేసినట్లున్న ఆ పడకకుర్చీలో కామన్‌ హోయిగా కాళ్ళు చాచుకుని పడుకున్నాడు.

తిరిగి పిచ్చిఆకలి వేసింది. వెలెబోవ్‌" భోజనం పెడతానని మాట ఇచ్చాడు. చక్క-టి. భోజనం దొరికితే ఎంత తృప్తిగా ఉంటుది! సుష్టుగా భోజనంచేసి ఎంతకాలమయిందో! రొళ్లైలతో కాలతేపం చేస్తున్నాడు.

ఆ క్రీవచ్చి మేజాబల్లమిది మురికిపక్తాలు తీసేసింది. ఆమె స్నేహభావంతో చూసేసరికి మాథ్రన్‌ “భోజనం యెపుడు పెడ తావు! తొందరగానేనాగొ అని అడగకుండా ఉండలేకపోయాడు.

ఆమె పళ్ళాలు చప్పిడి చేసుకుంటూ, దీర్హాలుతీస్తూ, “స్ట పఫుడే ఫలహారాలు చేసాం. భోజనానికి యింకా మూడుగంటల వ్యవధివుంది. * అంది. వౌమన్‌ చిన్నపోవడం చూసి, *వాలా దూరం (పయాణంచేసి వచ్చినట్టున్నారు. 'యేమయినా తింటారా? తీసుకువస్తానుండండి. ”

“పెడతానంకే వద్దంటానా!

కొద్దినిమిపాల తరవాత ఉఊరవేసిన కుక్కగొడుగులు, పులి సిన (దాతసారాయిలో చేపలు, వోడ్కావడపోతగన్నెలుు మిరి

[71

యాలగుండ, చల్లారిపోయిన బాతు రెక్క, తొడ, మాంసం, పెనం మిద వేయించిన అయిదు కోడిగుడ్లు అతనిముందు ఉంచింది.

కోడిగుడ్లు, కొద్దిగా వోడ్కా-ముందుగా తీసుకున్నాడు. ఆ తరవాత కుక్క_నొడుగులు, మళ్ళీ వోడ్కా, ఇంకా మొదర్లోనే ఉన్నాడు. తినినకొద్ది ఆకలి హెచ్చింది. తొడ, మాంసం అతని ఆకలిని తీర ఏ లేకపోయాలయి. ఆమె గదిలోనుంచి వెళ్ళిపోయింది. ఇక అతనిని అడ్డు వెళ్టునాళ్లు "లేరు.

'వెలెజోవ్‌ తిరిగి వచ్చేసరికి వామన్‌ బాతు రెక్క శుభంగా తినేస్తున్నాడు.

“*వించారగిస్తున్నారా! మాటినా తెలివిగల పని చేసింది” అంటూ అమోదం తెలిపాడు.

“వెళ్ళే వహాడావిడిలో భోజనానికి పొద్దుపోతుందని చెప్పడం మరిచేపోయాను.”

“యిక దానిపని మనమేం పట్టించలేఎ” అని 'చామన్‌ నవ్వాడు. “వారం రోజులదాకా యిన్‌ ఆకలివే సేటట్టు లేదు.

“అకలిని నమ్మివుండకూడదు! మధ్యాహ్నానికి మళ్ళీ ఆకలి చ్యురుమంటుంది. మ్మాకనా వంట యెలావ్రంది! సామాన్యపు వైశుబిడ్డ. కాని వంట మహాపసందుగా చేస్తుంది.”

“*అన్రను. ముహోపసందుగా చేస్తుంది.” అని చామన్‌ అత నితో వకీభవించాడు.” అయినప్పటికీ కడుపులో యెక్కడా. ఖాళీ "లేదు.

“ట్టుబ్యటోీ అని వెలెజోవ్‌ దృష్టి తిప్పేసుకునా్నడు. *ోయిక బయలుజేరుడా మనుకుంటున్నావాటి అని తొందర తొందరగా రహస్యంగా అడిగాడు.

“చదువుకునే రోజులనాటి సంగతులు లెల్లవార్లూ మాట్లాడుకో వాలని నాకై లేవుందిగాని, సేయిష్ట్రం. ఆరోజులు

[72

యెటువంటి రోజులు ! సే. సీస్థితి నాకు అర్ధమయింది. నిన్ను అనవసరంగా యిక్కడ అపదలుచుకోలేదు.”

కాని తొందరగా వెళ్ళిపోవాలనే ఆలోచన ఆ సమయంలో కామన్‌ కిలేదు. వెచ్చగా ఉంది. మస్తుగా తిన్నాడు. ఇంశేం కునుకు పొట్లు వచ్చాయి. పాడాలు జలదరించాయి. మోకాలు నెప్పి మళ్ళీ తయారయింది. ర్మాతి యిక్కడ యెందుకు గడపకూడదు 1 అపాయం ఉన్నట్టు ఎక్కా-డా కనివించడం లేదు.

కాని వెలోజోవ్‌ అతిమెల్లగా మాట్లాడుతూనే ఉన్నాడు:

• బృజ్చుడు బయలుచేరి వెళ్ళితే ర్మాతికల్లా వైయిలులో వుంటావు. యిది వాలా అనుకూలమయిన సమయం. రైశులంతా యిళ్ళల్లో పడి వుంటారు. యెవరికంటా పడకుుడా వెళ్ళచ్చు.”

“ఈ మానవుడికి కారెత్తింది” అని వామన్‌ విసుగుతో అనుకున్నా డు. *యొదోవిధంగా నన్ను తొందరగా వదడిలించుకోవా లని చూస్తున్నాడు, ఏడి దుంపతెగ, సలే. బయలుజేరతాను.

మనసులో వెళ్ళాలని లేదు. ఏం చేస్తాడు! లేచాడు. వెళ్ళడం ఇష్టంలేదనే సంగతి అతని మొహంలో, [పవర్తనలో కనిపిస్తూనే ఉంది. కానీ వలెజోవ్‌ అది గమనించనేలేదు. పాయ్యదగ్గిర వేలాడ వేసిన వామన్‌ కోటుతీసి ఇవ్వడానికి తొందరగా వెళ్లాడు. జీనువాయిపిట్ట తిరిగి రెక్కలు విప్పి నోరు తెచింది. ఆ వై ద్యుడు ఓవరుకోటు పంజరానికి మరీ దగ్షిరగా పట్టుకుని నుంచున్నాడు,

“శాస్త సాయంచేస్తాను. యీ దోవంళు వెళ్ళి మైరోడ్డు తగలగానే కోరండివెంళు (గామాన్ని చుట్టివెడితే కుడివైపున బాగా నలిగిన కాలిబాట కనిపిస్తుంది. కంచెదాటి వెడితే యెడమ చేతివేపున ఒక గ్యృురపుశాలు సైనుబోర్టు కట్టిన గుడిసె తగులు "తాయి. పరిస్థితుల వొత్తిడివల్ల నువు తొందరగా వెళ్ళిపోవలసి వచ్చినందుకు నాకు చాలా విచారంగా వుంది, సరే, శుభం, వెళ్ళి రాం

(22) శ73

మళ్ళీ చామన్‌ చెయ్యి తన చేతిలోకి తీసుకుని గట్టిగా ఊపుతో, “*సళేగాని నీ దగ్గిర 'యేమయినా సాహిత్యం వుండా! నిజం చెప్పాలంళకు యిక్క-డ, యీ [(గామంలో చదవడాని కేమి "శక మొహం వాచిపోయున్నా౦.” అని అడిగాడు.

సాహిత్యం ! శాన్సిలరు తన జేబులో. కుక్కిన 'విముకి ష్మతిక జౌమన్‌ కి జ్ఞాపకం వచ్చింది తగింటే.

“జ్రబులో యేదోవుండాలి” అని అనుకోకుండానే నవ్వాడు. జేబులోనుంచి పతికదీస్రి“యెలాంటి స్థితిలోవుందో కనిపిస్రోందిగా[”

“న్సజేం పరవాలేదు. సాఫు చేయిసాగా మాక్రినా దానిని కొ త్రదానిగా తయారుచేస్తుంది. ఆమెకు చదువురాదు. అందున్నల్ల సిక చేతికి స్తే [పమూదం లేదు, కృతజ్ఞణ్ఞి! సే, శుభం వెళ్ళిరా *

'బామన్‌ను చెయ్యి పట్టుకుని గుమ్ముంలోకి తీసుకు వెళ్ళాడు. గమ్మంలో; చామన సంబేహించడం కనిపెట్టి? అగి నుదురు కొట్టు కుని, “బలేవాశ్ణి ! డబ్బుసంగ తే మరిచేపోయాను.. పదిరూబుళ్ళు కావాలన్నావు గదూ ౪

మొద్దులాంటి "వేలిమోాద ఉమ్మి వేసుకుని డబ్బు లెక్క- పెట్టి ఛామన్‌ చేతికి అందించాడు.

“సశే నేను యిచ్చాననే సంగతే మర్చెపో. తిరిగి యివ్వ క్క-న్లేదు. పోస్తలు అర్జరు పంపకు. విప్లవానికి కాస్తోకూస్తో విరాళం అనుకుండార”

ఉ్పల్రే జిత్తులమారి నక్క- ! కడుపునిండా తిండి పెట్టాడు. చేతిలో పదిరూబుళ్ళు కుక్కాడు. యిక నేనువూ తం నోరు -వెదపరాదట ! సరే యెక్క-డికక్క-డితే. గుడ్డికన్నుకంయమె. మెల్ల కన్ను నయం అనుకున్నాడు మౌమన్‌.

వంటింటిలో నుంచి మాంచి వాసన ఘుమ మంది. గిన్నె లలోనుంచి అవిరి వెలువడుతోంది, పెనంమోద వెన్న చుయ్‌ మంటోంది. మానా తొందరగా తలుపు గడియ వేసింది,

[4

తలుపు గడియవేసి నందుకు సంతోషించినట్టు, చామన్‌ దొడ్డి జారుడు మెట్లు దిగాడు. ఈతడవ కుక్క పిచ్చిగా మొరిగింది.

వామన్‌ మలుపుతిరిశేవరకూ వెలెజోవ్‌ కిటికీదగ్లిర నిల్చుని మందహాసం వేసి చేయి ఆడించాడు.

శామన్‌ కొండదిగాడు. ఆకొండమిాజే ఆసుపతి ఉంది. గ్మరపు మజిలీకి వెళ్ళాలనే ఉదేశం లేదు, పోలీసులు. తాము వెంటాడుతున్న మనిష ఆనవాళ్ళు నైలున్చేషనుల శే గాక గ్యురపు మజిలీలకి కూడా తంతిద్వారా కలియ జేస్తారు. ఎవరిదృక్టిలోనూ పడకుండా జ్యాగతగా జడోవ్‌ న్క్‌. చేరుకోవాలి. అన్టుదూరం వెళ్ళ సక్క-రలేదు. అక్కడ నుంచి యెలెట్స్‌ా వెళ్ళి నైలు ఎక్కవచ్చు.

(గ్రామ పొలిమేరలోని గుడి సెలమధ్య సందులోనుంచి కామన్‌ రాజవీధి చారి పట్టాడు. వీధిచివర యొక్కడో ఒళ త " జావిలోనుంచి బాక్కెనతో నీళ్ళు తోడుతోంది. ఆమె తప్ప ఇంకెవరూ ఏధిలో లేరు. తొందరలో ఉన్నట్టు కనిపి స్తే ఆమె గమ నించవచ్చు... అంతకం"% అెలివితక్కువ వేశే ఉండదు. అందు కని మెలి మెల్లిగా పెద్దపెద్ద అంగలు వేసుకుంటూ నడిచాడు.

ఇలా ముష్ఫయి, నలభయి గజాలు వెళ్ళాడోలేదో ఈల మోతతో నలుదిక్కులూ విపరీతంగా మారో 'ఇగిపోయాయి. ఉక్కు- వంటి బరువయిన చేయివచ్చి అతని తలవెనక టపీమని పడింది. చాంతో టోశీ నేలరాలింది. వామన్‌ తనను తాను రజథ్నీంచుకోవ డానికి జేబులలోనుంచి చేతులు పయికి తీసుకుని ముందుకు తూలాడు. కాని వెనుదిరేేలోపున ఒక బలమయిన మనిషీ కామన్‌ మిద వచ్చి పడ్డాడు. ఆతని తల వెనక అవ్యకక్తి "వేడివేడి శ్యాసవచ్చి తాకింది. ఇనుంవంటి. చేతులతో అవ్యక్త భల్లూకం లాగా శామన్‌ నడుం వాకేసుకున్నా కు+ ఇంకోపొట్టిమనిషి. వచ్చి కామన్‌ ముందు నిల్చున్నాడు. అతనికి నెరసిపోయిన చక్క-టి గడ్డం ఉంది. పసందయిన గొ రెచర శ్ర కోటు తొడిగాడు. ఎదు రొమ్ముుమోద గుండటి కంచుపతకం పెట్టుకొన్నాడు.

$ీ5

ఈలమోతకు దగ్గిర దగ్గిర ఇళ్ళతలుపులు దభీదభీమని మూసు కున్నాయి. పోర్చీలోనుంచి ఒకపిల్లవాడు బంతిలాగా ఉరుక్కు.ంటూ వచ్చాడు.

“మింకా !” పతకం ధరించిన వ్యక్తి చెవులు చిల్లులు పడే టట్టు విజయగర్వంతో అరిచాడు. “పరుగెత్తుకుని వెళ్ళి పోలీసుని తీసుకురా, నేను పంపించానని చెప్పు ఒక్‌ విద్యార్థిని పట్టుకున్న్నామని చెప్పూ. వీడు రాజకీయ యీజంటు, యిక్కడ అల్లర్దు రెచ్చగొట్టడానికి వచ్చాడనీ. వూరిపెద్ద, అతని అసిస్టెంటు గట్టిగా పట్టుకుని వున్నారని చెప్పు”

“ర్వి శీమయినా మతి పోయిందా * అన్నాడు నామన్స్‌ "చేశులు విడిపించుకో వాలనీ, (ప్రశాంతంగా ఉండాలనీ యత్నిస్తూ అనన్ను పోసీయండీి, నేను వైద్యం చేసుకునేవాడిని.”

ఆ ఊరి పెద్ద పిడికిడి జూడీంచి చోమన్‌ బొడ్డుమోాద పొడిచాడు.

“నోక్రుముంగ్‌ ! తీసుకెళ్ళి శైల్లో పడేయండి”

అప్పటికపుడే జనం గుంపుగా చేరారు. ముసిలమ, శ్ర కాళ్లు చిగుసుకుపోయినా అలానే కుంటుకుంటూ చక్కావచ్చారు. మొగ వాళ్ళుమొహాలు చిట్లించుకున్న్నారు, ఇద్దరు చామన్‌, ను పట్టుకున్నారు. ఒకడు జేబులు వెతికాడు, ముగ్గురూ కంచుపతకాలు ధరించారు. ఆ పతకాలు వారి వారి సకోదాలను తెలుపుతున్నాయి,

పోలీసు కోటుగుండీలు పెట్టుకుంటూ తయారయాడు. మింకా సంబరపడుతూ పోలీసుకు ముందుగా కుప్పిగంతులు వేస్తూవచ్చాడు. పోలీసు తొందరగా నడక సాగించాడు. క్తి కాళ్ళకు తగులు తోంది.

రాజకీయ ్రైదీల విషయంలో, విద్యాప్థల విషయంలో మంచి (పవీణుడులా కామన్‌ను ఎగాదిగా చూసి అమోదసూచ కంగా తల పంకించాడు.

176

ఊరివెద్ద కామన్‌ "జేబులు వెదకడం పూర్తయింది. వెలె జోవ్‌ ఇచ్చిన డబ్బు మినహా తక్కినవన్నీ గుండీతో సవో పోలీ సుకు అప్పగించాడు. ఆ డబ్బును భదంగా తన జేబులోకి ఎక్కి-౦చాడు.

“య్చీమ్సిటది +” అని పోలీసు గట్టిగా ప్రశ్నించాడు, ఊరి పెద్ద చేయిపట్టుకుని *యుదీ యిలాయియ్యి”

యి లు

కాని ఊరిపెద్ద తల పంకించాడు.

“అరెస్ట చెయ్యగానే డబ్బు తెచ్చి య్‌ యియ్యవలసిందని పియోటర్‌ అండి)యువిచ్‌. చెప్పారు. అలాచేశ్తే కాగితంమిదికి డబ్బుసంగతి యెక్కదు. అక్కడికి చేరుకుంశు మీరు యీలవేసీ మరీ తెప్పించుకోవచ్చు”

వియోటర్‌. ఆండయెనిచ్‌ ! వామన్‌ విపరీతమయిన కోపంతో విదిలించుకున్నాడు. కాని వారు అతనిని గట్టిగా పట్టు కున్నారు.

(77

గ్‌ పోలీసుశాఖ అరిగిపోయి తుప్పుపట్టి కిరకిరలాడే కమూనుల మిద రెండు జైలుబగ్టీలు ఒక భవనంమెట్ల దగ్గిరికి వచ్చి ఆగాయి. ఆవాహనాల కిటికీలకు "తెరలుకట్టి ఉన్నాయి. ఆ భవనానికి మరమ, శ్రతులుచేసి చాలా కాలమయింది. 'మెట్లవైన పాతబడిన ఒక 'సైనుబాక్టు మాద “కీన్‌ మండల పోలీసుళాఖి అని వాసిఉంది. బ్బీల కమి ఆలు కొట్టుకోటానికి సిద్ధ

మయాయి, బగ్టీవాళ్ళు కొరడాలు ఆడించి గురాలను తోలు తున్నారు. ఎవరికివాళ్ళు మెట్లదగ్గిరికి ముందు చేరుకోవాలని యత్ని స్తున్నారు, "రెండు బగ్గీల తలుపులూ ఒకేసారి తెరంచారు. వెలిసి పోయిన ఊడా తెరలు గాలికి ఎగరసాగాయి. ఎత్తుబూట్లు, తట్టు ముళ్ళు వేసుకున్న పోలీసులు బక్టీలలోనుంచి దిగారు. పక్కళాట మిద నిలబడ్డ ఒక కాలిక వారివంక ేరపార జూచింది. కాపలా మనివీ. పౌచ్చరికను అఆహాలిక అక్క చేయలేదు, కాపలాడచ్చా రంగుమాసి, భవనంలాగానే అమీ శిధిలమయి పోతోంది. మొదటి బ్టీలోనుంచి కామన్‌ ఇద్దరు పోలీసులు చేరోచేపునా, ఒక పోలీసు వెనకా రాగా 'మెట్లుఎక్కి వెళ్ళాడు. ఆండో బగ్టీలోనుంచి ఒక

కార్మికుని దించి అేవిధంగా ఆభనంలోనికి తీసుకు వెళ్ళారు. ఆ

కార్మికుని తలమిద _ వమిలేదు మెడపట్టీదగ్గర వొక్కాచిరిగ్‌

పోయి ఉంది.

ఆ భవనంలో (పవేశించి మళ్ళీ మెన్సైక్కారు.. మెట్లచివర వారికొక అధికారి చంకలో ఫై ళ్ళబా త్తి పెట్టుకుని ఎదురయినాడు. 178

కీచుగొంతుతో, “*సూపరింశుండెంటు నొవిట్స్కీ. దగ్గిరిశేనా ౪” అని ప్రశ్నించి తల అడించి జవాబుకోసం నిరీశీంచకుండా చక్కా బోయాడు, కామన్‌ నడవలోకి తీసుకువెళ్ళారు. అఆనడవలో ఎరి అంచుల వాపపరిచి ఉంది. ఈజనమంతా వెళ్ళి ఒక తలుపుదగిర ఆగారు, ఆ తలుపుపక్క-న ఒక పోలీసు పిమితంగా నుంచున్నాడు. ఊదా యూనిఫారం వేసుకున్నాడు. బుకైలకు ఎర్రటి కుచ్చులు, ఒరతీసిన క్తి చేతిమడతలో అఆనుకునిఉంది. సరిగా అచేసమయంలో కార్మికుని కూడా తీసుకువచ్చారు. శొమన్‌ని చూడగానే అతను చిపనవ్వు నవ్వి చేయిజాపాడు. కొమన్‌ కూడా చిరునవ్వు నవ్వాడు. ఇద్దరూ కరచాలనం చేసుకున్నారు. ఇంతలోశే ఒక బక్క-పలచటి వ్యక్తి ఎక్కడినుంచో వచ్చి వారిము౦దు నిలిచాడు. అతని మొహం నక్క_.మొహం, చిన్నది. ముక్కు గద్దముక్కు-. “మియిద్దరూ ఒకరినొకరు యొకుగున్నా శేయీం ౪? “వెరినాయనా ! యొరిగిన్చుుకే యికడ మేం యిలా ప్రవర్తించే వాళ్ళమేనా! యిబేనా మికు పోలీసుకాణాలో నేర్చింది ౪” తలుపు దగ్గిరి కాపలా మనిషీ భుజుమిదికి కత్తి తీమకుని ఉంచనుగా నుంచున్నాడు. తలుపు అెకుచుకుంది. మెట్లమాద ఎదురుపడ్డ అధికారి గుమ ్రంలో ప్రత్యతమమయాడు. ఇటీవలి తర హోలోకుట్టిన పొడుగాటి గానువేసుకునేసరికి అసలే సన్నని నడు మేమో ఇంకా సన్నగా కనిపించింది. కచేరీకి కాపలాఉండే వారి కంచ ముందుగా వలా చేరుకోగలిగాడు! కిందనుంచి వే రేప) త్యేక మయిన దోవ ఉండా? రహస్యపుగది ఉందా। కొన్నికొన్ని పట్టణాలలో పోలీసులు ఖైదీలను చితిహింసలు పడతారని వాలాకాలం కిందట కామన్‌ ఏన్నాడు. చట్ట విరు ద్ధంగా నడిచే పత్రికలు రీగాలో ఇటువంటి హింసలు జరుగుతున్నా యని పతాలు చూవీ రుజువుచేసింది. కీవ్‌లో ఇంతేనని కూడా [79

విన్నాడు. ఇంతవరకు ఈ విషయం కామన్‌ అఆలోచించనే లేదు. ఇప్పుడే జ్ఞావకం వచి సంది.

ఆ అధికారి చిటికెనవేలి నోటితో పలచని ఉంగరాల మోసం సవరించుకున్నాడు.

“కరత్‌ వాగాాన్‌ కిన్‌ ” అన్నాడు.

“చేను” అన్నాడు కార్మికుడు చామన్‌ శీసి కనుగీటి,

ఆ అధికారి తలుపు వార్తా తీసి కరల్‌ వాగాాన్‌ కిన్‌ ని లోప లికి పంపాడు. అతనితో వచ్చిన పోలీసుకూడా లోపలికి వెళ్ళాడు.

“యిక మారు” అన్నాడు అధికారి గుమ్డుంలోనుంచి చామన్‌ని సంబోధిస్తూ. వికటంగా నవ్వాడు, “శ్రాక్షేళ్చు ఆగాలి మోమిాద అనుగ )హం వూపాలనే ము-దుగా కారి శ్రికుడిని జనరల్‌ విల్చారు. కార్మిక వర్షమే ముందుదారె తీయాలనే మాే అంటారుగా[

బిగ్గరగా నవ్వి కచేరీలోకి వెళ్ళి గట్టిగా తలుపు "వేసేసు కున్నాడు, సెమన్‌ లోకూడా వచ్చిన పోలీసు ఊపిరి ఎగబీల్చాడు. తలుపు తిరిగి తెకుచుకోవడానిక్రీ మండల పోలీసుశాఖ సూపరిం "బండెంటు కచేగీముందు కాపలామనిషిఃకి తగినట్టు టంచనుగా నిల బడడానికీ చాలాసేపు పడుతుందని సూచించడానికా అన్నట్లు అక్కడి కాపలా మనిపి. మందకొడిగాని ముఫావంగా, కత్తి చేతి మడతకు తిరిగి ఆనించుకున్న్నాడు.

180

నిర్‌ కిరిన్‌ వాగాన్‌కిన్‌ న్‌

మండల పోలీసు శాఖాధికారి "కార్యాలయం. ఆ భవనంలో జాగా వెలుతురువచ్చే బాగంలో ఉంది. చురు)మతే కిరణపుంజూలు పాదడర్శకమయిన కసవుకంగు 'తెరలుగుండా వచ్చి నెద్ద ఆకోటు వ్రాతబల్లమిద, తివాసీమిద, సూపరించొండెంటు బుజం పట్టీల మోద పకుతున్నాయి. పోలీసు అధికారి నోవిట్కీ్చీ నోటిలో చుట్ట పెట్టుకుని పడకకుర్చీలో దొన్గుశున్నాడు. అతని వెనకగా “సుఖపుదంగా పర౦పాలిస్తున్న” చకొనర్శి పటం వేలాడుతోంది కుడివేపున ఒకమూల ఎత్తుగా సెయింట్‌ జార్జి, సర్పం ప్రతిమా ఉంది.

“చెరోవ్‌. ఫాక్టరీలో ఫిట్టరు కిరిన్‌ వాగన్‌ కిన్‌, [3

లు లు

అ కార్శికుడు చుట్టూమాసి అతి వినయంగా “అవును, యువర్‌ ఎక్సలెన్సి !” అన్నాడు,

పోలీసు అధికారి తనముందు. పడిఉన్న ఊదాఫెైలుమిద చేయివేసి కాగితాలు తిప్పాడు.

“మేడే (పదర్శనంలో తనవిధి నిర్వహిస్తున్న ఒక పోలీసు అధి కారిని నువు కరితోకొట్టానని నేరమాపాదింప బడింది.”

వాగాాన్‌ కిన్‌ ఇకిలిస్తూ తల పంకించి, “అవును. పోలీసు అధికారి కర్ర చేత్తోపట్టుకుని తన విధి నిర్వహిస్తున్నాడు ౫”

అతనితోకూడా వచ్చిన పోలీసులు పళ్ళు బిగబట్టాడు. మిసాలు కిందకి వాలాయి.

(2) 881

“విచ్చివీచ్చి వేషాలు వెయ్యకు” అన్నాడు సూపరింకాం జెంటు హఠాత్తుగా మండిపడుతూ, “అశనిదగ్గిర కాదు న్‌ దగ్గిర కర వుంది.”

కనా దగ్గిరా శం

వ్యాగాన్‌కిన్‌ పెద్దగా మంచిగా ఇకిలించి. చిరిగిపోయిన వొక్కా. చేతిని వైకిచుట్టి చేయి ముడుచుకున్నాడు. అతని చేయి మంచి పుష్టిగా ఉంది. ఉక్కులాంటి కండరాలు కనిపించాయి.

"పోలీసు అధికారి పడక కుర్చీలో వెనకకు వాలాడు. కూడా వచ్చిన పోలీసులు కత్తులు ఒక బుజంమిదనుంచి ఇంకో బుజానికి మూర్చుకున్నారు.

ఆ కారి కుడు రొము క విరిచి,

“డ్రైల్లో బరువు తగ్గాను. కాని జ్రైల్లో పెట్టకముందు నేనెవరి నయినా, కరతో కాదు, యీ పిడికిలితో కొట్టితే ఫుళె రెండు వక్క_లయీది.” అన్నాడు.

కళ్యా 00

పోలీసు (పధానాధికారి (వాతబల్ల దగ్గిర నిల్చున్న పొడుగాటి అధికారిశేసి చూసాడు. ఆ అధికారి తిరిగి అతనిశేసి చూసాడు,

“అలాగా అని పోలీసు (పధానాధికారి తలపంకిస్తూ దీన్హాలు తీసాడు. “అయితే నువుకాదు...” ఖా

“*లఆ-జీ నేను వెపుతూందిొ అని కారి కుడు నొక్కి. చెప్పాడు. “వుత్త పుణ్యానికే నన్ను యింతకాలమూ జైలులో పెట్టారు.”

“యిక చాలించు పోలీసు (వథధానాధికారి మొహం 'జేవిరం చింది. *నాకు నీతులు చెప్పాలని చూస్తున్నావా 1? యే) కారణం లేకుండా యేపనీ చెయ్యం. (పదర్శనంలో నువు వున్నావా లేదా! అవును, వున్నాను, యెందుకు వున్నావు ౪

ఆ కాం 'శ్రకుడు జవాబియ్య లేదు. ఉాంతో నొవిట్స్కీ-కి ఉత్సాహం వచి+*౦ది.

జు 182

“యందుకున్నావు 1 నిన్నే అడిగేది! అడ్డమయినవాళ్ళతో కలిసి తిరిగితే యేమవృతుంది 1 అల్లర్లు ెచ్చగొశ్టేది వాళ్ళు, జైలుకు వెళ్ళేది మిరు. నువు రమ్యన్‌ వే కదూ 1

ఫిట్టరు కనుబొమలు ముడుచుకున్న్నా డు.

“కావచ్చు. అయితే, దానికీ దీనికీ సంబంధ మేవింటి 1

నొవిట్క్సీ కుర్తీ ఏలోటఉండే వెనకకి తిరిగి "సెయింట్‌ జార్జి - సర్పం” (పతిమశేసి వేలెత్తి చూపించాడు.

కబ్పద్రి రష్యన్‌ (వభుత్వ చివ్నాం. అళ్యంమిద విజేత, అతనికింద అణగారిపోయిన రాజ్ఞదోహం. కళాకారుని భాషలో _ సర్పం, శాశ్రీయంగా మాట్లాడి తే, 'వేయి తలల నాగు - రష్యన్‌ కార్మికుడుగా నీ స్థానం యేమిటి ౪

“గ రంమిద, స్పష్టమవుతూనే వుందిగా ౪” అని వ్యాగాన్స్‌ కిన్‌ జవాబిచ్చాకు తటతటాయించకుండా.

ళ్‌ ్త్ట్యు అయినప్పటికీ "వేయితలలు నాగులాగా గరం కింద పాకులాడుతున్నావు!,”

ఆ 'కార్థికుడు తల పంకించాడు. అతని కళ్ళల్లో కృతిమ కాంతి వెన్లిఏరిసిండి,

“అక్క జే మారు పొరబడుతున్నారు, సూపరింశుండెంట్‌ గారు వేయి తలలు నాగుఅంళకు పెట్టుబడిదారీ విధానమని అందరిక్షీ 'జెలిసించే. అందువల్ల యిక వేను (శ్రామికవర్గ ...”

౧ ౧

నోవిట్కీీ వెదవులమిది చిరునవ్వు మాయమయింది. పిడికిలి బిగించి పళ్ళు కనిపించకుండా వై వెదవి నుడుచుకున్నాడు.

“అది నీ వాదన! గురంమిోద కారి (కుడు? వేళాకోళంగా వుందా 1! (పపంచం తలకిందులయినా అలా జరగదు 1!”

*బల్రే [1 అన్నాడు ఫిట్టరు ఉండబట్ట లేక,

183

“తలక్రిందులు 1!” అని మండిపడ్డాడు నొవిట్స్కీ. గొంతు జొూంగురుపోయింది. *యింతకింతా అనుభవిస్తావులే. నీకు సంకెళ్ళు తగిలిస్తాను.”

ఆ శారి (కుడు చేతులు వెనకకు పెట్టుకున్నాడు. పెద్ద పెద్ద కండరాలు తొణికిస లాడాయి. బుజాలు ఎగరవేసి, “ంకెళ్ళు "వేయడానిక్షి చట్టం అనుమతించదు” అన్నాడు,

“చట్టం 1 అని అరిచాడు నొవిట్స్క్‌ా లేచి ఎదురొము శి మాద కొట్టుకుంటూ. ళన్సేస్సే చట్టం శం

కొయ్యబొమ్ములాగా నిలుచున్న అధికారి కనిపించీ కనిపించ కుండా కనుగీటాడు. వ్యాగాన్‌ కిన్‌ వెనకాల నిలుచున్న పోలీసులు అశని చేతులకు సంకెళ్ళు తగిలించారు. వ్యా గాన్‌ కిన్‌ చేతులు విదిలించుకునే లోపలనే సంకెళ్ళ తాళాలు పడిపోయాయి... పోలీసు మెడమిోద, బుజాలమిోద చేయివేసి పక్హేసాడు.

అధికారి కళ్ళు కుంచించుకుని విడికిలి బిగించి ఫిట్టరు దగ్గరికి వెళ్ళాడు.

“మేం గొడవ చెయ్యక్కర్లేదు” అన్నాడు నొవిట్స్కీ అధికారిని వారిస్తూ. “తివాన్సి పాడుచెయ్యడ మెందుకు? వాడికి ముట్ట'చెప్పేది తరవాత ముట్టచెపుడాం.” వ్యాగాన్‌ కిన్‌ తో వచ్చిన పోలీసులను మూసి తల పంకించి, “లోపలి గదిలోకి తీసుకుపొండి. వాసిలీ లియోన్‌ టివిచ్‌ అక్కడ ముఖాముఖీ మాట్లాడతాడు.” అన్నాడు,

[గది చివర గోడలో కనిపించని ఒక చిన్న ద్వారం 'లెడచు కుంది. ఒక పోలీసు వోవతీసాడు. వ్యాగాన్‌కి౯ని ఆతని వెనకాలే తోసారు. పొడుగాటి అధికారి చివర నడిచాడు.)

నోవిట్స్కీ. మళ్ళీ చుట్ట వెలిగించి గుప్పున పొగవదిలాడు.

“ోముస్టి వధవ! తలపొగరుశేం లోటులేదు. వాళ్ళంతా యొక్క-డినుంచి వచ్చి పడుతున్నారు ! రోజు రోజుకి అధ్రాన్నంగా వుంది, వీళ్ళకి అంతువున్నట్టు లేదు...” |

184

కోపంతో (వాతబల్ల మిద కాగితాలు తోజీసాడు. అవి చిందరవందరగా నేలమిూాద పడ్డాయి. బూతులు తిట్టుతూ గంట వాయించాడు. ఒక పోలీసు సాస్టైెంటు చక్కా వచ్చాడు.

“ఆ నేలమిది 'కాగతాలు తీసి, వమూలోనుంచో, నోరఠో నిజ్‌నుంచో, మళెగ్కడనుంచో షట్టుకువచ్చిన అతడిని యిలా తీసుకురా.”

26 ముగురా? ఒకడా? ౧

నెలల తరబడీ వకాంత వాసం (యూఫావొరో నెజ్‌, (ప్రవాస (పయాణంలో మజిలీలు) ర్యాతింబవళ్ళను వేరుపర్చలేని చీకటిజై లు, వై లుబోగీలో అంతూపొంతూ లేని (వయాణం, తెరలు కట్టిన గుర్రపు బగ్టీలో [(వయాణం, నడవలో నిరీతణ తరవాత పోలీసు అధికారి కార్యాలయంలో వెలుగులోకి రాగానే వామన్‌ కళ్ళు మిరుపుట్లు గొలిపాయి.. వెలుగులో చామన్‌ కళ్లు ఎలా మిటకరించింద్‌ నోవిట్స్కీ- కనిపెట్టి తిరిగి హుపారులో. పడ్డాడు. వ్యాగాన్‌ కిన్‌తో సంభాషణ మూలంగా కాగా కలతచెందాడు. ఫై దీలలో మన_స్తయిర్యం అతను సహించలేడు. సంతోషంతో జామన్‌' సంభధాషమణ కోసం నిరిత్సీం చడానికి ఇంకా ఇతర కారణాలు కూడా ఉన్నాయి.

'జామన్‌ను పోలీసు నొవిట్క్సీ (వాతబల్ల దగ్గిరికి తీసుకు వచ్చాడు. నోవిట్స్కీ.చేసిన సంజ్ఞ ననుసరించి తలుపుమూసి వెళ్ళి పోయాడు, బామన్‌ (నాతబల్ల శే దృష్టీ సారించాడు. పోలీసు

లు 85

అధికారి ముందు తెరిచిన ఫైలు, రండు రవాదారి చీట్లుఉన్నాయి. నెవిట్స్కీ్‌ ఆ శెంటిలో ఒకటి ని కితీసి.

“డ్రద్దోన్స్‌ సకా జిల్లాలో న్లెబ్వ్నోయేలో నిన్ను అరెస్టు చేసిన పుడు యీ రహదారి చీటి నీదగ్గర దొరికింది. దీన్మిపకారం నీపేరు నికోలాయ్‌ వాసిల్యెవిచ్‌ పెటోవ్‌” అన్నాడు.

“అవునూ అన్నాడు కౌమన్‌ బుజాలు కొద్దిగా ఎగర వేస్తూ.

పోలీసు సూపరింకుండెంటు ఈ రహచారి చీటిని బల్ల మిద ఇట్టి శండోచానిని వెకి తీసాడు.

“ఆస్వాల్డ్‌ గ్నానిఖోవిచ్‌ మిజ్‌ ! యిదీ నిజేరేనా ౪

"ఫెలుకు అంటించి రహదారి చీట్లుకింద ఒక ఆకసి త్‌ ఇభాయా చిితం బామన్‌ కంటపడింది. అది అతని ఛాయాచ్చితమే. “రండు సూటుశేసులు మోస్తున్నట్లుంది. కిందటి డిశంబరులో జెనీవానుంచి బయలు బేరినప్పుడు వేసుకున్న దుస్తులు అచే. మంచి చ్చితం! జెపవాలోని క్యామేడ్స్స్‌ని పౌచ్చరించాలి. అక్కడ రహస్య పోలీను శాఖ బాగా పనిచేస్తున్నట్టుంది. లేకవో తే విల్నియస్‌ “యిన స్పెక్టరు" ఈచిత్రం తీసాడా *

నోవిట్కీీ, వామన్‌ ఛాయాచితింమిాద దృష్టి పరపడం కనిఇట్లాడు.

లు

6చ్రాసందా 1 అచ్చంగా నీ చిత్రమే 1 కాదూ ! నిను నువే పోల్చుకోగలవు. అవును. మేమూ అలాగే పోలు సికునా ౦. “ఒక రిలో ముగ్గురు, ముగ్గురిలో ఒకరు ప్రశ్నోత్తర పాఠంలోలాగా; మోజ్‌ వురఫ్‌ పెటో)వ్‌ వురుఫ్‌... "నోవిట్స్కీ. తెరిచిఉన్న ఫైలు మిదికి వంగి వేలితో కొడుతూ, సంతోషంతో పితిమాటా ఉచ్చ రిస్తూ మెల్లి గా చదివాడు. “వామన్‌, నికోలాయ్‌ ఎర్నెస్కో-విచ్‌, జననం 1878. పశువుల వై. ద్యుడు. సెయింట్‌ పీటక్స్‌బర్డ్‌ కారి శ్‌ వర్గ విము_క్రి పోరాట సమితి శేసు సందర్భంలో 1897 లో అరెస్ట చేయబడ్డాడు. వీటర్స్‌పాలె దుర్గంలో ఇరవయిలరెండు నెలల కారా

186

గారశికమ, ఆ తర్యాత వ్యాట్యా పరగణాకు పివాసం సంపబడ్డాడు. అక్కడినుంచి తప్పించుకుని వారిపోయాడు ...*

వాతబల్ల దగ్జిర ఒశేఒక కుర్చీఉంది. అందులో పోలీసు అధికారి కూర్చుని ఉన్నాడు.

పోలీసు అధికారి అయిలేవేం, రాజకీయ ఖైదీని నిలబెట్టడం సంధావ్యం "కాదు.

ళశగామన్‌ చుట్టూచూసి సరాసరి నోడ దగ్గరకు వెళ్ళి అక్క-డ ఉన్న ఒక పడకకుర్చీ వేసుకు కూర్చున్నాడు నొవిట్ప్కీ. చదవడం ఆపివేసి ఆశ ఏర్యంతో చామన్‌ కేసి చూసాడు,

కాని ఏమీ మాటాడలేదు. వామన్‌ కుర్చీలో కూర్చో గానే పెద్దగా ఏమి జరగనట్టు చదవడం తిరిగి కొనసాగించాడు.

• ___విజేశాలకు పారిపోయాడు. గమ్యస్థానంలో అడుగు ఇట్టగానే రష్యన్‌ సోమల్‌ డెమా కాట్‌ సమితిలో చేరాడు. ఆ సమతికి జూరిచ్‌ లో ఇతడు ప్రతినిధి, 1900 సంవత్సరం వప్రిల్‌ ర నుంచి 18 వరకు జెనీవాలో జరిగిన సోవల్‌ జెమా కాట్‌ రహస్య సమావేశంలో పాల్గాన్నాడు. నామన్‌ కొత్తగా స్థాపించ బడిన ఇకా విప్ల వసంస్థలో, ఆ సంస్థకు చెందిన అచ్చు ఆఫీసులో కంపోజిటరుగా పనిచేసాడని రహస్య పోలీసుశాఖ నివేదిక వల్ల రూఢిపడింది. అంతేకాదు, ఆ సంస్థకు జాధ్యత వహించిన నాయ కుడుగా...” నోవిట్స్కీ్‌- కనుబొమలు చిట్లించి, “... జర్శనీలోని ప్రథాన శీంచదాాలలో ఇస్కా) పంచడం, సామా)జ్యంలోకి ఇస్కాను పంవించడం ఇతనికి అప్పగించారు. 1901 డిశంబరులో వైన పేర్కొన్న చామన్‌ రష్యాకు బయలుబేరాడు...!?

అడ్షిథంబరులోనా ఫి అని ఎగతాళిగా అంటూ చామళ్ల

“మరెప్పుడేం [” అని పోలీసు సూపరింకెండెంటు సిరా బుడ్డిలో కలంముంచుతూ "ఫిడేల శని జావాబిచ్చాడు. *దయయుంచి

187

చెప్పు. తప్పుదిద్దుతొను. నీ విమయమయిన సమాచారం చదివి వినిపిస్తా. విబేశాలనుంచి. తిరిగి వచ్చిన తరవాత యేం చేయదల చావు (” కామన్‌ పడకకుర్చీలో కాళ్ళు పారజూవి పడుకుని కళ్ళు మూసుకున్నాడు. నొవిట్స్కీ- నిరీమీస్తూ కూర్చున్నాడు.

“యీ కై లులోనీ పోలీసు నివేదికనుబట్టి నువు నలుగురితో కలిసి మెలిసి తిరగోరకం కాదని శేలుతోంది” అన్నాడు కట్టుడు పండ్లలోనుంచి, ఆశాభంగంతో ఫలు పేజీలు తిరగేస్తూ, “సాత్యు మివ్వడానికి నిరాకరించాడు” “ప్రశ్నలకు జవాబివ్వడానికి నిరాక రించాడు యేమంత వాగససండలా! యూఫా వొరోనెజ్‌లో ఇమీకాంతవాసం కోరుకున్నావు యెందుకని! యిబేమా ప్రియో జనం ేదు. బౌమన్‌, నీ సంగతి నీకు బాగా తెలుసు"

జశామన్‌ శోారెల్‌ అగ్షణపిడి తిప్పుతున్నట్టు అభినయిరిచి,

“దర్యాప్తు సమయంలో మీరంతా ఎకళశు పాట, 'అంతా మాకు తెలుసు” అనే పాట పాడతారు, విసూత్తుతుంది. సూపరిం "ఒబండజెంటు యెదయినా కొ త్తయెక్కు యెత్తడం మంచిది”

“సళ్లు నమ్ముకం కుదరలా 1 పోలీసు సూపరించొండెంటు మొహం ఎర) బారింది. “సరే, సరే. చూపిస్తాను. యీ చిన్నపత)ం మూడు ఇస్కా) "తెంచి తికగి చదవనారంభించాడు. ళస్కాాి సంస్థ సభ్యులు రహస్య భాషలో వ్రాసుకున్న ఉత్తర ప్రత్యు త్త 'రాలవృల్ల ఇద్దరు ప్రధానవ్యక్తు ల విషయం అతి రహస్యంగా వుంచు తున్నారని "తేలుతోంది. వారిమారు పేర్లు 'అకిమ్‌, రూక్‌”. విజేశాల లోనిమా ఏజట్లవద్దనుంచి వచ్చిన సమాచారాస్ని బట్టి కామన్‌ రహ్యాలో వున్నాడనే సంగతి పోలీసులకు ెలిసి పోతుందని కాంది శకులు భయపడుతున్నట్టు "శేలునోంది. వారి అభిప్రాయంలో అతని అరెస్టు నోవిట్స్కీ. వికటంగా నవ్వాడు. “విస్త వానికి అమిత నష్టదాయకంి దీనినిబట్టి చామన మారుపేరు అఆకిమ్‌లేక రూక్‌ అయివ్రంటుందని వూహించవలసివస్తోంది. సూపరించండెంటు

188

కొంచెం అగి, “నశ, మాకు నీవిషయం కొంత తెలుసునని స్పష్టమవుతూందిగా. యింకా అనుమానం వుదా! విచారణ సమయంలో నీవిషయం మాకంతా తెలిసి పోయి౨దని నువేగుర్రి స్తావు. నీసాత్యుం మాకు అక్కరలేదు. దర్యాప్తు పూర్తి చేశాను. నేను! హిజ్‌ మజెన్టీ చృకవదర్తి” జారుచకవ_ర్తి పవ్మిత బిరుదావళిని ఉచ్చరించే ముందు గుండీలు సరిగా ఉన్నాయో లేవో అని నొవిట్స్స్కీ- అంగ్‌ వేళ్ళతో తడిమి జూచుకున్నాడు.

“... పాజ్‌ మజెన్టీ జారుచకవ_ర్తి దయతో ఇస్కా కేసును నాకు, చీఫ్‌ సూపించబండెంటు న్నొవిట్స్కీకి వప్పగించారు. యీ ముక్క్‌- మనసులో వుంచువో. *” ఆ

చుట్టపీక నోటిలో పెట్టుకొని పీల్చాడు. పీకళొద్దిగా కదిలింది గాని పొగరాలేదు. మళ్ళీ ఆరిపోయింది. సూపరించండెంుకు చుట్ట అలవాటులేదు.

%స్పే్సు చృకవర్తిగారు నామోిద వుంచిన విశ్వాసాన్ని నిల 'బెట్టుకకీనాషను. యీా ఇస్కా శీనుకు కాస్తాకూస్తా డబ్బు ఖర్చు "కాలేదు. లత బంగారు రూబుళ్ళు ఖర్చాయాయి.. ఖర్మ స్పిచేసాం. మితోకను క_త్తిరంచాం,” వేళ్ళతో గాలిని కత్తిరించి, తల వెన కకు వాల్చి పక్కు-న నవ్వాడు. “మో లెనిన్‌ తయ్యతమంళతా భగ్న మయి పోయింది. సింహాసనాన్ని, జమిండారులను, వర్తకులను కూలదోద్దామని ఆలోచించారు కదూ! “ప్రపంచ కారి '్రకులారా, వకంకండు!? ఊహుం- యెన్నటికీ సాగదు, సాగదు” పిడికిడితో బల్ల మిాదగుద్ది, రొము, శ్రనిరుచుకుని కూర్చున్నాడు. “యేమ్మాతం సంజే హంలేదు. మిస్టర్‌ చామన్‌ ! నీపసీ, నీ స్నేహితులపనీ అయిపోయిం దనే నమ్మకం లేకపోతే యీ రహస్యష్మ తాలు నేను నీకు చదివి విని వించేవాడీనా+ యిక మిోకు బేడీతే గతి! కఠన వరకం! వెలు గంటూ భూడరు. నీగతి, నీ స్నేహితుల గతీ యింతే. విప్లవాన్ని రగుల్కొ-ల్చ్బడానికి లెనిన్‌ యెంతమంది ఇ స్కా-ఏజంట్లను పంపాడు!

ఈూబులు = రూపాయిన్నర

(24) 189

పదకొండు మందిని యొంతమంది పట్టుబడ్డారు 1 పదకొండు మంది !”

నూపరించశుండజెంటు విజయ గర్వంతో వౌాతబల్ల మాద కొ ట్టాడు.

“వారంతా యెక్క.డ వున్నారు 1?” అని కామన్‌ (పశాం తంగా అడిగాడు.

నొవిట్ప్కీకి ఈ (వశ్న అస్థంకాక కనుబొమలు వైకె తొడు. అత

“ద్చైక్క్టడ ₹ అని గొణిగాడు కంగారుగా కామన శేసి ఎగాదిగా భూూస్తూ, “త్లైలులో అనివేరే ఇప్పాలా./లుక్యవోవ్కా జె లులోఎ

పామన్‌ లేచి నిలబడి నిర్ణశ్యుంగా పడకకుర్చీని కాలితో వక్క-కు తన్ని గుమ, శ్రంలోకి వెళ్ళి తలుపు వౌన్తా లెరచాడు

బీ! లుక్యనోవ్యాా జై లుకు బీ తెండి అఖ్లి అం చాడు. ర&ీణపోలీసులు అతని దగ్గరికి ఉరుక్కుంటూ వెళ్ళారు.

అల్లి కారాగారస్రవేశం

తుప్పుపట్టిన బందీల ఇనప సింహంద్యాకం కిరుమంది. కిందుగా వెడల్పుగాఉన్న ఆర్భ్బీచివర ఇంకో ఇనపేోేటు ఉంది.

ఈ ₹ెండుగేట్లమధ్య అర్బ్చీ కుడివేపు నోడలోని శైలు కార్యాలయద్వారం దగ్గరకి కొత్త ఖై దీని జైలు రక్షకాధికారి కలుసుకున్నాడు. అతను చినిగి మాసిపోయిన అంగీ ధరించాడు. బుజంమోద క_త్తిఉంది.

190

ామన్‌ తో వచ్చిన పోలీసు వారంటు అందిచ్చాడు. తాగు బోతు కళ్ళతొ వారంటుచూసి శామన్‌ మీదికి భారంగా ఖ్వాస వదలుతూ మర్యాదగా తల ఊపాడు. శ్వాసలో వోడ్కా. వాసల గుప్పున కొట్టింది.

“అభివందనాలు ! శీతాకాలం నొరోనెజ్‌లో గడిపావన్న మాట ! లేకపోతే యూఫాలో గడిపావా ! డబ్బుకోసం నీపని పట్టిం చారా+ అక్కడ చలికి విగుసుకుపో యుంటావు, యీం+ వెధవ జైలు! అక్కడ ఆరు నెలలపాటు పనిచేసాను. వెధవన్నర జైలు! యిక్కడ నువు హాయిగా వి శాంతి తీసుకోవచ్చు; వేసవి విడిదిలా వుంటుంది. యిక్క-డ అన్నీవున్నాయి. బలే మంచివాతావరణం. మోర్టన్‌ట్సావ్‌ ! యితడిని రాజకీయ ఖై దీల దగ్గిరికి తీసుకు వెళ్ళు, _వస్తుతానికి ఆమూట అలావుంచు... నీకు గది పత్యేకించేదాకా.” చశామన్‌ కళ్ళలోని అశ్చర్యందూసి తలల పుకించాడు, *ోయిది యిక్కడి నియమం. యేకాంత నికృంధ-లో యెవరుండాలి, యెవరు సమిష్టి గదులలో వుండాలి అనేది రాజకీయ ఫైదీలు తమలోతామే నిర్ణయించుకోవాలి. దీనివల్ల అపార్థాలకు తావుండదు. సహజంగా ఆఊుకాంతవాసం లభి క్షే వుబ్సి తబ్బిబ్బవుతారు. శ్రైలులో, నీకు 'తెలిించేగా, రాజకీయ ఖైదీల విషయం ముందు మూడాలి...”

వార్డరు మోర్టన్‌ట్సావ్‌ వామన్‌ మోచేతిని కాకి,

“నావెంట రా” అన్నాడు. రెండు అక్షుగులు వేసి “యాయనగారు కాస్త చుక్క_వేక్తే చాలు రోజురోజల్లా యిలా వాగుతూనే వుంటారు) అని చెప్పాడు.

“అయితే యెపుడు తెలివిలో వుంటాడు ౯ అని వామన్‌ చమన్క-రించాడు.

“యెన్నడూ వుండడు.” అని వార్టరు నవ్వాడు, ండో ఇనపేటులోని చిన్న ద్వారం 'తెకుస్తూ. “అ మూకునా యింకే మన్న్నావుండా ౪” “అరెస్టు వేసినపుడు అదొక్క-ళశు నా దగ్గిర వుంది.” అన్నాడు వామన్‌ తిరిగి నవ్వుతూ, “అప్పటినుంచీ

$09॥

దుసులు సంపాదించుకునే అవకాశమే చిక్కలేదు, సళేగాని, ఆ 'నొడవ చేస్తున్న దెవరు ౪” అని అడిగాడు మొదటిగోటు వేపుకి తల డఉోపుతూ.

“న్సలీమూ ! యీ జైలులోని రాజకీయ ఖై దీలమిోది అధి కారి. యిదీదారి ! యిదిగో యీ నడవవెంశు వెడితే పెరటిలోకి 'వెడతావు. అక్కడ అందరిని భూడచ్చు. యిక్కడ యెలాంటి నిర్బ్చంథాలూ లేవు. యిది వేసంగి విడిదిలని కాచ్చెన్‌ అనడం సరి గానే వుంది

“కేసంగి విడిది 1” కామన్‌ వార్డర్‌ శేసి అనుమానంతో మూసాడు. “రహస్య పోలీసుల మాశేమిటి 1 నొవిట్కీ 17

“యీజైలు అతని అధికారం కింద లేదు” అని వార్డరు జవాబిచ్చాడు ముసిముసి నవ్వుతో.

“పూర్వం నొవిట్స్కీ. అధికారంకింద వుండేది. కాని యిపుడు న్యాయశాఖామం(తి అధికారం కిందకి వచ్చింది. యిది వేశేశాఖ. నొవిట్ప్కీ-కి యీ శాఖకు (పత్యక్ష సంబంధం యీమిాలేదు. లేకపోతే...”

ఈల వేసాడు. ఈల వేయడం శైలు నిబంధనలకు వ్యతి లేక 0, శ్రైలు పరిభాషలో “బద్దలు కొట్టడ” మయిందని కూమవ్‌కు విస్పష్ట ముంది. ఇందులో రాజకీయ ఖైదీలు యిష్టంవచ్చినట్టు గడప

నడవలోనుంచి, అనేక గువూ శల పక్కగా, మరుగుదొడ్డి, శితటూగదిి సామానుగది ... పక్కగా, వెళుతూండగా 'ామన్‌!ి ఈ నిషయం మరింత రూఢి అయింది. చక్కటి (వాతలో "లెల్ల శకాగితంమాోద ఈ క్రింది (పకటన నోడకు కొట్టిఉంది.

ఆగస్టు £ 6 గంటలు

కౌ్యమేడ్‌ లెనిన్‌ రచన “ఏంచేయాలి 1? అనేదానిపై జైలు రెండోభాగంలో చర్చ జరుగుతుంది.

92

ఈ కరపత్రం ఇంతవరకు చదవని కామేడ్స్‌్‌ జైలు రాజ కీయళశాఖ పెద్ద, కామేడ్‌ గర్క్హ్‌ వద్దనుంచి పొందవచ్చును,

గర్కీ్‌ |! ఇస్కా-మనిషి. ! సే గర్కీ్‌్స్‌ యిక్కడ పెద్ద అయితే యిక్‌ ఇప్పేచేముంది 1

శ వ్రన్బక్ష్‌ 1? శ్రామన్‌ తిరిగి (పకటనను పరికించి చూసాడు “దీం చేయాలి 1 అద్భుతం [09

వార్డర్‌ తలుపు తోసాడు. వెరటిలోవారు. _పవేశించారు. నడవలాగానే ఇదీ ఇరుకుగా ఉంది. దీనిచివర ఇంకో ద్వారం, ఆ ద్వారం అవతల అసలు పెడు! మొట్టమొదటగా శామన్‌ దృష్డి రత్షకపోలీసు చేతిలోని తుపాకీ నొట్టంమిద పడింది. ఆ పోలీసు న్మిదమత్రుగా ఒంటరిగా “కుక్కగొడుగు” కింద లిల్చునాన్నడు. ఆ కుక్క_గొడుగుకు ఇనప పైకప్పు ఉంది. వాధ్యన స్తంభం ఉంది. చుట్టూ గుంపులు గుంపులుగా, ఒంటరిగా జనం! జనం |!

“జక నిమిషం యిక్క-డ ఆగు.” అన్నాడు వార్జరు ఆదు నాగా. “పెద్దకోసం వెతుకుతాను. అందరికీ అనుకూలంగా వుంజేలా "పెరడు విభజింప బడింది. అందువల్ల యొవరితో కలిసి కాలమేపం చేయదలి క్షే వారిని యెంచుకోవడానికి వీలవుతుంది. వేసంగిలో ఖైదీలు పగలల్లా యిక్కడే. గడుఫుతారు. గదులకు తాళాలు వెయ్యడం, మారియాన్‌ గర్చ్కీ- సాధారణంగా ఆండోభాగంలో అఆడుతూంటాడు”

ఎక్కడో నొరోడ్కీ. అట సాగుతోంది. సంథధాహణ రణ గొణధ్వనిని మింగి వేస్తూ సూదులను కొయ్య ఫుల్ల తో కొట్టిన టక టక ధ్వని, శేలమిద దభీమని కామన్‌ కు వినిపించింది.

వార్షరు పెద్దపెద్ద అంగలు వేసుకుంటూ చక్కా. బోయాడు, ామన్‌ అగి నిరీవీంచలీదు. చుట్టూ చూసుకుంటూ, తన అను పానులు గ పిాంచడానికి యడ్నిస్తూ వార్జరును అనుసరించి నడవ

రష్యన్‌ (పజాభిమాన పా్యత్రమయిన ఒక ఆట, వివిధ వస్తువులకు విదులు ఏర్పర్చిన ఆయిదు కొయ్యసూదులమీద కగరపుల్లలతో కొట్టడం.

193

సాగాడు. మూడు రాతినోడలు ఉన్నాయి. మొదటిది సివాస గృహాలకు చెందినది - రాజకీయ శ్రైదీలు ఉండే భాగం. ండో నోడ 'వెనకనుంచి వివిధ గొంతుల రణగొణధ్య్వని, నవ్వులు, శీ తలు వినివీంచాయి. శేరింంతలు మామూలు నేరస్తుల అహ్మభంక ఛాపలో ఉన్నాయి. అంకు అభాగం మామూలు నేరస్తులు నివ సించేదని రూఢి అయింది. మూడోనోడ ఎత్తు 14 అడుగులు. జాని అవతల ఇక ఆకాశమే! అంక1ు స్వేచ్చే! “కుక్కగొడుగు నుంచి పెళడు పొడుగునా భవనానికి సమాంతరంగా ఒక రాతి నోడ ఉంది. అఆరాతినోడ అక్హే ఎత్తులేదు. ఇది పెకడును ఆరెండు భాగాలుగా విభజిస్తోంది. “కుక్కగొడుగు నుంచి చూసే రెండు వాగాలూ కనివీసాయి. శోమన్‌ వార్షరును కలుసుకున్నాడు. నలు నై పులనుంచి అతనికి పరిచయ- లేని మనుషులు అతనివంక చూస్తు న్య్వారు. నంభెషణ తునియలు శునియలుగా వినిపించ సాగింది.

“... మొట్టమొదటగా మనం నిజమయిన విష్పవాత క్‌ శక్తులను ఐక్యం చేయగలిగిన సంస్థను నిరి ్రంచాలి. ఆ తరవాతనే చాడికి పలుపు యివ్వగ లుగుతాం”

“మళ్ళీ "లెనిన్‌ 1”

శామ-. వారివంక చూసాడు. ఉహుం ఆ ఇద్దరిలో ఒకడినీ ఎరగడు.

ఇంకో అడుగు వేశేసరికి ఉదిక్తంగా సంభాషణ సాగుతోంది

“వ్వా రబోచెయెజెలో వాళ్ళమాట వింకే పార్టీ అవసరం "లేదని, గుడు యూనియన్లు వుంకే ఇాలుననీ అనిపిస్తుంది. యీ విధమంనఎన భాషణ కారి క్‌ వర్గానికి (6 దోవాంచేసి బూర్జువాలకి అప్పుగించడ మే అవుతుంది.” ”

“వోహం 1 వాళ్ళకి [దోహంచే శే నీతోపాటు యిక్కడ వుండేవాళ్ళమే గాదు, బూడ్జువాలు మా జీవితాన్ని గులాబీపూల పొన్చుగా తయారుచేసి పెళ్టువారు.”

క04ీ

“తయారుచేసి ఇడతారు మశేం పెంగ పెట్టుకోకు. మి మాటలు వాళ్ళకింకా అర్థం కాలేదు. అస్థం చేసుకోగానే మిమ్మల్ని వదిలి పెట్టడమే కాదు, బంగారు బగ్గీలలో వూశేగిస్తారు కూడా. అంతేకాదు మంత్రుల్ని చేసేస్తారు”

నార్జరు చిరునవ్వు నవ్వుతూ కామన్‌ కీసి తిరిగాడు.

“రో ల్లా యిలాో వాదించుకుంటూంటారు. జీనినిగురించి! యొవడికీ తెలీదు. వినీవినీ విసుగెత్తింది. కాని అర్ధం కాలేమ సే.

బది, [00

అవును. దూరాన్నుంచి గర్చ్కీ-వారిని పరీవ్నీంచి చూస్తు న్నాడు. కళ్ళు కంచించుకుని, నల్లటి గడ్డం సవరించుకుంటున్నా డు, మారియన్‌ గర్బ ! ఇస్కా-ను బలపర్చే మనిషీ. ! కా మేడ్‌ !

ఈవవ్పు శ్షిః

నిటి ఇల్లి ఒట్టి డె స్ఫురిహా ర్స లు జో సవినయంగా గర్చ్కీ పతినమస్కా-రం చేసాడు, వినయంగా ఆధికారికంగా. కొత్త ్రైదీని ఎరుగున్నానని సూచన పాయంగా నయినా వెల్లడించలేదు. అంతకంె చేయగలిగిందీ లేదు. అతని ముందు నిలబడింది, 'పెటోవ్‌ , ఇవనోవ్‌, వాసిల్యేక్ష, కురలోవ్‌, మోబజ్‌, వై నా వీి8లో ఎవకో? వ కుతో (ప్రయాణం చేసాడో? ఎక్కా.డ్క ఎందుకు అరెస్టయినాడో 1 తెలియదాయె,. కామన్‌ షరి స్థితిని వివరించడానికి వేగర పడ్డాడు. కప్‌

“దురదృన్టృవళాత్తు నేను అసలు యెవరినో కని విళ్షేసారు.”

“తెలివయిన వాళ్ళు ” మారియన్‌ నుదుటిమోద కర్కళ శీఖలు తిరిగి సరళమయినాయి.”

ళ్‌న్సిమ్ము పట్టుకున్నా రన్నమాట, వెధవలు” వెనుదిరిగి, “ం్పుడినో చామన్‌ |” అని శేకపెట్టాడు.

అంతా బామన్‌ చుట్టూ మూగారు. ఒకరు కావలించు కున్నారు. ఇంకొకరు స్నేహపూర్వకంగా "వెన్నుమోద. చరిఛారు.

బ్టుక్యూ పూళొ హో ! అన్నీ యొకుగున్న మొహోలే ! అశ! లిట్వినోన్‌ కూడా యిక్క-డే వున్నాడే! అ తెలివితక్కువ నొవిట్స్కీ- డప్పాలు కొట్టాడనుకున్న్నా, కాని నిజాసికి రష్యన్‌ ఇసాగా మనువములంతా యిక్కడే నవున్నాళశే[గ”

“లత్షరూబుళ్ళు ఖర్చయింది. ... రష్యాలోని వివిధ (పటే శాలలో మిమ్మల్ని పస్టేసాం [1 అన్నాడు లిట్యినోక్షా కళ్ళు మూసుకుని నొవిట్స్క్‌ని అనుకరిస్తూ. “*మి పదకొండు మందిని

ఎత్తుగోడవంక తల ఊపాడు. గోడనిండా సంతకాలే ! రాజ కీయ శెదీలు జైళ్ళలో, ఎగ్కడ్‌ సాధ్యమయితే అక్కడ, సంతకాలు చేస్తారు. వేలు కాదుగాని వందల కొలది సంతకాలు అనోడమిద ఉన్నాయి. బౌమన్‌ దృష్టి మసశేసింది.

“అక్కడ చూడకు, వైకి చూడు.”

కౌమన్‌ తల వై కెత్తాడుు వంకరటింకర అవరాలపైన తెల్లటి ఖాళీస్థలం కనిపించింది. ఇంకొకరి బుజంమిద నిలబడ్డా ఆ స్థలాన్ని అందువోవడం కష్టం. పెద్దపెద్ద ఆతరాలలో ఆ నోడ

మిద ఇస్కాను బలపర్చేవారి జేన్లు మ్ముదితమయి ఉన్నాయి, జ్యాబోవన్కీీ. పొడుగాటి బొగ్గుముక్క- వామన్‌ చేతిలో "పట్లాడు, ల్‌ 196

“సంతకం చెయ్యి” "నామన్‌ తనకీ నోడమిోది ఖాళీ స్టలానికీ మధ్య దూరం కంటితో కొలిచి ఆలోచించసాగాడు. ఈమ్మ్రైబ్రా నిర్వహించ గలిగారు భి *యెలానో తెలీడంలేదా 1 ఇస్కా- మనిషినని చెప్పుకుంటు న్నావే?ొ చశామన్‌ తిరగీ చూసాడు. నోడ బాగా నున్నగా ఉంది. మెట్లు లేవు. తుష్పుపట్టిపోయిన ఇనుప నిచ్చెన నోడవెంబజే వైన "వేలాడుతుంది. ఎపువో దీనికి ఎ్మరరంగు వేసారు, ా “వ్లూహకు వదిలి పెట్టకండి. యి నిచ్చెన యెక్కడ సంసా దించారు ఇస్కా-ని బలపక్చేవారంతా నవ్వారు. “దూడండి, యేం కావాలంటున్నాడో 1 నిచ్చెన కావా లట! గోడ యెక్కడానికి! నిచె ినమిోదగా యెక్క-నిస్తారూ 1 ఉహుంలయుక్కే. విధానం నువే చూసుకో. బూసుకోలేవూూ! సే అయితే కళ్ళు మూసుకో. . శూమన్‌ కిక్కురు మనకుండా కళ్ళు మూసుకున్నాడు. “సిల్సిన్‌ ! జ్మాగతగా చూస్తుండు” అని గర్బం చప్పట్లు కొట్టాడు " "ిరడుకు వెళ్ళే భాగం చివరికి సిల్విన్‌ తొందర తొందరగా వెళ్ళి, మూల నిలబడి చేశులు వాచాడు. “యెవరూ లేర” తవతణమే ముసుకు సోడకు ఆనుకుని ఒక పంక్షిలో నిలబ జ్ఞారు. ముందున్న కామేడ్‌. బుజాలమీద చేతులు వేసారు. ఇంకో ఇద్దరు చాచిన 'చేతులమిోద ఎక్కి. కూర్చు ఏనౌషరు. వెనకకూర్చున్న మనిషి. ముందున్న వాని బుజాలమోద చేతులు వేనాడు. (2) $97

కవే రాజా [ అన్నాడు బ్యా బొవస్మీ, జామన్‌ను మోచేతితో పొడుస్తూ “యిక కళ్ళు "తెరువు. అదినో *“యేనుగి |! యెొక్కు.” చామన్‌ మోచేతిని గట్టిగా పజ్టుకుని వై మనుషులమిదకు ఉరకడులో సహాయపడ్డాడు. నామన్‌ శరీకంలోని శ_క్రినంతా ఉప యోగించవలసి వచ్చింది. జైలు జీవితంవల్ల శరీకం ఎంత బలహీన మయిపోయిందో ఇపుడు తెలసీవచ్చింది, ఇక్క్‌ాడ వ్యాయామం చేక్తేతప్ప ఆరోగ్యం కుదటపడదు. ఆ *వనుగుి వెనకనుంచి గోడమిోది ఇనప నిష్బెన దగ్గిర లోనే ఉన్నట్లు అనిపించింది. కాస్త చెయ్యి జాపితే అందుకో ఎంతమారంఉంవో అంచనా వేసుకుని తాడు చివరి గాల మును వైకి ఎగర వేస్తున్నట్టు కదలి ఆ స్థలాన్ని అందుకో వాలని మూసాడు. _కగ్రూక్స్‌ ! యిక కట్టిపెట్టు అని ఇరటిలోని ఒక ఇ స్కా. తలు *ఓ య మనిషి హెచ్చరించాడు. కాని వామన్‌ మందహాసం చేస్తూ వెకి చూస్తూనే ఉన్నాడు. ఇంత గొడవ పడడ మెందుకు ? సిల్విన్‌ కాపలా శాస్తున్నాడు. మరేం అపాయ )లేదు.చుట్టూ స్నేహితులుఉన్నారు. “ింద పడదో సేస్తాంొ అ ఆమకాళ్ళ *వనుగి కదిలింది. వామన్‌ నోడను పట్టుకుని 'వేలాడవలసీ పచి ఏంది. “సంతకంచేసి దిగిరా” కనశ్రే సర్వే?” కామన్‌ నోడవైఫుకి వంగి బామన్‌ అని (ాస్తుంటే బొగ్దుముక్క- విరిగి ఊరుకుంది. ఇస్కా. వారి సంతకాలవైన పెద్ద పెద్ద అతమరాలతో 198

ఇస్ర్కాను బలపరిచేవారు అని [వాశాడు.

కాలు దర్యా వ్రు సమయంలో మేము ఇ స్కా-వారమని వష్పుకోలేదు. నువు మాగుట్టు బయట పెడుతున్నావు తెలిసిందాళ

“మరేం పరవాలేదు.” అని ఛామన్‌ తల వంచుకుంటూ నవ్యాకు.

“యిక వచ్చే చిక్కేమూా లేదు.”

“యెందుకని ౪)

జూవితా పూర్తిఅయింవని సూచించడానికి సంతకాలకింద బొద్దుగా గీతగీసి చామక్‌ నోడశేసి మళ్ళీతిరిగి చానికింద

తప్పించుకున్నారు... ...1902-జ. సి అని గట్టిగా (వాసాడు*

“రూక్‌ ! నీశేమయినా విచ్చెత్తిందా! చెరిపేసేయి త్వరగా [09

ఒక్‌ తణం సేపు బామన్‌ తన (వాతను అఆప్యాయుగా పరీ థీంచి చూసి కోకిలలాగా తల ఒకవేఫుకు వంచాడు. ఆ తరవాత చొక్కా-చేతితో మొదటి పంక్తి ఆఖరి పం క్సి శుడిచివేసి కిందకు దిగాడు. ఆ దిగడంలో గార్కి్బిరిన్‌ నికూడా కిందికి లాక్కు వోయాడు. వెంటనే గంభీకళ వం వహించి వ్యవహారాలు మాట్లాడుతున్న వాడిలాగా లిట్వినోవ్‌. నీ *“మవ) యెపుడు తప్పీంచుకున్నాం ? 'అని య పశ్నించాడు.

ఇంక మాట్లాడడానికి అవకాశం కలగలేదు. పక్కనే నుంచవొన్న బసోవన్కీ. జేబుకుమూలు అతని నోటిలో కుక్కాడు. వమి జరుగుతున్నదీ గుర్తించేలోగా దుష్పటివచ్చి తలమిదపడింది. నలుగురూ గ ట్రిగా అతనిని పన్త్రేసాకు. ఒకతుణం కొట్టుకునాన్నక పడశోసాకు. బలంగల చేతులు వచి 1 నేలకు అణచి పెట్టాయి. కాళ్ళకు వదో కశ్హుసారు,

ఇలా అకస్మికంగా మిద పడడంతో ఊపిరాడక, అదు ర్చాతో, చెబ్బతిన్నానవే చాధతో కదలకుండా గట్టిగా అణచి

10

"పెట్టారు. ఒకతను మెల్లిగా బుజాలు నేలకు ఒత్తుతూ ఈకీంద జోల పాట పొడాడు:

జోజో కన్నా

జో కొడుతున్న్న.

ఎలాగయితేనే పట్టు వదిలారు. బౌమన్‌ లేని దుప్పటి తీసి పారేశాడు. ఏమి చేయడానికీ శోచలేదు. తమాపా తమాషాయే, శాని శృతిమించింది.

“మళ్ళా మితిమారిపోయావు” అన్నాడు బసొౌవస్యీ= బ్యబా వస్కీ.వంక అనుమానంతో చూస్తూ. “ముందు మోకాలి నుం మాద కొట్టి ఆతరవాత ముసుగు చేయాల్సింది. హూనం అయి పోయినాక్‌ అపుడు తెలుస్తుంది. కాని యేం జరిగిందో చూసావా! యిలా జరుగుతుందని ముందుగా తెలియక పోయినా...”

మూలనుంచి సన్నగా ఈల వినవచ్చింది. అందరూ సిల్యిన్‌ వైపుకు తల తిప్పారు. “కుక్కనొడుగుి కింద కాపలా మనిషి. పొడుగాటి వ్మిగహం బామన్‌ కంటపడింది. లిట్వినోవ్‌. కనిపించీ కనివించనట్లుగా కనుగిలిపాడు. ఇశామన్‌ కి అర్థమయింది. ఒక తణం కిందటి అవమానజాధ మటుమూయ మయింది,

“యిది *జేస్సు రిహార్సలా” యేం ౯ అని వెంటనే అడి గాడు మృదువుగా మందహాసం చేస్తూ.

200

నిల ('పాధమిక సంభాషణలు చామన్‌ గౌరవార్థం ఆ సాయంకాలం నాట్య ప్రదర్శనం జరగ బోతోంది. శొత్తగా వచ్చినవాళ్ళు గౌరవార్థం నాట్య పదర్శనం యివ్వడం లుక్యనోవా జైలు శాజక్రీయ ్రైదీలకు సం పదాయం,. శాన్చెన్‌ సులీమా స్వయంగా ఈ విషయం 'నామస్‌కు వివ రించి చెప్పాడు. “చై లు నియమాలకు విరుద్ధమయినా శాస్త అటాపాటకు భంగం కలిగించాలని నావు ద్దేశంకాదు.” అన్నాడు భోజనానంతరం వి శాంతికాలంలో కొట్టు లన్నిటినీ ఒకమూటు చుట్టినస్తూ. “ప్పిజ్త్‌ ఇంపీరియల్‌ మకెస్టీ పీటర్‌ ది చేట్‌ అనేవారు. *అవసరమయినపుడు నియమాలు మార్చు కోవచ్చు సి అని ఆ మహారాజు నిర్శ యం (పకారమే నేను పనిచేస్తున్నా ! 'యేవిధమయిన ఫిర్యాదు రాకుండా నేరస్తులు. శైలులోవునొై యింట్లో. వున్నుక్త్టే భావించేటట్టు చేయాలని నా తాపతయం, అ విధంగానే సాగిస్తునా్నః, అలా చేస్త మికూమాకూ అందరికీ సుఖంగా వుంటుంది ... సాయం కాలం పహోజరుపట్టీ తరవాత ్రైదీలు గంటో రెండు గంటలో కులా సాగా కాలవ్నేపం చే శ్చే యెవరిచేం పోయింది 1 కొట్లకు తళాలు చేయకపోతేనే +! బంగీల విషయంలో కూడా వేమ్లు.నిర్భంథ్లాలు "పెట్టం. యెొవరయినా ఓ వంద మూంసం స పా మికు అందజేస్తాం కళ్ళు కుంచించుకుక్తోస మంతో డిర్ధంటకళ నిశ్వాసం వదిలేసరికి గదం లా వోడ్కా[హాస్రనతో౦ శుష్సు_ మంది. ఎల్‌ 11 న షక

అశ్తవేమి అడ్డకులు పెట్టను. అందుచేతనే ఖైదీలు నన్నెంతో గౌరవిస్తారు. వై అధికారులు నన్ను మెచ్చు కుంటారు. కొన్ని వైళ్ళల్లో సమ్మెలు, కొన్నింటిలో యెవెవో అల్ల ర్లు జరుగుతుం టాయి. కాని యిక్క-డమాతం 'యీగొడవలూ లేకుండా [(పశాం తంగా నిశ ఎబ్జంగొ వుంటుంది.” అఖరిమాటలను ఒత్తి ఒత్తి పలికి నవ్వాడు. “నిశ్శబ్ద విషయం: యెక్కువగావుండదు. నాట్యం చేస్తూ డబ్బాలు వాయిస్తుంటారు. తుపాకీ ేల్చినంత ధ్వని రావ డానికి బంతినికొళ్తే రాకెట్టుదాలుం”

“క్రుపాకి కాల్పులు జరపాలని వుంచా* అని వామన్‌ నవ్వుతూ అడిగాడు.

“డ్తక్షబులా. తుపాకులు. కాల్చడ మెందుకు ఓ అన్నాడు మందకొడి వాతపుకళ్ళు శాగావిప్పి. వదోజ్ఞూపకం వచ్చినట్లు అతని మొహం మసక వేసింది. కోపంతో కొట్టుతలుపు దభీమని మూసి వెళ్ళిపోయాడు. కొమన్‌ను “గారవ్యపదంగా" బొ బొవస్కీతో పాటు ఒక్‌ గదిలో బంధించారు.

“యితడి గొడవ యేమిటి ౪” అని ఆశ్చర్యపోతూ టౌవాన్‌ అడిగాడు కాన్చెన్‌ శీసి తల అడిస్తూ.

“యీతడి బ్నుర శీలలు వదులయినాయి” అంటూ బొబొ వన్కీ- వేలితో తన నొసలు తాకుతూ. చెప్పాడు”. మితిమోరిన తాగుడు, చేతులు యెలా వణికాయో గమనించావా! అందుచేతనే తొందరగా ఖాళీ చెయ్యాలి. యిక్కడ యీ శైలులోను లేనంత శ్వేచ్భ అనుభవిస్తునా్న్యా౦. కొట్లకు తాళాలు "వేయడంలేదు. శౌవ లసినన్ని బంగీలు మాకు వస్తున్నాయి. (కాల్‌, మాల్‌ కి చట్ట విరుద్ధ మయిన వార్తాపతికలు కూడా అందుతున్నాయి.”

“అయితే సారాకూడా రానిస్తున్నారా

“సారా శ” బాబొవన్కీ- ఇకిలి?చాడు.

“ఉచుం రమ్ము, వొగ్నాక్‌.. ఒకనీసా మాకు ఒకనీసౌ అతనికి అంశ సులీమాకి. యేమి లాభం లేకుండానే బయటి

202

వారిలో సంబంధం వెట్టుకోనిస్తున్నాడనుకున్నా వా 1 పతి బంగీ లోంచి సులీమాకి భాగం ముడుతూనే వుంటుంది. యిక మాచీ చూడనట్లు నటించక యేంచేస్తాడు ! కాని యిలాంటివాళ్ళతో యెన్నటికైనా (సమాదమే. యివాళ మెత్తగా వున్న క్షు వుంటారు. కాని లేపు యేంచెప్పగలం, మనల్ని వూపిరయినా పీల్చుకోకవో నివ్వచ్చు.”

“అలాఅయితే మనం యెంత త్వరగా తప్పించుకుని బయట పడి తే అంతమంచిది. యింతకీ తప్పించుకోడానికి అట ౧కంయేమిటి?”

“వమూక్రు సంబంధించినంతవరకు సర్వం సిద్ధంగా వుంది బొ బొవస్కీ- చోమన్‌కు దగ్గిరగా. జరిగి గొంతుస్థాయి. తగ్గించి, “నోడమిదుగా వెనక భాగానికి చేకుళోవాలి. వెళ్ళేవిధం నువు యిందాక చూసి౨బే. *'వముగిమోదనుంచి గాలం వైకి వేస్తాం. నిచ్చెన తయారుచేయడానికి సామానువుంది. తౌడు పట్టుకుని నోడ వతలికి దిగుతాం. మన “భార్యలు ప్రతి బంగీతోనూ. జనపనార కాస్త పంపుతూ వున్నారు. అట్వినోవ్‌- మొదలయిన వాళ్ళు సామాను గదిలో అ నా5తో తాడు పేనుతున్నారు. ఆపని అతనికి అప్పగించాం. సామాను సరిచూస్తున్నట్టు లోపల గడియ వేసుకు కూర్చుని తాడు పేనుతున్నారు”

కం కే నోడ చాటి వళ్ళదామనేగా మోవూపహ”

“అవును” అని బ్యబావన్కీ. తలఊోపాకు “గోడ అవతల- సే అక్కడికి చేపకున్నా ముశే యిక గస్లైక్కింనక్ట్రు కొండలు కోనలు, యొత్తుగా పెరిగిన గడ్డి, వాగులు - హారుబయలు $”

“అయితే కాపలా పోలీసుల సంగతేమిటి! యెవరూ వుుడరాయీం

*స్తల్రు విషయ మేమంశు: కాపలా పోలీసులు యె5మి దింటికల్లా, సాయంకాలం హోజరుపట్టీవేసి ఖైదీలను గదులలోకీ పంపిన తరవాత, వెళ్ళిపోతారు, ర్యాతి పదకొండుదాకా అంపే

203

జాగా చీకటిపజేదాకా మేము తిరగాడుతూనే వుంటాం. 'సులీమా యావీషయంలో నో త్తడు”

6బ్చస్రేి అంటూ బౌమన్‌ ఆనందంతో శ్వాస పీల్చాడు. “అయితే యింకా అడ్డేమిటి 1”

*శ్రాండ్రు చిక్కు.లలున్నాయి.” అని బా బొవన్కీ- మొహం ముడుచుకున్న్నాడు. “ఒకటి; చేతిలో డబ్బులేదు. తప్పించుకోవ డంతో సరిపోదు. వెంటచే మనం చీలిపోవాలి. పదకొండు మందిమి వున్నాం. ఒక్కక్కడికి కనీసం నెండువందల రూబుళ్ళన్నా చేలిలో వు-డాలి. యిక యిక్క.డి ఖర్చులు, "రెండు, నెండున్నర జేలదాకా అవుతాయి. యింతడబ్బు యెొలావస్తుంది *

“డబ్బు ! డబ్బుశేమిటి. యెలాగనో ఒకలాగ సంపాదించ వచ్చు.” అన్నాడు చామన్‌ మెత్తమాద పడుకుంటూ, చాలా శాలంగా తికుగుతున్నాజేమో ఈస్టి స్నేహితుల మధ్య అతని పని పహోయిగా భదంగా. ఇంటికి తిరిగి వెళ్ళినస్తు ఉంది. తప్పించుకుని బయట పడిలే డబ్బు సంపాదించడం యీమంత కష్టంకాదు. యింతకీ యిపుడు 'యేమ్మాతమయినా డబ్బు వుందా +”

4 “భా్య్యాలు కొద్దిగా పంపారు అన్నాడు బా బొనన్మ్కీ- ఇకిలిస్తూ, “౭ంద్ట్కా_క్కరికీ వంద పంపారు

“వంద 1” అన్నాడు కౌోమ:. ఉత్సాహంతో గబుక్కున లేచాడు. “యింకా తటపటాయిస్తున్న్నారా

“ముందు కేకలు శళ్షై య్‌ 7” అని బొ బొవస్కీ. మందలిం చాకు. “యిక్క-డి వార్డర్శవి పాముచెవులు. యేనయినా చెవులేగా వినిపోతారు. వుద యేంచాలుతొయి, యింఎవంటి విషయాలలో, సీకు తెలియం దేముంది! తప్పటడుగులు వేయకూడదు. ఒకళ్ళనూ పట్టు పడకుండా తప్పించుకుని, (ఇసాంశేను పూర్తిగా బగ్గం పాడు చేస్తే రాజకీయంగా ఫలితం దక్కుతు-ది, ఓ-యెంత హంగామా అవుతుందో వూహించుకో. రష్యన్‌ జైళ్ళ చర్మితలో కనివిని యెకగ నంతమంది తప్పించుకు పారిపోవడం!”

204

“తప్పించుకోడానికి పరిస్థితులు యేమంత కష్టమైనవికావు. సళే. అంగీకరిస్తా”నన్నాడు సామన్‌ మొహ) ముడుచుకుని. “ర్వుక్క-డి అవకతవక వాలనదూస్తే మన పదళొండుమందియీ "కాదు. యిక్కృ_డున్న రాజకీయ ఫై దీలందరూ యిష్ష్టే బయటికి నడిచి వెళ్ళిపోవచ్చు. అందువల్ల మనం అనుకున్నంత హంగామా యేమి వుండదు.”

*“వృండక పోవడమేమిటిి వుంటుంది” అని దృఢవిశ్వా వంతో బొ హొవస్మీం తల పంకించాడు.

“మనలని చల్లగా పాఏపోనిచ్చామని వాళ్ళు అంగీకరిస్తా రనుకున్నావా + ఊసహుడలా స్థాని కాధికారుల నివేదికను పతికలలో చదువుుూంకు నవ్వలేక కడుపు చెక్క_లవుకుంది. వున్నదీ లేనివీ కల్పించి బహా్మాండంగా చివిస్తాముు. కాపలా పోలీసులతో ఇోరా హోరీగాపో రాడ్‌, యేవో పెస్దతం తాంగంపన్ని పారిపో మినట్లు చితి స్తా శరమంతా మవననెస్తైన రుద్దడానికి వాళ్ళవాళ్ళలో ఒకడిని గౌయపిచివా ఆశ ర్య పడవలసిన పనిలేము ,..””

“సంచయం” అని ఎవరో నడవలోనుంచి పిచ్చిగా శేక వేసారు.

“అశేక వెట్టి-ది మాక్ట్స్‌మన్‌” అన్నాడు వామన్‌ గొంతు "సస్తుప్టిం వెంటనే పక్కమాదనుంచి లేచాకు. బొ బొవస్కీ- చేయి ప్టుకుని ఆపాడు. శేక ఇంకా పిచ్చిగా మళ్ళీ వినిపించింది.

కసపయంో

'బామన్‌. చేతిని ఇంకా గట్టిగా సస్టుకుని బొ బావస్కీ. తలుపు తెరచాడు. మాల్ఫ్‌మన్‌ నడవమధ్యలో నిలబడి గొంతెత్తి అకుప్తున్న్నాడు.

ఉద్వైవరూ రావడంలేను, చూశావా ౪ అన్నాడు బాబా వస్కీ. స తృప్తితో అామన్‌ చేయి వదులుతూ, తెలిసిందా? శాపలా పోలీసులను తప్పుడు హెచ్చరికలకు అలవాటు పడిపోయే

(260) 200

టట్లు చేస్తున్నాం. మొట్టమొదట యిలా కేక వేసినపుడు వార్లనుతో సహా జైలుజైలంతా కదిలి వచ్చింది. యిక యిపుడో గంటకి గంటలు అకిచినా ఒకడూ- కదిలిరాడు. నడవలో డ్యూటీలోవున్న వార్డర్‌ కూడా పట్టించుకోడు. గొంతు చించుకున్నా. పరవాలేదు ఛామన్‌ గదిలోకి తిరిగివచ్చి మళ్ళీ పండుకున్న్నా కు. కన్విార్రు పరిస్థితులన్నిటినీ గుప్పిటలోకి తెచ్చుకుంటున్నా రన్నమాట. యిక డబ్బు విషయం: దానిచేముంది + మనిషికి ఓ వందచాలు. మరి రెండోచిక్కే.మిటి + యింతవరకు చెప్పలేదు.”

*"2ెండ్త్లోచిక్కు, యింకా క్లిష్టమయింది” అంటూ. బాబా వన్కీ. విట్టూర్చి తిరిగీ కూర్చునా్నాడు. “మనదగ్గిక గాలం లేదు.”

ళు ట్టిచిక్కే 1” అని బామన్‌ మొహం చిట్లించాడు. *గాలం శేకఫోలే అంతా భగ్నమయిహోతుంది. *”

“దాలాకాలం[కితమే దానికోసం కబురు పెట్టాం. బయట వారితో రోజూ సంబంఛాలు పెట్టుకుంటూనే వువ్నాంయ మామూలు (కారం మా అందరికీ బయట “భార్యలు” వున్నారు. యింతవరకు వారిని స్వేచ్చగా లోపలికి రానిస్తున్నారు. గాలం సంపాదించడం కష్టంకాదుగాని లోపలికి తేవడం యెలా! అంతపెద్ద వస్తువును (వో బజ్జీలోనో వెట్టి తీసుకురాలేరుగదా. అం లేకాదు, బజ్జలన్ని టినీ విరిచి చూస్తారు. అది యిక[[డ నియమం ! మిశాయి పొట్లంలో డాచడానికీ పీబ్లేదు,౫

“ఆంటి అన్నాడు సౌమన్‌ కళ్ళుమూసి, వదో ఒకమాగ్దం కని వెట్టాలని అలోచిస్తూ. “బాగా ఆలోచించాలి.”

“యెంత ఆలోచించినా మార్గం దొరకదు. అపాయంలో చిక్కుకునే పనులేమూా మనం చేయకూడదు. జెలిసిందా 1 యీవ్యవ హోరం గురి తప్పిందలకేు మనమిోద తప్పించుకుని పారిపోవడానికి యత్ని౦చామని యింకో కేసు బనాయిస్తారు. అంతళంళకు ముఖ్య మయింబేనుంశే యిక యిక్కడ స్వేచ కు స్వస్ని చెప్పుతారు, అ తరవాత మనం బయట పడడం కల్ల ౧)

206

“దానిని జైలులో తయారుచేయడం సాధ్యమవుతుందా ౪

“అంసాధ్యమనవుతుంది” అని బొ బొవన్కీ- తల ఊపాడు. “మామూలు ఖై దీలను అడుగుదామనుకున్నాం. యిక్క-డ బేడీలు, నొలునులు తయారుచేసే దుకాణంవుంది. అందులో మూమూలు ఫ్రైదీలు పని చేస్తుంటారు. కొంత డబ్బిస్తామని వాళ్ళని ఒప్పం చవచ్చు. వాళ్ళు అందుకు తయారకుగానే వున్నారు.”

“అయ్సే'తే యిక ఆటంకం యేమిటి

“కాని చాలా (వమాదం. నాళ్ళు గాలం తయానుచేసి యిస్తారు సచే ఆ తకవాత మువగుట్టు బయట పెట్టరని మెలా 1 వాళ్ళంతా వట్టి దొంగలు. హంతకులు. ఆఖరి నిమిషంలో డబ్బుకి గడ్జితిని మనగుట్టు బయట పెట్టవచ్చు. ఉహుం--మనం యింకా గట్టి పధకం వేయాలి. అదలావు=చు, నువ్వ యిక నిదపోవడం మంచిది. లేకపోతే సాయంకాలం జరిగే నాట్యంలో నువ్వు నిదమత్తుతో చూలుతుంటాన్సు”

నఖ అల్లి నాట్య ప్రదర్శనం లి ం/

నాట్య పదర్శనానికి పూర్వం వడుగంటల కల్లా అందరూ ఒకచోట గుమిగూడారు. సదుపాయంగా ఉండడానికి కావలసిన తలగడాలు, దుప్పట్లు, గాంతలు మొదలయినని కూడా "తెచ్చు కున్నారు. చీకటి పడగానే లాంతర్లు కూడా పెట్టారు.

దుప్పట్లు, బొంతలు పరుచుకుని నాట్యానికని మధ్యలో కొంత ఖాళీస్థలం అక్ట్రేవెట్టి అంతా వప్తలాకారంలో పండు కొన్నారు. బామన్‌ అనాటి *కధానాయకుడుి గడా ! అందుకని మొదటి వరసలో అతనికి స్థానం ఇచ్చారు.

గాయక బృందంలో యాభైమంది ఉన్నారు. అందరి గొంతులు మేళవించాయి, కీక్‌లోని (పభుత్వ యశ్షగానబ్బృందం

207

దీనికి తీసికళ్లు ! అయితే ఈ బృంద 9లో 'శీావూతం లేరు, సులీమా యిందుకు సజేమిరా ఒప్పుకో "లేదు. త్‌ పుళకువులు ఒకచోట చేరడానికి అతను అంగీకరించ లేదు. శీ పురుషు ఖఫాఖలో "కింటికీ కలిపి ఒక పెద్దను యొన్నుకోనిచ్చాడు గర్చ్కీ- అలా ఎన్ని కయినందున ఆడవాళ్ళ కొట్లలోకి వెళ్ళడానికి గర్చీాకీ స్వేచ్చ లభించింది. ఈ నియమమే సరుకుల గదికి కూడా అనువర్తింప జేసారు. సమకులగది లిట్వినోవ్‌. అధీనంలో వున్నందున యెొవరయినా అడ ఖై దీలను చభూడాలంశు అతనిద్వానా సరకుల గదిలో పూడ డానికి వర్చాటు చేసుకోవచ్చు స్ప”

అడనొంతులు లేకపోయినా ఈ గాయకబ్బృందం రమణీ యంగా పాడారు.

కడలిలాంటి బై కాలు సరస్స్ఫున పడవతీర దశగా తిరిగి *ది.

శామన్‌ కాళ్ళు చూచుకుని వెళ్ళికిలా పడుకుని సలి ఆకాశం శీసి చూసాడు, నత తాలు ఒకటాక్రటీ ఉదయించ సాగాయి.

“వెనుకనుంచి అల తోసుకవ కౌ

జీవించి ఉండడం ఎంత పసందుగా ఉంది!

“బ్పునుకులో నె గమ్యం వస్తుంది”

“సులీమా వచ్చాడు” అని పక్కన ఉన్న ఒక క్మా మేడ్‌ ముక్తసరిగా "చెప్పాడు.

రాజకీయ ఖైదీల శాఖాధిపతి కానైన్‌ సులీమా ! అవును. ఇడి జైలు.

జైలు అయితేనేం! జీవించి ఉండడం బహు పసందుగా ఉంది...

206

కఈళ్చావ్రున్‌ 10)

కామన్‌ మోచేతిమిోద లేచాడు.

“యిక సీవంతు. మాకూటదిలో చేశే (పతివ్య క్రీ వచ్చిన రోజు సాయంతం యేదోవక కథ చెప్పడం యిక్కడ సంప జాయం 1

“ఉ్తచ్యూంా అసంభవం [” అని కామన్‌ నవ్వాడు,

“యీముయినా వేయగలను గాని కథమ్మాతం ఇెప్పలేను. నాకు కెలివిలేటలు లేవు. "కెండుపందక్తులు అల్ల లేకు”

“మేము సాయం చేస్తాములే” అని బ్యాబానస్కీు అతనిని శాంత పరిణాడు, “కట్టుకధలు నలుగురూ కలిసి అల్లిన ఇాపతే, నువు [పారంభించు. అఆ తరవాత డానంతటే సాగిపోతుంది. నువు తడబడి తే మేము అందిస్తాంగా.”

“కిందటి. తడవలాగా ఇెప్పడానిశేం వీన్లేద”. చీకట్లో ఎక్కడినుంచో. సులీమా అన్నాడు, చివాట్లు పెడుతున్నట్లు" వోడ్కా_తో నానిన అతని బూాంసరు గొంతును కామన్‌ ఇళ్లే గుర్తు పక్లేసాడు.

“కట్టుకధల రూపంలోనైనా రాజ దోహకగ మయిన ఏవ యాలు చెప్పడానికి వీల్లేదని యిందుమూలంగా సబేపబే హపాచ్చ

రిస్తున్నాను.”

“అబ్బీ 1” అని లిట్వినోవ్‌ వెంటనే జవాబిచ్చాడు.

“కట్టుకధలలో చెప్పేది వాస్తవంకాదు. కాని (పభుత్వమో వా_స్తవమయింది. (పభుత్వమే గనక నా_స్తవమయింది కాకపోతే మోరు నె త్తిటోపీలకు తువాలు 'వెట్టుకునేవారా, గడ్డ బొమ్థుల గుండీలు వెట్టుకునేవారా 1”

చీకటిలోనుంచి సులీమా బిక్కమొహం (ప్రత్యక్షమయింది.

“మిస్టర్‌ వాల్కా.! నీ యిష్టంవచ్చినవారిని యెం్నలైనా వేడుకో, కాని కధ చివరికి చ కవర్తిగారికి వ్యతినేకంగా ...”

209

“అద్రి కథ తమ్పుకాదుి” అంటూ అడ్డువచ్చాడు లిట్వినోవ్స్‌. “ననే. ఒప్పుకున్నాం. రూక్‌! [పారంభించు పూర్వకాలంలో... *

ఈ2,-క్రానొక చేశంలో, ఒక...”

*ళజ్ఞాబక్ర [ అందరూ ముక్త కంకంతో అరిచారు.

“చూశారా, చూశారా కొ అంటూ సులీమా మళ్ళీ నొణగసాగాడు. “మళ్ళీ జారు

“విసి త్సి ఫోయిండా 1” అని వామన్‌ సానుభూతితో అడిగి తల పంకించాడు, “*వమూకూవిసిొె త్తి పోయింది. కాని యా కథలో వేనామాట వుపషయోగించదలచ లేము పూర్వకాలంలో నే నిచుడు నివసిస్తూ జేవాకు

“అద్రి వేశేవిషయం” అని సులీమా తొందర తొందరగా వార్షర్దను దాటి వెనక్కి. వెళ్ళిపోయాడు, వరుసగా నుంచున్న వా స్య వష ల్ల న వార్ణక్లు దారి ఇచ్చారు. వీంంతా శ్రైదీల వెనక నిలటడి (శద్ధగా వింటున్నారు.

“అతడు అల్పుడేగాని గొన్న వంశంలో వుట్టాడూ” అని కొనసాగించాడు వామన్‌.

“వట్టి పశువు. చనిపోయినవారి. అత ్రళాంతికోసం పాధ్టి ౦చేవాడు. కాని బతికున్నవారిని వీక్కుతిచశేవాడు. యిక "కెలివి తేటలకి గాడిద. వట్టి తాగుమోతు, తం డిపోలిక్క, అతని తండి యెల్ల వేళలా తాగి తందనా లాడుకుంజేవాడు. ము కృసరిగా చెప్పాలంకు దిష్టిబామ్ము ! హోర్టీది కాదు, ఖోడిన్‌ స్క్‌_ది...*”

“*యికవాలు 1 వాకాత్తుగా హెచ్చు స్థాయిలో ఒక బొంగురు నొంతు కీచుమని వినిపించింది.

“%వర్నరు మిభారం నామోద వెట్టి వెళ్ళాడు. జేను యిేమా సాగనివ్వను. యిదంతా యెొవరిని దృష్టిలో పెట్టుకొని ఇెష్పుతున్నదీ (గ్రహించ లేనంత తెలివి తక్కువ 'మొద్దులమను కున్నారా 1%

210

“ఆదీ చూడాంగా. కథ సాగినకొద్దీ తెలుస్తుంది. అడ్డు ఫుల్ల వెయ్యకుండా విను, చీప్‌వార్టర్‌ సిక్కొవన్కీ. !” అన్నాడు బొ బొవన్మీ. గట్టిగా. “చామిక్‌ ! కథసాగించు”

వెంటనే నూటయాళైె. గొంతులు, “*కఖసాగించూ అవి బొబ్బకించాయి.

“ఆపండి, ఆపండి. లేకపోతే గవర్నర్ని పిలుచుకు వస్తాము” అని సిక్కొా-వస్కీ గొ-తు హెచ్చుస్థాయిలో మోగింది. వెనకకి తిరిగి వెళుతూం టే అతని అడుగుల చష్పుడు మందంగా వినిపించింది,

ఈ ఆ్రస్సిక్కా వన్కీ_ నట్టి తాష్ట్రపు వెధవ! యెపుడూ. చాటు నుంచి వినడమే వాడిపని. గామన్‌ సాగించు”

*“సచ్రే_అతవు తేన సౌఖ్య-కోసంమే జీవించాడు. యెొందుకో చేను చెప్పడమెందుకు, మీకు తెలిసి చేగా. ఒకానొక గోజున అతనికంట్లో అగ్నికణం రగిలింది...”

కామన్‌ కళ్ళు మిటకరి "చి చుట్టూదూసాడు,

“ఇస్కా- శ” అని అంతా అడిగారు,

*మ్ప్రైదట సంచిక డిశంబకు 1900, రష్యన్‌ సోవల్‌ జమా కాటిక్‌ లేబర్‌ పార్టీ వార్తాష్యతిక మకుటం, అన్నికణం జ్వాలను

న , క. జ, ఇష శి రగులుస్తుఎదిః పుష్కి=న్‌కు డిసెఎబరిస్టుల జవాబు,

“లిట్వినోవ్‌. ! అడ్డుపుల్ల వెయ్యకు.”

కాని లిట్వినోవ్‌. చలించకుండా కొనసాగించాడు, * మొదటి సంచిక, ఒకటో జేజ్‌, సంపాదకీయం; *మన ఉద్యమ అత్యవసర కర్త వ్యాలు,” నికంకుశ రాడరికాన్ని కూలదోసి రాజకీయ స్వాత త్యం సంపాదించడమే రష్యన్‌ కారి క పతుంయొక్కం తక్షణ రాజకీయ కర్తవ్యమని రష్యన్‌ సోషల్‌. డెమ్మాకటిక్‌ పార్టీ అనేక సారు (పకటించింది.” "

మేన్‌. 211

వంగిన సన్నటి సులీమా విగహం చీకటిలోనుంచి వచ్చి లాంతరు వెలుగులో ఆగింది.

“శ్లనించండి. యేవిటి ! సిట్కో-వస్కీ. చెపుతున్నది యేమిటి

స్మిర్మావస్కీ. అంతే ॥ మాశేం సంబంధంలేదు” అన్న్నాడు 'చొమన్‌ సముదాయించుతూ. 9ంకా నొక్కి- చె ప్పేందుకని "మోకాలు రుద్దుకునా్నాడు.

“నాప్పవంశంలో పుట్టిన అయనగారి కలట్లో అగ్నికణ౨ దూకింది. ఆ అగ్నికణం అనాధారణ మయి-ది. ఒక్క డాక్ట్రరూ చాన్ని బైటికి తీయ లేకపోయాడు. ప్రొర్ధనచేసి యీ పాదరీ తీయ లేక పోయాడు. యే మాంతికుడూ దాన్ని పమాయంచేయలేకపోయాడు. అది కంట్లో మండింది, మండింది అనిచెపుతున్న్న్నై అంతే.”

“అన్నమాపక దళాన్ని పిలిపించాల్సింది అని సలహా ఇచ్చాడు కోక్‌ మాల్‌ దీనంగా.

ఫోక్‌ మాల్‌ అందగాడు. ఆ సాయంకాలం 'మొత్తంమోాద విచారంగానే ఉన్నాడు. జైలులో వౌమ౯ను కలుసుకోవడం అత నికి కోపకారణ మయింది. కీన్‌ సమావేశం భగ్నుమయిన రోజునే చామ౯ ఆరాతి ఫోక్‌ మాల్‌ గదిలో గడిపాడు. అ నగగంలోని రహస్యసంస్థ సమావేశ విషయమయి రహస్యం కాపాడలేక పోయిం దనిఎ ల్హి పొడిచాడు. ఆఎ త్తిపాడుపుముఖ్యంగా (కోక్‌ మాల్‌ కు అశ్వ యించంది. ఇద్దరికీ అభిప్రాయభేదం ఏర్పడి ఇొమళా ఉదయాన్నే ఒక హోటలుకు వెళ్ళిపోయాడు. అయిలేనేం దానివల్ల పి యోజనం లేకపోయింది. గూఢచారుల వారినుండి తప్పించుకో అేకహాయాడు. ఈ విషయాలు స్యయంగా గాని ఇతరులద్య్వారాగాని కో రిక్‌. మాల్‌కీ జెపి తెచ్చే సూచచవేమా వామ౯కా చేయలేదు. అయినా కోపం ఎందుకో

క6-క్రాన్సి స్వతంతు)లను అంతఃపురంలోకి రానిచ్చే వాడు కాదు” అన్నాడు బెౌమ౯ నవ్వుతూ, “వాళ్ళకు భయం భక్తీ 212

"ఠేదు. అపాయాన్ని ఆహ్వానించే రకం. అటువంటివాళ్ళు యే నిమి పాన యేంచేస్తారో చెప్పలేం. యేవమయినా అంగరతశత్లకులను మాత్రమే అతని దగరికి రానిచ్చేవాడు.””

ళ్‌ స్వతంతుల్ని వీధుల్లో, దూ రాన్నుంచి వాళ్ళ పనేదో వాళ్ళని చేసుకోని స్తే చాగుండేది.”

“అసంభవం !” అని వామన్‌ అభ్యంతరం చెప్పాడు ఒక నిమిషం ఆలోచించి.” అతడు యెన్నడూ అంతఃపురం వదిలి బయ టికి వెళ్ళలేదు, వట్టి భయస్తుడు. వీధిలో మొహం వెట్టీపెట్టగానే గద్దలు పొడిచి 'చంచపేస్తాయని అతనికి తెలుసు.”

“*రూక్‌. పక్షులు అని గాల్బ్చెరిన్‌ అందించాడు.

అంతా గొల్లుమని నవ్వారు,

“బలే పెద్దమనుషులు !” సులీమా కీనీడ విచారంగా తల పంకించింది. “మళ్ళీ నిపేధాజ్ఞ్య లు అతి కమిస్తున్నారు. చ్యకవర్తి గారి విషయం యెత్తమం మాట యిచ్చారు. అటువంటపుకు అతః పుకం (పసక్షి యెందుకు ౪”

“అంతఃపురం శామన్‌ సులీమావంక ఆశ్చర్యంతో మూసాడు. *తక్షమించండీ. మికు రష్యన్‌ భావు సరిగా వచ్చినట్లు "లేదు. నిజినీ-నొన్లా రోడ్‌ లో మేమూ యిక్క-డివారు విశాలమయిన ముంగిలికి పెకడులకు లేడా చూపడానికి ముంగిలిని అంతఃపురం అుటూుటాంలో అని చేయిచాచి చూపాడు.

ఈ మాటలకు అంతా మళ్ళీ గొల్లుమని నవ్వారు,

“అవును. పెరడు అందులోనా చిన్నది. అంతఃపురం అనే పదమే నీచమయింది. యీకధ సాధారణ వ్య క్రికి సంబంధించిందని యిదివరే చెప్పాను. ఆ వ్యక్షిపేరు చెప్పితే మరీ నీచ మయి పోతుంది సశే మళ్ళీ కథకు వద్దాం. అతగాడి కంటిలోనుంచి ఆ అగ్నికణాన్ని బయటికి తీయకపోతే కంటి మెదడును కాల్చివేసి అ వ్మిగవోన్నే నాశనం చేస్తుందని అందరికీ తెలుసు, కాని యెవ

(27) 213

రికీ సాధ్యంకాలేదు. అగ్నికణాన్ని కంట్లోనుంచి బయటికి లాగి అతనిని-ఆ కంచు వ్మిగహోాన్ని మృత్యువునుంచి రథీ,౦చే వారెవ రన్న్నా వున్నా శేమోనని రాజ్యమంతటా చాటింపు వేయించాడు. చాటింపుల వాళ్ళు బయలు చేరారు. యొంతకాలం గడిచిందో 'చెప్పలేనూలాకియకంకు మాటలు చప్పున చెప్పవచ్చు. చాటింపు వాళ్ళు ఒక కీకారణ్యం (వవేశించారు. అక్కడ సగం పడిపోయిన ఒక గుడిసెలో ఇవాన్‌ ,..

“వెరి ఇవాన్‌ $” అని గర్చ్కీ- సూచించాడు.

“న్సువ్చు పొరపాటు పడ్డావు” అని బామన్‌" జవాబిచ్చాడు మనస్ఫూర్తిగా. “ర్మ్రోవున్నా అను, యివాన్‌ మ్మూతం వెరి వాడు కాదూ,

“క్రాని కధల్లో మాతం అతను వెరివాడే” అని అందరూ "బామన్‌ మాటకు అభ్యంతరం చెప్పాకు...

కాని చామన్‌ మ్మాతం తనపషట్టు వదశ్లేదు.

“పాత్రక్రధ్ధల్లో అయితే ఆ కథల్లో రప్యూ యెటువంటిదని చెప్పబడింది. ౪

క ళ్ళు సగంమూసి ఆవేశంతో,

అడవిని ఎటుచూసినా అంతులేని వింతలు =ఇెలునుంచి చెట్టుకు లు 4౬ వీశాచాల గెంతులు ! కొండవాగు గుములలో స రుండు ముచ్చె క న్నెలు వేలమిద ఏవో భూ తాల కాలిచిన్నెలు ! కొక్క రాయి కాలిమాద చక్కని ఒక కుటీరం 214

వానగులేని జూలకాలు రంగు లేని జ్వారం అని పాడాడు.

“*ం్పుక ఆ పుష్కిన్‌ గీతం కట్టిపెట్టు చామన్‌ ! లేకపోతే యిక నీకధ వినబుద్ధి పుట్టదు.”

“అబే సరిగ్గా నాకు కావలసిందీనీ” కామన్‌ నవ్వాడు, “కు ప్తంగా చెప్తా. ఆ కట్టుకధల కాలం తరవాతనుంచీ ఇవాన్‌ తెలివి మారాడు. అంతకుముందు భూమంటూ అతనికి వుండేది కాదు. కటిక దరిదుడు. కాని తెలివి తెచ్చుకున్నాడు. చాటింపు వాళ్ళు ఇవాన్‌ గుడిసెముందు నిలబడి అగ్నికలం గాధ చెప్పారు, వినినకొద్దీ ఇవాన్‌ కి కుతూహలం హెచ్చింది. చాలాకాలం (క్రితమే ఆ వ్మిగహం సంగతి విన్నాడు. సింహాసనం యొక్కి.న రోజునే లతల కొలది [పజల రక్తం వొలికించాడనే పుకార్లు బేశం నలుమూలలా వ్యాపించాయి. 4 *!

“శ్చామ్రన్‌ 1” అంటూ సులీవమా మూలిగాడు. నేలమిీది లాంతర్గ వెలుగులోకి వస్తూంశే అసతే వంగిన బేవాం నీడ వటవా లుగా వికారంగా పడింది. నేను కఠిన చర్యలు తీసుకోవలసి వస్తుంది.

“అ గొడవంతా ముగిసిపోయింది అన్నారొకరు నవ్వుతూ. “యిక కథ సాఫీగానే నడుస్తుంది. యింకోవిధంగా నడవడానికి వీల్లేదు. గీతంలోనుంచి సాహిత్యం తీసి పాశేయలేం. వొడిన్‌న్క్‌.లో మహో విపత్తు సంభవించించా లేదా! జూరుగారి ఆనందంకోసం పదివేల మందిని చి తవధ చేసారా లేదా 1”

“పయాణీకుల ద్వారా ఆరాజ్యం నాలుగు సమ్ముడాల మధ్య వుందనీ యెక్కడ పడితే అక్కడ బంగారం, వజవైఢూ ర్యాలు దొరుకుతాయన్‌ ఇవాన్‌ తెలుసుకున్నాడు. అంత భాగ్య వంత మయిన చబేశం, అంత వేరు పతిష్టలు పొందిన ేశం

• 215

యింశేదీ లేదు, కాని అవ్మిగహం౦ మూలంగా ఆ రాజ్యంలో దరి్శద౦ కాండవిస్తోంది ... ఇవాన్‌ అగ్నికణం సంగత్మి వినగానే (ప్రయా ణీకులు చెప్పిందంతా జ్ఞాపకం వచ్చింది. తుమ్ము రెమ్ము విరిచి...”

“యేమండోంప్‌ 1” అంటూ ఒక వార్టరు రొప్పుకుంటూ వారి మధ్యకు వచ్చాడు. “ఆఫీసులో మిమ్శాల్ని వీలు స్తున్నారు, సూపరింయెండెంటు నోవిట్క్స్సీ, పబ్లిక్‌. (ప్రాసిక్యూటరు వచ్చారు.”

సులీమా శెండు చేతులూ చాచుకుంటూ బయలు చేరాడు. ఆ నెలుగసలో బక్క-పలచటి ఆకారం తూలుతూ, గడ్డం వణు కుతూ వికృతంగా ఉంది.

“విన్నారా + మిమి కొట్లలోకి వెళ్ళమని వేడుకుంటున్నా, సూపరింపఉండెంటుకు, ప్చిక్‌ (ప్రాసిక్యూటర్‌ కు యిదంతా ెలి సే...”

మాట పూర్తికాలేదు. అవసరమూ లేదు. చెప్పసక్కర "లేకుండానే వంచేయాలో అందరికీ తెలుసు దుప్పట్లు, తలగడాలు, బొంతలు తీసుకుని ఫై దీలంతా లేచి లాంతర్లు ఆర్బివేసారు.

“కా మేడ్స్‌ ! జంటజంటలుగా బయలుబేరండి. ఒక ళ్ళ నొకళ్లు తోసుకోకండి. (క్రమబద్ధంకా పదండి. తొందర తొందరగా పదండి,”

ఇరుకు నడవలోనుంచి ్రైదీలు ఒక వరసలో “కుక్కు గొడుగు” దాటి భవనంలో (పవేశించారు. ఆ ఖైదీల (కేశి మహా (ప్రశాంతంగా కదిలిపోయింది. వార్జర్లు కూడా అ వాతావరణానికి లోనయిపోయి. చప్పుడు గాకుడా బొటన వేళ్ళమిద నడిచి పోయారు.

216

త్ర్‌0 “వీ ంచేయా లి? తొందర తొందరగా కొట్టు తాళాలు వేసారు. శై దీలను ఎవరూ తనిఖ చేయలేదు. ఎప్పుడూ ఇంతేననీ వళశ్లైదీ ఎక్కడ ఉండేదీ, వకొట్లో ఎంతమంది ఖై దీలున్నదీ ళైలు అధికారులకే "తెలియదని బ్యొబావన్మీ- వివరించి వెప్పాడు. కొట్లలోని్షై దీల నడవలోని ఖైదీల జాబితా లేదు. సులీమా దగ్గ్శిరఉన్న సమిస్టి జాబితాకూడా నానా కంగాళీగా ఉంది. ఆ జాబితాలో బెమన్‌ ఫీల్డ్‌ అనే ేరుంది. కాని అఆ జేరుగల నాజకీయ శ్రైదీ ఆ జైలులోనే కాదు పపంచం మొ _త్తంలోనే లేడు. ఇందాకటి పాచ్చరిక సరయిందని కాదని రుజువయింది. నోవిట్స్కీ-గాని పన్లిక్‌ (ప్రాసిక్యూటరుగాని రాజకీయ ఖైదీల నడవ లోకి అడుగు ట్ట లేదు. "'ామన్‌ కొట్టు కంతమిది ఆక్క. ఒక్క మారూ తొలగలేదు. వామన్‌ పెద్దగా నిదరపోయీ రకంకాదు. న్నిదలో తూలుతూ ఒక వార్డరు ఒక్కసారి అతని కొట్టు ముందుగా వెళ్ళిన చప్పుడు మాతం వినిపించింది ఉదయాన్నే ఓహళో కారి 'కులారా | మోహరించిరండి ! సమరం సౌాగించుళకొరకు సన్న ద్ధంకండి | అనేపాట ఆ భాగమంతా మార్మోగటంతో చామన్‌ కు మెలుకువ వచ్చింది. కొట్టు తాళంలో చెవి శీయంది. 217

“య్యీమిటది*శి అని అడిగాడు వామన్‌ కాళ్లు నేలమిదకు ఊపుతూ.

“వార్డర్‌ చెకునోవ్‌ 1” అని మధురంగా బా(బొావస్కీ కూని రాగం తీసాడు. *యీ విధంగా (పతి వుదయం మేలుకొలుపుతూ వుంటాడు. సరయిన పద్ధలే అవలంభించారు. చెకునోవ్‌ అని "కెలి సినా వెంటనే మేలుకొంటాంి ఆవలించి స్తూలు బల్లమిాద నుంచి పంట్లాం తీసుకున్నాడు. *ీకాని తొందర తొందరగా "లేవాలి. భోజన వేళ విషయంలో మాతం యిక్కడ నియమాలు కఠినంగా అమలు జరుపుతారు. వెంటనే వెంటనే మేలుకోకుండా ఆలస్యం చేశ్యేటీ ముట్టదు,”

ఖీ త శ స్త

ఉదయం హాజరు పట్టి, స్నానాలు టీ...వామన్‌ లుక్స నోవ్చాా- శైలుజీవితం (ప్రారంభించాడు. మధ్యాహ్నా నికల్లా "లెనిన్‌ రచించిన *వంచేయాలి” అనే కరష్మతం చదువుతూ. వెరటిలో ఇస్కాలి వారి భాగంలో కూర్చునానడు. స్తుస్తకం పదిమంది చేతుల్లోనూ పడీ చినిగి పోయి ఉంది. ఇంతవరకు ఒక మజిలీనుంచి ఇంకో మజిలీకి ఒక జైలు నుంచి ఇంకో జైలుకు కష్టంమాద (వయాణం చేసాడేమో చేతికి పుస్తక్తం దొరకడం ఇచే మొదలు, అందులో లెనిన్‌ అర్థికవాదులను ఇవావుదెబ్బ కొట్టాడు. సిసలయిన విస్తవ వాదులంతా కలలు కంటున్న దృఢమయిన పార్టీ ని సిర్దించి సంఘటిత పర్చడానికి ఒక పధకం తయారు చేసాడు.

"ండో ఇ_స్కా-కొట్టులో ఆమర్నాడు చర్చులుజరుగుతాయి, అందువేత వామన్‌ గబగెా చదవ వలసివచ్చింది. అక్కడ లెనినిస్టులు కొద్దిమంచే ఉన్నారు. తక్కినవారంతా “రబాచెయే జెలో కో “అర్ధికవాదులికో చెందిన వారు. న్లుప్తంగా చెప్పాలంశేే కార్మికుల పమాన బూర్జువా వర్షమే విస్త వాన్ని 'అెస్తుంది, కాబట్టి వారిని రాజకీయాలలోకి ఈడ్చవలసిన అవసరం లేదని వాదించే

216

వారు. అందువల్ల చర్చు ఘాటుగా ఉంటుందని లిట్వికోవ్‌. ముందు గానే ామన్‌ ను పాచ రించాడు.

“చర్చలు జరుపుకున్నా రన్నవమ్యాట ! ఊం ”*

లిట్వినోవ్‌. తల పంకించి! వం చేయాలి! అనే గంథం అట్టమిది మకుటంశేసి చూవీంచాడు.

ఉ, పార్టీ పోరాటాలు పార్టీకి బలాన్ని, జీవశ కిన్‌ చేాూ రుస్తాయి. చీలిక్షలు, విస్పష్టంగా నిర్వచించిన హద్దులను పాటిం చక పోవడమే పార్టీ బలహీనతకు (వబల నిదర్శనం. మౌళన ద్వారానే పార్టీ బలపడుతుంది... (జూన్‌ 24, 1853లో మార్సొకు లాస్పలీ (ాసిన ఉత్తరం నుండి

“క్రూళన ” _అని వామన్‌ మెలిమెల్లగా తికిగీ అన్నాడు. “సనిజం్త నిజం! స యాత త్‌ మయిన సమయంలో మనలను వెన కకు గుంజేవారు, మనలను బోలా కొట్టించ బభూసేవాకు మలో వున్న౦త వరకు మనమేమో సాధించ లేం. విడిపోవాలనే సమస్యను శీవంగా లేవనెత్తి లెనిన్‌ ససియయిన పనే చేస్తున్నాడు. ఒకేఒక ఆలోచన, ఒశే ఒక సంకల్పంతో బంధించబడిన బలమయిన పార్టీని ముందుగా యేక్పరవాలి. అప్పుడే విస్తనం విజయవంత మవుతుంది. లేకపోతే యిదివరలో లాగానే చరిత ఫునరాచ్చత మవుతుంది ...*

“కా మేడ్స్‌! రూక్‌ చదువుకుంటున్నాడా, అటంకం కలిగించకండి. అన్నాడు బ్యొబొవస్కీ- నవ్వుతూ. “చర్చను (ప్రారంభించ మందాం. గర్బ చదరంగం ఒక అట వేడామవూ? యీలోఫపున రూక్‌ తనవాదన తయారు చేసుకుంటాడు.”

కానీ అది అనవసరమని రుజువయింది. వాదన అంతా "లెనిన్‌ కరష్మతంలోనే ఉంది. లెంన్‌ మాటలను, స్యూతాలను ఉపయోగించుకోవాలని బౌమన్‌ నిశ్చయించు కున్నాడు.

219

త ళ్‌ రం భా స్థ

జైలుకార్యాలయంలో తనను భూడడానికని ఎవరో వచ్చా రని చెప్పగానే చామన్‌కు ఆశ్చర్యం వేయలేదు. లుక్యనోవ్స్కా జైలుకు తీసుకువచ్చిన రోజునే గర్చీఖా బయటి వారికి శామన్‌ కు ఒక “భార్య” ని వర్పాటు చేయవలసిందని కబురు పెట్టాడు.

కార్యాలయానికి వెళ్ళే చారి మధ్యలో గర్చ్కీ్‌ం జచామన్‌ను కలుసుకున్నాడు. (రాజకీయ ఖైదీలకు గర్చీ(ా పెద్ద. అందుచేత జైలులో స్వేచ్చగా సంచరిచవచ్చు) గర్స్కీ- సంజ్ఞచేయగానే జామన్‌ ఆగిపోయాడు,

ఉస్సక్టు ఆశేళ్ళ కొడుకున్నాాడనే సంగతి మిచిబోశేం.” అంటూ ఇకిలించాడు గర్భ్కీ-. “*వాడికేరు ల్యోపా.”

“6 వ్రాడ్తి తల్లి ఓేేమిటి శ?

“ఆశే ఫొ గర్చ్కీ కళ్ళు ఆశ ఏర్యంతో బాగా. తెరుచు కున్నాయి. *నా బ్యురలోనించి పేరు ఎగిి చక్కా. బోయింది. మాషా-వార్యాా. యెొదో ఒకటి అయివుంటుంది. ఊహుం సశే. మశేం జరవాలిదులే, అక్కడ మూాకుతప్ప యింకెవరూ వుండరు, చిక్కేమిా వుండదు.” అసి నవ్వాడు. “అంశే మోికంశే ముందు యెవరినీ (పవేశ పెట్టకుండా వుంకే. ఆవిడా యేమీ పొరబడదు. నీకు కొద్దిగా ానివుందన్సీ జుట్టు-బట్ట తల పోగా మిగిలిన అకాస్తే ననుకో- య్మెరగా వుంటుందనీ చెప్పాను. యిక (పత్యేకంగా కంటి మిద మచ్చగుర్హు చెప్పాను. సళే, పద. క్కురవాడిని యేవో వీధంగా దగ్గిరికి తీసుకుని లాలించు. తెలిసిందా ౪”

4 థి భీ 4

220

కచేరీగదిలో ఒకటికాదు రెండు చటాలు గది పొడుగునా ఆ నోడనుంచి ఈ నోడవరకు ట్టిఆన్నాయి. "రెంటీమధ్య అండ డుగులు. వార్డర్లందరీలోకీ ముసిలివాడయిన తెల్ల మోసాల మొక యిచ్‌ మోకాళ్ళమిాద కత్తి పెట్టుకుని రెండుచ్మటాల మధ్య కుర్చీ వేసుకు కూర్చున్న్నాడు,

ఆ “వధువు, వధుచేమిటి ఆ లేళ్ళకొడుకు ఉన్నాడుకాదూ, భాశ్యే అంగాం. ఆ “భార్య” వచ్చి నిరీవీసోంది. ఆమె పొడుగ్గా అందంగా ఉంది. తెల్లటి గడ్డిహోటు ెట్టుకుంది. వెడల్ప్బాటి అంచు కిద ఎరటి పట్టులాంటి. గసగసాలపూలు తళుక్కు తళుక్కు మంటున్నాయి. నల్లటికళ్ళు, ఆమె చూపులో నంశయం, అశ, ఆందోళన శామన్‌కు గోచరించాయి. ఒక్‌ కురవాడి చేయిపట్టు కుని ఉంది. ఆ కరవాడు తెల్లటిసూటు వేసుకున్నాడు. కాలరు నావికులకాలరులాగా ఉదాగాఉంది. అంచున రిబ్బను. సూటు మాసిపోకుుడా ముందు. గుడ్డ కట్టుకున్నాడు. ఈ గుడ్డ ఎందుకు కట్టుకున్న దీ ఇామన్‌కు ఒక నిమిషం తరవాతగాని బోధపడలేదు. అమెశేసీ చూస్తుంకేే అతనికళ్ళల్లో మందహాసం పొటమరిం చింది. ఆ మందహాసం కొత్తమనిపి మందహాసంకాదు. అందులో అప్యాయత, అర్ష్రత నోచరించాయి,. అమె తిరి మందపహోసం చేసింది. ఎరహారిన చెక్కిళ్ళకు చేయి అడ్డు పెట్టుకుని గబగబా అసంబద్ధంగా మాట్లాడసాగింది. ఆమె చెప్పే బేవిటో అర్థం చేసు కోవడం అసంభవం, చాలాకాలం వియోగం తరవాత జైలులో కలుసుకున్నపుడు “భార్య” భర్త తో అలాగే మాట్లాడాలి. ఆమె అలా మాట్లాడడం సహజం, మంచిదీని. కాని కొడుకు ఆసక్రి భూపకపోవడం అసహజంగా ఉంది. మంచిది కాదు కూడాను. 'బామన్‌' రాగానే ఒక "సెకండు అతనిశేసి చూసి ఆతరవాత ఆ ముసిలి వార్డరు, తెల్ల వాసాల వంక, 5 ల్సి వంక, తొడు కట్టిన రివల్య్వారువంక, తళతళలాడే చొక్కా గుండీల వంక తేరపార మాడసాగాడు.

(28) 221

ఇలా తం్యడిఎడ అసక్తి చూపక పోవడం అనుమానాలకు 'తావిస్తుంది. వార్జర్హ లందరిలోకీ మొకెయిచ్‌ మత్తటివాడు, ఇపుడు కూడా పూర్తిగా మేలుకుని లేగుం

కోల్యోపా ఆమె మొదటి సంబంధం కొడుశమో౪[ అను కున్నాడు వామన్‌. “అమె నావధువా! భార్యా! గర్చ్క్‌ని అడగక పోవడం బుద్ధిపారపాశే! ఉపహుంా “భార్యా అని స్పష్టంగా చెప్పాడు”

“ోల్యోషా 1 అని వామన్‌ పిల్లవాడిని పిలిచాడు. “నన్ను పూర్తిగా మరిచిపోయావాయేం, నాయనా ౪

“*వాలాకాలం అయింది కదూ” అంటూ పిల్లవాడీబదులు తల్లి జవాబిచ్చి పిల్ల వాని ముఖకవళిక కనిపించకుండా పిల్ల వాడికి వార్జరుకు మధ్య నిలుచుంది. అఆమెగొంతు గంభీరంగా, ఇంపుగా ఉంది. మొదత్తంమాద కౌమన్లాకు “భార్య అంజే సంతృప్పి కలి గింది.

ఆమె మృదువుగా మాట్లాడ సాగింది. అచేశానుసారంగా 'మొకెయిచ్‌ వారి సంభాషణ వింటున్నాడు. కాని మామన్‌కు జైలు నిబంధనలు కెలుసునని తొందర్లో నే (గ హించాడు. సంభా మణ కుటుంబ వ్యవహారాలకు వమూత్రమే సంబంధించి. ఉండాలి. లేకపోతే వెంటనే ఆపివేయవచ్చు. ఇకముందు ఇలాంటి సందర్శ నానికి అనుమతి నిరాకరించ వచ్చు.

అనుమతించిన విషయాలే బామన్‌ మాట్లాడాడు. పిల్ల వాడిని గురించి: సరిగ్దా (వవర్తిస్తున్నాడా? తల్లిని తిప్పలు వెట్ట డంలేదు గణా! ఇంట్లో వీల్ల ఎలాఉంది “భార్య” వ్యాయామం చేస్తూంచా! చేతులు ఇపుడు ఎలా ఉన్నాయి!

“ఫూడు శ బరువు యెత్తగలవా[ి అని అడిగి బౌమన్‌ చిరునవ్వు నవ్వాడు. న్‌్శ పూడు = 88 పొనులు ననన

224

“ొుశెయిచ్‌ ముసిముసినవ్వు నవ్వాడు. అంతటి సుకుమవూర శ్రేమయిన ఆని పట్టుకుని వాఠాత్తుగా పూడు బరువు ఎ ' త్తగలవా అని అడగడమేమిటి?

ఆ తరవాత వారు ఫూవులను గురించీ అతని జన దినోత్స వానికి పూవులు పంపడంగురించీ చాలా జేపు మాట్లాడుకున్నారు. జన్మదినోత్సవం ఇక్‌ మూడురోజులు ఉంది.

అంతేకాదు వదో మందువిషయం కూడా మాట్లాడు కున్నారు. ఇంకా తనకు ఎందుకు అందలేదని కామక్ష అడిగాడు.

“అందకపోవడ మేమిటి" అని ఆదుగ్షాగా అడిగింది. *నేను స్వయంగా తెచ్చి ఆఫీసులో యిచా ను. బవుశా నీకింకా పంపించివుండరు. అవునవును. మశ్చేబోయాను: యెగోవామామకి జబ్బుగా వుందికదూ, ఉహుం. మేం అంటువ్యాధి కాదు.”

ఆ పేరు వినిపించేసరికి మొకెయిచ్‌. చెవులు నిక్కబాడుచు కున్నాయి. అమాట అనేశసార్లు విన్న బే. ఇటువంటి సందర్శనా లలో రాజక్రీయక్షై దీలు దీనిని (పస్తావించడం విన్నాడు.

మనసులో అమాటనే నల్గెవేయసాగాడు, కాని ఆలోచనా పరంపర కిలకిలధ్వనితో ఇన్నాాభిన్న మయింది.

“అవును. మనిపి. చాలా మంచివాడు”

వామన్‌, ఆ శ్రీ ఇద్దరూ అతనిశేసి చూసారు. మొకె యిచ్‌. మొహం చిట్లించుకుని అేచి నిలబడ్డాడు. చూసి నవ్వాడంశు వదోదోషుం ఉన్నదన్నమాశే! అందులోనూ జైలులో! సశే వమయినా వేళ అయిపోయింది.

వేళ అయిపోయింది అని చెప్పడానికి నోరు తెరవబోయీ సరికి *జౌర్య” అతను చెప్పనక్కర లేకుండానే;

“ల్యోషాని ముద్దెట్టుళో వాలనుకుంటున్న్నాడు. పెట్టుకో వచ్చా, కూడదా! నువు మంచివాడివి. ముద్దువెట్టుకోనిస్తావు కదూ?” అంది.

223

*న్పిజంధనలకి వ్యతిరేకం!” అని అరిచాడు మొకెయిచ్‌ నిజంగా భయపడి. బయటి మనుషులతో ఖైదీలకు సాంగత్యం పనికిరాదు. అయితే అటేశాలలో వీల్లల విషయం చెప్పలేదు. కాని పిల్లవాడయినా మనిపేకదూ!

కాని వార్డరు మాట వినిపించుకోకుండా ఆమె పిల్ల వాడిని వైకి ఎత్తింది. చటిం పెద్ద ఎత్తేమా లేదు. పురుషునికంకె కా_స్ట ఎత్తు ఉంటుంచేమో. ఒక్క- సెకండులో అకాళానికీ భూమికీ మధ్య తల్లి చేతుల్లో పిల్లవాడు ఊగుతున్నాడు.

“పట్టుకో” అంది సంతోవంతో. కాని ఆమె గొంతులో హెచ్చరిక ధ్వనించింది. ళక్రిిద్ర పడ వేస్తానేవో ! పట్టుకొ”

గా! [109

ముసిలివార్డరు పిల్లవాడిని పట్టుకున్నాడు. తలి వదిలి వేసింది, వార్జరు వేళ్ళు తగిలేసరికి పిల్లవాడు పిచ్చిగా తన్నుకోసాగాడు.

ళు గి

“అమ్మా ఫొ అని వడ్చాడు.

“యిలాయియ్యి” అనిచామ౯ ఉల్లాసంగా రాగయుక్తంగా అన్నాడు.

పీల్లవాడు కేకలు వేయడంమూలాన వార్డ్హరుకు కోపం వచ్చింది. శిండో చట్రంమిోాదుగా ల్యోపాని 'చామక్‌'చేశులకు అందించాడు. వామక్‌ అపిరికివీల్ల వాడిని చేతులతో ఒత్తుతూ లాలించాడు. వీల్ల వాడికికట్టినగుడ్డ పక్క జేబులో లావుపాటి పొట్లం చేతికి తగిలింది. అందుకూ ఆగుడ్డ కట్టుకున్నది 1

ఆమె చట్రంగుండా వార్డరుశేసి మూస్తూ మందహాసం చేసింది.

“కృతజ్ఞరాల్ని, నువు మహమంచివాడివి!” తలతిప్పి ఒక సెకనుసేపు మొకెయిచ్‌ అమెశేసి చూసాడు. వాలు! ఆ పొట్లం వీల్లవాడీ పక్క_ జీబులోనుంచి వామన్‌ చొక్కా 224

చేతిలోపలికి వెళ్ళిపోయింది. పొట్లం బుజాల దగ్గరికి "జేరుకు నేందు కని వామన్‌ చేశులుచాచి పిల్లవాడిని బాగా పెకీ ఎతౌడు,

“సశే యిదిగో, పట్టుకో”

ఆ పిల్లవాడి నల్ల టికళ్ళు చావున్‌ మొహానికి అంటుకు పోయాయి. వవో విశేషంఉందని గ్రహించాడుగాని అచేమిటో చెప్పలేకపోయాడు.

కళదప్హ్హ్రైా( 30

పిల్లవాడు చటంమిదుగా ఆ ముసిలివార్డరు చేతుల్లోకి వెళ్ళిపడ్డాడు. తతణమే "రెండోచ్మటం ఉఊాటించాడు మొకెయిచ్‌.

“అమ్మా!”

ల్యోపా "పెద్దగా మందహాసం చేసాడు. ఈ తడవ మహా సంతోషం కలిగింది. ముఖ్యంగా ఆ పొడుగాటీ మనిపి. గాలిలోకి విసిరి వేసేసరికి పిల్లవాడు పొంగిపోయాడు.

కల్లీ” అన్న్నాదు,

ఆ ముగురు వెదవాళూ నవ్వారు,

(౧ 0. ౧౧

"కాని మొశేయిచ్‌ తమాయింయదుకుని గ టిగా బుగ్గలు గాలితో పూరించుకుని,

“నిం ధనలకు వ్యతి లేకం!) అన్నాడు.

కాని ల్యోషా కాళ్లు అప్పటికే మొదటి చటంమిద వేలాడుతున్నాయి.

వార్డరు పిల్లవాడిని ఇకామన్‌ వైపుకు చటంమిదుగా "లేవ నెత్తి నిలబెట్టాడు. బామన్‌. పిల్లవాడిని ముద్దిడుకుని తననె త్తి మిదకు లేవనె తాడు. మళ్ళీ విల్లవాడు తల్లిచేతుల్లో కెళ్ళి పడ్డాడు,

అలాల మ్‌. లు క. ళ్‌

'మొకెయిచ్‌. నుదుటిమిద వర్పడ్డ చెమటబొట్లు తుడుచు కుని. “వేళ అయిఫపోయ్యిందిి అన్నాడు ముఖం చిట్లించుకుంటూ, ఒరలోనిక త్తిని ఖగేల్‌ ఖగేల్‌ అనిపిస్తూ. “యిక దయచేసి వెళ్ళండి”

225

మొకేయిచ్‌ మాటలకు అధికారమ్ముద 'వేయడానికా అన్నట్లు సులీమా గుమ్ముులో (పత్యకమయాడు. నున్నగా శవరం వేసు కుని శృ భమయిన అంగవేసుకున్నాడు “భార్య” మెప్పు పొంద డాని కీపషమంతా. సంచబేహంలేదు. ఎవరయినా “భార్యలు వచ్చి నపుడు సులీమా అందంగా కనిపించాలసి చేసే యత్నొాలుచెప్పి ఇస్కాట్రవారు నవ్వడం వామన్‌ విన్నాడు. బక్క-పలచని శరీరం ముందుకువంచి, మోసాలు మెలవేసుకుంటూం3ు మహాసాగసుగా ఉన్నాడు! ఎడవాచేతిలో తెల్లటి చేతితెడుగుల జతడఉింది. కవాతు మైదానంలో ఉన్నట్టున్నాడు.

అందరి దృష్టీ సులీమామిోద (పసరించగా బామన్‌ చొక్కా చేతిని చేతికిందకి లాగి జేబులోకి పోనిచ్చి విదిలించాడు. పొట్లం అతని జేబులోకి జూరింది. అంతా సవ్యంగా జరిగిపోయింది. సులీమా “భార్య” వంక ఓరచూపు చూస్తూనేఉన్నాడు.

“వేళ...” అంటూ [పారంభించాడు సులీమా,

“జీన్సు యిదివర కే చెప్పాను నిబంధనల (ప్రకారం నిలబడి 'మొకెయిచ్‌. చెప్పాడు.

“యింకాకాసిని నిమిషాలు మాట్లాడుకోనిద్దురూ. శాలం యిస్తే గడిచిపోయింది. అంది అమె.

“పంటి అన్నాడు సులీమా శీవిగా చేయి అడిస్తూ. “నేను వేయగలించేమి లేదు. వేళాగీశా అయిపోయింది.

“యేవింటీ 1? అంది భయంతో కనుబొమలు వైకి లేవ నెత్తుకుంటూ.

కన్‌ల్లా 19 అన్నాడు కాస్పెన్‌ మడమలు టక్‌టక్‌ మని చష్వుడు చేసుకుంటూ. “అంతే. యిక్కడి యు శేనియన్‌ భామ నీకు తెలుసుననుకున్నా. నీ రూపుశేఖలు, సీజేరు పట్టి...”

“నేను యు[శ్రేనియన్‌ ని అనుకున్నాతా” అంటూ నవ్వింది. “లూస్యా యు శేనియన్‌ చఉరాయీవింటి 1౫

226

“అలా అయిజే యీమెజీరు లూస్యా అన్నమాట 1 ఇశామన్‌ గట్టి నేలమిద ఉన్న క్ల భావించుకునా్నాడు.

“తొందర్లోనే కలుసుకుందాం, లూస్యా [0

ండ్‌ బై, నికొలాయ్‌ 1”

లోహా "జేబులో దొరికిన పొట్టులో పదకొండు రవహాడారి చీట్లు ఉన్నాయి. తప్పించుకు పోవలసింది పదకళొండుమంది. వద కొండుమందికి పదకొండు రపవాదారి చీట్లు! సరిపోయింది. ఒకపాట్లం లోనే పదకొండు చీట్లు పెట్టి పంపడం ఎలాగయినా (ప్రమాదమే, కాని గట్టిగా ఆలోచిస్తే రహదారి చీట్లు తెచ్చేమనిషి. పట్టుబడితే ఒకటి ఉన్నా ఒకళ, పదకొండుఉన్నా ఒకళు! దొంగ రహదారి చీట్లు ఎన్నయినా సంపాదించవచ్చు.

'చామన్‌ నవ్వాడు. వివిధ దృక్కో-ణాలలో ఈ విషయం ఆలోచించి బయటివారు ఈ రహదారిచీట్లు అన్నిటినీ ఒకపొట్లం కట్టి పంపి సరయిన పనే చేశారని నిక్షయానికివచ్చాడు, పదకొండు సార్లుకంశు ఒకసాశే సాహసంచేయడం ఉత్తమం. అలాచేస్తే పది సార్గ (పమాదం తప్పుతుంది.

ఇక ఆలూస్యా బలేమనిషి! ల్యోపాని అంత తేలికగా ఎత్తే సింది! ఎంతబలమో! ఆమె ఎవరు!

ఇస్కా మనుషులెవరూ ఆమెని ఎరగరు,

ఎరగకపోతే మాత మేమిటి! లూస్యాతో ఇచే మొదటి సమావేశం, అఖరి సమావేశంకూడా. కామన్‌ అంతిమాబేశం ఇచ్చాడు. ఇక్‌ తప్పించుకుపోవడం౦ం. మూడురోజులలో

222

హెచ్చరిక

వేగంగా తప్పించుకుపోవాలని చామన్‌ పట్టుపట్టాడు. మామూలుగా అప్యాయంగా మృదువుగా మందహోాసంచేస్తూ ఇంకా ఆలసించడానికి కారణం కనివించడంలేదని చెప్పాడు “తొందరపడుతున్నావు” అన్నాడు (శక్‌ మాలొ కొని అందరికీ రహచడారిచీట్లు, డబ్బు దొరికాయి. నిచ్చెనకు కావలసిన సామగి- అట్టలు, తువాళ్ళు స్థూలుబల్లలు, కుర్చీలు- కొట్లలో నేఉన్నాయి ఇక డ్యూటీలోఉండే వారరుమిద (వయోగించబోయే మందు - మత్తుమందు ముందుగా మౌర్ట్స్‌మన్‌ మొదలయినవారిమోద ప్రయోగించి చూసారు, మోతాదు ఎంత ఇన్వాాలో నిగ్మయించడ మయింది మత్తుమందు చాలా నిలవచేసారు. అది చెడిపోకముఎబే ఉపయోగించాలి. గాలం విషయంకహాడా వర్పాటు చేసారు. ఇంకా ఆలస్యం చేస్తే వర్ధాలు కురవడం ఆరంభిస్తాయి. సాయంకాలపూట బయటికి వెళ్ళడానికి వీలుపడదు.

ామన్‌ వాదనను ఎవరూ ఎదిరించ లేకపోయారు. ఆరా శే శనామర్‌, బ్యాబొవస్కీ-లు జైలు గుడ్డలు ముక్క-లుగా చింపి నిచ్చెన తయారు చేశారు. స్కూలు బల్లలకోళ్ళు, కుర్చీలకోళ్ళు నిచ్చెన మెట్లుగా ఉపయోగించారు. చాలకొట్లల్లో ఖైదీలు స్వంత డబ్బుతో కుర్చీలు కొనుక్కున్నారు.

నిచ్చెన ప్తూంర్తిఅయింది. పదిహేనుమెట్లు, పద్ధెనిమిది అడు గుల ఎత్తు.

హామన్‌ పడుకునే మెత్తకింది చాపల్లో దానిని దాచారుం చాపలు పైకిలేచి మెట్టు ఆకారాలు స్పష్టంగా కనిపించసాగాయి. "చామన్‌ చాపలను చదును చేయాలని ఎంతో యత్నించాడు కొని

226

లాభంలేక పోయిది. దీనితో తప్పించుకు పోయీరోజు నిర్ణయి౦ంచక తప్పలేదు. కొట్లో నిచ్చెనను అలాగే ఉంచడానికి ,ఏలులేదు. వార్డర్హ్య కంట పడవచ్చు. కొట్లు ఊడ్చడానికి వచ్చే మామూలు నేరస్తులకి తెలిసిపోవచ్చు. ఇంశేముంది! తంతమంతా బ్రైటపడి పోతుంది!

అందుచేత ఇక ఆలసించడమనే సమస్య లేదు. ఎల్లుండి యత్నించాల్సించే.

తలగడా తలకి తగలగానే బొబొవన్కీకి న్మిదపట్టింది. నిజా నికి ఆరోజల్లా తల బద్దలు కొట్టుకోవలసి వచ్చింది. పూదర్తిగాఅలసి పోయాడు.

కాని అలసట చవామన్‌కి అందుకు వ్యతిరేక ఫలితా న్నిచ్చింది. అసలు న్నిబే పట్టలేదు,

న్మిదపట్టకపో తే ఇెడ్డకష్టంగా ఉంటుంది. విసుగెత్తుతుంది. మనసులో భారంగా అనవసరమయిన ఆలోచనలు తారాడినపుడు అలసట వల్ల న్నిద పట్టదు,

వవేవో ఆలోచనలు బేనినిగురించో స్పష్టంగా తెలియదు. కంటికి కనిపించిన దానిమిదల్లా అలోచన పరంపర ఇెలరేగింది. ఒకదాని కొకటి అనుసంధించాలని సోమారి యత్నం చేస్తారు. దీనిని చింతన అనగలమా+ ఉసాుం అలా అనడానికి ఏలుళేదు. ఇంకో చేరు పెట్టడం మంచిది. బహుశా ఇాస్త్రాలలో డాని కోజేరు ఉందేమో! కాసి చామన్‌కు మ్మాతం ఆ పేశేమిటో తెలియదు,

బ్యొబొవస్కీ. ఒళ్లు తెలియకుండా నిదపోతునాన్నడు గురక కొట్టడంలేము. అలసి నిద్రపోయినపుడు ఎవరూ గురక పెట్ట రని శామళ గమనించాడు. ఇది అందరికీ వర్తిస్తుందా! లేక చామన్‌ ఎకగున్న వారు మాత్రమే అలసి నిదించినపుకు. గురక కొట్టరా! బా బొవన్కీ. సాధారణంగా. గురకపెకుతునే ఉంటాడు. కాని ఇపుడుమూతం (వశాంతంగా నిదపోతునాాడు. శఛవంలాగా, మానవావ కేషంలాగా పమ్మాతం చలనంలేకుండా పడుకున్నాడు.

(గ్ర 29

పార్టీవర్షాలలో అతని మారుచేరు “ఇలిక్ర్‌” (అవశేవం)

జాగా అలోచిస్తే ఆ వమూరుజకులో అర్ధం కనిపించదు. లిట్వినోవ్‌. కు పెట్టిన మారుజేరు అతనికి తగించే. పాపా! ఎస్పెన్‌' మోరుజేరుకూడా. సరిపడించే. ఇక ఎలీనా డిమి టీయెవ్నా. ఆమెకు “శేవలలమూ అనే మాటంశ1ే ఇష్టం. అందుకని “శీవలము" అనే అందరూ ఆమెను వీలవసాగారు. తన మారుచేకు మంచిజే ననుకున్నాడు నామ౯,. ళొజుకగూ అన్నాడు: *“వపంతాగమనాన్ని "తెలిపీదూతి అని.

లాంతరు తగ్గిపోయి మసక మపకలాడింది. కొట్లో చీకటి ఎకి -వయింది. లాంతకులో కిరసనాయిలు అయిపహోయినట్లుంది. బామ౯ మూచేతిమోద లేచేసరికి కిటికీద గిర బయట నోడ వెనుక తారాడుతున్న పెద్ద పెద్ద ఎలుకలు భయపడి తోకను నేలకు రాసు కుంటూ పారిపోయాయి.

కిటికీ చువ్వలకు కట్టిన మాంసపుకూర, వెన్న వాసన కొట్టుతూ అంతటా వ్యాపించి ఆకలి కలిగిస్తోంది. ఆ వాసనే ఎలుకలను ఆక వంచింది. కాని కిటికీ చువ్వలు వాటికి అందుచాటులో లేవు

ఎలుకల విషయం అఆలోచించిడం వామ౯ మానివేసాడు. అవి పతి ర్యాతీ అతని కొట్లోకి వచి ససోయేవే.

ఆరిపోతున్న లాంతరు నామన్‌కు చిరాకు కలిగించింది. దీపం ఆరిపోవడం అకుభం! అవువు అకుభం! ఆనూట అనడానికి అతను భయపడలేదు. మాటలు మనిషిని భయపెట్ట లేవు.

అళుభం!

కిలకిలలా టే మానవస్యరం వినాలని, కా మేడ్స్‌లో ఒకని బలమయిన చేతితో కరచాలనం చేయాలని అతనికి త్మీవవాంఛ కలిగింది+* బొబావస్మీ=ని లేపడమా! లేకపోతే నోడమాద కొట్టి పక్క-కొట్టులోని లిట్వినోవ్‌. ను లేపడమా!

230

బాగంది. లుక్యోనోవ్కా- క్రైలులో పక్క-కొట్టులొ వారికి సంబేశం అందించే అవకాశం ఇప్పటివరకు రాలేదని అనుకునేసరికి చామళ్‌ పెదవులమిోిద చిరునవ్వు వెలిసింది. అయినా దీనిని జైలు అంటున్నారు. సంజ్ఞాలివి మరిచేపోయాడా! కాస్త కళ్ళు తెరిశ్తే శైలు సంజ్ఞాలిపి అంతా బల్లమిాద (వాసినట్ట్లు అతని కళ్ళముందర కనిపిస్తుంది. కోమక్‌ నోడ వైపుకు తిరిగి వాఠాత్తుగా న్నిదపోయాడు, చెవిలో రెండుసాన్లు తుపాకిమోతలు గింగురుమన్నాయి. “కాల్పులు సాగిస్తున్నారు. వినిపించాయా?” చామక౯కు తక్షణమే మెలుకున వచ్చింది. బ్యాబావన్కీ మె త్తవంక చూసాడు. “లెలిక్‌” నేలమిద కాళ్ళు పెట్టుకుని కూర్చు న్నాడు. జుట్టు నుదురుమోద పడిఉంది. అతిశద్ధగా వింటున్నాడు. కాల్పులేనా! ఉహుం- అంతా (పశాంతంగా ఉంది, మరణ సమానమయిన నిశ్శబ్దం కొటులోనే కాదు, జెలు ౧ లు ౧. అంతటా వ్యాపించింది. బ్యా బొవన్కీ కాలిబాటన వేళ్ళమిద నడిచి జ్యారంవద్దకు వెళ్ళాడు. నిశ్శబ్దం హఠాత్తుగా భగ్నుమయింది. అరుపులు, అడు గుల దబదబలు, 'హపౌచ్చరకిక గంట మోతా బిగ్గరగా విసవచ్చాయి. అతి సమాపంలోనే గోడకింద వీసోలు మోతలు వినిపించాయి. బరువయిన బూట్లు చప్పుడు చేసుకుంటూ కొట్టుడాటి నడవ వెంట ఎవరో సాగిపోయారు. కామన్‌ ది్దునలేచి బ్నాబొవన్కీ.ని కలుసుకున్నాడు. తలుపుద గీ గా చెవులు వెట్టి భారంగా నిట్టూరుస్తూ నడవలో మాటలు వినసాగారు. రాజకీయ శై దీలభాగంలోనూ, వీధిలోనూ మళ్లీ అంతా నిశ్శబ్దంగా ఉంది. అయితే వామన్‌ గాని బూ బావస్మీ గాని తలుపు 231

దగ్గర నుంచి శదలలేదు. కాళ్ళకు ఏమి తొడుగుకోకుండా, దుస్తులు వేసుకోకుండా అలానే నిలబడి వినసాగారు.

కుడిచేతి వేపు నోడనుంచి తొందర తొందరగా అతి జ్మాగ తగా తట్టినట్లు వారికి వినిపించింది. ఆ తట్టిన చప్పుడు కలతను, అల సటను పారదోలింది. జైలులో అందరూ మేలుకున్నారు.

'మెత్తమిాద వెల్లకిలా పడుకున్న చామన్‌కు అతరాలు విస్పష్టంగా వినిపించాయి. మొదటి అత్షరం వినడానికి వ్యవధి "లేకి పోయింది.

రా-రీ-

జైలులో నుంచి పరారీ అయారు!

నారు లేకుండానే! లిట్వనోవ్‌' కూడా లేకుండానే! లిట్వనోన్‌ ఇక్కడ ఉన్నాడని వాళ్ళకి తెలుసు. అతనిద్వారానే సంేశాలు నడుస్తున్నాయి.

శామన్‌ కూడా నోడమిోద కొట్టసాగాడు, తొందరపడు తున్న వేతిని అరికట్టాలని యత్నించాడు. కాని దురదృష్టవశాత్తూ అతశాలన్నీ "విద్దవి. ఒకొక్క అత్షరానికీ వడు సంజ్ఞలు. ఎ-వంరు "

బొబొవస్కీ అతని పక్కనే గోడకు చెవి అనించి పడుకుని తట్టిన సం ఖ్జైలను అతరాలలోకి అనువదిస్తున్నాడు, జవాబుగా వచ్చినమూట దీర్ధ మయినది; కాని కొద్ది సంజ్ఞల తరవాత అమాకు మిటో ఊహించాడు.

మామూలు ఖై దీలు!

“అందులోనూ, మనం ఆ (వయత్నంలో వుండగా... యిక శైలు అంతటా బందోబస్తు కఠినం చేస్తారనుకుంటా.”

“యేమతం సంబేవాం లేదు” అని అంగీకరించాడు జొ(భావస్కీ. మొహం విచార్యగ_స్పమయింది. “బాగ్యా బిగించే

232

సారు. యిటునంటి సంఘటనలు జరిగిన తరవాత యెప్పుడూ కఠినం గానే వుంటారు. యీమయిలేనేం శేపటి మన పన్నాగమంతా బూడిద పాలయిపోయింది. *

“ఉహుంా” అన్ని చామళా వీడికిలితో బృల్లమిద గుద్దాడు. కాని అ మరుతణంలోనే పస్తాయించాడు,

-శేపటివిషయం, చేసేజేమిీలేదు. ఇక ఉదయాన తిరోగ మనానికి సంశేతం ఇవాలి. తప్పించుకుపోవడాసికి వారు పెట్టు కున్న సంశీతం 'కెల్లతువాలు. మానడానికి కామ౯ నల్లచొక్కా,

పొబ్దవిస్కాయా వీధిలో నిలబడితే అతని కొట్టు కిటికీ కని వీస్తుంది. సంశేతంకోనం ఎవరోఒకరు అక్కడ నిరీశీస్తూంటారు,

“య్చ్రేమ్రటీ వ్యవహారం! యేవిధంగా చూసినా యీదొంగ “వెధవలు పారిపోయి శేపటి మన కార్య(కమాన్ని పాడుచేసారు.”

నడవలో తలుపు టపీమంది. అది పెరడులోకి వెన్లేగుమ్ముం తలుపుఅయి. ఉంటుంది. ఇంకొకటయి తే అంత పెద్దగా క్నీరుమనదు. ఆయుధాల గలగలశబ్దం, అడుగులశబ్దం శామళ్‌ బ్యా బొవన్మ్కీ-లకు వీనివీంచాయి.

అంపే సోడా చేయడానికి బయలు బేరారన్నమాట.

అనుపానులు మాసిపోకముంటే అన్వేషణ జరగడం మామూలు.

గనోడనుంచి గటిగా కొట్టిన చప్పుడయింది.

లు లు సోదా

“ఆ. తెలిసింది" అని చామళ౯ొ వీడికిలితో సంజ్ఞలుకొట్టాడు.

నిచ్చెన విషయంచూడాలి మెలిచుట్టిన పద్ధెనిమిది అడు గుల బట్ట, పదమూడు 'మెట్లు, బాంతనుచించి వార్డర్లు చూస్తు న్నట్లు అనిపించింది. నిచ్చెన ఆకారం కళ్ళకు స్పష్టంగా శనిపి స్తూంళే చేతికి తగిలి పోదా చేయకుండా ఎలాఉంటారు! ఎలకబోను లాంటి కొట్లో ఆ పదమూడు మెట్లను ఎక్కడ డదాయడం?

233

కత్తుల గలగలధ్వనితో పాటు పాదాలచప్పూడుకూడా దగ్గిర లోనే స్పష్టంగా వినిపించింది.

పరాజయమేనా*+ ఉహుం

.కొట్టులోఉన్న _ ఒక్కస్టూలు బల్లను చేతితో గట్టిగా పట్టుకుని ద్యారబంఛానికి ఎడమబుజం ఆవించి బెబ్బ కొట్టడానికి బొ(బవన్మీ- సిద్ధంగా ఉన్నాడు. తలుపు తెరుచుకుని ఎవరయినా లోపలికి అడుగు పెట్టీ పెట్టగానే స్కూూలుబ నతో కణతమిోద కొట్టి అక్కడికక్కడే చంపేయాలని అతనిఊహ, అలాచేస్తే ఆయుధాలు ఇద్దరికీ లభిస్తాయి,

చనామ౯ా స్టూలుబల్లను బొ(బవస్మీీ చేతులలోనుంచి లాగుకొని మెత్తమిడికి అతనిని తోసివేసాడు,

“తప్పుకోవడానికి మార్గం వుండకపోదు. ఒక్కనోరీలో నుంచి మ్మాతమే తప్పించుకోలేం. ఆ గోకరీలోకి వెళ్ళాలని వుందా 'యీం1”

పడుకుని గ ట్రీగా తలగడాలో మొహ పాదుకున్నాడు. కాని తలుపు పక్క-నుంచే గొంతులు వినిపించాయి. ఎదో అస్పష్టంగా మాట్లాడుకున్నారు. తాళంలో ెవి తిప్పిన చప్పుడు కోసం మ్మాతమే వామన్‌ వేచి ఉన్నాడు. కాని ఆచప్పుడు కాలేదు.

నడవలోనుంచి సవ్వులు వినిపించాయి. ఎవరో కొ త్తమనిషీ. ముందు నవ్వాడు. దాశిని అందుకని వార్నర్టూ నవ్వారు. అడుగుల చప్పుడు తగ్జింది. బరువాటి ఇనప తలుపు మూసిన చపష్పుడయింది, మళ్లీ అంఠా నిశ గబ్దం*

“వాళ్ళేం మాట్లానుకున్నారో వినిపించిందా, బొబావస్కీ! వాళ్ళ అదృష్టం పండింది. ఇద్దరు చనిపోయారు, ముగ్గురికి గాయా లయాయి. ఒకనిని కొట్టిచంపారు. తక్కి.నవాళ్ళందరిని యీకాంత నిర్భంధంలో వుంచారు శేపు విచారణకు పంజేముందు కొరడాలతో ఇవావకొ మ్రైస్తారు”

బ్యూబొవన్మీ సమాధాన మియలేదు. అత్మిపయాస మూలంగా నరాలు సళ్ళిచ్చాయి. మగత వచ్చేసింది.

234

ఇఒ, వూలగుతిలోగాలం౦ అతో

ఈద్టొజ్టుశ్రా![00

“ఆం” అన్నాడు కొజువా మొహం వె కె త్తిదూస్తూ.

ఆ గదిలో అతనిపక్క నే అయిడారుగురు శారి 'కులుకూడా ఉన్నారు. గులాబీపూలు, బంతిపూలు, మొదలయిన పూలు చిందరవందరగా పడిఉన్న ఒక బల్లచుట్టూ వారు నిలబడ్డారు. ఇద్దరుబాలికలు ఆ పూలు గుత్తులుగా కడుతున్నారు.

అప్పుడే లోపలికి వచ్చి న ఒకవ్య కి నలువైపులా చూసి, “చ్రూవీంచవచాా న అని అడిగాడు.

కొజుచూా ఆప్యాయంగా నవ్వాడు.

“విల్లలము౧ందరా? వాళ్ళని బయటకు పొమ్మని యెలా అన గలం! సే, స్తెమ్య్యూక౯ (పదర్శించి మూపు”

సెమ్యా౯ కుర్చీమాద ఒక చుట్టపెట్టి దానిమోది రుమాలు తీసి వేసాడు. దానిలోనుంచి అయిదుపళ్ళ ఇనపగాలం బయటికి తీసాడు.

4 పదర్శించిచూపడం సంగతి నాకు 'తెలీదుగాని యిది మ్మాతం యేనుగంత బరువును లాగుతుంది. ౫”

“అవ్రను యేనుగంత బరువు నే లాగబోతోంది. సరిగానే వూహించావు. యిది గట్టిదే గదూ)

కొజుకా గాలాన్ని చేతితో తూచి భూసాడు,. ఇనమును పరీశీంచాడు. ఆ అయిదుపళ్ళూ గట్టిగా పళ్షేసుకు నేవి గానే కని పించాయి. కొజుశూకు సంతృ ప్రీ కలిగింది.

రై35్‌

శీవ్‌ అతనికి కొత్త, అలాంటప్పుడు ఈ పరాకీ వ్యవహార విషయనుయి బాధ్యత తీసుకోవడం ఎలా సంభవించింది! వయసును బట్టా! కార్మికుడును బట్టా! స్థానిక పార్టీ నాయకులందరినీ శీవ్‌ పోలీ సులు జైలులో పెట్టిన తరవాత రైలుడిపో కారి శ్రోలు, కాన్టానా "కారి శకులు, (శై గటరోవ్‌ మిల్లు కారి కులు తదితరులు ఆబేశాలకోసం తన దగ్గర కెందుకు వచ్చారు! “లదునో, మేరియాఫ్యోడొరోవ్యా, నేను చెప్పినట్లు దీనినిగుచ్చు స

ఆ బాలిక పొట్టిగా నాగసుగా ఉంది. చెక్కిళ్ళు గులాబీ రంప, కొజునా చేతిలోనుంచి గాలం తీసుకుని రొప్పుతో, “అబ్బో! యింత బరువేం! ప్రాణం పోయినా. లూస్యామ్మాతం దీన్ని మోసుకు నెళ, లేడు.”

కొజుచా అమెవంక తీశణంగా చూసాడు. “మోసుకు వెళ్ళి తీరాల్చివుంశు, మోయలేదని అంటా వేమిటి! అలాగానే మాట్లా జేది! అవసరమయితే నేను నాజేబులో. ఫిరుగిని వెట్టుకుని వెళ్ళి యిచ్చివస్తాను. నేను చెప్పినట్లు చెయ్‌. కాలం వృథా చేయడానికి పీళ్లేదు” మేరియా గాలాన్ని మేజూబల్లమిద వెట్టింది.

*న్చేల్రిపో కాగా పొడిచినా గాలం సంగతి బయట పడకుండా "పెద్ద పెద్ద పువ్వులు దట్టంగా శకాడకు కట్టండి.

తనభావం (పదర్శించి చమూపడానికని కొజుయా చామంతి పూలగుత్తిని వేలుతో పొడిచాడు.

“పూలు యెలాగుచ్చాలో నువు మాశేం నేర్పక్క-న్లేదులే” అంది మేరియామొహం ముగడచుకుంటూ.

“యిుక్‌ మమ లి వదిలేఎ్‌. మాపనులు మేముమూాసు కుంటాం, *

ఆ ఇద్దరు జొలికల వేళ్ళు చురుకుగా పనిచేసాయి. ఇంత లోనే గాలంపూలతో మాయమయింది.

“యిది అగస్టు. తిలాక్‌ పూలు దొరకవు. గాలాన్నేకాదు మనిషిని మనిపి.నే తిలాక్‌ పూలల్లో చాచవచ్చులొ

236

పురుషులు సలహా ఇవ్వదలచారు. కాని ఎందుకనో మెల్లి గా వినిపించీ వినపించనట్లు మాట్లాడారు, ట్‌. మ్‌. “ఫూలు కాస్త ముందుకు లాగండి” “కాడచుటూ దటంగా కటండి” లు లు లు

మేరియాతో వాటు పూలుగుచ్చుతున్న కాలిక పొడుగ్గా ఉంది.

“మో సలహాలు కట్టిపెట్టండి. మో మూలంగా పని సాగడం "లేదు. యిపుడున్న పాళంగా మూ_్షే యిది పూలగుత్తిలా కాక పెద్ద కాబేజీ పూవులాగా కనిపిస్తుంది. ల

“పూలు దగ్గిర దగ్గిర గుచ్చకపోతే జేనికి గాలం తగులు: తుంది.

“వేలికి తగులుతుందీ ొ అని మేరియా ఎ త్తిపొడిచింది. గులాబీపూలు యెందుకు తెచ్చా మనుకున్న్నారు. డానిచుట్టు గులా బీలు కడతాం. అపుడు శాకిచూ శే తెలుస్తుంది. కొనేటపుడు చాగా .ముళ్ళున్నవి యేక మరీకొన్నాను. అవతలకి. ఉండండి ! మికింశేం పనీపాటా లేదూ 1 అంతా సిద్ధమయిందా శి?

నిజానికి అంతా సిద్ధమయిండా 1

కొజుజూ మేజాబ్యల్ల దగ్ధరనుంచి వెళ్ళిపోయి వందోసారి వివ రాలన్నిటినీ నెమరు వేసుకున్నాడు. పదకొండు రహదారి చీట్లూ లోనికి పంపడ మయింది, తప్పించుకున్న తరవాత ఖైదీలు వెళ్ళ వలసిన ఇళ్ళచిరునామాలు అంద జేయడ మయింది. డబ్బు-ఒక్కొ- కరికి వంద రూబుళ్ళు-వారి చేతికి అందింది.

జై లులో ఉన్నజనాని కంతటికీ సరిపోయే మందు-మత్తు మందుకూడా లోపలికి చేరింది.

ఇక వారిలో కొందరిని నీపర్‌నది దిగువకు డార్నిట్టాకు తీసుకు వెళ్ళడానికి పడవ---

(30) 232

ళ్దడ్తవ సరయిన స్థితిలోనే వుందా “నల్ల సమ్ముదం దాకా తీసుకు వెళ్ళగలిగిన స్థితిలోఉంది” అంక1కు అంతా సిద్ధమయిందన్న మూట! ఇక మిగిలిందల్లా గాలం జైలులోకి పంపడం ఒక్క- శు, శామన్‌ “శార్య” ద్యారా ఇది జరగాలి. మిసాలు సవరించుకుంటూ బల్ల వేపు ఓరచూపు చూసాడు. మేరియా పక్ష నేకూర్చున్న ఆ నల్లజుట్టుఅవిడే శామన్‌ అసలుభార్య. అఆమెచేరు నాడెజ్డాం కుప్పంలో నాడ్యా. వారం రోజులకితం డబ్బు తీసుకుని వచ్చింది. ఇసా(- సహాయం చేసింది. ఇసా్కాయే గనక సహాయం చేయకవోతే తప్పించుకు పోవడానికి పన్నాగం సాధ్యమయేది శాదు. స్థానికంగా ఇసా్కాను బలపరచే వారెన్వరూ సహాయం చేయడానికి ముందుకు రాలేదు, నోవిట్స్కీ- చేసిన అరెస్టును వారిని భయకంపితులను చేసాయి. వారు నట్టిలంపటులు, చామన్‌ అసలు భార్య అక్క-జేఉంది. కాని జైైలుదగ్గరికి వెళితే అరస్తుఅయే _పమాదం లేకపోలేదు. అమెకూడా ఇస్కా పనిచేస్తోంది. విదేశాలనుంచి. వచ్చింది. జెనివాలోని ఇస్కా) అచ్చు అఫీసులో తాను, చామన్‌ చేసిన పనిని వారికి తెలియ జేసింది. “తయారయింది. లూస్యాని పిలవండి” అ పెద్ద పూలగుత్తిని సుళువుగా నాడ్యా ఇచాగావై కెత్తింది. ఆమి బలం గలది. 'మేరియా ఈ విషయమే అలోచిస్తున్న బేమో అనుమవూ నంతో తల అడ్డంగా తిప్పింది. “అమితబరువు! లూస్యా మోయగలు/గపతుం దనుకోను” “మోయలేనూ? యేదీ మళ్ళీ ఆమాటలఅను చెప్తాను, మేరియా ఫొవొరోవ్నా! నామొహంమిద అను ఇచాూదారో మేరియా ఆమెవెనక తెరిచిఉన్న గుమ తేసి మూసి నవ్వింది. 238

కన్వువెపుడూ అసమయంలోనే వస్తూంటాను. సరేగాని, యివాళ మహాలఅందంగా వున్నా వేళ”

“యివాలేనాకో లూస్యా నవ్వుతూ దుస్తులు సవరించు కుంది. అవసర౦కంు ఎక్కువగా నవ్వుతున్నట్లుంది. ఆ మెకళ్ళల్లో విపరీతమయిన కాంతి [పవేశిసోంది. బహుశా అందుకే ఇవాళ ఆమె మొహం అంత అకర్షణీయంగా ఉంది.

అవును. ఆమె అందంగాఉంది. ఆమెకళ్లు నల్లనివి, పెద్దవి, జుట్టు సొగసుగా ఎరవాగుగా ఉంది. హోటుకొత్తది. అంచు వెడల్పాంటిది. _వెకి వంపుతిరిగింది. నడుంబెల్టుకు పూలుఉన్నాయి. ల్యోపా ఆదివారపు దుస్తులు వేసుకుని తల్లి దుస్తుఅంచు. పట్టు కున్నాడు.

లూస్యా అజ్మాగతగా నాడ్యాదగ్ధరనుంచి పూలగుత్తి తీసు కుంది పూలగుత్తి బరువుగావుంచేమో చేతిని లాగేసి నేలమిోదపడి ఖంగునమోగింది. అంత బరువు-దని ఆమె అనుకోలేదు.

“జా గత ! కింద పజేసావా మేంపడ్డ కష్టమంతా వృథా అయిపోయే, ఇంకానయం, నువు ముయ్య లేవని నేనుచెప్పలా!”

లూస్యా "తెల్లబోయి కోపంతో మేరియావంక తిరిగి, “సిద్దు లేదూ 1 అంత బరువున్నదనుకోలేదు. ముందు జగత పడి లేనా, చూడు”

చేయిజూవీ పూలగు త్తిని వైకి ఎత్తింది. గదిలోని వారంతా అ పూలగుత్తి వంక, ఆ సన్నని పాలిపోయిన చేతివంక లేరిపార జూచారు. చేయి కొద్దిగా వణికింది.

“*వ్సచేం పరవాలేదు అంది నాడ్యా లూస్యాకు మద్దతు ఇస్తూ, వాళ్ళు గమనించినా జై లులోవున్న భర్తని చూడడానికి వచ్చినపుడు భార్య చేయి వణకడం సపహాజమే అనుకుంటారు ఆందోళన ఇెందినపుడు మన చేశులూ యింతకన్న యెొక్కువగానే వణుకుతాయి. పూలగు త్రిని యింత సేపు పట్టుకుని వుండక్క- గ్రేదుగా. సెకండు సేపు యెత్తి వుంచితే చాలు అవైన అతను తీసుకుంటాడు

239

వదో అనుమూనిస్తున్నట్లు కొజువా కనుబొమలు ముడిచి ఆదుర్దాగా వభూసాడు. చెప్పకపోయినా లూస్యా ఇది పసిగట్టి తనూ అదుర్షాగా తలుపువంక మూసింది. పూలగు త్తిని కిందికివంచి వీలవాడిచేయి పట్లుకుంది. ళం లు

కసే గుడ్‌ 2 చెప్పు”

“యేర్పాట్లన్నే జ్ఞాపకం వున్వాయికదూ?ి అన్నాడు కొజుకా మెల్లగా. సంజ్ఞచే సేపార్లో పొల్లవస్కాయా వీధిలో నికీ శ్నీస్తున్నాదు. అతన్ని మరిచేపోకు. సశే, గట్టిగా నిలవత”ెక్కు కో, "లేకపోతే పుచ్చెలు యొగిరిపో తాయి”

లూస్యా "నెళుతూంశేు ఎవరూ మాట్లాడలేదు. కాని అమె శ్నీహిశులదూపులు ఆమెను అనుసరించాయి. ఆమె తిరిగివస్తుందా! గాలం బైటపడితే ఇక ఆమెకు లే! ముందు నోవిస్క్సీ దగ్గరకు తీసుకువెళతారు. ఆ తరవాత శైలు,

అందుకనే ల్యోపానుకూడా తీసుకువెళ్ళింది. తనను అగెస్టు చేసినా విల్లవాడుకూడా ఉంటాడు.

లూస్యా బయటికి వెళ్ళిపోగానే కొజుబా తక్కి.నవారిమోద దృష్టి పరవపీ అన్నాడు !

“్పుక మిీమిోా స్థానాలకు వెళ్ళండి, క్మామేడ్స్‌! చికు నామాల విషయం ధృవపరుచుకోండి. చీకటి పడగానే సిద్దంగా

థి వుండాలి సుమూ |” 24౦0

నల్లి గాలిబుడగలు

అల్లంత దూరాన్నుంచే లూస్యా పాన్లోను గుర్రుపట్టింది, ఉ౦గరాలజు ట్జుః ఎండకు కమిలిన శరీ5ం, యెర్రటి కాలికో చొక్కామాద గుడ్డ వీధివ_ర్రకులను వీధి పక్క కాలిబాట మీదకు రానీయదు. అందుకని మురికి కాలవమిోద రోడ్డుకు ఆచివరనుంచి ఈ చివరకు తిరుగుతున్నాడు. పాన్లో చిన్న వ్యాపారం చేస్తున్నాడు. చేతిలోన ట్వయిను దారానికి రంగు రంగుల గాలిబుడగలు గుత్తిగా కట్టిడఉనా్న్నాయి. సుమవూరు నలభయి బుడగలు-నీల్హి ఎరుపు, ఆకుపచ స మొదలయిన రంగురంగుల బుడ గలు ఉన్నాయి. ఈగుత్తికి వైన గెల్పటి పెద్ద గాలిబుడగ ఉంది. చానిమాద ఊదారంగు కోడిపుంజు బొమమ శ్ర ఇది సంబ్ధ్మ ఇవ్వడానికి ఉపయోగించే బుడగ. అన్నిటికంశే పెద్దది, ఖరీదయినది.

లూస్యాని మభూడగానే తల పంకించి పాగా మెరుగు పెట్టిన ఎత్తుబూట్టు టకటక లాడించుకుంటూ ఆమెదగ్ధరికి వెళ్ళాడు. చుట్టూ చాటసారులశేసి చూసి నిజమయిన వఏీధివర్తకుడి లాగా సాుపారుగా సరుకు అమ్ముజూపుతూ శీకలు వేసాడు.

గాలిబుడగలు, రంగురంగుల గాలిబుడగలు! ఒక్కటి కొనిచూడండి! అయిదు కోవెక్కుల బుడగ యింటి వె కపష్పుడాకా యొగరుతుంది. రూబులుబుడగ మిమ్ముల్ని చం దమండలానికి తీసుకు పోతుంది 1”

బాద్దుపాటి ఆడమవ్‌షి. పట్టుజూలరు పట్టుకుని, కుక్కునొడుగు లాంటి గడ్డిహోటు విట్హుకుని ఆతెసికి ఎదురయింది. ఆమెచారిని అటకాయించి *ఒకబుడగ కొనమా [౯ అమె పక్కనే నడుస్తూ

వై!

బుడగ అందియ్యబోయాడు “అయిదు కోవెక్కు_లు. యింటి వై కష్పుదాకా యెగసరుతుంది. నాదీ గారంటీ

చాటసారులు వేడుకగా చూసారు.

“యింటి వైకప్పాదాకానేనా + అని తాగిన కారి '్రకుడు పాన్లోవంకమూసి కనుగీటాడు. “అటువంటి కళేబరాన్ని దీపస్తంభం యెత్తు యె త్తేటట్టు చేయాలి”

లూస్యా ల్యోషాను ఎవరి దృష్టిలోనూ పడకుండా వీధివ_ర్త కునికి బరాబరిగా వచ్చారు. నాడూ వారిశేసి తిరిగి, టోపీ చేతితో మిక్కి-లిగా అడిస్తూ.

“అయిదు కో పెక్కులు - వై కప్పుకు యెగురుతుంది. ఆ వీల్ల వాడికి ఒకటి కొనిపెట్టరాదూ కం

లూస్యా మందహాసం చేసింది. ఆమె కణతలు బద్దలేసుకు పోతున్నాయి. పతిక కాగితంలో చుట్టి ఎడమచేతితో మోసుకు పోతున్న పూలగుత్తి మహాథారంగా ఉంది. శ్రైలుకు చాలాదూరం నడిచి వెళ్ళాలి. మధ్య మధ్య చేయి మార్చుకోవలసి వసోంది. అంతదూరం పూల త్తిని ఒక చేతితో మోసుకుపోలేదు. ఇక ఇప్పుడు రెండు చేతులూ నెప్పులు పుడుతున్నాయి. వణికిపోతు న్నాయి,

ఇక్కడ పావ్లో తికుగుతున్నాడంళశే జైలు అప్టే దూరం లేదన్నమాట. దరిదాపులకు వచ్చేసిన ళ్షే.

ఆమె చేతికండరాల వణకు ఆగింది,

“సశే, కొంశే, చం దమండలానికి వెళ్ళేచే కొనాలి. అంతేనా. ల్యోషా

“ల్యోపాకి అపరిమిత సంతోషం వేసింది. ఆ సంతోపాన్ని కప్పిపుచ్చడానికి తలవంచి నేలశేసి చూసాడు. పాన్లో ల్యూూహాశేసి సూటిగా చూసి తొందర తొందరగా ఊడదాకోడి బామ శ వేసిన "తెల్లగాలి బుడగను గుత్తిలోనుంచి ఊడతీసాడు.

242

“గట్టిగా పట్టుకో అన్బాయి! వదిలివెట్టావా తోక వై శెత్తుకుని యెగిరిపోతుంది”

ల్యోపా తల వైకెత్తి గబగళా కళ్ళు ఆప్బుకుంటూ మూసాడు.

“పాన్లోమామా |31

రహస్య కార్యకలాపాలలో పని చేసేవాళ్లు ఒకరికొకరు కలుసుకున్న పుడు సూటిగా కళ్ళల్లోకి చూడకూడదు, అలాచే క్షే తప్పకుండా గుర్తు పన్టస్తాడు. మొహం, గొంతు, ఎత్తు. మార్చుకో వచ్చు, కాని కళ్ళు - కళ్ళనుమా తం దాచడం -సాధ్యంకాదు. పాన్లో -ఈ జ్యూగత తీసుకో లేదు. లూస్యా "మొహం వెలవనెలబోయి ఉండడం చూసేసరికి పాన్లో మనసు బహుశా చినుక్కుమని ఉంటుంది. అందుచేత ఏధి వ_ర్తకుడిలాగా మాట్లాడినా కళ్ళను మాతం ఉడాచ లేకపోయాడు. ల్యోపా అతనిని వెంటనే గు ర్జు పళ్షుసాడు,

లూస్యా కొడుకును దూరంగా లాగి

“యేవిటి పాన్లో ! నువెపుకూ యెొదడోవకటి వూహించు కుంటూనే వుంటావు

అదృష్టవశాత్తూ వారికి దగ్గరలో ఎవరూ. లేరు. పిల్లవాడి మూటలు ఎవరూ వినలేదు. కొద్ది అడుగుల దూరంలో ఒక ముసిలి గూనవ్వు కనిపించింది. జుట్టు చిందరవందరగా ఉంది. నుదురును కప్పి వేసే రుమాలు తలకు చుట్టుకుంది. చేతిలోని బుట్టలోంచి చేప తోక బైటికి కనిపించుతోంది. బహుశా ఆమెకు చెముడని లూస్యా నిర్ధారణ చేసుకుంది.

ఈ లోపున పావ్లో చాలాదూరం ముందుకు వెళ్ళిపోయాడు. నాలుగు రోడ్ల కూడలిలో నిలబడి రంగు రంగుల గాలిబుడగలగు తి ఆడిస్తూ వాటిని అము జొపుతున్నాడు. “గాలిబుడగలు $ ఆంద చండాల గాలిబుడగలు !” అని అరిచాడు. కజ్రైలు ఎత్తు వోడ అవ

2త3

తల అఖరి భాగంమిది చండో అంతస్తులోని ఇనపచువ్యల కిటిక్టీ శీసి ఓరబూపు చూస్తూ.

లూస్యా ఇచ్చిన సంజ్ఞకు జవాబు ఆ కిటికీలో నుంచి రావాలి.

“చర్యదమండలం దాకా ఇయొగుకుతుందనే అనుకుంటు న్నావా ల్యోపా! తోక వైకెత్తి యెగురుతుందని చెప్పడం విన్నావా? తమాపాగా నవుుటుంది కదూ, యిక పిడికిలి తెరిచి యెగశ₹ెంప్‌”

ఆ పిల్లవాడు తల్లి శేసి కళ్ళల్లో అనుమానం వెట్టుకుని కగూాసొడు. అతడికళ్ళూ లూస్యా కళ్ళలాగానే "పెద్దవి, నల్ల నివి. పిడికిలి మరింత బిగించి తొడు పట్టుకున్నాడు.

లూస్యాకి ఆందోళన హెచ్చింది. పిల్లవాడు తిప్నలు పెళ్టు

ణం ట్‌ టట్టునాష్వడు.

“ఆకాసంవంక చూడు; మయొంత నీలంగా వుందో! బుడగ తెల్లనిది. వైన యెగురుతూంకే యెంతో ముచ్చటగా వుంటుంది. తమాషాగా వుండదూ ౪

ల్యోపా (శద్దగా విన్నాడు ఎడమ చేతిని తల్లి పట్టునుంచి విడివించుకుని శెండు చేతులతోనూ దారాన్ని గట్టిగా ఒడిసి పటాడు.

లు గల్యోషా [2 4 థీ థీ

జైలు ఆవరణలో గుండుసూదుల మూద క్య్రరముక్కిల చప్పుడు అసాధారణంగా ఎక్కువగా ఉంది. అది (భమేకావచ్చు ఆరోజున (పతిదీ-గొంతులు, బూట్లకింద నలిగే ఇసుక చప్పుడు, పిచ్చుకల కిచకిచ ధ్వనులు) గొరోడ్డీ క్యరముక్క-ల చప్పుడు-బిగ్గ రగా వినిపించాయి.

244

గర్చ్కీ- జౌమకాలు ఒకరిచేయి. ఒకరు పట్టుకుని నడుస్తు న్నారు. మధ్య మధ్య ఎంతో ఆసక్తితో ఆకసంవంక చూసారు. అరోజున ఆకాశం నిర శఅంగా ఉంది. సూర్యుడు హోగా (పకాశిస్తు న్నాడు. ఆకాశం నీలంగాఉంది. మచ్చుకయినా మబ్బుతునకలేదు. అటువంటి అకాశంేసి చూస్తూ శ్రైదీమ్మాతం ఎందుకు ఆనందించ కూడదు 1 "బేడీలతో కఠిననరకం అనుభవించేటపుడు ఆకాశం అలా నీలంగా ఉండదు. స్రైబీరియాలో క్రీవ్‌లాగా ఉండదు. ఇస్కా వారిని మైబీరియా పంపుతారని జైలులో అందరికి తేలిసిన విష యమే. నోవిట్స్కీ- దర్యాప్తు పూర్తి చేసాడు, అంకే కఠిన నరకం విధించడానికి కావలసిన నిబంధనలు న్యాయశాస్త్ర (గ్రంధాలలో నుంచి తీసిపెట్టాడు. వారిమోది నేరారోపణలు: చృకవర్రిగారిని అవమానించడం ; “ప్రస్తుత వ్యవస్థను బల్యపయోగంతో కూల (దోయడానికి కృషీ. వేయడం; చట్ట విరుద్ధమయిన సంఘానికి చెంది ఉండడం... ఏదీ అతని దృష్టినుంచి తప్పించుకో లేదు.

“కుక్కగొడుగు” కింది కాపలా పోలీసు నిర్ల త్యుంగా నిట్టూ ర్చాడు. చేతిలో తుపాకి ఊగిసలాడుతోంది. దాని మూతి నేల వేపుకు ఉంది. ఈజ్రైలులో అతను ఆశేళ్ళనుంచీ పనిచేస్తున్నాడు. ఇక్క-డనుంచీ రాజకీయ ఫ్రైదీలు ఎందరో ఒక్క సై బీరియాశే కాదు, ఉరికంబాలకు కూడా వెళ్ళడం చూసాడు. నోడలమిోద వూరికే సంతకాలు పెట్టారా |

ఇస్కా-్ర)వారి సంతకాలు కూడా స్మ 'శ్ర్రతీచిహ్నాంగా నోడ్‌ మోద ఉన్నాయి.

“యింకా సంజ్ఞ రాలేదు” గర్కీ్సీ గడ్డంలోకి వేళ్ళు పోనిస్తూ గురు్రుమన్న్నాడు. గడ్డం చేయించి చాలా కాలమయి 'చేమో చిక్కి.6 చిక్కిరిగా ఉంది. *దాని అనర్థం బంగీ రాదనేనా ! అంశే గాలం సిద్ధం శాలేచు, లేకపోతే యేమయిా చిక్కు తట స్థించిందా కం

“డ్తం_ వ్లూూహాగానం కట్టి వట్టు” అంటూ సామ౯ మొర టుగా తోసాడు.

(381) 2ైత5

ఇంకా వదో చెప్పేవాజే, కాని ఇంతలో ఊచారంగు లోడిబొమ్ము. వేసిన తెల్లటి గాలిబుడగ ఇళ్ళ పైకప్పులు డాటి అకాశంలో విహరిస్తోంది.

“అదినో సంజ 1 బలే! రూక్‌! తిరిగి జవాబుయివ్వు. వాళ్ళ జవాబుకోసం నిరీశీ స్తుంటాను”

గర్క్స్స్‌ నొరోడ్కి అటగాళ్ళ వంక గిర్రున తిరిగాడు. ఒక లావుపాటి కర ముక్క చర్రున వచ్చిపడింది.

*బ్ళుతి పోయిందా + అట అడునూంకు అడ్డంవస్తావేం 1 శాలు విరగ కొట్టించుకోవాలని వుండా యేం 1”

కొట్టులోకి వెళ్ళి కామన్‌ స్టూలుబల్లమాద నిలబడి తుష్పుపట్టిన కిటికీ చువ్వలలో ఒళచానికి లెల్లటితువాలు కట్టాడు.

అచేక్షణంలో రంగురంగుల బుడగల వెద్దగుత్తి అకాశం లోకి హుషారుగా లేచింది. తువాలు కనిపించగానే పాన్లో చేతి లోని జారం వదలివేసాడు. ఇంకేముంది బుడగలు ఎగిరి చక్కా పోయాయి. వీధిలో పరుగెత్తుతూ శీకలు వేస్తూ అ బుడగల వెంట పడ్డాడు.

“భి! వదిలేసాను. చేయి జారిపోయాయి! పట్టుకోండి, బాబూ! పట్టుకోండిలో

తన గాలిబుడగ ఎగిరిపోవడం మరిచేపోయి ల్యోపా వఛ్రాగా నోరు తెరచుకుని చూసాడు.

ఎగిరిపోతున్న గాలిబుడగల వెంటపడి పాన్లోచేస్తున్న కోతి చేష్టలకు కాటసారులు నవ్యారు. ఆకాశంలో మాయమయి పోతున్న బుడగలవంక తల _పెకెత్తిచూస్తూ జైలువార్డస్ష కూడా నవ్యాారు. అవి క్రమక్రమంగా చిన్నవవుతూ. నిలకడగాఉస్నట్లు కనిపించాయి.

“యజమానిచేత ముక్కచివాట్లు తింటాడులే! వాటిఖరీదు యిరవై కోపెక్కులన్నాా వుంటుంది. పిచ్చి వెధవ!”

246

తి గులాబీలు

ఆ గాలిబుడగలు స్పైపెకి ఎగిరి సూదిమొనలంతలయి చివ రకు కనివించకుండా మాయమయిపోయాయి.

మూడు సంజ్ఞలు పూర్తిఅయాయి. ఇప్పవలసిం బేమిటో ఇస్పడమయింది.

*కేము సిద్ధంగా వున్నాయో

*క్పమూ సిద్ధంగావున్నాం”

గాలం పంపుతున్నాం.

లూస్యా, ఆమె విల్లనొడు శైలుగేటును సమిపించారు. అమెలో ఆందోళన ఇంకా తగ్గలేదు. వైవెచ్చు పాన్లో కేకలు వేస్తూ పరుగౌత్తుతూంకే తుప్పుపట్టిన కిటికీల చువ్యలనుంచి తువాలు గాలిలో నెపళెపలాడడం ఆమెకు స్పష్టంగా కనిపించింది. ఆ పట్టణ మంతా చూసిందనే ఆమె భావించుకుంది. మూడుసంజ్ఞలు ఎందుకు ఇచా ఏరో? నడిరోడ్డుమోద ఒక యువకుడు గాలిబుడగల వెంట పిచ్చిగా ఎందుకు పడుతున్నాడో, ఒక అందమయిన క్రి పెద్ద పూలగుత్తి పతికకాగితంలో ఎందుకు తీసుకు వెళుతూందో అంద రికీ తెలుసు అనుకుంది. ఇదంతా పట్టణమంతటికీ తెలుసునన్తీ ఇక ఏ- జరుగుతుంగో మాద్దామని వేచిఉన్నారనీ అమెకు నమ శకం శలిగింది.

లూస్యా ఎంతో కష్టంమిద క్రై ర్యం చిక్క-బట్టింది. ఇది వరలో ఎన్నడూ అమెచెక్కిళ్ళు. ఇంత ఇదిగా మండిపోలేదు. ల్యోపాకూడా ఇది కనిపెట్టాడు.

*ర్యేన్విటి సంగతి అమా ౪ ఆొందుకలా వాధపడతావ్‌ + అని ఆ వీల్లవాడు అడిగాడు.

247

శేటులో డ్యూటీలోఉిన్న వార్డరు నిదిమత్తు కళ్లు విప్పీ విప్పకుండా వెళ్ళిపామ్ముని చేయి ఊపాడు.

“వెళ్ళిపో, యివాళ యొవరినీ రానియ్యకు”

“జయయుంచి. ఆఫీసులోనుంచి రాజకీయశాఖాధికారిని వీలు అంది లూస్యా వమాతుం తొణకకుండా పూలగుత్రిని అడిస్తూ. “ఆయనకు తెలుసు

వార్జరు ఉమ్మి శ్రనేసి కాలుమోద కాలువేసుకున్నాడు.

“ద్వొవరినీ పిలవబోవడం లేదు. వెళ్ళిపామ్థుని ఇజప్పానా! అసలు నువు యిక్క-డ నిలుచోడానికే వీల్లేదు”

అతనిస్వరం ముభావంగా ఉంది గాని కాఠిన్యం తగ్గలేదు. ఇళ వార్లరు ఆమెని లోపలికి 'వెళ్ళనిచ్చేటట్టు లేడు. వెంటనే లూస్యా తమాయించుకుని పక్క-గేటు ఇనపగుము '్రంమిద బూటు చివరతో టకీ టికీమని కొట్టింది.

“వెంటనే గేటు తెరుస్తావా తెరనవా! అధికారిని వీలవ ననడానికి నీకు హక్కులేదు. అదినీ కర్తవ్యం”

తలవనితలంపుగా వార్జరుకు అరికాలిమంట నె త్తికెక్కింది.

“వెళ్ళిపో. పొము శని చెపుతున్నా” అని ఎలుగుగొడ్డులా గుర్రుమన్న్నాడు. “*వెళ్ళిపోకపోతే నిన్ను అరెస్టు చేస్తాను”

లూస్యా మొహం వికసించింది. అదయినా మంచిచే. అరెస్టుచేస్తే గోటులోపలికి వెళ్ళవచ్చు. లోపలికి వెళ్ళితే ఇక పరవాలేదు.

“యేమ్మూతం అ లెస్టుచేస్తావో చెయ్యి పరాదాంటో

వార్లపు గడ్డంలోకి వేళ్ళుపోనిచ్చి సవరించుకుంటూ "లేచాడు. అ సమయంలో గనక గ్‌ర్స్కీ లోపలిోటులోని చిన్న చ్వారంలోనుంచి వచ్చి కచేరీవేపు నడక సాగించకపోయి. ఉంక1ు వం జరగోదో!

240

“ర్స! కామన్‌ కోసమని పువ్వులు తెచ్చాను” అంది లూస్యా "తెగించి, అతను కనిపించేసరికి కలిగిన అళ ర్యంనుంచి కోలుకోకుండానే. కాని ఆమాటలు అమె నోటనుంచి చెడలీ 'వెడలకముంచే ఇది యాదృచ్చికంగా కలుసుళోవడంకాదనీ గర్స్కీ్‌ా ఆమెకోసం ఎదురుభూస్తున్నాడనీ గు రించింది, మళ్ళీ ఆమెకు కంపరం బయలు బేరింది.

గర్భ్మీ- అగి తలపంకించాడు,. కళ్ళతో మందహాసంచేసి కచేరీలోకి వెళ్ళి పోయాడు,

వార్డరు చిన్న ద్వారం దగ్గర అతోచిస్తూ నిలజడిపోయాడు, అతను లూస్యావం౦ళ మూడలేదు. లూస్యాకూడా అతనివంక చూడ లేదు. ఇద్దరూకూడా రెండుగోట్లకి మధ్యగాఉన్న నోడలోని కచేరీ గమ, శ్రావంక చూస్తున్నారు.

ఇంతలో ఆ ద్వారం 'లెకుచుకుని గర? సులీమాలు బయ టికి వచ్చారు. సులీమా శుభిమయిన చొక్కా తొడుక్కు న్నాడు. అనలుకంకు ఎక్కు-.వ పొడుగుగా ఎక్కువ వీలగా కని పిస్తున్నాడు. తాగితూలుతూ. లూస్యాశేసి ఓరచూపు చూసి చిగ్ణరగా వార్డరుని

“ఆమెని లోపలికీ వెళ్ళనీ” అన్నాడు.

విసుగు, కోపంతో వార్దరు తాళంలో ఇెవివెట్టి క్మీరుమని తిప్పాడు. ల్యోపానికూడా లాక్కుంటూ లూస్యా లోపలకు అడుగు పెట్టింది. ఎందుకనో అ వీల్లవాడు లోపలకురానని మొరా యింఛచాడు,.

సులీమా సాల్య్యూటు జేసి అతనిబూట్లకు తట్టుముళ్ళు ఉన్నట్టు, అవి జీవరతుణాథి కొరి ముళ్ళలాగా గలగలమంటాయనీ భావించుకున్నట్లు మడమలు టకటక లాడించాడు. నిజానికి అతని బూట్లకు తట్టుముళ్ళు లేవు. మడమల టకటక సరిగా వినిపించ లేదు,

శం

“యేమయినా యింకా వుపకారం చెయ్యాలా ౪

ల్యోపా తలను తల్లి దుస్తులలో దాచుకున్నాడు. మంచి'జే అయింది. ఇక లూస్యా ఉక్కిరి విక్కిరయింది. కారణం గాలం మాతంకాదు. ఆమెఅందోళనకు కారణం వేరు. గర్క కళ్ళల్లోకి మూసింది. అతనేదో ఆమెకు చెప్పదలచినట్టున్నాడు- అనాటి వారి తంర్గతం విషయమయి వదోచెప్పదలచినట్టున్నాడు. అచేదో అతిముఖ్యమయినదయి ఉంటుందని ఆమెభావించింది. ఆవని సూచ నను అరం చేసుకోలేక అంతా పాడుచేస్తానేమోనని భయపడింది, అందుచేత ఆమె కళ్ళల్లూో ఒశీపర్యాయం వకాగ తృ ఆనందం, వేడి కోలు గోచరించాయి.

నులీమా గమనించిందల్లా ఆమె తనశేసి చూడడం లేదనే. ాగినవాళ్ళకి కోపం ఇంతలో వస్తుంది. అలాగే సులీమాకుకూడా విపరీతమయిన కోపం వచ్చింది. భ_ర్త పుట్టిన రోజు పండగగురించీ, తాను పూవులు తీసుకురావడం గురించీ ఆయనను చూడాలనే తన కోరికను గురించీ లూస్యా చెపుతూంకే వినిపించునో నేలేదు.

“దూస్తావా 1! ఉహుంసాధ్యంకాదు.”

పది హేను నిమిపాల్మకితం వార్డరు స్వరం ఎలావుందో అచే విధంగా సులీమా స్వరంకూడా కొయ్యలాగా మూర్చృంగా ఎక్కడా సందివ్వకుండా ఉంది. కాని మళ్ళీ మూర్థృంగా.

“ఉహుం- భూడనీయడాసికి వీల్లేదు” అన్నాడు.

“కామన్‌ ని చూడడానికి యిదివరలో వెళ్లనిచ్చావుగా సులీమా [) అన్నాడు గ ర్క బతిమాలుకుంటున్నట్టు. యిది కామన్‌ పుట్టినరోజు పండగ; రోజూ వచ్చేపండుగ కాదుగదా. బామన్‌ భార్య...”

కనిపించీ కనిపించకుండా ఎడము కనులెప్ప కదిలించి లూస్యాకు మైగచేసి 'వెదవులు ముకుచుకున్నాడు. అ కనుపైగలో అఆచిదవి కదలికలో తమాషా, ఆత శై విశ్వాసం గోచరమై, లూస్యాకు ఉత్సావాం శలిగింది, స

వ0

కాని సులీమా చొక్కా. వేళ్ళతో తడుముకుంటూ ముక్కుతో మాట్లాడసాగాడు. లూస్యా ఉఆ్సెవామంతా చచ్చి పోయింది.

“ఆతనిని చూడడానికి గాని, బంగీ యివ్వడానికిగాని అనుమ తించేది లేదని స్పష్టంగా చెపుతున్నా, యివి పువ్వులేనా కం

ఇలాఅని పూలగు_త్తిమాద కాగితాన్ని వేలితో పొడిచాడు కాగితం చినిగిపోయి సూదిలాంటి ముల్లు బయట పడింది. ముల్ల. గుచ్చుకుంచేమో సులీమా వేలిని చటుక్కున లాగేసుకున్నాడు. ఇదంతా లూస్యాకి "వేడుక్‌ అనిపించి, మందహాసం ఛేసింది.

“జాగర్తగా వుండాలి, తెలిసించా + అవి గులాబీ పువ్వులు, ముళ్లు గుచ్చుకుంటాయి.”

గర్చ్క్‌ మళ్ళీ చమత్కా-రుగా. కనుమైగచేసి, సులీమా కదలి వెళ్ళిపోక మునుకే ముందుకువచి స లూస్యా వేతిలోనుంచి

“కుది శామన్‌కు నేను బహూకరిస్తాను. స్వయంగా అతను నిన్ను కలుసుకోకపోయినా యిది కొంత వుపశమనంగా వుంటుంది. యేంచేస్తాం, కాన్సెన్‌ సులీమా యింత మొండిపట్టు పట్టితే ! ఆయ నకి కనికారం లేదని అందరికీ కెలుసు, గుడ్‌ మై,

మెనికునిలాగా వెనుదిరిగాడు. సులీమా -వెదవికొరుక్కుంటూ ఆలోచించాడు. నిజానికి పూలగు త్తిని పరీశ్షీంచవలసింది. వై అధి కారులకు యీ సంగతి 'తెలిశ్త్ర వార్లరుఅంతా చూడనే చూసాడు చిక్కుల్లో పడిపోతాడు;

చెదిరిపోయిన తాగసమోతు ఆలోచనలను గుదిణూరు కోనా లని యత్నిస్తూండగనే గర్చ్కీ మాయమైపోయాకు,. వెళుతూ లూస్య్యానంక తిరిగి మందహాసంచేసి తల పంకించాడు. ఆఖరి అడ్డంకి తొలగివోయింది. పూలగుత్తి గమ్యస్థానం చేసుకుంది. ఇక ఆరోజున ఖై దీలు తప్పకుండా తప్పించుకు పోతారు అని దాని అర్ధం ల _

| శ షం ఇతర 9 ో శ న టం న శ |

త్రి ఇల్లి పరారీ

చీకటి పడవచ్చింది. *కుక్క-గొగుగు కింద లాంతరులో దీపకాంతి తగ్గి మసకమసకలాడుతోంది. అఆ అవరణలోకల్లా అదొ కశు లాంతరు. వకాంత నిర్భంధంలోఉన్న ఖైదీలు లాంతప్ల బైటికి తీసుకురాలేదు. ఆకాశం మేఘాలతో నిండిపోయింది. వాతావరణం చెమ్ముగా శీతలంగాఉంది. అటునంటి వాతావరణం లో హోరుబయట చదువుకోవడం నాధ్యంకాదు. అసలు ఆవరణలో నేలమిద కూర్చోవడమే మంచిదికాదు. ఆనాటి సాయంకాలం ఖైదీలంలతా అవరణలో అటూఇటూ నకుస్టూ పొద్దుపుచ్చు తున్నారు.

ఎత్తునోడల మధ్య భారంగా కాళ్ళీక్చుకుంటూ వర్తులంగా నడిచారు. అంతూపాంతూ. లేకుండా ఇలా [పదశ్నీణం చేయడం వల్ల జనంతో నిండిన జైలుఆవరణమిదపడే మంచుపొగ దట్టంగా, వీడగా నోచరించింది.

కాని ఇస్కా) ఖైదీలభాగంలో గోరోడ్కీ ఆట హుషా రుగా సాగుతోంది,

“అదినో, ముక్కుమిద గుస్హేస్తా. మళ్లీ తిన్నగా పెట్టు”

“యీ చీకటిలో చిన్నచిన్న వస్తువులు కనిపించవే, యెలా అడగలుగుతున్నావు*ొ

“పొరపాటు పడ్డావు” అని కామన్‌ నవ్వాకు,

“ండుసూదులనే కాదు నోడవతల యేం జరుగుళున్నది కూడా చూడగలను”

262

కర్ర లోపలికి వెళ్ళడం చమూసావా౪

చీకటీలోనుంచి తొందర తొందరగా మెల్లిగా వెలువడిన అఆ మాటలకు బామన్‌ వెనుదిరిగి భూసాడు. మనిమీ. ఆకారాన్ని కాగా పరీవ్నీంచాడు. పరారీకాకుండా జైలులోనే ఉండి వారికి సాయపడదలచిన ఒక కామ్రేడ్‌" అకారం అది. అతను కాపలా ఉంటాడు.

ఉల్రబ్బుజే తొమ్మిది గంటలముందా! కాలం నాతో సయ్యాటలాడుతోంది. నిలచిపోయినట్లుంది. యొప్పుడో తొమ్మిది అయిందనుకున్నాను గాని నా అంచనాను నేనే నమ్ము లేక పోయాను. యికపద, బొ బావస్కీ- [౫

నిచ్చెన తీసుకురావడానికి ఇరుకు ఆవరణలోనుంచి భవంతి లోకి వెళ్ళి అక్కడనుంచి రెండో అంతస్తు చేరుకున్నారు, వీరికి శీటాయించిన పని ఇది. ఆనాడు ద్యూటీలోడఉన్న _ వార్డ గిద్దరికీ మత్తుమందు ఇచ్చి కదలకుండా చేసి బామన్‌ పుభృతుల మార్గం నిష్మంటకం చేయడం గర్బ, మాల్డ్స్‌మక౯- అవంతు.

అకడ కాపలాడీన్న దల్లా ఇద్దరే ఇద్దరు వార్డర్లు. అసి స్టెంటు చీఫ్‌ వార్టరుకూడా డ్యూటీలో ఉండవలసింటే. కాని అల వాటు వొప్పున అదివరకే ఇంటికి వేంచేసాడు. అతని ఇంట్లో రాత్రి ఎనిమిదిన్నరకల్లా భోజనాలు అయిపోతాయి. ఈ విమ యంలో అతనిభార్య ఖచ్చితమయిన మనిషి. రాజకీయఖై దీలు అందరికీ ఈ సంగతి తెలుసు. అందువల్ల ఎపుడూ ఇంటికిఆలస్యంగా వెళ్ళేవాడుకాదు. ప్రతి సాయం్మతం ఎనిమిది గంటల హోజరుపట్టీ వేసిన తరవాత ఎదోఒక వంకచెప్పి వెళ్ళిపోయేవాడు, హాజరుపట్టి తరవాత నిజానికి ఖైదీలందరినీ వారివారి కొట్లలో వెట్టి శాళం వేయాలి.

రుడిన్‌ స్కీ, వాల్టోన్‌లను మూార్గనుంచి తొలగించడమంశే వైలుతలుపు తెరవడమే. ఇక ఉన్న ఆటంకంమల్లా “కుక్కగొడుగు

(30 253

కింది కాపలాపోలీసు ఒకడే. కాని మార్చ్స్‌మక్‌ అన్నట్టు, “అనేకమాట్లు పరీశ్నీంచి” చూశ్వే ఇస్కా-)వారికి సంబంధించినంత వరకు కాపలా లేనన్తులెక్క-. శాకపోతే నడవలోని వార్డర్లిద్దరి విషయం జాగితపడాలి. అందులోనూ రుడిన్‌ స్కీ విషయంలో మరీ జ్మాగత వహించాలి. అతడు మహాపట్టుదల మనిషీ.

వామన్‌, బొబొవస్కీ-లు శండో అంతస్తుమెట్లు చివరికి చేరుకునేసరికి రుడి౯స్కీ “వకాంతవై దీల నడవి గుమ్ముంలో నిలబడీ ఉన్నాడు. వారిని అనుమానంతో ఎగాదిగామూసి కళ్ళల్లో అల వాటయిన గ్నురుతో.

“ని దపోవడానికి అప్పుడే వెళుతున్నారా! యివాళ పెందల కాజే బయలుబేరాేీలి అన్నాడు.

సకామక్ష జవాబియ్య లేదు. నడవచినర ఉన్న తనకొట్టుకి మెల్లిగా నడుస్తూ వెళ్ళాడు. దోవలో కోక్‌ మూల్‌ కొట్టులోనుంచి వస్తున్న వోల్లోవ్‌ ను కలుసుకున్నాడు. దీనిఅర్థం ఏమిటి? ్లైదీలు "తీనపుడు వార్డర్లు నారిగదిలో కాలువెట్టడానికి ఇదివర కెన్నడూ సాహసించలేదు. గర్చ్కీ మాల్ట్‌ మక్‌ వంచేస్తున్నారో 1

ఈ (పశ్నకి జవాబా అన్నట్లు గర్చ్కీ- గొంతు వినిపించింది.

“వ్రోల్లోవ్‌. 1! ఒక్క-నిమిషం౦ం, యిలారా”

వోల్లోవ్‌ వెనకకు తిరిగాడు. చామన్‌, లొ బొవన్కీ- చారి కొట్టులోకి 'వెళ్ళి బాంతకింది నిచ్చెన, తలగడాలోని గాలం బయ టికి తీసారు. ఉదయమే పువ్వులలోనుంచి గాలంతీసి తలగడాలో జాచి పెట్టారు.

“ం్పుక్క-డ కడదామా, అవరణలోనాళి

శామన్‌ విని,

“యిక్కడే యెక్కువ సదుపాయంగా వుంటుంది. అక్క డయిలే యిష్టమున్నా లేకపోయినా తొందరపడాలసి వుంటుంది. గర్చ్కీ- యింకా తచ్చాడుతున్నాడు. అంకే మనకింకా వ్యవధి వుందన్నమాట” అన్నాడు.

254

నిజం, ఇంకా వ్యవధిటింది. వార్డర్గకి మత్తుమందు ఇన్వడం అలస్యమయింది.

వోల్లోవ్‌ లోపలికి రాగానే మౌార్ట్స్‌మన్‌ తన మెత్తదగ్గ రగా నోడకు బిగించిన ఇనప బల్లమిోది లౌవుపాటి నీసాలను చూపించాడు, (పతి సీసామోజా బంగారపు చీట్లు, చీట్లమిాద నోరూరించే మాటలు ము_క్షసరిగా,

జమయికొ రమ్ము-ాలని అచ్చుకొట్టి ఉన్నాయి.

వెంటనే వోల్లోవ్‌ ఆ సీసాలమిీదనుంచి దృష్టి మరల్చు కున్నాడు. చీటీ చదవవలసిన అగత్యం లేదు. ఆ నీసాల ఆకారమే వీటిలో వమున్నదీ చెప్పుతోంది. మాంచి రమ్ము! నాలుకతో ముళ్ళలాంటి మోసొలు తడుముకున్నాడు.

*మ్వనకి విరడాలు తీసే స్కూ). కావాలి” అన్నాడు గర్చ్కీ- వార్లరులాగానే తనూ మిాసాలు నాలుకతో తడుముకుంటూ,

“డుంకానీయ్‌). అని ఎపుడంటారా అని వోన్లోవ్‌. ఎదురు మూస్తున్నాడు. రాజకీయ. క్రైదీల కొట్లలోకి తరుచుగా రమ వస్తూఉంటుంది. గత కొద్దివారాలలో ఈ మార్ట్‌ ఎమన్‌ కు బం లలో మునుపటికన్నా ఎక్కువగా రము 5 వస్తూన్నట్టుంది. (పతి బంగీలోనుంచి వార్డ ర్శ కు ముడుతోంది. అసలు మార్ట్‌, ఎమనే తాగబోతులా కనిపించాడు,

వోల్తోవ్‌. చేయిం పట్లాం 'జేబులోకి వెళ్ళి స్కూ్రఉన్న చాకును గట్టిగా పట్టుకుంది. [స్కూని వై కిథీయడం సెకండ్డమిద పని.

న్‌. వ్‌. యా మ. గట్టిగా బిగుసుకున్న బిరడా వైకి లాగుతూంశే వచ్చే “ట్‌ అనే ధ్వని అతసి చెవులకు సంగీతంలాగా ఉంటుంది:

“క్చృతజ్ఞుణ్త” అన్న్నాడు గర్పీగ్రా, పళ్ళు తళతళా మెరిసి నాయి, *జ్యయ్రచేసి గాసుకూడా తీసుకువ ్సే చాసంటుంది. జల్సా చేసుకుందాం”

టక్‌

అజతతో నిండిన కళ్ళను వోల్టోవ్‌ తిప్పి వేసుకుని.

“డ్యూటీలో వున్నపుడు ... నిబంధనలకి వ్యతిేకం”

గ ర్సీ్రా కడుపుళ్చూ నవ్వాడు. మె _త్తమాద కూర్చు న్న మాల్డ్స్‌మన్‌ విసుగుతో చేయి అడించాడు.

*న్వజేం పరవాలేదు. యిదేం మొదటిసారా! గ్లాసు తీసుకురా.”

వార్డరు తరలుపుశేసి చూసి

“ణ్ణాసుకోసం వార్డర్ల గదికి వెళ్ళాలిమరి. అక్క_డరుడిన్‌ స్కీ వున్నాడాయె” అన్నాడు.

గర్చ్కీ్‌ ఆ సూచనను అందుకున్నాడు.

“క్రుడిన్‌ స్కీని కూడా తీసుకు చక్కారా, అంక రెండు గ్లాసులు”

“తప్పకుండా తీసుకురమ్ణంళే తీసుకువస్తా””

వోల్డోవ్‌ ఎడమ చేతితో కత్తి ఒర గట్టిగా పట్టుకుని తొందర తొందరగా వెళ్ళాడు. నడవలోని గడియారం విచారంగా టిక్‌ టిక్‌ మంది.

“తొమ్మిదీ యిరవయి | వీళ్ళ దుంపతెగ 1

గడియారం పదినిమిషాలు ముందుకు తిరుగుతోంది.

వామన్‌ కొట్టుగుమ్ముంలో కనిపించి, “యింకా యేం జేస్తు న్నారు! యిప్పటిశే యిరవయి నిమిషాలు అలస్యమయింది.” అన్నాడు.

“*వ్వళీం పరవాలేదు ఆ యిరవయి నిమిపాలు కూడ దీస్తాలేం గర్భ్కీ- ! మత్తుమందు కలుపుదాం, ఆ వెధవ రమ్ము శాస్త పార పోయి”

గర్చ్కీ- తన లోటాలో కొంత, మార్చ్కామక్‌ లోటాలో కొంత రమ్ముపోసి మెత్త వెనక కొంత షారపోసాడు. ఘాటు వాస నతో కొట్టునిండిపోయింది,

256

క్ప్సుక్ట 1 “మందు చవేచాం”

మార్చ్క్‌మ్మన్‌ ఆకుపచ్చని చీటి అంటించిన గొట్టం చేతిలో పట్టుకుని సిద్ధంగా ఉన్నాడు దానిమోద.

పెపూతకు మాతమే--లఅసి [వాసిఉింది.

“పట్టుకో |! చాలు”

కాని మార్చ్క్‌-మన్‌ మొండిగా తలజఊోపి, “అదంతా సీ "ఇెంకుకు ! యెంత వేయాలో నాకు తెలుసు. [పయోగ పందర్భంలో యీ చెత్త పందికొక్కు.లాగా యెొంతతాగానో నీకు జ్ఞాపకం లేదూ *”

గొట్టం కాస్త శాస్త పె కెత్తుతూ మత్తుమందు పోస్తున్నాడు.

“జ్మాగతగా వేయకపోతే చచ్చూూరుకుంటారు” అని గొణి గాడు గర్చ్కీ- అడుగుల చప్పుడు వినడానికి దెవులు నిక్క-బొడుచు కుంటూ.

“యేమయినా సే, యెవరినీ చంపకూడదని నిర్ణయించు కున్నా౦. మరిచేబోకు.”

మార్స్క్‌-మన్‌ పళ్ళు బయట పెట్టాడు.

*యీ నక్క-ల్ని చంపడమా ! ముసిడిమత్తు మందు పొను వేసినా వీళ్ళనేం చంపిచావదు. లొట్టలు "వేసుకుంటూ తాగు తొరు”

గొట్టం ఖాళీ అయిపోయింది. బాంతకింత చాచి నీసా కాగా కుదిపాడు. ఇంతలోకే తలుపు తెరుచుకుంది. కళకళలాడుతూ రుడిన్‌స్కీ వారిని చూసి చిరునవ్వు నవ్వాడు. వార్డర్లిద్దరూ నెమ్మ దిగా కాలిబూట్లు ఈడ్చుకుంటూ (పవేశించారు. ఇద్దరి చేతుల్లోనూ చెరోగ్గాసూ ఉంది.

సీసాలోనుంచి రమ్ము జలజలమంది. గ్లాసు పూర్తిగా నింపడ మయింది. గర్చ్కీాం మార్‌్క్‌్సుమన్‌ తమ తమలోటాలు పైకెత్తి,

“మికు ఆరోగ్యం వర్ధిల్లుగాక! మి కోరికలు నెరవేరు గాక 1” అన్నారు. రుడీన్‌స్కీ ఒక గుటకలో తాగేసాడు.

257

శువరం 'చేయించుకోక మాసిన ఆెండు మొహాలు ఒకే సౌరి వెనకకు వాలాయి. ఒకగుక్క-లో రమ్ము మాయమయింది. రుడిన్‌ స్కీ. మీసాలు నాలుకతో తడుముకున్నాడు.

“యింకా కావాలా ౪” అని మాల్డ్‌, ఎమన్‌ కర్క-శంగా అడి గాడు.

జవాబుకోసం నిరీశీంచకుండా మళ్ళీ గ్లానులు నింపసాగాడు. వార్డర్లు "విదవులు కదుల్చుతూ, ఊపిరాడక కొట్టుకుంటూ, రమ్ము ధారవంక చూడసాగారు,

“వాలు” అని గర్ప్కీ సీసాకోసం చేయిచాచాడు.

మార్ట్స్‌మక్‌ మోచేతితో అతనిని నెట్టి “యింత పిసినారి తనం పనికిరాదు” అన్నాడు.

బూంగురుగా, ధిక్కారసూచకంగా నవ్వాడు, వార్డర్లు అతి వినయంతో కులుకి నమస్కరించి ెండుగ్దాసుల రమ్ము తీసు కున్నారు.

హకాత్తుగా రుడిన్‌ స్కీ. మోకాళ్ళు వణకడం (ప్రారంభిం చాయి. నోటికి గ్లాసు దూరమయింది. పెదవులు గ్లాసును మళ్ళీ

మట. కరుచుకున్నాయి. ఉక్కిరి చిక్కిరవుతూ, వొక్కా-మోద, నేల మాద పారపోసుకుంటూ తాగేసాడు. బడాయి (వదర్శించడానికి బల్లమిాద ెట్టుతున్నవాడిలా గ్లాసు. పట్టుకుని వదిలేసొడు.. గ్లాసు పగిలి గాజుముక్క-లు టింగుటింగు మని కొట్టు నలుమూలలా -... పడ్డాయి. అతను వికటంగా నవ్వి మెడపట్టీ దగ్గిరనుంచి చొక్కా

పక్క-వరకు తుడుచుకుని, గుండీలు ఊడతీసుకున్తి నాలుగు తిట్టి, గ్మిరున తిరిగి గుమ్ముంలోకి వెళ్ళాడు.

రుడిన్‌ స్కీనిదూసి వోల్లోవ్‌. తాగడం కట్టిపెట్టివేసాడు. ఎర బారిన కళ్ళల్లో భయం తళుక్కు మంటుంది. గ్లాసు కిందబెట్ట బోతూంకు మూార్డ్స్‌మక౯ అతనిచేయి పట్టుకుని,

ల లు 258

“దిచ్చా + తాగణేసెయ్‌” అన్నాడు.

వోల్లోవ్‌ కళ్ళు గట్టిగా మిణకరించి ఒక మెత్తమిాద వెళ్ళి కూర్చున్నాడు.

“ఊం తాగు అని మార్భమక్‌ డకాయిుచాడు, నేలను కాలుతో తన్నుతూ.

కళ్ళజోడు ముక్కు_మిోదనుంచి జూరిపడిపోయింది. గర్స్కీ- కొయ్య పారిన వార్డరు "వేళ గలోనుంచి గ్లాసు లాగేసాడు.

యి గా

“అప్పుడే ఏడిపని అయిపోయింది. మూడు, కళ్ళు గాజు కళ్ళలా యెలా తరూరయయో ! యొక్కువన వేస్తున్నావని చెప్పి తినిగా |!

మార్ట్స్‌మన్‌. ముఖఫావంగా అవతలవేపుకు తిరిగి కళ్ళజోడు సరిచేసుకున్నాడు.

“ము-ేం పరవాలేదు, చావడుపి

వోల్టోవ్‌ ను బుజంపుచ్చుకుని తోసాడు, తోయగానే వార్డరు మేదలకుండా సాగిలపడ్డాగు. ॥

ఇంతలో బొ బావన్కీ, వౌామ౯ా దుప్పట్లు కప్పిన బొంతను తీసుకుని వారి కొట్టుముందుగా పరుగెత్తుకుంటూ వెళ్ళారు.

“రుడి౯స్కీ. వార్డర్ల గదికి వెళ్ళాడు.” అని ేకపెట్టాడు శామన్‌ వెళుతూ వెళుతూ.

“ర్పొవరూ రాక నుంబే తొందరపడడం మంచిది.”

గర్చ్కీ గుమ, ్రంలోనుంచి ఆఖరుసారిగా కొట్టులోపలికి మాసాడు.

*ర్మోవ్వా మరిచేపోలేదు గదా?”

“యీ “శవాన్ని తప్ప యింశేమా నుక్చేపో లేదు” అన్న్నాడు మాల్డ్‌మన్‌ ఇకిలిస్తూ, వోల్తోవ్‌ కేసి వేలితోచూపుతూ.

259

అ మందు మోఆెదు ముందుగా తాను పుచ్చుకుని పరీక్షించు కున్న్నాడుగా! వార్డరు బిగ్గరగా గురకపెడుతున్నాడు. టోపీ నలిగి పోయింది. తల తలగడామిాద వేలాడుతోంది. “దూడు, మనం చచ్చేటంత మందిస్తామని భయపడితివిగా నేను చెప్పలా...” మాట పూర్తికాలేదు. అవరణలోకి తెరుచుకున్న కిటికీ గుండా నడనలోకి యుేనియన్‌ పాటకు ఆటకు చెందినమాటలు, టిన్నుడ బాల వోతలు వినిపించాయి. “యిదిగో నాజొన్నరొట్టి ఇంక్‌ నడువుదారి బట్ట” “అప్పుడే! వం జరిగిందో పరారీవిషయం తెలిసిన శై దీలతో వర్పాటు జరిగింది, ఆ వర్పాటు (పకారం ఇస్కా) భాగంలోని గడవిడ వినిపించకుండా వారు రాజకీయక్లై దీలభాగం సింహద్వారంచుట్టూ మూగి గొడవ గొడవగా పాటపాడాలి. భవంతినుంచి ఆఖరికి వెళ్ళే గర్చ్కీ సంకేతం ఇస్తాడు. గర్చ్కీ- సంశేతంకోసం అగకుండా మొదలు పెట్టారంళే, చానిఅర్థం... | గర్చ్కీ మాల్డ్స్‌మన్‌ కొట్టులోనుంచి గబగమా చక్కొా- వచ్చారు. కాని పడవలో రుడిన్‌ న్మీ. చారిని అటకాయించాడు. అతనిమొహం నిప్పు కుంపటిలా ఉంది. కళ్ళు మందకొడిగా భీతా వవాంగా ఉన్నాయి. అటూఇటూ తూలుతున్నాడు. సగుూత్తు తున్న శై దీలనుదూసి “యేంప్‌' అని అరిచి నేలమోద కూలబడి పోయాడు. కాని వారు అతనికి సూటిగా వచ్చేసరికి మెల్లిగా నడవ మధ్యలో పడి పెద్ద పెద్ద చేతులుజూపి, “సళ్టుశియ౦ చేయండి. వాళ్ళని అటకాయించండిొ అని అరిచాడు. గర్చ్కీ- వదోవిధంగా పక్కకు దూకగలిగాడు. ఒక అడుగు "నినకనఉన్న మాల్డ్స్‌మ౯- ఊపిరి పీల్చుకోవడానికి [పయాసపడుతూ అగిపోయాడు, 260

ఆవరణలోనుంచి సంగీతం ఇంకా జోరుగా దగ్గిరగా వినిపిస్తోంది ఇస్కా్రనారు తస్పించుకుపోతున్నారన్నమాట. ,ప్రతినిమిమనేకాదు, తి సెకనూ అమూల్యమయిం దేనని స్పష్టంగా "తెలుస్తూనే ఉంది.

“కుడివైపున పళ్టేసెయ్‌”. అని గర్బ మెద్సీగా. చెప్పాడు దృఢనిశ్చయంతో రొమ్ము విరుచుకుంటూ, ఎడమ వేవుకి వెళ్ళి దెబ్బ తీయడానికి పిడికిలి బిగించి సిద్దంగా ఉన్నాడు.

“ఊం అలాగే కానొ మాల్చ్రమన్‌ రోగిలా మందహోనంచేసి ఒక అడుగు వెనక్కి- వేశాడు, “తెలివిలోవుంకే మనబోటివాళ్ళని పదిమందిని పజేసేసేవాడు. తాగివున్నమిోాదట. . .స్టూలు బల్ల తో అవుజే ఒక దెబ్బ కొడితే చాగుండిపో యేది. -

ళక్ర _కృపాతం జరగకూడదని గట్టిగా. నిర యించుకున్నాంగా” అన్నాడు గర్చ్కీ- పళ్ళసందుళ్లోంచి, వంటిబపన్సను ఒక శాలిమూద నుంచి ఇంకో కాలిమాద మోఫుకుంటూం

ఈ విచ్చి రాతసుడిటూద పడితే వాడి భల్లూకవు పట్టులో చిక్కుకునే ,పమాదం ఉంది. లేశపోతే స్టూలుబల్ల మిద కొట్టడమా లి

రుడిన్‌ స్కీ వేళ్ళతో గాలిని పట్టుకుంటున్నాడు. హళాత్తుగా అతని మందకొడి కళ్ళల్లో విచ్చి వెలుతురు శనివించింది. నడవలోకి జావుకున్న అతని కాలిమోదనే అతని దృష్టి పడింది. ఇెరికోపంతో నగం లేబాడు. తన బూటు ముందుభాగాన్నే గోళ్ళతో గట్టిగా పళ్లుశాడు. రుడిన్‌ స్కీ (ప్రయాసతో వవాలిగి, “దొంగ వెధవల్లారా, చిక్కారు” అన్నాడు

అతని వెనకగా నగోడవెంశు రెండు నీడలు జరిగిపోయాయి. మూల్ఫొమన్‌, గర్చ్కీ- మొదటి మెట్టుకు చేరుకుని 50డు రెండు మెట్లు ఉఊొవ్వున దాటుతూ కిందికి పరుగెత్తారు. గర్ప్కీ- ఒక "సికండు అగ్గి

“హ్రీం జరిగింది ౪” అని అడిగాడు.

“*ఆశరణలోనుంచి మనల్ని ₹ంచేస్తున్నాడు.

“మువరు ౪”

(838) 261

“స్పురీమూ, విపరీతంగా తాగేసొడు. "లేదు అంళ1ు ఒప్పుకోవడం 'శేదు. వెనక్కి. తిరగడం మంచిది.”

“వెనక్కి. తిరగడమా ? ఉహూ6-నేనా ?”

చుట్టూఉన్న జనాన్ని బుజాలతో తోసేస్తూ, వీల్ల వాడిలాగా కటకటాల చువ్వను పట్టుకుని కిందికి జూరాడు. అఆవరణనుంచి బయటికి వెళ్ళే గుమ్మంలో సులీమా నిలబడ్డాడు. ఇద్దము వార్ల ఇరోవైఫునా ఉన్నారు. సులీమా చేయి ఊపుతున్నాడు. ముందు ఫ్లై దీలు ఛాలా మంది గుంపుగూడి అనమ్మతి "తెలుపుతున్నారు. చివరనున్నవారు బిగ్గ రగా పాడుతున్నారు. తాళెలు ఎవరో పిచ్చిగా వాయించేస్తున్నారు. ఈ గందరనోళంలో సులీమా గొంతు వఏినివించడమేలేదు.

గర్బ్మీ కటకటాల వెంళు కిందికి వడివడిగా జారి సులీమాను, వార్డర్లను డాటిపోయాడు.

“యెక్కడికి వెళ్ళడం ?” అని శేకపెట్టాడు సులీమా, *మిమిా కొట్లకి 'వెళ్ళిహాండి” _

శాని గర్చ్కీ. వెళుతుంకు వెనక జనం కమ్మేసారు. అంగలు "వేసుకుంటూ గబగబా వెళుతూంక1ు దోవ ఇచ్చాారు-

“మాల్చ్‌మన్‌ యిక్క-డవున్నాడా జం

“యిప్పుడే వచ్చాడు. గర్బం | యేదీ నీ చెయ్యి”

ఎవరో స్నేహపూర్వకంబుగా. అందించిన చేతిని "అందుకుని కరచాలనం చేసి కాపలా పోలీసుస్థానం దగ్గరికి వెళ్లాడు.

“కుక్కగొడుగు”. దగ్గర ఎవరూ లేకు. జనం ఇంకాముందుకు వెళ్ళాను. వకాంత నిర్చంధితులభాగం డ్వారవు నీడల్లో కదలిక కలిగింది. ఎదురు లొమ్ముమిద తలవాల్బుకుని,_ నేన్నీ నేలవేవు పెట్టి, తుపాకీ చేతిమోద వేసుకుని కాపలావోలీసు దీపంకింద నిలబడ్డాడు. దగ్గిరలో టిట్వినోవ్‌; చామన్‌. సిల్విన్‌ ఉన్నారు. చేతులమోాద దుప్పట్లు

• "వేసుకుని అవరణలో పచార్లు చేస్తున్నారు. గర్చ్కీ- కనిపించగానే. వలిచి “తొందరగా వెళ్ళు. మాల్ట్స్‌మన్‌ యిండాకనే అక్కడికి వేకకున్నాడు, నువే ఆఖరివాడివి.”

262

గర్చ్క్‌ చీకట్లో మాయమయాడు. ఫఖైదీలంతా వారి వాతి కొట్టకు తరిగి వెడుతూంశు ఈ ఖైదీ ఆవరణలో చాలాదూరం ఎందుకు వెళ్ళుతున్నాడా అని ఆశ్చర్యపడుతున్నట్లు శాపలాపోలీను తల ఎత్తాడు. చీకటింటిలో॥ చూస్తూ గర్చ్మ్క్‌- 'వెంటబడ్డాడు. కాసి బామన్‌ దుప్పటి మెల్లి గా విషుచూ అతనిని వెంబడించాడు" లిట్వినోవ్‌ ఒక్క దెబ్బ కొశ్చుళరికి కాపలా పోలీసు. చేతిలో తుపాకి కిద పడిపోయింది. సిల్విన్‌ బుజాలు పళ్రేస్తాడు. ఒక్కో. తణంలో అతని నోరు నొశ్కేసీ తలమిద దుప్పటి కచ్చేసారుం శాపలా పోలీసు నేలమిద పడిపోయాడు, ఇంకా శెండు దుప్పట్లు అతనిని చుట్టవేశాయి. ఇడిగో జొన్నరొట్టి ఇంక నడువు చారిబట్టి గుంపు చివరిజనం * కుక్కగొడుగు ” దగ్గర కొట్లాట విని "వెనుదిరిగి బూసే ఉంటారు. వం జరుగుతున్నదీ మవమూశారా ? కాపలా పోలీసు కిందపడడం, ముగ్గురు మనుషులు అతనిని గోడదగ్గరకు లాగు శకుని వెళ్ళి వీశులతో మోకాళ్ళతో అణచిపెట్టడం చూశారా? నంగీతం, కాళాలజోరు ఇనుమడించింది. అంశు వారదంతా తప్పకుండా మాసే ఉంటారు. కాపలా పోలీసు శేక పెట్టాడా "లేదు. సిల్విన్‌ రొవ్వుకుంటూ శాపలా పోలీసును తకాటితో బంధించడానికి యత్ని స్తున్నాడు. బాకీ కళ గట్టిగా అణచిపెట్టండి 9 అని లిట్వినోవ్‌ మెల్లమెల్లగా చెప్పాడు. “ పైకి మిరు వెళ్ళవలసిన సమయం రాగానే నెబ్న మోవ్‌. సైగ చేస్తాడు. అదిగో, అక్కడ అమూల నిలబడ్డాడా రూక! తు పాకీలోనుంచిగుళ్ళు తీసేసాను ? ఎక్కడుంది ?౫” శాని బామన్‌ అప్పటిశే చక్కా బోయాడు. బోనర్లాపడ్డ శాసలా వోలీసు ఏవుమోద మోకాలుతో గట్టిగా అణచి వేస్తున్నాడు. శాపలా పోలీసు చచ్చినవాడిలా కదలడ౦ంలేదు. ఉఊపిరాడక చావలేదు గడా? ఉహు - అసంభవం. నటిస్తున్నాడు. అంతే. 268

(హారీ గోడదగ్గర అప్వుడే వనుగి వర్చడిందిం మధ్యమధ్య “వనుగ ఇెదిరిపోయింది. కొని నాకుమ్మాతం పట్టు విడవకుండా యత్నిస్తూనే ఉన్నారు. సిచ్చెనకు కట్టిన గాలం ఇసుకమిోద పడిఉంది చాని నన్నటి పళ్ళు కనిపిస్తున్నాయి.

“యింకా మొదలు పెట్టలే దేం” అన్నాడు గర్న్మీీ పరుగెత్తు కుని వస్తూ. |

46 స్పీర్టోస్తు లిట్వినోవ్‌- కోసం యెదురు చూస్తున్నాం ” అని ోక్‌మాల్‌ జవాబిచ్చాడు అతి మెల్లగా.

“ యొదుకు చూస్తున్నారా ? చేయి అందివ్వండి ౫”

“వనుగ” అడుగు భాగంలోని మనుషుల బుజాలమిద, చేతుల మోద మోశాళ్ళు నొక్కి-పట్ట గర్చ్కీ్‌ం మైకీ ఎక్కి. గాలం అందించాడు. గాలం తీసుకొని గోడమిదికి విసిరాడు. గోడమిది ఇనప కమ్మూలకి తగిలి గాలం పళ్ళు ఖణీలుమన్నాయి. బలమంతా ఉపయోగించి గర్న్మీ. లాగి చూసాడు. ఇనుము ఇనుము రాసుకున్న చప్వుడయింది.

గోడకు జార్గ వేసిన నిచ్చెన మిదుగా ఎక్కి. నుదుకుమిదికి చేరుకున్నాడు. గాలానికి కట్టి ఇంకోశాడు ఉంది. ఈ తాడును గోడమిదుగా కిందికి జూరవిడిచి డాని వెంబడే కింగికి దిగాడు. అవతల హోరుబయలు!

వెనువెంటనే *'వనుగ” ఇదిరిపోయింది. *వనుగి” పెఛాగంలోని మనుషులిద్దరు కిందకు దిగకుండా నిచ్చెన పట్టుకుని పైకి ఎక్కారు. ఒకరి నొకరు తోసుకుంటూ ఆలస్యం చేయకుండా. దిగవలసిన వరస (శ్రమం ముంచే నిరయించు కున్నారు.

మూలలో నిలబడి హెచ్చరిక చేయవలసిన నెబ్నమోనవ్‌ వారొక్కక్క_రూ దిగుతూంకే అదుగ్దాగా లెక్కించాడు

*_ అయిదు, ఆరు---65 దేవుడా, ఇంత అలన్యం చేస్తున్నా ₹ే?”

తొందర తొండరగా దిగడంలో ఇస్కా్రివారి మోకాళ్ళు ఇటు కలకుతగిలి గీసుకుపోయాయి. వారి శరీరం బరువుకు నిచ్చెన మెట్లుగా చుట్టిన--తువాళ్ళు, వక్క_ దుప్పట్లు విడిపోయాయి.

264

౪, _ వీడు, * ,ఏనిమిది,

సిల్విన్‌ి సెగచేయవలసిన సమయం వచ్చింది. అతను ఇంకో కాపలా మనిషిని అణిచిపెళ్లు ఉంవాడుః

నెబ్నమోవ్‌' ముందుకు కదిలి వెనువెంటనే గోడ నీడలో చాక్కోవడానికి దానిని అనుకున్నాడు. పాట ఆగిపోయింది. మిగిలిన రాజకీయ ఖయిదీలు బూట్లకు అంటుకున్న ఇసుక దులుపవుకుంటూ' సులీమానుడాటి భవనంలోకి వెళ్ళిపోతున్నారు. వార్డర్తి దరూ శో దీపం పట్టుకొని ఇసుపక్కలా. నిలబడగా కాష్టన్‌ ఎవరన్నా ఇంకా తచ్చాడుతున్నా శేమోనని ఆవరణ లోకి దృష్టి సారించాడు. శాపలా పోలీసు లేకపోవడం భూసి తప్పకుండా వీలుస్తాడు. అవుడు ఆ ముగ్గుకు అవరణలోకి వెళతారు. వారి దీపాల 'నెలుగులో కాపలా వో లీసు మాద సిల్విన్‌ వంగి వుండడం, ఇక్క.డ తాను నెబ్నమోవ్‌, నిలబడి ఉండడం సులీహమా మూస్తాడు. నెబ్బ్న మోవ్‌ "వెనకకు తింగి చూఖభాడు, గోడమిోద నీడలు కనపడలేదు. ఒక సెకండుకిందఇక ఇవుడు ఖాళీగా (ప్రశాంతంగా ఉంది. అంశు అంతా తప్పించుకొని పారిపోయారన్న మాట!

భవంతి అంతటా శేక (పతిధ్వనించింది. పె నడనలో. గ్దాసు బద్దలయిందిి ఉన్నాదంతో బొంగుకుపోయిన గొంతు

“పట్టుకోండి, పట్టుకోండి ౫అని అరిచింది.

సులీమా, వార్షస్ల తటాలున వెనుదిరిగి నడవ 'వెంబజే పరుగి ఆత్తారము. గుమ్మం 'తొచేట్‌ంది.. ఎవరినీ గమనించకుండా నెబ్నమోన్‌ ఆ గుమ్ముం వెపుకు సమగెత్తుచూ

'6స్పళ్ళుగ్నా త్తండి” అని ేకపెట్టాదు.

తప్పించుకునే యత్నం విఫలమయిడా ? పోలీసులు పొంచి ఉన్నారా ళ్‌

సిల్విన్‌ శాపలా పోలీసు విాదనుంచి లేచి, ముందుకు వంగి సెబ్నమోవ్‌ వెసకగా కాలి బలంళొద్దీ పరుగెత్తాడు. భవంతి శీకలతో అడుగుల చప్పుడుతో మోగిపోతోంది. సింహద్వారంలోకి చొచ్చుకు

265

పోయాడు. పోలీసులకు ఇసా-వారు తప్పించుకోవడం కెలిసిపోయిం దనే ఆతని నవ్శూక౦. ఆఖరు మెట్టుమోద సిల్విన్‌ నెబ్నమోవ్‌. ను కలుసుకున్నాడు సిల్విన్‌ను చూడగానే నెద్నమోవ్‌. ఫొయ్య బారిపోయాడు. కళ్ళు భయంతో వర్తులమయాయి. *య్చ్వీటి ? నువు తప్పించుకోలా ? శీకవేసానే. . వెంటనే సిల్విన్‌ తమాయించు. కున్నాడు. నెబ్బ్నమోవ్‌ వాలకంలో అంతటి అపరాధం, నిరాశ గోచరించాయి. “నిన్ను అపార్థం వేసుకున్నాను. యీవైపుకు పరు గుద్చు కున్నావు. నేను...” ఇలా అని వెనుదిరిగి ఒక మెట్టు కిందికి దిగాడు,

• ఖృళుతొ యిఫ్పుడయినా, * .39 ఉహు. అవరణలో తుపాకీ మోత! టప్‌మని వినిపించింది. ... శాపలా పోలీసును ఎలా లొంగ తీసుకున్నదీ మనసులో చ్చిఠించు కున్నాడు. వాడి చేతిలోనుంచి తువాకిని లిట్వినోవ్‌. పడగొట్టగానే అది కిందపడి దొర్జింది. బానన్‌ చానిలోని గుళ్ళు తీసేయవలసింది. అధమపమం డాని బోల్డు అయినా లాగి వేయవలసింది. మళ్ళీ ఇంకోమారు తుపాకీ మోత సిల్విన్‌ వికటంగా నవ్వాడు.
• వాడు బతికే వున్నాడు. వూపిరాడక చస్తాడేమోనని బాధపడ్డా. అంతా వెళ్ళిపోయారా*” నియమిత స్థానమును వదిలి వెళ్ళిన అవ రాధిలాగా నెబ్నమోవ్‌ సిస్టపడి-
• ఆల అని గొణిగాడు, దృషి ఇకోచేపుకు మరల్చి, “పెట్టాను ”. ; న ఎ లు శాసి ఈమాటను అంటూంక1ు అతని మనస్స్బు కుంగిపోయి౦ది. తొమ్మిదిమందిదాకా "లెక్క పెట్టాడు. సిల్విన్‌ శాకుండా నే పదకొండు మంది వెళ్ళి ఉండాల్సింది. “వశాంత నిర్భంధ” నడవలో సులీహూ గొంతెత్తి! 266

టిం వ్వా కొట్లలోకి వెళ్ళండి. తలువులు కాళాలు “వేయండి” అని కేకలు పెట్టడం వినిపించింది.

శాని ఖైదీలు కదలలేదు. నీసియరు వార్డరు రుడిన్‌ స్కీ చుట్టూ నిలబడ్డారు. తప్పతాగి ఒళ్ళు "తెలియకుండా నడవమధ్యలో సాగిలా పడి గురక పెడుతున్నాడు రుడిన్‌ స్కీ.

కిటికీ కింది హెచ్చరిక గంట మోగింది. మామూలు నేరస్తులు తప్పించుకొనడానికి యత్నించిన నాటి ర్మాతి సం జరిగిందో ఇవాళ కూడా సరిగ్గా అచే జరిగంది.

౪ బ్వాఆన్విం గదులకు విళ్ళండి. బోజరుపట్టీ "వేయండి?

267

తిరి తుంగమొక్కలు

వైలుదుప్పట్టతో నిచ్చెనతయాకు చేసారని తేలిపోయింది. ఇస్కా మనుషులు తొందర్లో ఉన్నాలేమా, వారి శరీరాల బరువు "ెట్టింపు అయింది. నిచ్చెన మెట్లకు చుట్టిన దుప్పటిగుడ్డ చినిగి వోయింది. మెట్లు వదులయి తొలగిపోతున్నాయి. జామన్‌వంతు వచ్చేసరికి నిచ్చెన ముక్క ముక్క_లయింది.

“యుంకా తొందరగా”” అని కిందనుంచి ఎవరో అరిచారు ఇంకా ముగ్గుకు ఎక్కాలి. అనాలోచితంగా చామన్‌ ఊగుతున్న నిచ్చెన 'వెట్లనుకున్నాడు. మెట్టు ఉఊడిపోయింది. బామన్‌ కింద పడ్డాడు. చీలమండలో నెప్పి బయలు చేరింది. లేచి కూర్చున్నాడు. గోడపైకి చేరుకో లేననే నిరాశ ఒక తుణం అతని మనసులో మెరిసింది. మళ్ళీ (ప్రయత్నించాడు. మళ్ళా కిందపడ్డాడు. లేచి నిలబడాలని యల్ని స్తూండగా ఆఖరిమనిపీ గోడమిద మాయమయాడు. మూలనుంచి నిబ్నమోవ్‌ వదో అరిచి పరుగుత్తుకుని వెళ్ళిపోయాడు. ఆవరణంతా నిశ్శబ్దంగా ఉంది. ఒక నిమిషం గడిచిందో "లేదో తుపాకిమోత విని వంచింది. “కుక్కగొడుగు”. దగ్గిర జరిగిన దొమ్మాలో తుపాకీనుంచి గుళ్ళు తీసివేయడం మరిచేపోయిన నంగతి గుర్తుకు వచ్చింది. గుళ్ళు తీసివేయడం అతనివంతు. అవరణ ఉజ్వారంలో ఒక నీడ పొడగట్టింది. 'రెండోతడవ తుపాకిమోత వినిపించేసరికి అది గురిచూసి కాల్చిం దేనన్సి ఆతను గుర్తించాడు. గుండు ఎక్కడో దగ్గరలొనే వచ్చిపడింది. ఎంతో కష్టంమోద ఛామన్‌- పైకి చేరుకున్నాడు. గోడవిాద ఇనుపతీగ చేతికి తగిలింది. వెంటనే నోడమిాదుగా కిందికి దొరాడు.

ఎలాగయితేనేం నోడ చాటాడు ! గోడ అవతలిక చేరుకోగానే శాపలా పోలీసుల పాడాలకింద బాగుగా నలగిన కాలిబాటవెంళశు

268

బ యలు చేరాడు. చుట్టూ దట్టంగా ఎత్తుగా "పెరిగిన తుంగలోకి అచా- జాంతీసింది. ఒక లోవ శీడుగుకు వెళ్ళి పకుగె త్తసాగాడు. కాలికి దెబ్బ తగిలింది, ఒకబూటు మడమ ఉఊక్షిపోయింది. అలాగే సాధ్యమయినంత "వేగంతో పరుగెత్తాడు. చీలమండ 'బెణకడం ఇది ₹ండోసారి.

లోవ పాములాగా కుడి వేఫుకి ఎడమ'వేవుకి వంకరలు తిరిగింది. జీల బురదగా ఉంది. ఇటీవల కురిసిన వానలకు "కేగడిమట్టి తడిసి సాగి కాలుజూరింది. అప్పటిశే "రెండుసాక్షు కాలుజారింది.. బురద బట్టలకు హొట్టుకుంది. చేతులు బురదఅయాయి. లోన అతనిని ఇంకా ఇంకా ఎడమవేవుకి తీసుకు వెళుతోంది. అతను వెళ్ళవలపిన మార్షం అదికాదు. గోడవెంబచే మహైరోడ్డుకు సూటిగా కుడి పక్టగా వెళ్ళమని ఇప్పానుు. లోవ వెంటే నడిస్తే దోవ తప్పడం ఖాయం,

నిటారుగా ఉన్న సానువు ఎక్కాడు. అక్కడా ముళ్ళపొదలు, తుంగ, దట్టంగా పెరిగి ఉన్నాయి. ఏమయినా వినిపిస్తుం బె మోనని ఆగాడు. అంతా నిశ్శబ్దం. అకు కూడా కదలాడడం "లేదు. మేఘాలు ఆకాశాన్ని కమ్మి వేసి "ేలనుకూడా 'తాకుతున్నట్టున్నాయి. ఇనాం వారంతా ఆవేఫునుంచే బయలు చేరినా ఎకళడా పాణి అంటూ కనిపించలేదు. అంత వెనకవడిపోయాడా ?

రోడ్డుకు అడ్డంగా సెలయేర్లు, పీల్లకాలవలు | కాలికింద బురద జారుతోంది. ఎక్కడికి 'వెళుతున్నదీ, సరయినదోవ పట్టిందీ లేనిదీ జామన్‌కు తెలియలేదు. నాడ్యా అతని కోనం కళోటలులో ఎదురు మూస్తుంటుంది. కాని ఈ పరిస్థితిలో అక్కడికి చేరుకోవడం సాధ్యం శాదు. ఆమె వచ్చిఉందని అతనికి తెలియ చేసారు. అతని శాలిజోడు, దుస్తులు బురద అయిపోయాయి. బోటు లేదు. ఒక బూటు మడమా "వేలాడుతోంది. ఇవన్నీ అతనిని పట్టిస్తాయి. హోటలులో అడుగుపెట్టిన మరుతుణంలో అరెస్టుచేస్తారు.

ఇక పోటలుకు వెళ్ళే సమస్యేలేదు. అంకశేు...

ఇస్క్మాంని బలపక్ళేవారు అరెస్టుకాక పూర్వం క్ట్‌్‌ లో, భదంగా ఉంజే కొన్ని ఇళ్ళ చికనామాలలో ఉకటి క్లాపకం చేసుకోవాలి శీవ్‌లో ఉండగా హోటలులోకి మారకముందు, (కోక మాల్‌ బసలో

2609

ఒక రాతి గడిపాడు. కాసి ఇఫుడక్కడకు వెళ్ళడానికి ఏలు లేదు రీట్యొా-ర్సాయా ఏధిలో వడో నెంబరు ఇంటికి వెళ్ళవచ్చు. కాని గడి నెంబరు జ్ఞాపకంలేదు. కళ్ళు మూసుకుని గట్టిగా ఆలోచించాడు. ఆఅ జింబరు/ఆతనిని కికురించింది. బహుశా అతనికి ఆ నెంబరు తెలియ "బీమో ! ఒకమాటు అక్కడికి ఎలా వెళ్ళారో చెప్పానుగాని అతను +వాసుక "పెట్టుకోలేదు.

ఇంకో లోవకు చేరుకున్నాడు. ఆ (ప్రాంతంలో హైరోడ్డు ఉన్న నూచనలేమి కానరాలేదు. (పదమీణం చేస్తున్నానని ఛామన్‌ భావించుకున్నాడు. చాలాసేవునుంచి నడుస్తున్నాడు. జైలు అవతలి ,అంజరు ఇంత విశాలమైందికాదు.

నిశ్శబ్దంగాఉన్న తుంగ నిలకడగా కిందగా వేలాడుతున షె "మేఘాలు ఇంతవరకు ఎన్నడూ అనుభవించనంతటి విపరీతమయి న 'నిఠరాశాభావాన్ని, ఒంటరిభా వాన్ని ఆతనిలో కలిగించాయి.

కాని కనులిప్పపాటు కాలంలో ఆ అనుభూతి సమసిపోయిది. ఆ కనురెప్పపాటు కాలం-ాఅి చీకటిలో నిశ్శబ్దాన్ని చీల్చుకుంటూ -గ్మురపుడాడు వినిపించింది. ఈ ధ్వని వెనకనుంచి రాలేదు. ఎదురునుంచి వస్తోంది. గ్యురాల బుస్సులు, ఎండుతుంగ పెళ పెళలు, ఆజ్ఞలు జూరీచేసే "స్వరం వినవచ్చాయి. (ప్రతి అతరం వినిపించేటంత సమిపంలో ఆ ధ్వని వచ్చేసింది.

*గ్చాడ్లమ వేఫుకి తప్పుకో

అది ఒక కొసాక్‌ దళం.

ఆ ధ్వనులకు బామన్‌ (పాణం లేచివచ్చింది. గత్రు మృత్యు పొదంతో అ బంజరుభూమిలో మళ్ళీ కదలిక వచ్చింది. అపాయం చసక మసకలాడే ఆ నిశీధానికి వెలుగునిచ్చింది.

జీనులమోద జాగా వంగి చేతిలోని ఈకులతో తుంగలోనికి పొడుస్తూ ఆ రాతులు వడివడిగా సాగిపోయారు.

'బామన్‌ నేలకు హత్తుకుని చుట్టుముట్టిన కొసాక్‌ దళం మధ్యగా చోనచేసుకుని పాక్కుంటూ వళ్ళాడు ట్‌

2/0

తి9 అడకతెర అతి

గడీయారము పన్నెండు కొట్టి-ది.

శ్యుభంగా, సదుపాయంగా ఉన్న గదిలో దీపం వెలుగుతోండి. ళొజుబా, 80ల్‌ వాగ్రాన్‌కీన్‌, లూస్యా, లోష్యాలు ఆగదిలో కూర్చు న్నారు. లోష్యా న్మిదమత్తులో తల తల్లికి ఆనించాడు.

“నిద వెళయింది. లోష్యూ [1 అంప లూస్యా అలసిపోయిన గొంతుతో. ఈమాట చెప్పడం ఇది మొదటిసారి కాదు. చాలసాక్లు చెప్పింది. చెప్పినా (ప్రయోజనం లేకపోయింది.

కాని అపిల్లవాడు అమెను ఇంకా దగ్గరగా పొదువుకున్మి

“నాన్న తొందర్లోనే వస్తారని ఇెపితివిగా”” అన్నాడు.

లూస్యా "పెదవులు వణికినాయి.

*యువాళ 'రాకవోవచ్చు, ఉపహూ(6 యివాళ రారు. బాగా పొద్దుపోయింది. అంతేకాదు, వానకురుస్తోందికూడా. వినివించడంలే ? యిక న్నిదపుచ్చేస్తాను.?”

కిరల్‌ కంవించిపోతూ సోఫామిోదనుంచి లేచాడు.

“నశ నువేం చేయదీలచుకున్నానో నాకు తెలియదుగాని, శా మేడ్‌ కొజునా, 'నేనుమూతం వెళ్ళిపోతున్నాను. వదో చిక్కు వచ్చి పడిందనే నా నమ్మకం. తొమ్మిదీ యిరువయి నిమిషాలకు హెచ్చరిక చేయడమయింది. పదింటికి కొసాకులు పోల్చవస్తాయా చిగువన గృురాలమోద డాడు తీయడం చూసాను. అందువల్ల వ్యవవో రమంతా వదోవిధంగా చెడిపోయి. వుంటుంది. వాళ్ళు తప్పించుకుని బయటపడినట్లయితే రాజిన్‌ యీపాటికి యిక్కడికి చేమకుని నాలుగో కప్పు టీ తాగేవాడేి

లా]

“కూర్కోోో అన్నాడు ఫొజుబా మొహం భాగా చిట్లించూ కుంటూ.

“క "వేళపుడు యెక్కడికి వెళతావు? చీకటి. పైగా వర్షం. ,. అతన్ని వెదికి పట్టగలవనేనా నీ వుం బహుశా దోవతవ్చి వుంటాడు.”

“దోవ తప్పాడా?'" అని కిరిల్‌ మండిపడుతూ అరిచాడు. “లూస్యా 1 విన్నావా* నీళర్త దోవ తప్పాడట ! కీవ్‌లో యెొక్కడి కయినా కళ్ళకి గంతలు కట్టుకుని మరీ వెళ్ళగలడు. పట్నం అంత పాగా "కెలుసు. ..ఉహు = యేదో జరేే వుంటుంది”

ఇలా అని లేచాడు. కొజుబా కోపంతో కూర్చోమని సెగబేస్తే మళ్ళీ కూర్చున్నాడు.

“యిక్కడే వుండు. యింత ర్యాతివేళ జాబితాలో వున్న యింటి యింటికి పిలవడానికి పీన్లేదు. వ్యవహారమంతా ఇెకిపోతే యిఫుడు మన౦ చేయగలిగిం బీమోా "లేదు. యెొదుకు తెన్నులు కాస్తూ కూర్క్చోడంకన్న నామర్హా యింకొకటిలేదని నాకూ అెలుసు. కాని యీ సమయంలో మనం చేయగలిగంచేమిీలేదు.””

గంటమోత వినివించినట్లు వారు భావించారు. మోత బహు మందంగా ఉందేమో వారి చెవులను వాశే నమ్మ లేశపోయాకు. కాని అందరూ అదిరిపోయారు. లోస్యా మ'౦దుకు బిగదీసుకుపోయింది. గంట మళ్ళీ మోగింది. ఈ తడవమోత నృవ్దంగా, వకథధాటిగాఉంది.

రాజిన్‌!

లూస్యా కొద్దిగా లేచి అనుమానంతో రొప్పుతూ మళ్ళీ కూర్చుండిపోయింది. ల్యోపా ఆళ్ళ గ్బర్యంతో ఆమె చేయిపట్టుకున్నాడు శిరిల్‌ గుమ్మంలోకి వెళ్ళాడు. గంట మూడోసారి మోగింది. గంటి మోగిస్తున్న మనిషీ మనసు మాక్చుకున్నాడా అని అనివించేటట్లు ఈ తడవ వినిపించీ వినపించనట్లుగాఉంది మోత.

“మనవాళ్ళలోవాడే, నంచేహంలేదు”. కొజుబా దృఢ వ్‌శ్వా నంతో అని గుమ్మం వేపు బయలు బేరాడు.

272

గుమ్మంలోకి కొజువా చేరుకోక మునుపే తలుపు తెరుచుకుంది. కశలవరపడుచున్న కిరిల్‌ మొహం పొడగట్టింది. అఆ తరవాత ఒకవ్య క్రి శిరల్‌ వెనకాలే గదిలోకి తూలుతూ వచ్చాడు. అ వ్యక్తి దుస్తులు బురద కొట్టుకునిపోయి ఉన్నాయి. కోటు లేదు. జుట్టు చిందరవందరగా ఉంది. నుదురు విశాలంగా, కళ్ళు 'కేటగా ఉన్నాయి.

“5 జ్రూక్ట్ర[ అని శేపెట్టి ఆ కొత్త వ్యక్తిని వణికే చేతులతో దగ్గిరససాపొదువు కున్నాడు కొజుబా. “యిక్కడికి వచ్చా వేం? ఇెలా రాగలిగావు? నీ కింకో చికునామా యిచ్చాంగా. కాని నిను దబూడగలగడం మహానంతోవంగా వుంది.)

ల్యోపా చామన్‌ను కళ్ళార్చకుండా మూన్తూ తల్లికి ఇంకా

“ దగ్గరగా జరిగాడు. |

*డ్తిష్యాట యాూాయన మా నాన్నకాదు. యీయన ౨. లూస్యా మొఖం పాలిపోయింది. ల్యోషా చెవిలో, |

“ఊఫ్‌. ఉహుం యీయన మి నాన్నకాదు. యీయన వచ్చాడంళశు మా నాన్నకూడా తొందర్లోనే వచ్చేస్తాడన్న మాట!” ఖామన్‌తో అన్నది. “తక్కినవా ళ్ళేమయ్యరు వెప్పు?”

భబ్ద్గూకంలాగా కావలించుకున్న కొజుబా కాగిలినుంచి తప్పించుకుని"

“మాస్తోనుంచి వచ్చేసానన్నమాట. సళ, నాకు నంతోవమ మయింది...” అని శెండు చేతులూ లూస్యావెఫుకు జూచాడు. “తక్కినవాళ్ళా? అంతా గడియారం నడిచినట్టు నడిచిపోయింది. కాని జీను, నా “భార్యని కలుసుకుంటానని అనుకోలేదు. యిక్కడికి రావాలని నిశ్చయించుకోవడం మంచిబే అయింది, చూసావా. నాడ్యాదగ్గరకు వెళ్ళడం వఏమాదమని మానేసాను. యీ దుస్తులతో చళోటలుకు యెలా వెళ్ళను? అందుకని వెళ్ళలేదు. అందులోనూ సామానేమోా శేకుండా వెళ్ళడం యెలా

మందహాసంచేస్తూ బామన్‌ తన దుస్తులు, బూట్లు "వీలితో మూాపీంచాడు.

278

“శ్రాగినవాడిలా నటించి భద్రంగా వీఫలోంచి నడిచి రాగలి గాను. అయితే పోలిసులు పట్టుకునేటంత తప్పతాగినట్లు నటించలేదు. నా వంటినిండా బురద కొటుకోవడానికీ బూటు మడమ ఫూడివోవ జానికీ కారణం తాగుడే నసీవించేటంత మ్యత్రంగానే నటించాను.”

పాదం పెశెత్సి మడమ జూడించాడు. కొద్ది పట్టుమ్మాతమే ఉండి ఊగినలాడింది.

• క్ఞునిక్చించడంలా? యిదెంత అవస్థ పెట్టిందో మిరు వూహించ లేకు. (ప్రాణం పోతుందనుకున్నా. అదృష్టవశాత్తు రీటక స్కాయా వీధిలో నేను. వెళ్ళదగినయిల్లు జ్ఞాపకంవచ్చింది. నశక్కే యేమయితే అవు తుందని బయలుబేరా? నా “భార్య” యెొలావుంది? "వేరే దుస్తులు యిస్తే వెళ్ళిపోతా... జ ఇర

వీకువా మిది గడియారంవంక కొజుభా చూడకుండా ఉండలేక పోయాడు. బౌమన్‌కూడా గడియారంశేసి చూసి మొగం చిట్టించు కున్నాడు= "

“వ న్నెండుంబావు ! పొద్దుపోయింది. యేమంటావ్‌ ?”

అలసిననొంతు ఆగిపోయింది. వీల్ల వాడు బ౭ిమాలునున్న ట్టుంది. కొజుబా అనుకోకుండా నవ్వాడు.

“యేషెళా, నేను చెప్పలేను. మళ్ళీ తాగి యే వినోద్యపదర్శనం దగ్గిరనుంచో వన్తున్నట్టు నటించవచ్చు- అక్కడ జనం తెల్ల వారగట్ల ఆండింటిడాకా రెండింటిడాకా యేమిటి నాలుగింటిదాకా కూడా ఆాగుతూనే వుంటారు”

కాని క8ల్‌ తల అడ్డంగా తిప్పాడు-

“ఆ-చేవుంత 'తెలినిగలపని అనుకోను. అంతేకాదు, నీకు సరి పోయే దుస్తులు మా దగ్గిర "లేవి. ఇంతలో బామన్‌ చూఫులోసని కలవరపాటు గమనించి వివరించి చెప్పడానికి పూనుకున్నాడు.

“రాజిన్‌ కోసం యిక్కడ కాచుకొని వున్నాం. అతను మన యెకటిన్నిస్లోవ్‌ శాయేడ్స్‌లో ఒకడు. మేడే న ఆరెస్టుఅయినవాళ్ళల్లో వున్నాడు. అతను యిక్కడి కే రావాల్చివుందిొ”

2

*ర్రా జిన్‌? అని అడిగాడు బామన్‌ కనుబొమలు వెశెళ్తుతూ. “జాని భూతో రాకూడదని నిన్ని నిశ్చయించుకున్నా డు”

“యేవింటి?” *ఆని అరచింది లూస్కా” తనంతట తానే వెనక వుండిపోయాడా 9”

“ఆవ్రను” అని బామన్‌ తలపంకించాడు.

*సావాసించడం ఆవవసరమనుకున్నా డు. మేజబే (వదగ్శనాల సందర్భంలో అగెస్టు చేసారా. మహాపంవితే దగ్గిరప) దేశాని కే (పవానం: పంపుతారు. యింలేగా 9”

లూస్యా ఇ₹ండుచేతులతోనూ తల పట్టుకుని వెక్కి. వెక్కి వీడుస్తూ, -

“ల్యోపాను తీసుకుని పనిగట్టుకుని వచ్చాను. జీను వచ్చినట్లు అయనకి కావాలనే తెలియనీయలేదు. అశ్చర్యంలో ముంచెత్తాలని. చూచాను. యిక్య_డ కలునుకోమని ఆంది”

“లూస్యా, శాజిన్‌ భార్య; "తెలిసిందా €ొ అంటూ కొజూబా వివరించి చెప్పాడు.” వ్యవహారం తలకియలయింది. ళ _ర్తకోనం లూస్యా యెంత యెొదుకుచూసిందో నువు చూడాల్సింది 1

“యీనంగతి ఆతనికి తెలి స్తేనా 2? చామన్‌ మెల్టిగా నొణి గాడు. “కాని అఆతనుచేసింది మంచి అకెలివయిన వనేనని తెలియ. డంలా 7

““తెలివయిన పని!” అని మాట విసిరింది లూస్యా కోవంతో రొమ్ము విరుచుకుంటూ. నశేే అలా అయితే ఆ "తెలివి తేటళల్లోనే ఆ శైల్లోవుండిపొమ్మును. నేను లేకుండా...రా, ల్యోషా 13

“ఆంత కోపమెందుకు ?%” అన్నాడు జామన్‌ చిరునవ్వుతో. ““యందుకు $ కొంతవరకు తప్పునీటే. నువు యిక్కడవున్నావని అత నికి యొదుకు తెలియజేయలేదు. ెలిస్తే వాతోళశే చక్కా వచ్చె వాజేమో!1”

లోస్యా నూటిగా, బామన్‌ కళ్ళల్లోకి చూసింది.

జడ్రాంపో నాశేం సంబంధం? యుందుకీ నటన? తప్పించు. కునేఆవకాశం చిక్కి నవుడు ఒక్క-నివిమముయినా చైల్లోవున్న వాడువిష్టవ

2705

వాది కాదనే నాభావంతో యేకీభవించనట్లు మాట్లాడతా వేం? ఆయన “*తెలివితేటలిను, *“అంచనాలిను నేను లత్యుపెట్టను. బుక్‌ శీవకు అయితే బావుండేది”

*బ్వొా+ యిద్దరూ. వట్టి చంటిపిల్లలు కం? అన్నాడు వామన్‌ నవ్వుతూ. యా లోష్యూ లాగానే చిన్నచిన్న విషయాలకి కూడా 'రాజిన్‌ యిలాగే మండిపడతాడు. నరోడ్నిక్ష తో వాదిస్తుండగా నువు చూడాల్సింది ! యీకలు యెగిరిపో తాయి”

“యీనెలు € అండి లూస్యా మెత్తపడుతూ. “నువు, ,.

చబామన్‌ కనురెప్పలు బరువుగా మూసుకున్నాయి. తూలి సోఫాలో కూర్చున్నాడు. లూస్యా భయంతో అతని మీదికి వంగి

“జబ్బ తగిలిందా ?” అని అడిగింది.

“ఉల బ్రామన్‌' తల పంకించాడు.

“ఉహు - భాగా అలసిపోయాను. అంకు, ఆెండు రోజులనించీ న్మిదలేదు. యిక్కడికి రావడానికి చాలాసేపు పట్టింది. అయినా అలిసి పోవడం నిజంగా పరువుతక్కు. వే, ,.”

సోఫామోాద కాళ్ళు వాఫుకుని, చిందరవందరగా తడిగాఉన్న తల దిండుమోద పెట్టుకున్నాడు.

“కా మేడ్‌ "౫ అని క0ల్‌ పిలివాడు గాని పాౌనున్‌ జవాబియ్య శేదు. మొద్దున్నిద పట్టింది. కరిల్‌ కొజుచావంక (వళ్నార్థకంగా మూసాడు.

“యివుడేం చేడాం. కా_మేడ్‌ ఫొజుబా 1౫% అని అడిగాడు. “యిక్కడ వంటరిగా వదిలిపోలేం. సోడా దశం వచ్చిందంశే యిశ్తే గుర్తుపశ్షుస్తాము, క్యుభంగా గడ్డం గీకి జుట్టు కత్తిరించవలసింది. అపుడు "మొహం మారిపోతుంది.

“న్మిదపోనీ* అన్నాడు కొజుబాని కిరక్‌ తప్పుకోమని చేతితో పైగచేన్తూ, “బాగా అలిసిపోయాడు |! శృుభంగా తవరంచేసినా, యీ క్యాతిగనక వాళ్ళ కంటపడితే, యింతి అలసిపోయినవాడిని చూడగనే వాళ్ళు ఈ పెద్ధమనిమెవరో గుర్తు పట్టలేరంటావా? న్నిద ఫోతున్నవుడు పట్టుళోవడం తేలిక. న్నిదపోయే మనిషి శవంతో

76

సమానం, వూడ్రా, అరచేతులు యులా రళ్తంతో తడిసాయో! తాడు ఒరుసుకు పోయిందో యేమో! గుర్తు వశ్చేస్తారు.” (వేమతో న్నిదపోతున్న వ్యక్తి (ప్రశాంత మొహంశేసి చూసాడు. “మనం నిజంగా చేయవలసింది దుస్తులు, ముందుగా బూట్లు తీసేసెయ్యాలి.:?

“యేమో, నాశేమా తెలీదూ అంది లూస్యా అలోచనా పూర్వకంగా. “అవసరం పడుతుంచేమోనని ఒక బూట్ల జతకూడా "తెచ్చాను. కాని రాజిన్‌ (ఆపే (ప్రస్తావించి మొహం చిట్లించుకుసి నిట్టూర్చింది) పాదాలు చిన్నవి.”

“అబ్బే 19 అంటూ ఫొజుబా అదడ్డునచ్చాడు.

“అంగుస్తాను ముక్కుకయినా పెట్టుకోవచ్చు. అబూట్లు యిలా యిచ్చి నువువెళ్ళి ల్యోపాని న్నిద్రవుచ్చు. యిక నువు చవేయనలసిం -జీం లేదు”

లూస్యా గడియారంశేసి చూసింది.

*యాయన యిక్కడికీ చేకుకున్నాడని నాడ్యాకి "ఆలియ జేయడం మంచిది. ల్యోషాని న్మిదపుచ్చి వెళతాను. నే. యెవరూ అనుమూానించకు. అతనికి కష్టం కలిగించడమెందుకు?నా అభ్మిపాయం నరయింబేనా

“ఆటొ అంటూ కొజుబా అమెతో వకీభావం తెలియ "జేసాడు. “నిదిపోనడం మనిషికి చాలా అవసరం. అలసట తీంలే సత్తి మూద చందమామనయినా తెచ్చి యీయగలడు. నే! వెళ్ళు. యిక యితని దుస్తులు తీసేస్తాంొ

కొజుబా దృథనిశృయంతో చామన్‌పాదంనుంచి చినిగిపోయిన బూట్లు ఉఊడ పెంకాడుం

“లాద్దిగా 'లేవనె త్తండి వా జ్యాగతగా. కిరిల్‌ పట్లాం వడ చీయాలిం? శి 277

లూస్యా ల్యోషా, వేయ వుచ్చుకుంది. ఆ పిల్లవాడు కళ్ళుబాగా "కంచి బామన్‌ వంక లేరిపారజూస్తున్నాడు.

ఇద్దరూ వెళ్ళిపోయారు. కొజుబా, కిరిల్‌ చినిగి మాసిపోయిన బామన్‌ దుస్తులు ఊడపీకుతున్నారు.

థీ థీ థీ

దీపం మనక మసేేసింది. కిటికిలోనుంచి చందకాంతి ఫుంజాలు. ఫుంజూలుగా నేలమిోదపడింది. గదిలో మళ్ళీ వెలుతురు --బహుతొ దీపం బెలుగుతున్నపవుడు కం ఎక్కున 'వెలుగుగాటింది.

చామన్‌కీరుళొ త్త వొక్కా తొడిగారు. సన్నటిదుప్పటి కప్పారు. గాఢని్నిద పట్టింది.

తలుఫవు నెమ్మదిగా "తెరుచుకోవడం, లూస్యా బొటన వేళ్ళమిద లోపలికి రావడం అతినికి తెలియదు. వెన్నెలలో గది అతి విశాలంగా ఉన్నట్లనిపించింది. ఆ పిల్లవాడు పక్క-తల వేపుకు వెళ్ళి గుమ్మం మొహంగా తిరిగి, భయంకరమయిన అడక ల్తెర--- పళ్ళు కనిపిస్తున్నాయి. చేతిలో క త్సి__నేలమోాద "ెటాడు.

జాకి ల

“యిక యెవరూ లేవరులేి అన్నాడు ల్యోపా వెళుతూ

'వెసతూ, 276

శ0 రహ స్య "పేటిక

అ ఉదయం వాతొవరణం చలిచలిగా ఉంది. కీవ్‌లో "స్టెపెంబకు చజెిలలో యిలా ఉడడం అపూర్వం. పట్టణమంతా సాధారణంగా పసుపు ఎకువు కలిసిన రంగుతో అలరారుతుంది. మందహొడిగా, వర్ష ౦గా ఉన్న అ ఉదయాన అసాధారణమయిన నంఘుటన ఒకటి జరిగింది '

సోఫా చర్చిముందు చౌకులో బోగ్గాన్‌ఖ్మలన్‌ ట్స్‌. స్మారక చిహ్నం పాదపులో గ స్తీ పోలీసులకు చిన్న కొయ్యపెట్టి దొరికింది. ఆ పెప్టెమోద పెద్ద పెద్ద అకరాలలో ఈ కింది మాటలు వ్రాసి ఉన్నాయి.

కీవ్‌ మండల పోలీసుశాఖ

చీఫ్‌ సూవరించెండెంటు నోవిట్స్క్హ్‌

రవాన్యం.

రహశ్యం అనేమాట కింద శెంకు నల్లటి గీతలు 1

సార్టంటు తడబకుతూ ఈమాటలు చదివిన మకతణంలో పోలీసులు అదిరిపోయి. వెనకంజ వేసారు. అపెక్షై పోలీసుశాఖవారికి,. అందులోనూ ఆ శాఖాధికారికి పంపబడిందంశు, అందులో బాంబో, తుపాకి మందుగొట్టమో ఉండి ఉంటుంది. కిందటి సంవత్సరం ఒక మాటు ఇలాగే అరాచక వాదులు ఏధిళో పెస్సై ఒకటి విడిచి పెట్టి వెళ్ళారు. చానికిళొట్టిన మేకులు ఊడగొట్టడం మొదలు పెట్టీ పెట్టగానే “పీలివోయింది.

ఒక పోలీసును అపెక్టై. జాగ్రతగా భూస్తుండమని చెప్పి ఠాణాకు ఉకుక్కుంటూ వెళ్ళాడు. వీధిమూలలో ఒక అందమయిన స్త్రీ ఒక విల్లవాడి చేయి పట్టుకుని తీసుకు వస్తూ ఎదురుపడింది.

270

సార్టంటు ఆమె పక్కగా పరుగెత్తుకుంటూ 'వెళుతూంకు చూసి పక్కున నవ్వింది. ఆనవ్వుకు అతను నిలబడిపోయాడు. గౌరవంగల | ఉదయం ఆరుగంటలకు చౌకులో నడుస్తూండడం అతనికి అనుమవూనం "వేసింది. ఆమెను ఠాణాకు రమ్మని అనే హక్కు. అతనికీ ఉంది. కాని ఛ్యాసంతా ఆపెళ్టైమోద ఉండి ఆమెజోలికి పోలేదు. లూస్యా ఇంకా కొంచెంసేపు అక్క-జే నిలబడింది. ఆవోలీసు అపెళ్లైను విడిచిపెట్టి కదిలేధోరణి కనిపించక పోయీనకికి ల్యోపాను ఎత్తుకుని బోగ్గాన్‌ ఖ్మాలిన్‌టిస్కీ (వతిమ చేతితో మాపిస్తూ,

*ఆ్రక్సనో, పోలిష్‌ సేనాని, చూడు” అంది.

ఆ తరవాత చర్చినిచుట్టి బిమప్పు ఇంటినిడాటి అతల్లీ బిడ్డలు “వెళ్ళిపోయారు.

పెళ్లై కనిపించిన విషయం అన్ని పోలీసు శాణాలకు బలిఫోను జరా కెలియపరిచామ. పోలీసు కమిషనరు ఆజ్నపకారం ఆ చౌకును టీసులు చుట్టి వేసారు. జాంబు పక్కగా ఏ బే వెళ్ళినా చీలిపోయే (వమాదం ఉంది. ఇటువంటి పరిస్థితిలో ఎంత కొద్దిమంది అక్క-డ ఉంటే అంత మంచిది.

ఆ విధంగా పోలీసులు చుట్టుముట్టిన చౌకులో పోలీసులు, అధికా రులుకాక శతఘ్నపవీణుడు ఒకడు ఉన్నాడు, మైనిక (ప్రధాన కార్యా లతయం వారు పోలీసు కమిమనరు కోరిక పైన అతనిని పంపారు. అతను గాక మండలశాఖనుంచి ముగ్గుకు పెద్ద అధికారులు, అసిస్టెంటు ప సే 1పాసిక్యూటకు, మేయరు, (ప్రధమ సమాఖ్యకు చెందిన ఒక వ గృకుడు ఉన్నారు. ఆ వర్తకునికి పెద్ద గడ్డం, ఫపుక్షైడు పెముడు. పంచదార మీల్లుకు అతను యజమాని. ఆ ప్యక్టై సంగతి వినిన వెనువెంటనే అనేక బహుమతులుపొందిన పంెవు గ్యురంమోిద జాడుతీస్తూనచ్చాడు. ఇక “మేయరుకు ఇలాంటి విచిత్ర సంఘటనలంక1కే ఇష్టం. ఎక్కడయిన అగ్నిపమాదం జరిగిందంటే తప్పకుండా హోజరయేవాడు-. అగ్నిపమా చదవు హెచ్చరిక వినిపిస్తే ఎంతపొద్దుపోయినా నలే లేపవలసిందని నెక ర్లు ఆజ్ఞాపించాడు. అ అజ్ఞ్మపకారం ఈతడవకూడా ేవీవేసారు "పేలుడు అగ్నప్రమాదంకన్న ఎక్కువ అలజడి కలిగించే నిషయం!

280

ఎందుకయినా మంచిదని అగ్నిమాపక దళాన్ని కూడా వలొ వీంచాకు. ఆ దళంవారు (ప్రభుత్వ కార్యాలయం దగ్గర సిద్ధంగా నిల బడ్డారు. అ స్మారక చిహ్నానికి ఖొద్ది దూరంలోని చర్చి మూలలో వివిధ శాఖాధికారులు గుమిగూడారు. అక్కడనుంచి చూస్తే అ _పమాదకరమయిన పెళ్టై ఇనప తీగకోరడి పక్కన తెల్లటి మచ్చలా కనిపించింది.

• యింతకంకు మంచిచోటు దొరకలేదు కాబోలు!”” అన్నాడు 'మేమరు నిందిస్తున్నటు తల అడిస్తూ. శతఘ్న్న (పవీణుకు ఇద్దరు సైనికులతో స్మారక చిహ్నంవైవుకి అంగలు వేసుకుంటూ వెళ్ళు తూంళే మేయకు దృష్టి వారిని అనుసరించింది. ఆ శతఘ్ని (పవీణుడు మామూలు దుస్తులతొ రొమ్ము ఫిరుచుకుంటూ నడివాడు గాని అడుగులు తడబడ్డాయి. *““యింతకంకై మంచిచోటు దొరకదు £ యిక్కడ కచైేర్సీ మఠం, చర్చి, ఒకశేమిటి, అశేకం వున్నాయి చీలితే వదిెహేను చర్చీల శిఖరాలు యుగిరి చక్కా పోతాయి”

*ీచీలదు” అన్నాడు పోలీసుశాఖ కమివమనరు.

“కతఘ్న్‌ శాఖ ఆ విషయం చూస్తుంది. శా శ్ర్రీయపద్దతులు వుపయోగించి దానిని [ప్రమాదశరం శాకుండా (ప్రవీణుడు చేస్తాడు. కాల్చులు కూడా జరగవు. కని పెట్టిమూడుం

శతఘ్న్‌ అధికారి ఆ పెళ్తైనూదకు వంగాడు. చేతిలో. తళతళా మెరిసే సాధనాలెన్నో ఉన్నాయి. సైనికులు. అతని పక్కన

“సెనికులకు మహో ధైర్యం 1 అని అసిస్టెంటు వన్సిక్‌ ప్రాసి క్యూటరు తియతియ్యగా పాడాడు,

• ఆద్రన్లోో సిగరెట్టు వెలిగిస్తున్నాడు” అన్నాడు. ఒక పోలీసు అధికారి ఉత్సాహంతో “సిగళెట్టు వెలిగిస్తున్నాడు, చూడండి. అంశ (వనూదం లేదన్నమాట 13 అన్నాడు.

ఆ శతఘ్న అధికారి నిలబడి అగ్నిఫుల్ల వెలిగించాడు. ఒక నిమిమ౦ తరవాత సిగరెట్టుపొగ వదిలాడు. సైనికుల (ప్రవ్నర్ధన శ్రె్య్యం

ల

గొలిచేదిగా ఉంది. 'పెళ్సైను తలకిందులచేసి దానిమాద అనాదరంగా చేళులు పెటాకు.

“తప్పడు 'పాచ్చరిశ” అని ఆశాభంగం పొందిన అధికారులు శతఘ్ని అధికారి దగ్గరకు గుంపుగా చేశారు. వారు ఆ అధికార దగ్గ రకు వెళ్ళేసరికి అతను 'పెక్టైను నిర్ణ త్యుంగా ఒక తన్ను తన్నాడు.

“మశేం (ప్రమాదం లేదు. సీసఫుముక్క_లు తప్పితే యేమిలేవు. బల్లెఫుదళ నాయకుడుకూడా యివి నీనఫుముక్క-లే అని హామి యిస్తున్నాడు” ॥|

హెనికులలో ఒకడు. అరచేతిని టోపీమిదికి పోనిచ్చి సాల్య్యూట్‌ చేసి,

“అవును, సార్‌. నేను పూర్వం మైవులు తయారుచేసేవాడిని, యిది నీనవ్రుము క్క, నం బేవాంలేదు” అన్నాడు.

“అతరాలు అరిగిపోయి సంగా కనిపించడంలేదు. యిది శౌవ కొ లలో యీ అతరం€౫

“దీనంతటి వెనకాలా యేదో తమాషా వుంది” అన్నాడు వోలీసు ఇనస్పెక్టరు ఆలోచనాపూర్వకంగా. చేతినో వాటిని అటూ ఇటూ తిప్పుతూ, *జూగర్హగా మూసారా ? యీ సీనవుముక్క_ దేన్ని కవ్చివుచ్చడానికో 1౫

“పెళ్లును కదలించి చూసాం, యిన స్పెక్టర్‌ 19 అంటూ శత్రఘ్ని అధికారి అతనిని శాంతపరిచాడు. యిందులో నీనఫ్రముక్కలు తప్పితే మేంలేవు పైన యీ ఉత్తరం వుంది”

ఇన స్పెక్టరు జ్యాగతగా అ్యకవరును తీసుకొని చికునామా చూసొడు. చీఫ్‌ సూపరింళుంజెంటు నొవిట్స్కీ

కీవ్‌ మండల పోలీసుశాఖ

రవాన్యం.

• చ్పీలివోయీబేమి యిందులోలేదని నీకు నమ్మక మేనా గ యిటువంటిని అనేకం జరిగాయి. తపాలాలో పంవివవికూడ పేలాయి"

శతఘ్న అధికారి ఆ కవరును వేళ్ళతో దులిపాడు,

“పరీతు చేశాను. యిందులో పేలిపోయే వేమిోలేవు. యింకా అనుపమూనంగావుం పే యీకవరు చించడానికి అనుమతి యిచ్చిమూడుంొ

282

జవాబుకోసం ఆగకుండా కవరుచించి అండులోనుంచి నాలుగు మడతలు పెట్టిన పసువుపచ్చని శాగితం బయటకు తీశాడుం

“అచ్చుకాగితమా ?”

ఇన స్పెక్టరు మొఖం ముడుచుకుని కాగితం మడత విప్పాడు.

రవ్యన్‌ సోమల్‌ డెమా(శెటిక లేబరు పార్టీ

కీన్‌ కమిటీనుంచి.

"మేయరు దృష్టిని మరలించుకున్నాడు. తక్కినవారి మొహాలు మండిపోయాయి*. వారికి మూడు వారాలకితం జరిగిన ఒక చెడ్డ సంగతి జ్ఞాపకం వచ్చింది. అగస్టు 18వ తేదీన ఒక డైలునుంచి పదకొండుమంది రాజకీయ ఖైదీలు తప్పించుకున్నారు. వారిలో ఒకడు శీను కొద్ది దూరంలో పట్టుపడ్డాడు. అతను నరోడ్నికు. తక్కి.నవారు మాయమయిపోయారు. ఆచూకీ కూడా తెలియదు. ఆ పదిమందీ జోవల్‌ డెనూ! కొట్టు? ఇస్కా-ను బలపరిచేవారు.

రాజకీయ ఖైదీలు పరారీ కావడం మూలంగా పోలీసు కాఖ ఇాఖంతా కుమిలిపోయింది. జారు కుమిలిపోయాడు. ఈ అతిరవాస్య నంఘటన బయటికి పొక్కి. తే [ప్రపంచం ఆశ్చర్యంతో ముక్కు-మిోద -వేలు వేసుకునేది. .

“పరారీనిగురించేనా 1)” అని అసిస్టెంటు పబ్లిక్‌. (ప్రాసిక్యూటరు చిన్న ఫుచ్చుకుని అడిగాడు. “మళ్ళీ ! యింతవరకు రెండు (ప్రకటనలు వెలువడ్డాయి...

“యింకా యిరవయి నెండు వెలువడతాయి” అన్నాడు ఇనస్పె న్టు పరివిసపూర్యక్షంగా, శావేషంతో కూడిన నంతోవమంతో.

ఆ జైలు శీయ*శాఖామంతి అధికారంకింద లేదు. న్యాయ శాఖామంతి అధికారంకింద ఉంది., ఒక శాఖలో పొరబాటు బర్‌గితే ఇంకో శాఖవాళ్ళు సంతోమించేవాళ్ళ్‌. శాజకీయ ఫై దీలు తప్పించు కోవడంవల్ల "జీశమంతటా ఆశాఖ అిపదిష్ట పాలయింది. ఒకరికి రలవం వులు జరిగితే అఆండోవారు ఎందుకు సంతోమీంచకూడదు ౪. ఎందుకు వెక్కి ర0చకూడదు!. ఇంటే కాకుండా ఈ వ్యవవోరంలో పోలీసు శాఖకు లత రూబుళ్ళు వ్యయమయింది. గొడవ పెట్టడానికి ఇదిచాలు.

208

జనర్కే న్లాడిమియర్‌ జూర్జియెవిచ్‌ ! అందులో యీవిం (వాసి వుందో చదవండి.

“యూ గొడవంతా యెందుకో అగ్షంకావడం లేదు. మంతిగారి నీవా రజతోత్సవ సందర్భంలో అభినందిస్తో+ ాసిందిలాగావుంది.”

“అలా అనకు 1” అన్నాడు 'మేయక హుందాతనాన్ని అవ తలకి నెట్టి మోాకాలిమోద చరుచుకుంటూ.

“అబ్బే! అదయివుండదు, మంతిగారు య౫వాళ రజితోత్సవం వేసుకుంటున్నా రనుకో ల్‌

*“ అభినందనాలా ?) అసిస్టెంటు ప బ్‌ _పాసిక్య్యూటను దీర్హాలు తీస్తూ అన్నాడు. ముందుకు చత్వారవు కళ్ళతో ఇన స్పెక్టరు చేతిలోని శాగతం చూసాడు. “బలే! ఆసాంతం చదవనా ?”

“బిగ్గరగా చదువు” అని మేయరు "వేడుకుని చెవుడు మూలంగా బాగా వినిపించడానికి చెవులలో "పెట్టుకున్న యంత్రం చేతితో ఊపాడు. “అంతా 'స్నేహేతులమేగా 00

శతఘ్న్‌ అధికారి కోపంతో సెనికులను వెళ్ళిపొమ్మని చేయి ఊపాడు వాళ్ళు గ్మిరున 'వెనుకకు తిరిగి మడమలు టకటకలాడించి అగ్నిమాపక యంతశాల 'వేవుకు వెళ్ళిపోయారు. అసిస్టెంటు పబ్లిక్‌ ప్రాసిక్యూటరు ఉత్తరం చదువుతున్నాడు. చదువుతున్న కొద్దీ అతని స్వరంలో శా వేవం పెరిగింది.

చీఫ్‌ నూపరింకెండెంటు నొవట్స్క్‌_గారికి-

25 సంవత్సరాలనుంచీ మిరు కీర్తివంతంగా నిర్వహించిన పద నికి రాజీనామా యివ్వాలని తలపోస్తున్నట్లు తెలుసోంది ఇందుకు మేము ఇవాలాచాలా విచారిస్తున్నా౦. ౪ ఎక

• సింగినాదం జీలకర! స్పష్టంగా కనివిసోందిగా!”” అని ఇన "స్పెక్టరు అరిచి అసిస్టెంటు పబ్లిక్‌ (పాసిక్యూటరు వేతిలోనుంవి ఆ శాగితం లాగి వేయాలని యత్నించాడు.

“చదవడం వృధా కాలయాపన!”

“*“వాతమాటేగా!” అంటూ అస్మిసెంటు పబ్లిక్‌ (పాసికళ్యూటప ఇకీలించాడు. సంతోషాన్ని దాచుకోవాలని చూడలేదు. యీ “కాల

28ిశ్త

యాపని గురించి గొగోల్‌ యుక్కడో[(వాసాడు. చదివాం. మికు అడ్డం "రాకుండా వ్రుంశుచాలుూ

స్వరంస్థాయి (క్రమేపీ ాచ్చిస్తూ చదవడం కొనసాగించాడు.

*, *-.అమూయకులు వేలకువేల మందిని అరెస్టు చేస్తూనే మిరు సానుభూతితో మమ్మల్ని, అంచే సోమల్‌ డెమూ(క్రాటిక్‌ పార్టీ సభ్యుల్ని "తాకకుండా “'దయతలచారుి. మూ కొత్త అచ్చు అభీసు నాలుగు నంవత్సరాలనుంచి పనిచేస్తోంది. "వేయి యిళ్ళకి తక్కువకాకుండా సోడా చేసారు. కాని అచ్చు అఫీసు యెక్కడ "లేదో యొక్కడ వుండదో అఆ యిళ్ళు మిరు సోదా చేసారు. శాంత మనస్కు_లు మిమ్మల్ని భయంకరంగా చ్చితిన్తూ, బ్వేమంలో మాట్లాడ

“కమించండి” అన్నాడు ఇన స్పెక్టరు కోవంతో. దృఢనిశ్చ యంతో కాగితాన్ని చేతితో మూసివేసాడు. “దీనిని బహిరంగపరచ డానికి వీల్లేదు. న్యాయచట్టానికి (ప్రతినిధులయిన మిరు యీసంగతి గుర్తించి గ్యాపకం పెట్టుకోవాలి. యిలా యివ్వండి”

ఆకాగితం ఇన స్పెక్షరు వేతికి వచ్చింది. మడత పెట్టాడు. చిరచిర మాయమయింది. కాని ఆతశణంలోనీ అతని మొఖం కోపంతో ముడుచుకుంది. సరిగ్గా అలాంటి కాగితమే ఒక సబ్‌ ఇనస్పెక్టరు చేతిలో కనిపించింది.

“అదెక్కడ దొరికింది ?*” అని అడిగాడు బొంగుకునొంతుతో. సబ్‌ ఇన స్పెక్టరు అవరాధిలా దృష్టి మరల్చుకుని

“పట్టణమంతటా అంటించారు. వాటన్నిటినీ యీపాటికి చించేసా రనే అనుకుంటున్నాను.”

*నాక్టుతెలుసూ” అంటూ దీర్తాలు తీసాడు ఇన స్పెక్టరు, “మీవాళ్ళు యొలావాటిని చించుతారో నాకు తెలుసు. ఒకటి కని పిస్తే కనిపించకుండా పదివుంటాయి

నిజం! ఇక్కడకూడా, చౌకుకు కొద్ది అడుగులదూరంలోని చర్చి అవరణలో, మఠంగోడమిద, డెసిటనాయా. వీధిలో రవాస్య (వకటనలు అచ్చు వేసి అతికించాన. కార్మికులు, వీధిన ర్తకులు లాంటి

285

ఆలగాజనం పనికి వళతూ అఆ ప్రకటనపతా్రాల _ చుట్టూ చం నవ్వుతున్నారు.

“మళ్ళీ మౌ కాళ్ళమిోద నిలదొక్కుకుని, బలపడి, మా శాగ్యకలాపం (ప్రస్తుత స్థితికి విస్త రించుకోవడానికి నహాయ పడ్డారు, మిరు మాకు చేసిన వుపకారానికి యెంతో కృతజ్ఞలం. మ్‌ క్జావ కార్ధం మా అచ్చుఆఫీసులో అరిగిపోయిన. పాత సీసఫ్టు అచ్చు ముక్క_ఒలు పంవుతున్నాంో, ,.

“అవును, నిజం!” అన్నాడొక పాఠకుడు.

“యీ పత్యాలు కొత్తమైపుతో అచ్చు. వేసారు. కనివిస్తూనే .వుందిల

క6 ష్యతిక చదివావాళి అని ఇంకొక వ్యక్షి అడిగాడు. “యివాళ నోవట్స్కీ రజతోత్సవం! సమయానికి అభినందనాలు అందాయి

“బహుమానం కూడా పంపారు. పెళ్తుబాగా బరువుగా వున్న టుంది”

ల

“యేం లాభం? దానిని అయన కంటపడనీయకి. అన్నా ఊొక వీధి వర్తకుడు. యిటునంటి తోజున మర్మతిగారికి బాధ కలిగించరు.

మంతిగారికి ఎలాంటి బాధా కలిగించకుండా తీసుకోవలసిన జ్మాగతలన్నీ తీసుకున్నారు. నోవిట్స్క్‌, ఆయన భార్యా ఇంక లేచి బయటికి రాలేదు. వెండి పళ్ళెంలోఉన్న అభినందన తంతులలో ఈ పసువుపచ్చరంగు వటతం దొరకుండా చేసారు. పోలీసుశాఖ వ్యతాలలో చానిని కలిపివేసారు. కాని తపాలా కచేరీలో ఒక పొరపాటు జరిగింది. వార గులాబీలు కప్పిన ఒక శార్డు నీటుగా మడచిన శుల్మిగాం ఫొరాల మధ్యనుంబ కవర్ణ మధ్యనుంచి తొంగిచూసోంది.

నొవిట్పీ మంచి హుషారుగా ఆ అభినందన లేఖల ముందు నిలబడి ముందుగా ఆ అందనుయిన కార్డును వైకిలాగాడు. ఒక్కా

286

యూఫవు ! అతని కనుబొమలు చికాకుతో బాధతో కి లేచాయ్యి కార్థమిాద స్విడ్డర్ల ౦డు తపాలా ముదడంది. ఆ శాడ్డమిద :

“నీ ఛ్రారినుండి తప్పించుకుని మేము సురత్నీతంగా యిక్కడికి చేకుకున్నందుకు "వేడుకగా *అండర్‌ ది గోల్లుస్థార్‌ ” అనే భోజనశాలలో సమౌ వేశమయి యీ వనిమయం మికు తెలియజేయడం ఆవసరమని భావించాం. మేను, ఆ పదళొండుముందిమిా, రష్యాలో పనిచేయడానికి అద్యశన భావిలో నస్తున్నామని “తెలియ జేస్తున్నాంగో

దీన్మికింద లుక్యనోవ్కా- _బెలుగోడమాద వ్‌ వరన్మకమంలో ఏ సంతకాలు ఉన్నా యో ఆ వరస్మకమంలో ఆ సంతకాలు ఉన్నాయి.

లా?

రెండవభాగము

క్షే “గొట్టంబావి" రహదారిచీటి 1990 డిశంబకులో. జారిస్టు పోలీసు శాఖకు స్విడ్డర్ల౦డులోని రష్యన్‌ శాందిశీకులను ఆచ్చగొాళ్లు వజింట్ల దగ్గరనుచి సాంశేతిక భాషలో ఈ [కింది తంతివ్నార్త చేరింది : అత్యధిక ఆధిశారాలతో బామన్‌ మాస్కో బయలు బేరాడు. విశ్హైలం జెమ్స్‌, ఇన్‌ "పేరుతో జర్మన్‌ రవాదారి చీటి "నేల ఉమ్ములతో * బూట్ల అట్టలనుంచి కారిన మంచునీటితో నిండిపోయింది. గోడలు ఎత్తు తక్కువ; భయంకరంగా ఉన్నాయి. లోకప్పు బీటులువారి వెలవెల బోతోంది. కటకటాలకు వార్నీసు పూసి ఎంతోకాలమయింది. విరిగిపోయి, మరమ్మతుచేసివా లాభంలేని స్టికి వచ్చాయి. సుంక శాఖాధికారులు సుముఖంగా లేరు అన్ని హోచాల పోలీను అధికారులు నోడల వకను గుమ్మూలలో, మూలల నిల బడ్డార. రవ్యన్‌ స్మామాజ్య సరిహద్దులోని ఈ నై ల్వే స్టేషనులో అడుగుపెట్టిన ప్రతివాడూ తనను అరెస్టు చేస్తాకేమోనని అనుమానించే టట్టుంది? ఈ వోలీసు దళం. వి బేశీయులకు ఈభావం అనుభూతిలోకి రాదు. సుంకశాఖాధి శారులు తను తలబిరసుతనాన్ని రష్యున్‌ (వ్రజలమిద చూపేవారు ఇంగ్నీషువారికి జర్మన్లకి వంగి వంగి సలాములు చేసేవారు రహదారిచీట్లు తిరిగి వుచ్చుకోవడంకోనం కటకటాలదగ్గర నిరీ &ంచేవారిలో ఎవరు (ప్రియతమ మాతృబేశానికి తిరిగివస్తున్న రన్య నులో, ఎవరు రష్యా సందర్శించడానికి వచ్చిన విజేశీయులో ఇశ్పే పోల్చవచ్చును.. విదేశీయుల వైఖరి గర్వంతో, స్వేచ్ళతో కూడి ఉంటుంది 200

ఒక పోలీసు అధికారి పరీసీంచిన రవాడారి చీట్లకట్ట చేతులో ెట్టుకుని జననమూహోన్ని ఎగా దిగా చూసి చేతిలోని రహదారిచీటొ మిద కు చదివేసంకి రహ్యన్లకిః విటేశీయులకు కూడా అశ స్సర్యం: "వేసింది

“మిస్టర్‌ అర్ధర్‌' = విలెలంనా -- మేరియా - జ్‌గ్గర్‌. 09

రవాడారిచీటికి సంబంధించిన గొడవ వదో ఉంళశునే ఇలా అవ్య క్రిని పిలుస్తారు. స్టేషనులో చేరిన జనం గునగునలాడుకుని చుట్టూ చూసారు.

ఒక విచేశీయుడు, గుషడటి. బుజాలు, కారురంగు జుట్టు - చుట్టను నోటిలో ఎడమవైపునుంచి. కుడివైపుకు మెల్లిగా జరుపుకుని “యేమిటి ?” ఆని అడిగాడు జర్మన్‌ భావలో.

పోలీసు అెల్లటి చేతిశొడుగులు పెట్టుకున్న చేతితో టోపీశాకి,

“మిస్టర్‌ జీగ్గర్‌, దయయుంచి నావెంటరాండి” అన్నాడు.

అఆ పోలీసు మూసాల కొనలు సూదులలాగా ఉన్నాయి మందహానం వేసాడు, మందహానం చేయడం శుభసూచకం గాదు. ఈ విషయం అఆ పోలీసు డాచిపెట్టలేదు. జర్‌ చుట్లూ మూగిన జనం దూరంగా తప్పుకున్నారు. ఒకవ్యక్షి + బహుశా అవాయకుడయి ఉంటాడు, అందరి మనసులలోను ఆ రాడుతున్న భావాన్ని మాటల్లో

“యిక ఫయిసనలాయే” అని ఆరెచాడు.

ఇంకోవోలీసు జీగ్గర్‌ లోపలికి వెళ్ళడానికి కటకటాలు తెరిచాడు

ఆ జర్మన్‌, గుష్పుగుష్పున చుట్టుపాగ వదులుతూ. నిశ్చింతగా లోపలికి వెళ్ళాడు. వెంటనే ఊదా యాూనిఫారాలు వేసుకున్న ఇంకో ఇద్దరు అతని వెనక (ప్రత్యతుమయార. ఒక పోలీసు సైగ వేసినమాదటు ఒక కూలి బరువయిన సూటుకేసు తీసుకుని వారి వెంట బయలు: "జీరాడు. సుంకశాలలో చానిని తనిఖచేసి పంపారు.

స్టేమనులో మూగిన జనసందోహం శాంతంగా ఈ *ఊగేగింపవు” తిలకించారు. బామన్‌ కళ్ళుకూడా మాయమవుతున్న తన కామేడ్‌ను అనుసరిస్తూ నిశ్చలత ఆాల్చాయి.

201

అతను, లెన్‌గ్నిక్‌ జెనీవానుంచి బయలు దేశేటవుడు తీసుకో వలసిన జ్యాగతలన్నీ తీసుకున్నారు. లెన్‌గ్నిక్‌ శేర్యద కమిటీ సభ్యుడు. ఖృస్కాను బలపరిచేవారిల్లో మొదటివాడు. 1890 నుంచి కార్మికొద్య మంలో పనిచేస్తున్నాడు. రవాన్య కార్యకలాపాలలో మంచి _పప్‌ణుడు.

జామన్‌కి అతని రవాడారి చీటి ఇంకా తిరిగి ఈయలేదు. చక వీలనగా'నే పరిస్థితి వమిటో తేలిఫోతుంది.

"లెన్‌న్నిక్‌ అతని వెంట వెళ్ళినవారు సరివాద్దు రతణ కార్యా లయంలో ,ప్రవేశించేసరికి అందులో నందులేకుండాఉంది. ఒక వ్య కిని నిలవరించారనే సంగతి ఇస్సై పాకిపోయి బేమో, వివిధ ఉద్యోగులు అక్కడ మూగాప- ఏదయినా దురదృష్టనంఘుటన అంళే వీరు చెవులు శోసుళొంటారు. "తెల్ల బడుతున్న వ్మరజుట్లు అంటకల్తెర వేయించుకున్న ఒక ఫోలీసు ఇన స్పెక్టరుు వయసు ఎంత్‌ చెప్పడం కష్టం, అచ్చుఫారం మోద ఈకింది మూటలు (వాయడం (పారంభించాడు.

“రవాస్య పోలీసు శాఖకు చెందిన నేను, ,.....

(వాతబల్లను చేరుకున్న "లకగ్నిక్‌ గుట్టు ప్షేయడానికశా అన్నట్లు కళ్ళు కుదించాడు. అ తరవాత తిరస్కార సూచకంగా వె "పెదవిచివర వైశెగళేసాడు.

గ్‌ అనుకున్న శ్లే అయింది. యీతనేనా అర్థర్‌ ! యింటి "పేలీమన్నారు రం

చుట్టూ మూగిన జనంశేసి, ఇనస్పెక్టరుశేసి చూసి లెన్‌గ్నిళ్‌ చుట్ట నోటిలోనుంచి తీయకుండానే,

“నా పేరా ? అందులో శరాసేన్టందిగా 1” ఇని జర్శన్‌ భాషలో బొబ్బరించి గడ్డంతో రవాజారి చీటిని భూవించాడు. అ రవాడారి చీటీని లెన్‌గ్నిక్‌ను తీసుకుని వచ్చిన పోలీసులు ఇన స్పెక్టరు

॥ ముందుపెట్టారు. "లెన్‌, గ్నిక్‌ మాటలకు చూపరులు ఒకరి మొహాలు ఒకరు చూసుకున్నారు. బవేరియా ఉచ్చారణతో, రమ్యన్‌ అధికారు లను వి బేశీయులు సామాన్యంగా సంబోధించే నిర్ల త్యుంతో, 'లెనగ్నిక్‌ నిజంగా బర్భున్‌ లాగానే మాట్లాడాడు. కొంపదీసి అతడు నిజంగా పౌరుడు కాదుగడా

202

ఇనస్పెక్ట్సీ ఈ మొవహాం వాడిపోయింది. అతని మనసులోనూ ఈ భావమే _పవేశించింది. పోలీసు శాఖనుంచి వచ్చిన హెచ్చరిక రంతిలో రు జెంఫెగ్‌ అని ఉంది. కాని ఆ పేరుగల రహదారి చీటీ లేదు. జీగ్గర్‌ అనే కుతో రవాడచారి చీటి ఉంది. సాంశేతిక భామలో ఇచ్చే తంతిలో తప్పు దొర్లడం అనంభవం కాదు. అలా అనుకున్నా, జెంఫెగ్‌, జీగ్గర్‌- ఈ లెండు మాటలకు ఎక్కువ సామ్యం "లేదు. మొదటి పేరులో కూడా లేడా ఉంది. జెంఫెగ్‌ మొదటివీకు విళ్ళైలం-. కాని ఇతని పేరు ఆర్థర్‌ - విళ్మైలం జర్మనలాగా నే కనిపి అఆ ఇన స్పెక్టరు నూదిలాంటి చూపవు 'లెన్‌గ్నిక్‌ శరీరంలో కీ ఈొలుచుకుపోతున్నట్లు అనిపించింది. "లెనగ్నిక్‌ నటిస్తున్నాడ నే నిర్ధా రణకు వచ్చాడు. బిగ్గరగా, “రవ్యన్‌ భాషలో వివరంగా ఇెప్పండి” అనేసరికి అతనిమెడ ఇకా శామరంగు తాల్చింది. + ఆతరవాత జరిగిం జేదో వోలీసు అచేశాలలో గాని రవాస్య పోలీసు కాగికాలలో గాని లేదు. ఆ బవేరియన్‌ నోటిలోనుంచి చుట్ట తీసి, కనుబొమలు వైశెత్తి ఎవరో ఒకలిని ఉ ధైశించినట్టు కాకుండా స్పష్టంగా, “యేమిటి ఏడి వుద్దేశం?” అని మళ్ళీ జర్మన్‌ భాషలోనే అడిగాడు- అంతటితో ఊరుకోక ఇంవోమాట - మనసు నొప్పించేమాట అన్నాడు. జర్శ సైన్‌ భామ "తెలియనివారికి కూడా ఇళ్లు అర్ధమయి పోయింది. ఆతరవాత చేయిచాపి మెదలకుండా వ్యాతబల్గమాద రహ ఉజారెచీటి తీసుకున్నాడు. “దుబాసీ?” ఆని ఇన స్పెక్టపు బొంగురు గొంతుతో అరిచాడు. “యెొక్కడచచ్చాడు?: “యిన స్పెక్టర్‌ 1 అయిదు నిమిషాలలో నైలు బయలు చేకుతుంది” అని చెప్పాడు సీనియరు కండక్సరు అనుమానిస్తూ. ఇన స్పెక్టరు (వాతజల్లమిది రహదారిచీట్ల బొత్మివంక "లేరపార జూచాడు. వాటిని పరిశీలించాలి. ఒక పోలీసు సాన్టెంటును రమ్మని త్‌ 293

సెగచేసి త్వరత్వరగా రవాదారీ చీట్లు ఒజొక్కటీ తిరగ వేసి ఆ సార్టుబు అరచేతిలో పెట్టాడు

జర్‌ వెనుదిరిగి వెళ్ళబోయాడు. కాని అతని 'వెనకడన్న పోలీసు డారి అటకాయింవాడు. ఆకుపచ్చ అంచు నల్లకుడితినీ తొడి గిన సుంకశాఖాధికారి ఒకడు వచ్చీరానీ జర్భ్శన్‌ భామలో, అర్ధమయే టట్టు లాంఛనంగా ఎంత కార్యక్రమం ముగిసేవరకూ 'వెళ్ళడానిక్రి ఏలు లేదని వివరించి చెప్పాడు. సరిగా ఆ సమయానికి దుబానీ చక్కా నచ్చాడు.

అ దుబాసీ బక్క పల్చని మనిషి. తికుగుకుకళ్ళు. జర న్‌ గబ గబా వమాట్లాడగలడు, డాబుగా ఉచ్చరించగలడు.

ఇన స్పెక్టరుకు హుసామ ఎక్కి-౦ది. వశ్నలు _(పారంభమయాయి.

“ఆయన అంటున్నారు” అన్నాడు దుబానీ. “నారెమ్‌బప్టలో వుట్టాను, స్తాన్‌ బప్పలో నివానం, యిటీవల మ్యూనిచ్‌. లో వుంటున్నా, వృత్తి నూతులు తవ్వడం, గొట్టంబావులు దించడంలో (వ్రఏణుక్లిల

“నాట్టంబావులు, అందుకే వూస్కో_ వెళుతున్నాను”

*౭్చబ్చుఖో్‌ 139 అంటూ ఇన స్పెక్షరు సంతోషంతో “అప్పుడే అబద్దాలు మొదలుపెట్టాడు. మాస్కోలో కావులు! సళ్ళు కరు వయాయా యీం ? మాస్కో ఫురొాతనమయినదయినా రాజధాని!”

దుబానీ గబగబా మాట్లాడసాగాడు. ఇన స్పెక్టరుకు కలిగిన ఉదేకం అతనికీ అంటుకుంది. జాడతీసేటప్పూడు 'వేటకుక్క మొరిగినట్టు మొరిగాడు. కాసి అజర్మన్‌ జవాచిచ్చేలోఫునే సుంకశాఖాధికారి ఇన "సెకరుమిోదికి వంగి రవాన్నంగా,

్చిక్ట్స్‌ స్ట

“మించు, యిన స్పెక్టర్‌ ! పారబడుతున్నట్టున్నారు. "సియింట్‌ వీటర్సొబర్ష్‌ టంకళాలలో నేను పనిచేసాను. అక్కడకూడా గొట్టం: చావ్రలున్నాయి 99 అన్నాడు

ఇన్‌ స్పెక్టరు విసుగుతో మినం మెలివేసాడు. కాని తయణమే తమాయించుకున్నాడు.

204

“అక్కడ నొటం జావులు దించవచ్చు. కాని యితను దంచడం "లేదు. లేకపోతే వీకకోకీసుకుంటా, ఒక నిమిషంలో. బయటపడుతుంది? అవునవును, మిన్టర్‌ 1” జీగ్గర్‌ శేషి చూసి,

“నీ మైహుమిోాద, నిర్మొహమాటంగా చెపుతున్నా. రమ్య భామ రానట్టు నువ్వెంత నటించినా నే చెప్పేదంతా నీకు చక్కగా అర్ధ మవుతోంది. యిదిగో, మానికి, గొట్టం బావంకే. యేమిటో న్వంత్‌ మాటల్లో "చెప్పమను ?

“రలు బయలు చేరడానికి సిగ్నలు యిన్యాలిొ” అంటూ నీని యరు కండక్టరు "వేకుకున్నాడు. “నాొట్టాలు దింపడంగు50చి మాట్లాడడం ముదలుపెడిలే. . నైలు ఆవివేయాలంటారా€౫

• దాళ్సేష్టు ఆగు!. అని ఇన స్పెక్టరు అతనిని పొమ్మన్నాడు.?? “తొందర పెట్టొద్దు. వనత్వానికి నంబంధించిన విషయాలు యివి. నళే ఆయనే మంటున్నాడు?”

జీగ్గర్‌ వదో ఘాటుగా మౌట్లాడాడు. చాంతో. చుటూ మూగిన జనం ముసిముసి నవ్వులు నవ్వసాగారు. దుబాసీ విడ్డికి లించాడు

“ఊ €- యేమంటున్నాడు. చెప్పు. ” అని తిరిగీ అడిగాడు ఇనస్పెక్టరు కోపంతో.

దువానసీ ఒకత్సణం తటపటాయించాడు.

“నాట్టుచాని అంశ నమిటో జారిస్టు పోలీసు యిన స్పెక్టరుకు "తెలియకపోవడం ఆశ్చర్యంగా వుంది అంటున్నాడు”

“నువ్వు అబద్దాలాడుతున్నావు. అతను యింశేదో అన్నాడు” ఇన్‌ స్పెక్టృగు తల పంక్‌స్తూ మళ్ళీ జీగ్గర్‌ నే నూటిగా,.

“నాకు తెలియకపోతే యెందుకు అకుగుతాను. స్పష్టంగా తెలి సిందా ? నేరు చెప్పుతున్న దేమిటో నాకే తెలియకపోతే నిన్నెలా పరీ &స్తాను. బాధ అనుకోకుండా వివరించి చెప్పు.” అని అడిగాడు.

ఇన స్పెక్టరు చెప్పినది దుబాసీ అనువదించి చెప్పగానే జీగ్గర్‌ బుజాలు ఎగరవేసి విసుగు నొంతుతో మాట్లాడ సాగాడు. దుబాసీ గొంతుకూడా విసి? త్తినట్లుంది.

205

“సరిగా తూచి చెప్పాలంకే నొల్తిడివల్ల నీరుపారే బాని గొట్టం బావి. నేలను తొలుస్తాం. తొలిచే విధానం-చెప్పడం యొలా?,,, యివన్నీ పారి భామీకపడాలు.”

ఆ జర్మన్‌ ఆగకుండా మౌాట్లాడుతూ'నే ఉన్నాడు. సుంక ఇాఖాధికారి తల పంకించి, కుడితినీ సస్పకుని బయటకు వెళ్ళిపోయాడు. సంభాషణలో ఆసక్తి ఆందరికీ నశించిపోయింది. ఇన స్పెక్టమ పొరపాటు పడ్డాడని నృష్టమయింది.

శాని పట్టు విడవలేదు. దర్గాగా దువానీమాటలు వినసాగాడు.

“కన్నం వ్యాసం, విల్టమువ్యానం లోతుమోద, కావలసిన నీటి పరిమాణంమిద అధారపడి వుంటాయి. ఫిల్లరును. ఈ 609

దుభానీ నుదురు తుడుచుకున్నాడు. జర్‌ హాడావిడిపడకుండా సాఫీగా చుట్ట తీసివేసి మాట్లాడుతున్నాడు.

“...నీగున్న పొరలో యిసుక వుంక, రకరకాల వంవుల ద్వారా సీటిని పైకి పంపుతాం.

మునిగిపోయేవాడు గడ్డిపరళను పట్టుకోడానికి చేయి. కదలించి నట్లు ఇనస్పెక్సరు తటాలున చేయి కదిలించి,

“రకరకాల? ఉహు-అంగటితో చాలదు. యేరకం వృపయో ఇస్తారో నిక్కచ్చిగా చెప్పాలి”

వ్‌

దుభానీ చెప్పిన మాటలు వినగానే జీగ్గర్‌ విసుగుతో ఇనస్పె క్టరుశేసి చూసాడు. అతనిచ్చిన జవాబు పాడుగా ఉంది.

“నీటిమట్టం యెక్కువగా వుండి పంపు చేసేటవుడు మెల్లిగా పదు తుంచే లంబాశతం గల మధ్యాద్దామి అయిన ఫొర్మ్కో-రకం వంపు వువయోగిస్తాం. నీటిమట్టం తక్కువగా వుంశు లామట్‌ వొత్తిడి పంవు వుపయోగిస్తాం. యింజనీకు రాకీ కనిపెట్టిన విధానంలో "నేను (ప్రవీణు డిని యీనిధానంలో _ప్రవీణుడయిన యింజనీకు-మెక్నా లజిస్టు సుఖనోవ్‌ యిజనీరింగు అఫీసులో చేరడానికి నూస్తో- వెళుతున్నాను. శాక్టీ యిచ్చిన సిఫార్సు ష్యతం నాగగ్గర వుంది

మునుపటిలాగానే నిర్ల త్యుంగా జ్‌ 5 జేబులోనుంచి మంద పాటి నిగనిగలాజే కవరు తీశాడు. దానిమోద జర్మన్‌ వ్యాపార సంస్థ

206

ముద ఉంది. కాని ఇశస్పెక్ల్షకు అతనిశేసి చూడడం లేదు. ఇంత్‌ వీపటినుంచీ నంభామీంచడం లేనట్టు, ఎదుట జీగ్గర్‌ లేనట్టు ఎవేవో కాగితాలు చూడడంలో నిమన్నడయాడు... సీనియరు కండక్టరు ఈల పెకితీసి అ గదిలోనుంచి తొందర తొందరగా బయటికి వెళ్ళాడు.

ఇక అక్కడ బామన్‌ వైలుబోగీలవెంళకు అటూ ఇటూ పచాన్షుచేస్తూ నికీనీస్తున్నాడు. వ చిక్కూ "పెట్టటుండా అతని రహాడారి' చీటి అతనికి. తిరిగి ఇచ్చి వేసారు. ఆ రవాశారి చీటిమోాద డొల్లనోవ్‌ గ్‌ కోర్టు కాన్సిలకు అని వుంది (ఆ హోజడాయే గారవభావం కలిగిస్తుంది). ఇక ఏసా, దానిమోాద ముద స్పష్టంగాఉంది. దొంగ ఏసా అని వోలీ సులు అనుమానపడడానికి వీలులేదు. అందుకనే ఈ రవాదాా చీటీ మాపించాడు. కాని జెంఫిక్‌ పేరిట రవాడారి చీటీ చూపలేదు. జెనీవా నుంచి బయలుబేరగానే జెంఫెక్‌ రహదారి చీటీలో వదో తపూ దొర్షిందని తెలుసుకున్నాడు. తప్వు చిన్న చేగాని అనుభపంగల సరి వాద్దు కాపలా పోలీసులు దానిని పట్టుకునే _పమాదంజింది.

బామన్‌ నూబటుశేసు వుటి సనూటుశేసు పస్తుకుని ఒక కూలీ

. తొందర తొందరగా అతని పక్కనుంచి వెళ్ళాడు. కొ ల్త చుట్ట కాల్చు

కంటూ (పళాంతంగా జీగ్గర్‌ ---లెన్‌గ్నిక్‌ కూలీ వెనుక తనను, తన 'బేశాన్ని అమితంగా గౌరవించే వి చేశీయునిలాగా తాపీగా హుందాగా నడుస్తూ వస్తున్నాడు. మూడోసారి ఈల వేసినా వాడావిడి పడడంలేదు.

జామన్‌' ఎక్కిన బోగ్‌ పక్క. బోగీలో "లెన్‌గ్నిక్‌. ఎక్కాడు.

"ండు గంటల తరవాతే, ముందుగానే కూడపలుకుకున్న వకా రం, బుజాలమిోడ తువాళ్ళు వేసుకుని, చేతులతో సబ్బు పెళ్తైలు పట్టు కుని మరుగుదొడ్డి అవతల వాను కలుసుకున్నారు. చీకటి పడింది. నడ వలో ఎవరూ "లేకుం మకుగుదొడ్డిళోనూ ఎవరూ లేరు.

యూ వ్యవహారంలో యొంత డాబుచేయవలసి వచ్చిందో, చూడు.” అన్నాడు లెన్‌గ్నిక్‌ నవ్వుతూ. “నొట్టం ఛావులను గురించి చదివి వుండళవోతే, నువు రాశే వాసినట్టు సిఫార్సు శాగితం రాయక వొతే చిక్కుల్లో పడేవాడినే”

ళా 207

ని ఆస సూక్ష్మ జీవులు

నైలు మాస్కో చేకుకోకముందే లెన్‌గ్నిక్‌ దిగి వెళ్ళి బోయాడు. ఉ _త్తరాదికి వెళ్ళాలి. చామన్‌ ఒంటరిగా రాజధానీ నగరం చేరుకున్నాడు.

జెంఫెగ్‌ రహదాంచీటీ చూపించి *“పహోటల్‌పారిన్‌” లో దిగినవుడు వి 'బేశీ రహదారి చీటీవల్ల కలిశేలాభం అలాఉించి, ఎడ తెగని ఆభూకీ ఎవరికీ అందకుండా ఉండజేందుకని రవాడారిచీట్లు మార్చాలనే నియమాన్ని ఛామన్‌ పాటించేవాడు. ఒకేతడవ గనక రెండుమూడు రహాదారి చీట్లు ఉపయోగ్గిస్టే అవన్నీ ఒకని'కే చెందినవని ఎంత నేర్పుగా నిఘావేసినా వెంటనే తెలుసుకోవడం కష్టం.

చిట్టాలో ఎక్కించడానికి రహాదారిచీటీ హోటలులో ఇచ్చిన “రెండోరోజున వదో ఖఇొంప మునిగిందని చామన్‌ పసిగళ్హుసాడు. మగ నౌకరు చూఫవులు, శద్ధగా తల్మతిప్పడం, ఆడనెకరు బెదురుచూవులు, అతని రాకపోకలను హోటలు మానేజరు, బొద్దుపాటి ళూలీ కని పెట్టీ బభూడడం వదో గొడవ ఉన్నదనడానికి నిదర్శనాలు,

వీధులవెంట తిరుగుతూ, దోవలోని ఇండ్లలో (వవేశిస్తూ, ఒక గ్యురవు (టాం బండినుంచి ఇంకోజానిలోకి మారుతూ ఆరోబల్లా గడిపాడు. అతనివెంశు నీడలా పట్టుదలతో బహిరంగంగా. పోలీసులు పడ్డారు. ఈ వ్యవహారాలలో అవుడే అడుగు పెట్టిన థొ _త్తవారు కూడా ఇది ఇళ్లు (గహాస్తారు. కామన్‌ మాస్కో. చేరిన తరవాత పార్టీ తాలూకు వారిని ఎవరినీ కలుసుకోలేదు, పార్టీ వారినే కాదు ఇతర్ణను కూడా కలుసుకో లేదు. అందుచేత ఈ వేట అతనికి మరంత ఆశ్చర్యం కలిగిం చింది. ఇలా తనమిాద నిఘావేయడానికి రహడారిచీటికి నంబంధించిన

2908

దయి ఉంటుందని నిశ్చయించుకున్నాడు. వైలున్టేషనునుంచి తనను ఎవరూ అనునరించలేదని కూడా అతనికి గట్టి నమ్ముకం,

హోటలుకు తిరిగి వెళ్ళేసరికి ఆఫీసులో ఒక పోలీసు ఇన స్పెక్షరు ఉండడం గమనించాడు. తన గదికి వెళ్ళకుండా వామన్‌ మూలీ నాటక శాల టికెట్టు కొనుక్కుని రమ్మని హోటలు వార్కారాను పంపాడుం భోజనం తన గదిలోకి తీసుకురమ్మని చెప్పి ఈలోఫుగా స్వయంగా తీసుకు వెళ్ళగలిగినదంతా జేబుల్లో వాటిల్లో సర్దేసాడు. మొదటి అంకం జరుగుతూండగానే నాటకళాలనుంచి బయలు బేరి ఆనుపాసులు తెలియ కుండాచేసి పదిగంటలకల్లా సోవోల్నిశే. పార్కు. చేరుకున్నాడు. ఈసారి ఎవరూ అతనిని వెంటాడడంలేదు.

హోటలుకు తిరిగి వెళ్ళడమంత తెలివితక్కువ వేళొకటుండదు. ఆక్యాతే. అతనిని అరెస్టుచేయడానికి సన్నాహాలు చేస్తున్నారని 'వలిదీ సూచిస్తోంది. సామానులేకుండా ఇంకో వోటలుకు వెళ్ళి విచేశీ ఏసాతో “వోర్టకొన్సిలము” రవాజారిచీటీ భధూపితే అనుమానం "కీశెత్మించడ మవుతుంది.

జెనీవాలో యిచ్చిన చికునామాలన్నిటినీ జ్జాపకం చేసుఖొని ఆర్బట్‌ వీధిలోని మారుమూల మలువులో ఉన్న ఒక డాక్టరు ఇంటికి వెళ్ళాలని నిశ్చయించుకున్నాడు. మాస్కో. ఇదివరలో భూచాజేమో ఈ మలుఫులన్నీ అతనికి బాగా తెలుసు. ఆ మలువులలో స్వప్నంలా నిశ్శబ్దం 1 గాలికూడా కదలాడదు. ఎవరయిన వెంటటబడితే ఆ నిశ్శబ్దం ఆతనిని తరిమి'వేస్తుందని బామన్‌ విశ్వాసం. ఇదివరలో అఆ మలువు అతనిలో కలిగించిన భావమ్ముద తలచుకుని అ ర్యాతి బన చేయడానికి అదే సురశతీతము, అనుకూలము అయిన స్థలమని నిర్ణయించు

అఆ సంవత్సరం శీతాశాలంలో వీధులలో జననంచారం లేదుః వీధులమధ్య మంచు ఎత్తుగా 'పీకుకుంది. వరిగిపోయిన లాంతరు న్తంభా లకు లాంతప్ష అఆశ్రులేవు. న్తంభాలకు రంగుపూసి ఎన్ని సంవత్సరా లయిందో 1! ఆ యిల్లు కష్టపడక్కరలేకుండానే కనిపించింది. బూడిద రంగుగా ఉంది. ఒఠశు అంతస్తు. కొయ్య సరంచబీ ఉంది. గున్మూనికి

209

ఆడ్డంగా మంచి విలువగల అకువచ్చ గుడ్డ కట్టారు. ధగధగా మెరి సే ల _తృడిళేకుమిోద డాక్టరు పేరు, దానికింద “సూత్ముకివిం శాస్ర్రజ్ఞులు” అని [వాసి ఉంది.

ఇంకా యవ్వనంలో ఉన్నట్లు కనిపించే ఒక శ్రీ తలువు 'శెంచింది. డాక్టరు లోపల వున్నారని చెప్పింది గాని అమె కళ్ళల్లో అపనమ్మకం, (వతికూలభానం ద్యోతక మయాయి. వెనకకు తిరిగి వెళ్ళిపోవడం మంచిదేమో వనిపించింది. ఆ గ్ర పార్టీమనిషి కాదని స్పష్టంగా తెలుస్తోంది. ఇంత పొద్దుపోయి, అర్ధరాతివచ్చి తలువు కొట్టడం ఆమెకు కష్టం వేసింది.

అమె వీలవగానే డాక్టరు బోలులోకి చక్కావచ్చాడు. మంచిగా, ఆకర్ష శీయంగా ఉన్నాడు. బట్టతేల, చుట్టూ మెత్తటి "వెంటుకలు చిందరవందరగా ఉన్నాయి. దట్టమయిన గడ్డం. ఆ గడ్డం అతనిది అవునా కాదా అన్నట్టు చిక్కి.రబీక్కిరిగా ఉంది. బంగారవు కళ్ళద్దాలు. చూవు విశ్వసనీయంగా, చల్లగా ఉంది. అందుకని బామన్‌ సంశేతవు మాట చెప్పలేదు. (ఆడనాకరు ఇంకా అక్కడే ఉండి ప్రతికూలభావంతో చూస్తోండడం ఇంకో కారణం). డాక్టరు వెచ్చటి చేతిని పట్టుకుని ఊపి, * యెటు ?” అని అడిగాడు. దాసి మిద డాక్టరు నంతోవంతో తనలోతాను నవ్వుకుని

“యిక్క-డి క” అంటూ ఒక గది తలువు లెరిచాడు.

అ ద్వారంగుండా ఘాటుగా జంతుమదవానన కొట్టింది. భీతా శాలంలో గాలి ఎక్కువగారాని బోనులలో జంతువులను బంధించి నప్పటి జంతు _ప్రదర్శనశాలలాగాఉంది అగది.

ఇక్కడా బోనులు, చిన్నవీ "పెద్దవీ ; ఒంటరిగా కొన్ని నరసగా కొన్ని, గోడకు అనుకుని కొన్ని, గది మధ్యగా కొన్నిఉన్నాయి వాటిలో చెవుల పిల్లులు, నీమ పందికళొక్కులు, పావురాలు, క్ట చుంచులు, సున్నితమయిన త్‌ో శలున్న "తెల్ల ఎలుకలు (లుక్యనో వా టైలా లోని గోధుమరంగు ఎలుకల వంటివి కావు) కనిపించాయి.

“వీటిని పెంచుతున్నా వెందుకు ౫”

800

శాని జవాబు చెప్పకుండా డాన్షరు అనలు వ్యవవో రాలకుదింపి? *3మించు కాని...”

అప్పుడు సంశేతం చెప్పాలనే విమయం జ్ఞాపకం వచ్చి వామన్‌ ఇప్పాడు. ఇద్దరూ కరచాలనం గావించుకున్నారు.

“యా ర్యాతి యిక్కడ గడపదలచుకుంళు, సరే. కోటు తీసేసి జోయిగావుండు. శాస్త వాసనే అనుకో. శాని దురదృపవశాత్తూ యి సనుయంలో యింకో గది యేదీ ఖాళీగాలేదు. యిక్కడ నీకు వక్క- అవారుస్తాం.”

బోనులమధ్య ఉన్న ఒక జిడ్డుచర్ముపు సోఫాదగ్గరికి వెళ్ళి చానిని తట్టాడు. బిగువు తీగలు క్మిరుమని డాక్షరు చేతిని ఎగతన్నాయి.

జటలు బాగానే వున్నాయి. చూచావుగా”. అన్నాడు: సంతృ ప్రి తోకల ఆడిస్తూ “సదుపాయంగా వుంటుందికదూ €”

“తప్పకుండా” అని బామన్‌ తల ఆడించి గది నలుమూలలా: పరికించి చూడసాగాడు. “కాని యీ జంతువులను యెందుకు పెంచు తున్నానో చెప్పావుకాదు?”

డాన్షరు (పేమతో గదిని పరీతగా చూసి,

“జీను నూత్ముజీవ శాశ్రుజ్షణ్త” అన్నాడు.

బామన్‌ ఈసనంబంధ మేమిటో (గహించక “అయిలేమ్మాతం' జంతువులతో డానికి సంబంధ మేమిటి ?” అని అడిగాడు.

“కృ 1పయోగాలకు వాటిని వుపయెళాగిస్తాను. యిదినోమూడు.”

ఒక (వాతబల్ల దగ్గరకు. డాక్టరు. వెళ్ళాడు. దానిమిాద పరీత నాళికలు, వంశరమెడ సీసాలు, పీచిశారులు, ఒళ భూత అద్దం ఉన్నాయి.

“ల్తంజెక్ష నా రిం

ళీ జ్ర)?

సమిపంలో ఉన్న బోను తాకాడు. తీగవల వెనక ఒక సీమ. పందికొక్కు. మెదలకుండా నాలుగు పంజూలు శరీరం క్రిందకి ముడుచు కుని పడుకుంది. బొచ్చు నిక్కపొడుచుకుని ఉండ్‌. .మూతి ఘాటూ వాసనకొశ్తు గడ్డిపక్క-మిాదికి నిరాశతో వాలిీటంది. - ౧

క. 801 1 రిీ6్‌

“చడానికి జబ్బుగావుందా ?” అని. అడిగాడు కామన్‌ స్థాయి తగ్గించి.

డాక్టరు తల అడింఛాడు.

“విష్కపయోగం. అంగుడువాఫు

చామన్‌ తీగవలకు మొవాం అనించి అపేషతో ఆ పందికొక్కు వంశే చూసాడు. పందిళొక్కు కదలలేదు. డానికి ఈ లోశం గొడవ పట్టలేదు. బామన్‌ ముందుకు నంగినవాడల్లా నిటారుగా నిలబడి,

“అద్భుతమయిన శాశ్రం! సూత్ముజీవుల శాస్రం. అన్నాడు”

“ఆస క్తి కలిగించేది కూడా”? అన్నాడు డాక్టరు బహుమెల్లి గా” *నిజ్ఞానిక్రి పపంచంలోకల్లా యెక్కువ ఆస క్రి కలిగించేది చే. ముఖ్యంగా, యొవరికి విష్కపయోగం చేదామా అని 88. వబలశతువు”

“దీనికి చాలా ఖర్చయివుంటుం బే ! అంగుడు వాఫురోగంలో మాత్రమేనా నీకు అన క్రి?”

“కలరా” అని జవాబిచ్చాడు డాక్టరు “యింకో.

“యిన్ని "పెంచుతున్నా కెందుకు ??

డాక్టరు బుజాలు ఆడించాడు. ఈ్మపశ్న అతనికి నరిపడలేదు.

“ఐొద్దిగా అమ్మకంగా కూడా వుంది. రాష్ట్రాలలో వీటి! గెరాకీ యెక్కువ. సరఫరా ేసేదల్లా నా (పయోగశాలవంటివే. యీ విమయం౦లో (పభుత్వం (శ్రద్ధతీసుకోవడం లేదు. (ప్రభుత్వానికి నోడ్కా- అమ్మకంలో అన క్తి "పెచ్చు

“చితంగానే వుంది? అని వామన్‌ తల అడించాడు. “యిటువంటి విషయంలో |పభుతం౦ వ్వకు లను విశంసించడం చ్నితం గానే వుంది! యవ లా వ్‌ ఎం

“యందుకు విశ్వసించకూడదూ రాం అన్నాడు డాక్టరు జాగ్రత వడి. జవాబు వమివస్తుందో తెలుసున నే సంగతి డాక్టరు కళ్ళల్లో గోచ శించింది.

అయినా వామన్‌ జవాబిచ్చాడు.

“కాయేడ్‌ వాలెన్‌ రాడ్‌ అనే గంధంలో (వవేశిక గామికివిజ్‌ ఒక వీరగీతం రచించాడు. ఆఅ గీతం ఒక అఫికన్‌ అల్మన్‌ సూర్‌ కు

802

సంఖంధించింది. ఆతనిని స్పెయిన్‌ సైన్యాలు ఓడించాయి. పగ తీళ్చు కోవడానికి వారి శివిరాలపు కలరా వ్యాపింప జేసాడు. అఆయుధాలకన్న అచే బలీయమయిందని బుజువయింది.

ఆస్పియినువారు పరు = గెత్తారు హడలెటత్ధి

శొండళోనలనుంచి = పారారు శాళ౭ని

జారి లోే విరను - కొనితింది మాచ్మూరి

పీనుగలను చూస్తే బుగు = లౌను గుంజెలుంజూరి!

“అవును, ఆయుధాలకన్న బలీయమయింది!” అుటూ డాక్టరు ఒప్పుకున్నాడు. “కాని రాజభననాలమిద కాదు. అంటువ్యాధులు ముందుగా బీద పేటలకు వ్యాపిస్తాయి. సరిగా తిండీ తిప్పలు లేక బల పీీనమయినవారి చేహాలకు సోకుతాయి. మృత్యువు యెొవుడూ అత్యల్బ (తిభఘటన నే వెంటాడుతుంది. ””

బచామన్‌ ఉదేకంతో డాక్టరు చేతిమిద చేయి వేసాడు.

6ళ్చాగా చెప్పారు. మృత్యువు యెప్పుడూ అత్యల్ప వతి ఘటనే వెంటాడుతుందనేది అతరాలా నిజం. కాసి మనచే పైచేయి అయినప్పుడు మానవజాతి మృత్యువును (వతిభుటిస్తుంది. నిజం 1”

“అలానా? దురదృష్టవశాత్తు నాకో నమ్మకం వుంది (గట్టి నమ్మశం కాదనుకో). లల్ళన్‌ నూర్‌ పద్ధతిలో [క్రిమి యుద్ధం మూడ డానికి నువూ నేనూ బతిశే వుంటాం, శాకపోతే ఒక భీదంవుంది. భావి అల్మన్‌ సూర్‌లు పైనుంచి [క్రిములతో నిండిన నీసా కింద పడే స్తారు” పటాలున డాక్షరు ఆగి తనను తాను మందలించుకున్నట్లు తల పంకించాడు “చలి ఎముకలు కొరిశేస్తూంకు నేను చర్చలు కొన సాగిస్తున్నాను. యివాళంతా శీతలంగా వుంది. యింత టీ తాగించి నీకు వుత్సావాం కలిగిస్తానులే.”

డాక్టరు గదిలోనుంచి వెళ్ళాడు. చామస్‌ సోఫామిద కూర్చు న్నాడు.

అతని ముందున్న నిన్రాతీణ్యమయిన మహోాపోరాటం గురించిన ఆలోచనలు ఈ సమయంలో అతని మనసులో పారాడడం చ్చితం

808

గానేఉంది. మంచి పడుచుతనంలో విప్తవ మార్గంలో అడుగుపెళ్తూ టఫుడుగాని, "సెయింట్‌ వీటర్స్‌బర్స్‌లోగాని, అ తరవాత పీటర్స్‌ పాల్‌ కీసులోగాని, న్యారాంలో (వవాసం అనుభవించేటప్పూడుగాని, విజేశాలలో పనిచేస్తూ లెనిన్‌ తో మాట్లాడినపుడుగాని యీ ఆలో చనలుతీవంగా, యింత స్పష్టంగా రాలేదు.

(శ్రీమియుద్ధం 1 వర్షవోరాటం యుద్ధభూమిలోకి ఈదడ్చుతున్న ఇండు _పపంచాలకు రాజీ కుదిె* అవశ శంలేదు. ఉండదు. అంభులో శార్మికవర్ష శత్రువు, పెట్టుబడితో దోచుకునేవారు తమ అధికారాన్ని కొనసాగించుకోవడానికి దేనికయినా, కలరా వ్యాపింప జేయడానికయినా ఒడిగడ తారు.)

జానున్‌ లేచి నిలబడి అటూ ఇటూ పఛవారుచేయసాగాడు

శండుసాన్ల తిరిగాడో లేదో తలుపు తెరచుకుని ఒక స్త్రీ గుమ్మంలో (పత్యతుమయింది. ఆమె మొహం ఎరిగిన మొహంలానే ఉంది. కాని బామన్‌ వెంటనే గుర్తుపట్టలేకపోయాడు. -

ఒక "ెకండుకూడ తటపటాయించక ముంజే 902లో మాస్కో శివార్లలోని (ఫోమీన్‌ మిల్లులో జరిగినసమ్మె డికి వచ్చిందిం ఇలీనా! మందహాసం చేన్తూ, ఉ జ్వేగంతో అతనిని సమిపించింది.

“ఆశ్చర్యం ! నువ్వని అనుకోలేదు. డాక్టరు యేన్మూతం సందివ్వలేదు. అతనెంత దాపరికవు మనిషో నీకు తెలుసు. ఒక మనిషీ వను చూడడానికి వచ్చాడు ఆనిమాతం చెప్పాడు. “సాధారణ మయిన నునిమీి*” అన్నాడు.

“* ఆవును. ఆయన చెప్పింది నిజం. *” అని అడ్డు వచ్చాడు చామన్‌ అమెతో కరచాలనంచేస్తూ. డె

“జను ఆసాధారణమయిన వాడినేం కాను. నశేగాని, నేను నచ్చానని యెలా (గహీంచావు?” ,

*తలువు కంతలోంచి తొంగిచూసాను” అంది ఇరీనా నవ్వుతూ నువ్వు పోఫామిద కూర్చుంటివి. కంతలోనుంచి సోఫా కనిపించ లేదు అందుకని శాశేఫు ఆగవలసి వచ్చింది. నువేగనక మాలో ఒకడవయితే ఎక్కు-న సేఫవు కూర్చో లేవని నా నమ్మం. నువ్వు లేచి పచాన్లు

804

చేస్తావని నాకు అెలుసు. చివరికెలాగయితేనేం నువు సోఫామిదనుంచి "లేవడం వినిపించింది. ఆప్పుడు నా కంటవడ్డావు. తతుణమే నిన్ను తుర్తు పక్టుసాను.”

“ళాని నేను వస్తానని నీకు యెవరు చెప్పారు ?”

“మార్యా పాన్లవ్నా

“మార్యా పొన్లోవ్నా | డాక్టరు భార్యా 9? అమె,

“పార్టీ సభ్యురాలా ? కాదు” అని ఇకీనా తల ఆడించింది. జాక్టరూ. పార్టీ నభ్యుడుకాడు. (శ్రిమిశాశ్ర్రజ్ఞుదు. శాని మనమంళే ఆయనకి సానుభూతి. అన్ని యిళ్ళల్లోకి యిదే వుత్తమమయింది. వాలాకాలంనుంచి యీ యింటిని వుపయోగించుకుంటున్నాం. నువు రావడం, మనం కలుసుకోవడం యెంత అద్భుతంగావుంది ? యికిటికి చేరుకోబోతున్నా. డాక్టముతో కొజుబా...”

న అన్నాడు జామన్‌ నసంతోవమంతో. “ళొజుబాకూడా యిక్క_జే వున్నాడా? కీవ్‌లో వున్నాడనుకున్నాను ”

“ోమెస్టి నిక్కులు అతనిని కీవ్‌లో నిలవనిస్తేనా ₹౫ అని ఇలీనా మొహం ముడు-చుకుంది. “వాళ్ళు మనవారిని పనిచేయనీయడం లేదు. మనను గురించి పోలీసులకి కొండాలు చెప్పడం తప్ప వేలే ఆలోచన వాళ్ళకి లేదు. కొజుభా యిది పెద్దగా తీసుకోలేదు. మాస్కోలో వుండడమే అతనికి యెక్కువ యిష్టం. యిక్క_డకూడా మెన్షి విక్కుల టే వైచేయిగా వుంది. వారి అదువులో ఇస్కా. చాలా నష్టం కలగ 'జేస్తోంది. లెనిన్‌ అధీనంలో వున్నపుడు ఇస్కావి (ప్రజలు యొక్కున చదువుతుంజేవారు. అందులో పతిమాటా నమ్మతగిం బేనని వారికి "తెలుసు. యిక యిఫుడో, ప్యతిక పూర్తిగా మారిపోవడం కార్మికులకు ఆశ్చర్యం వేసింది. అయినా యిప్పటికీ (పతిమాటా శ్రద్ధగా వింటు న్నారు. ఇస్కాకి లెనిన్‌కి సంబంధం లేదని మెస్టి విక్కులు కార్మికులకు చెప్పడంలేదు.”

“వుళకేం పరవాలేదు. శార్మికులు వాళ్ళంతట వాళ్ళే "తెలుసు కుంటారు” అని చామన చిరునవ్వు నవ్వాడుః నశేగాని నువు

805

మాస్కోలో యెందుకు వున్నావు ? నిన్ను అరెస్టుచేసి తూర్సు మైబీరి యాకు ప్రవాసం పంపారని నేను శీన్‌లో వుండగా కొజుబా చెప్పాడే?”

“* పవానంనుంచి కూడా తప్పించుకోవచ్చని కొజుబాతో అంటి విగా, జ్ఞాపకం లేదూ? (పోమిన్‌మిల్లుకు వచ్చిన రాత్రే చెప్పావు. యెప్పుడో అ చేన్మరణ. నే (వ్రవాస ంనుంచే తప్పించుకోగలమంక్షే, (పవసానికి వెళ్ళే చారిలో తప్పించుకోవడం చిన్నపిల్లల ఆట! వొలోగ్జా దాకా వెళ్ళెను. అక్క-డ తప్పించుకు బయటవడడానికి పిల్లలు సాయ పడ్డారు. యిపుడు నేను. రాజకీయ కార్యకర్తిని శా నుడ్‌ రూక్‌ 1 చట్లవికుద్దంగా పనిచేస్తున్నాను.నరటోవ్‌ లో కొంత పనిచేసాను. అక్కడ నుంచి మేక్కడికి వచ్చాను. యివుడు హొలోమ్నాలో నివసిస్తున్నా ”

“కమిటీకా వెళ్ళడంలేదా రం

“వూసో1[1. కమిటీనే? ఉహు వెళ్ళడంలేదు. అందులో అంతా మెస్టి విక ఫాలీ”

“ఒక్క నిమిషం అగు ఛామన్‌ మొహం విచార్యగ న్తమయింది. *మనవా భ్ళెవరూ అ కమిటీలో లేర నేగా నువు చెప్పదలచింది ?”

కఫొజుచా ఒక్కడున్నాడు. అతిని నేమి చేయ లేకపోయాక వ్‌ ఫొఖౌరోవ్‌. మిల్లులో పనిచేస్తున్నా జేమో అందులోని కార్మికలందరూ అతనిని బలపకస్తున్నారు. అంలేకాదు, రవాస్యంగా సంచరించడంలేదు. నిళొలాంప్‌ నికొలయేవిచ్‌ శాకోవ్‌ అని మాగుీరు పెట్టుకుని బహూ రంగంగానే తికుగుతున్నాడు. నీచేతిచల్వ నువ్వేగా అపేకు పెట్టింది

“ఇంతకీ అత నెక్కడున్నాడో సీకు తెలుసా?”

ఇరీనా ఒకెసళను ఆలోచించి,

“ఇబుతా. విను. ,.యివుడు అతని దగ్గరకు వెళ్ళడం మంచిది శాదు. వుదయం తీసుకు వెళతా. తప్పకుండా తీసుకు వెళతా. ₹*ేవు కమిటీ సమా వేశం. సమావేశానికి ముంబే అన్నివిమయాలు అతనితో నువు మాట్లాడడం మంచిదనుకు :టాను.”

“సర? అని చామన్‌ తలడోపాడు. ోళేఫు యెక్కడ కలుసు కుందాం ?”

306

“యిక్క-డే” అని ఇరీనా మందహాసం చేసింది. *యీ రాతికి యిక్క_జే వుండిపోతాను మార్యాపాన్లోవ్నా అభ్యంతరం "చెప్పదు. నన్ను చాలా దయతో చూస్తుంది. మనం లోపలికి వెళ్ళడానికి చాలా వ్యవధివుంది. యీలోవున తాజావార్తలు చెవుతా. యిక్కడ పని చేయడం చాలా కష్టంగా వుంది. క్యామేడ్‌...నికొలాయ్‌ ! ఒక "వేవున మెస్టివిక్కులు, గస్టిల్యోవ్‌ కూడా (ప్రోమీన్‌ మిల్లునుంచి యిక్క_డకు వచ్చేసాడు. ఆ తెలివిశేటలతో యిక్కడ చాలా ముఖ్య, మయిన వాడుగా తయారయాడు. యింకో వేవువ, జబటో వ స్తినా $ శార్మికులలో రవాన్య వోలీసుశాఖ కాగా పనిచేస్తోంది. వాళ్ళు. మెస్టివక్కు.ల లాగానే విప్లవం గొంతు నులిమేయాలని. అట అడు తున్నారు.”

“అగు. జుబటోవ్‌ కి కిందటి సంవత్సరం వుజ్వానన జరగలా?? ”

ఇరీనా నిట్టూర్చింది.

“*జుఖటోన్‌ అయితే వెళ్ళిపోయాడు గాని యింకా జబటో వస్తినా పోలేదు. జుబటోవ్‌కు వుద్వాసన జరిగినట్లు లేదు. పోలీసు ఇాఖలో పని చేస్తున్నాడంటున్నాడు”

తలుపు తెరచుకుని డాక్టరు చక్కా వచ్చాడు.

“ఒకరినాకరు యెరుగున్నారన్నమాట, యింశేం.. కాసేవు రహన్య కార్యకలావం గాలికి వదలివేసి లోపలికి వస్తే యింత టీ: 'తాగుదాం౦ం. .”

• జుబిటో వస్తినా రహశ్యవోలీసుశాఖ ఉన్నతోద్యోగి జబు టోవ్‌ స్థాపించిన సంఘం. “వోలీసు సోవలిజంి ను [వచారం చేయ డానికీ ఈ జబటోవ్‌ యత్నించాడు రహళ్య పోలిసుశాఖ రతుణకింద కపటపు కార్చికనంఘాలను వర్చాటుచేసి వివ్లనోద్యమంనుంచి కార్మికులను మళ్ళించాలని మాసాడు.

త్‌07

తి కమిటీస భ్యులు

కొజుబా కమిటీ చికునామా ఇచ్చాడు. అ ఇల్లు ఒక దంత 'వైద్యుడిది. రవాస్యంగా వనిచేసేవారికి ఇటువంటి చిునామాలు చాలా అవనరం. నౌకర్లకు అనుమానం కలిగించకుండా రోగులమని చెప్పుకుని లోపలకు వెళ్ళవచ్చు. అంలేకాదు ఆగ్భగాస్తునుకూడా ఎవరూ అను మానించరు. రోగులమంటూ వసే ఆభబాధ్యత జాక్టృ్‌ కుదికాదు. ఈతడవ కమిటీసభ్యులు (బొనాయా వీధిలోని ఒక దంత వైద్యుడి ఇంటి నాలుగో అంతస్తులో కలుసుకుని, అతని క్రచేశీగదిలో సమా వేశమయారంళే ఆచాధ్యత ఉాక్టరుడా 9 ముందుగా వేళ నిర్గ యించుకునే రోగులను పరీమీస్తాడు. ఇవాళటి జాబితాలోని పేస్ట మారు పేర్తని ఎవరు రుజువు చేయగలరు ? దంతాలు కట్టలేదు; ఫీక్రలేదు అని ఎవరు రుజువు చేయ గలరు 1 ఇదంతా రవ్యన్‌ సోమల్‌ జెమా[కాటిక్‌ లేబరుపాన్టీ మాస్కో కమిటీ సమా వేళశమవడానికి ముసుగు అని ఎవరు రుజువుచేయగలరు ?

ముందుగా నిర్ణయించుకున్న వేళలోనే రోగులను చూస్తానని డాక్టరు షట్టు. ఒకవేళ కమిటీ నమావేశమవుతున్న వేళలో ఎవర లునా రోగి గంట ఫొడితే ఇామన్‌కు జవాబు ఇెప్పినళ్లు అతనికి జవాబు చెపుతొడు. బామన్‌ కొజుబా సూచించిన "వేళకు డాక్టరు గదిలో వ వేశించాడు.

“శమించండి యివాళ మిమ్మల్ని చూడలేను యింకా నాలుగు రోజులవరకూ తీరుబడివుండదు" రోగులను పరీ'మీంచడంతో సరిపోతుంది. వచ్చేవారం మధ్యలోగాని నిమ్మల్ని మూడడం పడదుగొ

నంశేతం చెప్పకుండా బామన్‌ డాక్టరు ఈచిన్న ఉపన్యాసం ఇచ్చేటట్టుచేసాడు. ఇళ్క_డకు రావడం సురమీతం అవునో కాదో లెల్ఫు శోవాలనుకున్నాడు.

308

దంత వైద్యుడు తలువు తీసాడు. ఈవేళలో నాకన్ల ఇంట్లో ఉ.డరు. సంశేకం నోనరమని అతను స్వయంగా తలువు తీస్తాడు. ఈ లాంఛనాలు నిజానికి అవవనరనే. కమిటీ కార్యదర్శి లిగీ వాసిల్యే విచ్‌ అతసి స్నేహితుడు. తక్కిన సభ్యులుదరి మొహాలు బాగా ఎకుగును.

కాని ఈతడవ కొత్తమనిషీ ఎదురయాడు. ఆ ఫొత్త మనిమీ సంశేతం చెప్పలేదు. అనుమానంతో చుట్టూమాసి దంత వైద్యుడి శేసి 'కేంపారజూచాడు.. కళ్ళు వెలిగిపోయాయి. కాని డాక్షరు భయంతో, కోపంతో, *తమిచు” అని బొబ్బరించాడు, బ

రూ తడవకు చూసి పంపుదురూ 9”

“ఉహుం - తమించు. రోగులునిరీక్షీస్తున్నారు.” అని దంత వై ద్యుడు తలువు తెరిచాడు.

చామన్‌ కోటు ఊడదీసి,

“మార్యా 'ప్టెటొన్నా దగ్గరనుంచి నచ్చాను” అన్నాడు.

దంత వైద్యుడు తలువుమూసి, “మార్యా పెటొన్నా బాగా వుందా ?” అని నొణ్తిగాడు కళ్ళు పైకెత్తి చూడకుండా. జా “ఇ్రాగా-నేవ్రుంది.” అన్నాడు వామన్‌ మెడ రుమాలు ఊడ తీసుకుంటూ. “కబార్జియన్ల తో రమ్యన్హ యుద్ధం లేక అఆందముయిన మహవామ్మదీయ స్రీ”

ఈ. = భర్త శవపేటికమోద మరణం” అని దంత వైద్యుడు సంతోమంతో పూ ర్తిచేనాడు. “యిక్కడికి రాగానే యీ ముక్కలు మయొదుకు అనలేదూ ? నువు కొత్తవాడివా ? నేను అనుకున్నాను...”

“ఆం ౨” అని బామ్‌ జవాబిచ్చాడు. “లోపలి! వెళ్ళవచ్చా?”

"తెళ తొలగించి కచేరీ గదిలోకి వెళ్ళాడు.

అయిదుగురు వ్యక్తులు ఒక మేజాబ్యల్ల చుట్టూ కూర్చున్నారు. “మేజామిోద మొఖమలు గుడ్ల పరిచిఉంది. నిరీక్షణ గదిలో నిరీవంచే అంచరిలాగానే వారూ ప్మతికలు చదువుకుంటున్నారు.

ఈకొత్త రోగి _పవేశించేసరికి నాలుగు మొహాలు పతికల వాటునఉన్నాయి. నాలుగు జతల కళ్ళు అచ్చుమిోాద ేంద్రీకరించాయ్యి

(86) 809

ఇక అయిదో వ్యక్తి "చూవు కిందకు లేదు. అతను గస్టిళ్యోవ్‌: బామన్‌ను చూడగానే గుర్తుపట్టాడు-

కామన్‌ గుమ్ముంలోనుంచే నంగి నమస్కరించాడు. నిమిషం కితం పహోలులో నవ్వినశ్తు అతని కళ్ళు ఇఫుడూ నవ్వుతున్నాయి. ఆ వ్య క్తులంతా రహాన్య కార్యక _రృలలాగా నే (వవ ర్తిస్తున్నారు. తనే గనక పోలీసు బంటు నయితే అక్కడేం జరుగుతున్నా (గ్రహించే వాడినని బామన్‌ తలపోశాడుం

“శ్షమించండి. ఆఖరివాలెవరు ?””

“కా మేడ్స్‌!” అన్నాడు గస్టిల్యోవ్‌ మెల్లగా. మొహోాలకు అడ్డంగా ఉన్న ప్మతికలు తొలిగాయి. ఆశ్చర్యం, జూగరూకత ఆ మొహాలలో గోచరించాయి. * ఈతను ౭౦డో పార్టీ కాంగెసుకు మాస్కో సంఘ మాజీ ప్రతినిధి, శామేడ్‌ ...”

*సారోక్రిన్‌)” అని బామన్‌ తొందర తొందరగా మళ్ళీ వంగి. నమస్క-ఠించాడు. *మాస్కో. సంఘానికి నన్ను పంపాము”

“ఆ దేశవ్మతంయెదీ?” అని అతిమెల్లగా అన్నాడు త్రీగరీ వాసి ల్యేవిచ్‌ ఫొత్తమనివి.నంక (ప్రతికూల దృష్టిపమవుతూ. కాం గెసులో సొరోకిన్‌ పట్టుదలతో ఇస్కా9 పతం వహీంచాడనీ, లెనినిస్తు అనీ అతనికి తెలుసు, * అచేశ పష్యతంఉందిగదూ, కామేడ్‌ సొరొకిస్‌

జామన్‌ తల పంకించి జీబులోంచి చాకుతీసి చొక్కా. వేతి కుట్టును కోసి సన్నటి గుడ్డముక్క పైకి తీసాడు.

“శీంద కమిటీనుంచి. ఆ చేశ పతం” అన్నాడు శార్యదర్శి. తదితరులవంక చూసాడు. వారూ అతనివంక చూసారు.

శీర కమిటీలో ెఖనోవ్‌, మార్జోవ్‌ లకు వ్యతారేకంగా- లెనిన్‌ త్మీవంగా పోరాటం సాగిస్తున్నాడని ఆ అయిదుగురు. తెలుసు. ఈశారణంవల్లనే కొత్తమనిషివంక కంవరంతో భూసార. ఇతను

ఎవరిపతుం వహిస్తున్నాడో? శేష కమిటీలో మెసి విక్కుల టే పైచేయిగా ఉంది. అదేశ పష్మతం నిజమయినటే. సరిగా అధికారయుతంగా ఉంది. నిరసించ 810

డానికి కారణాలు కనివీంచవు (గిగరీ వాసిల్యెవిచ్‌ తన అలోచనలు గుదిగుచ్చి బిగ్గరగా,

“మీమంటాకు కాానేక్స్‌ ? "శేరదకమిటీ ఆ బేళాలపికారం శాంమేడ్‌ సారోకిన్‌న్లు చేష్పకుండామా ౫ అని అడిగాడు.

ఒకరూ జవాబు చెప్పలేదు. ఈ కొ త్ధమనిమి “అన్యశిబిరానికి చెందినవాజేమో ? అ దేశపత్రం లిఖంచబడిన గుడ్డపీలిక అంచును కాలుచున్న సిగ రెబ్బుకొనకు అంటించాడు. అంటుకుంది. ఉంగరాలు ఉంగరాలుగా పొగళేచింది. గుడ్డపీలిక బూడిదగా మూరి అమ్మ్‌ ేళో పడింది.

“విజేశాలలోని పార్టీవన్షాల పరిస్థితినిగురించి చెప్పమని యీ శామ్రేడ్‌ను అకుగుదాం. లెనిన్‌ పూర్తిగా పరాజయం పొంబేడనే మాట యెంతవరకు నిజం? యెంత పతనమయాడు ? బయలు చేశే ముందు జాన్టీ వాలెన్‌టినోవిచ్‌ స్లెఖనోవ్‌ ని చూచావనుకుంటాను?”

ఈపశ్న కోపాన్ని రగిల్ళే దె. బామన్‌కు యు ' క్తీిగా మాట్లాడే హక్కును ఇచ్చింది. కాని రాజకీయాలలో ఒకఠిమిద ఒకరు దుమ్మెత్తి పోసుకోనడం, తంతాలు వామన్‌ నహించలేడు. ఇక్కడి మెస్టి నిక్కు లకే అది తగిపోయింది.

“నేను ప్లెఖనోవ్‌ ను చూడలేదు, న్లాడిమిర్‌. ఇల్యిచ్‌. లెనిన్‌ను మాభాను.))

*-బన్సినిస్తు!33

బానున్‌ బాటలు వారిలో త్మీవమయిన వహాఠాత్సంచలనాన్ని కలిగించాయి. టశిగరీ వాసిల్యెప్‌ిచ్‌: క్రి ఆశ్చర్యంతో గొంతు పెగల లేదు. కాని ఆ మకుతణంలో హోలులో గంటమోగింది. కొజుబా లోపలికి చక్కావచ్చాడు. కమిటీనభ్యులను ఎగాదిగా చూసి మొహం ముడుచుకుని “యిక్కడికి పోలీసుబంటును యెవరు తీసుకువచ్చారు? చెప్పండి. సివాడ్వారంలో పోలీసుబంటు వున్నాడు.”

బౌమన్‌ తల పంకించి,

నొ నోలు హాటు సెట్టుకున్నాడు. హోటుక త్రిమోద ముడత వుంది. వచ్చేటపుడు ననూ చూసాను. అన్నాడు.

త

“నా వెనకాలే తలువువరాసుకుందిఅన్నాడు కొజుబా మిాసా లకు అంటుకున్న మంచునీరు పీల్చుతూ.

ళ్‌ ఆర్య 97

క నావెనశే వచ్చాడని శలుస్తున్నాను.

“*అనంభవం!” అని గష్టిల్యోవ్‌ , 'శ్రిగీరీవాసి ల్యెవిచ్‌లు. వక కంఠంనో అరిచారు.” “బయటపడకుండా వుండడానికి పోలీసు యేజంట్లు గుమ్మాలదాకా 'మెవరినీ అనునరించిరాకూడదని నిక్కచ్చిగా నిషేధం వుంచే?”

“అవను, వుంది” అంటూ వకీధెవం ెలిపాడు కొజుభాం

• అయినా వచ్చాడు”

జోలులో తిరిగీ గంట మోగింది. అస్పష్టంగా వినిపించీ వినిపించ నట్లుంది. ఛామన్‌ మందహాసంచేసి తల ఆడించాడు.

“అధికార ఆ చేశాలను యేజంట్లు వుల్లంఘస్తున్నారని పోలీసు వాఖకు ఫిర్యాదుచే_ఫ్టే బాగుంటుందని నాకు తోసోంది.””

812

శ్తీ రోగి

ఆ పోలీసుబంటు వెంటనే గంట వాయించలేదు.

కొజుబాని అనుసరించి ఆ భవనంలోనికి వచ్చాకు, వచ్చా డంకే ఈ భారీమనివీని ఈ గడ్డంమనిమిని వయసుమిరిన వాడి లాగా కనిపించినా నీటుగా కుడిలిన టోపీ ధరించిన ఈ కార్మికుని అనుమానించికాదు. ఆ భవనం చాలా "పెద్దది. చవకబారు గదులు చాలా ఉన్నాయి. దర్వానా లేదు. రకరకాల మనువులు ఇందులో నివసిస్తున్నారు. ఇటువంటి భవనంలో నివసించడానికి కావలసింది. అఆ మనిమ సంపాదిస్తున్నా డని వై అకారంవల్ల లెలుస్తూనేఉంది. బయట శీతలం త్మీవమవుతొంది. అందుహూ పోలీనుబంటు లోపలికి వచ్చింది! చెవులు, చెంపలు తిమ్మిరెక్కినాయి. వాటిని రుద్దుకోవడం వాలా అవసరం. అతని కచేరి బూట్లు బొటన వేళ్ళనేం రతీంచడం లేదు. బొటన వేళ్ళు గడ్డ కట్టుకపోకుండా శాళ్ళు జూడించుకోవాలి. వోలులో వెచ్చగా ఉంటుంది. ఈ భవనంలోకి రావడం అతనికి ఫొత్తశామ. వచ్చినపుడల్లా 'రెండుగంటలకు తక్కువకాకుండా ఉండి వెళ్ళేవాడు. “మృత్యముఖరిలో పడే _పమాదంలేదు. (మృత్యు ముఖం” అనేది గస్టిల్యోన్‌. -పీకుుగా పోలీసు గూఢచారులకు తెలుసు వారి ని'వేదికలలో అలానే పేర్కొ'నేవార)ు అందుచేత...

లోపలికి వెళ్ళి కొజుబా మెట్లుఎక్కి. వెడుతూంకు అలవాటు 'వొప్పున అడుగుల చప్పుడు వినడానికి చెవులు నిక్కబొడుచుకుని సిగ ెట్టు వెలిగించాడు. వాఠళాత్తుగా అడుగుల చప్పుడు అగిపోయింది. ఆ కార్మికుడు అఖంిమెట్టు మిదగాక మెట్లమధ్యలో అఆగాడని తలచి అ ఫోలీసు బంటు ఇెవులు దోరచేసుకు విన్నాడు. వెంటబడ్డాడో "లేదో అని నిర్ధారణ చేసుకోడానికి అగాడు?

818

తిరిగీ అడుగుల చవ్వుడు కాగానే పోలీసుబంటుకు అనుమానం ఎక్కువయింది. రాజకీయంగా అల్లర్ల 'లేవదీసేవా ళ్ళే ఎవరయినా వెంట పర్లారేమోనని అగిచూస్తారు. అందుకని ఈ కార్మికుడు. =.

పీరు సంపాదించుకుని పైకి రావడానికి అవకాశం చిక్కిం౦దనే ఆభాభావంతో పోలీసుబంటు గుండె టకటకా ఫొట్టుకుంది. వెంట పడా లనే అవేశం అతనిని చుటి వేసింది.

'మెట్టమూద గజా నడుస్తూ వైన కంట పడకుండా "నేర్పుగా జ్యాగతపడ్డాడు. శార్మికుని అడుగుల చప్పుడు నాలుగో అంత స్తుతో ఆగిపోయింది. నిశ్చయం. సమయం కోసం. కాచుకుని గోడకు ఆనుకుని ఫోలీసుబంటు నిలబడ్డాడు. తలుపు మూతపడింది ఒక తణం ఆగ్ని మెకి వెళ్ళాడు

నాలుగో అంతస్తు అఖరిమెట్లు దగ్గిరగా ముందు గుమ్మా లున్నాయి. మొదటిగదికి కొయ్య చెక్కమిోద “గార్డు కలనల్‌ వాన్‌ 'డెర్‌పాలెన్‌” అని వాసి ఉంది. కార్మికు 'డెవడూ అగుమ్మంగుండా వెళ్ళడు. ఇళ ఆగదిలోకి వెళితే వయోజనం లేకపోగా తన్ని తరిమి వేస్తాడు. అకార్శికుని ఎవరయినా మరమ్మతులు చేయడానికి వలి స్తే దొడ్డిదోవను వెళ్ళేవాడు. డో అంతస్తులోకి కార్మికుడు. వెళ్ళడం కూడా సంభవం కాదు. ఇంపీరియల్‌ సంగీతనృత్యనాటక బృందానికి చెందిన ఒక నటి అగదిలో ఉంటోంది. మూడోగది తలువుమిద

వ్నిల్దెలం ఫెర్టినాన్లోవిచ్‌ క వాగ్‌ ట్‌ (వవేశగంటలు ; ఉదయం 11-29; సాయంత్రం 6-8. మంగళవారాలు మినహో.

వీధిలోనుంచి చర్చి గంటల గణగణధ్వని వినివించింది. సాయం శాలం (ప్రార్థనలకు రమ్మని గంట మోగిస్తున్నారు. ఆ రోజు శనివారం. అుంపే డాక్టరు రోగులను పూచేరో జే.

కానీ సాహాసించడం మంచిదా ?

81ేడ్త

పోలీసు ఆజేశాలు ఖండితంగా ఇటునంటిపనిని నికే.ధించాయి. అతను శితణ పొందిన పోలీసుబడిని నడిపింది మెడ్నికోవ్‌. ఈ మెడ్ని కోవ్‌ అనరాధవంకోధనలో మంచి నేర్పరి. కాని ఆబేశాలు అచేశాళలే. బుదినికూడా ఉపయోగించాలనే నుగతి ఈ పోలీసుఖంటుకు కెలుసుం

ఇ బయట పడవద్దు” అనేది అఆఖకుకు యధార్థమయిరా, ఇంకో రాజకీయ నేరస్తుణ్తి బట్టబయలువేసే అవకాశం లభించినవుడు, శార్మి కుణ్ణి చితకదన్న డానికి అవకాశం లభించినపుడు, ఇంకో రవాన్య చిరు నామా తెలుసుకునే అవకాశం లభించినపుడు వంచేయాలి ? “మృత్యు ముఖం అక్కడ ఉంశు తను చేసినదానికి ఎవరూ తప్పుపట్టరు. పెద్ద "కేసు తయూారవుకుంది. ఈ ఆలోచనతో అతను ఉక్కిరి బిక్కిరయాడు.

కార్యాచరణకు తొందర తొందరగా పధకం వేసుకొన్నాడు. చోటు తీసివేసాడు జేబులోంచి రుమాలుతీసి (రుమాలు నూసిపో యింది. ఇలాంటి అవాంతరం వస్తుందని ఆతనికేం "తెలుసు)ు. చెంపలు మాదుగా నెత్తికి కట్టుకొని తటపటాయిస్తూ గంట నొకడు. తలువు 'తెకవలేదు. లోపల ఏదో జకుగుతోందని అనుమానం హెచ్చింది. సమాచారం అంద జేసే రహస్య పోలీసుశాఖ బాగా డబ్బు ముట్టజెప్పు తుంది. పోలీసు సోదా బృందంలాగా గంట గట్టిగా నొక్కాడు.

దంత వైద్యుడే స్యయంగా తలువు తెరచాడు, పోలీసు బంటు పోలులోకి జేకుకున్నాడు. అక్కడ "వేలాడుతున్న కొట్టులో ఆ శార్మి కుని కోటు, “మృత్యుముఖం” ఓవరుకోటు కనిపించేనరికి పొంగిపోయాడు.

నిరీతణ గదిలో కూర్చున్నవారు వోలులో జరుగుతున్న నంభా మణ విన్నారు. పాచ్చరిక సూచకంగా దంతవైద్యుడు బొంగురు గొంతుతో మాట్లాడుతున్నాడు.

“వాదించుకుంటున్నారు” అన్నిగ్రిగరీ వాసి'ల్యెవిచ్‌ ఆదున్షాగా మెల్లిగా చెప్పాడు “వినిపిపోండా? పోలీసులు వాడి వెంట వున్నారంటావా? ఆచచుదో ఒకటి చేయాలి !

అప్పటికే అంతా జ్యాగతపడ్డారు. గోడవారనే ఉన్న పడక శుర్చీలలో డాక్టరుచేత పరీతు చేయించుకోవడానికి నిరీ సీన్తున్నట్టు ళూర్చున్నారు. అంతా వార్తాపటతికో, పషతికో చదువుతున్నారు.

తేర

చామన్‌ మేజాబల్ల దగ్గరేఉండి, “రూసకో యేస్తోవో” అని షతిశ ముందు వంగి చదువుతున్నాడు.

బోలులో వాదన బిగ్గరగా, ఇంకా బిగ్గరగా వినివీంచసాగింది. తరవాత నొంతులు వినిపించలేదు

తెర కొద్దిగా తొలగించుకుని ఒక వ్యక్తి వోలులో మెల్లగా అడుగు పెళ్తుసరికి గస్టిల్యోవ్‌ కనుబొమలు భయంతో వైకి ఎగరడం 'బామన్‌. కనిపెట్టాడు. ఆ వచ్చిన న్య క్ని కురూపి. కుడితినీ వేసుకు న్నాడు. పంట్లాం చినిగిపోయినా మడత శుభంగాటింది. గూఢచారి వేషం బాగా ఉండాలని మెడ్నికోవ్‌ నొక్కి. 'చెపుతూండేవాడు. “భూఢచారి పెండ్లి కొడుకులు "వేషం వేసుకోవాలి. "పెండ్లి కొడుకులు నటించాలి.” ఇవీ అతనికి అభిమానపాత్రమయిన మాటలు!

ఇచెంపలమిోదుగా తలకు కట్టుకున్న రుమాలుమిాద చేయి పెట్టు కుని ఆ పోలీసుబంటు భయపడుతూ తికుగుడు కుర్చీలో కూర్చున్నాడు" ఆ కుర్చీ హాలు గుమ్మంవారే ఉంది

గదిలో నిశ్శబ్దం కోొజుబా మినహా తక్కినవారంతా సతికలు చదువుకోవడంలో నిమగ్నులయారు చిన్నసోపొలో అనుకుని కూర్చుని: పోలీసుబంటు వంక అమాయికంగా లేరిపారజూచాడు. లోపలికి కాన డానికి ఎంత శ్రైర్యం ! ఇంతటితో ఊకుకుంకు లాభంలేదు.

ఇచే ఆలోచన బామన్‌ మనసులోనూ తారాడింది. వార్తా వతిక మొదటి 'పీజీలోని వకటనలలో నిమిస్నడయినట్లు నటించ సాగాడు.

ఇంకెపుడయినా అయితే ఆ ప్రకటనలు అసక్తిని ేకె ల్తించేవే. జీవితంలోని (వభాన విషయాలకు సంబంధించిన వా (పకటనలు.

“ఒక పెద్దమనిషికి పెళ్ళి కుదిర్చీ మనిషి. కావాలి. నూకు రూబుళ్ళ నోటు నెం 146538 ఆాలూకు, శేర్చదతపాలా కచేరీ అని ధఛాయాలి

“కా * లయును. కొనోటాప్‌లోని ఒక వాణిజ్య పాఠ శాలకు క్రీస్టియన్‌ డాన్షరు కావాలి

816

'క్షింస్పియన్‌” అనేమాట పెద్ద అతరాలలో అచ్చు వేసారు- అచ్చుఆఫీసులో మేకప్‌ మూన్‌ పని బాగా తెలిసినవాడయి ఉంటాడు*

ఇంకా [కింద *ఛాక్సు” కట్టి ఉంది.

“హృదయకవచం. తుపాకిగుండ్లనుంచి, క త్తిపోట్లనుంచి రతణ గ్యారంటీ. పెద్ద పెద్ద హోదాలలో ఉన్నవార'నేకమందికి సరఫరా చేయబడింది”

అందులో “ోెద్ద పెద్ద సోదాలలో ఉన్న...”

*తంమారీ ! యన్‌. రీజర్‌, అచర్ట్‌ లో నేతపాఠశాల మాజీ. పౌడ్డాన్టరు”

ఈ పకటనలు చదువుతూనే బౌమన్‌ వాలీసు బంటుమోద ఒక కన్ను వేసి ఉంచాడు. పోలీసు బంటు ఇది గుర్తించాడు. ఊంశే కదిలిపోశూ మూలిగాడు. బానున్‌ వెంటనే అతనికేసి చూసి,

“ఆంత్ర జాధగావుందా €”” అని అడిగాడు.

అతని గొంతు [పశాంతంగా, సానుభూతితో కూడి ఉంది.

“మవ చ్రాధగావుంది” అంటూ పోలీసు బంటు మూలిగాడు. ఉవగ్రనగా మూడు 'ర్యాతిళ్ళనుంచీ న్మిదలేదు వీచ్చె ల్రేటట్లుంది 79

చామన్‌ 'గిగరీ వాసిల్యెవిచ్‌ని పిలిచాడు. శస్ర్రచికిత్స గది. గుమ్మంలో (బిగరీ కూర్చుని ఉన్నాడు. ఆ గదిలోశుంచి తొలుస్తున్న శబ్బమయింది. (రోగిని పరీమీస్తున్నట్టు డాక్ట్ర కు నటిస్తున్నాడు).

“శమ్వించండి. యీతడవ మిూవంతేనా?* యీ పెద్దమనిషిని ముందు పరీతు చేయించుకొనిన్వండి. పంటిపోటుతో మహా కాధపడు తున్నారు.”

జీసశే. నరే” అని వెంటనే అంగీకరించాడు (గగరీ వాసిల్యె విచ్‌. +తప్పకుండా నేను'మూడు ప్లై కట్టిందుకోవాల్సిటింది. చాలా జీష్టు పడుతుంది. వారికి అభ్యంతరం లేకవోతే...”

*కృపులి అని వ లీసుబంటు చిగ్గరగా అన్నాడు. విపరిత మయిన భయంవేసింది. భయంతో, ప్రార్థనా పూర్వకంగా. నలిగి. పోయిన చొక్కా ముందుభాగం పట్టుపన్నాడు. వ్యవహారం ఇలా తిరగడం అతనికి రుచించలేదు.

817

“వ్వా శెందుకూ (శమ యివ్వుడంగొ

“దయాధర్మం” అని కొజుబా బొబ్బరించాడు. సోఫాలోనుంచి అతని నొంకు ఖంగుముంది. గొంతు అతని గొంతులాలేదు. *మని వే.కి నహళయం యెందుకు చేయకూడదు?”

పోలు తలుపు తెరిచి మూసిన చవ్వుడయింది. బహుకా దంత వైద్యుడు రోగిని పంపించి వేస్తున్నట్లున్నాడు. శశ్ర్రచికిత్స గది తలువు "తెముచుకుంది. వాగ్ట్‌ తరవాత రోగిని రమ్మన్నాడు. శిగరీ వాసిల్వె .విచ్‌ లేచి నుంచుని వదో చెప్పబోయాడు. కాసి బామన్‌ ముందు గానే,

“డాక్టర్‌ ! ముందుగా రోగిని పరీవీంచండి. మాకీం అభ్యం తరం లేదు” అంటూ పోలీసుబంటును భూవీంచాడు. *చాలా అవన పడుతున్నాడు. వెంటనే చికిత్స చేయాలి. ఖి

దంత వైద్యుని కళ్ళల్లోకి సూటిగా చూసాడు. ఎడమ కను రిప్ప కనిపించీ కనిపించకుండా కదలాడింది. దంతృవెద్యుడు తల పంకిం వాడు. అతని కళ్ళచుట్టూ నన్నటి ముడతలు కనిపించాయి. చఛామన్‌ యిచ్చిన సూచన (గహించాడు.

“అలా అయితే లోపలకురండి అన్నాడు, పోలీసుబంటుతో.

పోలీసుబంటు లేచాడు. కాని మనసు మార్చుకుని మళ్ళీ శద “కృతజ్ఞుణ్తి. కాని "నేను నిరీవీ,స్తాను. ఇప్పాడు మరేమంత బాధగా

*లోవలికి దయచేయండి” అని దంత్నవెద్యుడు కొద్దిగా నేల మిద తన్నుతూ గట్టిగా చెప్పాడు. “తక్కినవాళ్ళనికూడా సిలవరించే ఘ్తున్నారు, రండి

మెడ్నివోవ్‌. అతని విద్యాష్టలకు మర్యాదగా (ప్రవర్తించడం "నేర్చాడు గూఢాఇారి "పెళ్ళికౌడుకులాగా కనివించాలి, నటించాలి. పోలీసుబంటు దర్ధాగా నడుస్తూ గది దాటాడు. గొప్పవారంతా అలా వడుస్తారని మెడ్నికోవ్‌ చెప్పాడు. కాని చడానికి సంబంధించిన (ఫెంచి

818

దూట వొబే, టోబే, ఫొబే, వీటిలో వదో జ్ఞాపకం రాలేదు. [పాణం లవీ.0చుకోవడానికయినా జూపకం రాలేదు. ఇ కస్ట అస్సి నణుగుకొని గుమ్మంలో నికి శరీరం జేర వేశాడు. అతనిని లోపలికి పోనిచ్చి దంత వైద్యుడు వెనకకు తిరిగి

• భూసాడు. కొజుకా పెదవులతో *పోలీసుబంటు” అని చెప్పాడు. దీనికితోడు కామన్‌ అవ్ఫ త్తిలో వాళ్లు తమక _రృవ్యాన్ని ఎలా నిర్వ హ్‌స్తారో వేళ్ళతో చూపెట్టాడు. దంత వైద్యుడు ఇకిలించి వోలీసుబంటు వెనశే వెళ్ళాడు. గులాబిరంగు బట్ట తల తిళతళా మెరిసింది. గస్టిళ్యోవ్‌. లేచి నిలబడి,

“మనం వెంటనే యువరిడారిని వాళ్ళం వెళ్ళీ పోవాలి. అతను లోపల వుండగానే వెళ్ళిపోవాలి.” అతనిని ఆఫవుచేయాలనే క్టానం డాక్టరుకి వుందనే అనుకుంటున్నా నూఅన్నాడు.

“అవు ధ్రైళం నీబురుళోనుంచి తీసిపాలేసుకో” అన్నాడు శొజుబా.”” మనం నెళ్ళిపోతే యీ యింటికి మనం నీళ్ళు వదులుకోవా ల్సించే. హోల్లో కోట్లు వాడుభూసేవుంటాడు. అన్నిటినీ మనసులో గుర్తుపెట్టుకున్నాడు, సందేహంలేదు. వీడు గట్టివాడే ! కమిటీ సమా "వేశం మధ్యలో యిక్కడ దిగాడంశు, యిక వూహీంచుకోండి బయ టికి వచ్చేసరికి యేడుకోట్లు మాయమయితే తెలివితక్కు-వ మొద్దయితే తప్ప అంతా గ్రహించేస్తాడులో

*అవును' అంటూ ఒక విద్యార్షి కొజుభాను సమగ్గించాడుః 44 లథి ల

మనం యిక్క_జేవుండి, డాక్షరు వాడిస్‌ పంపించేసిన తరవాత, ఒకొ క్కళ్ళమే వెళ్ళాలి. యాీాలోఫున నమా వేశం కొనసాగిద్దాం కః

ఆ విద్యార్థి మాట్లాడడం ఇదే మొదటిసారి. చామన్‌ ఆతనిశేసి మాసి చిరునవ్వు నవ్వాడు. ఆ చివనవ్వుకు జవాబుగా ఆ విద్యార్థి మొహంలో చిరునవ్వు వెలిగింది.

దంత వైద్యుని మైగమేరకు పోలీసుబంటు కుర్చీలో కూర్చు న్నాడు. మెడ్నికోవ్‌ అచేశం: కంగాకము పడకు. తనెవరో అందరికీ "కెలిసిపోయింది, తన్నితగిలేస్తారు అనుకోగానే మొదట్లో బెదరిపో

819

యాడు. గాని తరవాత తమాయించుకున్నాడు. ఇప్పుడు డాక్టరు. ఎదుట కూర్చోగానే స్వస్థత చిక్కింది. అంతేకాదు ఉత్పాహంకూడా కలిగింది. బహుశా, ముందు ముందు, యిజే మంచిదిగా పరిణమిసు. జేమో 1 నిరీక్షణ గదిలో కూర్చున్నవారిని లెక్కపెట్టాడు. వాం మొహాలు జ్దాపకం పెట్టుకున్నాడు వారి ఛాయాచ్చితాలను గుర్తుపట్ట గలనని అతనికి గట్టి నమ్మకం కుదిరింది. దీనికిమించి, దంత వైద్యుడి ఇంట్లో సమా వేశం జరిగిందని (వాయడానికి కావలసిన సాత్యుం దొరి కింది. ఇంశేమ్మాతం అఆలసించకుండా 'విళ్ళిపోయేవాటే! ”

మంచి హుపాకుగా ఉంది. కుర్చీ మెత్తగా నదుపాయంగా ఉంది. గాజు అలవౌారాశేసి నంతోవంతో భూసాడు. అందులో చ్మితమయిన పనిముట్లు కనిపించాయి. గుమ్మానికి దగ్గరగా కుడివైపున చిన్న బల్లమిోద తెల్లటి మోటు గచ్చు దంతాలు, శేలికపాటి బరమా చం ఉన్నాయి.

“నోక్రళాగా తె

పోలీసు బంటు ఆ ఆదేశాన్ని పాటించి నోరు తెరచాడు. పళ్డు వలోపం లేకుండా "తెల్లగా సమమట్టంగా ఉన్నాయి. వాటినివూచు. కుని గర్వపడవచ్చు.

దంత వైద్యుడు దర్పణం పట్టాడు. పసుఫవువన్నె కిరణం వెళ్ళి రోగి కళ్ళమిద పడింది. తల తిచ్పేసుని కళ్ళు మూసుకున్నాడు.

ళీ పన్ను?”

పోలీసుబంటు పై దవడలోని ఎడమ కోర వేవు ఆలోచించకుండా చూపించాడు. దంత్ర వైద్యుడు ఒక పనిముట్టుతో చానిని కొట్టిదూ సాడు వవమ్యత్రం అరిగిపోలేదు సరిగదా, “'సీటుకూడ పడలేదు.

“యి దేనా? ఒక్క_శునా?”

దంత వైద్యుడు తనను పరిహాసిస్తున్నాడని అ బంటుకు అసి వీంచింది.

“ఉపహులఅది ఒక్క. కేకాదుి అన్నాడు మూతితిప్పుకుంటూ “దాని పక్క_దికూడా?)

“చల్లటివి తింటే యెక్కువ ాధపెడుతుండా, వెచ్చటివా?”

820

*ళబ్రండ్రూ బాధిస్తాయి. డాక్ట్ర కుుగారూ, దయయుంచి ఆబొట్లు .మందు రాసిన్వండి. లేకపో తే ఆ పసువు పచ్చటిది యింత చానిమిద “వేయండి”

దంత వైద్యుడు జవాబీయలేదు. అలమారాశేసి తిిగి ఎదో బయటికితీసి బర్నరుమోద వేడిచేసాడు.. పోలీసు బంటు అచేమిటో "కెలుసువో లేకపోయాడు. “దంతవై ద్యుని వీవు అడ్డంవచ్చింది. ఆతరవాత దంలే వైద్యుడు దర్పణాన్ని పక్కకు నెట్టాడు. మళ్ళీ పోలీసు బంటు కళ్ళమిాద కాంతి కిరణం ప్రనరి?చి కళ్ళు కనిపించకుండా. చేసింది. ద్యిగ్భను. చెంది పోలీసు బంటు వమిా అఆలోచించలేకపోయాడు.

*న్లోక్రు తెకు.

ళన 9?

దంత వైద్యుడు ఎడమచేతితో పోలీసుబంటు తల కుర్చీ వీపుకు నొక్కాడు. అంత చిన్న మనిషికి అంతబలం ఎక్కడిడా అని పోలీసు బంటు ఆశ్చర్యపోయాడు. చల్లటి ఉక్కు. అతని చిగుళ్ళ నెం నెళ్ళి పంటికినచ్చితగిలింది. దంత వైద్యుడు నొక్కి-తిప్పాడు. అమ్మో అని అరువు! పడకకుర్చీ పక్కని మేజా బల్లమిోాదను పీకిన దంతం వచ్చిపడింది. దాని =ళండు మూలములు పెకి పొడుచుకొని ఉన్నాయి. వం జరుగుతుందో వోలిసుబంటుకు తెలియకముం జే పటకారు "రెండో దంతంమిద వచ్చి పడింది. దంత వైద్యుడు వేతితో బంటు కణత నొక్కిపళ్తుసాడు. వణకిపోతూ కుర్చీ చెతులు గట్టిగా పట్టుకున్నాడు బంటు. ఈ దంతపు

మూలాలు వాలా పొడగయి ఉంటాయి. ఈ దంత వైద్యుని మొహం జేవురించింది. పటకారు విప్పినపఫుడల్లా పోలిసుబంటు పిచ్చిగా బొబ్బలు: పెట్టాడు. చివరికి ఆ ఘోర పరిస్థితి అర్ధమయింది. కుర్చీ చేతులు వదిలిపెట్టి దంతనైద్యుని మోచేయి. ఒడిసిపక్సుేసాడు. వం లాభం? అప్పటి ఇండో దంతం ఊడపెరకడం అయిపోయింది.

“నీళ్ళతో. ఫుక్కిలించి వుమ్మేయి” అన్నాడు దంతవైద్యుడు ఇప్పటివరకు పడ్డ శ్రమకు రొప్పుతూ. జేబురుమాలు తీసుకుని మడ, బట్టతల తుడుచుకున్నాడుం “ోబలేపళ్ళు! గృురపుపళ్ళంత గట్టిగా

821

వున్నాయి. యిలా అన్నానని మెేంకోపం "పెట్టుకో శేం. యీదయినా మందు పూయమంటివిగా. పయామందూ నీపంటిమోద పనిచేయదు. వుక్కిాలించి వుమ్మేయిలో

జేక్రిసాదగ్గరకి వెల్లి "పెడలునొక్కా-డు.. వెంటనే నీళ్లు ధారగా పైకి వచ్చాయ్‌. అతనినాంతు నీళ్ళలాగా నే గలగలమని పోలీసు బంటును పరిహసిస్తున్నట్టుంది. పోలీసుబంటు మాట్లాడకుండా లోవాఫు వాసనకొ శే వేడినీళ్ళతో నోరు నింపుకుంబూ మూలిగాడు. మూలాల చుట్టూ నెత్తురయిన రెండు దం లు బల్లమిదనుంచి అతనిని వేధించ సాగాయి.

జఫుక్కిలించి వుమ్మేయి”

కమిటీ పని ముగించుకోనడానికి వ్యవధికోసం దంత్త, వైద్యుడు కాలహరణం చేయసాగాడు. కమిటీ నవమి చేసోందో 'అతని శేవ్మూతం “ఇెైలియదు చఛచాగా గట్టిగాఉన్న "చెండు దంతాలను సెకివేయడం సరి అవునో కాదోకూడా తెలియదు. పళ్ళు పీశేటప్తుడు అతనికే అను మానం వేయలేదు. ఆ కిలాడీ వెధవికి బుగ్గి చెప్పాలనే దొకళశేే అ౩ని అలోచన. 'లేటకళ్ళ ఫొత్త మనిషి కనీగటడంలో అరం ఇచేనని భావించాడు. బలే తమాషపాగాఉంది! కాని వోలీసుబంటున శూరంగా పరివాసించబోతే అది తిరిగి తనశే తగిలి సాఫీగా, వోయిగా జరిగిపోయే తిన (బతుకును తలకిందులు చేస్తుందని ఇపుడు గుర్తించాడు. జేరు (పతి ష్టలు సంపాదించుకున్నాడు. మంచి రాబడిఉంది. కాని రహస్య వోలిసు శాఖాధికారి కలంపోటుతో చుక్లోమాకో, సాల్వి చెగోడ్స్కీ కో వవా సానికి వెళ్ళనలసిరావచ్చు. రమ్యన్‌ సామాజ్యంలో రహస్య పోలీసు ఇాఖ అధికారం ఇంతా అంతాకాదు.

మనిషి కుంగివో యాడు చేసినపనికి విచారపడ్డాడు. అనాలో చితంగా ఈపని చేసినందుకు, చట్టవికుద్ధంగా పనిచే సేవాళ్ళల్లో చిక్కు కున్నందుకు పస్తాయించాడు. చిరకాలంగా గ్రిగరీ వాసిల్యెవిచ్‌. అతని దగ్గరికి మందులకు వస్తున్నాడు. గౌరవంగల ఛారిన్టరు. సోషల్‌ 'డెమా(క్రాట్లు చబ్బబద్ధమయిన పో రాటాన్ని మాతనే గుర్షిస్తారని హామి ఇచ్చాడు. చట్టవిరుద్ధమయిన శార్యకలాపం పార్టీ ప్రధాన

322

న్యూతాలశే పహోనికరమయింది, తగిందికాదు అని నాళ భావించారు- తిరుగుబాట్లు, బాంబులు వేయడం అనే సమస్యే "లేదు. తన మాటా లను సమ్ధించుకోవడానికి గ్రిగరీ వాసిల్యెవిచ్‌ వున్తకాలు తెచ్చి ఇచ్చాడు. దంత వైద్యుడు వాటిని చదవలేదుగాని వుటలు తిరగ వేస్తే ఇఛాంతంగా చట్టబద్ధంగా జీవించాలనే వారిఫోనం అవి (ాసారని' తోచింది. అవన్నీ చూసుకునే తనభాగంలో నమాకేశాలు జరువుళోవ డానికి డాక్టృ రు అంగీకరించాడు. నమావేశాలకు వచ్చేవారు చట్ట బద్ధంగా వ ర్తించేవారిలాగా నే కనివీ;చాకు. వారిమాటలు అరంకాక పోయినా (పభుత్వ పునాదులనుగాని సాంఘిక వునాదులనుగోని కద. లించేవి కాదని మాతం (గహీంచాడు.

వారు చెప్పిందంతానమ్మాాడు. నమ్మి వారాని కొక పర్యాయం అతని భాగంలో సమావేశ మనడానికి అంగీకరించాడు. ఇక ఇప్పుడు అలోచిస్తే తుమించడానికి వీలులేని తప్పూ చేసినట్లు తోచింది. నైతికంగా అతని వృత్తికి న్యతిరిక్కమయినపని, విషఫలితాల: నిచ్చేపని చేసాడు.

దంత వైద్యుడు వెనుదిరిగి పోలీసుబంటుశేసి చూసాడు. అతనూ నమయంకోనం కనిపెట్టుకుని ఉన్నాడు. ఇక తొందరవడ నవనరం లేదని గ్రహించాడు. శన్ర్రచికిక్స గదిలో వెచ్చగా ఉంది. దంత వైద్యుడు నిశ్హాతీణ్యంగా చిగుళ్ళమిోాద చేసిన గాయవుబాధ నీళ్ళు వుక్కిలించి పోయడంతో తగ్గింది. అంతకుముందు. అమిత బాధ అనుభవించా డేమో సొమ్మసిలి పోయాడు.

దంత వైద్యుడికి పశ్చాత్తాపం ఇనుమడించింది. చేతులు రుడుచు కుంటున్న తువాలు కోపంతో అవతలకు గిరాటు వేసాడు రహస్య పోలీను వఏజెంటును అక్క_జే నిలివివేయడం మూలంగా కమిటీకి సహాయ పడుతున్నాడు. కాని చట్టవికుద్ధంగా పనిచేసే నంఘంలో ఇంకా ఎక్కువగా చిక్కుకు పోయాడు” ఇక ఆ నంఘంతో జోక్యం ెట్టుకో కూడదసి నిశ్చయించుకున్న తరవాతికూడా ఈ విధంగా ఎందుకు (వవర్శి స్తున్నదీ అతనికి బోధపడలేదు. ఆ నంభుంతో సవాశ్వతం క్‌ తెగ “తెంపులు చేసుకతీరాలని నిశ్చయించుకున్నాడుం

828

కకబ్యాడ్రీ?? అన్నాడు దృష్టి మళ్ళించుకుంటూ. “యిక ఛాలు ననుకుంటా. వెళ్ళచ్చు. "ఫు వ్రదయం వేడి పదార్థాలేఏీ తినవద్దు. 'తాగనద్దు. యిక చాధించవనుకుంటా, ఒకవేళ బాధిస్తే శేపు మళ్ళీ

యీవేళవుడయినాసశే, వస్తే సరిచేసి పంపిస్తా” పోలీసు బర్యటోతు లేచి దంత వైద్యుడి శేసి చూసాడు. ఆచూవు .విమంకక్కు.తోంది. చాంతో దంత వైద్యుడి వెన్నుపూస వణకిపోయింది. “బ్బుస్తుం పదిరూబుళ్ళు” అని గొణిగాడు ధైర్యం కూడగట్టు కుని రొమ్ము విరుచుకుంటూ. “కాని నువు వున్నవాడివిలా కనిపించడం లేదు. వుద్‌సోీగం చిన్నదిలాగుంది. అటువంటివాళ్ళదగ్గిర "నేనేమో పోలు తలువు తెరిచాడు. కోట్లు అన్నీ వేలాడుతున్నాయో లేనోనని పోలీసుబంటు తొంగి చూసాడు. “మృత్యుముఖం” కోటుతో శవ అన్నీ వేలాడుతున్నాయి. నడుం విరిగినట్లయింది. “మృత్యుముఖం' కూడా పండ్లు పరీతే చేయించుకోడానికి వచ్చాడేమో + డీలాగా ఉన్న ట్లున్నాడు. పండ్లు పుచ్చి అరిగిపోయి ఉంటాయి. పండు మంచివి

శండూో పోవడం వోలీసుబంటుకు క వ్రికి వచ్చి [కుంగిపోయాడు.

మొదటి మెసప్టుమోద కాలు పెట్టాడు. తలుఫవుటవీమని మూసు కుంది. అగి పరిస్థితిని ఆలోచించసాళాడు. దంత వైద్యుడి నంగతి, ఈ వ్యవహారం సంగతి పై అధికారులకు చెప్పడమూ + మానడమా? దంతాలను గురించి పై అధికారులు "వేళాకోళం పట్టిస్తారే మో ? చిక్కు బ్లోపడడం నీతప్ప్చే అంక? పన్ను పీకించడానికి దంత వైద్యుడి దగ్గరికి వెళితే “మృత్యుముఖం), శార్మికుడు కసివించారని ఇెప్పితే న౦ంవోతుంది. దంత వైద్యుడి విషయం అనుమానాస్పదంగా ఉందనికూడా చెప్పనచ్చు* అయితే స్లానిక పొలీసు ఇన స్పెక్టరుగాని, సూపరిం బండెంటుగాని ఈ దంత వైద్యుడిచేత వైద్యం చేయించుకుంటూంకు? తన భాగం బాగా అలంకరింపబడి ఉంది. విప్పవం కావాలని అలకాజనం మత్రమే కోరుతున్నా రనిస్పష్టమవుతు'నేఉంది. తప్పటడుగు 'వేసాడా, దెబ్బతింటాడు. పొలీసుబంటు నిట్టూర్చి గుమ్మం దగ్గిరగా నెత్తురు ఉమ్మేసాడు

వ్‌ నిర్ణయానికీ శాకుండా 'మెట్లు దిగసాగాడు.

ర!

ర్‌ ఒడ౦బడిక

ఫపీలులేదు. దంత వైద్యుడి వెంట పోలీసుబంటు *కసాయి గదిలోకి వెళ్ళగానే, బాగా చవ్వుడయే. తెరలు యధాస్థానానికి రాగానే, వాదన చెలరేగింది. దంత వైద్యుడు. పళ్ళు పీకుతున్నంతసేవు వాదన -శీగడమేగాక తణ తుణానికి త్మీవమయింది.

దంత వైద్యుడు పోలీసుబంటును బయటికి పంవించి వేసి మెట్లు చిగి వెళ్ళాడని నిర్ధారణ చేసుకున్న తరవాత పోలీసుబంటు వెళ్ళి పోయాడు, "ఇక ఎవరిదోవన వాళ్ళు వెళ్ళండి, ఇక ముందుమ్యూత్రం ఎన్నడూ. రాకండి అని చెప్పాలనే తలంవుతో దంతవైద్యుడు గుమ్మంలో తలపెట్టాడు. కాని అతడు విన్నమాటలకు విస్తుపోయి ఓక అడుగు వెనుకకు వేసాడు.

*దోవాం 1”

చామన్‌ మాట్లాడుతున్నాడు.

ఉపన్యాసకుడిలా కాకుండా, చేతులు ఊపకుండా, మాటలు ఒత్తి ఒత్తి పలకకుండా నరళంగా మాట్లాడాడు. అతని మాటలలోజే శక్తిఉంది. ఇతర విషమయాలలోలాగానే మాట్లాడే విభానంలోకూడా చామన్‌ లెనిన్‌ శిష్యుడు అనిపించుకున్నాడు. ఎంత '(వమాదకరమయిన నమయాలలో నయినా, ఎంత ఉ_ేకంలో నయినా, లెనిన్‌ గొంతు చించుకునేవాడు కాదు. "పెదవులతో కళ్ళతో మందహాసం చేస్తూ తీషణంగా. హుషారుగా ఇతరుల హృదయాలను చీల్చి చూసే భూఫవుతో, వేస్తుళోటు చంకలలో బొటన వేళ్ళు పెట్టుకొని మాట్లాడే చాడు. (387 8౭న

“ఖచ్చితంగా ఇప్పాలంకు కార్మికవశ్షానికి (ద్రోహం చేయడమే! అల్ప్బసంఖ్యాకులని పిలవబజేవారు యే పరిస్థితిని తీసుకురావాలని పట్టు పడుతున్నారో దానికి యిదొకళే వేరు. సిగ్గుచేటు! సిగ్గులేక మార్కును వుదహరిస్తున్నారు. వీరా మార్క్సిస్టులు ఇ యపుడో 1880లో ర్యా (పంచ విప్లవానికి. దారి చూఫుతుందని మార్కు చెప్పాడు. (వపంచమంతటా పర్యటించిన మార్కుు యీ రష్యాలో విప్తవం వస్తుందని ఎంతో ఆశించాడు. యెటువంటి విప్తవం ఆశించాడు! (వ్రపంచ (పాముఖ్యంగల నిష్ణవం. యికమిోరు కార్మిక వర్గాన్ని యెక్కడికి నడుఫవుతున్నారు? స్వాతం్యత్యంకోనం పోరాడడానికి బయటికి తీసుకు రావడానికి బదులు ఖైళ్ళలోకి, కసాయిళశాలలలోకి తీసుకు పోతు న్నారు! యిదంతా యెక్కడ జరుగుతోంది? మాస్కోలో! రష్యాలో శార్మికనర్ల శక్తులకు ద్వితీయ శీరదమయిన మాస్కోలో...

“ళక్తులు 1” అంటూ అడ్డుతగిలాడు గప్టిళ్యోవ్‌-. “యెందుకు వచ్చిన వుపన్యాసాలు. మనం యధాన్ధాలను యదుర్కో_వాలి. నువు చెప్పే కార్మికవర్ష శక్తులు యొఏ? యెక్కడ వున్నాయి? వేలకు వేలు మతభాందసులు, నిరతరాస్యులూవున్నా కే, వాళ్ళ నే చేద్దాం? కమి టీలో వేసుకోవడానికి జనం కరువయారు లెక్కకి నలుగురు!”

“అవునవును” అని గ్రిగరీ వాసి ల్యెవిచ్‌ సమస్థెంచాడు. %్‌ద్రాలా జిల్లాలలో మనకి నన్నాహక_ర్తలు కూడా లేకు?

“ఉహు-మారు చెప్పేదొవట్టి చెత్త అన్నాడు బామన్‌ విసు. గుతో బుజాలు ఎగురవేస్తూ. చెత్త! రష్యాలో అసంఖ్యాకమయిన జనం వున్నారు. కార్యక _ర్తలను చేర్చుళకోవడంలో యింకా దృఢనిశ్చయం ప్రదర్శించాలి. యింకా పెద్దయెత్తున శ్రైర్యంగా పనిచేయాలి. కార్మికు లను “యువకులను పార్టీలోకి తీసుకురాండి”

“కార్మికులు 1” అని (గగరీ వాసి ల్యెవిచ్‌ బ్వేషంతో పలికి శాలుమోద కాలు "వేసుకున్నాడు.

“*ఆ _ అవును” అన్నాడు శ్రామన్‌ ఉ( చేకంతో. మొువు కందగడ్డ అయింది. తమాయించుకుని తాపీగా, “మేం వ్యధపడక౦ండి.. "వాళ్ళని సరయిన తోవలో పెట్టండి. తోవలో వడిలేచాలు మాకు

826

యొక్కడున్నదీ తెలుసుకునే లోపలే మిమ్ముల్ని దాటి ముందుకూ ఫురోగమిస్తారు. “వర్ష పదజాలం యెంత బిగ్గరగా వుచ్చరిస్తున్నా మిళో వున్న చిక్కు, మా అపరాధం కార్మికవర్గంలో మిోకువిశ్వానం లేకపోవడమే. మా పహృదయాంతరాళాలలో వారిని మోకు గొంైల మందగా, చరిత్రకు సంబంధించిన _(గ్రానంగా భావిస్తున్నారు” అన్నాను.

“అలావూూటాజే హక్కు. నీకు లేదు” అని విద్యార్థి కోపంతో ఇెప్పీ లేచాడు. *నేము, యునకులం. , .”

చామన్‌ చేతితో అతనిని వారించాడు,

“ోవ్యక్షి గతంగా నిన్నుగురించిగానీ, మెస్టి నిక్‌ కింద చలామణి అయే (ప్రతివానిని గురించీగాని. నేను మాట్లాడడంలేదు. ఆలా అను కుంకేు మాట్లాడవలసిన అవనరమే లేదు. నేను వివరంగా, ,.”

“అంక తిట్టడమా ?” అని (గిగరీ వాసిల్యెవిచ్‌ ఎల్లిపొడి ఇాడు. *మిా బోల్జివిక్కు.లు వాదించే విధానం మాకుతెలుసు ”

“వకాభి పాయానికి "రావడానికి (వయళత్నిద్దాం”. మా కళ్ళ ముంచే వుద్యమం దినదినాభివృద్ధి అవుతోందని మిరూ (గహీంచే వుంటారు. రాజరికాన్ని కూలదోయడం నేటి క _ర్తృవ్యంమయివుంది. మాకు యెంత కొట్టుకున్నా కూలదోయకుండా ఆపలేరు.”

“మూకు యువరినీ యొక్కడికీ బలవంతాన లాషక్కపోవాలని: లేదు” అన్నాడు గస్టిల్యోవ్‌. . పీమూలాగా మేము (పజల్నిగాని చరి (తనుగాని” బలవంత పెట్టం. యా దృష్టిలో 'మేవమనూా రాజరికాన్ని కూల దోయడానికి నిలబడతాం. దానంతట బే వస్తే సాయుధ తికుగుబాటుకు కూడా మాకు అభ్యంతరంలేదు. శాని దానికి సంసిద్ధం చేయడం మాత్రం మూ పనీకాదు

“అదే అదే. అక్కజేవుంది అనలు నగొడవంతా...! పార్టీ కర్తవ్యం అచే. సాయుధ తిరుగుబాబుకు సంసిద్ధం వేయడమే పో (ప్రధమ కర్తవ్యం. మన కర్తవ్యం రాజరికాన్ని కూలదోయడం మ్యాతమే కాదు. రాజరికాన్ని కూల్మద్రోసిన మరుతణంనుంచి విప్తవాన్ని యింకా ముందుకు తీసుకుపోవడం అలెండో క _రృవ్యం. యిక మోదోది శార్మికవన్లాన్ని సాయుధం చేయవలసిన నమయం, అవకాశం కలిగిన

తై

శణంలోనే మిరు వాళ్ళని నిరాయుదుల్ని వేయాలని లలుస్తున్నారు. 'విస్తవం ఆరంభం కాజబోయీ నమయంలో ముగించాలని భూస్తున్నారు”

*నర్రిగ్షా యిబే మేము చెయ్యనియ్యనిది” అన్నాడు కొజుచా శడ్డం సవరించుకుంటూ. “బాగా ఆలోచించండి. నే చెప్పినది నరిగా వుండా, రూక 9”

ఆద్రూక్ట్‌ | లీగకీ వాసిల్యెవిచ్‌, అరిచాడు. మొహం మాడి సోయింది.

ఆ పీసు పినపజేనరికి తక్కినవారుకూడా ఆందోళనతో శదలా ఇఉఊారు. రూక్‌ మాస్తోటలో కొద్దికాలంఉన్నా తుపొను శేపాడు. "అందుచేత మాస్కోవారికి ఆపీకు చిరపరిచితమయించే.

ఛొజుబా చుట్టూ మూసాడు.

• అనక్రూడని మాట అస్నట్టున్నాను. నళే అనకుండా వుండ 'ీకవోయాను. ఒశే కమిటీలో కూర్చున్నా మనం స్నేహితులమనే ఇభావం రావడంళేదు- యేంచెయ్యను ల?

శ*న్వుశేం పరవాలేదు” అన్నాడు విద్యార్థి తడబడుతూ. “బోల్లి శిక్కులకే, మెస్టి నిక్కు-లకీ యివాళ వివాదమల్లా పార్టీ నిర్మాణం శపరించేగా ?”

తసమాటలను ఛామన్‌ సమర్గిస్తాడని నిరీశీస్తున్నట్లు విద్యారి

భ్‌ తగా ధి -అతనిశేసీ తేరిపార జూచాడు. వామన్‌ తల ఆడించి,

“అవును. పార్టీ నిర్మాణానికి నంబంధించించే. సోవల్‌ 'జెమా

ఛనీనిగరించే నుంచే మాట్లాడు తున్నామా, యా సందర్భంలో పార్టీ . ఇర్మాణమంకే అర్ధం విప్లవానికి సంసిద్ధం చేయడమే.” అన్నాడు.

"తెరలు మళ్ళీ తొలిగాయి. దంత వైద్యుడు దృఢ నిశ్చయంతో శవ వేశించాడు.

అక్ష మిం చండి ౫ అన్నాడు- బక పడకళకుర్చీ వెనక నిలబడి, చాని ఏపును గట్టిగా పట్టుకుంటూ. “యివాళ నమావేశం ఆవీవేయ 'ఎవలసిందని చెప్పక తప్పడం "లేదు... వడు జతల కళ్ళు అతనిని తేరి “ఇపారజూచాయి. కొందరు ఆశ్చర్యంగా, కొందరు వినోదంగాదూసారుం అలా చూసేసరికి అతను వెనుఠంజ వేసి, 'చెప్పదలచింేమిటో తొందర

928

తొందరగా చెప్పేసాడు”... *యిక యూ యింటి చిరునామూ' వారిచే వోండిలి

దంత వైద్యుడు నంగి నమస్క-రించి 'వెనకకుతిగిగి గుమ శ్రంవైవుకు నడిచాడు.

“ఒక్కనిమిమం 1౫” అని పిలిచి [గిగరీ వాసి ల్యెవిచ్‌ అతని నెన కసే వెళ్ళాడు ! *' అపార్థం చేసుకున్నారు. "నీను విశదంగా...”

“విశదంగా "చెప్పడం టేనికి?” అని విద్యార్థి వవా భావంతో అభ్యంతరం "లేవదీసాడు, “విశదీకరించవలసీన ఆవనరం తేబూ క్‌నిః వీంచడంలేదు. మన దంక వెద్యుడిగారికి కాళ్ళు వణుకుతున్నాయి”

“నీను విరికివాడిననేనా నువు అనేది? అన్నాడు దంత' వైద్యుడు. కోపంతో మొహం జేన్రరించింది. “కండు మంచివంతాలు= వీశేనాను!??

ఎవరూ మాట్లాడలేదు. ఆ వార్త అందరినీ ఆశ్చర్యంలో ముంచ త్తి వేసింది.

“అత్మహత్య!” అన్నాడు వామన్‌ వచ్చే నవ్వు ఆపుకుంటూ. “శద్ధాంజలి అర్చించండి. కాని వెళ్ళేముందు --” దంత వైద్యుని వంక" అర్ధవంతంగాచూసాడు. దంతవెద్యుడు ఆ భూవులోసి అర్థం గ్‌హ్‌ం, చాడు వెళ్ళిపోయాడు.

“న్యాక్‌ అయిం'బేమిటో అయిపోయింది. మన పనికి నంబం) ధించిన విషయాలలో ఒక జఒడంబడికకు ఐద్దాం. బోల్డివిక్కులు, మెన్టినిక్కులు (పధాన సమన్యమిద 'దెబ్బలాడుకుంటున్నారు. కాని పరిస్థితిని సూత్ముంగా అందరకూ విగ్లేషించి చూడడం లేదని నిర్ధారణ- అయింది. పతి మెస్టివికళ్కూ నిజంగా మెస్టివిక్కని అనడానికి.

“ప్రతి బోల్డివిక్కూ నిజంగా బోల్లివిక్క-ని అనడానికీ వీల్లేదు” అని అన్నాడు గిగరీ వాసి ల్యెపిచ్‌. నీషం కక్కుతూ.

“*అఫవ్రను” అని ఛామన్‌ తిలపంకించాడు “నువు చెప్పింది" సరిగా నేవుంది. తివాడికీ అశడిస్థి తేమిటో "తెలుసుకునే అవకాశం. శావాలి. శార్యరంగంలోకి దిగితే వ్లైఖనోవ్‌, మార్జోవ్‌లతో అంటో

829

"పెట్టుకుని వుండడంవల్ల మికు అహం బలిసే [పమాద ముందని మోరే (గ్రహిస్తారు. శేఫు (పత్యేక సమా వేశం వేసుకుని తక్షణ కార్యకలాపాన్ని నరించి చర్చించడం మంచిదని నా అభ్మిపాయం౦. అతితతుణ కార్య కలాపం - అది నిర్తయించడం జేనిక ౪ఇొ త్త అభ్యస్థలను గురించి శఈూడా కేపు చర్చించవచ్చు. కమిటీతోక్రి దాని అకుబంధ సంస్థలలోక్షి ఆలన్యం చేయకుండా సభ్యులను చేర్చుకోవాలి.” ఠి

“శార్మికులను, యువకులను 1” అని ఎత్తిపొడిచాడు గప్పి ల్యోవ్‌ ॥

ఈసారి బామన్‌ ఒకజే తల ఉఊపలేదు. గిగరీ వాసి ల్యెవిచ్‌ మొహం ముడుదుకున్నాడు- విద్యార్ధిని జామన్‌' వశంచేసుకున్నట్టు న్నాడు.

“శీపటి సమావేశ కార్య(కమంలో మూడోది: సాహిత్యం "వెలువరించడం. యిక్కడ మన అచ్చు అఫీసులేదని చెప్పారు. అచ్చు ఆఫీసు లేకుండా వూపిరి పీల్చడం యెలా? మనం ఒకటి యేత్చాటు చేసుకోవాలి.”

“స్థలం యెక్కడా దొరకలేదు” అని గస్టిల్యోవ్‌ కోపంతో బొబ్బరించాడు. “అనేకసాస్ల యిీావిషయగ౧ ఆగోచించాం. జనంలేకు, డబ్బులేదు, యిల్లులేదు.”

విద్యార్థి కొంచెం తటపటాయించి,

ఉనాగదిలో పెట్టండి” అన్నాడు.

“సీ గదిలోనా ?*”” అని అన్నాడు త్రిగకీ వాసి'ల్యెనిచ్‌ కళ్ళు కుంచించుకుని మూస్తూ, విద్యాగ్తివిషయమయి వెనుకటి దృష్టి మూరి పోయింది. అతడు పొట్టిగా, ర్‌ష్టిలా కనిపించాడు. గుండె అర్బుకుని పోయినట్టుంది. గడ్డం చిన్నది. బహుశా రోగంతో. తీసుకుంటూ ఉండవచ్చు.

సమా వేశం ముగిసింది. ఒహ్కొక్కరూ వెళ్ళిపోయారు. గ్రిగరీ వాసి ల్యెవిచ్‌, గస్టిల్యోవ్‌ లు మాతం దిగబడిపోయారు. వారు దంత వైద్యునితో మాట్లాడి ఏప్లనం రాబోయేముందు తమతో అెగతేం

880

వులు 'బేనుకోవడం గొప్ప తప్పిదమనీ, ఆ విప్తవంకోనం చేసే, త్యాగం ఎక్కువగా స్లాఘ్‌ంపబడుతుందనీ విశదీకరించాలని తలచారు.

కాని “త్యాగం అనే అమంగళకరమయినమాట అనళలే పహృాదయాన్ని చీల్చి వేస్తున్న భయాన్ని ఇనుమడింప జేసింది.

ఇక వైలు తప్పదని భావించాడు. నీమయినా రాథతిళ్ళు వోయిగా స్యిదపట్టదు. ఏ నిమిషంలో వోలీసుల గంటలు ఇంటిముందు గంట, వెనకగంట మోగిస్తారో, వనిమిషంలో విచ్చుకత్తులు, తట్టుముళ్ళతో వచ్చిపడి కోటకో, కొట్లోకో, లోవకో, కోటబురుజుకో తీసుకువోతారో నని నిరకీంచడంతో ర్యాతంతా గడిచిపోతుంది.

అందుచేత (గిగరీ వాసి ల్యెవిచ్‌, ౪ గస్టిల్యోవ్‌. ఈ విషయంలో "చెప్పదలచింది వినడానికి దంతవైద్యుడు నిర్న్శావామాటంగా నిరాక లించాడు. “త్యాగం1౫ అత్మగారవంగల దంత వైద్యుడికి "చెప్పవలసిన మాటకాదు. విప్లవాన్ని బలపర్చినా బలపర్చకపోయినా దంతాలు కట్టించుకునేవారు కరువుకారు. పపంచం సృష్టించబడి నప్పటినుంచీ ఇంతే. రాతియుగపు మనుష్యులుకూడా దంతాలు కట్టించుకు నేవారని ॥ ఇాశ్రుజ్ఞలు కనుగొన్నారు. దంతాలు కట్టడం ఎలాగో తెలుసుకుంళకు ఎవరి పరిపాలనలోనయినా భుక్షికి లోటుండదు. కావలసిందల్లా రాజకీయాలకు దూరంగా ఉండటమే. రాజకీయాలలో తలదూర్చడం వట్టి తెలినితక్కువపని. అ రెండుదంతాలు మంచిగుణపాఠం నేర్పాయి. ఇం కెఫపుడూ అటువంటి తప్పు చేయడు.

ఉహుం - ఇక వారివద్ద శలవు తీసుకోవడమే 1

టగిగకీ వాసి ల్యెవిచ్‌ గస్టిల్యోవ్‌ ల "వేపు వెన్నుతిప్పి గాజు వలక పరచినబల్ల దగ్గరికి వెళ్ళి రండు గచ్చుదంతాలు పెకితీసాడు. తన వృ త్రీలో నిమగ్నుడయి ఉన్నట్టు తి కదలికలోనూ కనిపించింది. వారిద్దరికీ వెళ్ళిపోవడం తప్పు గత్యంతరం కనిపించలేదు. (గిగరీ వాసి "ల్యెవిచ్‌. నిరీతణ గదిలో తచ్చాడుతుంకేు.

“యీ రూక్‌ మూలంగా ఛాలా చిక్కు వచ్చిపడేటట్టుంది.” అంటూ గస్టిల్యోవ్‌. నిట్టూర్చాడు,

త్రం

బ్రగరీ వాసిల్యోవిచ్‌ తిరస్కారంగా “మేం పరవాలేదు. అతసి 'వేతికింద మనుష్యులను ెచ్చి పెట్టి కమిటీనంతటినీ పాడుచేసి సంఖ్యా బలం సంపాదించుకోకుండా మనం మూడాలి. తానే కమిటీ శార్య దర్శిననుకుని (ప్రవ ర్పించడం నువు కనిపెళ్లు వుంటావనుకుంటాను”

“అతనిని నిరోధించడం యొలా? కార్మికులను కమిటీలో తీసుకోకూడదని అభ్యంతర పెట్టలేం కదా. అలాచే శై ఏళ్ళు ఫ్యాక్టరీలలో వుపన్యాసాలు దంచుకారు. కాని కార్మికులు కొజుచావంటివారయి తే. .. మనవాళ్ళకి ఫ్యాక్టరీలతో నంబంభాలు, చెప్పుకో తస్ద నంబంధాలు "లేవి.

గస్టిల్యోవ్‌ మళ్ళీ ఇంకోసారి నిట్టూర్చి మెల్లిగా మెట్లు దిగి

శ లు ఉం "హో! వెళ్ళిపోయాడు. 'బాధాశరమయిన ఆలోచనలతో మనసు నిండి పోయింది. 892

6 యుదం ధ

వార్తాషతికలు అమ్మేక్కురవాళ్ళు వీధలో ఆటూ ఇటూ పరు గెత్తుతున్నారు.

“యుద్ధం (వకటించకుండా జపాన్‌వారి దాడి” అని అరిచారు: ప్యతికలు ఊపుతూ. “*దోవాం! డిస్ట్రాయర్ల దాడీ! 'ెట్విజాన్‌, "సెసారవిచ్‌, పల్లాడాల ధ్వంసం [09

యుద్దం 1

ఆ టన మంచు కుముసోంది. టక టాంగా తడిమంచు మిదికీ. భారంగా వచ్చింది. బామన్‌' గగనస్కాాయా జిల్లానుంచి సాటనట నాయాచాకుకు వెళుతున్నాడు. అక్కడనుంచి కిమిశాన్త్రజుడి ఇంటికి వెళ్ళాలి. ఇ న్‌ జ లా

యుదం !

యుస్ట (పారంభమయితే ఆ తరవాత కొద్ది నెలలలోనే విప్తవం 'జేశాన్ని ముంచె త్హివేస్తుందనే నమ్మకం బామనకు కలిగింది. లంచ గొండితనం ర్యా గొంతును నులి మేస్తోంది.. జారు యుద్ధంలో జయిం చడం అనంభవం! యుద్ధంలో అపజయం పిప్ప వాత్మక పరిస్థితిం ఇచ్చి, "పెకుతుంది. శాని మనం, పార్టీ మనుష్యులం. అందుకు సిద్ధంగా ఉన్నానూ శ అని తనను తాను బామన్‌ (పశ్నించుకున్నాడు.

సిద్ధంగా లేము. అజే ఆ ప్రశ్నకు జవాబు కమిటీలో పని" సాగనివ్వడంలేదు. మెన్టి విక్క లనుంచి నాయకత్వం గుంజుకన్నా- బోల్దివిక్కులకు ఆరు ఓట్లు, మెస్టి విక్కు.లకు నాలుగు = మెన్టి విక్కుుల- (ప్రతిబంధకం పూర్వంకంయె త్మీపంగా ఉంది. సంబంధాలు పెట్టుకో నివ్వడం లేదు. డబ్బు యివ్వడంలేదు.

అచ్చు యంాలు, వు సంపాదించారు అంక, ఆ విద్యార్థి గదిలో నెల రోజులనుంచీ అని పడి ఉన్నాయి. పని సాగడంలేదు- పని (ప్రారంభించకుండా వదో ఒక సాకు 'చెఫుతున్నాడు. అతనికి భయం.

838

'వేసినట్టుంది. ఉన్నడబ్బంతా అబ్దెకింద ఇచ్చి టాగనస్మాయా జిల్లాలో యింకా గదులు తీసుకున్నారు. కాని _అందువల్లా (ప్రయోజన మేమి కలగలేదు. వారి అబ్లెకు తీసుకున్న మేడకింద నాట్యశాలడింది. అచ్చు గుద్దడం (ప్రారంభిస్తే యంత్రంనుంచి విపరీతమయిన శబ్దం వస్తుంది. ఏ తెలివితక్కువ మొద్గో తప్పితే ఎవరయినా. వమిటా యంత్రం అని అడగక మానరు. అందుకని అచ్చు ఆఫీసు మూత డింది.

యుద్ధం రావడంతో ఇక సబ్లుగా కూర్చోడానికి వీలులేదు. రవాస్యబోల్లి విక్‌ అచ్చుఆఫీసు థ్‌ _క్రినంతా వినియోగించి సంభుటనలకు తగినవిధంగా [పవర్థించాలి.

అందుకని అచ్చుఆఫీసును (ఆాస్నోసెలస్కాయా. వీధిలోని తన ఇంటికి తరలించమని ఆచేశాలు ఇచ్చాడు. నిజంగా రవాన్య కార్యకలాప స్నూతాలకు ఇది విరుద్ధం. అచ్చు ఆఫీసును వేశేఉంచాలి. కానీ బామన్‌ ప్యాక్ట రీజనంతో, మిల్లుజనంతో, విశ్వవిద్యాలయంతో ఎడతెగని సంబంధం కలిగేఉర్నాడు. ఒక అరగంటకూడా. పార్టీ సంస్థకు చెందిన శార్యకలాపంనుంచి దూరంఇా ఉండలేడు. (ఈ కార్యకలాపం సంభాషణా రూపమయింది. తరచు నాలుగు ముక్క_లుకంకెు ఎక్కువ మాట్లాడే అవకాశం ఉంజేదిగాదు). నీ ఈ కార్యరూపం పైకి అంతగా శనివీంచేది కాకపోయినా పార్టీ ని తద్వారా విప్త వాన్నీ బలీయం "చేస్తుంది.

కార్యకలాపం ఇవుడివుడే ప్రారంభమయింది. వ్య క్థలతో. విడి విడిగా మాట్లాడడం, సమూహాలతో మాట్లాడడం సాగుతోంది. ఎంత మందితో మాట్లాడాం, ఎన్ని మాటలు మాట్లాడాం అని లెక్కచూసు కుంకే మ్యూతం సంఖ్య చిన్నదిగానే కనివిస్తుంది. కాని వునరాలో చించుకుంచు, _ప్రతిమాటలోనుంచి ఒక భావం కోసం, కార్యరంగంలోకి “ఉరకడానికి సంసిద్దత జనించినట్టు గోచరిస్తుంది. చబామన్‌తో మాట్లాడిన న. క్ర తన భీవాలను, త్‌ కోపాన్ని విప్తవం రాబోతున్నదనే సంత షాన్ని ఇతరులకు అందజేశాడు. ఈ విధంగా పాన్టీ వలయం

894

శమశ్రమంగా వి ' స్పరించుకుంది. రవాన్య సంభాషణలు భయంకర చర్జనలుగా, నసునగునలు యుద్ధనినా దాలుగా పరిణమించాయి.

ఇదంతా వదిలేయడమెనా ? ఉహుం వదలివేయలేదు. అతను బాగా చేయనేర్చిన పని ఇచే. హృదయాంతరాళంలోనుంచి సత్యం మాట్లాడుతాదేమో, విజశేవారందరిలో నంచలనం కలుగుతుంది. ఇనినతో, ఆ *“తాతి తో కలిసి నిజంగా పనిచేసిన, ఇస్కా్గి మను మ్యలలాగానే అతనికీ తాను నిజం ఇచెప్పుతున్నానని "తెలుసు.

అచే అత్రనికి బలం చేకూర్చింది. అతని మాటలు వినేవారికి విశ్వానం కలిగింది. తనను తాను వడోవిధంగా లెనిన్‌తో పోల్చు శుంటున్నాడవి ఎవరయినా అం1ు వారిని ఎగతాళి పట్టించేవారిలో శ్రామన్‌ (ప్యపధముడు. కాని అతని హృదయాంతరాళంలో లెనిన్‌ చొక్క సత్యం, భావాలు, (పేమ, ఉదేకం నెలకొన్నాయి. అందు చేత లెవిన్‌ చుట్టూ లాగానే అతనిచుట్టూ ముభావంగా ఉంజేవా -5నరూ ఉంటేవారుశారు. అతనిని (జీమించేవారు. లేకపోతే గ్రిగరీ వాసి "ల్యెవిచ్‌, గస్టిల్యోవ్‌ లను "జ్వేమించినట్లు 'జ్వేషీంచేవారు.

శ్యత్రువులు అడుగడుగుకీ ఆటంకాలు కల్పిస్తున్నారు. డబ్బు అంద జేయడంలేదు, గదులు ఇవ్వడంలేదు, సంబంభాలు శలిగించడం లేదు. ఇదంతా వారిశే నష్టదాయకంగా పరిణమిస్తుంది. అపతిష్టపాలు చేస్తుంది. వారిపేన్లు మానవ్వదోహుల జాబితాలో ఎక్కే నమయం వచ్చితీరుతుంది.

ఈలోగా అచ్చుయంతాలను తనగదికి తరలించాలి. ఇంకెక్కడి శయినా తరలించే అనకాశం లేదు. ఆయంతా్రాలను అలా ఊరిశే పడి ఉండనీయకూడదు. [పమాదం అపరిమితమే గాని అంతకన్న చేయ గలిగించేమిీ లేదు. (ప్రత్యేకంగా గదులు అద్దెకు తీసుకొవడానికి శావలసిన డబ్బులేదు. ఉన్న డబ్బేమిటో ఖర్చుయిపోయింది.

గూఢచారులబారినుంచి తప్పించుకోవడానికి కృషిని ఇనుమిట్టుగా చేయాలి. విచేశాలనుంచి ర్యా వచ్చే వారు తనగదికి రాకూదని హెచ్చరిక పంపాలి. క్లుష్తంలొ చెప్పాలంళు కొన్ని చర్యలు తీసు కోవాలి. ..

ఏం

ణి యుద్ధచర్చలు

దూర్య(ప్రాచ్యంలోని రమ్యన్‌ సైన్యాలతో స్వచ్భందంగా వేరొ పోరాడుతూ తమతమ నేరాలను మాఫుచేసుహోవడానికి బకూరంగ పోలీసు నిఘాకిందఉన్న (విచారణలేకుండా స్మామాజ్యంలోని మారు మూలలకు పంపబడిన) రాజకీయ అనువమూనితులకు అవకాశమిస్తూ జారు దయవల్ల ఫ్మిబవరి న ఒక ఫర్మానా వెలువడింది. “దేశబిక్షి 7 కారణంగా విప్టవకారులకు నంధి మరతులు జారు (వతిపాదించాడు' కార్మిక సంఘాలలో ఈ విషయం చర్చకు వచ్చింది. కమిటీ పీలమ వలసినంత 'పౌచ్చుస్థాయిలో కొన్ని సంఘాలలో చర్చలు జరిగాయి.

ఈసారి కమిటీ నమా వేశం వాగ్ట్‌ ఇంటిలో జరగలేదు. (ఎంత వాదించినా ఆయన మనసు కరగలేదు). ఒక స్కుప్రసిద్ధుడయిన చితకా రుని చితశాలలోజరిగింది. వాన్ట్‌కు పూర్వంనుంచీ ఈచ్చిత కారుడుడబ్బు నహాయం వేస్తున్నాడు. కమిటీ నమా వేశాలకు తన చితశాల ఇచ్చాడు. చ్మితశాల విశాలమయింది. బాగా 'వెలుతుకు వచ్చేది. గోడల నిండా చ్మితాలు వేలాడుతున్నాయి.

అనాటి నమా వేగానికి బామన్‌ అధ్యతత వహీ౦చాడు. ఫ్యాక్టర్‌ "కార్మికులు మొదటగా తము నివేదికలను సివేదించారు. నివేదికలు సంతృ ప్లికరంగా ఉన్నాయి. ఎక్కువమంది కార్మిక సంఘాలలో చేకు తున్నారు. సమ్మెల సంఖ్యకాడా పెరిగింది. ట్వర్‌లోని "మొరొజోవ్‌. అద్దకపు శాఖలో ఒక సమ్మె విఫలమయిందనే చెడువా ర్త ఒక కా్యమేడ్‌. తీసుకువచ్చాడు. అ నగరంలోని యంత నిర్మ్శాణశాలలో నమ్మెకూడా భగ్నమయింది. అయినా మొత్తంమోాద విస్తవం పైమెట్టులోనే ఉంది.

3886

“ట్వర్‌ గలు నరిగా సంసిద్ధులు కా లేదనుకుంటాను. సమ్మె చేయడానికీ నోర్పు కావాలి. వూరిశే కేకలు వేసినంతమా. తాన యజమానులు లొం౦గిరారు*

“నమ్మెకు సంసిద్ధలు కాలేదని వాళ్ళని నిందించడానికి వీల్లేదు” అన్నాడు ట్వర్‌నుంచి వచ్చిన శాయేడ్‌. “సూటిగా చెపుతున్నా. *లుంకా కొంతకాలంచాటు సమ్మె కొనసాగించేవనాలే. ఈ మెన్లి విక్కులు సమ్మె విరమించాలంటూ వుపన్యాసాలు దంచేనరికి ఏరమిం ఇద్రారు. భవిష్యత్తులో యే కార్య,కమానికి పనికిరానంత బలహీనులను చేసి పాలేళాము మెన్ది విక్కులు.”

“*యిటే నీకు వాళ్ళు బోధించింది అంటూ కొజుబా అడ్డు వచ్చాడు. “పతిరోజూ జరేదంతా (గహీంచాలి. అలా (గహిస్తే జీవిత కాలమంతా సరిపోయేటంత 'సేక్చుకోవచ్చు.”

కళస్యంజ్ర? అంటూట్వర్‌ కామేడ్‌ మళ్ళీ (ప్రారంభించాడు. చోశార్మికులు తిండిలేక మాడివోతున్నారు.. అటునంటి సమయంలో యెందుకయినా వొవ్చించడం తేలిక. అందులోను సమ్మె విరమింప జేయడం మరీలేలిక.”

కొజుఇా నుదురు ముకతలు పడింది.

“మె న్ధైవిక్కులకు యేమా[త్రం నందీయకూడదు. వారి వాదన తప్పని నిరూవీంవాలి”

“వాళ్ళ వాదన తప్పని నికూపించలేం” అన్నాడు మొరొజోవ్‌ అద్దకపుశాలనుంచి వచ్చిన క్యానేడ్‌. అసహ్యంగా చేతులు ఊవుతూ. “మెస్టి విక్కుల దంతా విడినాదనం”

గప్టిల్యోవ్‌. సంతృవితో వికటంగా నవ్వాడు.

“వాళ్ళ వాదనలను చీళ్చేయాలని బూస్తే సాగనివ్వరు. మన భావం సరయిన దేనని మన యింగితజ్ఞానం ఇెవుతోందిగదా అని మనం వాళ్ళని మూలకు నెట్టాలనిచూస్తే దుర్మాష్ణలు "లెట్టింపు యిదిగో తిరగబడి వుస్తకాలలోని మాటలకు మాటలు యీకరవు పడతారు. యిక మనకి నోరు పెగలదు. నిజం చెవుతున్నారో అబద్ధం చెబుతున్నారో యెవడికి తెలుసు! వాళ్ళు వుదహరించే వుస్తకాలను

237

నేనెప్పుడూ చదనలేదు. వాళ్ళు విజ్ఞానాన్న౦ఠా వొలకపోస్తుంశే మనం సీళ్ళుకారిపోతాం. వాళ్ళంటారూ- మేము- అమా'పేమిటి? తా...”

“తార్కికులు” అని గస్టిల్యోవ్‌. అందించాడు ఉపాధ్యాయుడి లాగా.

బామన్‌ మందహోానం చేసాడు.

“నిన్‌ లాగానే నువూ వాళ్ళకి - “తాను దూరడానికి సందులేదు. గాని మెడకో గంగడోలు _-” అనే సామెత చెప్పు”

ఒక్క గస్టిళ్యోవ్‌ తప్పు తక్కినవారంతా నవ్వారు. నమావే థంలో పాల్గొన్న మెన్లి నిక్కు అతనొకచజే. కమిటీలోని అధిక సంఖ్యా కులు లెనిన్‌ పతం చేరినప్పటినుంచీ ఇబే పరిపాటి అయిపోయింది 'మెస్టి విక్కులు కమిటీలో చురుకుగా పాల్గొనడం మానివేసాను. సంగ తులు ముందుగా తెలుసుకోవడానికని వారిలో ఒకరిని నమా వేశాలకు పంపుతున్నారు. వారు రహన్యంగా స్వంత కమిటీ వర్పక్కుకున్నారనీ పార్టీ పని "వేకుగా చేస్తున్నారనీ పుకార్లు బయలు చేరాయి.

“ఫు న్తకాల రాయళ్ళు మనకు వువయోగించకు” అన్నాడు కొజుకో మొహం ముడుచుకుంటూ. *పని తెలిసినవారు మనకుకావాలి. అంతేనా రూక్‌ 1”?

అంతే” అంటూ బామన్‌ తలడొోపాడు. “అంళశు సిద్ధాంతాన్ని ఆచరణను వేసుపరిచేవారు మన కనవనరం. కాని ఫు _న్తకాలు-సిద్ధాంతం, ఇాత్రం _- మనకు కావాలి. సిద్ధాంత భాగం లేని ఆచరణ అంటూ వుండదు. మనం చదవాలి. హకొజుబా యిక్కడ చదువుతున్నాడు. మొదటిదఫా సమ్మెముందు భావాలకోసం యెలా బ్ముర నోక్కునే వాడనో, జ్టాపకం వుందా, కొజుబా? యిఫవుడు బుర గోకొంన వలసిన అవనరం లేదనుకుంటాను?”

కొజుబా కర్కశ న్మేతాలు స్నిగ్ధముయినాయి.

“యిదంతా నీపనే, నీచలవే, రూక్‌ 1! అంతేకాక నువు చెవు తుంటావుగా. “జీవితమే ఉత్తమగురువు” అని!”

“ఆదీ అనలువిషమయం” అని ఇామన్‌ తలఊపాడు-. “అసలు విషయ మేమంకే. జీవితమే ఉత్తమగురువు ! లెనిన్‌ బోధనలలో

388

జీవితనత్యం యిమిడివుంది. అందుచేత మనలకు ఆవేశం కలిగించ లెనిన్‌ "పెట్టిన ఒరవడిలోనే మవకు బోధిస్తుంది. జీవితం మనకు కార్యాచర గీలో బోధిస్తుంది బోధించి తీకుతుంది.”

“కార్యాచరణలో బోధిస్తుందంటారా౯ళ” అని అడిగాడు ఇప్పటివరకూ మానంగా కూర్చున్న లిస్టోవ్‌ యంరకాలయ లోవా- కార్మికుడు సెమ్యాన్‌-. “వార్యాచరణే లేకపోతే? వుదావరణకి మా వూళ్లో యుద్ధాన్ని గురించి సణుక్కుంటున్నారు”

“నణుఫ్కోవడానికి కారణం వుండివుంటుంది.

“విపరీతంగా తన్నులు తింటున్నాంొ. అన్నాడు ట్వర్‌ నుంచి? నచ్చిన క్యామేడ్‌. “తలుచుకోడానికికూడా భయం వేసోంది. ఆర్ధర్‌: "శీవుదాకా వచ్చేసారు. మనకు తెలియకుండానే పన్హేస్తారు.. అపుడు- మన౦ తలలు వంచుకోవాల్సిందే 1)

కొజుబా ఉమ్మి వేసి,

“సిస్టపడడం యెందుకు ?”అన్నాడు

“య్ఫ్‌వి(టీ ఏ అని అడిగాడు ట్వర్‌ శానేడ్‌. మొహం. ముడుచుకుని కర్కశమయింది. *మనం, ,.”

“మనం ? తెలివితక్కువా* యీ యుద్ధంలో మనంకాదు జూరిజం తన్నులుతింటుంది 99

ఇరీనాకూడా కమిటీ సభ్యురాలే. నమా వేగానికి ఆలన్యరీగా వచ్చింది. అమె అభ్నరి తా(న్ని బామన్‌ బలపరిబాడు. పెద గొడవా శేకడానే న లభించింది. అమె చిన్నదయినా అనుభవంతో శాకలుతీరిన విప్పవవాదిని. అచ్చు వేయడంలో (పవీణుూ రాలు. అందుచేత వామన్‌ వాదనను కాదంటానికి గస్టిళ్యోవ్‌. కి దము లు "లేకపోయాయి.

అంతావిని మాట్లాడడానికి అనుమతి కోరింది.

“కార్యాచరణ శావాలిగదూ ? యుద్ధానికి వ్యతిళేకంగా ఆదివారంనాడు బాల్లి విక్కు విద్యాక్థిసంఘం [వదర్శనం లేవదీసుంది. ఆ (వదర్శనాన్నే గనక బలపర్చడానికి కార్మికులు. లక?

హొజుకా, "సెమ్యూన్‌ ఒకరి మొహాలు ఒకరు చూసుకున్నారు

8339

*ద్వాందుకు బలపర్చకూడదు? బలేగా వుంటుంది"

“యుద్ధవ్యతిరేక (వదర్శనలు చేయడానికి మాస్కో కార్మికులను! బయటికి తీసుకురా” అన్నాడు బౌమన్‌ మనసులో వదో గుణించు కుంటూ. “అందులో ఛాలా అగ్గం ఉంది. యింశా యొనకు మొట్లాడ దలభారు శకాామేడ్స్‌ 139 ఖ

“జీనేం సంబంధం పెట్టుకోను” గష్టిల్యోవ్‌. తొందర తొంద దరగా అని "పెదవులు నొక్కుకున్నాడుం

కొజుబా, 'సెమ్యూన్‌ తగ్‌ ఒకరి మొహాలు ఒకరు చూసు కున్నారు.

“ఆదివారం దగ్గిరలో వడింది. మనకి వ్యవధి వుంటుందా €%

“వ్యవధి చేసుకోవాలి” అన్నాడు 'బౌమన్‌ ,కఠినంగా. “మనం శగినంతగా సంసిద్దంశాం చే కార్యరంగంలోకి దిగలే౧. అందులోనూ పోరాటానికి శామ్‌ దువ్వుతూ నన్నాహోలు చేయకపోవడం మరీ అద్య్ధాన్నం. అందుకోసం కాలయాపనచేయడం పనికిరాదు. సైనికుల లాగా పనిచేయడం 'నేక్చుగోవాలి. ఒకటి ; కరష్యతాలు పంచిపెట్టాలి. శరస్యతం యివాళ (వాసి సిద్ధంగా వుంచా తాను. సిద్ధంకాగా నే అచ్చు "వేయాలి. శుకవారంలోవునే అచ్చు పూర్తి అవుతుంది. అంతేనా- యిశీనా? అరోజునే పంచిపెట్టాలి. దుకాణాలలో నమితి నమా వేశాలు జరుపుదాం. శనివారంనాడు సమిష్టి నమా వేశాలు జరుపవుడాం. అిదివొ రంనాడు - అందరమూ బయటికి వచ్చి (ప్రదర్శనాలు చేదాం. మనలో యొవళెవరు యేయీపనులు చేయాలో యిష్వుజేనిర్ష యం చేసుకుందాం

“జీను సంబంధం పెట్టుకోను” అని 8ిగీ అన్నాడు గస్టిళ్యోవ్‌ ఆసనంలోనుంచి లేస్తూ.

80

ర చీలోక

కిటికీని అంగుళం అంగుళం తెరతో కచ్చీసారు. పెద్ద మేజాబల్ల మాద అచ్చు దిమ్మలు, సిక్కులు, ఇనవ చ్టటటంలో బిగించిన అచ్చు కూర్చు పేజీ రోలరు, రంగులుఉన్నాయి. ఇరీనా మోకాళ్ళమాద శింద కూర్చుని అవుజే అచ్చు అయిన పకటన ప్యతాల కట్టలను సర్దుతూ లెక్కపెడుతోంది.

“పొఖొరోవ్‌ శార్మికులకు వైల్వేవారికి”

గంట మోగింది ఇరీనా తలఎ త్తి నిరీశీంచింది. (శాంతంగా ఉంది. నడీచప్పుడూ. లేదు. మొహం ముడుచుకుంది. నుదుటిమాద కర్కశంగా ముడతలు వర్పడ్డాయి. మో కాళ్ళమిాద కూర్చున్న దల్లా లేచి మేజాబల్ల దగ్గరకు వెళ్ళి సొకుగులోనుంచి ఒక్ష పెద్ద రివాల్వరు తీసింది. ఆ రివాల్వరు ఆమె మోయలేనంతబకువుగా ఉంది.

మళ్ళీ గంటమోగింది- కొద్ది నిరామం (యబల్మిగాఫ్‌ అఫీనులో మోర్స్‌ కీ విరామంలాంటిది) తరవాత మూడో తడవ, నాలునో తడవ మోగింది. టం[ టంగ్‌ టంగ్‌ ! ఇరీనా రివాల్వకు సొముగులో పాళీ సింది.

వట్టి గందరగోళం మనుషులు! గంట నరిగా మోగించడం కూడా చేతకాదు, తప్పకుడా గస్టిల్యోవ్‌. అయివనుంటాడు.”

హోలులోకి వెళ్ళి తలువుతాళం తీసింది. అవును, గస్టిళ్యో వే కాని ఒంటరిగా రాలేదు. అతనితో (గర్‌ వాసి ల్యెవిచ్‌, ఇంకో నల్లటి గడ్డం మనిషి ఉన్నారు. ఇనా అ మూకోమనిషిని ఎన్నడూ చూడలేదు.

“రూళ్‌ యింట్లో లేడు” అంది ఇరీనా ఉదాసీనంగా. “తవ్వూడు సంశీతం యిచ్చా వేం? 'రెండుమాట్లు యెొక్క_వసేవు, 'రెండుమాట్లు (38) త్త]

ఇొద్దిసేఫు గంట మోగించడం సంశేతంగా యేర్చచుకున్నాంగడా! యికముం౦ందు యిలాచేస్తే తలుఫు తెరవను. యింకోపెషయం. గత్యంతరం లేకపోతే తప్పితే యిక్కడికి రావడా సిక్సి వీల్లేదు. రహస్య కార్య కలాప నిబంధనలను వుల్లంఘిస్తున్నావని "వేను వేశే చెప్పాలా? పెగా ఒక్కడి వేకాక వాళ్ళనీ వాళ్ళనీ పోగుచేసుకు వస్తూంటివి!”

గదిలోకి వెళ్ళిపోతూ మాటలు నాలుగూ చెప్పింది. అ ముగ్గుమువ్యక్తులూ మొదటిగదిలోనుంచి నశరానరి అచ్చు ఆఫీసు లోకి వెళ్ళారు. గస్టిల్యోవ్‌ ఇదివరకు వచ్చిననాడేమో దోవ "తెలుసు.

నేలమోద పడిఉన్న (ప్రకటనల కిట్టలముందు నిలబడ్డారు.

“యెన్ని?” అని అడిగాడు గస్టిల్యోవ్‌. చేతిబెత్తంతో దగ్గరకట్టను "ఆాకుళభూ,

*శ్రిండ్తు వేలు అంది ఇరీనా గర్వాన్ని జాచునోలేక. *యీ అచ్చు యెంత అందంగా వుందో చూడు. పూర్వం యన్నడో చెల్లీ ఆఫ్‌ వున్ననాటికీ జీటికీ యెంత భీదమో!”

ఆ మెన్దివిక్కు-లకు ఈమాటలు నుపడలేదు. ఒకరిశేసి ఒకరు భూసుకున్నారి. (గ్రిగరీ వాసిల్యెవిచ్‌ అచ్చు కరపత్రం ఒకటి పైకి తీసాడుం కరపష్మ్యతంలో ఇలాటంది:

• రమ్యన్‌ సోమల్‌ జెమూఢశ్రాటిక్‌ లేబర్‌ పార్టీ (ప్రపంచ శార్మికులారా వక౦కండు శా మేడ్స్‌]

యుద్ధం్యప్రారంభం శాకముంబే మేము, సోవల్‌ డెమా(కొట్లం, శ్రార్మిషలకు, తులకు యుద్ధంఅవసరం లేదని చెప్పాం కొ త దేశాలను

రా అనీ జయించాలనీ, (వ్రజార కంతా" ఉన్వెత్వగా లేస్తున్న (ప్రజల కోపాగ్నిని చల్లార్చాలని మూసే (పభుత్వవర్ధానిశే ఈ యుదం అవనసర9* మన (వజాసీకం రాజకీయ చానినత్వంతో మూలుగుతోంది. ఇతర జూతులను బానిసలను చేసే యుద్ధంలోకి ఈడ్వ బడుతోంది. మన (వ్రజలు ఇక్కడ రాజకీయ వ్యవస్థను ఫునర్నిర్మించాలని థఛోరుతున్నారు- తడ్ల2

శాని అధికారనర్గం (ప్రపంచం చివర శతఘ్ని మోతలతో (పజల దృష్టిని మళ్ళించాలని యత్నిస్తోంది.

“వర్గ చైతన్యంగల రమ్యన్‌ కార్మికులంతా ఈ అన్యాయ యుద్ధానికి, వినాశనకర యుద్ధానికి అసమ్మతి వెల్లడించాలి. కార్మ్మికనర్షు జూతి ్వేషాన్ని గుర్తించదిని గుజువు చేయాలి. . .”

ిగకీ వాసిల్యెవిచ్‌ "పెదవులు చిగపట్టుకుని చదివాడు.

“సిస్ణచేటయిన ఈ జననంహోారం నశించాలి! ఈ నినాదం అందరి హృదయాలలోనుంచి మాక్మమోగాలి. విప్లవ నినాదంగా 9ది (పతి ఫ్యాక్ట్‌ రీలో, వతి మిల్లులో (ప్రతిధ్వనించుగాక ||

“ఈ సిస్టచేబు యుద్ధాన్ని రగుల్కొల్పిన జారు (పభుత్వం నళిందయుణాక |!

ళ్‌్ర కృవిపాసులు నశించాలి !

“శాంతి, స్వాత్యత్యం కావాలి 1

జమ్వే 2ర[న (వదర్శనంలో చేరండి !

మాస్కోకమిటీ, ఆర్‌. యన్‌. డి. యల్‌. వీ.

ిగరీ వాసి 'ల్యెవిచ్‌ చదువుభూండగా, గస్టిళ్యోవ్‌, నల్ల గడ్డం

మనిష్‌ స్లోల్‌ (పొయ్యి) దగ్గరికి. వెళ్ళాను. గస్టిల్యావ్‌ స్టోల్‌. తలుపు

"ఇెరచి దానిముందు కూర్చున్నాడు నల్హగడ్డం మనివీ తనకు నమిోా పంలో ఉన్న కరపష్మతాల కట్టలను, తీసి స్టోన్‌ లో కుక్కాడుం

ఆతనిని వారించాలని ఇరీనా చేయిజూవిందిగాని గస్టిల్యోవ్‌- అమె మణికట్టును గట్టిగా పశ్లేసాడుం

“ఉ -దేకంచెందకు. వాటినియేంచేయాలో అచేచేసాం (వ్రదర్శ నాలు అవుచేశాసాంగా

గస్టిల్యోవ్‌. తొందర తొందరగా అగ్గిఫుల్బలు వెలిగించాలని మూసాడు. వుల్నలు తలలదగ్గర విరిగిపోసాగాయి. ఇరీనా విడిపించుకో వాలని యత్నించింది. కాని తిగర్‌ వాసిల్యెనిచ్‌ గట్టిగా పట్టుకునే ఉన్నాడు

“వదిలిపెట్టు; యెత థైర్యం 1౫

ఎలాగయితేనేం అగ్జిఫుల్న వెలిగింది. గస్టి ల్యోవ్‌ కరప్మతాల

8438

కట్టకు. అంటించాడు. వింటనే స్టోవ్‌ తలువుళోనుంచి పెద్దమంట బయలు చేరింది. (గిగరీ వాసి ల్యెనిచ్‌ ఇరీనా చేయి ఇంకా గట్టిగా నొక్కి వట్టాడు. అమె కదలలేకపోయింది. నల్ల గడ్డం మనిషీ; గస్టిల్యోవ్‌ భుప్పిళ్ళళో కరస తాలుతీసి మంటలో పడేసారు. శక దొంగ వెధవల్లారా 1 పోలీసులుకూడా యింత జార్టన్య అశాండకు ఒడిగట్టప ఆఖరి కట్టహడా మంటళో వడ వేయడం . అయిపోయింది. ఫస్టిల్యోవ్‌ గది నలుమూలలా చూసాడు “క్టబవడానికి యెదయినా యిక్క_డవుండా? జేవిడ్‌ పెటో కున్‌! ఆ యినపకడ్డి యిలాయియ్యి”ొ గుట్టగాపడ్డ బూడిదను కదిపేసరికి మంట పైకిలేచి మిగిలి జోయిన కాగితపు ముక॥ణ-లను కూడా భన్మంచేసింది. వచ్చిన పని అయిపొయింది. బిగకీ వాసి ల్యెవ్‌చ్‌ ఇరీనాచేయి వదలి వేసాడు. చేయి తిమ్మి -౭క్కింది.. అయినా అ చేతినే జూపి చెళ్ళున లెంపకాయ కొట్టింది. కీ అద్రన్లో[3? వదో అనబోయింది. కాని అనకుండా సూటలు బల్గమాడ కూర్చుని వెక్కి. వెక్కి. ఏడవసాగింది. బ్‌గకీ వాసిల్యెవిచ్‌ అశ్చర్యంలో మునిగిపోయాడు. చెంప మండుతోందనితప్ప ఇంచేమి అతనికి తెలియలేదు. గష్టిల్యోవ్‌, నల్ల గడ్డం మనిషీ భయంతో అతనిేేసి భూసారు. చివరికి తడబడుతూ ఈకింది మాటలు అనగలిగాడు : “యింతకింతా అనుభవిస్తావులే ! వింటావుగా [09 వోలులో అడుగులచప్పుడయింది. గస్టిళల్యోవ్‌. తోందరగా ప్రోవ్‌ తలుపు మూసి లేచి నిలబడ్డాడు. తలువు "తెకుచుకుని ఛామన్‌ చక్కా-.వచ్చాడు.. ఏడుస్తున్న ఇరీనా శేసి, కలిసికట్టుగా నిలుచున్న ళం మెస్టి విక్కుత్రయం'కేసీ భూూసాడు. కళ్ళల్లో అగ్ని పబ్వరిల్లింది: = శీర్వుక్కడ యేంచేస్తున్నారు?” తిడ4

“విళ్ళు _ ఏళ్ళు తగలబెక్షు పారు.” అని చె్చింది ఎంతో కష్టరా మోద వడుస్తూనే. “కరవ్యతాలన్నీ తగలబెక్టుసారు”

“్యయీమిటి? ౨

కామన్‌. ఒక అడుగు ముందుకుచేసాడు. (గిరీ వాసి'ల్యెవచో చెంప ఇంకా ఎరగానే ఉంది. గబగబా మాట్లాడుతూ,

“ప్రిదర్శనాలలో పాల్గూనరాదని నిన్నట్ని సమా వేశవలో శమిటీ తీర్మానించింది”? అన్నాడు. ఈ

“నమా వేశం” బామనకంటిలో అగ్ని ఇంకా (వద్వరిల్లింది. “యీేసవమా వేశం ౪”

ళీక్ట్పట్టీకీ అత్యశనర నమా 'వేశరంి” అన్నాడు నల్ల గడ్డంమనివిఒ- గ్రిగరీ వాసి ల్యెవిచ్‌కి దగ్గిరగాజరిగి పోరాటానికి తయారవుతున్నట్టుూ

“పదిమంది నభ్యులలోనూ అకుగురు సమావేశానికి హోజ, రయారు.””

ఇరీనా కోవంతో విచ్చిగా ఇఅరిచి బామన్‌*ేసి చూసింది

పదిమందికి ఆరుగురు భోజరకు ! అంకు అధికసంఖ్యాకులు హోజ, రయినారన్నమాట, కమిటీలో అచ్చమయిన మెన్ది విక్కులు నలుగురే: తక్కినవారంతా వామన్‌పతుంవారనే " నమ్మకం. అధికసంఖ్యాకులు లోని ఇద్దరు నిన్న [గగరీ వాసిల్కెవిచ్‌ పతం చేరివుండాలి. శాని అలా జరగకూడబే ! యెక్కడో వెధవపని జరిగింది!

బామన్‌ మాట్లాడలేదు. నల్ల గడ్డు మనిషీ చెప్పింది. [గిగడీ వాసి ల్యెవిచ్‌ రూఢిపరుస్తూ,

“అవును. అఆమగుకు, నువు కనివించలేదు. యింకా...” ఇరీనాను వేలితో చూవీంచాడు, ఆమె చేరును ఉచ్చరించ లేక.

*అంతా అబద్ధం” అని అరిచింది ఇరీనా. *యిరవయినాలుగుు గంటలూ యిక్కడ అచ్చు వేస్తూనే వున్నాం, యెవరూ శాంజే 1)"

“కా నేడ్‌ "సెమ్యాన్‌కి జబ్బుగావుంది” అంటూ ఫొనసాగిం చాడు (గగరీ వాసిల్కెవిచ్‌ ఇరీనా కకలను లత్యు పెట్టకుండా.

“కొజుబా నీకు తెలుసుగా, జవుళి జిల్లాలో వున్నాడు.

తిర

నిన్న తిరెగి వచ్చాడు.” అంటూ అడ్హవచ్చింది ఇరీనా.

“యిక్కడ మాతోపాటు పనివేస్తూనే వున్నాడు.”

“ఆనంగతి నా శెవరూ ఇెప్పలేదు”. అని జవాబిచ్చాడు

'ిగరీ వాసిల్కె-విచ్‌ ఉదాసీనంగా. “అతను యిక్క_డ లేడనుకోవ డానికి కారణాలున్నాయి. అంచేకాక, అందరికీ తెలియ జేసినా నోటింగు. ఫలితం తాకమారయేది కాదు. మాకు కోరంవుంది. యింతకుముందు చెప్పాగా? అధిక సంఖ్యాకులు (దర్శనాలు చేయ డానికి వ్యతిరేకంగా నోటు చేసారు. శావాలంకే రుజువుచూపిస్తాంొ కామన్‌ వమిా మాట్లాడలేదు. ప్రలిమాటా కత్తిని వాడినట్లు వాడవలసినపుడు తొందరపడి మాట్లాడడం అతని స్వభావంకాదు.

ఆ ద్రోప్సిడ్తి 1* అన్నాడు చివరకు మెలమెల్ల గాం

“నిజంగా అధిక సంఖ్యాకుల నిర్త యాన్ని మ్‌ోారు శాలదన్నారు”

“సంప్రదాయం (పకారం.,.” అంటూ ళిగరీ వాసిల్యెవిచ్‌ పారంభించాడు.

“విప్లవం అటువంటి మాట్లాను గు ' ర్హించదు 1” అంటూ బామన్‌ అతనిని నోరు మూయించాడు. “యీ విషయం నీతో చర్చించ దలుచుకోలేదు. యిక్క_డినుంచి దయచేయండి.”

ల్‌గరీ వాసిల్యెవిచ్‌' సీటిలోనుంచి బయటపడ్డ చేపలాగా నోర చఛాగా తెరిచాడుం

*య్సే _- మి-_టి€ి

౯న - రాగో" అంటూ వామన్‌ "జవాబిచ్చాడు కర్కశంగా. +దీంళో ఆఖరు. మూకు చిక్కులు కలిగిస్తూన్న ప్పటికీ మో భయాన్ని నప్తాంచాం. విస్తవ కార్యకమాన్ని ఛిన్నాభిన్నం జేయడానికి పూను కుని దిగజూరివోతుంకు,. అంశు (పత్యమ్మదోహ తలపెట్టినవుడు "లెనిన్‌ మిా విషయంలో చెప్పిన *ఒక అడుగు ముందుకు, రెండు అడుగులు వెనకకు” యిక వ ర్షించదు. యిది శత్రు శిబిరంలో చేరడానికి సూటిగా పరుగెత్తడనే. అదీ మిోలత్మ్యం. ము క్రికలుగుతుంది [09

“యిక చీలివోవడమేనా ౪” అని నల్లగడం మనిషి బొంగురు సొంతుతో అడిగాడు రొము శై విరుచుకుంటూ చామన్‌ను కొట్టలో తున్నాడా అనివించేటట్టున్నాడు. -

846

“వ్రీల్రిక్ర?*” అని కామన్‌ పుశ్నించాడు. “అబ్బే 1 అచేంకాదు. మిమ్మల్ని ఇంకేస్తున్నాం.”

ఇరీనా నంతోవంతో నన్విందిం

“యిక, బతికిపో తాంబాబూ!

రంగుపూయని బల్లమిాది అచ్చు అఫీసు సామానువంక, అల్లల్లాడుతున్న _ స్టూలుబల్లలనంక, పక్కగదిలోకి వెళ్ళే ద్వారం వంక గస్టిబ్యోవ్‌. మూసాడు. పక్కగదిలో సామాజీమి లేకపోవడం మాసి నవ్వాడు.

జీబ్బలే ! మేము సహాయంచేసినా యింతకంకశు యెక్కువ...”

“కృతజ్ఞరాల్ని” ఇందీ ఇరీనా విసుక్కుంటూ. -

“అవును కృతజ్ఞత కూపాల్చిం దే.” గ్రిగరీ వాసి ల్యెవిచ్‌ ఒప్పు కుంటూ అన్నాడు” తప్పుడు అంచనాలు వేసుకుని యుద్ధం కటిం ఇవావ్చు. సంగతిసందర్భాలు నీకు 'కెలిసినట్టులేదు. అబ్బ సంఖ్యాకుల (పతినిధులను తగినంతమందిని తీసుకోవడానికి కేయదకమిటీ అంగీకరించిన సంగతి తెలిసివ్రుండదు.-”

గస్టిల్యోవ్‌, నల్లగడ్డం మనిమి 'జ్వేమంతో తమలో తాము

“యింకా, లెనిన్‌ జంటరివాడయిపోయాడు. కేందకమిటీ అయనకు స్వ స్తి చెప్పింది. మేము...

చామన్‌ ఒక అడుగు ముందుకు వేసాడు. కణత నాళాలు పొంగాయి. కళ్ళు ధగధగా వెలిగాయి.

“పొండి, వెళ్ళిపొండి. యింకొక్కమాట మాట్లాడారా...”

“యేనిటీ? చార్జన్యమే ఫి అని గస్టిల్యోవ్‌. ఆరివాడు “ేర్యదళమిటీకి తెలియ జేస్తాం 1”

“౯మా కేరదకమిటీ” అన్నాడు టిగకీ వాసిల్యెవిచ్‌ మొదటి అతరం ఒత్సి ఒత్ని పలుకుతూ. మొఖం వెలవెలబోయింది. కొని ఇరీనా కొట్టిన దెబ్బకు కందిన చెంప కందినళ్లు ఉండడం చూసి అమో సంతృప్వి చెందింది.

847

ఒకరివెనక ఒకరు వెళ్ళిపోయారు. తలువు మూసుకుంది. వ్యవ పారం ఇంతటితో ఆఖరా? లేక ఇదే మొదలా?

ణగనా కల్ళెత్తి బామన్‌ చేసి చూసింది.

“౯ అబదాలాడుతున్నారు. కాదూ?”

/యేమ+ "తెలీదు అన్నాడు చామన్‌ తలపంకిస్తూ. *యిటీ వల వచ్చిన అడ్డుకుల మూలంగా కేంద కమిటీలో పరిస్థితి సంతృప్తి కరంగా లేదు. వుత్వములకి స్టానంలేకుండా పోయింది. యింతకుముందు మనం చూచిన యీ చిన్నవిషయం దీన్ని నూచిస్తోంది.. వెనక బలపరిచేవారు యెవరో లేకవోతే చీలిక తేవడానికి సావాసించేవాళ్ళు కాదు. అటువంటి మనుషులు వీళ్ళు!””

ఇరీనా బొమ్మలా చలనంలేకుండా నిలుచుంది. చేతులు పక్కలన

“నిజంగా "లెనిన్‌ను వెళ్ళగొళ్హుస్తారా కి సాధ్యమవుతుందా రిం

“లెనిన్‌ని వెళ్ళగొట్టడమా?” అని తృప్తిగా బామన్‌ నవ్వాడు.

“ఉపహూల వాళ్ళతరం కాదు. ఆయనతో ఒకగంట గడివితే యిటువంటి వీచ్చిఅనుమూనాలు నీ బ్యురలో _ప్రవేశించవు. శాస్ర పరిమత్తు మైఖేల్‌ లో మొనొసోవ్‌ ని బర్ధరఫ్‌ చేస్తానని బెదిరిస్తే 'యేమన్నాడో తెలుసా 1

“అనంభవం 1! పరిమత్తును బర్తరఫ్‌ చే స్తే సాధ్యమవుతుందేమో+ అన్నాడు. అ మొాత్రంకూడా లెనిన్‌ అనడు. యొందుకంళు పార్టీ ని గురించి మాట్లాడుతున్నామంళు "లెనిన్‌ గురించి మాట్లాడుతున్న శ్రే, "లెనిన్‌ అంశే పార్టీ యే, పార్టీ యీ లెనిన్‌”

సింహద్వారం "తెంచిన చపుడయింది. ఆ తరవాత బోలులో అడుగుల చప్వుడయింది.

కొజుబా హుపారుగా చక్కా వచ్చాడు.

“బయట మూడు అక్కుపములు కనివించాయీ. యిక్కడ నుంచే వెళుతున్నారా ? వోపంగా వున్నట్టు కనిపించాలే 1

848

జరిగింంంళా 'బామన్‌ క్లుప్తంగా అతనికి తెలియ జేసాడూ. అన్నాడు :

కొజువా నిట్టూర్చి, “నువు చెప్పించే సరి. వీడవదలిపోయింది. శాని అదివారపు కార్యకమమంతా తగలబెక్షుసారు. కరపతాలు' లేకుండా యెలా ?౫”

ఇరీనా బల్లమిదికి వంగి ఇనప చృటంలోని వుటను పరీకీ.ంచింది"

“యేమి చెదరిపోలేదు. కరప తాలు తిరిగీ అచ్చు వేయడానికి వ్యవధి వుందంటావా శం

*“శమకాదూ € నిద్రలేకుండా వరసగా మూడు ర్యాతిళ్ళు పని వేయడం...”

జవాబు చెప్పకుండా ఇనా తల పంకించి, అచ్చు కూర్చే స్రీణా తీసుకుంది.

• ఆగు మరి కాగితం మూశుమిటి 9)

“కాగితం? అవెం నరయినపనే చేసోంది. రూక్‌ ! కాగితం సంగ తేంచేస్తావు కం

బామన్‌' తల గోక్కుంటూ నిట్టూర్చాడు.

“కాగితం సంగతా ? కొనాలి. వున్న దేమో వాజేసాం.”

“డబ్బీమున్నావుందా కాం

“క్కపుుల _ "లేదు.

ఈ అంశ్సే, ,.

“అంశ నంపాదించాలి అని బామన్‌ నవ్వాడు

“నువు పని ఆరంభించు. నేను కుంపటి వెలిగిస్తాను. టీ తాగుతూ డబ్బు సంపాదించే విధం ఆలోచిచ్షాం. సాయంతానికల్లా డబ్బు దొరా కిల్కే శేపు వ్రదయానికి అచ్చు పూర్తయిపోతుంది,”

840

ళం చ్వాం ఆలస్యం అవుతుంది” అన్నాడు కొజుబా తల

అడిస్తూ. “పదర్శనాల ముందు కరప తాలు బయటికి వస్తాయి”

“ఆలన్యమేననుకో. కాని అనలు మానేయడంకంశకు నయం, నశేగాని. కిటికీ తెరలు యొత్తడం మంచిది. దోవ బోయేవాళ్ళు పగలు “తెరలు దించాశేమిటా అని అనుమానించకుండా చూసుకోవాలి.”

కిటికీ దగ్గరకు వెళ్ళి ఒక తాడు లాగాడు. తెర గలగలమంటూ మెల్లి గా లేచింది నగానికి లేవగానే బామన్‌ వాఠాత్తుగా తాడు వదిలే పాడు. తెర టపీమని పడిపోయింది. బౌమన్‌ పరుగెత్తాడు.

*ష్టోలీసులా 9?” అని ఫకొజుబా అతసి వెనశే శక పెట్టాడు.

శాని అప్పటికే చామన్‌ గది బయటికి వెళ్ళిపోయాడు. ఇరీనా +కొజుబాేేసి మందలింపుగా చూసి,

“అలా అడగవచ్చా? పోలీసులే అయితే రూక్‌ బయటికి పప “ఇరుతాడా ₹ అంది.

అలీ

ఇరీనా, కొజుబా వినసాగారు.

“తలుపు తీసాడు. యెవరో లోనికి వచ్చారు. తెర యత్తు -తూంళకు బండి గుమ్మంలోకి శావడం వినివీంచింది. అందుకనే పోలీసులు వచ్చారనుకున్నా- బండిలో యిక్కడికి వచ్చేవా ళ్ళెవరున్నారు?”

తల ఒక వేవుకు వంచి, ెవులు నిక్కించి కొజుబా వినసాగాడు' "ఆళ్ల ్సర్యంతో కనుబొమలు ఫైకి లేచాయి.

శ్‌

బలే! వాళ్ళు ము ద్లెట్టుకుంటున్నారు, నమ్ము, ముద్దెట్టు శుంటున్నారు” శ్‌50

ర్ట ఎక్స్‌ పె స్‌

కొజుఖా చెప్పింది నిజమే.! హోలులో బామన్‌ ఒక సౌందర్య వతిని ముద్దిడుకుంటున్నాడు. ఆమె పసందయిన వేసవిదుస్తులు, షోకయిన "పద్ద హాటు ధరించింది. పోటుకు ఒక ఈక. పొడుగ్గా, బొద్దుగా ఉంది.

• మొహం సన్నగా ఉంది మొహానికి అనుగుణంగా శరీరం లేదు. ఆమె ఎవరో కాదు, నడెజ్ఞాడా = నాడ్యా.

= *యింతకాలానికా రావడం? నీకోసం నిరీనీంచి, నిరీషంచి సగం అయిపోయాను. యింతకాలం వుండిపోయా వేం?”

“వ్యవపోరాలు” అని నాడ్యా నవ్వింది. విదేశాలలో యీం బజరుగుతోందొ నీకు ముజ్లంగా తెలుసుగా. బందిపోటు! మెన్టి విక్కులకి పట్టపగ్దాలు లేకుండా వున్నాయి.”

“అయితే, నిజమేనన్నమాట! మనన్నేహితులు అందుకా ఇెక్షైక్కి కూర్చున్నారు. సరే. లెనిన్‌ వాళ్ళపని పట్టిస్తాడులే.”

“తప్పుకుండా. కాని యీలోగా మనవాళ్ళు నానా అవస్థలు వడాల్సివస్తోంది. (ప్రస్తుతం పతికలన్నీ మెన్లివిక్కుల చేతుల్లో వున్నాయి. రవాణా సౌకర్యం, డబ్బు వుంది. ఆ ఆశా, యీలఆశ్రా చూవించి లొంగదీసుకోవాలని యత్నిస్తున్నారు. వ్యక్తిగత జీవితాలను తవ్వి పాతసుద్దులు వుపయోగించుకోవాలని చూస్తున్నారు. నిన్ను చీల్చి ఇచెండాడాలని వుఖలాటపడుతున్నారు. నిన్ను అపతిష్టపాలు వేయడానికి యేదయినా. దొరుకుతుంబటేమోనని 'వెదుకుతున్నారు. యూ కొట్లాటలు, వెధవ పుకార్లు వాళ్ళు పుట్టిస్త్యజ్షానే రార

బహుశా యిదంతా గస్టిళ్యోవ్‌ ఇానత్యుం లంకల. శ్వ.

*““మొవరు?) నాడ్యా వదోజ్ఞ విజ్ఞ శెద్చుకుంటున్న దానిలో ( శనుబాములు ముడుచుకుంది. ( (లకి దం! ఖల

న. ఓ? తభ

“గస్టి...ఓ- ఆపేరులానేవుంది. అవ్రనవును. యిఫుడు క్టాపకం: వచ్చింది. గస్టిల్యోవ్‌ ఉంటివాడే. నీమిద నిందను వేస్తూ యింతు పొడుగు వుత్తరం రాసాడు.”

“కూర్చో. పహోటయినా తీసేసుకోః?

ఇద్దరూ నవ్వుకున్నారు.

“వీట్రికేంగాని, వెంటనే అంతా నీకు తెలియజేయాలి ,..”

అని డ్వారంవంక మూసింది. *ఒక్క-డివేనా, యింశెవరయినా వున్నారా?

ఆమె చూసినవైపే మూసి ఛామన్‌,

“వున్నారు” అన్నాడు.

“మన మాటలు యెవరికన్నా వినివిస్తాయా? జీ చెప్పేది నీకూ తప్ప యింకెనరి చెనినా పడకూడదు. ఆనోటా అనోటా పాకీపోవ డానికి వీల్లేదు.”

“పరిస్థితులు అంత అడ్థాన్నంగా వున్నాయా?” అని అడిగాడు చామన్‌ అందోళనతో

ఆమె మళ్ళీ నవ్వింది.

“అద్ధాన్నం అనే మాటకు అర్ధంతీయడంలోనే అంతా అధార పడి వుంది. బోట్ధివిక్కు లకు అద్ధాన్నం అంటూ వుండదు. ఒకొక్క ఫుడు కస్టాలు రావచ్చు. కాని లెనిన్‌ వున్నాడు. భయపడాల్సిన పని. లేదు.”

బామన్‌ కళ్ళకు లెనిన్‌ రూపము పొడ గట్టింది. విశాలమయిన నుదురు, ఊడిపోతున్న జుట్టు, కళకళలాడుతూ నవ్వేటి లేత కళ్ళు!

“వుత్త రాలేమన్నా తీసుకు వచ్చావా?”

852

త్రి వ్లాడిమిర్‌ ఇల్యిచ్‌ దగ్గరనుంచి. చాకు ఒకటి ఇలా యివ్వు. ..ము౦ందు దుస్తులు మాప్చళోవాలి. లోపలికి యెవరూ “రారే అనుకుంటా?

“వస్తారనునోను.” _ అని జవాబిచ్చాడు ఇామన్‌ కొద్దిగా

౧0౧

అనువూనంతో. *మళేం పర్వాలేదు. స్నేహితులే.)

౮ ్రెగ్ర దించెయ్యి దోవబోయేవాళ్ళు చూడొచ్చు.”

వామన్‌ కిటికీ దగ్గరకు వెళ్ళాడు. నాడ్యా జాకెట్టు, గాగరా శ్రేసివేసుకుని బక్క పలాచటి (గా మారింది. దుస్తులతో శీ బొద్దు

లి ఆతా న.

తనంకూడా వదిలిపోయింది. “లెనిన్‌ రచించిన *ఒక అడుగు ముందుకు “ఛెండడుగులు వెనకకు” శెండు వందల కాపీలు వెంట తీసుకువచ్చాను. శక్కి-నవి” హోలు గుమ్మంలోఉన్న సూటుశేసు చూవించింది. “అందు లోవున్నాయి. అడుగు రహన్యంగా వూడదీయవచ్చు. యిక చాకు యియ్యి. వుత్తరం గాగరా కుట్టలోవుంది ౫”

ఇశామన్‌ చాకులోనుంచి కత్తి టక్మని తీసాడు. మోళశాళ్ళ మోద కూర్చుని కుటును కోసేయడం మొదలుపెటాడు.

లు స!

“ఆాక్రే కుంపటి వెలిగించడం మర్చేపోయాను. ఇరీనా 1)

“విచ్చాయేం ? నేనింకా దుస్తులు వేసుకోంబే 1౫

కాని వ్యవధి లేకపోయింది తలుపు తెకుచుకుంది. ఇరీనా గుమ్మం లోనే టపీమని ఆగిపోయింది, కలవరపడింది. ఇచేమిటి? కళ్ళముందు చృశ్యం నమ్ము లేకపోయింది. ఒక స్రీ పూర్తిగా. దుస్తులు. వేసుకో లేదు. అమె పక్కన మోకాళ్ళమిద అానున్‌ !

జనాబ్‌ మ౭౦ందు నీకు పరిచయం చేస్తాను. అంటూ వీలిచాడు ఇశామన్‌. *యీమె నాభార్య.”

తతి

కుట్టు ఊడదీసి బాగా నొక్కుకుపోయిన రెండు పెద్ద పెద్ద ఉత్త శాలు బయటికి తీసి లేచి నుంచున్నాడు.

“*సాంశేతిక భాషమలోవున్నాయా

“అవును. ఒక్క నిమిషం అగు. ముందు సూటు కేసు తిరగేద్దాం. 'శాళం తీస్తాను. యెవరయినా ముందు దుస్తులు వేసుకోవాలిగా ౫

బామక్‌ సూటుశేసును తొందరగా గదిలోకి లాగుఖొని వచ్చొడు- పక్కకు వెళ్ళి ఉత్తరం విప్పాడు

“సీ యిక చచ్చినా మాట్లాడడు” అంది అతని భార్య శేయిలడిసూ. “అంకశు ఆఅ ఉత్తరంలో శాత గహించేదాశా, యిక్క_డ వ్యవవో రాలనుగురించి చెప్పు, నీపేరు ఇరీనా కదూ ?))

ఇరీనా తల ఊపింది. ఇద్దరూ. గట్టిగా కరచాలనం చేసుకున్నారు.

“కుంపటినంగతి చూస్తూ (పారంభించండి” అన్నాడు చామన్‌ ఉ త్తరంమిోదనుంచి దృష్టి మళ్ళించకుండానే. “విచేశాలనుంచి నచ్చిన యీ అతిధికి యింత టీయివాలిగడా. నాడ్యా! శాకపోతే యెక్కున తడి పెట్టలేం, అంలే”

“డబ్బు లేదాయేం ? అవునుతే, యి చేంకళొత్తా శా అంది నాడ్యా కొద్దిగా నవ్వుతూ అ తేరవాత నిట్టూర్చి “మేం పరవాలేదు- “నీను కొంత డబ్బు 'తెచ్చాలే”,

“యెక్కువగా నేనా ?” అని కీచుగొంతుతో ఇరీనా అడిగేసరికి నాడ్యాకి నవ్వు వచ్చింది.

జాలా.”

౮బ్బాక్రే యిలాయియ్యి”” అంటూ ఇరీనా అరిచేయి జూవింది-

“డంతో శ్రాగితం సమస్య తీరిపోతుంది. విన్నావా రూక్‌ ?7”

“శీవు యిస్తాను” అంది నాడ్యా “యెంత కాప్‌ల్సినస్తే అంత!”

తాక్రీచీంచేసుకోను” ఆంది ఇరీనా కుంగిపోతూ.

వ!

“*“సాయంతం లోపల కాగితం కొనాలి”

“అసంభవం! దగ్గిర యేణూలేదు చ్యాంకుకు వెళ్ళిరావాలి.:”

“అబ్బా! యేం అవస్థ వచ్చిపడింది” అంటూ ఇరీనా దిగులుతో చేతులు నలువుకుంది.. “కూడా యెందుకు తీసుకురాలేదు? దుస్తుల మధ్యకుట్టి తీసుకు రావచ్చుగా1%౫

“సాధ్యపడలేదు. "నీను “ఎక్స్‌ ెన్‌ గావచ్చాను.”

“య్యేవింటీ నాకర్థం కావడంలేదు”. అది ఇరీనా తడబడుతూ్‌

“ఎక్‌ పెన్‌” అంచ తెలియదూ?” అని నాడ్యా ఆశ్చర్య పోయి అడిగింది. కూడా రైలులో సాహిత్యం తీసుకు వస్తూంశు ఎక్‌ ఎయెన్‌ గా వచ్చాడంటాం. యిలా తీసుకు రానడానికీ కాలినడకను సరివాద్దు డాటించి తీసుకురావడానికీ భేదంచూపించడానికి యీ. పేరు "పెట్టాం. ఎక్స్‌(పెన్‌ పద్దతిలో తొందరగా చేరుకుంటాం.”

ట థి

సూటుకేసు తాళం తీసింది. జాకెట్టు గాగరా, కై పైకిలీసి మాట్లాడుతూనే ధరించసాగింది.

“యిశ మాస్కోలో సంగతి సంద ర్భాలెలా వున్నాయో చెప్పూ నీతొ కలసి పనిచేయబోతున్నాను. నికొలాం్‌, నేనూ యొపుడూ- కలిసే పని చేస్తూంటాం.”

“ఛాాషతం ఫొనడానికి ము౦దు డబ్బు శావాలి అంది ఇరీనొ మొండిగా. “ఆ విమయం ఒకే యివుడు మాట్లాడగలను, కాగితం యిఫవుడు కొనకపోతే ఆదివార: _పదర్శనాలు జరగవు.”

855

10 దాడి

ఎంత తంటాలుపడ్డా _పదర్శనం సాగలేదు.

మామూలేగా, జ్యాంకువని అలన్యమయింది. శనివారంనాడు శాని డబ్బు తీసుకోవడం పడలేదు. అప్పుడు కరష్మాలు అచ్చు వేసినా (యోజనం లేదు. సోమవారంనాటికిగాని అవి ఫ్యాక్టరీలకు చేరవు. ఆదివారమే (పదర్శన౦ం |

ఇలా జరగడనే మంళిదయిందేమో. ననముయినా ఆదివారం నాడు సాధించగలిగించేమో లేదు. ఉదయాన వాతావరణం శీతలంగా ఉంది. చినుకులు పడసాగాయి. మధ్యాహ్నం విద్యార్థి శ్రేణి స్ట నాయా చౌకునుంచి బయలుబేరాలి. ఫుష్కీన్‌ సృతిచిహ్నందగ్గర (వదర్శకులు. గుమిగూడారు. కుంభవృష్టిగా వర్షం (ప్రారంభించింది. జారిబోయేవారు ఇెల్లాచెదరయినారు. ఏధులు, చౌకులు సిర్ణ్షగనమయి పోయాయి [స్టాన్‌ ట్నా వ్‌ మఠం అవరణలో, చౌకుకు ఎదురుగాఉిన్న ఇండ్ల అవరణలలో ఉన్న అశ్విక పోలీసులు, కాల్బలాలు, నృన్కీనాతు దళం తడిసి ముద్దయిపోయారు. వారంతా యుదానికి సిద్దంగా బయటికి

న్‌ ఖ ష్‌

చచ్చారు. ఏరికి నహాయంగా గవర్నరుజనరల్‌ భవనానికి ప్రదర్శకులు వెళ్ళదలచినమా గ్లాన్ని సురఖ్మీతం చేయడానికి పోలీసుదళాలు, లియొన్‌టవ స్తీ గ్నెడ్నిజోవస్కీ ఏధులలోని ఆవరణలలో నిలబడ్డాయి.

విద్యార్థల ఎత్తులు పోలీసులకు తెలిసిపోయాయి, పె అధికా రుల దగ్గరనుంచి “నిన్హామీణ్యంగా. అణచివేయండి అని అచేళాలు వచ్చాయి. జారు దయ సంపాదించాలని పట్టుదలతో వోలీసులు సంసిద్ధ మయారు.

356

కాని అవకాశం జారిపోయింది, కుంభవృన్సీలో, నిర్మానువ్యంగా ఉన్న వీధులలో (_ప్రడర్శనంచేసి ప్రయోజనం లేదని నిద్యాస్థలు గుమి గూడలేదు.

విచ్చి ఉత్సాహంగల కొద్దిమంది మాతం వానకు తల తడవ శుండా ఓవకుకోటు శాలన్ల పైశెత్తిళొని ఫుష్కిన్‌ స్శారక చిహ్నం చగ్గర వేరారు.

మఠం గడియారం అరగంట కొ ప్టేదాకా నిరీవీ౦ంచారుం ఇక (పదర్శనం జరగదని నిశ్చయించుకుని విద్యార్థి గీతాలు పాడుకుంటూ ట్వర్‌ స్కాయా వీథి దిగువకు బయలు దేరి వెళ్ళాము చారు పొడిన గీతాలలో విస్లవాన్ని గురించి సూచనా మతంగా నయినా లేదు.

శాని విద్యార్థి గీతాలు పాడడంకూడా అఆ సమయంలో తప్పే, శాన అలజడి జరిగినా దానిని సాకుగా తీసుకుని పోలీసులు జోళ్యం శల్పించుకుంటాన. అందులో ఆ రోజున తను విజయాలను పై అధికా కులకు నివేదించాలని పోలీసులు తవాతహలాడిపోతున్నారు. ఆ వీధిలో డ్యూూటీలోఉన్న పోలీసు ఈల వేసాడు. చాలాసేపటినుంచీ ఈ నంశేతం శోనం నిరీఫీస్తున్నా మో, వెంటనే ఇంకో పోలీసు అందుకుని ఈల “వేసాడు. ఈ విధంగా ఈలలు (సాణన్ట్‌నాయ్‌ మళఠ౦ ఆవరణ వరకు మెరకు వులా సంశేతం పాకింది. గ్యురాలమిోది పోలీసులు, అశ్విక మైన్యదళం అనుసరించి రాగా తిరోగమిస్తున్న విద్యార్థి నమూవాం వెనక గ్నరా లను దూకించాకు. విడ్యాప్టలు మహాటంకశు ఒక డజనుమంది ఉంటారు. పీకుగాశ ఇక చాడిచేసేవా నీవరూ లేకు. అందుకని వెనక కొంతమంది పోలీసులను అళ్హుఉంచే అవసరం లేకపోయింది.

జోలాంప్‌ వీధిగుండా పోలీసులను పోనిచ్చి దళనాయకుడు

యె ముందు స్వారీచేస్తూ “కగ్రులు దూయండి” అని ఆజ్ఞాపించి గ్యరాన్ని ఎక్‌ ఆశీ రక జాడుతీయించాడు. నాయకుని వెనకనే అనుచరులూ గుర్రాలను జాడుకీయించారు. (39) త్‌?

సరిగ్గా ఆ సమయంలోనే గస్టిళ్యోవ్‌ బోల్దాయ్‌' వీధిళోంచి ట్వర్‌ స్కాంయా వీధ్ధిలోకి పముగ్నత్తడం సంభవించింది.

దూరంగా ఉండలేకపోయాడు. (ప్రదర్శనం భగ్నమయిపోవడం కళ్ళారా భూడాలని బుద్ధివుట్టింది. అందుక నే గొడుగు వేసుకుని ప్రశాం తంగా, దన్హాగా బోల్దాయ్‌వీధి చివరికి నడిచాడు. శేట్టలో శాపలా శాస్తున్న కాపలా పోలీసులుతప్ప వీధిలో ఇఎకెవరూ లేసు. కుంభ వృష్టిలో నిద్యాష్థల బృందగానం వినిపించేసరికి ఇక నిలవలేక రోడ్డ కూడలికి పరుగెత్తాడు.

ఆతను ఒకజేకాదు. ేట్లు బళ్ళున తెరు చుకున్నాయి. గ్యూరాలను పోలీసులు ఆవరణలోనుంచి చౌడుతీయించుకుంటూ వచ్చారు. చలి వానకు తడిసి తడిసీ విసిగి కార్యరంగంలోకి దూకాల'నే ఉత్సాహంతో జీనులమిోద నిటారుగా కూర్చున్నారు. (వదర్శనానికి ఒక గంట ముందుగానే పోలీసులను, సైన్యాలను "శేఇదీకరించారు. బురద కొట్టు కున్న కంకర రాళ్ళమిాద గ్యురాల జెక్కల చప్పుడు వినిపించేసరికి గస్టిల్యోవ్‌ వెనకకు తిరిగి చూసాడు. గ్యురాలు విచ్చిగా అతని వేవుశే చాడుతీస్తూ వస్తున్నాయి. శాతులు కత్తులు ఆడిస్తున్నారు. ఆ కత్తుల తళతళలో పెద్ద పతకం ధరించిన ఒక కాపలా పోలీసు అతనివంక వేలు పెట్టి దభూపడం గస్టిల్యోవ్‌. కంటపడింది. చాలాసాప్ట అతని పక్కగా వెళ్ళడం జ్డుపళం వచ్చింది. అతనిని గమనించలేకపోవడ మేమిటి ? అడ్డ జూరీ అయింది. కాని ఆ అక గాల 'డెక్కల చప్వుడులో అణగారి పోయింది. కొరడాలు, విచ్చుకత్తులు తలలమిాద _ తిరిగివోతున్నాయి. తట్టుముళ్ళు గురాల డొక్కలకు గుద్బుకుంటున్నాయి. ట్వర్‌ స్కాయా వీధిలోకి పరుగెత్తాడు. పోలీసుదళం ఎకురయింది. బాగా బలిసినగ్యుర౦ రొమ్మువచ్చి మొహానికి తగిలింది. ముందుకు పడిపోయాడు. పడడంలో తల రోడ్డుపక్కాంలి బాటకు తగిలి [పాణం పోయింది. నాలుగు

808

గ్యురాలు ఒకదాని వెనక ఒకటి జాడుతీసుకుంటూ ఆ శవాన్ని తొక్కుకుంటూ వెళ్ళిపోయాయి.

పోలీసు హింసాకాండకు బలిఅయింది గస్టిల్యోవ్‌ ఒకడే.. విద్యాస్థలు దూరంనుంచే పోలీసులు డాడి (పారంభించడంచూసి దగ్గరి! అఆవరణలలో చాక్కున్నారు,. కొంతమంది మెట్ట వరసకింద డాగారు. కొంతమంది ఇళ్ళల్లో అయం పొండారు. పోలీసుల బారినుంచి. తప్పించుకుని పారివోయి వచ్చిన విద్యాప్తలకు గృవహాస్తులు తలువులు-= బార్లా తెంచి అశ్రయమిచ్చారుం ఇ

అది గస్టిల్యోవ్‌. శవమని అక్క_జే గుర్తు పట్టారు. గన్టిల్యోవ్‌. + అతి జాగ త్తమనిమీ.. అతనికి సంబంధించిన పష్మతాలన్నిటినీ దగ్గరే ఉంచు, కునేవాడు. ప్రజలు చందాలు వేసుకుని నమాధిచేసారు. అతని మృతిని గురించి వార్తా సతొకలలో పడలేదు. ([గరీ వాసి ల్యెవిచ్‌కి, నల్లగడ్డంమనిమికి వారంరోజుల తరవాత ఈ వార్త ెలిసింది. గస్టిళ్యోవ్‌- కనివించకపోయేనరికి అతనిగదికి ఎవరినయినా పంపుదామనుకు న్నారు. ఇంతలో ఈ వార్త వచ్చింది.

టిగకీ వాసిల్యెవిచ్‌ నంతాప (పకటన చేశాడు, లిలాక్‌ రంగులో అచ్చయిన అఆ ప్రకటనను కొజుభా చాలాసేపు ముందు. పెట్టుకొని గాలా బాధతో మెల్లగా చదివాడుం

“*దీనివిషయం౦ యీంచేడాం౪€” అని బామన్‌ను అడిగాడు కను, బొమలు బాగా ముడుచుకుని. “అతనిని మహర్షి కింద చ్చితిస్తున్నారు ౫ (వ్రజలు నమ్ముతున్నారు. నిన్న చేనేత శార్మిక భవనంలో (వత్యేక్ళ సమా వేళం జరిగింది. కార్మికవర్షంకోనం త్‌న స్థానంలో బలి అయిపోయి నట్లు అతనినిగరించి మాట్లాడారు. కాన్త ఆలోచించు, గస్టిల్యోవ్‌ 1 ఫూ]! దీనిని నిఠరాశరించాలని చూస్తున్నావా?”

“అసనమా వేశంలో నువూ పొల్లాన్నావా[€” అని అడిగాడు- కామన్‌ జవాబు "చెప్పకుండా.

8509

*టం _ హశజరయినానుి అని కొజుబా నొణిగాడు. కను జొమలు కళ్ళను కప్పేశాయి. (వశ్నలవరక్షం కురుస్తుందని భావించాడు.

ల్పా గొడవంతా బయటపెట్టావా? గస్టిళ్యోవ్‌. యెటువంటి వాడో చెసప్పేసావా?”

“జీనేం మాట్లాడలేదు.”

*న్బ్వ్యృద్రుకని? ””

*ర్వాందుకా? యీంచెప్పను? దీనంతటినీ ఖండిస్తూ మాట్లాడితే నీను పోలీసు హింసాకాండను సమర్ధించ యత్ని స్తున్నాననేవారు. అంతే శాదు కార్మిక వర్షమం'శే గస్టిళ్యోవ్‌ దృష్టి వివరిస్తే అతను చనిపోయి నందుకు నేను సంతోమిస్తున్నానని తగిన శాస్తి ఆయినట్టు భావిస్తున్నా ననీ అనిపించేది. దానివల్ల (ప్రయోజనం వుంజేదికాదు”

• అదీ అనలువిషయంి” అన్నాడు వామన్‌ బుజాలు ఎగర "వేసుకుంటూ. *నువు నిరాకరణ (వకటిస్తావా అని అడుగుతున్నావా + సనీయంతట నువే సరయిన నిర్ధారణకు వచ్చావుగదా.”

“నిజం” అన్నాడు కొజుబా విచారంగా “అంతే నేం వట్టి

• చెత్త. మోసం! మెన్టివిమ్కలు దీనిని వుపయోగించుకుంటున్నారు”

“మోనం యెొంతశాలం సాగుతుంది? యీమయినా మన అచ్చు ఆఫీసులో చేయవలసిన పనులు అతి ముఖ్యమయినవి చాలా వున్నాయి”

నిజం! అచ్చు వేయవలసింది ఛాలా ఉంది. యుద్ధం కొనసాగు కాజీ ఉంది. ఫ్యాక్టరీలలో, విశ్వవిద్యాలయాలలో అకాంత్‌ ప్రబలు తోంది. వైతు అల్ల ర్లకు నాంది _- భూమి పంచిపెడతారనే ఫుకాక్తు, భూస్వాముల బమిలు పంచిపెడతారనే ఫుకాస్ల సపెచ్చుపెరిగి గ్రామ సీమలలో వ్యాపించాయి. లెనిన్‌ వా)ిసిన పతి ఉత్తరంలోనూ అతి ముఖ్యమయిన సంఘటనలు జరిగి వీపతాయని సూచించాడు. పా త్రీ కార్యకలాపం "పెద్దఎత్తున నలుదిక్కులా వ్యాపింప జేయాలనీ "౭లిపాడు,

860

రష్యాలోని కార్మిక, కర్త ర విప్టవం ముందుకు ఉరకలు "పెడుతోంది. తొసి శేందుకమిటీలో ని బక ముఠా మెస్టై విక్కులతో రాజీపడాలని శోరుతుండడంవల్ల పరిస్థితి క్లిష్టంగా తయారయింది. ఉద్యమాన్ని పితిష్టంభింప జేయాలని యత్నించేవారందరినీ నిర్రాతీణ్యంగా పక్క-_కు తోసిపారవేసి కార్మిక విప్ణవ అ్యగగామి = బోల్డివిక్‌ పార్టీ నాయ కత్వాన్ని సుస్థిరం చేయాలి. పిజలు తిరగబడడానికి సంసిద్ధులయేసరికి యీపని చేయకపోతే వారిలోనుంచి పైకుబిశే బ్రహ్మాండమయిన శక్తి వృథా అయిపోతుంది.

మాస్కోలో ఈ చీలిక వాతావరణాన్ని పరిశ్కుఛం చేసింది. కాసి గష్టిల్యోవ్‌. మృతితో మెస్టి విక్కుుల ఆశలు చిగిరించాయి. వారి (వకటన *“మహోవీకనికి జోహారు. యల్‌. యన్‌. డి. యల్‌. సీ. మాస్కో- కమిటీ పేకుతో అచ్చయింది. పోరాటం కొనసాగించాలనే వారి ఉడ్రేళం. బోల్దివిక్కులకు డబ్బు అందటం లేదు. మెనివి క్కుులను ఎదుర్కొని వోరాడడం వమంత తేలికకాదు!

ఖర్ఫు సాధ్యమయినంత తగ్గించేసుకున్నారు. (్రననోసెల స్కాాయా ఇల్లు ఖాళీచేసారు. అచ్చు యం_తాలు, సామాను తరలించి "వేసారు. తాత్కాలికంగా వాటిని కొజుబా తన గదిలో భ్మదపరి ఛాడు.

చామన్‌, అతని భార్య నగర శివార్లలోని ప్టెటోవన్కీ పార్టులో కొద్ది అద్దెకు చిన్నఇల్లు తీసుకున్నారు. మంచి మంచి యంత్రసామి కొనడానికి రహస్య కార్యకలాపానికి అనువయిన ఇల్లు అ్దెకు తీసుకో డానికి కావలసిన డబ్బు లభ్యంకాకపో తే అఆ చిన్న ఇంటిలోనే అచ్చు ఆఫీసు పెడదామని వారి ఉశైశం. పార్టీ కార్యకర్తలకు - జిల్లా 'పవా రకులకు, నన్నాహక_ర్తలకు ఎ అలవెన్సులు నెలకు పదిరూబుళ్ళకు తగ్గిం ఛారు. _ప్రయాణఫు ఖర్చుల కింద వేరే ఇవ్వడంలేదు. రోజూ కాకపో యినా తరచు ఇరీనా నగరంలో అఆ కొననుంచి ఈ కొనకు నడిచి వెళ్ళ వలసివసోంది. పాఠాలు చెప్పి అదనంగా కొంత నంపాదిస్తున్నా బండి కట్టించువోవడానికి డబ్బులు మిగిలేవికావు.

861

-బోట్టి విక్కు_లకు కష్టకాలం చాపరించింది.

సమావేశాలకు గది దొరకడం చాలా కష్టమయిపోతోండికీ "ఆర్చట్‌ వీధిలోని (శ్రీమిశాశ్ర్రజ్ఞని ఇంటిలో నమావేశాలు అప్పటివరకు 'శరుగుతున్నాయి. కానీ అక్కడా చిక్కు. వచ్చిపడింది. (క్రీిమిశా స్ర్రజ్ఞుని చూవులో భయం, నేరభావం నానాటికీ పెరిగిపోతున్నాయి. కఆగంత “కులకు నమస్కరించి కలవరవడుతూ వెళ్ళిపోయాడు. అలాంటప్పుడు “అతని బుజూలు కిందకు ధించుకుపోయేవి. ఇదివరలో ఎన్నడూ ఇలా వవర్హించి ఎరగడు.

(శ్రమిశాస్రజ్ఞుని అందోళన ెచ్చిపోతోంది. సమా వేశాలకు కొత్త స్థలం భూసుకోవడం మంచిది. ఎంత ఆలోచించినా ఈ చిక్కులో నుంచి తప్పించుకోలేక పోయారు. ఒకనాడు కచేరీ గదిలోనుంచి వాకార్తుగా లెన్‌గ్నిక్‌ బయలు బేగేసరికి గుమ్మంలో (క్రిమిశాస్ర్రుజ్ఞుని భార్య, మేర్యా పాన్లోవ్నా ఎదురుపడింది. అలా వాచాత్తుగా లన్‌ న్ని (వత్యతమయేసరికి అమె ఒకతణం కంగారుపడి వెళ్ళిపోయింది. (అమె కళ్ళల్లో భయం, కోపం రెండూ గోచరించాయి,

ఇక (క్రమిశాస్రజ్ఞుని భూరుకిందకు చేరకూడదనే దృఢథనిశ్చ “యంతో ఎవరిడారిన వారు వెళ్ళిపోయారు. కాని వంలాభం? అంతకు ముందే ఈ నిర్ణయం తీసుకోవలసింది. ఆ మరునాడు నిర్మానుష్యంగా ఆన్న చిన్న వీధిలో నడుస్తూంళ1ు వెనక ఎవరో ఆనుసరించీ వస్తున్నా శని బామన్‌కు అనుమూనం వేసింది.

862

క్ష నటన:

ఫొజుబా గదిలోకి ఇరీనా పమగెత్తుకుంటూ వచ్చింది. అతను అప్పుడే మిల్లునుంచి వచ్చి టీ తాగబోతున్నాడు. న్య్యూరా ఇంకో కప్పు, సాసరు వెతికి తెచ్చి,

“వూతోపాటు టీ తాగుదూ”” అందిం

శాసి ఇరీనా ఆ భావాన్ని తోసి రాజని “వ్యవధిలేదు* రూక చిక్కుల్లో పడ్డాడు” అంది. కొజుబా దిగ్గున 'లీచాడుం

అరెస్టు చేసారా యీంళొ

*ఈ పాటికి చే స్తే చేసివుండవచ్చు” అని ఇరీనా కిటికీశేసి తల ఇన్పింది. అప్పటికే వెలుతురు తగ్గిపోయింది. దీనంగా చూస్తూ “చీకటి వజేవరకూ నిరీఖీస్తారనుకుంటాను. సామాన్యంగా రాతిళ్ళే వాళ్ళు అరెస్టులు చేస్తుంటారు. తప్పకుండా అతనిని అరెస్టు చేస్తారనే నా నమ్మకం. యింటీని పోలీసులు, గూఢచారులు చుట్టుముట్టారు. వంటింటి తోటలోనుంచి లోపలికి వెళ్ళాలని యత్నించాను.. కొని పోలీసులు అక్కడకూడా దాక్కున్నారు. నన్నెలా వెళ్ళనిచ్చారో నాశే దురూవ్యూంగావుంది. పోరాటం మధ్యకి వెళ్ళినట్టనివించింది. అంది

+అయితే రూక యింకా యెందుకు “వేచివున్నాడో అర్థం శావడంలేదు-”

“సరిగ్గా అందుకే నేను వచ్చింది, ఆ దుస్తులతో బయటికి రావడం సాధ్యంకాదు. శార్మికులు “వేసుకునే దుస్తులు-కుడి తినీ, "వేస్టు కోటు యేదివుంశే అది, మిమ్మల్ని అడిగి తీసుకురమ్మని నాడ్యా నన్ను పంపింది. కార్మికుని దుస్తులు “వేసుకుంశు. పోలీసులు గుదర్తపట్ట లేకపోవచ్చు.”

863

ళన్సా దుస్తులా €₹2 రొజుకా, న్య్యూరా కంగారుగా ఒకరిశేసి ఒకరు భూసుకున్నారు. “నాశేం తెలియదు. ,.వున్న వేమిటో వంటి

4 అవును. వుండి యేంలాభం ?” అంది న్య్యూరా అనంగీకా రంగా. “రూక్‌. ఆటువంటి దుస్తులు వేసుకోవడం సాధ్యంశాకపోవచ్చు. యివీ లాగులేనా € ఛి! అన్నీ చినుగులే. కాని...

“వ్యవధిలేదు” అంటూ అడ్డువచ్చింది. ఇరీనా.

“మేమన్నా వశేయగలిగితే యివుజే. అవైన లాభంవుండదు. చేతులు కాలినాశ అకులకోనం వెదకి _పమోజనమేమిటి ? సెయింట్‌ వీటక్స్‌బప్తునుంచి నిన్ననే సైనికుల నుక్లేశిస్తూ (వాసిన కాఫీలు పది ఉశీాను'వేలు అ యింటికి తీసుకొని వెళ్ళారని మరిచేబోకండి.)

దీంతో ఫొజుబా అశ్చర్యంతో.

• 6వాటిని తగలబెట్టడంటావా?”” అని అడిగాడుః ఈడ్త్రచల(-యేమయినా నే తగలపెట్టడు. అదీ అనలుచిక్కు” ఆంది ఇరీనా తల అడిస్తూ. “సోదాలో బయటపడకుండా దాచే స్తాగాని పదిహేను 'వేలూతగల బెట్టడమే అంటున్నాడు”

• అ కరపత్యాలు వాళ్ళ చేతుల్లో చిక్కితే ప్రల్యేకంగా శీసుపడ తారు”

ళాపిద్ద "కేడావుండదు” అంది ఇరీనా గర్వంగా చేయి ఆడిస్తూ. *బ్రూక్ష్‌ యేదయినా ఒకళేు. కొత్తగా వాళ్ళు అతనిమిద మోసే నేరాలు యెక్కువగా వుండవు. కాని తప్పించుకోవడానికి మనం సాయ వడాలి. దుసులు కావాలి. నీదగర లేకపోతే యిరుగుపొకుగువారిదగర తీసుకో న! ౧ ౧

“నీసుకురాగలనంటావా € యేమోనచ్చా[ అని కొజుబా కస్ఫుమన్నాడు.” యెవడిదగ్గిరయినా "రెండు పాంటులు యేడిస్తేనా?”

ఒకనిమివం ఆలోచించి నలిగిపోయిన టోపీ బబ (ల్ల్రమాద నుంచి తీసుకున్నాడు.”

“గక్కే వెళడాం పదండి)?

“మరి దుస్తుల సంగతేమిటి?”

386క్తీ

కొజుబా కుడితినీపైనించి కిందికి సవరించి

“యివిగో వీటిని హూక్‌ కుయిచ్చి; రూక్‌ వి నేను "వేసుకుంటాను?

“రూక్‌.. దుస్తులా+” అని న్యూరా దీర్హాలుతీసింది.

*మభలేవుయినా పోయిందా తాతా?”

“విక్కుబలం చూపిస్తా, పట్టుకు ఇావలేన”” అని ధైర్యంగా కొజుబా గుమ్మంలోకి వెళ్ళాడు.

తలువుగుబ్బమిద చేయి వేసాడు. గాని మళ్ళీ తటపటాయించాడు.

“యిక్కడే ఒక్క నిమిమం వుండండి. మరి అచ్చు అఫీను నంగతి నిశ్చయించకుండా- ” ?

ముగ్గురూ గోడకు అనుకునిఉన్న ఒక తుక్కు సోఫాశేసి చూసారు. కొజుకా పరువు పై కెత్తాడు. తుష్పుపట్టిపోయిన కమాను కిరుమన్నాయి.

పరుపుకింద ఒక ఇనపచటం, చిన్నచిన్న మైవు సంచులు, వేతితో తయారువేసిన అట్టలేసు, స్రిష్కలు, రోలస్ల ఉన్నాయి,

“*అవ్చను ఏటన్నిటినీ మూటకట్టి ేవు తీసుకు వెళ్ళిపోదామను కున్నాను,”

“పోనిద్దూ. యివుడు మనం జేయగలిగిం చేమి లేదు. యివన్నీ ఇాలా ఛాలా ముఖ్యమయిన వేగాని, పోలీసులు పట్టుకుపోతే తిరిగ నంపాదించుకోగలం. కాని యెొన్నటికీ రూక్‌ని మళ్ళీ నంపాదించుకో లేం.”

వొజుబా కళ్ళు గట్టగా మూసుకుని, మళ్ళీ తెరిచాడు. “యింకో న్యూరాని మూత్రం సంపాదించగలమా ళి

ఇరీనాకు అగమయింది.

“న్య్యూరా గెలల్ళిపోవడం మంచిది. యివి వాళ్ళ కంటపడితే యిక్కజెక్కడా మనం వుండకుండా జ్యగతపడాలి. అప్పుడు అపద యెక్కనగావుండదు. తొందరగా వెళదాం పదండి. వినిపించిందా?

*స్పన్సు వెళ్ళను. యా 'ర్యాతివేళ ఆొక్క-డికీ వెళ్ళగలను ? యిక్క_డవున్నా నాశేం మూడదులే. యిక్కడ వుంశునే యెక్కువ సహాయం జేయగలుగు తాను”

865

“అవ్రను నిజమే” అన్నాడు కొజువా అంగీకారనూచకంగా. (పేవుతో ఛార్య తల నిమురుతూ. “సరే, ఆమెని అచ్చు సామాిని జాగర్త పెట్ట సీ, నాటి చాధ్యత అమెకి అప్పగిడ్దాం.. వినిపించిందా, ముసిల్దానాః”

“ఆం ౫ అంది న్యూరా స్థిమితంగా. చేరులు గట్టిగా కట్టుకుని “పెదవులు బిగించుకుంది.

“యిక వినండి, చీనాలో సామాన్య జనాన్ని యెలా వురితీస్తారో తెలుసా?

న్య్యూరా అరచేతులు అడ్డు పెట్టుకుని విరగబడి నవ్వింది.

“నాశేం “తెలుస్తుంది?”

“బవు మొదలయినవాటి విషయంలో జ్యాగ త్త తీసుకోకపో తే” అన్నాడు గద్దిస్తూ. ట్పిఆక్టీ 'తెలుస్తుదిగా, చీనాలోలాగానే నిన్ను...

“కొజువా!” అని అరిచింది ఇరీనా ఆదున్దాగాం క పతినిమిష౦ం అతి విలువయింది. కాలం వృథాపుచ్చుతున్నావు”

ప్రతిదీ "తెలివిగా చేయాలి” అన్నాడు కొజుబా శాంతంగా, జేబులోంచి కాగితాలు పైకి తీస్తూ. “తొందరపడ్డకొద్దీ అలస్యమవు తుంది. చూడు, తొందర్లో యీ కాగితాలుకూడా తీసుకు చక్కా- వచ్చాను. న్య్యూరా! యిని పరాయివాళ్ళ కంటపడకుండా చాచిసపెట్టూ

శాగితాలు అమె చేతిలో పెట్టి నుదుటిమోద తొందరగా మోటుగా మున్దుపెట్టుకున్నాడు. అటకాయతనం కోలుపోయిన స్వరంతో అమెతో వమాటొడాడుం

“చీకటి పజేవరకూ ఆగు” అన్నాడు కఠినంగా, క త్రల్రోఫ్రున "నేను తిరిగి రాకపోతే అన్నేటిమోఫెయిచ్‌ దగ్గిరికి తీసుకు వెళ్ళు అతన్ని యెకగున్నావుగా 1 (పస్తుతానికి ఆ చ్మటం వదిలేసెయ్‌. అది నువ్వు మోయలేవు. అమితబరువు. తక్కినవాటిని నీ, .. తెలుసుగా, ఆ విధంగా బయటికి చేర వేసెయ్యి.”

తిరగి భార్య తల నిమిరి ఇరీనా వెనక బయటికి వెళ్ళిపోయాడు.

తలువు తాళంవేసి ఆలోచనతో తల పంకిస్తూ కొంచెంసేపు గుమ్మంలో నిలబడింది. చేతిలోని కాగితాలను వదలేసింది. మొదట

366

ప్రోవ్‌లోని అవిరి[ సొరంగంలోకి పెడదామనుకుంది. స్టో. తెంచి చేతితో తడిమి చూసింది. ,బయటికీ తీసుకునేనంకి 'వేళ్ళనిండా మసి శనివించింది. గది నాలుగుమూలలా పరిశీలించింది. పక్కను తేరిపార జూచింది. ఒక తలగడతీసి కుట్టు కొద్దిగా ఊడదీసి కాగితాలు అందులో కుక్కి౦ది. ఎగుడు దిగుడుగా ఉందేమోనని చేతితో ఆాకిచూసి సంతృ _ఫితో నవ్వింది. మంచి ఆలోచనే! తలగడా వక్క మిోదపెట్టి మేజూ బల్ల శ్యుభంచేసి కుంపటి తీశేసింది. అంతా కడిగి శ్నుభంచేసిన తర వాత వంచేయాలా అని ఆలోచించింది. ఒక టావ్ళకాగితం కనివీంచే సరికి సిరాబుడ్డి దగ్గిరకు తీసుకుని మెల్లి గా-అత్మిశద్ధగా (వ్రాయడం ఛారంభించింది.

సందెచీకటి కొముంగా చీకటివడింది. న్య్యూరా దీపం వెలిగించి మళ్ళీ వా్రాయసాగింది. అతరం తరవాత మెల్లిగా పట్టి పట్టి వ్రాసింది

ఎవరో తలుపుకొట్టారు. తలతిప్పింది. భూవులో శారిన్యం ఏర్పడింది. అటువంటి మూవ ఎవరూ చూసి ఉండరు. చిత్రంగా తలుపు మళ్ళీ కొట్టారు. 'జ్వేషం! ఊపిరి బిగపట్టి నిరీషీంచింది. ఒక "సెకండు గడిచింది. మళ్ళీ పిడికిలితో తలువు కొట్టినట్లు వినిపించింది.

“చ్వైవరువారు?” అని "కేకపెట్టింది న్య్యూరా. దిక్కులు నూరు మోగే తలువుచప్పుడును మింగి వేసే కంచుగొంతుతో. *యెందుకంత వు చ్రేకం?

“తలువుతియ్యి, ముసిలిముండా!?” అని అనొంతు అజ్ఞావిం చింది. “నీకు చెవుడా యేవింటి?”

“నీ పెళ్ళానికేమన్నా చెవుడేమో?” టపీమనిఅంది న్యూరాం “నాకుమాత్రం ఇచెవుడులేదు. అఆ తాగుమవోలతు కళ్ళూ, నువ్వూ! నిన్ను శగలెయ్య! శాపలా మనిషిని పిలిచానంశేే, పోలిసుదగ్గరికి మ్‌ తిరుగు బోతుల్ని లాక్కు. చక్కా పోతాడు”

“శ్రావలామనుషులం, పోలీసులం యిక్కడే వున్నాంొ అని అన్వరం జవాబిచ్చింది. మోటుగా, దయవుశ్షువిధంగా ముసిముసి నవ్వు వినిపించింది. “రాజుగారి అబ్బ, తలుపు తెరు!”

867

“ఆరిభగవంతుడా!”” అని ఉత్తుత్త భయంతో అంచి గడియ. “వేసీంది.

జిల్లా సబుఇనస్పెక్టరు, ఒళ సార్టంటు, ఇద్దమ పోలీసుజవానులు, కాసపలామనివి-వమి నంచేవాంలేదు.- ఒకరితరవాత ఒకరు గదిలో (ప్రవేశించారు. ఇనస్పెక్టరు చేతిలో చిన్ననంచి ఉంది.

జనిక్షనార్‌ రివ్ఫోర్వేవ్‌ వుండేది యిక్క_జేనా?”

__దురహంకారంతో ఇనస్పెక్టరు చూచే. చూపుకు తట్టుకోలేక న్య్యూరా చూపు కిందకు దించేసుకుంది.

కక త్రి)

ఇన స్పెక్టరు బొద్దుమనిమి. బట్టతల. టోపీ తీసివేసుకుని నుదురు తుడుచుకున్నాడు.

“యింతకన్న మంచియిల్లు దొరకలా”” అన్నాడు రొప్పుతూ.

“ధీ! యెకడో అకాళాన్నుండి యీ 'వెధవమెట్లు యెశ్కే నరికి ముచ్చెమటలు పోసాయి. విమూనంమోిద దిగాలి. యెవరవు నువ్వు? పొొఫిశ్యేవ్‌. భార్యవా?” ౪

న్యూరాగుంజె టకటకా ఇొట్టుకుంది. వేరుతో ఆమె నమో దయిందో మరిచేపోయింది. పాఫిర్యేవా చీకుతోనా, ఇంకోచేరు తోనా? ఎన్ని సారులు రవాడారిచీటి మార్చిందికూడా క్జాపకం "లేదు.

ఎందుకయినా మంచిదని ఆమె జవాబివ్వలేదు అదృష్టవశాత్తు ఇనస్పెక్టరు అమె జవాబిస్తుందని ఆశించలేదు. గది మధ్యకి వెళ్ళి మెరుగు పెట్టిన బూట్లతో పక్కను ఒక్క తన్ను తన్నాడు.

“వాడెక్కటడున్నాడు?”

“నాశేమాతం. .,” అంది న్యూరా ముభానంళో. “నా మొగుడు వట్టి తాగుబోతు.)

“తాగుబోతా?” అంటూ ఇనస్పెక్టరు ఆశ్చర్యంతో శాసలా మనిపీ. వేపు తిరిగాడు. ఆసమయంలో కాపలామనిమి చిక_మొహు “వేసుకుని గోడకు ఆనుకుని నిలబడి ఉన్నాడు.

శాపలామనిమీ న్య్యూరావంక, "నేలవంక చూసి తలనగోక్కొని బొంగురుగొంతుతో,

868

“ఫొడ్ష్దో గొప్పో తాగుతాడు. నిజం అన్నాడు.

“ తెలివితక్కువ మొద్దా 1” అన్నాడు ఇనస్పెక్టరు అనునూ నంతో. “రాజకీయాల్లో తిరిగేవాళ్ళు వోడ్కా. తాగరు, యింతవరకు కాగి అల్లప్ల రెచ్చళొట్టిన రాజకీయవాదిని నేను చూడలేదు, యెవ రయినా తాగాడంశే వాడు సోమలిస్టు కాదనునో ?

“ఆయన సోవలిన్సే, సోమలిస్త్రే, నీజంి అంటూ అడ్తువచ్చింది న్యూరా. “సాయం్మతం అవడం అలస్యం నోడ్కా. సీసాతో తయారవు తాడు, శన్మిగహం! ఆయన సోమలిస్టే! మిరు సరిగానే చెప్పారు.)

“నోరు మూ మ్‌, ముసిలిముండా!” అంటూ ఇన స్పెక్టరు అమెను గదమాయించి నోరు మూయించాడు. “పండితుల భావ తెలియక పోతే నోరు మూసుకోవాలిగాని

మళ్ళీ భారంగా ఊపిరి పీల్చాడు.

“ఇలా కూర్చోండి,” ఇన స్పెక్షరముగారూ “అంది న్యూరా దయ ఉట్టిపడేటట్టుతలవంచి. సోఫాశేసి చూఫవుతూ. చూడండి యెంత చెమట మికు పట్టిందో- జూలే మంచుమోిద గృురంలా!”

ఊయి అన్నాడు ఇన స్పెక్టరు కఠినంగా. కాని ఆ మరుతణమే కళ్ళమిాద చేతిని "పెట్టుకుని “ఫ్లూ! అలిసిపోయాను. యిలాంటి జరాలతో ౭౦డు ర్యాతులనుంచీ నిద్రలేదు” నంచితెంచి వారంట్ల బాత్మి పైకి తీసాడు. “యీపనికి ఒక వారంకూడా ఛాలిచావదు. కూర్చుంళు చాంసండివోను”

“సోఫావిద భారంగా కూర్చున్నాడు. అతని బరువుకు కమా నులు కిళ9కిక9 మన్నాయి. పోలీసులు బొంత నపరిస్తున్నారు. న్యూరా కాపీగా పక్కమిాదనుంచి తలగడాతీసి గబగబా అడించి పోఫామోద "వేసింది.

“పడుకోండి, ఇనస్పెక్టరుగారూ! వాళ్ళ పనేమిటో వాళ్ళు చేస్తూంటారు

“మంచి వుపకారమే చేసావు” అని ఇవస్పెక్టరు నవ్వాడు. “యిక్కడ పడుకుంశు మళలేం 1వమాదం లేదుగా [1 సోఖొమోాద శాళ్ళు పెట్టుకుని కమానులమిద ఊగసాగాడు ” బలేమెత్తగా వుంది

8069

యింతమెత్తగా వుంటుందని : అనుకోలేదు.” కుడితినీ గుండీలు ఊడ తీసి సాఫీగా ఊపిరి పీల్చాడు. “నాకు కావల్సింది జే”

సాన్టెంటు కళ్ళు చిగపట్టుకుని ఇన స్పెక్టరు దగ్గరకు వెగ్ళాడు. ఇన స్పెక్టరు కోపంతో “యేమిటి?” అని గదమాయించాడు.

“సోడాపూ ర్తయింది, సార్‌]

ఇన స్పెక్టరు కళ్ళు కుంచించాడు. సోఫామోదనుంచి లేవాలని లేదు,

"యింకా సోడా చేయండి.”

పోలీసు సాన్టెంటు బుజాలు ఎగరవేసి

“అంఛా వెదికాం, సాక్‌! యింకేమో మిగల్లేదు నిజానికీ సోడా చేయాల్సిన అసరమేమిోా లేదు. వున్నదంతా కళ్ళకి కనిపిస్తూనే వుంది. వీళ్ళు - ముష్టివాళ్ళు _ అంతే.”

ఇన స్పెక్టరు కడువు పెద్ద కొండలాగా పైకి ఉవీకింది. కళ్ళు గట్టిగా మూసుకున్నాడు.

_ “యింకా సోడా చేయమని చచెప్పానుగాదూ, చేయండి”

సొన్టెంటు ఎడమ పాదంమోద గ్నిరున వెనుకకు తిరిగాడుం పోలీసు జవానులు, కాపలామనిమీ గుమ్మంలో కదలకుండా గుంపుగా నిలబడ్డారు. సాన్హెంటు కదలకుండా కొద్దిసేవు నిలబడి మళ్ళీ ఎడమ పొదంమోద తిరిగాడు,

“సిద్ధంగావున్నాం, సార్‌ 1౫

ఇర స్పెక్టరు కళ్ళు తెరవకుండా పక్కలు నోక్కున్నాడుం

“యింకా సోడా కొనసాగించండి?

*“బ్దోబ్రా చేయకుండా దిగవిడిచింబేమోా లేదు, సార్‌”

ఇనస్పెక్టరు కళ్ళు తెరచాడు... కళ్ళు కోపంతో మండిపో తున్నాయి. “స్లోవ్‌ లో చూసారా రిం

స్టోన్‌ ఇన స్పెక్టర్‌ 'వెనకవుంది. సోఫో పక్కన నిలబడ్డ ఒక పోలీసు తొందర తొందరగా సాధ్యమయినంతవరకు చప్పుడు కాకుండా అవిరి సొరంగం లోపలకు చేయిపెట్టాడు. న్యూూరా “పెదవులమోద మందవోనం నాట్యం చేసింది. పోలీసు చేయి బయటికి తీసుకున్నాడు.

870

మోాచేతివరకు మసి అంటింది. రొవ్పుతూ నాలుగు శిట్టీ ఇనస్పెక్టరు పడుకున్న సోఫాదగ్గరకు వెళ్ళాడు.

“ఆందులో యేమిలేదు, సార్‌.”

శక ణా

వుండితీ రాలి” అన్నాడు ఇన స్పెక్టరు ఒల్సి ఒత్తి పలుకుతూ “అలా మాకు తెలిసింది

సాన్షెంటు నిరాశతో చేతులు జోడించాడు. “ఉహు.-సాఆె గూడుల దగ్గిరనుంచీ అన్నీ 'వెదికాం. ేలకూడా కొట్టిచూసాం. మాకు దొరికిందల్లా కాగితంముక్క_.”

“కాగితం ముక్క 1” అంటూ ఇనస్పెక్టరు అదిరిపడ్డాడు.

*ఊం- నేను చెప్పలా 1! యేదీ, యిలాయియ్యిో”

" సాస్టైంటు అతనికి కాగితంముక్క. అందించాడు “యిది-నేను రాసాను” అంది న్యూూరా సిగ్గుతో మొహం. చేతితో కప్పుకుంటూ.

“నువ్వు శాసిందా €” అంటూ ఇన స్పెక్టరు మోచేతిమోద లేచి బుస్బుమన్నాడు. *“అలా అయితే నిన్ను లాక్కు-పోవాల్సిం బే. యేదీ, చదివిచూడనీ”

అ కాగిళాన్ని కళ్ళదగ్గరగా పెట్టుకున్నాడు. దీపం దూరంగా ఉంది. అతురాలు పెద్దవిగా, దూరదూరంగా లేకపోతే చదవడం కష్టమయే దే.

“ఆత్మశాంతి. = అంటూ ఇన స్పెక్టరు చదివాడు ఒక్కొక్క అతురం విడివిడిగా ఉచ రిస్తూ.

“యిది మా ఖబంధువులకోసం రాసిన (పార్టన. ఫొదరీవాళ్ళ, "వేప చదివ, పరలోశంలో వాళ్ళ పాపాలు తగ్లేటట్టు చెప్తాడు” అంటూ వివరించింది న్యూరా.

*జ్చేన్లూ శె ్రి న్తవుత్రే నాకూ తెలుసు) అంటూ ఇన స్పెక్టరు గ్యురుమని తిరిగ్‌ చదవనారంభించాడు. “బానిసలు” దేవుడని యెందుకు రాయలేదు? యెవరి బానిసలు? నాకు తెలుసుకోవాలని వుంది. *టేవుసి బానినలు' అని రాయాల్చింది”

871

“ఆవును బేవుని చాసినలే. అందుశే నేరు వేలే రాయలేదు” అంది న్యూరా గబగఛా! “అందరికీ తెలిసిశవిషయ) వేశే వ్రాయడ “మందుకు?”

*.ఇబానినలు: నికొలాయ్‌, అల్టాండ్రా,. మేరియా, టాట్యానా, ఓల్లా, మేరియా, అనస్టేసియా, అల్మ్టె, - చొచదువుతున్న శొద్దీ కనుగుడ్లు గిక్రన తిరిగాయి.. -ఏరిలాంటివారంతా”

సోఫాళమానులు క్షిరుమని మూలిగాయి. ఇనస్పెక్టరు లేచి

“యిదంతా యీమిటి. చెప్పు. జూరుగారి కుటుంచానికంతా గోరీ కడదామనా నీ వు ేశం?” అని అడిగాడు.

పోలీనులకు కుతూహలం మిన్నుముట్టి చుట్టూచేరారు. నోడకు అంటుకుపోయినట్లు నిలబడ్డ శానలా మనిషికూడా ఇవతలకు చళ్కా వచ్చాడు. న్య్యూరా వేశులు కట్టుకుని :

“అబ్బే! ేవుడితోడు! అలా వున్జేశించడం మహాపాషం శదూ 1 అంది

చుట్టాలేం యిదంతా యొనరిని వుసైశించో పెద్దగా అలోచిం చక్కగ్షేదు. ముంజేతి కంకణంలావుంది నికొలాయ్‌ _ జార్‌గారు. అలె స్టాండా - రాణీగారు. మేరియా - రాణీ "8 తల్లి టాట్యానా తది తరులు కూతుళ్ళు, అలో - యువరాజు... నువు (కిస్టి యనువికాదు. యువరాజుకి యింకా ముక్కుపచ్చలారలేదు, అఫవుడే ఆయన అళ్ళ శాంతికి (పాక్థిస్తున్నావా కాం

న్య్యూరాకూడా గొంతెత్తి ॥

“నా నెత్తిమోద యింత అభాండం 'వేస్తున్నావా ళి ఆత్మశాంతి శొరకు, ,. బతికుండగా ఆత్మశాంతి కోనరం (ప్రాక్థిస్తానా ౫ అంది.

“అవ్చను. బతి శేవున్నారు. స్పష్టంగా కనిపిస్తూ నేవుందిోో అన్నాడు ఇనస్పెక్టను తీశమణంగా.) వారు మరణి స్టే ఆత్మళా088 పార్థ సలు చేయవలసిన అవనరంలేదు. ఊం = రాజు అక్క-రలేకుండానే జీవ దామనా! యిది కఠినవరకానికి చీటీ యిప్పిస్తుంది. యిది రౌజి వాత్యతో నమాన మే.”

872

చేయి ఎత్తాడు. న్య్యూరా వీడవసాగింది. కన్నీళ్ళు శాలువలు కట్టాయి. కీచుమని వడ్చింది.

“యిలాంటి అబద్ధవు నేరాలు నామిద తోయడం (శూరం. నీను అశ్రు చదువుకోలేదు. రాతలో యేదోకా స్త తప్పు దొర్లి తే...?౫

“సాక్కీ నళ, అరవడం మాజేయి. యీదో వేళాకోళానికిఅన్నానూ అంతే” ఇలా అని ఇనస్పెక్టరు కాగితం ఆమెకు ఇచ్చివేళాడు. “శీర్షిక ళొట్టి వేసి, చానిమూడ “అరోగ్యంకోనం. * +*అని రాయి.”

న్యూూరా ఏడవడం మానివేసి మొవాంయెత్త్తి ఇన స్పెక్టరుశేసి భూసింది. ఆమె కళ్ళు ఇంకా నీటితో నింజే ఉన్నాయి. భయంతో గులాబీరంగు నోరు తెంచి, “జీవుడు నిన్ను చల్లగా చూచుగాళ ! వాళ్లు చచ్చిపోతే అరోగ్యంకోసం అని యెలా శాసేదీ1”

ఇన స్పెక్ట్సరు మోకాలిమిద కొట్టుకుని,

“అబ్బ 1 చంపుకుని తింటున్నావు!” అని సోఫామాదినంచి తీసుకుని అధికారి దన్హా ఒలికించాడు.

“నిజానికి నీమోాదా "కేసు పెట్టాల్సింటే. కాని సోదాలో యేమి శనివించలేదు శాబట్టి (వస్తుతానకి నిన్ను వదిలి 'పెళ్తుస్తున్నాం. యింకో యింకా దర్యాప్తు చేస్తాం

పోలీసులు. వంటరాగా బయటికి వెళ్ళివోయాడుం న్యూరా తలువు గడియ వేసి కన్నీళ్ళు తుడుచుకుంది.

“తెలివితక్కువ వెధవలు!” అంది బిగ్గరగా. అయిదు, నాలుగు మూడు అంతస్తులనుంచి వెనుతిరిగి పోతున్న పోలీసుబట్టు అడుగుల చపుూడు. వినిపిస్తూనే ఉంది. “వీస్ళు మనుషులనికారు, యెలకలని

“వేటాడుతున్నట్టుంది.”

అసహ్యాంచుకుంటూ "ెండు వేళ్ళతో దిండు గలేబును పైకి లాగి ఒక మూలకు గిరాటు వేస్తూ నిట్టూర్చి అనుకుంది ;

“మళ్ళీ రవహాడారిచీటు మార్చుళోవాల్సివస్తుంది”.

మట తానీ (40) 8

కని జాబితా

ఒక పోలీను అధికారి బామన్‌ మేజాబల్లదగ్గర తొందర తొంద రగా "పెద్దపెద్ద అతురాలు వాస్తున్నాడు, బిగుతు ఇజారు తొడుగు కుని కాళ్ళు నిర్లక్ష్యంగా ఇాచుకు కూర్చున్నాడు. గది ఆంతా చిందర వందరగాఉింది. నిర్జాశీ.ణ్యంగా గదిఅంతా సోదావేసారు. నేలమిది కొయ్య చెక్కలు ఉఊడ ఇం శేసరికి పెద్దపెద్ద సొరంగాలు. కనిపించాయి. నాడ్యా ఒక సోఫామోద కూర్చునిఉంది. సోఫా మెత్త పీలికలు సలి కలుగా వేలాడుతోంది. ఇదంతా ఫోలీసులపని. బామన్‌ ఖాళీజేబు లలో చేతులు పెట్టుకున్నాడు. ఆ చివరిమూల పోలీసులు ఫొయ్య చెక్కులు ఊడబెరకడం చూస్తూ కళూర్చుంది నాడ్యా. ఆమె చూవులో ముభావం అలసట గోచరిస్తున్నాయి మేజాబల్లమిోాదా, పక్కనా కరప తాలు కట్టలు కట్టలుగా పడిఉన్నాయి సోడా పూర్షి కావచ్చింది ఆఅ అధికారి ఇలా వాసాడు :

“పైన (వస్తావించిన నాడెబ్లా శాస్కాటంటినో వ్నాకుజ్మినా నివానం సోదా చేయగా చాలా సోషల్‌ జెవ్మూకాటిక్‌ సాహిత్యం (వాత (ప్రతులు- (ప్రకటనల విత్తు (ప్రతులు, విప్లవాత్మక వున్నకాలలో పొందుపరిచేందుకో, విడి కరవ_తాలుగా అచ్చు వేసేందుకో ఉడ్టేశించిన వ్యాసాలుం= దొరికాయి”

కాగితాలు "లెక్కపెడుతున్న పోలీసులశేసి ఆ అధికారి చూసి; “యెన్ని (౫ అని (వశ్నించాడు.

"లెక్కటపెడుతున్న కరప్యతాలనుంచి దృష్టి అధికారిమాదపు మరల్చి ఒళ నిర్చి ్ట అర్ధం స్ఫురించేటట్టు అన్నాడు.

“విటిలో ఛాలావాటిమోద అర్‌. యన్‌. డీ. యల్‌-పిః "శేద్రకమిటీ మ్యుద వేసివుంది సార్‌ 1౫

8/4

“మంచిది” ఆ అధికారి సంతోమంతో ఉప్పొంగిపోయాడు. ఆ వుట వాయడం పూర్తిచేసి,

“అందువల్ల మౌ కేమంత కష్టం వుండదు. యిసారి, బామన్‌, నీకు రాసి పెట్టివుంద అన్నాడు.

వరండా తలుపు తెకచుకుంది. అద్దవు బిళ్ళలు పటపట మన్నాయి. ఇంకో పోలీసు వ వేశించి,

“బండీ సిద్ధంగావుంది” అన్నాడు.

అ అధికారి తల పంకించి “కప్పు పెకెత్తేవుండా ?9

*ఆలట అని పోలీసు జవాబిచ్చాడు. రాజకీయ ఖయిదీలను ఇంకా ఎలా తీసుకువెళతారూ? అని ఆశ్చర్యపోయాడు,

అధికారి దిగ్గున లేచి టోపీ కుచ్చుతాకి,

“మిసెస్‌ కుజ్ళ్మినా 1 దయయుంచి. ..” మేజాబల్ల దగ్గర నిల బడ్డ ఒక కాపలా మనిషికి నంజ్ఞచేసి,

*“యుకరోవ్‌, యీవిడ వెంట వెళ్ళు? అసి ఆజ్ఞాపించాడు.

ఉటాగాంకాకా 1?”

ఆ అధికారి అసంతృ వ్లితో కనుబొమలు కదిలించాడు. వజైలుకూ తీసుకు వె ళ్ళేదీ ఖైదీలకు తెలియనీతయ రాదు.

“యేమిటీ యుకరోవ్‌ అనేది? అనుభవనాలి అయిన రవాన్య పోలీసుశాఖకు చెందినవాడు. అయినా.

కామన్‌, నాడ్యాలు లీచి నిలబడ్డారు. ఒకరివద్ద ఒకరు శేలవు తీసుకోవడవమూా ? పోలీసుల ము౦దు కావలించుకోవడవమూ ?

ఉహుం. = అమె ఆ ఇంటిలో ఒక భాగం అధెకు తీసుకుందిశ్‌ ఇక అరనో ఖొ _త్తవాడు! ఒక గది మ్యాత్రమే అర్దెకు వుచ్చుకున్నవాడు!

పోలీసులు మూస్తూ నిలబడ్డారు. చఛామన్‌ న్య్యూరాల (పతి కచ లికను ఎనిమిది జతల కళ్ళు శృతుభావంతో చూస్తున్నాయి.

ఇటునంటవుడు ఇక ఎన్నడూ కలుసుకోమని అంతా అనుకుం టారు. కాని బామన్‌, నాడ్యాలు ఆ విషయం ఆలోచించడం లేడ్సు

875

ఇక మాటకూడా మొాట్లాడకుండా వారిద్దరూ కరచాంలవం చేసుకున్నారు. ఒక ముక్కకూడా మాట్లాడుకోకపోయినా గట్టిగా శరచాలనం చేసుకోవడంలో అంతా ఇచెప్పుకున్నట్లయింది.

తలువు అద్దాలు మళ్ళీ సటపటమన్నాయి.. పోలీసుల తట్టు ముళ్ళు గలగలలాడాయి. అధికారి అఆఖరిసాంగా గదిఅంతా కలియ జూచి మాసాల మెలిపెట్టాడు. ఇద్దరు పోలీసులు బామన్‌పక్కన అప్పుడే నిలబడి ఉన్నారు. బుజాలకు గట్టిగా కట్టుకున్న పట్టీలు వారి +ఆంజెలమోాద ఊగుతున్నాయి. వపెబడడానికి సిద్ధంగా ఉన్న వారిలా ఖారంగా ఊపిరి పీల్చారు.

“చ్చేడ్రీలు” అన్నాడు అధికారి హఠాత్తుగా నిండుగొంతుతో.

-శామన్‌ చేతి మణికట్టులకు ఉక్కు బేడీలు తగిలించారు. పొట్టీ "వాటి నొలుసు విదిలించి, “*అధికారిగారూ. . అన్నాడు వామన్‌,

“శ్రమించు” అన్నాడు అధికారి అద్డునచ్చి, కవిగా తల ఒక 'వైవుకు వంచుతూ. “యిది చట్టవిరుద్ధమయిం దె, నాకు తెలుసు. శ్రాని "ప్రభుత్వ అవసరాలకు వాటి చట్టాలు వాటి కున్నాయి. జైలుకు చేరుకో గానే బేడీలు తీసేస్తారులే. కాని దోవలోమా,తం. . .యెన్నిమాట్లు -తప్పించుకున్నాలో చెప్పగలరా, మహాశయా 1%”

ఎదో పైగచేసాడు. పోలీసులు బయలుబేరారు.. బామన్‌ “బుద్ధిపూర్వకంగా కాళ్ళీడ్చుకుంటూ వారి మధ్య నడవసాగాడు. అధి కారి చెప్పేది వినడాసికని గుమ్మంలో ఆగాడు.

ఆ అధికారి తెల్లటి అందనుయిన చేతి తొడుగును ఊడ దీసు కుంటూ అంతిమ అభ్ధను ఇస్తున్నాడు.

“వీద్ధిలోని జనాన్నందర్నీ పట్టుకురండి. యీ గదిలోవిగాని; వై అంతస్తులోవిగాని దీపాలు. ఆర్పకండి. వెనక దొడ్డిలోనూ, వేని గృహంలోనూ కాపలా మనుషులను “పెట్టండి. ఒక్కో కచోట యిద్ద రెద్దరు, యెవరికీ కనిపించకుండా చాక్కోవాలి. వుదయా న్నే ఆబోరం ఇంపేటట్టుచూస్తాను. కాపలా రోజుకు మైగావుండాలి. తరవాత పనికళ్లే -వస్తే = యిక్కడ పనికత్తి వున్నట్టు నమోదయివుంది - తేశుణవే అరెస్టుచేసి (వ్రధాన శార్యాలయానికి తీసుకు వెళ్ళండి. అవస్థపడాలి.”

876

18 తిరిగీ అడకత్తెర ( పత్యక్షం।' ము వా్క

వామన్‌ నివసిస్తున్న ఏీధిమూల ఖొజుబా ఫోపంతో ఇరీనాసి వలిచి,

“తింగి వచ్చేసెంప్‌. వీధి నిర్గానుష్యంగా వుంది. శాపలా తీసే సారా? అశ్చర్యంగావుంది. మనం ఆలన్యం చేసామా ? న్యనహారాలుూ క వ్రదశలో పడ్డట్టున్నాయి” అన్నాడు.

నిజం! ఏధిలో ఒక్క ఫుకుగయినా లేదుః

ఇ5ీనా తొందర తొందరగా రహస్యంగా (ఒకరి వెనకాల ఒకరు ఆపరిచయస్తులులాగా నడుస్తున్నారు జవాబిచ్చింది.

“అవును. నేను బయలు బేరినవుడు వూవిరి వీల్చడానికి కూడా సందులేనంతమంది వున్నారు. యీ దుకాణం దగ్గిర వేచివుండు. నిమ్మ రనం కొనుక్కుని తాగు. "నేను ముందుగా 'నేలతనిఖ చేస్తాను”

“నువు చె ప్చేదాంట్లో అర్థంలేదు. నేను వేసుకున్న దుస్తులు... శావాలంకే నువ్వే నిమ్మరసం కొనుక్కొని తాగు నేను తొందరగా”

“*చైప్పినట్టు వినూ” అంది ఇరీనా గొంతెత్సి నిజంగా జాధ పడుతూ. “రూక్‌ ను పట్టుకున్నారా, యిక మన సంస్థను నడపగలి * 'జవరు ? నాబోటివాళ్ళు లతుమంది దొకుకుతాకు. నే చేస్తున్న వని, చేయడానికి వందలకొలది వున్నారు.”

కొజువా చేశులు చాపాడు కాని లేలికగా తప్పించుకుని

దుకాణం డాటి పక్కమలువులోని చెట్ల చీకటిలోకి వూయమయింది.

నాలుగు అకుగులు వేసిందో లేదో ఒక ఇంటిపక్కంని బల్లమిదః

కూర్చుంది. అఆ బలమీదే యృుశేనియన్‌ బుకుదారీవొక్కా..

తొడుక్కుని వెంటుకలతో నిండిన చేతిలో తాంబుక పట్టుకుని విచార 877

ఆస్మంగా ఒక వ్యకి ఒక పక్కకి ఒరిగి కూర్చుని ఉన్నాడు. అమెని ఇంగిచూసీ తాంబురా తీగల వెంకే వేళ్ళుపోనిచ్చాడు. మృదువుగా కరుణాపూరితంగా ధ్వని "వెలువడింది. నాలుగు బస్దీలు ఒకడాసి వెనక కటి వారిని డాటిపోయాయి. గురాలు మెల్లగా కదను తొక్కు కంటూ నడిచాయి, ఈ రహన్య_కేణి అర్ధం ఒకళశు! పోలీసులు ఖైదీ లను ఈ విధంగానే రహస్యంగా తీసుకు వెడతారు.

అవ్యక్షి మోసాలమిద చేయి వేసుకుని ఎదో అన్నాడు. కాని అమె వినుపించుకోలేదు. బగ్గీలు నిలకడలేని నీడలను ప్రసరిస్తూ వెళ్ళి పోయాయి. ఇకీనా లేచింది.

“శ్రమించు. నీకు అడ్డువచ్చా నేమో. సొమ్మసిలిపోయి కూర్చు న్నాను. యివుడు కాస్త సేదతీరింది. వెళ్ళగలను.” అ వ్యక్షికూడా బీవాడుం

“ వెళ్ళడం "జీనిక? వోనీ నీ వెంటవస్తాను.”

ఇప్పుడు అమెమనసు అమె స్వాధీనంలోకి వచ్చింది. “వద్దు. శృతజ్ఞరాల్ని. నా - నాభర్త యిక్కడే నాకోసం వేచివున్నారు.”

అతను బల్లమిాద మళ్ళీ విచార్శగ నంగా కూర్చున్నాడు. రోడ్డు అవతలవైవు ఛామన్‌ ఇంటి.వెఫపుగా ముందునడిచింది. ఆమె కణతలు

ఈ [కింధిమాటలతో టకి టకీమని కొట్టుకున్నాయి. “అతనిని తీసుకు వోయారు.. తీసుకుపోయారు అవును, నిజం. తీసుకుపోయారు. అ నాలుగుబగ్జీలు! అవునులి

మిద్దెమోద, కంద ఛామన్‌ గదిలో దీపాలు. వెలుగుతున్నాయి పచ్చగా మసకమసకగా ఉన్న నలుచదరవు గాజుపలకమిద కొయ్యతో

వేసిన ఒక అడకత్తెర ఇరీనాకు కనిపించింది. ఆడకళ్తెర ఒక కత్తిలో ళయంకరంగా ఉంది. కుటీరం దాటుతూ కళ్ళు గట్టిగా మూసుకుంది. కిటికీలో కని దించిన అడళకళ్తెం వమాదాన్ని సూచించేది. కుటీరంలోకి (ప్రవేశించ తూడదనే సంశేతం! 878

(వియమయిన, [పియమయిన మనుషులు! వదోవిధంగా అడ కల్తెర కిటికీలో పెట్టారు. ఇక పోలీసులు కాచుకుని ఉండనీ, వారం శోజులవరకూ కాపలా శాయనీ, ముశేం ఈ వలలో ఎవరూ పడకు. అఇ౦టి చికునామా శెలిసినవారందరికీ అడకత్తెరనంగతి తెలుసు. లూక్‌ కి ఆభయంకరమయిన కొయ్యమనిమంళే మహా ఇష్టం. లుక్య నోవ్కా-నుంచితస్పించుకున్న తరవాత అడక త్తెర తన్నెలా రతీంచిందో బామన్‌ స్నేహితుల కొక పర్యాయం చెప్పాడు. పోలీసుల సమిపం లోనే "రెండువారాలున్నా ఆ అడకత్తెర మూలంగా తాను పట్టుబడ లేదని తెలియ చేసాడు. త

ఇరీనా ఆ ఇంటికి పొంచెం అవతలనరకు వెళ్ళి తిరిగివచ్చింది. గై ,శ్రమాదకూర్చున్నవ్య క్రి మెల్లగా మధురంగా వదో పాడుతున్నాడు. శొజుబా అంబలి తాగుతున్నాడు. చీకటిలోనించి ఇరీనా శానడం మూనీ చూడగానే అంబలి ఖరీదు ఇచ్చివేసి ఆమెను ముందుకు సాగిపోనిచ్చి వెనకాలే వెళ్ళి ప్రశాంతంగా గట్టిగా అన్నాడు ;

“ప్రీస్పుక్రు వెళ్ళాను - చూసావుగా!”

“ఆం=” అంది ఇరీనా మెల్లగా. “కిటికీలో అడకత్తెర వుంది. అంక తీసుకు వెళ్ళారనడంలో పొరపాహేంలేదు. రూక లేకపోతే మనమేం చేయగలుగుతాం, కొజుబా 1

కర్రష్ట మే అనుమానం లేదు. అని కోజుబా జవాబిచ్చాడు, ఆలోచనాపూర్వకంగా.? ఆయినప్పటికీ యేదోవిధంగా కార్యకలావం సాగిద్దాం.

870

క్షే మరలా జైలు _పవేశం

ఈసారి పూర్వంకంచె. ఎక్కువ హృదయభారంతో వైలులో బామన్‌ (పవేశించాదు. ఆ సనమ్యుయంలో శార్యకలాపాన్నుంచి "వేరు చేయబడడం కంక బాధాకరమైన నిషయం ఇంకొకటి ఉండదు. జైలు కార్యాలయంలో లాంఛనాలు జరుగుతూంశే, అతనిని తీసుకు వెళ్ళిన పోలీసు వార్డరు అతనితోఅన్న మాటలు ఆ బాధను మరింత త్మీవంచేసాయి. అశ్యాకే పదిహేను మందిని, 'లెనినిస్టు బృందం” - పోలీసులు "పెట్టిన "పీరు - అందరినీ అరెస్టుచేసారని "తెలుసుకున్నాడు. అలా అయితే (అనుమానించడానికి కారణంకనిపించదు) శార్యకలాపమతా స్తంభించి పోతుంది. మెస్టివిక్కుల వెధవ పనులకు కార్యరంగం విశాలమవు తుంది. ఇంకొక్క అడుగు వారు ముందుకు 'వేస్తెచాలు చట్టబద్ధంగా వ్యవహరించవచ్చు. (ప్రభుత్వం ఇకముందు వమాళం జోక్యం చేసుకోదు. 'మెస్టి విక్కుులు తమకు బాగా ఉపయోగిపడతారనీ, ఇాశ్వతంగా లొంగ తీయడం కష్టంకాదనీ ఈపాటికే (ప్రభుత్వం గుర్తించింది. మెస్టి విక్కులు విప్లవాన్ని విచ్చిన్నంచేస్తారు. ఇదివరలోలాగా నే కార్మికుల రక్తం చిందించి బూప్టవా బానిసత్వానికి బలం చేకూరుస్తారు. ఈలోఫున 'బామన్‌ వంటివారు జైలులో నానా అవస్థలూ పడవలసిం దే!

ఈతడన జైలు నిజంగా జైలులాగానే ఉంది. కీన్‌ వొరోజెజ్‌, యూఫాలోని జైళ్ళలాగాగాని, (పవాసానికి తీసుకు వెళ్ళేటపుడు 1 పతి మజిలీలోనూ అతనిని బంధించిన _జైళ్ళలాగాగాని ఈ జైలు లేదు. త్ర జైలులో అందులోని ఖైదీలు ఇెప్పినట్టు భీలలు కాగా బిగించి ఉన్నాయి!” తప్పించుకు వెళ్లే అవకాశం లేదనేభావం అతను కుంగి పోవడానికి కారణమై ఉండనచ్చు.

880

ఉహుం - అదికాదు. కుంగిపోయాడు కాబశ్షు తవ్పించుకోవాలనే ఆలోచన వచ్చింది. తవ్చించుకోలేక పోవడనేమిటి?

నడవలగుండా, వసారాలగుండా వార్డర్శ ముందునుంచి. ఆ భవంతి పై అంతస్తులకు తీసుకు పోబడినళొద్దీ ఛామక్‌ కాళ్ళకింద ఇనపనేల (ప్రతిధ్వనించింది. వారు 'ఫత్యేకవు కొట్టుకు వెళుతున్నారు. లావుపాటి. ఫుస్తకంలో అతనివేకు ఎక్కిన్తూంశు “ప ల్యేకపుళొబ్దు” అనేమాట వినివించింది. అతనిని అప్పగించిన పోలీసు కాన్హైన్‌ చెవిలో “వడి తాళం పట్టిస్తాడు, మేం పరవాలేదు” "అని ఇెపుతూ వార్డెన్‌ విశకటంగా నవ్వడం జ్జాపకం వచ్చింది.

అఆ వార్డు గడ్డం మాసింది. బుంగ బుగ్గలు, మురికిచొక్కా_ కాలరుమిదకు "వేలాడుతున్నాయి. కాన్రైన్‌ చెవిలో అతను గునగునలూ పోతున్నంత సేపూ కాస్పైన్‌ చిరునవ్వు అంతకంతకూ విశాలమైంది.

“దర్హాగా చేయడమంటే అలాగా 1” అని కాసైన్‌. చివరకు వ్యాఖ్యానించాడు.

““తాళం పట్టిస్తాడు 1” [కూరమైన, అనుమానమైన మాటలు ! అమానువ౦గా చూస్తారని న్పవ్షమైంది. కొట్టును శఠరినంగా శాపలా శాస్తారా ? ఉహు(- అనువాయితీ లేదే! అలా అయితే అంత రవాస్యం చెష్తకోవడమెందుకు ? ముసిముసి నవ్వులు నవ్వుకోడ మెందుకు ? ఇబేదో ఇంకా అన్థాన్న మైనదై ఉంటుంది.

వైలులోకి అడుగు పెట్టగానే అతనిని సోదా వేసినపుడు మై తీసి వేయమని పట్టుబట్టారు. ఆశ్చర్యం వేసింది. ఏ జైలులోనూ 'కేబురుమాళ్ళు, మై తీసేయవునకు. శాని ఇక్కడ ఆ ఆెంటిని తీసేసుకున్నారు.

“యెందుచేత?”

వార్డర్‌ శా వేషంతో నవ్వాడు. మొఖం ముడతలుపడింది.

“వాళాత్తుగా నీకు వుశేసుకుని చావాలని బుద్ధిపుడి తే?”

వారు ఇంకో నడవలోకి వెళ్ళాస. అ నడవ పక్కన నిలబడి ఉన్న ఇంకో వార్డరుకు మొదటి వార్ణరు 'వామన్‌ను అప్పగించాడు-

881

ఇద్దరూ కొదిసేఫు గుసగుసలాడుకున్నారు. ఇండవ వార్డు కనుబొమలు అశ్చేక్యంతో పెకి ఎగరడం బామన్‌ గమనించాడు. “నల భైమూాడా*” చామన్‌ తోకూడా వచ్చిన వార్ణరు తలపంకించి చెవిలో మళ్ళీ ఎదో చెప్పాకు. కింద కచేరీగదిలో పొడగట్టిన అబే కావేమవు అస హ్యాపు చిరునవ్వు అఇద్దరు వార్షర్హ మొహోాలలోసూ గోచరించింది “అవును. యెదో అడ్దాన్న మైంచే” అనుకున్నాడు వామన్‌. వార్డరు, తాళంచెవులగుత్తిని గలగల లాడించి, ఒకటి. వరితీసి చూగంగాఉన్న గుమ్మంలోకి వెళ్ళాడు. పైన లోకప్పులో మినుకు మినుకు మంటున్న చిన్న దీపఫు పచ్చని కాంతిలో చబామన్‌'కు ఒకో చిన్న శ్‌ొట్టు కనిపించింది. కొట్టు గోడలకు బూడిదరంగు పూసారు. మట్టినేల. లోపల ఒక మేజూబల్ల, ఒక న్లూలుబల్ల; ఉన్నాయి. దుప్పటితో ఇగం కప్పబడిన మొహం, 'మెరిసిపోయె. రెండు నల్లటి కళ్ళు చిన్న మెత్త మాద కనిపించాయి. కేర్‌ పిచ్చివాడు? బామన్‌ ఒక అడుగు వెనుకకు వేసాడు. కాని వారకు అతని దోవను అడ్డగించి, దడ “శేషు యింకో మొల్సపడ వేస్తాం. పిస్తుతానికి యెలాగో సప్ట వోవాలి. . అన్నాడు. కొట్టు అంతా వామన్‌ చేతితో తడిమి చూసాడు. అది ఛాలా చిన్నకొట్టు. ఎక్కడనుంచి అయినాసళే రెండుగోడలను తాకవచ్చు. *“యింకోమె త్త! యిందులో ఒ త్తిగిలడానిశే జూగా లేదు!” కళ్ళు పకెతకుండానే వారరు జవాచిచాఇడు, చేతివేళ్ళు కాళంచేతుల య ఒక్‌ 6 ఎ ఏ గు .త్తితో ఆడుకుంటున్నాయి. “యేదోవిధంగా భూడాం, పగలు వాటిని బయడపటేస్తాలే.” త82

ఇలా చెపి వార్డరు గుమ్మంలోనుంచే వెళ్ళిపోయాడు. శలువు మూసి తాళంవేసాడు. మెత్తమిాది మనిషి దుష్పటితీసి పాశేసి లేచి కూర్చుని "నేలమీద కాళ్ళు కారచాపాడు,. అతనుధరించిన పంట్లాం మాసి చినిగివోయి ఉంది.

వెంటుకలతో నిండిన పెద్ద పంజావంటి చేతినిజాప, మోటుగా గర్వంతో తనుదానే పరిచయం చేసుకున్నాడు.

*ళనాచ్ష్సీకుు శాశ్వీ క09

ఆ _ఫెంచి విన్స్నవకారుని పేరు వినబడగానే పామన్‌ మొహం చిట్లించుకున్నాడు. రహస్యంగా రాజకీయ కార్యకలాపం జరిపే ఇతర వ్‌ప్ల వవాదులు, ముఖ్యంగా సోమలిస్టు విప్తవాదులు, మారకుకేన్టగా గొప్పగొప్ప వేర్లు పెట్టుకోవడం చ్రామన్‌కి గెట్టదు. -

పెట్టుకున్న మారుపేరు ఆ వికి స్వభావాన్ని (వతిబిబింప "జేస్తుంది. నిజమైన నిప్తవవాది నిరాడంబరంగా ఉంటాడు, "లెనిన్‌ లాగానే సామాన్యమైన మారు చీకు "పెట్టుకుంటాడు. "లెనిన్‌ ! అ పస కంక సామాన్యమైన మారుపేసు ఉంటుండా ? విప్లవ ప్రపంచంలో అప్పటిశే ఆపేరు మోగిపోయింది.

బామన్‌కు అతనంశు వెంటనే అసవ్యాం ఫుట్టింది---ఆ వంటి మిద మురికి గబ్బువానన, జడలు కట్టిన జుట్టు 1 అసవ్యాం వుట్టక వంచేస్తుంది! మారుపేరు అసహ్యుతను ఇనుమడింప జేసింది. కాని ఇామన్‌ తోటిఖై దీని అవసూనపర్చే రకం మనిషిశాదు. అనవ్యాతను తొంక నవ్వులో మరుగుప ర్చాడు.

“*అదృషప్టమంశు నాచే అదృష్టం 1! నేను మారట్‌ొ, నెపోలియన్‌, జూరిన్‌, బూటన్‌, లాన్నలీ, ఒడిసియస్‌, అజూక్స్‌, అల్యోషపా పొపో విచ్‌ లను కలుసుకున్నాను [39

శ్లాం్వీ దవడ ఆశ్చర్యంతో కిందకు దిగజారింది. అతని నోరు తక్కిన అవయవాలలాగానే పెద్దది, భయంకర మైంది. మూతిచుట్టూ కురుపుల మచ్చలు శాశ్వతంగా పడిపోయాయి. ఒక్క పన్నుకూడా లేదు.

5్సీచ్చీ-రేవ్పిటి[))

808

“రహదారీచీటీ (వకారం నావేకు సిడొరోవ్‌” అన్నాడు బామన్‌ చిరునవ్వు చిందుతూ. “యిక్కడికి యొందు కొచ్చాన్‌, శ్వాయేడ్‌ 1

ఆ ముదునలి బామన్‌ను నంశయంతో ఎగా దిగా చూసాడు. కోనా శ్చీర్తు స్లాంక్వీ అని స్పష్టంగా చెప్పానుగా 1౫

“యొవరునువ్వు ₹33 అని ఛామన్‌ కఠినంగా అడిగాడు.

“నిన్నెరగనే!”

“న న్నెరగవా?”” అని ఆ వృద్ధ కోవంతో అరిచాడు.

*వూర్‌్క్‌్ట్‌, వంజెల్చు నన్నెకుగుదురు. నువు యొరగవా లి అయితే చెప్తా విను. నేను 1805 లో ఫుట్టాను. ..”

ఆ మనిషి పిచ్చివాడు, నంచేహాంళలేదు.

• __ 1027 లో ఏధి పోరాటాలలో ముమ్మారు గాయపడ్డాను- యిప్పటికీ మచ్చలు మాసిపోలేదు.”

చొక్కా. తీసివేశాడు. వామన్‌ వణికిపోయాడు. అమనిషి, శరీరమంతటా ఛారలే! జొరడాదెబ్బలవల్ల పడ్డ ఆ వాతలకుతోడు క్తి తోచేసిన మూడులోతైన లెల్లటి గాయాలు కనిపించాయి.

ళ్‌ 1880 జులై శ్యాటగడల శారిేడ్లు మాద పోరాడాను. 1889లో ఒక తికుుగుబాటు నడిపాను. అప్పటినుంచి ఒక కుట తరవాత ఇంకోక్కుటు యీ వరసన ]8క8ిలో జరిగిన (ప్రసిద్ధమైన శ్యాటగడ - కమ్య్యూన్‌ వరకు పోరాడాను”

ఆ ముదుసలి దుబ్బుజుట్టుతలప్రైకెల్తి బామన్‌' మొహంశేసి గట్టిగా మూసాడు. బామన్‌ మెత్తపక్కంని స్తూలుబల్ల మాద కూర్చుని ఉన్నాడు. అ వృద్ధుని నేతాలలో ఒక విచ్చికాంతి మెసింది.

*“నాశేసి ఆలా చూస్తున్నా వెందుకు? నావిాద నమ్ముకంలేదా?”

ఆ వ్యక్తి కొద్దిగా లేచి, ఉగుడయిపోయి, చామన్‌ మీద విరుచుకుపడి పొడుగ్గా బలంగా ఉన్న చేతులతో గట్టిగా పట్టుకున్నాడు:

“న్సువ్చు వాంతకుడివి అన్నమాట 1 రహస్యంగా నిన్ను పంపారా ఓ-ఉహు.- నువు చంపవుకదూ ?””

384

చామన్‌ అతని చేతులు తోసిపాెీయాలని త్మీవంగా యత్ని౦ం ఇచాడు. కాని ఆ భారీ శరీ రాన్నుంచి తవ్పీందుకోలేకపోయాడు. నూలు బల్ల మిదనుంచి లేవడానికి వీలు లేకపోయింది. కూర్చుని ఉండడంవల్ల తగుబలం లేకపోయింది. చుట్టచుట్టుకుని నేలమిద పడ్డాడు. "అజం, తలవెనకభాగం జేలకు తగిలి చాధకలిగింది. ఇక ఆ ముదుసలి నంతో మంతో తనలో తాను వళో అ౫ంంలేని మాటలు మాటాడుకుంటూ

ధి ణా శామన్‌' మొహం చేచులు పట్టుకోవాలని (గ్రమపడ్డాకు. కళంతతలువు శ్రీష్కామంది. వార్లరే, నంబేహంలేదు.

వార్డరు లోపలికీ వస్తాడని శామన్‌ ఆశించాడు.

వమాత్రం చప్పుడూ చేయకుండా వారిద్దరూ పెనుగులాడారు. రొవ్వుతూ పీల్చే ఊపిరిమాత)మే వినబడుతోంది కంత లిరెగీ క్షిక్కు మంది. వార్షరు చక్కా-బోయాడు.

వాఠాత్తుగా అఆ ముదుసలి కండరాలు నడలినాయి. శరీరం బల పీీనమై పోయింది. అలసిపోయింది. జావైపోయింది. బామన్‌ తేలిళ గానే తోసేసుకుని బయటపడాడు.

భారంగా ఊపి ఫీలుస్తూ కారున్‌ మోకాళ్తమిాద కూర్చు

అపిచ్చివాడు నో భార్తా "చెపచుకుని వెలికిలా పడ్డాడు.

*యిదినో నామెడ! నీక త్తి యీదీ? చంచీేసెయ్‌. నువే లి చావు, నువే గెలిచావు, సిను తగలెయ్య!”

అతను కళ్ళు అటూ ఇటూ తిప్పాడు. బామన్‌ మెల్లగా అతని బుజం తాకాడు.

“విను తాతా! యేరో తమాషా జంరిగిపోయిది. యివా నద్దకుంచాం. మె _త్తమాదకు దూకు. నేను నేలమోద పడుకుంటాను. యిక తమాషా గిమాపా పనికిరాదు. తెలిసిందా! నిద వేళయింది.”

ల వృద్ధాన కను౭ప్పలు నెమ్మదిగా "లెక చుకున్నాయి.

తాతా[ో

“డి ముళేమని పిలవాలి?” అంటూ వామన్‌ తల అడించి 'చేయిజాసాడు. “*యికలే”

885

*శ్రాశా౪? అని తిరిగీ అన్నాడు ఆ వృద్ద. “అబద్ధ మాడు తున్నావు! అద్ధం శాకపోచే' యెదీ ముద్దు ఇట్టకోం “ఉపహులా” అని నవ్వాడు వామన్‌. “ోడఉిహులా నీ పాణం పోయినా సళే! ముందు తువరం చేసుకో. మొహం కడుక్కో, ఆ తర్వాత వభూదాం బామన్‌ అఆ ముదుసలిని రెక్క-పట్టుకుని లాగాడు. అతనూ అడ్డు చెప్పకుండా లేచి చామన్‌ శేసి మొఖంపెట్టి. చేయి. గట్టిగా పట్టు కుని పగుకున్నాడు. 16 రాత భరింపరాని మత్తుతో గంటలకు గంటలు గడిచిపోయాయి. ఆముదునలి బాగా కుదుటపడి చెక్కమిద ముడుచుకు పడుకుని న్నిదపోతున్నాడు. కాని బామన్‌ నిదపోకుండా అఆతనిపక్క-నే కూర్చు న్నాడు. సన్మిదపోతున్నా ఆ వృద్ధు ఇకామన్‌ చేయి వదలలేదు. అతనెవరు? పరీశుగా చూసాడు. అతని మొహంమిది ముడు తలు నునలితనంవల్ల పడిననికావనీ, నోరు బోసిచైనా వంకరపోయినా అతను యువకుడేననీ వామన్‌ (గహించాడు. అనోటివంవు పరిచిత మైన దేనని తోచిండి. బామన్‌ ఇంకా దగ్గరకు వంగి బాగా క్ధాపకం చేసుకున్నాడు ఉహుఇంతకుపూర్వం ఎన్నడూ అతనిని మూడెలేదుం బ్లాంక్వీ పక్కకు తిరిగి గురక పెట్టసాగాడు. అతని కాలు దుష్ప టిలో కదలాడుతోంది. తలువు కంత చప్పుడు కాకుండా తెరుచుకుంది. మెత్త పక్కన, ముసలివాని చేతిలో తనచేయి, - ఈ దృశ్యం వార్డరు చూస్తాడనేభావం అతనిని కలవర పెట్టింది. చేయి ముసలివాని చేతిలో నుంచి లాగుకుని లేచి నిలబడ్డాడు. కంత మూసుకుంది. ఇజామన్‌ తిరిగి స్టూలు బల్లమిద కూర్చున్నాడు. వదో బాధ మెలమెల్లగా అశని 886

వృాదయాన్ని చీల్చి'వేసోంది. శైలులోకీ అడుగు 'పేట్టినవుడు కూడా ఇలాంటి అనుభూతే కలిగింది. టి

సూర్యోదయం శకాబోతుంశు అతనికి నిద పట్టింది. కాని ఎక్కువసేవు నిద్రపోలేదు. జైలులో వడుగంటలయేసరికి న్నిదలేచి తీరాలి. అవీ నిబంధనలు. కాని వడు గంటలు కాకముంజే నడవలో చీవురుకట్టల చప్పుడుకు మెలకువ వచ్చింది. వళ్ళంతా నెన్ఫిఫుట్టిందిం మెడ విగునుకుపోయింది.

చేతులతో మెడ రుద్దుకుని నిశ్శబ్దంగా ఉదయ వ్యాయామం చేసాడు. అ తరవాత చిన్న మూటవిప్పి కూడా లెచ్చురోనిచ్చిన వస్తువులు = నబ్బు, తువాలు, కేయాకు. ... బల్లమిద పెట్టాడు. . = మళ్ళీ నిన్నటి మనోవృ త్తి తిరిగి వచ్చింది. హృదయం భారమైంది.

వాళాత్తుగా కిటికీగుండా బిగ్గరగా సుళ్ళు తిరుగుతూనినాదం వినిః వంచింది. ఆ కిటికీకి అర్ధాలు లేవుగాని చువ్వలుఉన్నాయి.

“నిరంకుశత్వం నశించుగాక 1)

బచామన్‌ తద్ధగా విని అదిరిపడ్డాడు. దూరాన్నుంచి వచ్చిన: అఆ నినాడాన్ని ఇంకొకడు అందుకున్నాడు, దగ్గరగా “నిరంకుశత్వం. నశించుగాక 13 అని వినివించిందిం

ఇంకొకడు ఇంకొకడు ఇలా ఒకరి తరవాత ఒకరు ఆ నినాదం అందుకున్నారు. అఆ నినాదం దగ్గరగా, ఇంకా దగ్గరగా వినవచ్చింది.

“నిరంకుశత్వం నళించుగాక [౫

అ ముదుసలికి మెలకువ వచ్చింది. తల పంకించి, లేచాడు-. దుప్పటి నేలమిద పడింది. ఒక కాలు బల్లమిద, ఇంకో శాలు మెత్త మిదవేసి కిటికీలోకి ఎక్కి. సంతోవమంతో బొంగురు 'గొంతుతో 8$టికీలో నుంచి కేకపెట్టాడు.

“నిరంకుశత్వం నశించుగాక 1?

“జైలు వైలు శుభాకాంతలు తెలుఫుతోందొ అని విళదీకరిం చాడు. దిగి వచ్చి వీవు గోకుకుంటూ. “యిక్కడి అచారం యిది. తర వాత హాజరు పట్టీ--మన వోబరు పట్టి. అధిశారులు హజరు వేసుకో

887

వడం ఆ తరవాత. కాని హోజరు పట్లీకి యిఫుడే ఒక నిమిమంలో శ్తే “వేస్తారు, విను.” హోబరు పట్టే విలిచిన ఆ గొంతే దూరాన్నుంచి అధికాక స్వరంలో ళ్టీక్ర పెట్టింది. “లొ త్తవాళ్ళు! కిటికీ దగ్గిరికి రండి! బామన్‌ లేచి కిటికీ చువ్వలు గట్టిగా పట్టుకున్నాడు. అతనికి ముందు జైలు అవరణ, దూళాన ఇంోభవంతి ఇంకొ ముందు చువ్వ లకిటికీలు, అఆ కిటికీలు కొన్నిటిలో ఖయిదీలు కనిపించారు. శ్రీలు. నాడ్యా! అమెను గుర్తుపట్టాననే తలచాడు. అమి చేయి ఊవింది. ఆమె నాడ్యాయే. అతనిని భూసీంది. చేయి బయటికి చాపి ఊపాడు. గుమ్ముంలోనుంచి నోపంతో అరుఫవువినిపించేనరికి వెనకకు త8 గాడు. తలుఫు బార్లా తెంచిఉంది. వార్ణరుకు ఇంకా న్మిదనుత్తు వదల లేదు. తల దువ్వుకోలేదు. మొహం పాలిపోయిఉంది. కోపంతో గడ్డం “శాభంచేశులు ఆడించి, “నీకు బెబ్బలు తినాలని ముచ్చటగాపుంచా ? చదువుకున్న వాడివి, అయిలేనేం నిబంధనలు పాటించలేవు” అన్నాడు. “నోరుము య్‌, 'తెలివితక్కువమొడ్దా 1” అని చిగ్గరగా ఆరి చాడు బ్లాంక్వీ, “వీలవంచే రావద్దని యెన్నిసార్లు చెప్పాను నేను 1౫ లేచాడు. మనిషి మహాభయంకరంగా కనిపించాడు. గబగళా శలువు మూసివేసి వార్డరు వెళ్ళిపోయాడు. వెళ్ళిపోతూ, “అంత అహంకారం పనికిరాదు, షూయిన్కీ= | చిక్కుల్లో వడ కుండా వుండాలంళకే, , . అని నడవలోనుంచి బుస్సుమన్నాడు. షూయిన్కీీ | చామన్‌ కిటికీ చువ్వలు వదిలి వేసి కిందకి దూకాడు, వెంటనే జ్జాపక౦ం వచ్చింది. 1895-సెయింట్‌ పీటర్స్‌బర్ష్‌ , వీటక్‌-పాల్‌కళోట్క 'ఇఫ్ఫానెంట్‌ యూయిస్కీ . దురదృష్టవంతుడు, తికుగుభాటుడారు, కవి! 888

కే మరోప్రపంచంనుంచి

1898లో బామన్‌ వీటర్‌, పాల్‌ కోటలో-నిర్బంధింప బడినవుడు అతనితోటి ఖై దీ లెఫ్ట్‌నెటు షూయిన్కీ. సేనాధికారి. మైన్యంలో తిుగుబాటు లేవదీసినందుకు అతనిని అరెస్టు చేసారు... పక్క పక్క- కొట్టులోనే ఉన్నారు. గోడమిాద కొట్టుతూ పరస్పరం నంచేశాలు అంద జేసుకున్నారు. జైలు అవరణలో వ్యాయామము నమయంలో ఒకరితో ఒకరు మాట్లాడు కున్నాగుకూడా. ఇద్దరినీ ఒళసాకీ వ్యాయా వానికి తీసుకు వెళ్ళేవారు.

అ కోటలో నిర్బంధంలో బామన్‌ లెండో నంవత్సరం గడువు తున్నాడు విచారణ చేయవపండా నే అతనిని పవానం పంవుతారని ఆక్కడివాళ్ళందరికీ "తెలుసు. అందుకని ఛామన్‌ ఏమిచేసినా ఊకు కునేవారు. వ్యాయామసమయంలో అందరితోనూ మాట్లాడనిచ్చే వారు. ఆ లెల్ట్‌నంటుకు రాజకీయానుభవం లేదు. వట్టి తిరుగుబాటు చారు. పైగా భావనా పపంచ విహారి. సావాన కృత్యాలను అన్వే వంచే ఇటువంటివారు దివాళాతీసిన జమిండారీ వర్షంలో కనిపిస్తారు. ఈ నర్గ్షంవారు తమ వంశవృషయాలు, గౌరవబీరుదుల , కత్తులుకటార్లు భూనుకుని మురిసిపోతూంటాకు. అతని భావనా [_పపంచవిహోారం శవితా రూపం డాల్చింది. ఆ కవిత్వ మైనా వట్టిచెత్త కవిత్వం. వ్యాయామ నమయాలలో అతను తన కవిత్వం చదిని వినిపించేవాడు, వార్షస్ట అభ్యంతర పెస్టేవారు గాదు

అతడే ఇతడా? ఇది సంభవమేనా?

(41) 89

కళ్ళు అపరిచితుని కళ్ళులాగా ఉన్నాయి. బౌమన్‌ ఎన్నమాా వాటిని చూడలేదు. అతను ఎరిగిన "లెఖ నెంటుకళ్ళ పోలిక ఎక్క-డా కనిపించలేదు. మతిచెడినా గుర్తుపట్టలేనంతగా ఇశనిమాది రిగా ఎవరూ మాపో, అని బామన్‌ తనలో తాను వితర్కి౦చుకున్నాడు. తనసంగతే చూసుకుంశు, ఇన్ని సంవత్సరాలలోనూ మాశ్చేమా లేచే! ఈ న్లాంక్వీకి పూర్తిగా మతిఇిడలేదు. అతనిని గుర్తుపట్టవలసిం చే. బామన్‌ తయారుచేసి ఇచ్చిన టీని కులాసాగా తాగుతున్నాడు. సవ్యంగానే (వవ _గిస్తున్నాడు= అతని కళ్ళల్లో ఉన్నాదకాంతిగాని మాంద్య ఉదానీనతలుగానీ లేవు. జైలు జీవితాన్ని గుర్తించి మహా "కెలివిగా విన్నప్టంగా వర్షించి చెప్పాడు. వేడినీళ్ళు ఎపుడు తెచ్చి ఇచ్చేది, వ్యాయానూనికి ఖైదీలను బయటకు ఎపుడు తీసుకు వెళ్ళేది, ఇతర జైళ్ళల్ల'కంకు ఈ జైలులో బోజనం _ రోజూ పందిమాంసతో అంబలి - ఎక్కువ రుచికరంగా ఉంజేది తూచ తప్పకుండా చెప్పాడు.

“ఫు స్తశాలు వుంచుకోనిస్తారా?”

“బైబిలు, కధల ఫు స్తకాలు వుంచుకోనిస్తాకు. నరిగా చెప్పా లంకే వై చిలు, తదితర కధల ఫవున్తకాలు, ఉదావారణకు, హాఫ్‌ కథలు - మృతహ స్తం, ఓడ స్తంభానికి శిలువవేసిన కాన్టైన్‌, మేకు సూటిగా అతని తలలోగుండా కొట్టకం- ఈ కథ చదివావా + వట్టిచె త్త [09

అతని కళ్ళు కాంతి విహీనం కాసాగాయి.. చేతులు రుద్దు కున్నాడు. |

“నాకు పద్యాలంశేు యిష్టం.” అన్నాడు బామన్‌ ఆ ముదు సలిని కనిపెట్టి చూస్తూ. అతని నుదుటి “ేఖలుు ముక్కు, గడ్డం చిర పరిచితమైన వే. “నాకు పద్యాలంళే మహాయిష్టం

అవృద్భని కళ్ళు ఒక నిమిషంపాటు ధగశేలుమని మెరిశాయి. ఆవెలుగు ఒక "నిమిషం మెరిసి వూయమెంది. ఛామన్‌ గటిగా ఆలో చించాడు. పీటర్‌- పాల్‌కోటలో అతను ఎ౨ెగిన లెఫ్ట్‌ నెరటు కవిత్వం ఏమాత్రం బాగుండదు. చెత్త కవిత్వం. క్టావకం ఉండదు కవిళ్వానికి

8900

అబే గీటురాయి. మంచి కవిత్వం వెంటనే వీనసుళో నాటుకిపోతుంది*. బాగా అవస్థపడగా ొన్ని పాదాలు జ్జపకం వచ్చాయి. దశ్నీణాడిసీమనుంచి = ఉక్తరాది సందా9ిలక్ర పలంజూతులు దండుపోయె = కన్నక్లలలం నిజములారమొ "వెనుది రుగు మెరుగని సరంగు = విజకు పతాశాలునాకు పొంగే ₹రటాల మిద = పో కళ్తే కడలి మొడ అంతటితో ఆగి పతీషీంచాడు. ఆ వీచ్చివాడు ెప్పలార్న, కుండా చామన్‌ శేసి లేరిపారజూసాడు. బామన్‌ వీమోా మాట్లాడకుండా వృుదువుగా నవ్వి ఊకకున్నాడు. వీచ్చివాడుకూడా మందబోనం వేసాడు, వంకరపోయిన నోటిలోనుంచి మృదువుగా ఈక్రిది పాటం వెలువడింది: ఏనాటి స్వప్నాలా = చివుకించె నీవాడు ఎక్నేళ్ళుగా వీచి ం ఉన్నాడొ పనివాడు చాని యాళలు స్వీచ్ళ అ (సే శామన పండి చేరి కొచ్చేపండు = ఏతెందు ెల్లాండి || అతను చేయిజూపీ టహుమె _త్తగా, “బామన్‌” అన్నాడు. జామన్‌ వెనుదిరిగి గుమ్మం శెసి మూసాడు. కంత మూసిఉందు ఇద్దరూ కరచాలనం చేసుకున్నారు. అతను షూయిన్కీ్యయే. నిజ. వీటర్‌, పాల్‌నోటలో నిర్చంధింపబడిన లఫై నెంటు. అతని వేళ్ళు, పెదవులు. వణికాయి. కనుబొమలు అబేపనిగా కదిలాయి. కాని ఉదేశంతో” నత్తుతూ ఈకింది మాటలు చెప్పినపుడు ఉన్నాదఛాయలు కనివీంచలేదు.. “నిజం చెప్పాలంశు మసం పోట్లాడుకుంటూండగా నే నిన్ను గుక్తుపళ్తుసాను. కాని యిక్క-డ బహుజాగరూకతతో వుండాలి. గుబ్టుః మట్టులు లాగడానికి యే నిమిషూన యొవరిని పంవుతారో కెలియదు. నిజం యిక్క-డికి పం౦పినవాళ్ళలో అఆఖంవాడిని చితక తన్ని పంపించాను.?”* కామన్‌ మొహం చిట్లించాడుం “వేళాళోళానికి చెప్రతున్నావనుకుంటా.” త9]

“త్రాపపూ ల” అని షూయిస్కీం నవ్వాకు, కళ వాడీ చెయ్యి, ముక్కు. విరగగొట్టిపారేసాను. నాకు పూ్తిగా సంతోషమైంది.. నేను యిక్కడికి వచ్చినప్పటినుంచీ వాళ్ళు బంటుల్ని పంవుతున్నారు. జేను నిజంగా వీచ్చివాడినో శేకవోతే పిచ్చివాడిలాగా నటిస్తున్నానో నిర్ధా రణ చేసుకోవాలని యత్నిస్తున్నారు. మొట్టమొదట "జేను వాళ్ళని వేళాకోళం చేస్తూంజేవాడిని, తరవాత తరవాత చితకతన్నడం ప్రారం భించాను. యీదోవిధంగా ఆట కట్టించాలిగా. అఆఖరివాడికి బాగా గుణ పాఠం జేర్చి యీ తడవ యెవరినన్నా పంపితే వాడి అంతు కనుక్కుం టాను, చంపిపారేస్తాను అని "'హెచ్చరించాను.”

కచేరీలో ముసిముసి నవ్వులు బామన్‌కు డ్థాపకం వచ్చాయి. “్‌త్రాళం పట్టీస్తాడు 109

“నువ్చు లోపలికి రాగానే గుర్తుపట్టలేకపోయాను.. న్నిగ్రపోతు న్నాను. వెనక నిన్ను చూసినవుడు సీకు గడ్డం వుండేది. యిపుడు లేదుః .మూక్చు పెద్దగా కనిపిస్తోంది. గొంతు వట్టుకుందామని చేతులు చాచి నపుడు నిన్ను గుర్తుపట్టాను. నేను పిచ్చివాడిని, "తెలుసా ?” పక్కున “అనాస్లోదంగా, బొంగుకుగా నవ్వాడు. “విచ్చి యొ త్తించడానికీ అనేకం వున్నాయి. నాశేగనక పిచ్చి యె _త్సకపోతే యున్నడో నన్ను వురివేసేసేవాళ్ళు తాడుచివరి వూగుతూ వానడం నాకిష్టంలేదు. యింకా బతిశేవుంటటాను. నీ గొంతు పట్టుకోవాలని యత్ని స్తూంకే "సీ కళ్ళు భూసాను. బామన్‌ యీమో ? అని నన్ను నేనే (పశ్నించు కున్నాను. సీ కళ్ళు నిన్ను యిశ్లే పట్టిస్తాయి. పొరపాటువడడం అంటూ జరగదు?”

కామన్‌ బాగా కళ్ళు విప్పి ఉంమిచూసాడు

క్‌ త్ర కొద్ది నంనత్పరాలలో "నీను పోలీసు యేజంటుగా మారి .పోయాననుకో. నువు పిచ్చివాడిలా నటిస్తున్నావని చెచి తే?)

సూయిస్కీ తలపంకించాడు.

“మొదటివిషయం ఏ నన్ను నేను బయట ఇెట్టుకున్నళ్లు నీకళ్ళు సి గుట్టు బయట పెళ్లుసేవి మానవుల కళ్ళు విచితమైనని ! ఒక్క ఇూూఫు, అంతా విస్పప్టమైపోతుంది.”

8092

“జండోవిషయం మరిచేపోయావ్లి అంటూ బానున్‌' మోటుగా అద్డుపచ్చాడు.

*ఆంట్లోవిమయం 9” అన్నాడు షూయిస్మీ. ఒక నిమివమం పొటు అతనిమొహంలో నిచారం పక్కుమంది. యేమిటి చెప్ప బోతున్నాను, అి-అవును. మనం కొట్లాడుకుంటూంకు వార్లరు కంతలోనుంచి తొంగిదూసాడు నువు కనిపెళ్తు వుంటావు. ను వేగనక వాళ్ళళ్లో ఒకడి వయితే నిన్ను రశీ,చడానిక వచ్చేవాజే. లోపలిక్‌ రాకుండా వెళ్ళిపోయాడు. నంగతి లెలిసిపోయింది. కొట్లాడడం ఆపేసాను”

అవును, సరిగ్గా అలాగే జరిగింది.

“యింకోవిమయం?*” అన్నాడు షూయిన్మీ_మొవా౦. తుదుచూ కుంటూ. “నువు యేమన్నా నామిద ఇెప్పిలే పరీతుకాలం యిం ళఛాంచెం పొడిగిస్తారు. అంతే వైద్య అధ్యాపకులు, (ప్రవీణులు నా విచ్చి కుదరదని చెప్పేసారు. అధ్యాపకులు వట్టి మొండివాళ్ళు. శాన్ర్రం: కోనం నిలబడతారు. నిజంకూడా అంతే. వారి నిర్ణయాలని రషాన్య పోలీసుళశాఖలోని (వ్రతిదద్దమ్మాా సవాలు చేసేటట్టయితే వాళ్ళకిబో లెడు డబ్బు యివ్వడం యెందుకు ? (ప్రవీణుల సంఘం ఒకసారిగనక ాసిపాశేసిందంకే యిక నేనేం చేసినా విచ్చివాడిననే రుజువు పరు స్తూంటుందిం

షూయిన్మీ.. అ పరీశలో నెగ్గాడు. ఇపుడు బామన్‌ అతనిని సంబోధించ సాగాడు.

“జీను పీటర్‌, పాల్‌కోటలో నుంచి వెళ్ళిపోయిం తరవాతో 'యేంజరిగింది? నిన్ను విచారిచారా?”

ఆ ముదుసలి తల పంకించాడు.

*కద్తిన వరకం విధించారా౪”

పషూయిస్కీ- తిరిగ్‌ తల పంకించాడు.

“న్చిశ్త యెక్కడ అనుభవించావు?””

“సెల్‌ సెల్‌లో.”

“అది నేరస్తులను వుంచే తావుకడా ?”

8098

షూయిన్కీ లల అడించాడు.

“అది కఠిన వరకం విధించిన నేరస్తులను వుంచే తావే. నిజం కాని రాజకీయ ఖై దీలనుకూడా, యేకాంత నిర్బంధంలో వుంచదలచిన వాళ్ళని, పంవుతూ.టారు. దుంపనాళనం చేయాలని అధికారులు నిర్ణ యించిన వాళ్ళనే ననుకో. ఓళెల్‌ "సెర్మటల్‌ మృళ్యశిబిరం. అక్కడ నెలలకొద్దీ తీసుకు తీసుకు చస్తారు. చిన్నచిన్న శ్లేమనులలోకూడా అశే సామాను నైలు బండిలాగా మృత్యువు నెమ్మదిగా దొఫ్లక్ష పోతుంటుంది” యూ ఉపమానం అతని కంతో ఇష్టమైన దై ఉంటుంది. లొట్ట వేసి, “అదంతా వినాలనివుందా ?%? అని అడిగాడు.

జామన్‌ అతనిని పరీతయగాదచూసి,

“వినకుండావుంకేనే మంచిది. వృధాగా శమపడడ మెందుకు!” “అన్నాడు.

“వృథాగానా?” అని షపూయిన్కీ నవ్వాడు. “బహుశా విన్నూ అక్కడికే పంపుతారు. సీక ళ్ళులాంటి కళ్ళుగల వాళ్ళని మృత్యువాత తోయడమే వాళ్ళకి కావలసింది

18 ఓ 6ల్‌ సెం(టల్‌

గబగబా చుక కుగా అడుగులు వేసుకుంటూ ఫొట్లో పచార్లు "వేస్తూ సూయిన్మ్కీ. తన కధ ఇలా చెప్పసాగాడు;

“ననే. ల్‌ సెయటల్‌ - అక్కడికీ చేరుకున్న దగ్గరనుంచి పారంభిస్తాను. మజిలీలు చేసుకుంటూ వెళ్ళాలిగదా. కూడా బేడీలు తగిలించిన నేరస్తులు. నున్నగా గొరిగిన బురలు., దొంగల పరిఖామలో మాటలు, బహుశా. నువూ నేరస్తులతోబాటు ఆ మజిలీలు దాశు వుంటావు గాబట్టి వివరాలలోకి వెళ్ళను. జైలులోకి అడుగు పపెట్టీపెట్ట వానే కచేరీలోకి తొంగిమూడకుండానే సరానరి స్నానాలగదిలోకి తీసుకు

౩9

పోతారు. ముందు గదిలో ఒక మేజాబల్ల, దాని ముందు వేర్ల జూబితా పట్టుకుని గవర్నరు. ఆ మేజాబల్లకు, స్నానాలగది గుమ్మానికీ మధ్య రెండు వకునలలో ఎదురు బదురుగా అరవయి మందిచాకా వార్డస్ష నడవ ఆకారంగా నిలబడతారు. అత్షర్మకమం _పకారం వచ్చిన వాళ్ళని పేరుపెట్టి పిలుస్తారు. సశే. అవుడు దుస్తులు బేడీ పటకాలతో నవా తీసివేయాలి. బేడీ పటకాలంశు తెలుసా? బేడీలు కాళ్ళను కోసేయకుండా వాటి కిందపెళ్ల్పు తోలుపటకాలు 1 అని పెడితే బాగా బిగుతుగా వ్రుంటాయిగాని గాయాలుకావు,

ఉనే శ్రేడీపటక్రాలు తీసేస్తాం. బీడీలతో నగ్నంగా బల్లద్యోరికి "వెళతాం. యెవరూ యేమి అనరు. జాబితాలో గవర్నరు గుర్తు పెట్టి యిలా ఆ చేశిస్తాడు ; 'తీసుకుపొండి!” యిలా ఆదేశించగా నే తీసుకువచ్చి అప్పగించే వార్షరు ఒక్క పోటుపొడుస్తాడు. దానితో వెళ్ళి వార్డర్ల మధ్య పడతాం. “స్నానాల గదిలోకి పది యిక వార్డర్ల వరసల మధ్యనుంచి వెళ్ళాలి. ఒక్కొక వార్షకుదగ్గరా ఒక్కక్క. రకమైన “ఆయుధం” వుంటుంది : కొరడాలు, కర్రలు, తాళాలు, యొది చేతిలో వుంకే చాన్నే ప్రయోగిస్తారు. కాని వారిలో చాలామంది వీడికిన వుపయోగిస్తారు. వాళ్ళ వీడికళ్ళు విశిష్ణమెనవని తరవాత, తరవాత గుర్తించాను సగందూరం వెళ్ళి పడిపోయాను. మళ్ళీ స్మృతి వచ్చే సరికి స్నానాలగదిలో నీలమోీద పడి వున్నాను. నామోాద యొనరో స్‌ళ్ళు పోస్తున్నారు. “అమ్మయ్య బతికిపోయాను* అని మొదటగా అనుకున్నాను. యీ ముక నామనసులో తళుక్కుమందో లేదో ఒక వ్య్త్రి నామిోదకు వంగి *నృవా వచ్చిందా?” అన్నాదు. మరుతణంలో శొయ్యుముంత తుత్తునాగపు అంచు నాపళ్ళకు టఫవీమని తగిలింది. నాకు మళ్ళీ స్పృహ తప్పింది. తిరిగీ స్పృవా వచ్చేసరికి మళ్ళీ చన్నీళ్ళు నామిద వోస్తున్నారు. మళ్ళీ కొడతారని కళ్ళు "తెరవలేదు. కాసి నాక నురెష్ప 'వెంటుకలు, వాటిదుంప తెగ, అల్ల లలాడి నన్ను పట్టి ఇవ్యాయి. యెవరో నా కడువుమాద బూటుకాలుతో తన్నార, “వొంగ వేమం వేస్తున్నావా?”

895

మూయిన్మ్కీ. కళ్ళు మూసుకుని రొప్పుతూ 'మెత్తమాద కూర్చు న్నాడు. అన్నమాట్యపకారం వార్ణరు మెత్తను తీసివేయ లేదు. బామన్‌ మృదువుగా అతని బుజంఠాకి,

యిక ఇెప్పద్దు. అదంతా యిఫుడు తవ్వుళొని లాభమేమిటి ? అయిపోయిం ీమిటో అయిపోయింది. యింశేవిషయ మైనా మాట్లాడు కుందాం” అన్నాడు.

“ఉిహుల” అని మొండిగా అన్నాడు షూయిన్కీ.. అచే మాట్లాడుకుంజాం. మాట్లాడుకోవాలి కూడా. యింటిపై శెక్కి. కేకలు “వేసి మరీచెప్పాలి. నే నొకడినేశాదు, అక్కడ పది హేనువందలమంది జీరను లున్నారు. యీసెంటల్‌దాంరానే వేలకువేలు మృత్నుముఖం చేకుపంటున్నాకు. భయకకరమైబో చారివెంట పోకాద్‌. లశ పోల్చదగిన భయంకర గాధలేదు. హోఫ్‌కధ చెప్పాగా-మృతహ స్తం, తలలోగుండా మేకు ! అది దీనిముందు బలాదూరయ! జూరు (ప్రభత్వం నెలకొల్పిన "నేరస్తుల నివానంలో జరిశేవాటికో పోలి స్టే ఇది యెందుకూ పనికిరాదు. యివుడు కలకాలం అందరికీ తెలియడం కోనం చానిని గురించి బిగ్గరగా అరిచి చెప్పాలి. జాము పభుత్వం నేరస్తులకు నెల కొల్పిన నివాసం యెటువంటిదో "ఇెలియ జేయాలి. స్నానాలగదిలోకి శెశ్ళేటపుడు మంచి బలంగా, ఆరోగ్యంగా వుండే యువకుడు మొదటి సారి స్నానం కాగానే వళ్ళువిరిగి, బలం వుడిగి, నెత్తురు కక్కుకుంటూ బయటికి వస్తాడు. సంవత్సరం అయేసరికి ఆస్థిపంజరంలాగా, శీనీడలాగాః భూతంలాగా తయారవుతాడు. గోడకు అనుొనిగాసి నడవలేడు అశెస్టు శాశముందు నేను గ్మరఫపు లాడాలను వంచేయగలిగేవాడిని, 'యినవ వూచను ముడివేసేవాడిని-యిక యిఫుడు, నావంక చూడు చొక్కా. తెరిచి భూపాడు. బామన్‌కి తిరిగీ తెల్లని వెంటు కలలతో, వాతలతో దించుకుపోయిన ఎదుొమ...] “కనిపించింది ఆ దృశ్యం భయానకంగా ఉంది.

“స్నానాల గదిలో పక్క యెముకలు రెండు విరగ నొట్టారము” అన్నాడు (ప్రశాంతంగా మాట్లాడుతూ. *కాని అది మొదటీమెట్టు

806

ఓ₹ెల్‌ సెంట్రల్‌లో తమాషా యేమంకు, నువు యేం చేసినా చేయక పోయినా (ప్రతిరోజూ దెబ్బలు తప్పవు. తప్పించుకునే మాక్షంలేదు.””

అతని చేయి కడువుమిదికి జూరింది. ఒక వేలు అతని మట్లాగు గుండీకి తగిలింది. షూయిసన్కీ తలవంచి శ్రద్ధగా దాని శేసి మూసాడు.

“వుదాహరణకు, యిదిగోగుండీ. సెంట్రల్‌లో ఖైదీలను (పతి

• రోజూ పరీతీస్తారు. పూర్తిగా పరీతచేస్తారు దుస్తులన్నీ తీసివేసి

నగ్నంగా నిలబెడతారు. మూడు, లేమిటి "చెపుతున్నాను 9 ఆఆ అవును. గుండీ. గవర్నరు భూస్తాడు. ఆ తరవాత. ,.”

అతను లేచి పాదాలు ఎడంగా పెట్టి, ఎద్దులాగా తల ముందుకు వంచి, విచితమై5, బొంగురు గొంతుకతో దడాలున ఇలా గురు

'నీ పంట్లాంకు రెండు. గుండీ బెజ్జాలుంకు ఒశదానికే గుండీ వుంటే! అ చేంపనికిరాదుగి " "

““మొదటిదెబ్బ అతనే కొడతాడు. అది వూరిశే సంజ్ఞ చేయ డమే. యిక వార్షక్లు పూర్తి చేస్తారు.

“ఆ మర్నాడు శ౭ండో గుండీ కుట్టుకు వెళతాం. పట్లాంకీ 'కెండు గుండీ బెజ్జులున్నమాట వా న్త్వవమే. మళ్ళీ పరీతు!”

“ఇండు గుండీలెందుకు ౯? పోకు తక్కువయిందీ? ఒక గుండీ సీ మొహానికి చబాలగూ € వఛక్వ సొమ్ము దుబారా చేస్తున్నావు

“మళ్ళీ వార్డష్ష వచ్చి వళ్ళుహూనం హూనం చేసేసారు”,

“అక్కడ యీ దెబ్బల చాజామాదే అందరిద్భ్భ్యూ- కొట్లో వుండగా కొడతారు. నడవలలో తంతారు. మెట్టమాద పొడుస్తారు" మెట్టమిద పడదోయడంలో' వాళ్ళు బహుదిట్టలు.. మొదటి దెబ్బక" దభేలున కిందపడిపోతారు. కాని మెట్లమిద అలా పడనిస్తారా ళి ఉహుం - దభేలున పడి తల బేనికైనా కొట్టుకునే లోపలే యింకో వార్డరు పిడికిలితో యింకో పోటు పొడుస్తాడు. ఊాంచో యింకో పిడికిలి దగ్గిరికి వెళ్ళి పడతాం. యీ విధంగా మెట్ల అడుగుకు. జేరు" కుంటాం. చివరికి ఆక్కడా పడిపో యేది.”

307

షూయిస్కీ. మరి మాట్లాడలేదు. ఆలోచిస్తూ తల పంకించాడు

“ఘోరం 1” అంటూ మళ్ళీ ప్రారంభించాడు. “పిల్లికి తొమ్మిది జన్నలున్నాయంటాప. మనిమీ కున్న వాటిముందు యిదెంత ? విల్టినే గనక ఓరెల్‌ సెంట్రల్‌లో శెండు గంటలనేపు మూసివుంచితే చచ్చి కూరుకుంటుంది. కాని మనుషులు సంవత్సరాల తరబడి జీవిస్తారు. అందు లోనూ వైద్య నహాయం లేకుండా!”

“అచబేమిటి? పదిహేను వందలమందికి ఒక్క. డాక3ెనా లేడా ?౫ ల

“ఆం - ఒక్కడున్నాదు.” అని షూయిన్కీీ నవ్వాడు.

“రిక్షిన్‌ స్కీ, అతని పేరు న్టాపకం పెట్టుకోతగింది. కాని అక్కడి శోగుల వార్డు, వార్డుకాదు. కసాయిశాల. ఒశమాటు అందులోకి వెళ్ళాను. అక్కడ నేనున్న సంవత్స 'రాలలోకి నేను వెళ్ళింది అ ఒక్క సాశే! తలువు తీయగానే డాక్టరు బిగ్గరగా, “దిమ్మరి వెధవ” అని శేక "పెట్టాడు. సెంట్రల్‌లో “నేరస్తుడు, ఖై దీలలాంటి పదాలే వినిపించవు “దిమ్మరి వెధవ ! అక్క_జేవుండు ! దగ్గరకు రాకు, సంగతేమిటో అక్కడ వుండే చెప్పుల

“తెలివితక్కువగా అడిగాను *”

త్ర మించండి, బాబు! అక్క_డనుంచే నన్నెట్లా పరీతచే స్తారు?”

“యేమిటి? దిమ్మరి 'వెధవల్ని యెలా పరీవీ.స్తారో మాపెట్టు.”

4ఆ వార్డు అసిస్టెంటు నన్ను పరీతీంచాడు;--- పళ్ళమిద”

మళ్ళీ కళ్ళు మూసుకున్నాడు.

“మొదటినెల మహా కష్టంగా వుంటు)ది. అచే పరీశూకాలం. అవుడే సేరస్తుడు '“నంస్కరించి డానికి తగినవాడు అవునా కాదా అని నిర్ధారణ వే స్తారు. అధికారులు వాడేమాట అదే. ఆ నెలరోజుల్లో చీటికీ మాటికీ తన్నుతూ వుంటారు.

“వరీశత్సలో అడుగుతారు. యెందుకలా కుంగిపోయిన వాడిలా శ్‌ని ఎసావు! నంతోషంగా వున్నట్టు కనిపించాలి.”

“మళ్ళీ తన్నులు.”

08

“లేకపో తే కప్పుశేసి చూస్తున్నా వెందుకు?”

వాక

“మర్యాదగా జవాబుయిన్నే నరేనర, లేకపోతే చర్మం వాలి

వా | చే స్తాన.

కక క్‌ జ.

“సాలెగూడులు వున్నా యేమోనని చూస్తున్నా

• ఆం-సాలెప్ట్రకుగులు వున్నాయేమోనని చూస్తున్నావంశు కొట్టను నరిగా శుభం చేయడం లేదన్నమాట కం

“తన్నులు తినడానికి యింకా కేలికమూర్షం వుంది.

“వాడి గొంతు అనహ్యూంగా వుంజేం? నేను పొరబడడం లేదుగదా?” అంటాడు గవర్నరు వార్షరుతో.”

*అవ్రునండీ, అసహ్యూంగా'నే వుంది.

“అయితే కానీ. గొంతు మాకుతుంబేమో!ి

షూయిన్కీ- ఒక్కనిమిమం అగి మళ్ళీ ప్రారంభించాడు .

“పరీ శూళకాలం పొడిగించవచ్చును. నువెంఠకాలం వుండాల్సి వస్తుందో కాని, "జీను యెనిమిది నెలల పరీయాకాలం గడిపాను. నేరస్తులు, హంతకులు వైకాల విషయంలో కొంచం ఫొంచెం కనికారం మూవి స్తారు. శిలువ ధరించేవరకూ. నేను బతికివున్నానో చచ్చేవోయానో నాకు తెలియదు”

“నిలువ!” అని ఇామన్‌ అడిగాడు “*యీమిటి?”% మూమూలు శిలువ మెళ్ళో కట్టుకున్నాను. అక్కడ శిలునలేకుండా వుండకూడదు. 'వతిరోజూ సాయంకాలం వూచలను నుత్తితో పరీమీంచి, వాటిని కోసి వేస్తాలేమోనని యొవుకూ. భూస్తూంటారు -- వార్డకు. శిలువ ధరెంచనివారిని ప్రశ్నిస్తాడు ;

“నిలువవుందా?” అని.

899

• ల్రేజ్చు.

“ఆ ముక్క. చెప్పీచెస్పడంతోనే సుత్తితో గుండెలమిద ఒక్క-టి వేసి,

“అక్కడ ేలాడుతూండాలి గ్యాపకం వుంచుకో* అంటాడు.

*మ్రైనిమిది నెలలు కట్టుకున్నాను. గుండెలమోదయినా దెబ్బలు ఎతం చుకోనడానికి శిలువ మెడలో కట్టుకున్నాను.”

కే0 దూది

చాలాసేవు ఎవరూ మాటాడలేదు. షూయిన్కీకథ చెప్పడు నూని వేసాడని చోమన్‌ తలచాడు. కాని షూయిస్కీీ మళ్ళీ ఛౌరం భఇించాడు.

“పరీకౌకాలం పూర్తికాగానే దూది పింజలు తీశీపని అప్ప గించారు. యేం, అక స్పర్యంగా వుండా! "సెంట్రల్‌లో (వల్యేకంగా పత్తి శాఖ వుంది. అందులో పింలు తీస్తారు. కంటాక్టరు పీరు (గయెవన్మ్కీం అళని గురించి వినలా ? అయితే తెబ్పుకోవాల్సిందే!” మళ్ళీ రోగిప్టి వాడిలా, ఏచారసూచకుగా చిరునవ్వు నవ్వాడు. జర్చృ-్రైల్‌ కు నీవు వెళిలేశ్యగయెవస్కీ యంతాలమిద పనిచేయాల్సి వస్తుంది. సెంట లుతో దీర్స కాల ఒడంబడిక చేసుకున్నాడు. స్వంతఖక్చుతో 9 కిటికీ లంబూ. లేకుండా. చెక్కలతో ఒక పాఠ వేశాడు... పీంజలుతీసే యంతాలు, నొక్కుడుయంతం, కోతయంతం ఆ పాకలో నెల వొల్పాకు. యెఫవుడైనా. వాటిని చూసావా? చూడలేదూ. సరే, తొందర్లోనే మాస్తావులే. (వతివాడూ అఆ పని చేసితీరాలి. లేకపోతే కఠిన వరకం యీమికి? యంర్యతాలు భాగీవి. పాతవి, యీ విషయం తేలికగానే బోధపడుతుంది. "నేరస్తులనోసమని కంట్రాక్టు గొప్ప

400

యంగతాలు కొంటాడా? విద్యుచ్చ _కితో యంతాలు. నడపడ మంటూ లేదు. అదీ గుర్తుంచుకో. జేరస్తుల (శ్రమ వుండగా. అవిరిశ క్తి వుపయోగించడం యెందుకు ? వాళ్ళు యంటతాలు చేత్తో తిప్పుతారు. ఖర్చులేని పని.

“ఆ యంత్రాల పిడులు ఫుచ్చుకుని యొడతెంఫి లేకుండా వుదయం ఆకగంటల దగ్గిరినుంచీ, రాతి యెనిమిదింటి వరకూ ఒకళు తిప్పేవాళ్ళం. రోజుకు 200 కిల్మోగాములు తయారుచేయాలి. అంతికు శగ్గిండా వీవురూద కొరడా ఆడుతుంది. అక్కడ (ప్రత్యేక పద్ధతిలో శొరడా వుపయోగిస్తావు. చెప్పమంటావా? వద్దా? విసుగెత్తుతుంది. వివరాలుకూడా నాకు క్గాపకం శేవు. కొరడాతో ఫొడుతూంశకు పాతిక, ముష్ఫయి 'దెబ్బలదాకా తెలుస్తుంది. ఆ తరవాత దిమ్మె త్తుంది. జుమా తెలియదు. మామూలు మోతాదు తొంభయి తొమ్మిది దెబ్బలు. తొంభయి తొమ్మి చేం, నిండా నూరు ఎందుకు కొట్టరు అని నువు అడగవచ్చు. యెందుకనంశు, వైలుగవర్నకు ఛట్టపకారం తన నిచతుణను వుపయోగించి నూశువరకు వడ్డించవమ్చు. నూరు, ఆపైన దెబ్బలు కొట్టాలంశు నుం్యతిత్వ శాఖనుంచి అనుమతి పొందాలి. నూరోదెబ్బకోసమని, వుత్తర (ప్రత్యుత్తరాలు జరపడం యుక్తంకాదు.

“పభుత్వానికి మామూలంగా ఖక్చేమి- వుండదని ఇెప్పానను కుంటా శాని పూర్తిగా అది నిజంకాదు. పనిచేసినందుకు కూలి యిస్తారు. నెలకు కాస్తాకూస్తా అనుకున్నావా! పదికోపెక్కులు ముడతాయి. యిరవై సంనత్పరాలు కఠిననరకం అనుభవి స్టే యిరవై అయిదు రూబుళ్ళకుపైగా సంపాదించుకోవచ్చు. పట్టుదలగా, "వేళగాని 'వేళగూడా పనిచేస్తే నెలకు యింకో. రెండు కోపెక్కులు అధికంగా ముడతాయి. కాని వానవానికి ఆ రెండు కోపెక్కులు అధికంగా సంపా దించడం మాటలతో “పనిగాదు. కొరడా దెబ్బల మూలంగా, మామూలు దెబ్బల మూలంగా పని వడి తగ్గిపోతుంది. యంత అను భవశాలయినా కాస్త యెక్కడో పొఠరబడకుండా_ న్లుఇడ్లద్డు కొరడా 'దెబ్బలు తినక తప్పదు. లెక్కల ఫున్తకంలో తలాక్‌ నళ్లస్టల్బన్ష్నూ

ం ట్‌ ఓ (లాయ 0. డీ ల ఆంట్‌ ర అంటని గ క. వ్‌

నిబంధనలు యెక్కువ. రతణ దళంలో కంశే (కమశితుణను గట్టిగా మాస్తారు. వుదాహరణకి; హోజరు వేసుకునే ముందు, యేకాంత నిర్భం ధంలో వున్నవాళ్ళు పదిహేను నిమిపాలసేవు తలుఫు కంతముందు కదలకుండా టంచనుగా నిలజడాలి. కా స్త కదిలితే యిక వాడిపాట్లు "బేవుడిశే తెలుసు. గవర్నరు యెపుడు వచ్చి తొంగిచూస్తాడో తెలి యదు. అందుకని నేలకు అంటిపెట్టుకుని అలాగే నిలబడాలి. గవర్నరు మె త్తి వున్ని బూట్లు తొడుగుకుంటాడు. చప్పిడికావు. కదులుతుండగా మూసాడో 1... వార్తరు ఖచ్చితంగా పదిహేను అడుగుల దూరంలో వుండగా టోవీతీసి నలాం చేయాలి. పొరబడ్డాడా, యింేేముంది ? అగ్గిభరాటయిపోతాడు. యెం లెంత అంగలు వేస్తూ దూరం కొలుస్తాడో కూడా కనిపెట్టాలి.

“బ్రాని అనలువిషయం వదిలి సోదిలో పడ్డట్టున్నాను - అలా పడకుండా వుండడంకూడా కష్టమే. నేము పత్తివింజలు యెలా తీసామో ఇప్పాల్సింది. సే యింకోమాటు చెబుతాలే. యిక ముగింపుకువద్హాం. అలసిపోయాను. అ పాకలో అరవైమందిమి పనిచేస్తూంజేవాళ్ళం. ఒవరునీరు కు ప్కెటోవ్‌. సెష్టటల్‌లో వాళ్ళంతా వట్టి మృగాలనుకో! వాళ్ళందరిలోకీ అధమాధముడు షెటోవ్‌ . యెఫ్రడూ (ప్రత్యేకంగా ముడి “వేసిన కొరడా పట్టుకొని తయరయీవాడు. తేలిగ్గా యిలా అంకేచాలు ర క్తం కాది. కాని పెటోవ్‌ ఆ ఫొరడా (వయోగించే విధానం! మమ్ముల్ని యెలా చ్చితహీంక పెట్టిందీ వర్ణించడం మొదలు "పెట్టను గూడా మొదలు "పెట్టలేను. పైటోవ్‌ బదిలీ అయాడు. యింకొక రోజే యిక్కడ వుంటాడు అని తెలిసేవరకు ఓక్చుకున్నాం. ఆ నంగతి మాకు తెలియగానే అరవై మండికీ ఒకేఒక అలోచన వచ్చింది. “వెళ్ళి పోతున్నాడా 9 వాడు? ఉహుం - వెళ ఇనీయగూడదు” "తెలిసిందా €”

“ఆయాలెలిసింది” అన్నాడు మోటుగా. “మోకు అతన్ని చంపేసారు. అంలేనా?”

*“అవ్ఫను. చంపేసాం అనిషూయిన్కీ తల పంకించాడు. ఆతణంలో అరిగి విచ్చివాడిలాగా నే కనిపించాడు ఆ విచ్చి వాలక౦ తలువుకంతలోనుంచి చూసి వార్తరువెంటనే కంతతలువు మూసే

శీ02

సాడు. *ఆఖరిసారి వేడుకగా కాలంగడపడానికి పాకలోకి వచ్చాడు- “వేడ్షుకకోనం” | సరిగ్గా యీమాకేఅన్నాడు. మొదటిమనిమిని కొడ కాని! హొరడా యెత్తాడో లేదో...

ను వేనా?)

“చేతికి అందింది వుచ్చుకుని నెళ్సిమాద ఒక్క_శుసాడు- మేము తయారుగా లేం. ఆరవైమందిమోా తయాకకాలేర్య అర వైమందికీ వాడిని చంపాలని వున్నవుడు యెవరో వకడిని యెలా ఫపురమాయిస్తాం! నావేతులతోనే నేను వాడిని చంవివుంకు - న్యాయంకాదు హత్య ఆయేది.

కోీసాక్ర్య "నేరస్తులకు అందరం తలోచెయా "వేయాలని వుంద్‌. కాబట్టి మేమెవరం ముందు తయారు కాలేదు. అదృష్లా నిక్‌ వదిలేసాం.. అదృప్టంకొద్దీ మొదటివాడికి గొడ్డలి చేతికి దొరికింది. గొడ్డలి - అంశు ఒక్క_ దెబ్బతో ెటోవ్‌ అప్పటి కఫుడు చచ్చివూరుకుంటాడు. తక్కిన యాభై తొమ్మిదిమందికి పని తగిలేదికాదు. ప్టెటోవ్‌తో కూడా యిద్దరు వార్హర్లు వచ్చారు కాబట్టి నరిపోయింది. యిదంతా వాళాత్తుగా జరిగించెమో గొడ్డలితో ఇొట్టిందెచరో వాళ్ళకి గున్పులేక పోయింది. వెళ్ళిపోవాలని కాళ్ళు నిరగదొక్కు-కున్నారు. యింతలో మాలో ఒకడు పెటో)వ్‌. తోలు నంచిలోనుంచి రివాల్వరు తీసి గురి పెట్టి ఒక వార్డర్ని మెడమిోాద కాల్చాడు. వాడు దెబ్బకి జశీలమిాద పడిపోయాడు. మూడోవార్షరు దగ్గర తుపాకీవుంది గాని వెళ్ళేలోపల చేతులు శెండూ గొడ్డలితో *నరికేసారు. కాని వాడిని చుట్టుముట్ట లేక పోయాం. మెల్లిగా జారుకుని సహాయం రమ్మని శీకలు వేస్తూ వారి పోయాడు. యిదీ ఆక్కడ జరిగింది, ..యివాళటికి కూడా అవార్షరు శీకలి!ి ఆరవైముందీ యెందుకు పారిపోయి. దూదిబస్తాల చాటున గాక్కున్నారో నాకు అర్థంశావడంలేడు. . .ముగ్గుపమాత్రం చాగుకో కుండా దిగ బడ్డారు. రివాల్వప్లు, తుపాకీ వైకి తీసారు. పాకలోకి చొర బడ సైనికుల శాల్చులకు ముందుగా అఆహాతి అయిపోయారు. దాక్కున్న వాళ్ళల్లో యిర్షమ నంణా చాకో లేదు. వాళ్ళనీ కాల్భి చంపేసారు...

శీ08

“కాకున్న వాళ్ళగతి యీమయింది!”

“సెనికులు మూాళకోనం వెతకలేదు. వాళ్ళంకు నమూాశెంత భయమో వాళ్ళకీ మేనుంశు అంతభయం వుండచ్చు. అందుశే “వెతకలేదు. చుట్టచుట్టుకుని ఒకచోడ నిలబడి తుపాకులు బాకచేసి ఒగ్కొకంళ్భా బయటికి రండని శీకలు వేసారు.

4 *జ్సీ నెందుకు ముందు బై టపడాలి ౪? ముందు యెవడు బైట పడితే వాడిపని తక్కి-నవాళ్ళ కంళశునే కాదు, చచ్చినవాళ్ళకంపే కూడా అద్ధాన్న మవుతుంది.” అని మాలో (పతి ఒకరం అనుకున్నాం. అందుచేత వాళ్ళు చాలాసేవు నిలబడాల్సినచ్చింది. ముందుగా బైట 'పడ్డవాడు “అ” అని పెట్టిన శ్షీక వినిపించగానే (దీర్హ ౦గా పెట్టిన శేక యివాళటికీ నా ఇివుల్లో గింగుుమంటోంది. యొన్నటికీ మరిచిపోలేను) పాక్కుంటూ బయటికి వచ్చాం. అవును. పాక్కుంటూ వచ్చాం

“జ్తక్ష ఇాల్తే!” అని బామన్‌ లేచి నిలబడ్డాడు. “పూ క్తిగా అలిసిపోయానవు. యిక ఇవెప్పడం మంచిదికాదు”

“అబ్బే (109 అన్నాడు షూయిస్కీ- శామన్‌కు అడ్డుతగిలి.

*““మ్రీమయినా యింకె చెప్పాల్సింది పెద్దగా యేంళేదు. నహ జంగా ఆసుషతికి నన్ను చేర్చాను. తరవాత నన్ను “నెమ్మదిగా”

వశ్నించారు.. నెమ్మదిగా” అనేమాట పూర్వం వుషయోగించేవాన్ళొం అప్పుడే నా పళ్ళు మిగిలినవి కాసినీ వూడి చకాా-బోయాయి.. చిని నాకు మతి స్థిమితం తప్పింది. చీఫ్‌ ప బ్లికు (పాసిక్యూటరును వూడాలని కోరాను. _పభుత్వానికి సంబంధించిన అతి రవాస్య సమాచారం అంద చేయాలనివుందని చెప్పాను. ఆయనగారు వచ్చాడు. నేను ఇ్లాంక్వీనని చెప్పాను. కేను వేళాకోళం చేస్తున్నానని భావించి స్వహస్తాలతో నా ముక్కు చితకళొ శ్తుసాడు. కొరడాతో నన్ను కొట్టారు. నాకో ఆలోచన కలిగిందంశే? యిక వాశ్లేంచేసినా నా మనసు మారదు నేను బ్లాంక్వీనని మొండిగా వాదించాను.. చినరికి డాక్టర్లను విలుచుకు వచ్చారు. వాళ్ళ కళ్ళుకప్పడం అదెంతపనీ. నన్నువాళ్ళుచేసిన పరీత “సెర్మటల్‌లో పరీతముందు యెన్నోవంతు ? వాళ్ళు నావిషయం తీవ "మైనదిగా జమకట్టారు. యితర్లు యేంచేస్తున్నదీ చూడడమే నాపని: శ్తీ0

వాళ్ళతో కలిసి వార్డర్లను తరిమాను. వళ్ళు కడగనీయలేదు, తల గొరగనీయలేదు. సూదులనో (గుచ్చుతూంళే బాధ "పెట్టినట్లు నటిం ఛాను. లెలివితక్కువ మొద్దులు ! వెటోన్‌ జిత్తులముందు వీళ్ళవి ముద్దుముద్దుగా వుంటాయి ! క్షుప్తంలో ఇెప్పాలంళు, నాకు విచ్చెలత్తిం చనే నిర్గ యానికి వచ్చారు. వాళ్ళ నిర్గ యం జిల్లా అధికారులకు పంవీం వారు. నన్ను యిక్కడికి పంపారు. విచారణకోనం యెదురుచూన్తూ పడుండ మన్నారు. సళే, గూఢవారులను నాదగ్గరికి పంవుతూనేవున్నా, నావని యిక్కడ జాగానీ వుంది...”

తలువు వేవుకు తిరిగాడు. తాళంలో ఇెవిపెట్టి తిన్పిన చవ్వు డయింది. అతని మొహంలో అహంకారం, వీచ్చివాలకం గోచరించింది. చారరు గుమ్మంలో నిలబడాడు.

(యి య

మూలయిన్కీ. కోపంతో, “పిలవకుండానే మళ్ళీ తరయారయావా+ యీ తడవగనళ యిలా వచ్చానో నీవెధవ హోటలులోనుంచి తతణం వెళ్ళిపోతాను *? అని మండిపడుతూ అరిచాడు.

వార్డరు అతని వంక చూడకుండా బామన్‌తో, “నా వెంటరా. సీ వస్తువ్రలుకూడా తెచ్చుకో” అన్నాడు.

“*వస్తువ్రలుకూడా తీసుకు వెళ్ళాలా ? అంపే దర్యాప్తుకు తీసుకు వెళ్ళడం లేదన్నమాట!” అవును అతననుకున్న బే నిజం, ఇద్దరూ కలిసి కిందకు వెళ్ళారు.

బామన్‌ను ఇంకొ కొట్టులో (ప్రవేశపెట్టారు. ఆది నిజంగా వకాంత నిర్భంధమే 1

(42 శీ05

ని౦0 పోరాటం సాగుతోంది వి. ఐ- లెవిన్‌, యన్‌. శె. (కుపస్కాాయాలకు

జీ సెసంబరు 190%

జైలునుంచి కోల్‌ వాయునది పమనగా---అప్షకషస్టాలూపడి

చివరికి ఎలాగైతేనేం మా దళమంతా టాగాంకా చేరుకున్నాం. పరిస్థితి ఆకళింపు చేసుకుని మొన్టి విక్కులమిోద, ఇత్తాకానీ రకంవిాాద పోరాటం కొనసాగించాలని నిశ్చయించుకున్నా౦. ఇక్కడ ఉన్న బలగంలల్లా, కోల్‌, రూబెన్‌, పొలెటయేవ్‌, సాలమన్‌; ఇర్నోమార్డిక్‌ (అసలు "పీరు “శీవలంి. అపఖ్యాతి పాలయిన “శీందకమిటీ “మానిఫెస్టో” గురించి, మెన్లి విక్కులతో సమావేశం జరిపి వారిని అదనంగా చేర్చు కోవాలని చేసిన నిర్ణయం గురించి విన్నాం. అందుమూలంగా మాకు స్వేచ్చ లభించింది. "శేర్యదకమిటీ రాజకీయపు కుళ్ళు అ:దంకీ. తెలిసి పోయింది. బూటకవు "శేం్యదసంస్థలమిోద రష్యాలో . యదార్థమయిన (తిముగుఖాటు వస్తుందని మేము విళ్వసిస్తున్నాం- తిరుగుబాటు జెండా యె ్షితేచాలు. జెండా ఎత్తాలనే మేము కోరుతున్నాం. ఇక సహించడం సాధ్యంకాదు. వారి మొహంమిద నిజం చెప్పేయవలసిన నమయం అనన్నమయింది. బీషసీసానో, కప్పుటీనో ముందు పెట్టుకొని “కుటుంబ వన్షాలిలో (వశాంతంగా పార్టీ నంభఘర్ష ఇను పరిష్క-రిద్దామ'నే తుచృ వాంఛతోను, ఒంకెత్తు ధోరణులతోను చుట్టూవున్న వాతావరణాన్ని పవపూరితం చేయక ముంచే ఈ వి దేశీకళ్శలాన్ని బైట పెట్టడానికి ఉత్సాహంతో వర్ష వైతన్యంగల వారందరూ, పార్టీ గొరవాలికి. విలువ యిచ్చేవారందరూ వమూతో కలుస్తారని గాఢంగా విశ్వసిస్తున్నార౦: మూ జెండాకింద 'చేరవలసిందని ముందుగా కమిటీలకు విద్ధి చేస్తాం

శీ06

పార్టీ పరిస్థితిని వారికి విశదీకఠరించడానికి యత్నిస్తాం, కొద్దిరోజులలో ఈ విజ ప్రీ తయారవుతుంది. మెస్ట విక్కుల చర్యలను, _ప్లెఖనోవ్‌- ఘోర విద్రోహాన్ని, వ పని వెయ్యకుండా అశ _కృతవల్గ తన గొయ్యి తనే తవ్వుకొని ఇటీవల చర్యవల్ల తన మరణళీతు తానే చెప్పుకున్న శీందకమిటీ పనికిమాలినతనాన్ని బయటపెకుతూ ఒక కరపష్మతం (పక టించాలని 'యోచిస్తున్నాం. వదోవిధంగా ఇదంతా అచ్చు వేసి రష్యా నలుమూలలా పంచిపెట్టాలని చూస్తున్నాం.”

కలం ఒక "సెకనుపాటు ఆగింది. ఇదంతా నిజంగా చేయగలుగు శారా? వకాంత నిర్చంధంలోఉన్న ఖైదీలకు బయటి (ప్రపంచానికి విశాలమైన, నిలకడగల నంబంధాలేర్చడాయి. నిజమే. కాని ఆచర ణలో... కొజుబా కోరిక మైన కిందటి వారంలో చామన్‌' (ొెసిన ఓక శరప్మతం (ప్రకటించే విమయంలో చిక్కువచ్చిపడింది. పోలీసుల వశం శాకుండా సామాను శాపాడినా అచ్చు ఆఫీసును ఇంతవరకు నెల కొల్పలేకవోయారు. డబ్బులేని కారణాన ఇల్లు అద్దెకు తీసుకోవడం పడ లేదు. ఈపని చేయడానికి మనుమ్యులు లేకు,

“ఇంకామనుష్యులను నంపాదించడంలోనే మూకు నమయం కావాలి. నంబంధాలు నెలకొల్పే శార్యకలాపం సాగించడానికి అగ స్టీన్‌ ను యిక్కడికి పంపండి. సాధ్యమైతే ఇంకా కొంతమందిని పంపండి. ఎంతమండిని నష్టపోయామో మికు జెలుసుగా. కొన వూవిరితో ఉన్న ఇస్కా్రమిద సానుభూతిళలో దాడి చేయడానికి తొలుత నాహీతీ సమితిని వర్చాటు వేయాలి. శేశపోతే మా చేతలకు స్వచ్భ వుండదు. లెనిన్‌ సిద్ధాంతాలను గాలికి ఎగరగొ క్రేస్తున్న ఈ నమయంలో మనకు స్వంత వార్తా పతిక లేకపోవడం ఆనంగ తంగావుంది. నంకల్పం. సిన్హామీణ్యమైన. డాడి పరిస్థితులను చక్క జెప్టే సమయం వచ్చింది. లేకవోలే ఇంతలో మనం ేకువోళేం. రష్యాలో (వబలిన కలతలను మనం అవకాశంగా తీసుకోవాలి. సంవ తృరంలో అంతా అణగారివోతుంది. అప్పుడు మన మాతృభూమి రష్యాను మరల ఒకమార్షంలో "పెట్టడం సాధ్యంకాదు”

శీ07

ఇంతవరకు వచ్చేసరికి మళ్ళీ కలం ఆగింది. అతని మొహంలో చుందహాసం నృత్యం వేసింది. అగ్నిలో అబ్యం పవోయడానికని అంతా అణగారి పోతుందని బుద్ధిపూర్వకంగా నే (వాస్తున్నబ్లు తాత అర్ధంచేసు కుంటొడు. నవాజంగా రహ్యా 80గి అణగారి పోవడడమనే నమన లేదు. ఫుటలోవ్‌ క శ్మాగారంలో ఒకటి, సొర్మోన్‌ కర్మాగారంలో ఒకటి సమ్మెలు జరిగాయి. ఇక చిన్నచిన్న సమ్మెలకు "లెక్క లేదు. మితవాదులలో శదలిక (ప్రారంభ మయింది. నవంబరులో “పట్టణ, ఛామాణ, నాయకుల నథి జరపబోతున్నారు. ప్మతికలలోకి సభ విషయం ఎక్కుునగా ఎక్క_-డంవల్న చానిని నిపేధించరనే వారు విశ్వ సిస్తున్నారు. మితవాద బూర్జువాలకు బలగంలేదు. కార్మిక శర్ష నే ఉద్యమాలు ఉచ్చస్థాయిలో ఉన్నవుడు ఈ మితవాద బూర్డు వాలు క్లైర్యంగా ముందుకు వస్తారు. వాళ్ళు అత్మవిశ్వాసంతో గంభీ నంగా మందస్థాయిలో మాట్లాడు తున్నారంళు డాని అర్ధం. . . అవును, జైలులో కూడా సుళువుగాఉంది. అడి అనాటి పరిస్థితులను సూచిస్తుంది.

తాళం కిరుముంది. అ కాగితంమాద పుస్తకం పెట్టి మూసే మ్యనధి 'లేశ్రపోయింది.

“జర్యాఫవుకు వీలుస్తున్సానుి అని వారకు చెప్పాడు.

వార్ణరు తన బరువును ఒక పాదం మిదనుంచి ఇంకోదానిమిద!

*-వీళారోళంగావుంచా ?

“చ్చ వేళాకోళం ఆడడంబేదు. అందులో ముఖ్యంగా వాళ్ళే! "చెప్పవలసించేమిా లేనపుడు వేళాకోళం దేనికి ? యిక వాతావరణం :కిటికీలోనించి చూడు = వర్షం, బురద. నేను రాను.”

“ యేదో తప్పదు. బగ్గీలో వెడదాంగొ

“ఒకవూటు చెప్పాను. నుళ్ళీ చెపుతున్నాను... నేను రాను”

ఇలా అని బల్లమిద చేతితో చరిచాడు. వార్డరు తటపటో యిస్తూ తలువు ముందుకూ వెనుకకూ ఆడించాడు.

408

“ఈముక్క.. చెప్పమంటావా ?”

“డం _- నాకు తీరికలేదు.”

తాళం శశ్లీక్కుమంది. వార్డరు వెళ్ళిపోయాడు. అతను ఉత్తరం (వాయడం పూర్థి అయింది ;

“సాధ్యమైనంత త్యరలో జవాబు (వ్రాయండి. పాత చిరునా" మాశే. మ్మితులందరికీ అభివందనాలు",

గుమ్మం అవతల నిశ్శబ్ధం.

నికే గోరీలదొడ్డిలో

వాగన్‌ వోవస్కోయె గోరీలదొడ్డి శేటులోనుంచి అల్ల ల్లాజే కుచ్చు ర్‌ లతో అఆరుగ్మురాలు వీనుగులబండిని లోపలకు లాగుకునిపోతున్నాయి, కొజుబా పక్కకు తప్పుకుని బండిని వోనిచ్చాడు. కళ్ళు కుంచించుకుని గలగలలాజే పింగాణీదండలకు వేలాజే నల్ల, తెల్ల రిబ్బనులమిాద. ఈ శ్రీంది వాక్యాలు చదివాడు;

సుంక నిర్ణ యాధికారి వికెంటీ పాన్లోవివ్‌ (ట్రిరోగ్‌ స్మ ఖతి చిహ్నంగా

సుంఖథాఖలోని అతని సహోద్యోగులచే నమర్ప్చితం.

ఆ'సహోద్యోగులు” శవజేటిక వెనశాలే చెల్లాచెదురుగా నడుస్తూ న్నారు. వారిలో ఎక్కువమంది బొద్దుగా ఉన్నారు. ముక్కులు రక్త వర్షంగా ఉన్నాయి. సుంకశాఖలో సారా స్వేచ్చగా శాలువలు గడుతూంటుంది !

వారి ఆత్మకు సాంతిగలుగుగాక |

నెం. 1 సారాబటీ ఉద్యోగులు

బు శ౦09

ఫొజుబా మందహాసం చేసి వెనకవస్తున్న ఒక కార్మికునికి కను స్‌టి ఆ ఉద్యోగులలో కలిసిపోయాడు. అఆ అధికారులు వెనుకకు తిరిగి శోపంతో ఆశ్చర్యంతో కార్మికుల కేసి మూసారు.

శీటులోని పోలీసులు టోపీలు తీసివేసుకుని శిలువ గుర్తు వేసార్డు వోలీసులు ధైవభీతికలిగి ఉండడం నిస వానిశేం వెరువుకాదు. చది ఓక శమాషా ఆలోచనే కాని పస్తుతానికి దానిని కొజుబా పక్కకు నెట్ట వలసి వచ్చింది. శీటుడాటిన తరవాత పీనుగులబండి వేగం హాచ్చింది. శాయక మేళం “స్వర్షలోకవాసి మన జనకునకు, *, .” అని పాడసాగింది. సుంకశాఖోద్యోగులు తమను అనుసరించి వస్తున్న వారిశేసి 'తేంపార జూసారు. కొజుబా అతని స్నేహితులు కొంచెం వెనక దిగబడిపోయి, వక్క_బాటలోకి మళ్ళారు.

ఆబాట గోరీలదొడ్డి మధ్యకి డారితీసింది. ెట్లమధ్యన ఉన్న చర్చి దాటారు. ఆచర్భి కలశం నీనఫుది. కొజుఖా కుడివైపుకి తల అడించాడు.

*యిక్క_డనుంచి మనం మళ్ళాలి, వీయాోటర్‌ 1”

జోకాని యిది అస్థలం శాదేా అన్నాడు వీయోటర్‌ అశ్చర్య పోతూ. *మనం మాంసం కూరలు చేసేవార్సొనొఫియేర్‌ గోరీపక్కగా మళ్ళాలి. నువు ఇెప్చిన దోవ చుట్టు.

“శీను చెప్పినట్లుచేయి” అన్నాడు కొజువా కఠినంగా. “పెద్ద వాళ్ళు చెప్పినట్టు నడుచుకో. నువు చెప్పినదోవంళే వెళితే వాడు యెదు రవుశాడు. అ పవనీవెధవ మిఖల్‌చక్‌ ! అడుగో ఆగోరీ దగ్గర వున్నాడు”

*ద్వా_వ-రు?” అని వీయోటర్‌ దీర్హాలుతీసాడు, ఫొజుబా కూస్తున్నదిక్కే. చూస్తూ.

బాటపక్క-న తెల్లటి కొయ్య శిలువ నమిాపంలో ఒక ఫొదరీ నిలబడ్డాడు. అతని చుట్టూ కొంతమంది జనం. ఫొదరీ ధూవకలశ౦ ఆడిస్తున్నాడు - అంకే ఖనన్మక్రియ జరుగుతోందన్న మాట.

“నువన్నా వే; అ మిఖల్‌చక్‌ యెనడు ?”

త్త10

“వాడా, వాడు (పోమీన్‌ మిల్లులో ని ఒక తుచ్చుడు. 1902, నమ్మైలో వాడిని కార్మికులు బయటికి తరిమేసారు. మిల్లు యజమానికి యిష్టడు, నీచుడు. అన్నిటికిమిచీ రవాన్య పోలీసులతో మరీకు అయి శాడు. అప్పటినుంచీ కనిపించడం లేదు. మళ్ళీ రంగంలోకి దిగాడన్న మాట. యిదంతా రహస్య పోలీసుల పనే. నన్నే గనక నుక్తువడితే "నేను చిక్కుల్లోపడతాను. ప్రస్తుతం చిక్కుల్లోపడడం మంచిది కాదు.”

పక్క_కుమళ్ళి చుట్టుదోవను ఒక వకాంత _పబేశానికి వెళ్ళి ఇ్రాట్రను చేరుకున్నారు. కొండ రాని చెట్లకింద అశ్రద్ధవల్ల నేలకు ఒరి తిన శిలువమిోద కొంతమంది కార్మికులు కూర్చున్నారు.

“నమ స్తే, కామేడ్స్‌! యిరీనా యెద” అని అడిగాడు ఫొజుబ్లా వారిదగ్దరకు వెళ్ళుతూనే. “అమె యిటీవల యొవరికయినా కనివీం చిండా?”

ఎవరూ జవాబియ్య లేదు. ఫొజుబా అదున్దాతో తలపంకించి,

“*ఆచమెనూ లాక్కు. పోలేదుగదా. యెదోపనిమిోద వెళ్ళింది. మళ్ళీ తిరగి రాలేదు. యింశా ఫొంచెంసేవు అగసదామా?” అన్నాడు.

“ఉహులా. వీల్లేదు”. అంటూ. ఒక కార్మికుడు అభ్యంతరం కలిపాడు. “ర్యాతిపూట పసికి వెళ్ళాలి. యిప్పటికే ఆలనస్యమయి పోయింది. యొఫుడో బయలు చేశాల్సింది. పనిజాలావుంచా?”

“అవును. వుంది” అన్నాడు కొజుబా ఆలోచనా పూర్వ కంగా. “నలహ చెప్పడానికి యెొవరూలేరు. మనమే నిర్షయాలు తీసు కోవాలి. విచేశాలనుంచి జాబు వచ్చింది. చదివి వినిపించడానికికూడా తీసుకు రాలేదు. నే, క్మామేడ్స్‌, నా స్వంత నూటలలో చెవు తాను. పార్టీ లో పరిస్థితులు సరిగాలేవని తరుచు ఇెవుతూనే వున్నాను. మూ ఫాక్షరీలలో జపగుతున్న దానిని బట్టి అమాట నిజమేనని మీకు 'తెలిసేవ్చంటుంది. మెన్ది విక్కులు చిక్కులు తెచ్చి "పెట్టడం యిజే మొదటిసారిగాదు. నిజేశాలలో నహించలేని స్థితికి మెన్లి విక్కలు తీసుకు వచ్చారని ఆ జూబులోవుంది. పనిలో గందరగోళం తీసుకు వచ్చారు. నెలనెలకీ యుద్ధరంగం అర్థాన్నమవుతోందని వార్తలు వస్తున్నాయ. ేశంలో యింత కరువు యెొన్నడూ కాలేదు. ఫ్యాక్ట

క!

కీలలో మి అనుభవాన్ని బట్టి వారంవారం కార్మికులను పనిలోనుంచి తొలగిస్తున్నారని మికు బోధపజే వుంటుంది. ఫాక్టరీలలో. ..౫

“ఫాక్టరీ శార్మికులు ముందంజ వేస్తున్నారు, నిజం.”

“విప్తనం రాజుతోంది. పార్టీ దోవ తప్పిటే చానినియెవరు నదువు శారు? యవరు దోవ మూపెదుకారు? పార్టీ కర్తవ్యం అదే. కాని విప్లవం లేవదీస్తేమనం వాదనకు దిగకుండా ఒశర౦ నరనన ఒకరం నిలబడి కలసికట్టుగా ముందుకు వురకాలి. నాయకత్వంకూడా వాస్టవిక మయినదయి వుండాలి.”

పియోటర్‌ శస్పుమంటూ,

“మంచూరియాలోలాగా కాదుసుమా!” అన్నాడు.

“అవును. సరిగా అంతే” అన్నాడు కొజుబా. “యే యుద్ధంలో నయినా సరయిన నాయకత్వం ఇవాలా ముఖ్యం. సెనికుడు మహో ధైర్యశాలి కావచ్చు. కాని సేనాని తెలివితక్కువ వాడయితే. ఒక అడుగుకూడా ముందుకు వేయలేం. మన సైనికులు, నావికులు అంత తీసిపోయినవాళ్ళా ? కాని అపజయం పొందుతున్నారు. దీనికంతటికీ శారణం (పధానకార్యాలయంలోని 'సీనాధిపతులు ెలివితక్కు.వవాళ్లు,

దుర్మాష్టలు అనడమే. మనం జారుమోద, ెట్టుబడిదారులమిాదకూడా యుద్ధం చేయాలి. నడవడం యొలా ? లెండోశాంధైైన్‌ స్పష్టంగా సరిగొ మనకు చెప్పింది. నాయకులు సరయిన పథకం తయారు చేసారుకూడాశు. శాని మెస్టివిక్కులు వెన్నుపోటు పొడిచారు. అప్పటి పరిస్థితులను గురించి, మెస్టి వికష్కులు ఇస్కాిను, పార్టీ కాన్సిలును స్వాధీనం చేను ఫోవడం గురంచి రూక్‌ మీకు వినరంగా చెప్పాడు, జాపకంవుందా ! యిష్వుడు శేదకమిటీ కూడా వాళ్ళవైపు తిరిగిపోయింటే ॥9 హొండరావి చెట్లకింది గోరీలమిోద కూర్చున్న వారిలో కదలిక వచ్చింది. _ “ *ఆంత్రా 'లెనిన్‌కి వ్యతిేకం అయారనేనా నీ భావం ౯” “అంతా ?” ఫొజువా నిరననగా ముక్కు ముడుచుకున్నాడుః “అంతా అంకే యెవరు ? నాకు తెలిసినంతవరకు కాం్యగెసులో ఎన్నికయివా ళ్ళెవరూ యిఫుడు "శేంద్రకమిటీలో లేరు. కొంతమంది అరే శీకే2ై

న్రణానాపు కోంతమంది మెస్టి నిక్కు దుర్వానన కొట్టగానే రాజీనామా లిచ్చారు. బాగా అలోచించండి, కేర్టదకమిటీ జారీచేసిన (వకటన చదివితే విసుగెత్తి వుమ్మేయాలనిపిస్తుంది, బూతులు తిట్టాలనిపిస్తుంది. మెన్టి నిక్కు నాయకత్వంకేంద మనస్థితిమంచూరియాలో జపాన్‌ వాళ్ళతో పోరాజే సైనికుల స్థితంశు అడ్డాన్నంగా వుంది.

“వాళ్ళని తరిమేయాలి, అంతే” అన్నాడు న్లాడిమిర్‌ అనే వైళ్వే కార్మికుడు దృఢనిశ్చయంతో. “యిక్కడ, మాస్కోలో మేం వాళ్ళతో మాట్లాడడమే మౌనివేసాం. శేరద్ర కమిటీ వాళ్ళ పతం వహీంచే మాటయితే డానితో తెగతెంపులు చేసుకుంజాంి

“యచాగ్గాలను పరిశీలించండి. కేర్యద కమిటీ మనకి నొరగ జెట్టించేమిటి ? స్వానిమిది నెలలనుంచి మనకి డబ్బులేదు సాహిత్యం లేదు. ఇస్కా మనకి వస్తోందస్నమాట నిజమేగాని, అంతా అబక్రాల ఫుట్టం కార్మికులకు అందజేస్తే వాళ్ళకి చెరుసే ఇేస్తుంది. ఆుందుకని వాళ్ళకి అందజేయడం లేదు

కొజుబా చేయి పైకె ల్సి,

“అదీ అనలునంగతి! సరిగ్గా అదే నేను మికు చెపుడానును కున్నాను. "కేందికమిటీ మెన్దివిక్కులవైఫు తిరిగిపోయినందున, బోల్డి విక్కు. పితినిధులు, రష్యాలోని రవాన్యకమిటీల (పతినిధులు మొత్తం యిరనయి యిద్దరు జెనీవాలో లెనిన్‌ ను కలుసుకున్నారు”? అన్నాడు.

“యిరవయియిద్ద రా? అంశేే ర్యా అంతటనుంచీ వెళ్ళా రన్నమాశ”

*““యిరవయిరెండు కమిటీలు "లెసిన్‌పతయోన నిలబడ్డాయి. (ద్రోహం చేసింది కాబట్టి శీర్చదకమిటీతో సంబంధం 'పెట్టుకోకూడదని నిర్ణయానికి వచ్చారు. స్వంత శేందం, బో ఫైవిక్‌. శముటీల సమాఖ్యను స్థాపించాలని నిశ్చయించారు.”

ట్టి బ్రే[39

జ్యా సమాఖ్య శార్యకలాపానికి వారికి చాధ్యత నహి స్తుంది. అంతేశాదు, మూచోళాంగసును విలవాలని కూడా కోశారు. శాం్యైాసు పరిస్థితులను ఒక దోవకు తెస్తుంది, సంటచేహం లేదు. రహా:

ఉ18

స్యంగా పార్టీ కార్యకలాపాలు సాగించే కార్యకర్త లలో అత్యద్ధిక సంఖ్యాకులు 'లెనిన్‌ను బలపరుస్తారు. సరే యివుకు సమాఖ్యదగ్గిరనించి యీ వుత్తరం వచ్చింది. ఆ వు త్తరధంలో మనం నిర్ణయం...”

గోనిర్ల యం తీసుకోడానిశేముంది? అంతా స్పష్టంగా కసిపిస్తుంళు. సమాఖ్యలో చేకుతున్నామని తీర్మానం. “చేదాం, యొవరిజిల్లా తరఫున వాళ్ళు నంతకం వేస్తే నరిపోతుందిం

“అబ్బే 1 అది అనంగతంగా వుంటుంది. యీ విషయం జిల్లా శమావేశాల ముందు వుంచి తీర్ళానాలు చేయిద్దాం. అలాచేసే దానికి కట్టుబడి వుంటాం. మాస్కో కార్మికులు "లెనిన్‌ పమోన వున్నా శని స్పష్టమవుతుంది. కొజుబా! ఆ తీర్మానం సంగతేమిటో నువే ఉాడాలి

“ఆవిమయం నాకు తెలియదు. నేను అటువంటివాటికి తగిన వాడినికాదూి అంటూ ఫొజుబా గృురుమన్నాడు.

“*ీటాగాంకాలోని క్యామేడ్స్‌ చేత (వాయించే మార్షంలేదా ? ౫

6నేన్సు సమాఖ్య వార్తలు జైలులోకి (వస్తుతం వపంపించకూడ దని నిశ్చయించుకున్నాను? అన్నాడు కొజుబా మందహాసంచేస్తూ. +

కొందు కనేం 11

అందరూ నిజంగా ఆశ్చర్యపోయారు. కొజుబా నిట్టూర్చి £

“యీ విషయం అధికారులకు 'తెలిసిపోతే యిశ మనవాళ్ళని యమయాతనలు పెడతారు. బయట యీమి జరగడంలేదని వాళ్ళు అనుకోవడమే మంచిది. యీలోగా వాళ్ళని తవ్చించడానికి యెత్తు "వేదాం...ి అన్నాడు.

“టాగాంకానించే ? యేమోనళ్బా! నంబేవామే. టాగాంకా నించి తప్పించడం కలలోవార్త [33

“అచేమిటి ? కోటలే స్వాధీనమవుతాయి” అని కొజుబా కను గేటాడు. “నే. నిర్ణయం చేసుకున్నశ్ష్లుగా. యిరీనా నేనూ కలిసి ఈ తీర్మానం సంగతి చూస్తాం, ఆమె తిరిగివస్తే”,

శశీ

వీయోటర్‌ గోరీల దొడ్డిలోని రాళ్ళను చాటి దూరంచూసాడ్డు

“రాకేంచేస్తుంది ? ఆం - అదిగో, రానేవచ్చింది. ఆ పూర్వ సువాసినీ వేవంలో ఆమెను యెవరూ గుర్తుపట్టి ఇవావలేమ.

ఇరీనా వారి దగ్గరకు వచ్చి మందమయిన పొడుగుపాటి ముసుగు తీసి వేసింది.

“*అంతా సవ్యంగా నేవుంది అంది గబగబా నడిచి వచ్చిం బేమో కొద్దిగా రొప్పుతూ. “మనకి కావలసింది "కెలుసుకున్నాను, శొజుా 10)

నిశి జనాబు

విచేశాలనుంచి జవాబు తొందరగా'నేవచ్చింది. నెల రోజుల లోగానే ఛామన్‌ కొట్టును ఊడ్చే "నేరస్తుడు స్విడ్డర్హ ౦డు పోస్టు ముద "వేసిన ఒక ఉత్తరం లెచ్చి ఇచ్చాడు. అది సాంేతిక భావమలో ఉంది. ఆ ఊడ్చేవాడు రాజకీయ ఖైదీలకు ఉత్తర (వత్యుత్తరాలు జీర వేస్తూం టాడు. ఆ ఉత్తరం వచ్చిందని బామన్‌కు ఇదివరకే తెలిసింది. కొట్టు చుంచి ఫొట్టుకు, అంతస్తునుంచి అంతస్తుకు గోడలమిోద సంజ్డ ల కొటి ఈ నమాఛారం అందజేసారు. ఆ ఉత్తరం వచ్చిందనే సంగతే శాకుండా “కేవలం” తయారుచేసిన సాంకేతిక భామలో [వాయబడిందని కూడా వామన్‌కు తెలుసును, అఆ సాంేతిక భామకూడా. తెలుసు శాబట్టి ఉత్తరం ెద్దదయినా తొందరలీ తొందరగానే చదివి అర్ధం చేసుకో గలిగాడు,

ర సెస్టైంబరు 1004, తెనీవా

*పవియమయిన మిత్రులారా !

• మి జాబు చదివి అనందభరితులమైనాం. కొత్తగాలి పీల్చి నట్లయింది. బలం చేకూరింది. మీ పన్నుగడతో ముందుకు సాగి

న

పొండి. అది మహాబాగుంది. అమిత (ప్రాముఖ్యం చేకళూర్చుకుంటుండి. మిోవద్దనుంచి ఉత్తరాలకోనం అదున్షాగా ఎదురు చూస్తూంటాం. అచ్చుసౌకర్యాలను గురించిన సలహా కొంతవరకు ఆభరణలో "ెట్టడమయింది. (ాసేవాళ్ళు యిక్కడ చాలామంది ఉన్నారు. శానలసినంత (వాసి సిద్ధంగాడంది. మొత్త, ౦మూాద మేమందరం మాంచి ఉత్సాహంగా ఉన్నాం. పధకాలు చాలా ఉన్నాయి. కాతాజ్‌ కూడా పని పారంభించారు. రష్యాతో ఉత్త ర (వత్యుత్త రాలు చుకు కుగా సాగుతున్నాయి. ఇక (ప్రజలు త్వరలోనే నమిోకృత మవుళతా రని అశిస్తున్నాను. మన వుభయులకు స్నేజటాతులయిన వారికి నివ రంగా వాొస్తున్నా౦. వారినుంచి మికు బొట్టివిక్‌ వ్రచురణ వ్యవ హారాల విషయం నవివరంగా "తలుస్తుంది. రవాణా వ జెన్సీ శేంద కమిటీ చేతులో ఉండడంవల్ల దానిని మేం ఉపయోగించుకోడానికి పీల్లేదు. ఇంతే నంగతులు. అభినందనాలు, (వీయమైన శామేడ్‌ ష్‌ మోకు ఆళోగ్యం, శకి చే కూకు గాక! 'శాఠాజీ అండ్‌ కో”

అఆ రోజునే టాగాంకానుంచి జవాబు వెళ్ళింది. అందులో ఈ శింది వినయాలు తెలియ జేయడమయింది. కోల్‌ (వాసిన మొదటి ఉర్హరంలో వ్రస్తావించిన ' కరష్యతంమిద జైలులోఉన్న పందొమ్మిది మంది కామేడ్స్‌ సంతకంచేసి బయటి (ప్రపంచానికి పంపించాడు. మాస్కో. కమిటీలో ఇంకా కొంతమందిని చేర్చడమయింది. అచ్చు ఆఫీసు స్థాపనకు, కరపష్టతాలు సరిగా అచ్చు వేయడానికి వర్చాట్లు జరి గాయి. పార్టీ మూడో ఇాంగ్రానును పిలవాలని ఆందోళన పెంపొందు తోంది-ఇరవయి రెండుమంది సమా వేశమయినవా _ర్హ, బోల్లి విక్‌ కమిటీల సమాఖ్యను గురించినవార్థ ఆలస్యంగా చేరినా, టాగాంకాలోని "కామేడ్స్‌ ఎచేరణ అక్కర లేకుండానే మాస్కో.కమిటీ సమాఖ్యలో చేరడానికి అంగీకరించింది. నిజానికి చామన్‌ ఇంకా మాస్కో. కార్మికు లకు నాయకత్వం వహీస్తూనే ఉన్నాడు. ఉత్తర (పత్యు త్తరాలకు కట్టు చిట్టంగా వర్చాట్లు జరగడంవల్ల అన్ని విషయాలలోను అతని సనలనో

416

లను తీసుకుంటున్నారు. ప్రతి విమయంలోనూ ఆతని అభిప్రాయాన్ని నిర్ణ యాన్ని కలియ జేస్తూనే ఉన్నాడు

మాస్కో_. కమిటీ టాగాంకాలోని కా మేడ్స్‌ని తప్పించడానికి చర్యలు తీసుకుంటూనే ఉంది. వైలు నమిోపంలో ఇరనా అనుకూ లంగా ఉండే ఇల్లు తీసుకుంది. ₹0డు మూడు రోజులలో సొరంగం తవ్వకం (పారంభమవుతుంది. దీనికి ఒక పథకం జైలునుంచి పంవించడ మయింది. కాని అటువంటి సమాచారం సాంకేతిక భామలో నయినా చంపడానికి వీల్లేదు.

ఈడఉ_త్తరం సాంశేతకభామలో (వాసి ' మామూలు మార్షంిలో వంవీంచారకు.

నికి సమాచారశకలాలు

నరిగా అర్ధర్భాతి వేళ, మామూలు (వకారం ఎవస్మా-టీ మెడ్ని కోవ్‌ రహస్యవోలీసు శాఖకు చెందిన హాలులోకి అడుగుపెట్టాడు. అ హాలు ఎత్తు తక్కువ. అక్కడ అఆతనికోనం వజెంట్లు కనిపెట్టుకుని ఉన్నారు. మొదటిరకం వజెంట్లను తయాకువేయడంలో మెడ్నికోవ్‌ పాఠశాల స్మామాజ్య మంతటా పేరు పొందింది. అందుచేత మాస్కో లోనే గాకుండా సెయింట్‌ పీటర్‌. ఎబర్జులో కూడా ఈ వజెంట్లను రహస్యవోలీసుశాఖవారు “ఎవస్ట్రాటీ పాఠశాల” మనుషులని వీలు స్తారు. చట్టవిరుద్ధంగా శార్యకలాపాలు సాగించేవారు అందుకే మాస్కో-ను ప్రిమాదకరమయిన నగరంగా భావించేవారు. వకమిటీ అయినా మూడునెలలకంకు ఎక్కువ మన జూలేది కాదు. అది “భగ్న మయి” తీరేది. అంశు అందులోని సభ్యులను అరెస్టు చేసేవాఠన్న మాట.

మామూలు(ప్రకారం వజెంట్లు *“నిబంధనలలోవిధించిన భంగిమంి లో, ఇంకా ఖచ్చితంగా ఇచెప్పాలంశు, పాదాలు ఎడంగా పెట్టి,

డ్తే

వేశులు వెనుకకు కట్టుకుని నిలబడ్డారు. “బావ్యాపరిశీలనా చాతుర్యం? అనే విషయంమిద పాఠం (ప్రారంభమయింది. ఎవస్ట్రాటీ వకనగా ఒళ్కొ-క్క- వజెంటు ముందు అగి ఆరోజున అతనుచేసిన పని విన్నాడు మెడ్నికోవ్‌ ఒక్కొక్కనికి ఒక్కొక్క మార్కు. ఇచ్చి, అతనికి పనిని 'ఆాం్యతిక దృష్టిలో విశ్లేషించి చెప్పాడు. నల్లగా బక్కపలచగాఉన్న ఒక వజెంటు దగ్గరకు మెడ్నికొవ్‌ వెళ్ళగానే అతను అతివినయంగా, అముతకోరకతో ఎదయినా పని చెప్పమని అడిగాడు. ౮ ల్పుంకెవరి వెంటయినాపడి అచూకీ తీయాలనివుంది. అవెటొ వ్యవహారంలో వుత్సాహం కలగడంలేదు. అతనిని వెంటాడడం వృథా వయాస. కుందేలులాగా తిుగుతాడు. యేమి గమనించడు. అతను కృ్ముటదారు దేమిటి, వట్టి తెలివితక్కువ దద్దమ్మ [33 “పఫ్టీయర్‌ వివషయం వీడికి అప్పగించు, ఎవ్యస్రా-టీ పెటో విచో” అన్నాడు ఆతని పక్కనే నిలబడ్డ ఏజెంటు అసూయతో. “వెంటాడితే అతన్నే వెంటాడాలి! చివరిదాకా వెంటాడే అవకాశం కలిగించేవాడు కాదు. టోకరా ఇస్తాడు. వీధిలోకి వస్తే బహుజాగగ్ల పడతాడు. (పతిమూలా జాగర్తగా పరిశీలిస్తాడు. టోకరాగాడు. అతని నెలాగయినా పట్టుకురావాలి. నెల రోజులనుంచి అతని వెంట తిుుగుతున్నామూ: యింతనరకు అచూళీ తీయడానికి కాన్తయినా అస్కారం యిఇ్బాడా? అతని వెంటాడడం డబ్బుదండగ, పని-చెరువులో ఎవస్కా-టీ గ్యురుమన్నాడు తప్పితే మాట్లాడలేదు. ఆ నిమి మంలో అతను చేశే నమయం ఆలోచిస్తున్నాడు. పోలీసు వజెంట్లు 'ఫీయర్‌” అని మారుపేరుతో పిలిచే ఆ క్యటదారుని గురించిగాని, “అవెటొ అని పిలవబడే ఆ తెలివితక్కువ మొద్దును గురించిగాని అదుర్చాపడడం "లేదుః - ఎడమ వైవుకు ఒక అకుగువేసి తరవాత వజెంటు వైవు తిరిగాడు ఆ వజెంటు మంచి ఉత్సాహంతో తను చేసింది చెప్పాడు. కాని మెడ్ని ఫోన్‌ మనసు ఎక్కడోటింది. ఆలోచిస్తున్నాడు. తేర

ఆలోచించడానికి శావలసినంత ఉంది. మూడు వారాలనుంచీ ఫ్యాక్ట్ర రీలలో కరవ్యతాలు, (ప్రకటనలు రోజూపంచిపెడుతున్నారు. వాటొ లోని వివమయము మహా చఊారుణంగా ఉంది. వతి కరపత్రం అడుగునా అవమానకరమయిన మాటలు ;

ఆర్‌. యన్‌. డి యల్‌. పీ మాస్కో కమిటీ అచ్చు. ఆఫీసు అని ముుదితమయిటిందిం

మూడు వారాలు! '“ఎవ(స్కా.టీ పాఠశాలి యావత్తూ పనిలో' సిమగ్నమయినా, మనుషులు నగరంలో కాళ్ళు అరి శేటట్టు తిరిగి వెదికినా ఆ దుండగుల ఆచూకీ తీయ లేశపోయారు.

అంతా వ్యర్థం | వమిా దొరకలేదు. మెడ్నిళోవ్‌ అనుభనంలో'

కిటుకు (గహించే నూచనకూడా దొరకక పోవడం ఇటే మొదలు. " అచ్చు ఆఫీసును గురించి వమ్శాతం తెలిసినా వెంటనే తెలియ జేయవలసిందిగా ఆ జేశం ఇవ్వడమయింది. కాని ఒకరూ ముందుకు రాలేదు. ఆ కారణంవలననే 'మెడ్నికోవ్‌ ఈ గూఢచారుల (శ్లీణివెంశు. బరువుగా అడుగులు వేసుకుంటూ నడిచాడు. వారు చెప్పేది నరిగా వినడం కూడాలేదు. అతనికి ఆన కి కలిగించే విమయం గురించి ఒకరూ ఇచెప్బీనవుడు, ఇక వినడం 'బేనికి ?

అ(శకేణివెంట సగందూరం నెళ్ళాడో లేదో పై అధికారి దగ్గర నుంచి రమ్మని కబుగు వచ్చింది. పై అధికారి కార్యాలయం తలువు "తెరవగానే ఆకలనల్‌ ము ఖకవళికను బట్టి వ్యవహారం సాఫీగా నడపదని ఎవస్కా-టీ గ్రహించాడు.

పోలీసు కలనల్‌తోపాటు జైలు శాఖ దుస్తులు వేసుకుని బక్క- పలచటి వ్వ క్రి ఒకతను కూడా అక్కడ ఉన్నాడు. అళను కుంగిపోయి నట్లుకనిపించాడు. తెల్టటి శరీరచ్య్భాయ. ముఖంమాతం కందగడ్డలాగా ఉంది. నంభావణ వివరాలలోకి దిగింది.

“మిస్టర్‌ మెడ్నికోవ్‌ !”” అన్నాడు కలనల్‌ సంతోవం నటిస్తూ, చేతులు రుద్దుకుంటూ. “నువు రావడం నాకు చాలా సంతోమ మైంది! మి యిద్దరికీ పరిచయము౦చా? యీయన టాగాంశా ైలుగవర్నరు-

త్త10

యితను నా అసిస్టెంటు మెడ్నికోవ్‌.. పరస్పర సానుభూతితో కరచా లనం చేసుకోండి.” "

సన్నగా జిడ్డుగా ఉన్న అ గవర్నరు చేతిని మెడ్నినోవ్‌ పట్టు కుని ఊపాడు. ఎదో పొరపాటు జరిగిందని స్పష్టంగా తెలుస్తూనేఉంది'

“యీ గవర్నరు” అన్నాడు కలనల్‌ జైలు అధికారి వైపు తల వంచి. *మాస్కో-లోని రాజకీయ పరిశోధనాశాఖ అధిపతివయిన సీమిద జీరమాపాదిస్తున్నారు. న! బోల్డి విక్కుు. క్ముటడారులు మాడు నెలలుగా, మూడునెలలు! విసిపించించా?” కలనల్‌ వేలు గాలిలో కదలాడింది. *టొగాంకా జైలులోని ఖైదీలతో, ముఖ్యంగా మనకందరకూ తెలిసిన సనికొలాయ్‌ బామన్‌తో నతతమూ సంబం ధాలు సపెట్టుకున్నారనే విషయంలో నువు వుపేసీంచావట, అుకే టనలు టాగాంకా బ్రైలునుంచే వాసి బయటికి పంపారని చెవు తున్నారు...”

“జరమాపాదిస్తున్నాడా రి జైలు అధికారులు తమ కళ్ళ ముందు ఇుంజకుగుతోందో "తెలుసుకో లేకపోవడం నాతప్పా?” అన్నాడు.

*నాక్రూ కళ్ళున్నాయి” అని గవర్నరు అడ్డు వచ్చాడు త్మీవంగా. “యిక్క_డినుంచే, జైలు బయటనుంచే (పతిదీ వుర్సల్తి అవుతోంది. జైలు కటశటాల వెనక బయట సవోయం లేనిదే యీమా చేయలేదు. వుడాహరణకి, యీ కాగితం యెక్కడనుంచి వచ్చింది ! బయటనుంచి కాదా $”

నన్నగా మడత పెట్టిన టావుకాగితం బయటికి తీసియిబ్బాడు' కలనన్‌' త్వరత్వరగా మడత ఊడదీసి, “సాంశేతిక భామ” అన్నాడు.

మెడ్నికోవ్‌ చానిమిదికి వంగిదూసి,

“అవను సాంగేతిక భామి అని రూఢిపరిచాడుం

ఆ చీటీ పైభాగంలో సాంశేతికళభాషలో గాక మామూలు భాషలో “14 అక్టోబరు జెనివా” అని ఉంది.

. శ20

" కలనల్‌ మెడ్ని వోవ్‌ శేసి కోపంతో చూసాడు. జైలు అధికారి ఇెప్పీంది సరిగానే ఉంది. .బయటివారి నహోయం లేని చే జెసీవానుంచి వచ్చిన చీటీ జెలులోపలికి ఎలారాగలుగుతుంది? మెడ్నికోవ్‌ టోశారా తిన్నాడని విన్సప్టమవుతూ'నే ఉంది.

కాని దానిని నిఠాకరించడానికి మెడ్నికోవ్‌ యర్నించలేదు. .

“వారి సంఘంలో మన రహస్య యేజెంటు శేనంతకాలం యిలాంటి వీవమయాలు తెలుసుకో లేం) అన్నాడు. “బోల్లి విక్కులలో మనకి సమాచారం అందించడానికి నమ్మదగిన వ్య కం శలసి మెలసి తింగో వ్యక్తి దొరిశేవరకు మనకు వదో శ్రా న శాన నమా ఇారం అందించేవారిచేతనే పని చేయించుకోవాల'నేసంగళి జనం మరుగు పర్చదలచలేదు. కాని మనం అనుకున్నంత _. నమ్మకంగా వుండదు. “బావ్యాపరిశీలన” సంపూర్ణ ఫలితాలను యివ్వలేదని మోకు తెలిసిం బేగా. కానియీనవ్టు _త్తరం (కలనల్‌ వేళ్ళతో నలువుతున్న ఉత్తరం వంతల వూపాడు) జైలులో దొరికింది కాబట్టి మనకి మౌర్షంమిా. ..

“దాన్ని తగలేసిరి !” అంటూ, అడ్డు వచ్చాడు కలనల్‌ ముక్కు_ తుడు చుకుంటూ. ““మెచ్చుకోవలసినవాళ్ళని మెచ్చుకోవాలి, వాళ్ళు మన యేజంట్లంత "ెలివితష్కవ మొద్దులుగారు. మౌర్షం చొరకాలేదు, పెట్టాలేదు ! నేరస్తులు యీవు తృర్మవత్యు త్తరాలు జార "వేస్తున్నారని యిశ్షే యెవరికయినా బోధపడుతుంది. యింతవరకు ఖైదీ లను చూడడానికి యెవరినీ రానీయలేదు, బంగీ లెవీ అందజేయళేదు. అందువల్ల యా పనంతా నేరస్తులు వేసింటే అయివ్ఫంటుంది.”

“్‌ొట్లు వూడ్చేవాళ్ళయి. వ్రంటాకు” అన్నాడు ముడ్నికోన్‌ చృఢవి శ్వాసంతో,.

గవర్నరు నిట్టూర్చి , “*కఉిహుం = మన యేజంట్లుగా పనిచేయడానికి అంగీకరించిన వారినే కొట్లు వూడ్చడానికి పెట్టాం. నాబ్భు జైలు ఆవరణలో కన రత్తు చేసేటపుడు యిదంతా జరుగుతోందని నానమ్మాకం.” అన్నాడు.

“అలా అయితే యీపత్రం సంగతేమిటి ?” క్షి శై]

*్పుది ఆవరణలో దొరికింది. అనుకోకుండా పొరపాటున జారి పడి వుంటుంది. ఆ రోజున ఫైదీలంతా కసరత్తు చేస్తున్నందువల్ల యేం చేయడానికి తోచలేదు”

“*జారిపడిందా ?” అని మెడ్నికోవ్‌ అనుమానంతో (వళ్నిం చాడు”. అటువంటి *వ్యఆాలిను రాజకీయ ఖయిదీలు జూరవిడవడం యి౧ంతవరకు యెన్నడూ వినలేదు. వాళ్ళు వోస్యానికి బుద్ధిపూర్వకంగా కింద పడ వేసారని అనుకోవాలి!”

ఇది హేతుయు క్త్రంగా ఉన్నదని కలనల్‌కి తోచింది. గవర్నరు వంక (వశ్నార్థకంగా మాసొడు. నిఠాశతో గవర్నరు తల పంకించాడు.

“ఉహాూ/- అలా జరిగి వుండదు .. .వాళ్ళు యేపని చేయడానికీ 'జనకాడరని అనుకున్నప్పటికీ. వాళ్ళో ఎటువంటివాళ్ళని మీరూకహించ లేకు. మనం ముగ్గురం ఒ కేస్థితిలో, ఒళీ విమయం చర్చిస్తున్నాం. కనక

యీ విషయంలో నాశం తోచడంలేదని అంగీకరిస్తున్నాను. వుడా హరణకి ఒకరోజున నేను బామన్‌ని చూడాలని వెళ్ళాను. కుుభంగా తువరం చేసుకుని నా ముందు నిలబడ్డాడు. యెొక్క-డనుంచో మంగలి కత్తి సంపాదించి వుంటాడు. ఆరోజున మరి మంగలిరాలేదు. ఖయిడదీలు వదునయిన వస్తువులెవీ దగ్గిర వుంచుకోకూడదు. యిక మంగలికర్తి సంగతి 'చెప్పేచేముంది ? కాని అవ్పటిశే శ్యుభంగా తువరం చేనుకు స్నాడు. ీశవరం చేసుకున్నట్టున్నా వే 9" అని అడిగాను. బామన్‌ నవ్వి “అవును” అని సమాధానం ఇచ్చాడు. *ఓజీంత్రో 1? “మంగలి క ల్గితో” *మంగలిక త్తి యెక్కడిది ?” మళ్ళీ నవ్వి “కొట్టులో వుంది అని జవాబిచ్చాడు. “ఉహూ/- “అనంభవం” “ఒట్టు”

“సవాజంగా నేను తతణమే కొట్టు సోడా చేయమని వార్డ రుని అఆ బేశించాను. నమ్మండి, నమ్మకపొండి. మేం కొట్టంశా ముప్పావుగంటసేపు చచ్చిచెడి వెతికాం. బామన్‌ని సోడా చేసాం. శాసి మంగలక త్తి కనిపించలేదు.”

జు అనుకున్న ళ్లు అయింది”. అన్నాడు యమెడ్నికో వ్‌. “మిమ్మల్ని వెర్రి ఫుల్లాయలని చేయడానికే అలా నటించాడు. యిక

శీ22

మంగలిక త్రిసంగతి, యెవరో ెచ్చియిచ్చారు.. పని అవగానే మళ్ళీ, తీసుకుని చక్కా. బోయాకు.??

“అచే నిజముయితేనా 1” అన్నాడు గవర్నకు. “నేనూ నవా- జంగా అలానే అనుకుని నాలుగూ అనేసాను. నన్ను మోనగంచి నందుకు, రాజకీయ ఖ్లైదీల (ప్రవర్తనకు విరుదంగా (వ ర్రించినందుకు.

యా అలీ థి నాతో చివాట్లు పెట్టాను.)

“రమారమి గంట'సేవు మమ్మల్ని 'తెలివితక్కున దద్దమ్మల్ని చేసి అడించడం నీకు వేడుకగా నే వుండచ్చు, కాని నిజం మాట్లాడిలే నువుచేసింది యు _క్షంగాలేదు”అన్నాను

*ఆశరవాత యేంజరిగిందనుకున్నారు, బామళ్‌ మొహం ముడు. చుకుని అన్నాడు” నేను నిజం "చెప్పాను. మి వట్టి బుస్థహీనులు. మంగలిక త్తి జొట్లోనే వుంది!

నాతో మిక

*నాకు నమ్మకం "లేదు. వుంశు చూపించు!”

“చూవిస్తానుగాని, తిరిగి యిచ్చేస్తారా?)

“కుతూవాలం నాకు యొక్కు_వయింది.”

“షు అలాగే తిరిగి యిచ్చేస్తాను, అక్నాను.?

*వమూట తప్పకూడదుసుమా!” అని అతను నూటిగా- నా కళ్ళల్లోకి మాసాొడ్తు,

“వూట తప్పును” అన్నాను. యా వార్జర్షంతా సామ్యులు”

“అలా అయితే సే అన్నాడు బ్రామన్‌. % నిమిమంసేవు బయటికి "వెళ్ళండి, నేను కొ శ్లువరకు తలుఫుదగ్గిరికి "రాకండి. కంత. తలుఫు కెంచారా యీం జరిగినా బాధ్యత నాదికాదు, మోాచే.

“మేము బయటికి నడిచాం...

“అయితే కంత తెరిచి దూడలా? అని కలనల్‌ అడిగాడు, ఎగ. కాళిగా.

శ్తైత్రి

శ డ్తిబ్రాు-తెరవలా?”' అని గవర్నరు ఏిచారపూర్వకంగా తల

“య బామన్‌ నంగతి మోకు తెలీదు. యెంతకయినా తెగించే బాపతు... యెఫుడూ. మయొదోపక పితలాటకానికి తయారయి వుంటొడు- పట్టుమని ఒక నిమిషం గడించేదో లేదో తలువు కొట్టాడు. ళఈలువు తీసుకుని లోపలికి నెళ్ళిదూద్దుం గడా అతని అరచేతిలో మంగలి కత్కి! పదును వుందో లేదో అని తీసుకుని చూసాను, బలే! తవరం ఆపళంగానే చేసుకోవచ్చు.”

కలనల్‌ మెల్లగా ఈల వేసి అన్నాడు,

శల! యింతకీ తిరిగి యిచ్చేసావా??

న! న! న అధ

అచేంప్రన్న? అన్నాడు గవర్నరు, అసవ్యాం పకటిస్తూ “యివ్వలేదు” శ [| క్‌ అత నేమన్నాడు లి

గవర్నమ దృష్టి మళ్ళించుకుని,

“వూమూలు ధోరథే, పెద్దగా యేమి అనలేదు. యిటువంటి పరిస్థితిలో యీంచేస్తాడు, పాపం! మనం యొంత కట్టుదిట్టంచేసినా, ఆునోనందు కనిపెగుతునే వుంటారు. నిజానికి, వాళ్ళకి స్వేచృ యివ్వడమే వుత్తమమయిన పని. అఫుడు యేమకపాటుగా వుండి 'యొఫవుడో ఒకపుడు బోల్తా పడతారు. అనేక విషయాలు -తెలుసుకోవ జానికి మనకు అవకాశం చిక్కుతుంది. బామన్‌ వుత్తర ప్రత్యు త్త్‌రాలు రుఫుతున్నాడని మూడు మాసాల్మ్కకితమే వార్డర్షు నాకు విన్నవించారు అందుకని వాళ్ళకి యిఫవుడు స్వేచ్ళ యిస్తున్నాను. యిది ప్రీలతో నహ తక్కినవాళ్ళకీ వర్తిస్తుంది

“చాలా విషయాలు [గహించార”. అన్నాడు మెడ్నికోన్‌ వేళాకోళంగా. “యింశేం వు త్తర్యవత్యు త్తరాలు సాగుతుజే వుంటాయి!

“ఉహుం = జరుగుతాయనువోను ౫” అన్నాడు గవర్నరు తల యడిస్తూ. “జ్లామున్‌ని ఛాలా రోజుల్మ క్రితమే యీకాంత నిర్బంధంలో

శ్రీలైడ్న

వుంచాం. గోరీలో వున్నశ్షే అనుకో! వుత్తగ వత్యు త్తరాలు జరగ డానికి వీల్లేదు. కనరతుకూడా చేయనీయడం లేదు. మూడు రోజుల కొకపర్యాయం వార్తరు యెదుట కొట్టు వూడ్చిస్తున్నాం. రాజకీయ ఖై దీల పయోన న్యవహరించిన వారందరినీ అరెస్టు వేశాం

““యేంలాభం!” అని మెడ్నికొవ్‌ నెణిగాడు, కళ్ళు కుంచించు" కుంటూ. *ోవూ దగ్గిరికి పంపలే చేం? నేనే స్వయంగా (పశ్నించేవాడిని”

*“యిదివర కే (పశ్నలు వేయడం జ3గింది.”” అని కలనల్‌ అడ్డు: వచ్చాడు విసుక్కుంటూ. *ఆవిమయం జీన స్యయంగా చూసాను. మొండి ఘటాలు! యేచేం మాట్లాడుతున్నారో తెలియనట్లు (వవ్నర్ధిం చాను. వాళ్ళ దగ్గిరనించి యీమిా రాబట్టలేంో

మెడ్నికోవ్‌. కుడి చేతితో ఎడమ అరచేతిమూద కొట్టుకుని

*“ నేను రాబడతాను?? అన్నాడు.

“సున్నితంగా వ్యవహరించేనా?౫ అంటూ కలనల్‌ గురు మన్నాడు- “అయితే నేను మె త్త మెత్తగా వాళ్ళతో మాట్లాడానను కన్నావా? వాళ్ళ దగ్షిరనించి నువేమి రాబట్టలేవు. చర్మం వొలిచినా సరే ఒకసారి చెప్పకూడదని నిశ్ల గ్బ్‌యించుకున్నారో యిక చెప్పరు.”

నిశ రొ న్లైలవాళ్లు

భీతావవాం వ్యాపించింది. ట్వర్‌ స్కాయా. వీధి దిగువకు జనం సరమగౌత్తుక్షు పోతున్నారు. దూరాన, స్ట్రాపన్యాయ వీధిలోనుంచి శాల్చులు వినివీంచాయి.

తొజుబా పక్కనుంచి పమౌత్తుకు పోతున్న ఒక కార్మికుని జబ్బపట్టుకుని

“యేమిటి సంగతి?” అని ఆడిగాడు.

ఆ కార్మికుడు భయంతో వణికివోతున్నాడు. వెంటనే జవాబు చెప్పలేదు. శీ25

శళప్ఫిల్రి ప్రోవ్ల్‌ రొట్టిలదుకాణంలో కొట్లాడుకుంటున్నారు. =.”

ోనమ్ళె నాకు జెలుసుూ అంటూ కొజుబా అడ్డు చెప్పాడు.

కాసి ఆళార్శికుడు చేయి ఊవీ,

“ఫొట్లాడుకుంటున్నారు. రొమ్రైలవాళ్ళు కాల్పులు సాగిన్తు న్నారు. రొళ్షైల దుకాణంలో తలుపులు బిగించుకు కూర్చుని వూరిశే శా ల్బ్చేస్తున్నారు. అపచేశముంతా సెన్యంతో నిండిపోయింది! రక్తం వీధుల్లో ఛారలు కడుతోంది” అన్నాడు.

కొజుబా అతనిజబ్బ వదిలిపెట్టాడు. ఆ కార్చికుడు చక్కా బోయాడు. కొంత కుదుటపడ్డాడే గాని ఇంకా అడుగులు తడబడు “తున్నాయి.

కొజుచా పక్క- పక్కనే నడుస్తున్న ఇంకో పొట్టిపాటి, నల్లజుట్టు "కార్మికుడు భయపడుతూ,

“ఖ్సిల్రిపోవ్‌. రొక్రైలవా ళ్ళనేనా చెప్పాడు? అస్థలం యిరీనా జిల్లాలోది గాదూ?” అని అడిగాడు.

ఫొజుబా విచారంతో తలపంకించి అన్నాడు:

ఆ్రవిషయం యిదివరశే అలోచించాను. చాలాకాలంనుంచి "వని (ప్రారంభించాలని తొందరపడుతోంది. కాస్త అగమని చెప్పాను. తొందరగా పద”

వారు తోందర తొందరగా నడువసాగారు. ఎదురుగా పొద చారులు పరౌత్తుకుంటూ వస్తున్నారు. వారినెనక శీకలు, ఈలలు, “పిల్లి అరువులు. .. ఇ

“యెక్క డికి "వెళుతున్నారు? అక్కడ శాల్చులు సాగు తున్నాయి. వినిపించిందా?”

భారీ అగ్నిమాపక యంత్రం పెద్దగా కూత వేస్తూ కొజుబాను, అతని సవాచరుని డాటిపోయింది. పక్కమలుఫపులోనుంచి. అశ్విక వఫోలీనుదళం జాడుతీసింది. జీనుమోూద ఉఊగినలాడుతూ ఒక అధికెరి

శీ26

"చెంపమిది గాయాన్ని చేతితో తడుముకుంటున్నాడు. చేతి తొడుగు చినిగిపోయింది. వాఠిముందు తుపాకిగుళ్ళ వర్షం కురిసింది.

“సెనికుల వని 1” అని పరుగెత్తుతూ కొజుబా వక్క కార్మికుని నిలో చెప్పాడు. “కాల్చిపాేస్తాను. ఆ విధంగా కాల్పులు సాగించడం మనవాళ్ళకి యింకా తెలీదు. వాళ్ళు యిష్టంవచ్చినట్లు దిక్కులు చయూడకుండా కా ల్బేస్తారు.”

అచే సమయంలో అతని మాటలు ఖాయపరచడానికా అన్నట్లు కొజుబాకు, ఆతని సవాచరుడికి ఇచెల్లాచెదమగా కాల్చులు వినిసింజాయి.

సున్నీలను కి ఎత్తిపట్టి సైనిక వంక్షి వీధి దిగువకు వచ్చి పారి పోతున్న జనాన్ని చుట్టుముట్టారు. ఒక జిల్లాపోలీసు ఇన స్పెక్టరు, అడంబరాలరాయుడు, ధగధగ మెరినీ తోలుబూట్లు తొడుగుకుని పైని కుల ముందు పరుగెత్తుతూ,

“వెనక్కీ మళ్ళండి 1 కాల్చులు చేస్తారు? అన్నాడు.

కొజుబా, అతని సవాచరుడు నమిీపంలోని ముంగిటి సింవా జ్వారం దగ్గరకు చేకుకున్నారు. జనం నిండిపోయారు. అక్కడ నుంచి వాస్తే ఫిలివోవ్‌. రొళ్సుల దుకాణం బాగా కనిపిస్తుంది.

నోడల వెంట అగ్ని మాపకదళంవారు నిచ్చెనలు వేస్తున్నారు. ధగధగలాజేవారి కంచు శిరో వేష్ణాలమిోద రాళ్ళు క్యరలు ఇనప ేకులు కురుస్తున్నాయి. వపైఅంతస్తు కిటికీలలోనుంచి చెల్లాచెదరుగా కాల్చులు సాగిస్తున్నారు. వీధి మధ్యన ఒక ఉద్యోగి వరతీసినక త్తి చేతితో పట్టు కుని నిలబడ్డాడు. ముష్టియుద్ధం చేసినవాడిలా అతని దుస్తులు ెదిరిపో యాయి. చెల్లాచెదరయిన సెనికులను ఉన్రైళించి బొంగురు గొంతుతో,

“చురుకుగా. కాల్చండి ! వలంటీర్లూ ! నిచ్చెనలు యెక్కంండి, ముందుకు పదండి 1!” అన్నాడు.

బాశావాడు డాడిచేయమని నంజ గా ఛాశా ఊదాడు. రుపా నులా వీచిన కాల్పులకు ఆ భవంతి నోడలగచ్చు ఊక్షిపడింది. వలంటీర్లు

జీ2

భారీబూట్లమూలంగా తొందరగా కదలలేకపోతున్నా అలాగే జాగ తగా నిచ్చెనలు ఎక్కా-రు. సైనికుల గుంవు ఒళటి ఆ భవంతి ఇనపోట్ల మిద తుపాకీ మడమలతో బాదారు. కాని లాభం లేళశపోయింది. రాళ్ళు గబగళశా అమితంగా పడసాగాయి. 'కకాల్చులూ అధిక మయాయి. అభవనం పైఅంతస్తునుంచి కంగున ఒక గొంతు వినిపి చింది. మాటలు స్పష్టంగా లేవు. కాని సింహచ్య్యారందగ్గరకు తోసుక్షు నచ్చిన జనం గునగునలు నూని నిశ్శబ్దంగా ఆగొంతు వినిసించిన వైపుకు తలలు ఎత్తి చూసారు. పైనుంచి ఒకమనివి, కాయం దభీమని పడింది. అది నిచ్చెనమోదనుంచే పడిందో కప్వూమోదనుంచే పడిందో కొజుచ్రా "తెలుసుకునే లోపలనే జనం దానిచుట్టూ మూగారు. ఆవీధి మూల లోని మందులపావులోనుంచి ఎారటి శృలొవగుర్తు పట్టీలు చొళక్కా చేతులకు తగిలించుకుని కొందరు వచ్చారు" కొజుచా వెనకాలే దగ్గరగా నిలబడ్డ ఒక కార్మికుని 'వేడినిట్టూర్చు మెడవెనక వచ్చి తిగిలింది. అతని ఉచ్చ్వాస నిశ్వాసాలు క్రమబద్ధంగా లేకపోవడాన్ని బట్టి అతెనికీ తన అఆలోచనలవంటివే వచ్చాయనీ, తనలాగానే భయపడుతున్నా డనీ క్‌ొజుబా హీంచాడు. “హురా!” అని పెద్ద కేక కొజువా చెవులలో. గింగురుముంది. చుట్టూ నిలబడ్డ సెనికులు తుపాకు గురిపెట్టారు. తక్కినవాళ్ళు కూడా *'హురా అని గొంతెత్తి అరిచాను. ఆ అకువు ట్వర్‌స్రాజయా వీధిలోనుంచి సాగిపోయి. ఫిలివోవ్‌ రొక్షైల దుకాణం పైకప్పు మాద నుంచి (వతిధ్వనించింది. సైనికులు గెటు దగ్గరనుంచి "వెనుకడుగు "వేసారు. వారిలో కొందరు ఆ బొంగురునగొంతు అధికారిని కాలిబాట "వెంట లాగుకుని వెళ్ళారు. చాడిమూక సాధ్యమైనంత తొందరగా దిగివచ్చి ఇెల్లా చెదరగా వెనకకు మళ్ళుతున్న తమ వారిని కలుసు కున్నారు. కో చాఇ్వ-ర్రా! ౧9 తగ్‌ బాకా గింగుకుమంది. స్ట్రాస్టనాయా చాకులోనుంచి . ఇంకో సైనికకేణి ఇయలు దేరింది. ఆజేశానుసారం వారు విసనకరలా విస్తరంచుకుంటూ పరుగెత్తారు. శ్తీ28

కళ్‌ పురా క్‌ 9

ఈ తడవ ఈ ఉళ్సాహపూరిత నీవాదం సెనికులనుంచి వచ్చిండిం మరల ఇంకోసారి శేటు వేవు, నిచ్చెనల వేపు వారు పమగెత్తారు.. చురు శయిన ఒక మైనినోద్యోగి శేటుమిాదుగా ఎక్కి. లోపలకు దిగాడు. అ దిగడంలో అతని కోటుచివర గేటు ఊచల మొనలకు తగిలి చినిగి పోయింది. తాళం పగిలి కిందపడింది. తుప్పువటిన బందులు శరు.

లు మన్నాయి. సెనికులు ఉప్పెనలాగా ఒకరి పక్కన ఒకు తుపాకులు గురిపెటి లోపలకు పరుగాతారు. లు అవనీ

“పొల్టవాయే యుద్ధం [09 అన్నాడు కొజుఛ్రాపక్క నే నిలబడ్డ ఒక నగరవాసి. ఈ మాటలు అశ్రని నోటివెంట వెలు వడ్డాయో లేద్రో చుట్టూచాసి మళ్ళీ నోరుమెదపలేదు.

ఒక "సెకనుసేవు నద్దుఅణిగింది. భవంతిలో ఆదరాబాదరాగా కాల్నులు సాగాయి. అ తరవాత -పీలుడు వినిపించింది.

“బాంబే నంటటావా ?” అని ఆ కార్మికుడు కొజుబాను చెవులో పళ్నించాడు. కొజుబా కనిపించీ కనివించకుండా తల పంకించాడు. ల రొక్షైలవాళ్ళ దగ్గ చాంబులు ఉన్నాయని అతనికి తెలుసు.

గందరగోళం, కాల్పులు నమసిపోయాయి. రొక్రైలదుకాణానికి ఎదురుగా ఉన్న భవనంలోనుంచి బొద్దుపాటి కలనల్‌ ఒకతను బయ టకు వచ్చాడు. ఎద్దుమెడవంటిమెడవంచి 'బెదురుతూ పైకప్పు శేసి దూసి ఆత్మవిశ్వాసంతో ముందుకు నడ్తివాడు. టోపీతీసి శీతా కాలమయినా 'చవెమటపటిన బటతల తుడుచుకున్నాడు.

లు లు

శీ20

నిర్‌ చావుతప్పింది-*'

కొశ్లైులదుకాణంలోనుంచి భఫవాలను బయటికి తీసుకువచ్చి" "వేచిఉన్న సైనికశకటాలలో పడ వేసారు. సైనికపం క్రిని తోసుకుంటూ జనం ఊపిరి బిగపట్టి చూస్తున్నారు.

*ఆరిచేవుడా! యెంతమంది 1! యె:తమంది 1” అంటూ ఒళ స్రీ “వెక్కి. వెక్కి.ఏడ్బింది. “*నా జీవితంలో యొన్నడూ యింతమంది ఒక్క సారి చావగా చూడలేదు” అంది.

“శాస్త అగావంయె, [| యింకా చాలా చూస్తావు అన్నాడు శొజుబా? “కార్మికులు పగతీక్చుకుంటారు. పూ ర్తిగా తీర్చుకుంటాను.”

*ఆద్రినోో చరాడండి, యెవరో ఆడకూతురు!”

పోలీసులు ఒళ బళ్య-పలాచటి మనిషిని మోసుకు వస్తున్నారు, మొఖం ఇరీనా జేబుకుమాలాతో కప్పిఉంది. నంచేహాంలేదు. కొజుబా ఉండబట్టలేక, *ఆన్వైయ్‌ీ! అన్నాడు.

ఈ మాటలు వైకి వినిపించలేదు. కాని ఒక బరువాటి చేయి అతని బుజంమూద పడింది,

“నీ చ్నీహితులా ?

ఫొజుబా చుట్టూదూసాడు. పొడుగ్గా లావుగాఉన్న ఒక వ్యక్తీ నిలబడిఉన్నాడు. మూతి మాసాలు, పక్కమిోసాలు పోలిసులవాటిలా ఉన్నాయి. ఛారీవాలని కోటు "వేసుకున్నా డేమో గో జెనంచిలా "వేలాడుతోంది. అతను రవాస్య పోలీసుశాఖకు చెందిన వ్యక్తి అని సృష్టమవుతూ నేఉింది.

ఫొజుబా జవాబు చెప్పకముం చే అతను ఈలచేసాడు, బజన౦ శోపంతో భయంతో వెనకకు తగ్గారు. ఆ కార్మికుడు టోపీ వెనకకు

శ౭80

తోసుకుని ముభావంగా నడిచి వెళ్ళిపోయాడు. కొజుబా చుబ్జూ జనం మూగారు. ఆ జనాన్ని ఎవుడూ అతను చూసి ఎరగడు. ఒకడు వీస్తోలు అతని మొగంమిాదకు గురిపెట్టాడు.

“యిక్క_డ్య మమ్మల్ని వెళ్ళినీయండి.”

చకబంధంలోని ఒక సైనికుడు పక్కకు తప్పుకున్నాడు. గుంవు చృకబంధంలోనుంచి రొక్షైల దుకాణం వీధివాకిలి దగ్గరకు వెళ్ళింది.

“ఆగండి, ఆ శవాన్ని 'యయెొక్కి-ంచకండి. ,

పోలీసులు ఆ శవాన్ని కాలిబాటమిదకు దింపారు. లావుపాటి కలనల్‌ వోలీసు ఉద్యోగి తొందర తొందరగా చెప్పిందంతా నిని శతొజుబాను బుజంమిద పొడిచాడు.

“గుర్తుపట్టావా ? యెవరామె ?%

“యేమిటి మిరు అంటున్నది?” అని కొజుబా చిరచిరలాడుతూ అడిగాడు.

న! మిసాలన్య క్షి "చేయి ఎత్తి టోవీ తాకి * “ఆమెయే” అని యితడనడం "నేను విన్నాను. అందువల్ల అమె యెవరో యితనికి తెలకే వుంటుంది. కావలసినంత సాత్యం వుంది. యిరుగో, , .

చాలామంది పోలీసు వజెంట్ల నక్క మొహాలు నలు వైఫులా కనిపించాయి.

• *యిత్రనికి తెలిసీ, వ్రంటుందిా?”? అని ఫొజుబా ఆ పోలీను ఉద్యోగి ఉచ్చారణను అనుకరిస్తూ అన్నాను. “వుకుుషులను బయటి! మోసుకు వస్తున్నారు. వాళాత్తుగా ఒక (శ్రా కనివీంచింది. సవాజంగా నాకు ఆశ్చర్యం వేసింది. పెఅధికారల మెన్వు పొందడానికి మిఠు యెంతో తద్ధగా పని చేస్తున్నదీ తెలిపే అవకాశం చిక్కింది. యా వ్యవహారంలో తెలివితేటలు వుపయోగించాలి. యెవరిని పట్టుళోవాలో శూడా తెలుసుకోవాలి?

“యింతకీ నువెవరివి ?” అని కలనల్‌ హేళనగా అడిగి వేయి ఇవావాడు. “*రవాడారి చీటీవ్రండా 1?

శ్తీత్రిక్ష

“*ఆంఎి అని ఇొజుబా (వళాంతంగా కోటు గుండీలు ఊడదీసాడు. ోనికొలాయ్‌ నికిఫోరోవిచ్‌ కామన్‌, సెర్టోబన్క్‌ పౌరుడు"

కలనల్‌కు రవాదారి చీటి ఇచ్చాడు. అతనూోః "వేలిమోూద ఉమ్మి "జేసుకుని రహదారి చీటిలోని పేజీలు తిప్పాడు. ముదా అదీశవ్యంగానే

“నశ్కే యీ రహధదారిచీటీ నాదగ్గిర వుంచుకుంటాను” అన్నాడు కలనల్‌ తలజిడిస్తూ. “దర్యావు చేస్తాం. (ప్రస్తుతానికి నువు వెళ్ళచ్చు” పోలీసుల వైపు తిరిగి “శానీండీ” అన్నాడు.

శవాన్ని నేలమోాదనుంచి ఎత్తారు. సరిగ్గా అ చేనమయంలో గుండెలు దూసుకుపోయే అమవు వినిపించింది. ఏధిలోని జనమంతా కంవించిపోయారు.. మొవుమిద 'జేబుకుమాలుతో ఉన్న శవం కనిపించింది, సన్నగా తెల్లగా ఉన్న చేతిని ఎత్తి తలమిోాద "వేసుకుంది.

సైనికశకటానికి దగ్గిరలో ఉన్న జనం పరౌత్తుకు పోయాక, కలనల్‌ అఆ భవనం సింహద్వారం దగ్గరకు వెళ్ళాడు

కొజుబా ముందుకు ఉరికి,

“బతికే వుంది” అన్నాదు.

జేబుకువూలు తొలగించుకుీనరికి మొహం కనివీంచింది. నెత్తుు గడకటడం మూలంగా జుటు వురకు అంటుకుపోయింది. మొహం

ఆలు లు గుండగా, బుంగణా, కమిలిపోయి ఉంది ఇరీనాకాదు. బహుళా రొళ్షైలదుకాణంలో పనిచేసే మనివమయి అన్ర్రీ, లేచింది. నలు వెఫ్రలనుంచీ ఆమెదగ్గరకు జనం పరుగెత్తుకు (ఆ టై రి జ వెళ్ళారు. కొజుబా నాలుగడుగులు 'నెనుకకు వేసి, తిరగి గట్టిగా అడు గులు వేసుకుంటూ చక్రబంధంలోనుంచి బయటకు వెళ్ళిపోయాడు.

“అయిపోయింది,” అన్నాడు. “సజీవసమాధి తవ్పీంది-అం తే.”

శీ92

మొదటి మలువుకు చేరుకుని కొజుబా ఎడమచేతి 'వేఫుకు తిర గాడు. గబగబా నడుస్తున్న వాడల్లా పరుగుచ్చుకున్నాడు. దూరాన ఒక మూలలో ఆ కార్మికుడు అతనివోనం శాచుకునిఉన్నాడు.

“అంత సాహనం యందుకుచేసావు ?” అని అడిగాడు మందలిం వుగా తల అడిస్తూ.

“నేనేం కొయ్యబొమ్మననుకున్నావా ళం? అన్నాడు, కొజుబా కోపంతో. “వుచ్చారణ 'నేృ్చేంది. అమె మూలానే నాకు కళ్ళు "తెరు వుడు పడ్డాయి. వూకుకోవడం అంత తేలికేంకాదు. అమెను చంచీసా రనే అనుకున్నాను. చివరికి ఆమెకాదని తేలింది.)

“ఆమెకాదా ?” అని సంతోవమంతో ఆ శార్మికుడు అరిచాడు కొజుబా కోటు పట్టుకుంటూ. “అఆమెకాదా ?7

“కాదు. కాని అరెస్టు చేసివుంకు చాలా ప్రమాదమే. కాల్పులు సాగించారంళే వురికంబం యెొక్కి.స్తారన్నమాశే తప్పదు.”

అఆ కార్మికుడు విశటంగా నవ్వి- 4ట్రత్ర ఛైర్యంచేస్తారా ? తొందరలో నే పగతీస్పృకుంటాం. రొ క్రైలవాసృకొక్టైలబదులు బాంబులు తయారుచేస్తుంళు. , .నరే, పద, యిక్కడ మనం కందు విగహాలలాగా నుంచోటం చేనికి 1”

ఢీ థీ థీ మాట్లాడకుండా ఇద్దరూ కొంతసేపు నడిచారు.

“్చాల్రా బయటపడగలిగావు ?” అని అ కార్మికుడు అడిగాడు-

“పెద్ద చేప్పుకోదగినంత యేంలేదు” అన్నాడు కొజుబా కను బొమలు ముడుచుకుంటూ. “రవాదారి చీటి లాక్కున్నారు. ఊం = యింతకీ ఆది దొంగ చీటి. కొత్తది సంపాదించడం యొక్కువకాలం పట్టదు. కాని నాభార్య వూరుళోదు. మొన్ననే యిఫుడున్న గదిలో (వ వేశించామా, "ళేవు ఖాళీచేసి వెళ్ళిపోవాలి, అంతే.”

438

ని6 పబ్లిక్‌ (పా సిక్యూటరు ళరి

వినయవిభేయతలు ఉట్టిప డేటట్టుతొందర తొందరగా "తాళంలో 'ఇవిరెండుమూరులుతిరిగింది. తలుఫుశేసి దూడనక్క_రలేకుండా నే బామన్‌ ఏవరో ముఖ్యమయిన మనిమీ చూడడానికి వస్తున్నాడని (గ్రహీంచాడు. నిజం! బామన్‌ పొరబడలేదు. ఇంకా యవ్వనంలో ఉన్న అవ్య యూనిఫారంమోద జనరల్‌ చిహ్నము, కుడిపతుంమోద బంగారు మలాంచేసిన లిసిమ్‌చిహ్నాము. పెట్టుకున్నాడు. పొడుగా అందంగా

లు ౧

ఉన్నాడు.

వంగి నమస్కరించి సొగసుగా తలడోపాడు. జుట్టు నున్నగా

*ళన్లన్తు న్యాయస్థానపు పన్సీక్‌ ప్రాసిక్యూటరిని. చాడావు పద్ధ్‌ని మిది నెలలనుంచి నీశేసు విచారిస్తున్నాం. యీ కాలనుంతా నువు యేకాంత నిర్బంధంలో వున్నావు. . నిన్ను వచ్చి చూడడం నా విద్యుక్త ధర శ్ఞంగా భాఏంచాను. ..”

పద్దెనిమిది నెలలు! చాలాకాలమా? కొట్టులో ఒంటరిగా పడీ ఉండడంనల్ల కాల పరిజ్ఞానమే బచామన్‌కి పోయింది. గడియారం తీసి "వేసుకున్నారు. గంటలకి గంటలు అనంతకాలంలో లీనమవుతున్నాయి. కొట్టులో సగం సగం చీకటి. ఎక్కడో ఎత్తునఉన్న కిటికీ గట్టిగా మూసేసారు. అఆకాకంకూడా కనిపించడంలేదు. ఇది శాతో మబ్బు పట్టిందో, వసంతకాలమో, శీతాశాలపు ఎండో ఎవరూ. ఇెప్పలేరు. దీపం మాతం ర్యాతింబవళ్ళూ వెలుగుత్రూండేది. వేళకి భోజనం పెళ్లే

త్తీత్రిక

వారు. దానిని బట్టి ఇన్ని గంటలయిందని "తెలుసుకోవడానికి అస్కారం: దిక్కేది. శాని భోజనం ఒశేతీరున వుండడం మఠాలంగా కుంగదీసి విసుగె త్తింది. రోజులు "లెక్కించడం కూడా బారన్‌ మానుకున్నాడు. వారాలకు వారాలు మనిమిమాట వినవచ్చేది కాదు. తన నగొంతున తను మరిచిపోయాడు 'బామన్‌. వార్ణరుతో మూట్లాడేటవుడు అతని గొంతు నూతిలోనుంచి మాట్లాడుతున్నట్టు, బొంగురుగా, అసవ్యాంణా ఉంచేది. నోడమిోద తట్టి నంచేశం అందజేయడానికి ఆటంకాలు లేక పోయినా జవాబుమాం వచ్చేదికాదు. వార్డరు కంతలోనుంచి మూసి "పెద్దగా మందహోనం చేసేవాడు. ఈ జైలుకు వచ్చిన దగ్గరనుంచీ ఒక్క బంగీకూడా రాలేదు. అదృష్టవశాత్తు వుస్తకాలు తెచ్చుకోనిచ్చారు. ఈ శాన సదుపాయంకూడా హం0చేయాలని అధికారులకు బుద్ది. వుట్టలేదు. ంం ఇ పద్ధెనిమిది నెలలనేనా అతను చెప్పింది!

చామన్‌ కదలకుండా మెదలకుండా కూర్చున్నాడు. పబ్లిక్‌. ప్రాసిక్యూటకు మేజూబల్ల దగ్గరకు వెళ్ళాడు. వార్లరు చప్పుడు చేయ కుండా అయనగారికి కుర్చీ తెచ్చి వేసాడు. పబ్లిక్‌ (పాసిక్యూటరు కుర్చీలో కూర్చుని,

“స్స్‌ “శీసు విషయంలో యేదో ఒక చర్య తీసుకోవలసిన సమయం ఆసన్న మయిందనుకుంటాను. ఈ యేశాంత నిర్భంధవాసం నీకు దుర్భరంగావుండి' వుంటుంది. నీ శేసు తేల్చకుండా అశ్షు పెశ్టుయడంలో మా తప్పు ఫొంతవుంది. నా ముందు పనిచేసిన పబ్లిక్‌ _ప్రాసికళ్యూట రకు మా భాపరాదు. వ్యవహారమంతా "నేను సరిదిద్ద దలచాను- వమూనవులంగా మనం మాట్లాడుకుండాం” అన్నాడు. వానున్‌ బుజాలు ఎగర వేసి,

“మాట్లాడడానికి యేమి లేచే!” అన్నాడు.

శీతం

“ఆ ధోరణి యెందుకు?” అని పబ్లిక్‌ (పాసిక్యూటమ అడిగాడు నూచన్నాప్రాయంగా. “*యిప్పటిశే శీష్తంగా తయారయిన. శేసున్తు చురింత శీష్ట్రచేయడ మెందుకు?)

ఇలాచెవ్పి పచ్సీక్‌ (_పాసికళ్యూటరు చేతి నంచీ తెంచి చక్కగా మడత పెట్టిన ఊదా ఫైలు తీసాడు. స్పష్టంగా కనిపించేటట్టు ఆలోచిస్తూ వుటలు తిరగవేయసాగాడు, ఛామన్‌ కనిపెట్టిచూసాడు.

అతని అరెస్టుకు పుట్టిన వారంటు! అఆ వారంటుతోజే ఆతనిని "జైలుకు తీసుకువచ్చారు. వోలీసుళాఖ నివేదిక, 1904 జులై 2న వేసిన పన్ను, నమాభానాలు. ఇఏీ అందులోని కాగితాలు.

“ఒక్కసాళే పశ్నించార, అంతే. అబే అఖకుసారికూడా” అన్నాడు పన్లీక్‌ (ప్రాసికళ్యూటరు విచారంగా తల ఊపుతూ. పదిహేను నెలలలో ! అలా యెందుకువేసావు ?”

1 స్పేనా ళం

అప వ్‌ (పాసిక్యూటరు ఒక పతం చదవసాగాడు.

“. ..మాసో్కోటలో యెక్కడ నివసించిందీ, యెప్పుడు వచ్చిందీ ఇప్పడానికి నిరాకరించాడు. నేరం చేసిందీ లేనిదీ ఇెప్పడానికి. నిరా శించాడు. సాత్యుం యిన్వడానిశే నిరాకరించాడు ? అంతే”

“అంతకం కై చెప్పనలసించేమిా లేదనుకుంటా.”

యూ పరిస్థితులలో "మేము దర్యాప్తు యెలా సాగించగలమనీ తలవావు ? ష్యతంమిద నంతకంకూడా పెట్టకవోతివి [09

“వా దర్యాన్తులో నేను పాల్లొనదలచలేదు. సంతకం పెట్టిరే అందులో పాల్గొన్న ళ్లు అవుతుంది.”

“కాని యిందుమూలంగా నువు దుస్పహమయిన చిక్కులు 'శెచ్చిపెడుతున్నావని తెలుసునోలేదా? సీ మొండి పట్టుదలతో సు ఒక కొలికికి రాకుండా చేస్తున్నావు”

చామన్‌ దీనికి జవాబీయలేదు. పబ్లిక్‌ (ప్రాసిహ్యూటక "పెదవి శొరుక్కుని ఊకుకోకుండా ఇంకా అన్నాడు;

శీ36

“నీ యెత్తుగడలు నీకీ వోనికలుగజేస్తాయి.. నువు ఇెన్పినా ఇప్పకపోయినా నీ విషయం-రండో పార్టీ కాయ్యెసులో, లీగు కాం నులో, ఉ త్తరబ్యూరోలో, మాస్కో... కమిటీలో నువు నిర్వహించిన పాత జూ నమన్తమూ మూకు తెలుసు. ఖచ్చితమయిన నమూాభచారం మాకు చేరింది. అందువల్ల, నీ సాత్యం ఓక విధంగా నీకు నవోయపవడు తుంది. పబ్లిక్‌ పాసిక్య్యూటరు నొంతు మందగించింది. *జూమిోను మోద నిన్ను వీడుదలచేయమని పెట్టుకున్న అక్టీ అంగీకరిస్తాను.”

జామన్‌కనుబొమలు కసిపీంచీ శనివించకుండా ముడుచు కున్నాయి.

*నా విడుదలకు అర్టీ! యొవరు పెట్టారు క పభ్లిక్‌ (పాసక్యూ టరు అతని శేసి చూడకుండా, “సిభార్య-నాడెజ్డా కాన్‌స్కాంటినోవ్నాలో అసి సమాధానమిచ్చాడు,

ఈ తడవ బామున్‌ కదలబారకుండా ఉండలేకపోయాడు.

“వాడెజ్ఞా శాన్‌ స్కాంటినోవ్నా ! యొలా€ అమె, యిక్కడ, టాగాంకా జేళలో వుంటే, మరి...

రగా

అంతటితో ఆగి ముఖం నుడుచుకున్నాడు. ఫల్లిక్‌ (పాసికళ్యూ టరు అవాంశారి పూరితంగా, నిన్హానీ.ణ్యంగా మందవోసంచేస్తూ అతని శీసి చూసాడు.

*శ్పీళు తప్పుడు సమాచారం అందిం దనుకుంటాను. అవును. నిన్ను ఖచ్చితంగా యేశాంత నిర్బంధంలో వుంచారాయెను. నీ భార్యను వదలొపెట్టారు. జూమినుమిోద వదలి పెట్టడం సాధ్యమయింది.”

చఛామన్‌' కనుబొమలు ఇంకా గట్టిగా ముడుచుఖొని,

క ర్చాందుకని?” అని అడిగాడుః

పబ్లిక్‌ _ప్రాసిక్యూటరు చేతులు కొద్దిగా కదివీ. * కారణా లున్నాయి అన్నాడు.

4 బ్ర శ్రే? అన్నాడు జానున్‌ మండిపడుతూ, “కుబ్మినా సాత్యు మిచ్చిందన్న వమాశునా?”

(44) త్తి

“న్వువ్రు మొండి పట్టుదల నదల నంతవరకు చెప్పడం సాధ్యంకాదు. జీను నీకు అనలువివమయం "తెలియ జేసాను. ఆంచే”' ముందుకు బాగా నంగి మెల్లగా చనువుగా అన్నాడు : “చట్టాన్ని అత్మికమించి యెంశ భూోరతప్పిదం చేసినా వారిని మానవులగా మాస్తామని "ఇెలియ జేయ చానికీ నీకీ విమయం 'వెప్పాం. (ప్రభుత్వానికి వ్యతిరేకంగా "నేరం చేచ్తే వుజేవీ.చం. శిఖీంచి తీరుతాం. కాని అ శిశను అమలు జరిచేటపుడు చారు "నేరస్తులు మ్యలశ్రమే కాదు, మౌానవులుకూడా అనే విషయం జ్ఞాపకం పెట్టుకుంటాం. ఆ విధంగా మా విద్యు _కధర్మం నెర వేరుస్తాం, అందుకనేనీ భార్యమిద ఫఘోర-నేరం ఆపాదింవబడ్డా నీ కుటుంబం చిక్కులో పడిందని తెలియగా నే అమెను విడుదలచేసాం. యీ నమా వారం ెప్పి నీకు బాధ కలిగించదలచుకోలేదుం జైలులో శా సచాధ “పెద్దగా తోస్తుంది _ఎకానినీ భార్య నాకు అధికాగంయిచ్చింది. ..

కుటుంబంలో. చిక్కులు ! ఈయనగారికి నాడ్యా అధికారం ఇచ్చిండా శి ఏమి టీవిచ్చిమాటలు ! విసుగుతో వామన్‌ బుబాలు ఎగర వేసి,

“నాడెట్లా శాన్‌ స్టాంటినోన్నాని వదలి పెట్టారనే నమ్మమంటారా! యింకా నాభార్యలఅనే సిస్లులేక యొలా చెప్పుకుంటోందో 9”

పన్సీక _పాసికళ్యూటరు నిట్టూర్చాడు. అ నిబ్బూర్సు నిమ్మపట మయిందిగానే తోచింది.

“ఈం _ నీళో వ్యవహరించడం ఇెడ్డకప్టం. కానీ నేను చెప్పింది రుజువు వేసుకోగలను. నీకు నీ ఆలనాడెజ్జాకాస్ట్యా-ంటినోన్నా దస్తూరి గు సం అనుకుంటాను.

జీబులోనుంచి నీటుగా మడిచిన కాగితంతీసి, మడరేవివ్చి, దూరాననుంచే బామన్‌కు చూపించాడు. బామన్‌ ఉ చేళంతో చేయి భరూచాడు. వంకరటింకరగా ఉండే నాడ్యా దస్తూరిని ఇళ్తు గుమ్తుపట్టాడు.

*వియలమ మైన వోల్యా,

*“జ్చను విడుదలయినాను. కుటుంబ వ్యవహారాల న్‌షయ౦ మ్మాతమే వాయనిస్తున్నారు కాబట్టి నాటి విషయమే వ్రాస్తున్నాను

శీతల

నాన్నకి పొణంమాదికి వచ్చిండి. శన్ర్రచికిత్స చేయించుకోబోతున్నారు. 'మయేీమవుతుందో చెప్పలేం. యిక్కడికి నువు వచ్చివుండడం ఇవాలా ఆవసరం, మేము అలిసిపోయాం. మాకు తలకుమించిన పని అయిపో యింది అమ్మ బాగా కులాసాగా నేవుంది. చెంప కొద్దిగా వాచింది గాని వంటి చిగుళ్ళు గట్టిగానేవున్నాయి. అందుచేత నువు బెంగపెట్టుకో వలసిన పనిలేదు. నీ రాశకోసం యెొతణా యెదురు చూస్తున్నానో నరి౦ క్‌ 3 చలేను. తిరిగిరావడానికీ నువు చేయగలిగిం దంతా చేయి. / (పేనుతో ణ్‌ నాడ్యా”

కామన్‌ ఈ ఉత్తరం చదువుతున్నంతనసేపూ . పన్లిక్‌ ప్రాసి క్య్యూటరు అతని ముఖ కవళికను పరీతగా చూసాడు.

“చూసానా, నేను శాసుతైనా అబద్ధమాడా శీమో! నేను చెప్పిన హితవు నీఫార్యహడా బలపకస్తోందనడంలో అలింయో క్రి యేమి లేదని నీకు తెలిసిపోయే వుంటుండి *నువు చేయగలిగిందం తొ శేయి అని (వాయడాన్ని బట్టి నువు తిరిగి వెళ్ళడం నీ కుటుఎబాకి యెంతనిః అవసరమో అలోచించు.” ఇలాచెవ్సి జ్మాగతగా ఆ శాగితాన్ని జామన్‌ చేతిలోనుంచి తీసుకున్నాడు. “శమించు యీ కాగితం నీకు యిచ్చేయడానికి వీల్లేదు. యిందులో యేమో లేకవోయినా గూఖార్ధం యొకవ్రుందో యేుుచెప్పగలు! నాడెజ్ఞాకాస్ట్కాంటినోవ్నా నీ బార్య. మ్యాత్రమే కాదు. నీతోపాటు రాజకీయాలలో పనిచేస్తోందికూడాం

శి క శ లి రసాయనాలళ వాసే రవాస్య సాంశెతిక పద్ధతి పంపక్వస్థితిక వచ్చింది. నీకు జీను వెలే చెప్పాలా?”

శామన్‌ ముఫావంగా బుజాలు ఎగర వేసాడు.

కన్య్రే నీయిస్టం” అన్నాడు; “నాకు కాపలసింబేవిటో తెలిపి పోయిఐది.”

పబ్లిక్‌. (పాసిక్యూటకు ఒక తణం అగి చేతిళంచిం దగ్గరకు తీసుకుని,

శతి9

శన్య్కే నిఠొలాయ్‌ యొగన్నెస్టోవిచ్‌, యిక (ప్రారంభిద్దామా! యిబేం నిర్చంధంకాదు. 'యెనో నాలుగుముక్క-లు. నీవు లాంఛనాలను గు 80చవు గాబటి నంతకంతో నిమిత్తం లేదు. అతరవాత స్వే వాన లు న్‌ ఖు అనుభవించవచ్చు. నీ కుటుంఛాన్ని తిరిగి కలుసుకోవచ్చు; నళీనా?) చేతినంచి వెరచి తెల కాగితం, బంగారపు లేకు వేసిన సిరా బుడ్డి స్‌ స పెకితీసాడు. ఇజామన్‌ తిరిగీ పున్తకం పట్టాడు గాని "కేళ్ళు వణికాయి. “దీర్చ కీఫు అధికారులడ్యా రా "ఇలియ జేస్తాను” అని జవా శిచ్చాడు, కాసేపు ఆగి. పల్లిక్‌ (పాసికళ్యూటరు పెదవులు విరుచుకున్నాడు. వదో చెప్పి “నట్లున్నాడు గాని బామన్‌కు వినిపించలేదు. లెల్ల కాగితం, సిరాబుడ్డి శంచిలో తిరిగి పెట్టి గుమ్మంలోకి వెళ్ళిపోయాడు. తలువు నిశ్శబ్దంగా "తెరచుకుంది. వార్షరు గోడచాటునుంచి వింటున్నాడని స్పష్టంగా తెలు 'స్తూనే ఉంది. పబ్లిక్‌. (ప్రాసిక్యూటరు గుమ్మంలో తచ్చాడి అన్నాడు: “అందుకు నువు తగవు, కాని నీ భార్య మాట యిచ్చాను.” చేతి సంచిలోనుంచి చటంకట్టిన సీస్కీని మడోనా పటం తీసి బామన్‌కు -అందిచ్చాడు. *“మయెలావుంది?” అని అడిగాడు వామన్‌ ఆశ్చర్య పోవడం గమనించి, మందహానం వేస్తూ. *“-జీవతల పటాలు మాత్రమే లోపలికీ తీసుకు రావడానికి చట్టం అంగీకరిస్తుంది. బామన్‌ మెడోనా వటం తీసుకున్నాడు. అ పటం చెంప మోద పబ్లిక్‌ (ప్రాసికళ్యూటడు కార్యాలయం మ్యుద ఊదారంగులో వేసి ఉంది. 4ీశ్ష0

లగ నాంది పబ్లి క్‌ (పాసిక్యూటకు వెళ్ళివోయాడు. సరిగా అబే సమయంలో వార్ణమ. కంతలోనుంచి చూసాడు. తేరపారజూసి, కళ్ళార్చి చక్కాల- బోయాడు. శీ థీ థి స్వేచ్భకా వాలా ౪ ఎంతశె నానా? ర థీ థీ ళీ మెకోనాపటం పంవించడంలో ఆంతర్యం ఏమిటి ? చృటంలోని అట్టను చేతులతో తిప్పిదూసాడు. లావుగా గట్టిగా ఉంది. పరీతగాబూసి టపీమని నడవ మూలకు వెళ్ళాడు. అది అతని “మరుగ్యుప బేశం.” కిటికీలోనుంచి చూసినా, శంతలోనుంచి చూచినా కనిపించదు. చాధాకరంగాఉన్నా గోళ్ళు చటంలోనికి పోనిచ్చి తొంద రగా అట్ట ఊడదీసాడు. జ్యాగతగా న్యవహరించాల'నే విషయం విస్థ రించి వాటిని ప్రకిలాగాడు. అది మూడు కాలాలలో అచ్చు వేసిన కర వతం! శౌమికులారా! థీ శీ శీ థీ లెనిన్‌! అయనవద్దనుంచే, సందేహంలేదు” కాకపోతే. ఎందుకు పంవుతారు? బామన్‌ చేతులు వణికాయి. జీవితంలో” ఎన్నడూ అంతగా ఆతను ఆందోళన చెందలేదు. "లెనిన్‌ దగ్గరనుంచి! అశు అంతా సవ్యంగానే ఉన్నదన్న మాట! “సంపాదకీయం: రవ్యన్‌ సోషల్‌ జెమాగ్రాటిక్‌. కార్మికపతు మూడోకార్యగెసు పకటన” శేర్చదకమిటీనారు న_తకాలు చేసారు. వెంటనే బామన్‌' లెనినవాటలు గుర్తించాడు. లెనిన్‌ వాజేమాటలు నిరాడంబరంగా, హృదయకువారంలో॥ చొచ్చుకుపోయీ టట్లుంటాయి- శ్షశ్త్షే

దీని అర్ధం = విజయం. పార్టీలో "లెనిన్‌ విజయం! తద్వారా విస్తవ విజయం!

బామన్‌ కళ్ళముందు చిన్న చిన్న అచ్చు అతరాలు నృత్యం వేసాయి. ఊపిరి ఫీల్చువోవడం కష్ట మయింది. మళ్ళీ చదివాడు. అతని కళ్ళనే ఆతను నమ్మ లేశపోయాడు.

“విప్లవం (ప్రారంభమయి విన్తరించుకుంటూంది. ళొ త్త దే ఇాలకు, వజాసీకంలోని కొత్త తరగతులకు వ్యాపిస్తోంది. సాయుథఢ విప్ప వశ క్తులను నడివీించడానికి కార్మిక వర్షం ముందు నిలబడింది.”

చబామన్‌ ఆ వం క్తులు చదివాడు. ఆతురతతో మళ్ళీ చదివాడు. ఆ మాటలలో మునిగిపోయాడు. (పతిమాటా అతనికి ఖైర్యాన్నీ బలాన్నీ 'చేహార్చింది.

తలువుకంత 'తెకుదుకుంది. వార్డరు కొట్టు మూసాడు. కొట్టులో వామన్‌ కనిపించలేదు. ఖైదీ “మరుగు (వ చేశంిలో ఉన్నాడు. అజ లకు వ్యతిరేకం. శాని ఇవాళ వార్డరు నిబంధనలను పాటించడం లేదు. కంత మూసివేసి చడీ చప్పుడూ చేయకుండా చక్కా-బోయాడు.

శామన్‌' చదువుతూనే ఉన్నాడు :

“రప్యాలో పనిచేస్తున్న అధికసంఖ్యాక కమిటీలచేత, పొ్టీ "కేంద కమిటీచేత మూడో కాంగైసు నమావేశ పర్చడ మైంది.”

ఆశీంద కమిటీకూడా పాలొనక తపువేదన్న మాట 1!

(౬ ౧ న హు

“అన్ని కమిటీలకు, చెల్లాచెదరగా వున్న ముఠాలకు, శాస్త్రా లలో అనసంతృ పితోవున్న ముఠాలకు, అవ్వోనాలు పంవడమయింది. అన్ని కమిటీలు, అల్బసంఖ్యాకుల నంభాలతో నహా అధికనంఖ్యా కులు తమతమ ప్రతినిధులను ఎన్నుకొని మూడో కాంట సుకు విదేశా లకు పంపినారు. చేటి పోలీసు పరిస్థితులలో అఆఖలపతు. శాంగైసు జర పడానికి చేయతగినదంతా చేయడమయింది. ఇఫుడు నిబేశాలలో నివ సిస్తున్న మాజీ పార్టీకొన్సిల్‌ నభ్యులు పాల్గాన నిరాకరించడం

మూలంగా పార్టీ లోని అల్బసంఖ్యాకులు కాంగ్రాసును బహకొస్క-రిం శ్తీశ్తలై

చారు. పార్టీలో చీలిక రావడానికి బాధ్యత ఈ ముగ్గురి దేనని "మూడో శార్యగెసు ఆపాదిస్తూ ఈక్రింది తీర్మానం చేసింది.

ఆ ముగ్గుకు సభ్యులు ప్లెఖనోవ్‌, మార్టోవ్‌, అగ్జెలాడ్‌ లేనా ళ్గి శానచ్చు ! వారే అటువంటిపని చేసేది!

“మనపార్టీ వాడుకలో లేని ఫురాతనవు ఆర్ధిక దృక్పథానికి దిగజారి అనునరించడంలోసని పొరపాటును మూడో శాం్గైసు గుర్తించింది శనీ అల్పనంఖ్యాకులందరి ఖచ్చితమయిన, నిర్లి వ్రముయిన హక్కులకు చోమిోలను పార్టీ సృవ్టించింది. ఈ హోమిలను పార్టీ నిబంధనావళియీ నిర్గ యిస్తుంది. అందలి సభ్యులు ఈ నిబంధనావళికి కట్టుబడిఉండాలి.”

బామున్‌ ఇంకా ఇలా చదివాడు?

“ఈ సర్వసాధారణ, (పాధమిక కళ్తవ్యాలనే గాక్క నేటి విష్టవ కాలందృప్ట్యాస్వాతంత్య యో ధుడుగా, రాజరికా నికివ్యతి లేక 0గా సాయుధ శిరుగువాటుకు అ్యిగగామిగా సోవల్‌ డెమా(్రాటిక్‌: పాన్టీ తనప్యాతను 'నిర్వహించవలసి ఉంది. [వజల స్వాతంత్య్య నముపార్టనా యత్నాన్ని జార్ముపభుత్వం (పలిభటించినళొద్ది విస్తవతరంగం శక్షి ఇంకా బలీయ మవుతుంది. శార్మికవర్షం నాయకత్వాన వజాస్వామ్య శక్తుల సంపూర్ణ విజయం చేకూరే అవకాశం హాచ్చుతుంది. విప్లవాన్ని విజయవంత:గా శొనసాగించి ఆ విజయాలను సంరవీ.చుకునే శార్య భారం శామిక విర్ష భుజస్క_ంధాలమిాద పడుతుంది. ఆ విజయం వివత్తును తెచ్చి "పెడుతుందని జోన్యం ఇప్పేవారందలినీ అసహ్యంతో కూలదోస్తుందిం రష్యన్‌ (శామికవర్గం చివరిడాకా తన కర్తవ్యం ఎలా నిర్వహిం ఇవాలో తెలుసుకుంటుంది. (పజల సాయుధ తికుగుబాటును ఎలా నడి వీంచాలో కూడా తెలుసుకుంటుంది. తాత్కాలిక విస్సవ (ప్రభుత్వంలో పాల్గొనే కార్య భా రానికి "వెనుకంజ వేయదు. విప్లవ (వతిఘాతక శక్తు లను తిప్పికొట్టడం ఎలాగో, స్వాతం్యత్య విరోధులను నిన్రాత.ణ్యంగా అణచివేయడం ఎలానో, రక్తం ధారపోసి అయినా (ప్రజాస్వామ్య

శీశ్షీ3ి

శిపబ్లిక ను రఖీ,చడం ఎలాగో, విప్ప వుద్వారా మన కనీన కార శ్రమాన్నంతనూ సాధించడం ఎలాగో శెలునేకుయుంది. ..కాలోజీ విప్లవంలో విజయం సాధించితే మన సాంఘికలత్యంవైవు గొప్పగా ఫురోగమించినవార మవుతాం. ప్రతీప సెనికశక్తుల ఫీడననుంచి యూర వును రవీ.ంచినవార మవుతాం బూష్టవా (పతీపశక్తులతో. ఏసిగి పోయి, రవ్యున్‌ విప్లవవిజయంవల్ల ఉత్సాహాపూరితు లై వైళన్యవంతు లైన ప్రపంచ కార్మికులు ఎక్కువ వేగంతో, ఎక్కువ దృఢనిశ్చ యంతో, ఎక్కువ శైర్యంతో సోమలిజం వైపు వురోగమించడానికి సబోయపడినవార మవుతాం- యూరఫులోని సోమలిస్టు శాంమికవర్ష సహాయంతో (ప్రజాస్వామ్య రిపబ్లిక్‌ ను రఖీంచుకో గలగడమే గాక జాంబవంతుని అంగలకో సోమలిజం-వైవుకు వురోగమించగలుగుతాం.

త్చా మేడ్‌. శార్శికులారా! ఐక్యంగా, దృఢంగా స్వాళంత్య పోరాటం నడపడానికి నన్నిద్ధులయి ముందుకు పదండి ]

“విస్తవం వర్ణిల్లుగాక +

“అంతర్జాతీయ విప్తవ సోషల్‌ జెమాకసీ వర్ధిల్లుగాక !

“ఆర్‌. యన్‌. డి. యల్‌. పి. కేంద్రకమిటీ” జామన్‌ నడుంయె త్తి కూర్చున్నాడు.

ఇది (వాసిందెపుడు +

ప్మతికమిోద “జెనీవా, మే 27 (14), 1905” అని ఉంది.

"మే! ఇని! సెస్టెంబరా? అల్టోబరా ?

“మొదటినుంచి చివరవరకు నాడ్యా జూబు విస్పష్టంగా నే ఉందొ రసాయనాలు ఉప యోగించన లసిన ఆవసరంకదు. వమవుతుందో చెప్పలేని “శశ్ర్రచికిత్స అని వ్రాసింది నాడ్యా. ఆ “ఇన్ర్రచికిత్స” అర్థం సాయుధ తిరుగుఖా శే! స్పస్టమవుతూనే ఉంది. “నాన్నా” అంళకే ఎవరో ఏ తెలివి తక్కువ దద్దమ్మో తప్ప అంతా ఊహించుకో గలుగుతారు. చిన్న నాన్ని, *నాన్న” అనేది జూరిస్లు రప్యాలో యుగ యుగాలనుంచీ అర్జీ చాపలు వాజే గౌరవ వాచకాలు. ఇక వంగి వంగి సలాములు చేయ బోవడం లేదు. చేత తుపాకి పట్టి పోరాడబోతున్నారు 1 “శశ్ర్రచికిళ్స అనే మాటకు అర్థం ఇదీ.

డ్తీడ్తీడ్తీ

శాని బామన్‌ పోరాటంలో పాల్గూనడా 1 వమాతం: అవకాశంవున్నా పాల్గొని తీరతాడు. 'తిరిగి రావడానికి చేయగలిగి. దంతాచేయి' అని (వ్రాసింది నాడ్యా...

*“శలకుమించిన పనివుంది.” తిరుగుబాకు గనక సర్వసాధారణ. మయిపోతే ఏం జరుగుతుందీ అతను ఊహించగలడు, (పతి ఒక్కరి అవ సరమూ కలుగుతుంది. అప్పటికీ వారు చాలకపోవచ్చు. నిజం, “అమ్మా కులాసాగానే ఉంది. మాసోం- కమిటీ రహస్యపు పేను “అమ్మ” అమ్మ కులాసాగా ఉన్నదంకే పోలీసుల 'జెబ్బనుంచి కాచుకొన్నదన్నమాట. “పంటి చిగుళ్ళు” అంపే కొజుబా. '“కనీనంి అంక 'లెల్యా. 'కనీనం” విడుదలయింది. బలే! *కనీసంి కాగా పనిచేసే మనిషి ఈరోజులలో కొజుబా అమూల్యమయినవాడు. మాస్కోువాసి కార్మిక వర్షంలో ఫుట్టిన నిజమైన (శ్రామికుడు. అన్ని పార్టీలతో అతనికి సంబంధాలు ఉన్నాయి. కార్మికులలో చాలా పలుకుబడిగలవాడు. కాసి (ప్రత్యతు చర్యకు దిగేటఫుడు చివరి మనిషీవరఠూ అందిరినీ నమిశరించవలసిం బే. "లెనిన్‌ చెప్పినట్టు, “వుపయోగించగలిగిన ప్రతి మనివినీ ఫుపయోగిర ఛాలి.” వమయినాసరే జైలులోనుంచి బయటపడవలసిం దే !

థీ ళీ థీ

వార్డరు తిరిగీ కంతలోనుంచిచూసి నిశ్చింతగా వెళ్ళిపోయాడు. ఖైదీ వున్తకం తెరచి భీతితో పట్టుకుని కూర్చున్నాడు

ప్మతికను చుట్టచుట్టి చొకాా-లో దాచేసాడు. “మరుగుస్థలంలో” మెదోనా బొమ్మ ముక్కలు ముక్క-లై పడిఉంది.

వమయినానళే ! కాని నవాదంగా వాజ్ఞాన్తాలం ఇమ్మని దాని అర్ధం శాదు. నాడ్యా జాబు వాసేటఫుడు. 'ఇంటిదగ్గరివారు. అలా ఉద్దేశించి ఉండరు. అది తప్ప ఇంేవిధంగా నయినాసే.

తప్పించుకోవడం అనంభవం 1! ఎవరికంటా పడకుండా కొట్టులో నుంచి బయటికి వెళ్ళడం సాధ్యంకాదు. చేతిలో వమిా లేకుండా ఇద్దరు

కీడ్తేర్‌

మిలిటరీ పవారావారినీ డజను తాళాలను ఎదుర్కోవడం ఎలా? ఆటు వంటి ఆలోచనే పిచ్చి ఆలోచన! కొట్టు మూడో అంతస్తులో ఉంది. మెట్లమోదుగా గాని, శపుమోాదుగా గాని తప్పించుకు వెళ్ళడానికి వీలులేదు.

అందుచేత ఆలోచించవలసింజేమూ లేదు. చేయగలిగిందల్లా ఒకళశు:

నిరహారదీత్స!

నిరహారదీతు పూనితే జామినుమిద విడుదల చేయడం తప్పని నరి అన్చుతుంది.

థీ థీ థీ థీ

బహు*ఇా నాడ్యా ఉ బేశం ఇజీ ఆయి ఉంటుంది. నిరహారదీత్‌ అంకేనే చావుకయినానరే తెగించి యత్నించడం. ఈ మృత్యు భయం ఒకదానిమూలంగాజీ నిరహారదీయ బలీయమైన ఆయుధంగా ఉపయోగపడుతుంది. చివరివరకూ నిరహారద్‌తు విడవకుండా సాగ్గిస్తా నని నిన్నష్టం చేయకవోతే ఎన్నటికీ జైలునుంచి. విడుదల చేయరు. అవును, (పాణం పోయేవరకు పోరాడవలసింే! నిరజోరదీతు బలీయ మయిన ఆయుధం!

బామన్‌ హొట్టులో వచారు చేయసాగాడు. మేజాబల్ల దగ్గరో నుంచి గుమ్ముంవరకు మూడు అంగలు వేయడం. వెనుకకు తిరగడం, మళ్ళీ మూడు అంగలు.

మృత్యువు ! ఛత్‌ + ఆతని! వెద్యశాశ్ర్రం "కెలుసు 1

నిరాహార దీళొకాలంలో ప్రాణాపాయం కలిగిందంశు అది వారి ఇచ్చాపూర్వక మైం చే. సరిగ్గా చెప్పాలంటు మనోబలం లే" పోవ డంవల్ల నే. జీవించాల'జే ఇచ్చ లేశ. అటువంటవుడు కొ ద్రిరోజూల లోనే చనిపోతాడు. చనిపోవడానికి శారణం మాంసకృత్తుల కొరత కాదు, మనోబలం కొరత. నిజంగా పా్రణంతోఉన్న శరిరం అంత

446

కేలికగా థీ,ణిచిపోదు.. అంతగా శీణించిపోవాలంకు. బరువులో నూటికి యాభై అర వైపాళ్ళు తగ్గిపోవాలి. జ్యాగతగా గనక బలాన్ని కూడగట్టుకుంచు శీణించిపోవడానికి "రెండుమూడు నెలలు పట్టుతుంది. విడ్యార్థిదశలో జీర్ణక్రియా న్యూతాలను చదివాజేమో ఇదంతా జ్ఞాపకం వచ్చింది. స్మూతాలు జ్ఞాపకం రాలేదు. కాని రోజుకు ఒక శిల్యోగాం బరువు తగ్గాలంళే ఇరవైయేడు ముప్ఫయి కలోరీల వేడిమి నష్టం కావాలనేదిమ్యూత్రం అతనికి బాగా జ్ఞాపకం. మధ్యరశం బరువు గల మనిమికి ప్రాణాపాయం కలిగించే బరువు నష్టంకావడం "రెండు నెలల తరవాతగాని ప్రారంభం కాదు. అవసరమైనంత మనోబలం ఉంచట-ఉంది.

చామన్‌ ఫొట్టులో పచార్లు చేస్తునే ఉన్నాడు. మూడుఆఅంగలు వేయడం, వెనుకకు తిరగడం, మళ్ళీ మూడుఅంగలు వేయడం, ఇదీ వరస! తిరిగీ తలుఫవుఠంత తెరుచుకుంది.

'ండునెలలు, ఉపవాసాలమూలంగా చనిపోతాననే భయం అతనికి లేదు. బయటి _వపంచంలోని మిత్రులు వరిస్థితిని అంతకాలం చాకా సాగనివ్వరు.

అధికారులు లొంగిరావడానికి అవసరమయిన కొద్దిరోజుల వ్యవధి (ఎన్నిరోజులో ముందుగా చెప్పలేం) ఇస్తారనికూడా నమ్మ కంలేదు. నిరహారదీతు పఫూనేది అతడాకజేశాదు, నిజం ఈవార్త జైలు నాలుగుమూలలా వ్యావించగానే శా మేడ్స్‌ జలవకుస్తారు. అధి శారులకు లొందర గలుగుతుంది. క్రిందటి ఆకురాలు కాలంలో స్లానిక “టాగాంకా” బోల్ధివిక్కులు నిరవోరదీశపూనారు. ఈ సంధుటనీ అత నిని వకాంత నిర్బంధంలో 'పెళ్తుముందు జరిగింది. పదకొండో రోజున అధిశారులు లోంగివచ్చి సదుపాయాలు కలగ జేసారు. నంభుటనలు చకచకా జరుగుతున్నాయంళు పబ్లిక్‌ _పాసిళ్యూటకు ఇంకా ముంటే లొంగిరావాలి. వారు మొదటి తడవ నిరాహారదీతు పూనినఫుడు పరి స్థితి (వశాంతంగాడఉంది.

బామన్‌ నిరాహారదీతు సాగించవలసిందనే నిర్ణయానికి వచ్చాడు.

జీడీ?

నిత సర్వవ్రాపితసమ్మె

ాస్నాయా_పెస్న్యా జిల్లాలోని దెజ్నే = టిమీన్‌ స్కీ ఏథిలో ఒక ఇంటి మూడవ అంతస్తులోని రెండు చిన్నగచులలో నంభామణ పళోళ త్తివోతోంది. దేశవాళీ పొగాకు పొగమబ్బులు దట్టంగా వ్యాపిం చాయి. *తళతళామెరిసే [(బౌనింగు రివాల్వప్ల వరసగా పేర్చిన ఒక "పెన్టైముందు నిలబడి వొజుబా త్మీవంగా వాదిస్తున్న ఒక కార్మికుని ఒప్పించాలని చూస్తున్నాడు ఆ కార్మికుడు బక్క-పలచగా ఉన్నాడు దుబ్బుతల.

“మాస్కోలోవున్నది మి ఫాక్టరీ వకళశుకాదు అనే విషయం అర్థంచేసుకో)

“ఒక్రశ్చ్ర కాదంటావా ?” అన్నాడు అ కార్మికుడు బిగ్గరగా, కోపం 'లెచ్చుకుని. జీను (పొఖొరోవ్‌. మిల్లు నంగతి మాట్లాడుతున్నా నని బహుశా నీవు (గకాంచివుండవు. సీదేంఫోయింది? మాలో అయిదువందలమంది అపుడే సంతకాలు "పెట్టాను. తుపాకులు యిచ్చి భూడు, యింకా వెయ్యిమంది చేరతారు.”

“వమూాస్కో- అంతటికీ కలిపి మొత్తం నాకు ముట్టిందల్లా నూట యాఖె రివాల్వ క్లేనని చెపితే (గహాంపులేదేం? మా ఫాక్టరీ ఒక్క దానికే రెండు వందలు యిమ్మని కూర్చుంటే యెొక్కడనించిలేను? ముష్ఫయి యిస్తాను ఫుచ్చుళో, యిక వాదన కట్టి పెళ్టుదాంగొ

ఇంకా ఆండుగొంతులు ఫొజుబాను బలపర్చాయి-

“మమ్మల్ని ఆపకు సెమ్యూన్‌ 1 యీపాటికి ఫకొజుబాను అర్ధం చేసుకునే వుంటావు చెప్పినంలా చేస్తాడు. అదిగాకపోయినా చుపాకుల విషయంలో తక్కిన జిల్లాలకంయె మిాజిల్లా చాలా 'వెకగు. ష్మిర్ట్‌

శీడ్తరి

యంతాాగార దళానికున్న ఆయుధాలు చూడు, యికవూ జమో ప్కోళ్వోరెచీ జిల్లా...

“మ్మిక్చ్‌ యం్యకాగారదళం వాళ్ళనంగతి వేరు, మాసంగతి వేరు” అని జవాబిచ్చాడు పాళొరోన్‌ మిల్లు "కార్మికుడు, *రాళంతా వాళ్ళు పోరఠాడిలే, మేము వట్టి తూటాలు యేరుకోవాలనా మి వుస్రే శం? కనీసం అరవైఅన్నా ఇయి కొజుకా 1! నువూ (పాఖారోవ్‌ మిల్లుకు చెందినవాడి వేగదా! మాకు మద్దతు యివ్వకపోతే యెలా ఇెప్పూ? యేమొహం పెట్టుకునిముష్ఫయిరివాల్వ ర్ల తో ఫాక్టరీకి వెళ్ళను? నవ్వుతారు!”

“అందాకా రాదులే” అంటూ కొజుబా నవ్వి రివాల్వప్ల లెక్క "పెట్టసాగాడు. , = .యిర వైయెనిమిది; యిరనైతొమ్మిది, ముష్ఫయి. యిక యేమాత్రం శాలయాపన చెయ్యకు. పతినిమిషం విలువనయిం బే

ఇంతలో తలుఫు తెపుచుకుని ఒక యువతి గబగబా లోపలికి వచ్చింది. తలమీద, బుజూలమిోద ముతక ఉన్ని శాలువ ధ8౭౦చిఐది

“*గట్టివట్టుపట్టండి”” ఆఖరి వైలుమార్ల్షం, ఫిన్సండు వైలుమార్షం శఅందయిపోయింది. అంళకు యిక శెల్వేలో సర్వవ్యావితస మ్మె అన్న మాశు! యిదంతాచేనికి డారితీస్తుందో "తెలుసా ? “శాలువా కింద నుంచి పకటన కాగితాల బొ త్తితీసి బల్లమోిద వడ వేసింది.” మాస్కో శమిటీనుంచి యిప్పుడే బయటికి వచ్చాయి. ఇంకా సిరా అన్నా అర లేదు

కోజుబా తక్కి.నవారికి కనుగీటి చిరునవ్వునవ్వాడు.

*ఆ మిసం యొక్కడినుంచి వచ్చిందో ఆశ్చర్యంగావుంటే, “శామేడ్‌. యిరీనా 1

ఇరీనా మొహం ముడుచుకుంది. అంతా నవ్వారు.

టమ్వైవామంతా అలుముకుంది. రొళ్లైలవాళ్ళుగాదు, పొగ గొక్రైం శ్యుభంచేసే పనివాళ్ళు నిన్ను తమ సమ్మె (పతినిధిగా యొన్ను కుంటారు. ఆ అద్దంలో భూచుకో. అదిగో, ఆ గోడనివుంది బలే బాగున్నావులే [99

శ్తఢ9

ఇంతలో కరవతాలు చేతులు మారుతున్నాయి.

రవ్యన్‌ సోవల్‌ 'జమా్రాటిక్‌ లేబరు పార్టీ

(ప్రపంచ శార్చికు లారా వశంకండి !

సర్వ వ్యాపిత మ్మె,

“ోకామేడ్‌, ఎ! శార్మికవర్లం పోరాటం లేవదీసింది. నగం మాస్కో సమ్మెచేస్తోంది. త్వరలోనే బఅహునా రహ్యాఅంతటా సమ్మె సాగుతుంది. యుగియుగాల నిర్బంధ సిరంకుశ బంధనాలను "తెంచుకోవ డానికి ఉవ్వెత్తున కార్మికవర్గం లేచింది. దోపిడిదొంగలయిన జూరిస్టు రాజి రికంమిోాద శార్చికవర్షం ఆమరణాంత యుద్ధం ప్రకటించింది. వారి దారి (ద్యానికి శారణభూత్వులైన ెట్టుబడిదారులమిద కూడా యుద్ధం (వకటించింది. శ్రామికవృదయంగల పితివ్య క్రీ ఈ సుముహూ ర్తంలో పోశాటంలో చేరిపోవాలి. మనతో కలవనివారు మనకు వ్యతిశేకులే, ఈరోజున పోరాటంలో చేరకుండా కాలం వ్యర్థపుచ్చేవారు కార్మిక (వయోజనాలకు దోంహంచేసినవా రవుతారు.

౪ ఆఖరిమనిమ.వరకూ సమ్మెలో చేరండి. పీధులలోకి వచ్చి మా నమా వేశాలకు హాజనుకండి. ఈ ,క్రిందికోరికలను ముందుకు తీసుకురండి? అర్థిక నదుపాయాలు, రాజకీయ స్వేచ్చ; వాక్స్వాతంత్యం, వ్యక్తి స్వాతర్నత్యం, నమా వేళ స్వాశర్యత్యం, సంఘనిర్మాణ స్వాతంత్ర్యం రహస్య ఎన్నికలద్వారా సార్వజనీన (పత్యతసమాన శీటు (ప్రాతిపదిక మిద _పజా రాజ్యాంగనిర్మాణ సభను సమా వేశపర్చే హక్కు.”

కొజుబా అంగీ్‌కారనూచకంగా గృురుమన్నాడు. “బృ శేబాగుంది!*”

*“అన్రను, బలేబాగుంది” అంది ఇరీనా జడలు ఎగరవేను కుంటూ. *యిదంతా రోటరీ 'పెస్సు పని! మనకు కావలసినన్ని యం తాలు వుండడం యెంత అద్భుతంగా వుంటుందో వూహీంచునో నాలు శేళ్ళ క్రితం "నేను అచ్చు వేయడానికి యెంత (శమపడవలసి నచ్చిందో జ్ఞాపకంచేసుకో, ,. అవుడు మనకున్నదల్లా అట్టచ్మ బం, మేకుతోగుచ్చిన స్టెన్సిలు |! యిఫవుడు మనకి వుక్కురోలక్లు లభించాయి. అచ్చుయం్మతం యెలా జుమ్మని మోగుతుందో వినితీరాలి. బలే! యిక చానిశ క్తి! యీకరవతాలు సిటిక్‌ ఆచ్చు అఫీసుళో అచ్చయినాయి. ..

శీర0

“యేమిటీ, సిటిన్‌ అచ్చు ఆఫీసు తీసుకున్నావా ? భారీయెత్తున పనిచేయాలే 1)

“అవను అంటూ నవ్వింది ఇరీనా. శార్శిక దళాలకు చెందిన సాయుధ్యులైన యువకులు సింహద్వారానికి, యంతాలకు మెలిఫోనులకు శాపలా కాస్తున్నారు అచ్చు అఫీసు యజమానిని, మేనేజరయమను అరెస్టు చేశారు. యెలాగో జశ గ'హాఢచారి కార్మికుడుగో తయారై పనిలో చేరాడు. కాని వెంటనే వాడిని గుర్తుపక్టుసారు. వాడి గుట్టు. తెలుసు. కున్నామనే వ్వుదేకంలోవాడిని అచ్చు యంతంలోకి తోనీసేయడానికి సిదమయారుల

ఇ “మంచివని చేసాడు” అన్నా రెవరో భానయు కృ౦గాం కాని తక్కి-ననారు అతనితో వకీభవించలేదు.

“అంతగొడవ యెందుకు నెత్తిమాద ఒక్కటి కొడితే తీర పోతుంది!”

ఇరీనా తల పంకించింది.

“వాళ్ళు అదీ సూచించారు. కాని యెక్కునమంది వాడిని చంపి చేచులు కల్మ్యమం చేసుకోకూడదని నిర్ణయించారు.”

గదిలో గునగునలు సాగాయి.

*వాడిని స్వేచ్ళగా వదిలి వేసారా యేం €”

ఉహుం అంది ఇరీనా వారిని శాంతపరుస్తూ. “అచ్చు ఆఫీసులో చేలికి దొరికిన రంకలు వాడి వంటినిండా పట్టించాం. విషయం విస్పష్టం చేయడానికి వాడి యెద్భురొమ్ముమోద, వీవుమోద, నొష్ట మిద, *గూఢచారి” అని పెద్ద పెద్ద అతరాలలో రాసా

“మంచిపని చేసాక అంటూ కొజుబా తన సమ్మతి "తెలిపాడు. “వంటిమోిద అటువంటి ముదవుంశు యి౦టిదా శా వె ళ్ళ, గలిగాడా అని అనుమానం. అచ్చుఅఫీసు. రంగులు తుడిచి వేసు కోవడం "లేలికకాదు. నీమిీసం. . న్యూ రాదగ్గింకి వెళ్ళు. కిరసనాయిలు యిస్తుంది. అది రాసుకున్నావంళే మళ్ళీ నీమొహోనికి పూర్వపు అండం. వస్తుంది యిక మురికీ గిరికీ పనికిరాదు. విప్లవం వచ్చేసింది గగూ 19,

నం. ళం . న "భద గ్రాడ్డ్‌ * ఫ్‌ ఓం ళ్‌ పు చకుట

నిల ఓడినవారిదే గెలుపు “నిపవం €” ని కోపంతో పరుషమంగాసాగుతున్న గునగునలలో నిరాశ అంప నశించింది. నూస్కోగవర్నర్‌ జనరల్‌ అడ్మిరల్‌ శుబసోవ్‌. వైభోగంగా తివాసీలు పరిచిన చదువులగదిమధ్య జెబులలో , చేతులు పెట్టుకుని విలబడ్డాడు. బికుతుగా మిిసుగా తెల్లగా ఉన్న మెడపట్టీలోకి కండ పట్టిన 'మెడ దించుకుపోయింది- కెండు రాబందుల బంగాఠు భుజకీర్తులు తళతళా మెరుస్తున్నాయి. కోపంతో వాటిని ఎ త్తి “విస్టవం ? యేంమాట్లాడుతున్నావో తెలిసే మాట్లాడు తున్నావా? నూపరింకుంజెంట్‌ 1” అని అడిగాడు: అ చిలకముక్కు. నూపరింయెొండెంటు కొద్దిగా వణికిపోయి నెండీ శవూత అంచుల బూడిదరంగు హాటు ఇంకా గట్టిగా ఒడిసిపట్టాడు. “సరీగ్గా అంజే యునర్‌ ఎక్సలెన్సీ ! ఒక్క మాస్కో-లోనే “అయితే తిరుగుబాటు అని వేకు పెళ్టువాళ్ళం. కాని రప్యాఅంఠటా జగగుతోందాయె! .ైతుమార్జాలు బందయిపోయాయి.. కెలిగాఫు ఆఫీసులు పనిచేయడంలేదు. ఫాక్షరీలు ఆడడంలేదు. దీపాలు వెలగడం 'శేదు. మనకు తెలియకుండానే యెవుడో కొళాయిలుకూడా బందవు తాయి. మందులదుకాణాలు మూసేసారు. పీటర్స్‌ బర్ల్‌ ఇంపీరియల్‌ బాలే (నాట్యశాల) వాళ్ళుకూడా సమ్మెలో చేరారు... “అంతేకాదు రాజధానీ నంగీత సమాజంకూడా” అని మెల్లిగా నత్తుతూ ఒక గొంతు వినిపించింది. ఒకవృద్ధ పడక కుర్చీలో కళార్చుని గడ్డం అడించాడు. ఆశను శొట్టివాడు. తల అక్కడక్కడా. నెరిసింది. కారు. కెంపురంగు అంగ్‌ ఉీర్‌2ై

తొడిగాడు. కుర్చీలో కరూస్చ్పన్నదల్లా ఇతనొకజే. తక్కిన ఆకు వీడుగురు డుబసోవ్‌ పెద్ద దేవదారు (వాతబల్లముందు నుంచి లేవగాశే లేచి నిలబడ్డారు. ఆ బల్గమిోాద వెండి వాత పరికరా లున్నాయి.

“అందువల్ల” అన్నాడు అడ్మిరల్‌ దృన్థి పోలీసు సూపరి శం డెంటు నుంచి అక్సిబిషప్పుమోాదకు మళ్ళిస్తూ, నగర భదతకు నువు పూచీ వహించలేవని తెలుస్తుంది. అంలేనా? పోలీసులు పరిసితిని యెదుర్కొానే స్థితిలోవున్నారా "లేదా ? నిర్మ్శావామాటంగా ఇప్టీ.?

బూడిదరంగు హాటును అబేపనిగా సలిచీనరికి బంతిలా తయా రయింది. పోలీసు సూపఠింకుండజెంటు గట్టిగా జవాబిచ్చాడు,

“కాదు, యువర్‌ యెక్సలెన్సీ ! యిన స్పెక్టరు ఆజ్ఞలను పాటించ చానికిగాను వోలీసులందరూ వీధుల్లోనించి వచ్చేసి సేషక్సలో గుమి గూడాలని నేను అజేశా లివ్వక తప్పిందికాదు, ఏధులలో పోలీసులకు భదతలేదు. అందులోనూ వంటరిగా తికుగుతూంకు ఆసలు భత ఛుండడు. మన పోలీసులను జనం నిరాయుధుల్ని చేసిన ఘటనలు. ...

“నీపోలీనుల్ని నిరాయుధుల్ని చేసారా??? ఆంటూ అడ్మిరల్‌ కళ్ళు కుంచించుకున్నాడు.” నిఠశాయుధుల్ని చేయనిచ్చారన్నమాట ! అంతేనా ?9?

సూపరింశుండెంటు దృష్టి కిందికివాల్చి.

*“ఆంతకంళు మరఠీయెక్కు_వవాళ్ళదగ్గిరనించి ఆశించలేం. జీతం కొద్ది. మం్యతిగారికి యొన్నిసాన్లు విన్నవించుకున్నారో లెక్కలేదు, మనం వాళ్ళకి వాలా స్వల్పజీతం యిస్తున్నామని అంగీకరించక తిప్పదు. అంత స్వల్చజీ తాలకోసమని ప్రాణాలు పోగొట్టుకోడానికి వాళ్ళు సిద్ధం శారుల

“ఆయిదే మాతృభూమి సంగతేమిటి ? అని డుబసోవ్‌ గర్జిం ఇాడు. బూడిదరంగుజుట్టుకింది చర శం ఊదారంగు దాల్చింది. కణతలు ఎకుపెక్కాయి. “స్వామిభ క్రి పమాణ౦ సంగతేమిటి ? అవగరమైతే చచ్చిపోవడం స్వామిభ శి వరాయణుల విద్యు కృధర్మం, సూవరింకైం 'జెంట్‌! నీవాదనవుం జే రమ్యన్లకి కొ త్తగా వుంటుంది. అందులోను నీబోటీ అధిశాళ4 అలా వాదిస్తే ? (పస్తుశానికి దీనికి పేరు పెట్టడం నా కిష్టం

(45) శ్తీర్‌తి

లే గాని నిన్ను హెచ్య సృడించడం నా కర్తవ్యమని భావిస్తున్నాను, ,,౫ రక్కి సవారివైవు తిరిగి అన్నాడు :

“మిరుకూడా ఏీన్నందువల్ల హోనేమాలేదు. చేశీయశాఖా మంతిగారి దగ్గిరనుంచి నాహొక రవాస్యతంతి వచ్చింది. అదృష్టవశాత్తూ సెనిక తంతినా ర్తలు నడుస్తున్నాయి. సమ్మె దారులు దీని విషయం మరిచేపోయారో లేకపోతే అనలు దీని నిషయమే వాళ్ళకి తెలియడో[

జనరల్‌ న అందరూ ఒశరిమొవోలు ఒకరు మూచుకున్నాపు, డుబసోవ్‌ మెల్లగా అడుగులు “వేసుకుంటూ (్రాతబల్ల దగ్గరకు వెళ్ళి కాగితాల బొ త్తిమాదనుంచి ఒక తంతి తీసాడు !

“తికుగుబాటును పూర్తిగా అణచివేయడానికిగాను గట్టిగా, దృఢనిశ్చయంతో, తటపటాయించకుండా కనికారంలేకుండా చర్యలు తీసుకోండి.

డుబసోవ్‌ ఆగి, మాటనూటా ఒ ల్లిఒ త్తిపలుకుతూ మళ్ళీ చదవ సాగాడు.

“లికుగుచాటుకు యేవిధంగా నహాయంచేసినా, తిరుగుబాటు దార్లకు ఆశ్రయం యిచ్చినా, సానుభూతి చూపీనా, బలహీనత వెల్ల డించినా, అటువంటి (వభుత్యోద్యోగులను తత్సణమే వారి పనులనుంచి తొలగించండి. .౨ అడ్మిరల్‌ వంటనే సూపరింకశుండెంటుకేసి తలఎ త్తి చూసి ఇంకా జబ త్తి ఒ త్తి చదవసాగాడు.

*ళ , _తిరుగుబాటుడారులయెడ కనికరంగాని నపహానంగాని వహీ౦ చినా, వినిపించిండా ??

అఆ తంతికాగితం మడిచిపెట్టాడు-

“యిక మాస్కో వ్యవవోరాలకు మళ్ళుదాం. పోలీసులు యేవిధంగానూ పనిచేయడంలేదు. యీము్కే. వైకిరాసి పంపనా!”

పోలీసు సూపరింకెండెంటటు సమాధాన మివ్వలేదు. డుబసోవ్‌ మడమమిోాద గ్విరున తిరిగి |వాతబల [పక్కన నిలబడ ఒక పొడుగాటి జనరల్‌ను సంక ధెస్తూ, (౮ శాట్‌ డ

ళ్‌యిక సైన్యంసంగ ేనుటి $? అని వాఠాత్తుగా (శ్నించాడు,

శీర్‌క్తీ

అ జనరల్‌ మెలమెల్లగా తలఎత్తాడు.

“థోనక్కు_లమిాద, ఆశ్వికదళంమిద అందులోనూ ముఖ్యంగా సమ్మ్బ్కా-దళంమిోాద మనం అభధారవడచ్చు. శాల్చ్బలం విమయం జీను ఇప్పలేను. ఛొస్లోవ్‌. వపటాలంలో ఆశాంతి వుందని మాతం స్పష్టంగా ఇప్పుగలనుం”

౪ ఆల్రానా 9%” అంటూ దీర్హాలు తీసాడు దుబసోన్‌-. “కాల్బలం కూడా తల వెత్తుతోందన్నమాట ! చర్యలు తీసుకున్నావా ?౫

“ఆంతా, చేయతగిందంతా చేసానూ అంటూ ఆ జనరల్‌ తొందర తొందరగా చెప్పాడు తలపంకిస్తూ. “వాళ్ళని బారకాసులలో జే వుంచేసాం. శెలవులు రద్దుచేసాం. యెనరినీ గేటుదాటి బయటికి వెళ్ళ నీయడంలేదు. యిద్దమ యిద్దరు చొప్పున కాపలామనుష్యుల్ని పెట్టాం. శితుణ పొందుతున్న దళాలవారికి యుద్ధసామాి సంచులు అంద చేసాం. వారిమిద అధారపడచ్చు;, ఆ పోలీను అఫీసప్ల అందరూ నారి వారి దళాలను ఒక్క నిమిమంకూడా విడిచి వుండడంలేదు. వాళ్ళ అభిమానం చూరగొనడానికి చనువుగా పూట్లాడమనీ, సొగటాల ఆట కూడా ఆడమనీ ఆజలు జూరీచేసాను”

అడ్మిరల్‌ వేధాకోళంగా భారీగా మందహానం చేసాడు. పళ్లు టైటవడ్డాయి.

“నీ మంచిది. = . ఆడుకున్నా రా ? మామూలు అట కాకుండా “ఓడినవాడి దే గెలువు” ఆడాలని వారికీ వివరించి చెప్పానా ?%

ఆ జనరల్‌కి ఇదంతా ఏమిీా ఆరంకాలేదు. బూడిదరంగు కను "ప్పవెంటుకలు కదలాడాయి. శాని * తక్కి.నవారందరికీ గాబరా ఎత్తింది. ఇారందరిలోకీ చిన్నవాడూ, ప్లిక (ప్రాసిక్యూటరూ యూని ఫారం ఎద్మురొమ్ము మిద లిసియం చిహ్నం ధరించినవాడు దీర్హాలు తీస్తూ,

“ళా స్తవిశదంగా చెప్పండి. బేశీయశాఖా మంతిగారి తంతలో గట్టిచర్యలు తీసుకోవలసిందనివుంది జనరల్‌ మైపోవ్‌ దైనందిన అజ్ఞ లలో 'గాలిలో 'పీల్చశండి, గుళ్ళు మిగల్బశండి” యిజే చెప్పారు ఆ నూట వజాలమూట! కలకాలం వుండేమాట ! చరిత్రను నిర్మించే

కీర్‌ర్‌

మాట! యిదంతా తమ రఫుజే సెలవిచ్చిన *'మామూలు అటిక చారితీస్తుంది. అంతేకాదు, మా మాటల్లో యింశేదో తం్యతం వుందని ధ్వనిస్తోంది. అందువల్ల (శ్రీ (శ్రీ (శ్రీ సార్వభౌములు, , డుబసోవ్‌ వెంటనే జవాబీయలేదు. (వాతబల్లకు ఎదురుగా గోడకు "వేలాడుతున్న నిలు వెళ్తు జరు చ్చితం తలెత్తి చూసాడు ఆ చిత్రంలో చకవర్ణి అశ్వికదళ శతఘ్న్‌ ఆఫీకరు యూని ఫారంలో ఉన్నట్లు చ్వితింపబడ్డాడు. చేతిలో నొలరెపిల్ల చర్మప్రుహోటు ఉంది. వెనక పీటీలో రాజభవనం. ఆ చ్చితం చదువుల గదిలో ఛాలా శాలంగా వేలాడుతోందిగాని జూరు మోకాళ్ళు అసంగతంగా, దీనంగా వంగి ఉన్నాయనీ, చికనవ్వులో కంగారు, దుఃఖము పొడగడుతున్నా యనీ ఇఫుడే- గమనించాడు. జారు ఒక వీధిలోని కల్లుదుకాణం ముందు నిలబడి ఉన్నట్లుగా ఏ కారణానో ఆ చ్చితకారుడు చితి వాడు. అన్నిటికీ మించి తలమిద వమిలేదు! ఛీ! ఎవడీ చిత్రం గీచిన చ్యితకారుడు $ అెలివితక్కువ మొద్దా, తికుగుచాటుదారా ? అనవ్యాం గొలిపే ఆ చితాన్ని అక్కడనుంచి తొలగించి వేయవలసిందే! లిరిగీ ఆ చ్యితం వంక త చేకదృష్టితో చూసాడు. పోలికమ్మాఠం (బ్రవ్మాండంగా ఉందని అంగీకరించక తప్పుదు. వెధవ చితకారుడు! అందుకే మూడు రోజులకితం అతని దర్శనంకోనం వచ్చిన (వ్రజాసంస్థల (పతినిధులు గోడవంక మొహం తిప్పగానే ఇకిలించారు. ఎవరో దగ్గాను. అడ్మిరల్‌ తిరిగి అసలువిషయం ఎత్తుకున్నాడు. “చ్మశవర్తిగారు యేమనుకుంటా రని అంటున్నావు ?” అక్క-డ వారంతా నగరంలోని ెద్ద పెద్ద పదవులలో ఉన్న వాగు, పభిక్‌ _ప్రాసికళ్యూటకు నమ్ముకస్తులే. మర్శ్మంవిడిచి మాట్లాడాలి. “పరిస్థితి క్లిష్టంగా నే వుంది.” అన్నాడు అడ్నిరల్‌ నెమ్మదిగా “ఆంశీకరించితీ రాలి. ర0జేరెండు మాగ్షాలు మనము౦ దున్నాయి సెనిక నియంతృత్వం ఒక శ్టాఆత్యావసర మైందీ, అభారపడతగిందీ” శీర6

“డిమ్మిటీ ఫియొడొరోవిచ్‌ సోవ్‌ [09 అన్నాడు వల్సిక్‌ (పాసీళ్యూటకు అడ్మిరల్‌ చెవిలో తనలో తను మాట్లాడుకుంటునట్ల!

అడ్మిరల్‌ తల పంకించాడు,

“యిప్పటినరకు, తంతివార్తనుబట్టి మిరీపాటికి (గహించే వుంటాను. నియంతృత్యానికి దారితీసే విధానం అవలంబించాలి. చాలా కాలం కితనే చట్టాలను దూరంగా వుంచనలసింది. అశెస్టులవల్ఞ (వయోజన మేమి కలగదు. వందలు వేలకొలది వ్యక్తులను విచారణకు పెట్టలేం. 'యేమాం ఆలస్యం చేయకుండా ఆయుధబలంతో తిరుగు హాటుదామలను తుడిచిపెట్టి పయ్యాలి. వాళ్ళని రక్తవుళుకులో ముంచేస్తే మనమలు మునిమనమలుదాకా జూపశం వుండాలి. భొతిక వినాశనం నియంతృత్వం కించే సాధ్యపడుతుంది. -

కండపట్టిన "పెదవులు నొక్కుకుని ఒక నిమిమంపాటు మానం వహీంచాడ్డు.

“కాని నియంతకు తగినంత సాయుధబలం వుండాలి. నమ్మదగిం దయివుండాలి. వున్ననమస్య అల్లా కావలసినంతమందీ దొరుకుతారా అనేదే...”

మళ్ళీ కొంచెంసేపు ఆగాడు. గదిలో అంతా నిశ్శబ్దం. చేతులు కొద్దిగా పైక లి

*“వమూపస్క్కో_లో వూచిండాన్ని బట్టి సాయుధబలం మనకి వుందా ఆస్‌ అనుమానం 'వేసోంది.”

జనరల్‌ మొహం ముడుచుకుని దృష్టి పక్కకు మళ్ళించాడు.

“అటువంటవుడు ముందుగా తొందరపడకూడదు. స్వాతంత్యా లంటూ గావు కేకలు పెడుతూ తలెత్తుతున్న యీవెధవ అల్లరిమూకకు లొంగిపోవడం మనకి యేకోశానా యివ్షంళేదు కాబట్టి జబడినవాడి చే 7లుపఫు అనే తత్వం ఆవలంపించాలి.””

గదిలొ తిరిగీ మౌనం రాజ్యంచేసింది. అక్క-డివారందరిలో కీ నిన్చింతగాఉన్న పల్లిక్‌ (ప్రాసిక్యూటరు మళ్ళీ మాట్లాడసాగాడు.

“రాజ్యాంగచట్టం (పకటించాలనేనా మా మాటలకు అర్ధం 1౫

457

ఈ పశ్నకు జవాబు చెప్పకుండా డుబసోవ్‌ తలవంఛాడు పన్లిక్‌ (పాసిక్యూటరు తన ధోరణి సాగిమ్తూ,

“౧ వెధవ అల్లరిమూక రాజ్యాంగ చట్టంలోని నిబంధనలను వుపయోగించుకుంశు యెట్లా 1 ఆ నిబంధనలన్నీ 'పైవేషూలని నాకు "కెలుసు. కాని చర్మిత్రనుబట్టిచూ స్తే "పై వేపాలు వాన్తవాలుగా మారిపోవ డంకద్దు ॥9

అడ్మిరల్‌ మెల్లగా బొంగురుగా నవ్వాడు.

“పతి ఆటలోనూ ప్రమాదం వుంటూనేవుంటుంది. కాని యించేమంత పెద్ద (వమాదంగా నాకు కనివించడంలేదు. నైతుళేమిటి, శార్మికు లేమిటి, వట్టిగొ క్రైలమంద! అంతా నాయకులమిాదనే ఆధారవడి వుంది వారిని తుడిచిపెట్టివే స్తే... నమూలంగా అంక భౌతికంగా తుడిచిపెట్టి వే స్తే, 2

“పవిత్ర (గ్రంధంలో యీంచెప్పారంకు; *గొల్లవాడిని ఖతంచేస్తే గొంరలన్నీ చెల్లావెదరవుతాయి” అని" అన్నాడు, అఆర్బివిషప్పు అంగీ కార సూచకంగా దొడ్డగడ్డం ఆడించుకుంటూ.

పబ్లిక్‌ (పాసిక్యూటకు నంచేహాంతో తల ఆడించాడు. అడ్మిరల్‌ కనుబొమలు ముడిచి -

*““యెనయినా చిక్కులు నీకు గోచరిస్తున్నాయా, పన్లిక్‌ (పాసి క్య్యూటర్‌ 1 అని అడిగాడు.

పన్ని క్‌ (పాసిక్యూటకు నిట్టూర్నా డు

పో వస్తుత చట్లాల వకారం...

“చట్టాలతో దీనిశేమా సంబంధంలేదు” అంటూ కోపంతో అడ్మిరల్‌ అడ్డువచ్చాదు. *మునం (పభుత్వ విధానం గురి౦చి మాట్లాడు కుంటున్నాం. చట్టరీత్యా కొద్ది యిబ్బంది వుండనచ్చు. అది నేను అర్థం చేనుహోగలను. కాని ఓశటి యెందుకు సంభవం కాకూడదూ? వుడా హరణకి : మి జైళ్ళల్లో (ప్రముఖ నాయకులెవరూ యిప్పుడు లేరా %”

“వున్నారు” అంటూ పబ్లిక్‌ (పాసిళ్యూటకు వెంటనే అంగీక రించాడు. “ఆర్‌. యన్‌. డి యల్‌. వీ. శేర్యద కమిటీ సభ్యులు, వుడా హెరణకి బౌమన్‌ వున్నాడు. అతనిని గురించి తమకు ెలిసేవుంటుంది.

శీర్‌రి

మాస్కో తీకుగువాటుదార్లకు అతను మూలవిరాట్టు. విప్లవంలో (ముఖ ప్మాక వహిస్తున్న వ్య క్తి అనడంలో యెట్టి సనంచేహమకా లేమ.)

“ఆద్రిగదీ! యా వామన్‌ అద్ధంతరంగా ఒకనాటి రాతి మయొందుకు ఆత్మహత్య చేసుకోగూడదూ 1?”

పబ్లిక్‌ (ప్రాసిక్యూటకు తక్కినవారి వంక ఆదున్హాతో చూసి ముభావంగా,

“*ఆనంభవం 1! యెవరూ నమ్మకు, (వపంచంలోకల్లా జామన్‌ ఆమిత ఆశావాది చైలులోకల్లా కులాసా పఫుుషుడు” అన్నాడు.

“యిది పరియాచశాలకి వేళగాదు. నా మనసులో యుముందో యీపాటికి నీకు అర్ధమ యేవుంటుంది.”

డుబసోవ్‌ వాతబల్లమిద చేతితో తట్టాడు. వల్లీ ప్రాసి కశ్యూటకు ఈఅనకాశం తీసుకుని అతని దృష్టి నాకర్షించి అక్కడ ఇంశా శొందరున్నారనే అభ్మిపాయం సూచించాడు.

“నన్నేం హెచ్చరించనకన్లేదు. నేను సైనికుడిని. సెని కుడిలాగా మర (ంలేకుండా, వ్యంగ్యంగా శాకుండా సూటిగా మాట్లాడ శాను. యిక్కడున్నవారంతా చశవ ర్షిగారికి మాతృదేశానికి నీబి "మైన 'సీవకులనే నమ్ము ్రరున్నాను. చాగుడుమూత లెందుకు ? నాయకు లందరినీ వాతమార్చవలసిం దే. యిది పట్టగలులా నాకు స్పష్టంగా గోచరిస్తోంది. వాళ్ళంతా మన చేతుల్లోనేవున్నారు గాబట్టి యీ అవ కాశం తీసుకోవలసింబే. యీ 'నేరస్తుడిచేతియినా యీపని వేయించడం కష్టమయిండా? మ్మిజెళ్ళల్లో ఒక సైన్యాన్ని సైన్యాన్ని వాత్య చేయగల వాంత కులున్నారు. శిత తగ్గిస్తామనో, వదిలి పె స్హేస్తామనో మాటయిస్తూ, యేదో ఒకర్యాతి వాడిని కొట్టులో వదిలిపెట్టి-యెవరికీ తెలీదు.”

“అసంభవం €” అని పన్లిక _పాసిక్యూటక స్పష్టంగా చెప్పాడు. “ఆ ేరస్తుడిని వెంటనే మనం వురితీసేసినా యెదోవిధంగా యీహత, విషయం బైటికి భాక్కుతుంది. యొలాగో తెలీదుగాని మన కైళ్ళల్లో జరిేేదంతా ఖైదీలశే గాక, నగరమంతా శెలిసిపోతుందీ. యిటునంటి

త్త

సమయంలో ఆందోళనాకారకుల చేతిలో యీ "*తుకఫ్రుముక్న పెట్టలేం. మి ర0తకుముందు ప్రస్తావించిన బామన్‌ టాగాంకా జైలులో నిరాహోరదీతు పూనాడు. నంవత్సరంనుంచీ యేకాంత నిర్బంధంలో వుంచాం. అయినా జైలంతటకీ యీవిషయం తెలుస్తుంది. అంళా అతనిని బలవరుస్తారు. రాజకీయ శ్రైదీలు నిరాహారదీతు వూనడం సామాన్యమయివోతే కార్మికులకు తెలిసిపోతుంది. యిప్పటి వుదిక్త వరిసితిలో చివరికి యేమవ్చతుందో తమరు గు రించాలి. ,.” థి అవనీ

కళ్ళు కుంచించుకుని అడ్మిరల్‌ అంతా వన్నాడు.

“అయినా, అయితే నేనేం వేయలేను. సూపరింకండెంటొ నా అ్థాలు పాటించావా

“అల అంటూ సూపరింయెండెంటు. దిగ్గున పడకకుర్చీలోనుంచి "లేచాడు. “విరారు అజ్ఞాపించిశట్టు పదిగంటలకి ?

నెగడుబల్లమిది పూర్వకాలఫు కంచుగడియారం శేసీ చూసాడు. గడియారం ముళ్ళు పదకొండు చూవుతున్నాయి.

డుబసోవ్‌ గంటకొట్టాడు. తలువు తెరుచుకుని ఒక అంగరత కుడు గదిలో అడుగుపెట్టాడు.

“ఆంతా సిదమెందా, కొనోవ్నిట్సిన్‌ లిం

థో

“ఆలి సిదమెంది*”

థిషా

“అడుగున కొనోవ్నిట్సిన్‌ తటపటాయించి, -సలమాళిగలో అటే తగినచోటని అనుకున్నాను. లేదూ యిక్కడికి తీసుకురమ్మంకే యిక్క-డిశే తీసుకువస్తాను.”

"నీలమిద పరచిన తివానీలశేనీ, దురదృష్టవంతు డైన 'శిండవ నికొలన్‌ చ్మితంశేనీ చూస్తూ బాగా అలోచించి, “పైకి తీసుకు “'ావలసినంత పనేంలేదు. మనమే కిందికీ వెళడాం” అన్నాదు.

460

పడళకుర్చీ ముందుకుతోసి లేచాడు.

కన్రాక్రీ ౫ సెన్యంద గ్లిరనుంచీ దర్చారుదాకా పంల యం, తాగం కదలటానికి సిరాకిరిసోందసి "నీటి సంభామణనుబట్రిమనందరి స్పష్టమయిందనుకుంటాను. (వబ్లిక్‌ _ప్రాసిక్యూటరువంక నిరనన భావంతో మూసాడు). యిక _వజలకు విజ ప్తి చేయడం ఓక శ మిగిలింది.”

(శోతలు కంవించిపోయారు. తనమాటలు జాగా పనిచేసినందుకు డుబసోవ్‌ ముసిముసి నవ్వు నవ్వాడు.

“*శాఖన్‌ అన్నాడు; నేను (పజలకు విజ్ఞవీ చేసున్నాను” అని పన్లీక్‌ ప్రానికాగ్ట టగా హీ, వహ శావ్యోలు షం యల్‌ ॥ అలెగ్జాండరు పాఠశాలలో ఒక్కదాంట్లోనే కాదు వఠించేది నేనూ- పఠించాను. నశ్కే యిక నావెంటకాండి 1”

తి్‌0 (పజా(పతినిధులు

'ేలమాళిగంలో కేమనానన, మురికిశరీరాల కంవు, తడి నార బట్టల దుర్వానన గుష్వానకొట్టింది. జనంతో నేలమాళిగ నిండిపోయి. ఉంది. ముందు ఓవరుకోట్టు, బెట్టు అంగరఖాలు ధరించిన సతులు, వారివెనక చినిగిపోయిన చొక్కాలు, ఉన్నికోట్టూ ధరించిన ఉార్భాగ్య, జనం, బూడిదరంగు పెద్ద పెద్ద కోట్లు తొడిగిన పోలీసులు ఉన్నారు.

అడ్మిరల్‌ ముఖం ముడుచుకున్నాడు. నేలమాళిగం అసవ్యాం "వేస్తోంది. తనళంట్లో ఇటువంటి నేలమాళిగం ఉందని ఆత నెన్నడూ ఊహీించనైనా లేదు. కచేరిసావిడిలో వీళ్ళని శలుసుకుంశు బాగుండి పోయేది. వెధవ, గొనోవ్నిట్సిన్‌ ! వాడి కల్లబొల్లిమాటలు 1! నేలమాళి' గంలో వాళ్ళకి దర్శనమిస్తారా ? 'ఫీస్కోటక్కుట [2 తెలివితక్కువ. వాజమ్మ ! వోటు తీసుకురండని కూడా 'చెప్పిచావలీదు. హోటు లేకుండా

క!

“జేమలో నిలబడడం !. ..వారంరోజులపాటు కొనోవ్నిట్సిన్‌ని కాపలా “కాయనుంశకే 'తెలిసివస్తుంది, వెధవకి ! నం్కే ఈ వ్యపహోరం పూర్తి కాగానే వాడినంగతి చూడాలి!

అతని వెనకగా అనుచరుల గొణుగుకూ, అర్చిబిషప్పు దగ్గూ వినిపించాయి. వాళ్ళంతా విస్తుపోయి ఇంకా కోలుకోలేదు. ౧

ఇదంతా ఎమిటో వాళ్ళకి అర్ధంకాలేదు.

సాగిపోతున్న నావ వంతెనమిోదలాగా వంగచాపి అడ్మిరల్‌ నిలబడ్డాడు

“స్సుభ్ధం, రవ్యను (వ్రజలాళ్ళి [139 అన్నాడు అతిగంభీరంగా,

అందరూ బొంగుకుుగా, *నమస్కాారం దొరా!” ఆని 2వా బిచ్చారు.

డుబసోవ్‌ మాట్లాడడం వౌరంభించాడు. కింది పెదవి ముందుకీ పొడుచుకు వచ్చింది.

“నేను సైనికుడిని, క్లుప్తంగా చెపుతాను. అతివాగుడు నాకు పట్టుపడలేదు. మాసోో_లో యేంజకుగుతున్నదీ మూస్తూనేవున్నారుగా! మన, రాజధాని, నూటానలఖై చర్చీలు, జెరూసలెం తరవాత (ప్రపం చంలోక ల్లా పవ్మిత్రవ్నేతం. .. యివుడు వీధులు నాస్తి కులయిన సోమ లిస్తులతో, వారి యొరజెంజాలతో నిండిపోయాయి. మనం మంచి శ్రీ యనం. చూస్తు వూరుకోగలవూ 1 స్వర్షంలో మేరీకన్య కంటి వెంట రక్తం శారముతోంది. *,.”

తలవంచి, మేరీఠన్య ఎలా దుఃఖస్తోందో చూపడానికా అన్నట్లు కళ్ళు చికిలించాడు. జనం ఎగఊవిరి వీల్చసాగారు. చెమటకంవు, సారాకంపు ఇ౨కా గుష్పుమంది.

“వారి మూలంగా, సోవలిసుల మూలంగా మనర యుద్దంలో వోడిపోయాం. యెవఠిచేతుల్లో నోడీపోయాం *. చీకు ఇెప్పడంహేడా సిగ్గుచేటు! యీ నిరీశ్యరవాదుల్ని వుపేతీంచిశందుకు భగవంతుడు మనకు తగినశిత విధించాడు. భగవంతుడు మనపమాన లేకపోతే మనకు విజయం లభించదు. మనల్ని, రమ్యను (వజల్ని భగవంతుడు అనాడి నుంచీ నడివిస్తున్నాడు అతనే మన సర్వనసేనాని 1౫

శరై

అడ్మిరల్‌ గర్వంతో తలపైకెత్తి రొమ్ము వికచుకున్నాడు. తత అమే అంతా భగవంతుడు రమ్యన్‌ రాజసేనను, నావికాదళాలను ఎలా చడివీంచిందీ అర్థం "వేసుకున్నారు.

“ఆయనకి తగిన సంతానం అని మనం అనిపించుకోవాలి ! మాతృభూమిని రథ్నీంచుకోవాలి ! యిందుకు మన చ్మకన ర్హిగారు మోమిోాద అధారపడివున్నారుో

మొదట వరనలో నిలబడ్డ ఒక కసాయి ఆంట॥ త్తెర "వేయించు కున్న జిడ్డుతల పంకించి అందరి తరఫునా మాట్లాడసాగాడు అతని వత స్ధలం విశాలంగాఉంది. అంగరఖా మీద తెల్లటిగుడ్డ తోలుపటకాతో శృగంచాడు.

“ఓ _ నంతోవంతో శీవచేస్తాం 1

డుబసోవ్‌ మరలా ప్రారంభించాడు.

*“ అందుకోనర మే, మిమ్మల్ని, (ప్రజా (ప్రతినిధులైన మిమ్మల్ని యికళడకు రమ్మని ఆభజేశించాను. సిబ్బందినంతాకూడా. తీసుకు వచ్చాను. అర్చివిపప్పూుగానముకూడా దయచేసారు. , .జారుగారు, ఆయన సిబ్బంది మాపమోనవున్నారనీ, జారుగారి రకుణ మికు వుందనీ తెలియ 'జేయడానిశే అందరమూ వచ్చాం. తికుుగుబాటుడాక్లు ఐక్యసంస్థలు 'యేర్చరచుకున్నారు. రవ్యన్‌ భూమిని కాపాడడానికి మిరూ ఐక్య సంస్థలు యేర్పరచుకోవలసిన తరుణం వచ్చింది. జారుగారి పమోన చెబుతున్నాను గ “అల్లప్ల చెలళీగాయి, తిరుగుబాటుడార్ష ను అణచడం (వభుత్వానికి సాధ్యం శావడంలేదు. యికవమిాద మికు జోళ్యం కలిగించు కోవాలి 1”

వాళాత్నుగా చేయిపెశెత్తి టపీమని కిందికి దించాడు.

యాతి ౬ -తీ

“తిరుగు బాటుడార్ల ను పూర్తిగా తుడిచిపెళ్తుయాలి!, “నాయ కులను హతమాసక్చీయాలి” అని ఒక గొంతు వెనకనుంచి విసివించింది, శ్పుగ్రా జూడ్యం వాళ్ళ దగ్గరనుంచే వుట్టుకొసోంది. వాళ్ళు ఆచ్చనొట్టళ పోతే ప్రజలు తిరగబడతా రంటారా ?%”

468

అడ్మిరల్‌ సంతృ _వ్లీతో మందహానంచేసి, *“యెవరది? ముందుకు రా [? అని ఆజూపవీంచాడు,

జనం దోట్‌ ఇన్చారు. ఒక పొట్టిపాటి మనిమి జనాన్ని తోను కుంటూ ముందుకు వచ్చాడు. అతను శీవరం చేయించుకుని చాలా రోజు-లెంది. జుట్టు కళ్ళను కప్పివేసోంది. చెమటవేతులతో టోపీ

రా లు ల ఎకి

నలపసాగాడు.

“యెవరు నువ్వు ?వీ పీశేమిటి ?

జమిఖ్రాలిన్‌, .. మిఖల్‌ చక్‌” అని అతను జవాబిచ్చాడు దృష్టి ని మళ్ళించుకుంటూ. “*వపోవ్‌. ఫాక్టరీలో పోలీసు బంట్రోతును.?”

డుబసోవ్‌. జేబులోనుంచి నోటుఫు న్తకం తీసాడు.

“నీది సూటయిన అలోచన 1! నిజాయితీ అయిన అలోచన! కృతజ్ఞుడిని.”

న్లోటువు స్తకం తెరిచాడు. అడ్మిరల్‌ 'వేళ్ళవంక అంతా మాస్తు కళ్ళు చికిలించాు. ఆ వేళ్ళు కురచగా లావు ₹? ఉన్నాయి. ఇరవై రూబుళ్ళ నోటు పెకితీసి,

“యిదిగో తీసుకో. దేవుణ్ణి 'ప్రాక్థించినా, జారుగారికి సేవచేసినా వృధాపోదని బ్జపకం వుంచుకో.”” అన్నాదు.

మిఖల్‌ చక్‌ ఉటబ్వేగంతో గ్యురుమని,

“యీవిభేయుడు. ..ఛగవంతుడి సావీ.గా యిందుకు తగిననాడ ననిపించుకుంటా.”” అన్నాడు.

జనంలో రణగొణధ్వని బయలు చేరింది. కసాయి రొమ్ము విప చుకుని ముందుకు వచ్చాడు.

“మేమంతా తగినవాళ్ళ మనిపించుకుంటాం 1!”

అడ్మిరల్‌ తలపంకించి,

, “మోవమాట నమ్ముతాను, సోదరులారా ! ప్రతివానికి అతనికి తగినట్టు బహువుతీ ముట్టచెప్పమని గవర్నరు జనరల్‌ శా ర్యాలయాన్ని ఆ దేశింఛాను. మిలోమిరు ఒక అంగీకారానికి వస్తారనే నమ్ముతు న్నాను. మిమి జిల్లాలలోని పోలీసు యినస్పెక్టషు మికు అచేశాలు యిస్తూవుంటారు. వారి క్రీవిమయం తెలియజేసాం. మిరు (ప్రజాసేవ

శీ04

చేస్తున్నారని జ్ఞాపకం వుంచుకోండి జూరుగారిని క్థాపళం వ్రుంచుకోండి. ఆయనగారు మిమ్మల్ని యొన్నటికీ మరిచేపోరు. జూరుగారు భగవంతుని లాగానే దయాళువు. మూాేేమిోా నష్టపడరు స్వామి; యీ రాజ భక్తుల్ని ఆశీర్వదించండి. భునకార్యాలుచేచే శక్తిని వీరికి ప్రసాదించండి!”

కోట్ల అంచులను పట్టుకుని అందరూ మోశరిల్లారు. శిలువగుర్తు “వేసారు. అక్బిబిమప్పు మెల్లి గా చేరి వేగ వక్నై మ్యుద్రపట్టాడు. అతి అభయము దో, భయము(దొ తెలియలేదు.

“జనకుడు, కుమారుడు, పవితాత్మల చీకుతో. ,.నా చిడ్డ లారా, శఫైర్యం వహించండి. పవ్మితమైన చర్చికోసం, సింహాసనంఫోనం, స్వర్గంలో మన వితకోసం, భూమిమోిద మన వీతకోసం శ్రైర్యం వహిం౦ చండి ! భగవంతుని అజ్ఞ విన్నారుగా ; *“హత్య చేయరాదు. యుద్ధ భూమిలో మైనికులను చంపడం యెలా పాపంకాదో, అలా! 'జేవునీ శత్రువులను, జూారుగారి శతువులను చంపడంకూడా పాపంకాదు. పా్రర్ధనాగ్‌ కాలలో భగవంతుని వు న్రేశించి, విజయం. ..అతి పవిత్రమైన, వకచ్చతాాధిపతులైన మన మహారాజు...”

థీ థీ ఖీ థి

“సూవరింకెండెంటటు స్కామ్‌ !” అని డుబసోన్‌ తనగదికి వెళ్ళే మెట్లమిోాదనుంచి పిలిచాడు.

అ నూపరింళుండెంటు ంజేని మెట్లు ఒకతడ వే ఎక్కుతూ అడ్మి

“అచ్చు ఆఫీసులవాళ్ళు సమ్మెచేసారు. శాని పోలీసు అచ్చు ఆఫీసుమ్మాత్రం పనిచేస్తున్నదనే తలుస్తున్నాను. నే నిఫుడుబేసిన పసంగం ధోరణిలో, అఆర్బిబిమప్పూగారి ఆశీర్వాదంతో ఒక విజ్ఞప్తి తొందర తొందరగా అచ్చు వేయిస్తే జాగండును. పోలీసులు ఆ (వతినిధులు. .. పంచిపెడతారు,” ఎగనడాపర పీల్చి మాసాలు నవరించుకుని, చో ట్ర విరుద్ధ కు టదారులలాగాీ రహస్యంగా పంచిపెడతారు, వద్ద పీ “రాయ డానికి మంచి దస్తూరిగలవాడిని యెొవడినైనా చగాడు” అన్నాడు.

శీర్‌

త్‌ే అయుదోరోజు

అయిదురోజులయి:ది. వామన్‌ ఆహారం ఏమి తీసుకోళేదు.

నవంబరులో నిరశన్మవతం వట్టినవుడు పదకొండు రోజులు తేలి కగా గడిచాయి. విజయం చేజిక్కింది. ఈ అయిదురోజులూ బహు జగత తీసుకున్నాడు. మంచినీళ్ళు నమ్యూతం తాగేవాడు. కదలలేదు. అయినాఈ అయిదురోజులు, ఆ పదకొండు రోజులకంకు కష్టమని వీంచాయి.

జైలులోఉన్న నంవత్సరంలో శరీరం బలహీన మైపోయిండా ? లేకపోతే శ్ర్య్యం లోపించించా ? శేవకుండా'నే బామన్‌' కండరాలు బిగ పట్టే తడిమిచూసుకుని మందబోనంచేసాడు. ఉహుం. - అంతా స౦గానే ఉంది. పోతే (ధైర్యం తగ్గివుండాలి ! అంతే!

నిరళనదీతవుడు (ప్రశాంతంగా కాలం గడపాలి. ఆది ఛాలా అవనరం. మనసులోనుంచి ఆలోచనలను, వ్యధలను తరిమి వేయాలి, ఇెత్తనవలలు చదువుతూ మేధకు విశ్రాంతి ఇవాలి. నవంబరులో వ్యధ చెందలేదు. కాని ఇవుడు ?

అయిదురోజు.లైంది గది శ్కుభపరిచి. మూ్యూతవు ముంత లీసుకు వెళ్ళడానికి వార్డరు స్వయంగా వచ్చాడు. అంటే మామూలుగా గదిని శుభపరిచే 'ీరస్తులని నమ్ముడంలేదన్నమాట ! ఇలా వశాంత నిర్భం ధంలోజించితే నిరశనదితు వా రలు జైలులో వ్యాపించవు. అటువంట వుడు బయటివారికి తెలిసే అవకాశమే ఉండదుగాని అంచనాల్లో ఎక్కడో తప్పు దొర్లి నట్టుంది

4606

బయట వమి జరుగుతున్నదో ఆతనికి తెలియదు ...బహుకా కొజునా, *“శేవలంి నాడ్యా, ఈపా4ికి ఈవైలులోనే ఉండి శంటారు. అతనితో సంబంధం పెట్టుకునే అవకాశం లేకపోయింబేమో. ..

థీ థీ థీ

అతనికి వ్లస్సకాలు ఇవ్వడం మానివేసారు. పల్లిక్‌ పాసి క్యూటరు బామన్‌ను వేళాకోళం పట్టించాలని స్వయంగా ఒక వుస్తకం: ఎన్నికచేసి పంపాడు.

నట్‌పోంనన్‌ సంపూర్షగంంధథావళి. సంవుటం ₹ెండు! విచ్చి వాడు, జీవిత శేళి, స్వర్గడ్వారంవద్ద. . . అకలి, ,.

ఈ్యగంధాల వేర్లు చూస్తే వీటిని (ప్రత్యేకంగా శావాలని ఎన్నిక చేసినట్టు తోస్తుంది. ముఖ్యంగా ఆఖర్మిగంధం బామన్‌కి ఆలిని రగిలిం చాలనే ఉ-ద్రేశంతో పంపి నట్లుంది.

నవాజంగా ముందుగా “అకలి చదవడం (పారంభించాడు- పన్లిక్‌ (ప్రాసిక్యూటరుకు కాస్త సంతోషం ఎందుకుచేకూర్చకూడదూ ? అవు స్తకం మొదలులో కొంత వినోదళరంగానీ ఉందిగాని పోను పోను అసవ్యాం వేసింది, కోపం రగిలింది. ఈ (ప్రపంచంలో వాస్తవమైన ఆకలి మానవుని జీవశక్రిని తినివేస్తూ, గొంతుకవట్టుకు నులుముతూ రాతసునిగా మారుస్తూ, శవాలను కుప్పలు కుప్పలుగా పడి వేస్తూ, "ఆండవిస్తూం కే; చంటివిల్లల మెడలను నులుముతూ, యువకుల జ్బాహోలను పీల్చి వివ్చీచేన్తూ, కార్మికుల జిల్లాలలో నిశ్శబ్దంగా, అనోచ రంగా 'కాండవిన్తూం కే నట్‌హోాంనన్‌ తాను అకలి అని నమ్మేదానిని అంత తేలికగా ఎలా వర్షించగలిగాడు ? వీరినిగురించి ఒక ముక్క-యినా (వాయలేజే! బూర్జువాలు పొట్టనింపుకోవడానికి అకాంథీ.0చిన విషయం మూడుపందలవుటల నవలగా వ్రాసినవుడు మంచి ఇతిపృల్తెస్న చేవట్టాననే రచయిత ఊహించాడా ? దానిని అకలి అనడానికి ఎలా సావాసించాడో ?

శాన్త్న కోపం ేగిలేచాలు. జీర్ణకోళానికి పని ఎక్కువవుతుంది. చానిఫలితంగా శరీరంలో ఉష్ణం తగ్గుతుంది. మలమూ్యతాదులు ఎక్కు

త

వగా వీసర్టించవలసిపస్తుంది. నటొహోంనన్‌ గురించి ఆలోచించి ప్రయాస వడడమెందుకు ? అప్పటికే ప్రయాస ఎక్కువైపోయింది. ( థీ థీ కుడిపక్క; గోడమిద జూగతగా రవాస్యంగా వినిపించీ విని 'వీంచకుండా ఎవరో తట్టారు, మొదటలో చఛామన్‌ నమ్మలేదు. ఆకలి మూలంగా చెవులు గింగుక్లైత్తుతూండాయి. కాని తిరిగీ తట్టిన చప్పుడు వినిపించింది. ముందుగా వర్ముర్రచుకున్న జైలు సాంశేతిక అశ్షరసమమ్నా యంలో ఆచప్పుడు ఉంది. ఈతడన చామన్‌క్సి యెవరు” అనే మాట 'న్పష్టంగా వినిపించింది జో. . చాలాకాలం క్రితమే బామున్‌' వేకు చిట్టాలోకి ఎక్కింది. ఇపుడు వెనకకు దీయ్మంలా అర్థంలేదు. అవతలవైపు వ్య క్తిలాగా'నే .భామన్‌ ళఈూడా మెల్ల , బ్మాగతగా “*బామన్‌” అనే అతరాలు గోడమిద శొట్టాడు. ॥ జవాబు తొందరగానే వణుకుతూ వచ్చింది. నోడగుండా వచ్చిన అమతరాలు జజ ర్‌” కెలుసుళోనడం బామన్‌ కు కష్టమైపోయింది. ఆ అనంభవం! జీగ్గర్‌! బదిలీచేసారా? ఇక్కడకు, అతని పకక బదిలీచేసారా ? నిజంగా ఇ్నీ్లర్‌ అవునో కాదో తెలుసుకునేందుకు 'వదో ఒక్కపశ్న వేయాలి. సరియైన (పశ్న వెనువెంటనే ,ఛామన్‌! తోచలేదు. కొని జవాబు ఇవ్వాలి. ళో ఆవ్‌ గన్ట్‌ 30 “ఆవును, జైలు నిండిపోవడంవల్ల యిక్కడికి మాళ్చావి చాలామంది కొ త్తవాళ్ళని పట్టుకువచ్చారు. కమిటీ నంలటినీ అకెస్ట, చేసారు. అచ్చు ఆఫీసును పట్టుకుపోయారు. ఒకొక్క యేకాంత నిర్భం ధపు కొట్టులో ప చేసిమందివున్నారు.” ఆ తరవాత చాలాసేపు విరామం. జామున్‌ గోడమిద “నేను ఖభిరశనదీతు పూనాను”” అని కొటాడు. తతణమే జవాబు వచ్చింది! “మాకు తెలుసు. మానివేసేయి. నిరళసదిత్‌ పూనరగిడి "ఇ్రాదు. సమ్మె విఫలమైంది [వయోజనంలేదు.”' కీ68

బామన్‌ మోచేతివిాాదలేచి నడవ అంతా మారమోోేటటు నోడమిద దభీమనికొట్టాడు. ట

“దారిన వెధవ 1”

వాడు జీగ్గర్‌ కాదు ! పోలీసుబంటు ! జవాబులే వాగిని పటి చ్చాయి. వాడు చెప్పింది స్నేహితుడైన వాడెవడూ చెప్పడు. అవగక్టీ అని వీలవగానే జవాబిచ్చాడు. 'లన్‌న్నిక్‌. అటువంటి మారుపేరు

బామన్‌ తిరిగీ మె త్తీమిద కాళ్ళు చాచుకుని పండుకున్నాడు. మళ్ళీ ఇంకోమూారు నోడమిోద వడివడిగ్య్నాజ్ట్టిగా తట్టిన చప్పుడయింది శానీ బామన్‌ లత్యు పెట్టలేదు.

ఖీ ఛీ ఖీ

క్వాస్తకోపం శేగితే జీళ్ణకోశానికి పని ఎక్కువవుతుంది. కళ్ళు మూసుకుని అలోచించడం మానివేయాలి. చదవడానికి లేదు. తినడానికి లేదు. అటువంటపుడు ఆలోచించకుండా ఉండడం వెలా ౪ ఆహారం ఆలోచనలను మళ్ళించువోవడానికి నవోయవడుతుంది. కొట్టులో ఒంటరిగా ఉన్నాడేమో తించిలేకష్టో యేసరికి (వతిరోజూ ఆంతూ పొంతూ లేనట్టు అనిపించేది. భరించశక్యం శాకుండా ఉంది. అయినా నిజానికి కళపెళలాజే నీళ్ళు మాంసంలేని గోరువెచ్చని వులుసు, పళ్ళకు అంటుకునే సగంఉడికిన అంబలి. ..మళ్ళీ సాయం కాలం అంబలి. చీకటిలో మనక మనకలాజే చూరుదిపంకూడా కాంతి పంతళగా గోచరిస్తుంది. ఫొద్దయినా అవోరం విపాదథావాలను పార దోలుతుంది. రోజులు తేలికగా గడుస్తాయి. ఇక ఇప్పుడో రోజులకు లుకొంటూ శనివించడంలేదు. వనిరోధం లేకుండా ఒకకు ఆలోచన! ఇంతళంశు ఘోరం, మాటవినేవాకు లేక తనమాట శతాజీ వినడం! ఈ వెధవ కొట్లోలాగా పూర్తిగా నిశ్శబ్దంగా ఉన్నప్పుడు వినడానికి పోొరంభిస్తే అక్క_-డ ఎవరూ లేశసోయినా ధ్వనులు, గరగరళ బ్లాలు వినివించేటట్టుగా మానవశరీరం నిర్శాణమయింది. శరీ రాన్ని పరీతగా చూసుకుంశు ఎక్కడో అక్కడ బాధ కనిపిస్తుంది.

(46) 469

కామన్‌ మె త్సమిాద కూర్చుని కాళ్ళు ఉఊగించాడు. అటువంటి ఆలోచనలను పారదోలాలి. రోజంతా ఇంశీడోవిధంగా గడిపే వర్పాటు. మూసుకోవాలి. చదవడానికి వమిోలేదు. వరస్పర నం'ేశాలు అందించు. కోవడానికి ఎవరూ లేరు. అ సమోానమూ వండుకుంచు శారీరకంగా బలహీన మైపోతాడు. కదలిక కావాలి, పదపహోరువీధాల వ్యాయామా భ్యాసాలూ వేయాలి, అలా చేస్తే వెంటనే "తేపషకోగలుగుతాడు.

థీ న! థీ

సరిగా అనమయానిశే నడవలో అడుగులచప్పుడయింది. చిన్నకిటికీ తెరుచుకుంటుంది.” వదిహేడవ అభ్యాసం చేయాలి. ' ఓసిక "లేదు. ఫులునకకసప్పాలా తీసుకుని అందులోని పులుసు ముంతలేీ పార బోసి తప్పాలా తిరిగి ఇచ్చివేయడం, అంబలిమూకుడు తీసుకుని అంబలి మూత్రపు ముంతలో పారబోసి మూకుడు. తిరిగి ఇచ్చి వేయడం-ఇదీ పదిహేడోరకపు అభ్యాసం.

శాని. కిటికీ "లెరుచుకోలేదు... ద్వారం లెముచుకుండి నార్జరు రెండుపళ్ళాల్లు జూగితగా తీసుకునచ్చి బల్లమిోా పట్టాడు.

*జ్రా స్త యొంగ్గిలివడునూ, వామన్‌” అన్నాడు వినయ విభేయ తలతో,

'బామన్‌ చేయిజావీ, “యిలా యియి” అన్నాడు=

పదిహేడవ అభ్యాసం!

వార్డరు విచారంగా తల పంకించి, “అటేం (వయోజనంలేదు? చామన్‌! అనవనరంగా శరీరాన్ని హీంసపెకుతున్నావు* అన్నాడు.

తలువుదగ్గరకు వెళ్ళి, తటపటాయించి, నిట్టూర్చాడు. అతని స్వరం, వాలకం అసాధారణంగా ఉంజేసరికి ఛామన్‌ జ్యాగతగొా అడిగాడు;

“యేమిటి సంగతి? యివాళ వేరువిధంగా వున్నా వేం?”

త్త0

నా మనసు ఎంతో వేధిసోంది, బామన్‌ 1౫

ఒక నిమిమం ఊరుకుని మళ్ళీ,

“నాకు పిల్లా మేకా వున్నారు. అదీ వచ్చినచిక్కులో

చామన్‌ మనసులో ఒక అలోచన వచ్చిండి నిలువల్లా. వణికే పోయాడు. వార్డరు బుజంవట్టుకుని,

*ళనగర్రంలో యేంజరుగుతోంది? తొందరగా ఇప్పు!” అని అడిగాడు.

భయంతో వార్డు బుజం విడిప్లింద్రుకున్నాడు. *“ఆంవ్రోళన ఇలళేగింది” అంటూ బామన్‌ చెవిలో చెప్పనారంభించాడు. “జైలులో సిపాయి దండును పెట్టారు. కాగ్మికులు తిరుగుబాటు జరిపారని వుకా రగా వుంది. వైలుమిద దాడిచేస్తారు. అబే జరిగితే సే విషయమై మంచిగాచెపష్పు. బామన్‌ నువు వాళ్ళల్లో ముఖ్యమైన నాయకుడివని అంతా అంటున్నారు. నాకు నహాయంచేయి. , . మేము (పభుత్వసేవ చేస్తున్నామంళశే అది మా దోషంక్తాదు, మాకు తినడానికి, తాగడానికి కావాలి... నేను నీ శెవుడూ అపకారం "చేయలేదు. చేయగలిగిన నహాయం ేసాను. . .నాకు విల్లానేకా వున్నారు. అదీ వచ్చినచిక్కు.౫

బామన్‌ తలువు మూసివేసి తృరసాయిలో అతి మెల్ల గా,

“బయటికి పారిపోవడడంలో సాయంచేయి. . విప్లవం జయించి తీరుతుంది, జ్ఞాపకం'ెట్టుకో. జయించకుండా వుండదు. నన్ను బయటికి తీసుకు వెళ్ళు సీ మేలు మరిచిపోను. నీ రుణం తీక్చుకుంటాను)) అన్నాడు.

వార్డరు నోరు పెద్దగా "తెరిచాడు, రొప్పుతూ, “భగవంతుడు నిన్గూ రథీ౦చుగాక ! చునూశత్రం సాధ్యంకాదు. నీ విషయమై (పల్యేకమైన ఆ దేశాలున్నాయి. నిన్నుగనక, = .నా గతి యేమవుతుందో "తెలుసా ? నన్ను వుళేసి చంపేస్తారు.”

“నాతోకూడా "రా. దుస్తులు తీసుకురా. యెజైనా అంగరఖా గాని యూనిఫారంగాని లేదూ ? యిద్దరం కలిసి తప్పించుకుని బయటికి వెళడాం- నువు పస్తాయిఎచవు, నామాటనమ్ము.”

త్తే

ఉక్రాని నేను... వార్డరు ఇండాకటిలాగా'నే ఊపిరికోనం ఫొటు కుంటూ (పారంభించి, వాళాత్తుగా ఆగి, ఏని, తలుపు దగ్గరకు లీ గత్తాడు.

“యెవరో వస్తున్నారు.” గొంతు అతను మెల్లగా నడవలోకి జారుకున్నాడు. కొట్టు దగ్గరగా ఇంతలు * బిగ్గరగా వినిపించాయి. అదంతా నిజంధనలకు వి*దం.

బిగ్గరగా మాట్లాడడం వామన్‌ వివి చాలాకాలమైంది. వార్డీక్‌ చుర్మదస్వరం గుర్తుపట్టగలిగాడు. మళ్ళీ తలువు తెరచుకుంది. అంతకు ము9దు వెళ్ళిన వార్షరు మందహాసం చేసినశ్లు వాన్లానూ. నుందహాసం చేసాడు. ఆ మందహోాసంలో భయం, వినయనిభేయతలూ పొడగట్లాయి.

“నిన్ను విడుదలచేస్తున్నాను, చామన్‌ ! దయచేసి అఫ్‌సులో॥ వచ్చి? జామిోనువపయి విడుదలయినట్టు చిన్న వకటనమిద నంతకం "చేయి. వీసామాను నీకు తిరిగి యిచ్చివేస్తాం. నీ భార్య నీఫోను నిరీతీస్తోంది 09

థీ థీ థీ

చామన్‌ తొందర తొందరగా తన న్వంత వస్తువులు పోగుచేసీ వేశులతో పట్టుకున్నాడు. వాన్తైను గౌరవం చూఫుతూ నిరీశీంచాడు.

“యిక వెళద్యాం” అన్నాడు వార్డను. “ఆఫీసులో. సాషు ుంటారా ?£౫”

“సాక్షులు 1! యెందుకు ? నే నిదివజే చెప్పాగా...”

బామన్‌ మామూలు (పకారం మృదువుగా మందహాశంచేసి,

“జీను _పకటనలమిద సంతకం చేయను. అది నా నియమో పాతులు లేకపోతే యిక పతం విలువవుండదు.” అన్నాడు

వార్డమక్తూడా మందహానంచేసి తలపంకించాడు.

“నువు చాలా గట్టివాడివి, బామన్‌ ! అసాధ్యుడివి. యెమెో లాంఛనాలకోనరమని నిన్ను నిలిపీయంలే. అవి లేకుండానే చేయ తానికి యత్ని స్తాం”

థీ థీ థీ

వార్షరు ముందు పరుగెత్తి ఆఫీసు తలువు తెరిచాడు. “రాండి!”

శ్త్‌/2

నాడ్యా, వువ్వులు, వార్డస్ల, ేదదుస్తులలో ఇంకొక పొడుగాటి వ్యక్తి చేయిజూపాడు. పల్లిక్‌ _పాసిక్యూటరు ? జూపిన చేతిని అందుకో , కుండా బామన్‌ భార్యని కాగలించుకున్నాడు. ఇాగున్నావా ళ్థి నాన్న బాగున్నాడా ళా ఆమె నవ్వు అణచుకో లేకపోయింది. అయినా, *ీయింకాో వూవీరి ఆడుతూనే వుంది తోందరగా బయటికి పోడాంపద వాళ్ళు, వళపర్చుకున్న వస్తువులు వదిలేద్దాం, యేం? జూబీతా తయారుచేస్తూ” శాలం వృధాఫవుచ్చట మెందుకు $” అంది *మనం లేకపోయినా జాబితా తయారుచేస్తాన్లే.) నవ్వుతూ శామన్‌ బల్లమిదడఉన్న త్‌న స్వంతవస్తువులు-చాకుల గడియారం, కాసికోఠ జేబులో కుక్కుకున్నాడు. ॥ పన్గీక్‌ (పాసిక్య్యూటకు ఒక అడుగు ముందుకు వేసి, “అనజనరంగా రగడ యెందుకని జీనే స్వయంగా వచ్చాను... | నాడా రభూఫుకు అడువచ్నిి చెయిపటుకు నొక్కి తొందర' తొందరగా, (టం. ట ౯ వార్షరు మళ్ళా ముందు పరుగెత్తుతూ, *ళ స్వీ అవాంతరం రాకుండా 'గేటుడాకా మిమ్మల్ని దిగబెడతాను?” అన్నాడు. బామక్‌ పెదవులు వంపు తిరిగాయి. శునకవిశ్వాసంతో తన వంకచూసే ఆ కళ్ళు, ఆ మనుషులు అనవ్యాంగా, నీచంగా నడవడం అతనికి విసు” త్తించింది. థి థీ శీ ళీ ఛి జైలు ఆవరణలోకి అడుగిజేసరికి సూర్యరళశ్ళ్శికి కళ్ళు జలు మన్నాయి. చల్లగాలి మత్తెక్కించింది. చామన్‌ ఆగిపోయాడు. “యేమిటి ? మొహం అలా పాలిపోయించేం +” అని అదు ళాగా నాడ్యా అడిగింది. “మేం పర్వాలేదు. అచే సద్దుకుంటుంది. నిరశన్నవతం పూనాను.” “*అంశే తిండీ తినడం లేదన్నమాట రం శ్ర

ఈ (పశ్న ఆమె నోటినుంచి వడువుతోపాటు వెలువడింది. వార్డరు రప్పుచేసినవాడిలాగా జంకాడు- రాజకీయఖయిదీల భాగం ంచో అంతస్తు కిటికీ లోనుంచి ఖంగు మీని గొంగు వినిపించింది. “*చ్చాన్సున్‌ నిన్ను విడుదల చేసారా 1% బామన్‌ కిటికీలశేసి. చూడడానికి వెనుదిరిగాడు. కటకటాల వెనక మొపహోలు, చున్వలనూ పట్టుకున్న చేతులు గోచరించాయి. “స్టుజం! లూక్‌ [1 కలం బానున్‌ చేయిడోవీ గొంతె 8 “తొందరగానే మాకోసం జిగి వస్తా. విప్తవం వర్గిల్లుగా క1) అన్నాడు

• శౌర్తరు అగాడు- ఇంకోవార్డరు పరుగెత్తుకుంటూ చారివెనశే వచ్చాడు. ఫోచ్రామన్‌ యిలాంటివి వీల్లేదు” ఇంవోసారి చేయి ఊపి చామన్‌ శీటువైవు బయలు దేరాడు. కిటికీలలోనుంచి ఖల్టుదీలు పాడే గీతిక అతనిని వెంటాడింది. తిని స్వే చ్చ పొడుగాటి నన్న హాలు. పహోలులో అెండు మూడు వందలమంది జనం. ఛామన్‌, నాడ్యా గుమ్మంలో అడుగుపెట్టి మళ్ళీ తటపటాయి౦ చారు. తతణమే ఒక వ్యక్తి నంతోవంతో స్వాగతమిస్తూ వారిని విలి ఇవాడు, జరుగుతున్న ఉపన్యాసం ఆగిపోయింది. “బ్రూక్‌ ! కామన్‌ వచ్చాడు క్యామేడ్స్‌ 1” భొజుబా ఉర్కు-ంటూ వెళ్ళి వారిని కావలించుకుని ముద్దిడు కున్నాడు. గరుకుగడ్డ మేమో -వారి చర్మానికి గట్టిగా గుచ్చుకుంది. డీడీ

ళ్‌ న్సేు స్వయంగా వచ్చి విడుదలచేద్దామని అలోచిస్తున్నాను. జాసి పన్లి క్ష్‌ (పాసిక్యూటకు కంగు తినడం మూలంగా నాకా అవకాశం తప్బ్పివోయింది* యి౨కతక్కి.నవారూ బామన్‌ చుబూ మూగారు. సమావేశం అగిపో యింది. లారియోనోవ్‌ బామన్‌తో కరచాలనంచేసాడు. కిందటి నరిన త్సరదిం ఏరిద్దరూ కలిసే విరశనదీతపూనారు. ఇంకా న్నేహితులు రాసాగారు...

“జై లునుంబే నరానరి వచా నో? యింటికి ముంధుగా వెళ్ళనే

బామన్‌ హృదయం కదలవారింది. చుట్టూమాసి, “యిక్క-డేం జరుగుతోంది? సమావేశమా ౪” అని అడిగాడు.

“యీరోజుల్లో సమా వేళాలక్రి పదివేలమందైన్నా బోజరవ్లు తున్నాకు: అంతకు తక్కువమంది పోజరెతే మేము నో మెదపడం శీదు.. .సలే! నిన్ను యెక్కండికి తీసుకు వెళుతున్నదీ, సీభార్యా చెప్ప లేదూ * యిక్కడ మాస్కోకమిటీ నభ్యులు, జిల్లాల 'వతినిధులు నమా వేశమయ్య్యారు [9

బామన్‌ నిస్టహయంతో తల ప్తంకించాడు. ఇదిచూసి కొజుబొ ఇఎకా బిగ్గరగా నవ్వాడు.

*వ్చేము ఛాలాముందుకు వెళ్ళాం. జీనశా స్ర్రజ్ఞుడి యింట్లో, సీమపందిళొక్కు.లమధ్య మన నమా వేశాలు జ్జాపకం వున్నాయా ? వ్రు _త్హృరమండలశాఖలో "లెక్కకి అయిదుగురనే వుండేవాళ్ళం. రష్యాలో నొాలునోవంతుకు మే మొకళ్ళనే సన్నాహకర్షలం, , .నరే, అఆరోజులు తతించాయి.”

బామన్‌ మళ్ళీ చుట్టూచూాసి, “యిలా. బహీరంగంగానే సమా వేశాలు జరువుతున్నారా +” అని అడిగాడు.

“రవాస్యంగా సమావేశం శ్రావలసిన అవసేం వచ్చిండి. కామేడ్‌-! యీరోజుల్లో గూఢచారులూ. లేకు, పోలీసులూ "లేరుం యీ బెడడచా లేదు. యిష్టంవచ్చినట్లు తిరగవచ్చు,”

శ్‌

అధ్యముడు గంటవాయించాడు.

“*వినివించలా +” అని అడిగాడు కొజుచా సగర్వంగా,

గ వతీదీ నిబంధనలప్ర)కారం జరగాల్సించే. మేజాబ ల్లదగ్గిరకి

౧ వెళ్ళు: ఆధ్యతువగ్లానికి నిన్ను బలపరుస్తాం.”

కా మేడ్‌, న! నమా వేళ శార్యకంమం కొనసాగిద్దాం, యసఫుజే శైలునుంచి విడుదలయివచ్చిన ఆరితేరిన బోల్టివిక్కు. కామేడ్‌ చామన్‌ను అధ్యతవర్షంలో చేక్చుకుంటామని (పతిపాదిస్తున్నాం. యిదిగో అయన యిక్క-టే వున్నాషో

ఉచేకంతో, బిగ్గరగా కరతాళధ్వనులు చెలెేేగాయి. చఛామన్‌కు వోటు ఇవ్వడంకోసం మేజాబల్ల దగ్గరివారు దగ్గరగా జరిగారు.

“శార్య(కమంలో తరవాత అంశం కమిటీ సభ్యులకు కార్య కలాపం విభాగించడంం అద్య'యుడు బామన్‌ కేసి తిరిగ, “నువు యేపని జేయడానికి పూనుకోదలచావు, కామేడ్‌ బామన్‌ ౯” అని అడిగాడు.

అయిదురోజులు ఉపవాసం చేసాజేమో బామన్‌ బలహీన మయిపోయాడు. నిస్తాణగా ఉండి. నరాలు బిగుసుకపోయా అణ. ముందు వరునవరునలుగా జనం 'కూర్చ్‌న్నారు. ఎక్కడచూసినా శ్రద్ధగా వినదలచిన అపరిచిత ముఖాళే !

“ముందుగా ఒకవమాటు చుట్టూ చూడనీ. యివుడు కొజుబా సరిగానే చెప్పాడు. వ్యవహారమంతా కొత్త పఫుంతలలో నడుస్తోంది. నంవలత్సరన్న రనుంచి యిక్క_డలేనా, అలవాటుపడాలి.”

అధ్యనుడు మందహాసంచేస్తూ తల అడించాడు.

“నువు అతివినయానికి పోతున్నావు, క్యామేడ్‌ ఛామన్‌! మొదటి చూపులోనే నీలాంటి వ్యక్తి అంతా అవగావానచేసుకోగలుగు “కాడు. చిటిశెలో నువ మాతో కలుసుకు నేటట్టు చేస్తాం.”

బామన్‌కు బదులు కొజుబా జవాబిచ్చాడు.

శీ76

“ఉహుం = అతను చెప్పేడ్‌ విను, యివుజే అతనిమోద అమిత భారం "వేయవద్దు. మనల్ని కలుసుకుని దడాటిపోవడానికి శానలసీనంత వ్యవధి తీసుకోనీ యూ లోఫున పరిస్థితిని అవగాహన చేసుకుంటాడుం ₹వఫు వుదయం నేను మాస్కో. నమాపంలోని జవుళిజిల్లాకు బయలు. 'చేరుతున్నాను. (పోమ్‌న్‌ మిల్లు సమ్మెలో చేఠళేదు. జిల్లా నన్నాహకర్త కాలమంతా మొరబోవ్‌ మిల్లులో వినియోగించుతూ (పోమీన్‌ మిల్లు 'వెనకబడివున్నా దాని వంకే చూడకగపోయినందుకు చివాట్లు పెట్టాలని నేము సూచిస్తున్నాను. క్యాక్రేడ్‌ రూక్‌ ! నాతోశా. ఆ జిల్లా అంకా నీకు సువరిచితమైం దేగా. యీరోజుల్లో జలు యెలావున్నదీ మూడ వచ్చు. దారిలో అన్నివిషయాలూ మాట్లాడుకుందాం.”

*'యొులా వెళతాం. నైళ్ళు నడవడం లేదుగా 1”

“రై ల్వేవాళ్ళు మనవాళ్ళు అవునాకాజా ౪? మనకి యింజను యిస్తారు. దాంట్లో బయలు బేర, నురీ తోందరగా వెళ్ళచ్చు.”

తితి 6౦డు మిల్లులు

ఇనపెేకుల శిఖరంకింద గాగరాలో ఎలుగుబంటు! తెరచుకుని ఉన్న విశాలమైన కశేటుమోద

జవుళిమిల్లు

"ెర్టీ పోర్భిర్యెపిచ్‌ (పొమిన్‌

అనువంశిక గెరవనీయ పొరుడు ఆని బల్లమిోద (వాసిఉంది.

ఆవరణంతా ,కిక్కిరిసిపోయింది. అధ్యతువర్షంవారు మిల్లు డాబా మ్‌ాద కూర్చున్నారు. ఒక్ష వృద్దుడు, ఇద్దరు కాలుకు మిల్లు తినిధులు వహోజరయారు. నూస్కోూ కమిటీ తరఫున కొజుబా, చామన్‌.

త్త _

నమా వేశం (పాఠరంభమై రెండు గంటలయింది.

"వేదికగా అమర్చిన వీపామోడ స్థానిక కార్మికుడు ఒకళను విల బడ్డాడు, పొడుగ్గా ఉన్నాడు. ఇంకా గడ్డం మొలవలేదు. కనుబొనులు తీర్చినట్టున్నాయి. పీచుజుటు గాలిలో ఎగుకుళోంది.

లట లు

“ముగించేస్తాను, క్యామేడ్స్‌! యీ రోజున మనం రాజి శాన్ని (పతిఘటించడానికి ముందుకు వస్తున్నాం. యిస్పటినరకు మనం నాలుగుఠాళ్ళు నంపాదిందుకోవడానికి నదోవిధంగా జీవయా[త గడప డానికి బరకాసు అని వెద్దపేసపెట్టి వారు పిలిచే గొడ్ల చావిడిని నూనవ నివాసయోగ్యం చేయడానికి పొరాడుతూ. వచ్చాం, కాయేడ్స్స్‌ యిక యివుడు కార్మికనన్లానికి కావలసిన అధిశారంకోసం పోరాడుడ్దారు సర్వాధికారాలు జారుచేతులలో వున్నంతవరకు. మిల్లు *యజమానులనుంచి మనకు విము క్తిలేదని (గజూంచాం కాబట్టి మన౦ జూర్‌ను యొదిరించి పోరాడుదాం. జారు మిల్లు యజనానులప మూలవిరాట్‌ ! వీరంతా కలసి (పజలరక్తం పీల్చేస్తున్నారు. ఒకసారి గనక జూరును హతమార్చానమూ పెస్టుబడిదామల ఆట కట్టించవచ్చు. నవాజంగా యిటేం తేలికై న పనిగాదు. యిందులో మనకు ళొన్ని అపజయాలుకూడా కలగవచ్చు. అలా జరిగినట్టయితే మన _కార్య (శ్రమం అగిపోదు. శార్శికులు తమశ్తిని గుర్తిస్తారు. కాని మన౦ శత్సణం సాయుధులం కావాలి. వట్టిచేతులతో జారును యుఏరించలేం “శగడా 1?

“నువు తప్పూడుదోవ తొక్కిసున్నా వు” అన్నా రొళరు జనంలో నుంచి. శ్ర లవ్పు వ్‌ షన్‌ య

'“'“ఆబ్రాఅయితే యీంచెయ్యాలో నువ్వే చెప్పరాదూ 11? అనిఠ పొడుగాటివ్య తిరిగి ఆరిఛాడు.

జనంలోనుంచి అరిచినవ్య క్రీ ఆత్మవిశ్వాసం కోల్పోయి వవికరుతో,

“డానివల్ల (వజలకు మంచేమి జరగదు అన్నాడు.

త్ష8

జనం కదిలారు.

తల నెరిసిన ఒకవ్య క్రిని వెనకవరసలోనుంచి ముందుకు తోసారు. అవ్య క్కి నీమైన కోటు, ఎత్తుబూట్లు తొడిగి ఉన్నాడు. పొడుగాటి వ్య శి ఇతసీవంక ఎగాదిగా భూసాడు. అతనిచూవులో అనుమానం, అవ శ్వళనా కాననచ్చాయి. -

ఆవ్యక్తి టోపీ తీసివేసి,

“శీ పామిాదికి యెందుకు ? నేను.

“అప్లే గొడవ చెయ్యక ఫీపామూదికీ యెక్కు

చాబాముందు స్థలంనిండా ఫీపాలే. ఆ పొడుగాటి బాలుడు నిలు చున్నవీపా పక్కపీపామిదికి ఆ ముదుసలి ఎక్కాడు. జనం కరత ళ ధ్వనులుచేశారు.

“యితను మనలోవాడుకాదు. యిక్కడ పనిచేయడంలేదు మకెయేవ్‌ యం(్రాలయంలో. పనివాడు. యితను మునకు చెప్పేదే ముంది ?”

కాని కొజుబాలేచి నిలబడి చేయి పైకెత్తాడు తతణమే జనం

“ఆఅ-జేమంత మంచిదికాదు, క్యామనేజ్స్‌! మన మిల్లులో పని 'చేయకపోయినంత మా(తాన పరాయివాడవుతాడా ? యితను 'ఇెచ్చేది మనం వినకమూడదని యెక్క-డుందీ * యిది సన్యమైన పద్ధతికా మ. చెప్పే "జీమిటో ఏండాం, అ తరవాత యితను మనవాడు అవునో కాదో నిర్ణయిశచుకుందాంగో "

ఆ ముదుసలి నోటికి అరచేయి. అడ్డంపెట్టుకుని దగ్గాకు. అధ్య యుడు మద్దతు ఇవ్వడంతో అతనికి శ్రైర్యం వచ్చింది.

“జేరు ఇప్పదలచుకుంబేనుంశు ; పదిమంది. శేమం అలో చించి యీ పోరాటంలో జోక్యం పెట్టుకోకుండా వుండాలి. తుపాకి "పీల్చడం కార్మికులవనా ? మనపని పనిముట్లను వుపయోగించడం. అంతేకాదు, రష్యాఅంతటా. తిరుగుబాటు జరుగుతోందనీ, రైళు

త్తం

ఫ్యాక్టరీలు ఆగిపోయాయనీ (వసంగం ఏన్నారు. యిశ మనం చేతులు కాల్చుకోవడం యొందుకు ? మన ఆఅవనరం "లేకుండానే వాళ్ళు అంతా చేసుకుపోతారు. మనం సమ్మెలో చేరనా. చేరకపోయినా. ఒకళశు. సమ్మెచేస్తే చివరికి నష్టపడేది కార్మికుల మే. ఇ లన

“యిక నీను చెప్పేది వినండి అంటూ అడ్డునచ్చాడు ఆ పొడుగాటి వాలుడు ఉండబట్టలేక. “జీవించే వాక్కుకోనం కార్మికులు తిరుగుబాటు చేస్తే మనలో పుతిమొగాడూ చేరితీరాల్పింబే. తప్పదు. యిందుకు విరుద్ధంగా యెొపరయినా వాగితే వాడ (ామికవర్షానికి ఇెందినవాడు కాదన్నమాట ! మృదువుగా చెప్పాలంళ1ు వట్టి లంజా హొడుకు 1”

“జలే! వినండి ! వినండి 1” అని వందలాది గొంతులు గర్జిం కాయి...) క

తలనెరిసిన ఆవ్యక్తి నిరాశతో చేతులుఊోప్రతూ “నేను-జేను (పతికూలిడిని కాను... జూగృత్తగా సాగిపోవాలనీ నా వుద్రైశం. మనం నిరీవీంచాలి, ,.”

ఆ కోలావాలంలో అతనిమాటలు మాటుమణీిగిపోయాయి.

“దాళ్లే | మహో చెప్పొచ్చావ్‌ 1 కీపాలోకి తోసెయ్యండి” అని జనం కోపంతో బొబ్బలు పెటాను.

బు

అ మశెయేవ్‌. కార్మికుడు భయంతో అధ్యయవర్లం వంక మూసాడు. కాని ఫొజుదా పక్కన కూర్చున్న ముదుసలి జనాభ్ళిపా యంతో తానూ వకీభవిస్తున్నట్టు తల పంకించాడుం

“వినిపించిండా ౪ పీపామోదనుంచి ప్రనంగించాలి. _వనుగం నంగా లేకపోళతే పీపాలోకి తోసీేయడమే. యిదీ యిక్కడి నమౌా'వేశ నియమావళి. అదిగో దోవి అని మందవోనంచేసి కొజుబా, బౌమన్‌ లకు వివరించి చెప్పడానికి వంగాడు. “సవ్యంగా మాట్లాడేటట్టు చేయ డానికే యిదంతా. మొదట్లో వేదికమిోదికి యెక్కి. వూకదంపుడు వున

తీర0

వ్యాసాలు యివ్వడం మొదలుపెట్టారు. యేం మాట్లాడుతున్నదీ వాళ్ళే తెసీము. యీ వీపొవుషదవంతో ఇె త్తమాట్లాడడం బందయింది” థీ ఖీ 4

జీటుగుండా బయటికి ఫొజుబా, పామన్‌లు వెళ్ళిపోయారు. అయినా నమావేశం ఇంకా సాగుతూనేఉంది. కమిటీ సాయం నమా 'వేశానికి మాస్కో. తిరిగి వస్తామని వారు, మాటయిచ్చి ఉన్నారు. "సెయింట్‌ సెక్ట వ్మిగహూం ముందు కొంతమంది యువకులు, చొక్కా "చేతికి ఎ్వరటి నూలు పట్టీ కట్టుకున్న ఒక ముదునలి "నేత పనివాడు, 'వ్నిగహు కాలికి కట్టిఉన్న విరాళప్యాతను ఊడద్‌స్తున్నారు. ఆ పాత 'లోని నాణేలు గల్లుమన్నాయి.

జబామన్‌ అగాడు.

“యేమిటి చేస్తున్నారు ?”

“యా డబ్బును స్వాధీనపర్చుకుని దీంతో ఆయుభాలు కొనాలని "సమ్మె కమిటీ నిర్నయించింది” అని నేత పనివాడు (పశాంతంగా సమాధాన మిచ్చాడు. ఉమ'ంకేం పరవాలేదు క్షానేడ్‌! మే మాపని శట్టబద్ధంగా నే చేస్తున్నాం జూబితా తయారుచేసి రనీదు యిస్తాం. శస్ణవం తరవాత (పభుత్వంగనక డబ్బు. తిరిగి యిచ్చేయాలని నిర్న యిస్టే ఫొదరీ బ్యాంకులో తీసుకోవచ్చు.”

“నను చూస్తున్నాగా [0 అన్నాడు ఆ యునకులలో ఒళడు నవ్వుతూ న వ్వేసరికి అతని గట్టివళ్ళు బయటవడ్డాయి. "యీ డబ్బు మాది. నూ లెలివితక్కువదద్దమ్ములు యిందులో "వేసారు. వారి ఇలివితక్కు.వతనానికి జుల్మానా వేస్తున్నాం.”

కెజువా (ప్రశ్నార్థకంగా చామన్‌ చేసి చూసాడు.

“యిది సవ్య మైందని నాకు అనిపించడంలేదు. యిందయలో డబ్ను "పెద్దగా లేదుగాని కారకులు దొంగిలించారంటూ హంగామా “ప్ప్రిదలు పెడ తారు.”

“తుమ్మినప్పూడల్హా అశీర్వది స్తే మనకి వూపిరాడదుూ అంటూ అభ్యంతరం 'లేవదీసాడు నేతపవివాడు తీవ్రంగా. “భూస్వామి కిచ్చే

తీరికే

వన్నునుకూడా దోపిడి ఆనవచ్చుు- అందులోనూ వాళ్ళు పుచ్చుకుం టున్నది చిల్లరమల్లర .కోడాయె”

“యే పన్ను విషయం నువు మాట్లాడుతున్నా వు ?౫

“భూకామండులమిాద పన్ను. మిల్లుచుట్టూూ జమిాలున్నాయి. చే సమ్మె నిధికి అయుధాలు _ కొనడానికి జమిోలోంచి తిరిగి డబ్బు "సీకరించమని కమిటీమమ్మల్ని పంపింది. ముందుగా మేం ' సొల్లోగుబ్‌ జమిండారును- కలుసుకున్నాం. అతను ముసిలివాడు. లతోధికారి. వెళ్ళగానే గుమ్మరిస్తాడ నే భమ్మాాం, అయుధాలు ఫుచ్చుకుని మేం శార్మిపలం విళ్ళేసరికి నిజంగానే "వేయిరూబుళ్ళు కళ్వాండు. అ తరవాత మాపని తేలికై పోయింది. సొల్లుగుబ్‌ వేయియిచ్చాడని చెబితే వాభ్దుం ఎ వ్రేయా.?? సరే అని పతిఒకడూ అంతసొమూ యిచ్చారు. శాని అఫాక్సిస్తా. బమోందారిణి రెండువేలు యిచ్చింది. “సొత్లోగుబ్‌ 'వీయి ౧బున్చాడు, అయితే "నేను "రెండువేలుయిస్తా” అంది. ఆ ముసిలి వెధవని మించిపోవాలని అమె తాపత్రయం 1 అంతే 1?”

“డబ్బిచ్చి తప్పించుకున్నా మనుకున్నారు” అన్నాడు అ గట్టి పళ్ళ యువకుడు కనుసైగ చేస్తూ. “కాస్త ఆగితే, మాకు కాస్త వ్యవధ్ధి యిస్తే, 4 0

ముసలినేతపనివాడు తిరిగీ పారంభించాడు ;

“యీడబ్బులు తీసుకుంటున్నామంశేు లేకకాదు. (పతిదీ కము బద్ధంగా జరగాలి. మనకి కావలసినంతడబ్బుంది. నెలరోజులు స్తకెళ్ళో వేయవలసివ_ స్టే ఎలాచేస్తాం. అవసరమయితే రెండునలలు మోకు, నూస్కోకి ఒశకదళం పంవించాలంకు ఆయుధాలకు సరిపోయే డబ్బుంది. శాని యిక్కడ పోశాటం జరుగుతుందనుకోను. యిక్కడ మూతో తలపటే దెవరు ? ఒకపోలీసు వుంజేవాడు. వాడూ యొప్పునో వీకంజలం భూపాడు. కాని మాస్కోవిషయం వేరు. అక్కడ చేయవలసింది ఇూలాన్సంది.?

482

నిప్తారవ్వలు విరజిమ్ముతూ. రైలుఇంజను గుస్వు గువ్వమని? సాగిపోతోంది. బామన్‌, కొజుబా పట్టాలదగ్గరే మెట్టమోిద నిల బడ్డారు. చలిగాలి కోట్లగుండా వెళ్ళి గుచ్చుక్రుండి. వారి శరీరాలు ఖ్రగుసుకుపోయాయి. శాళ్ళకింద ఆండు దీపాలు సకటిని,తొ లిచివేస్తు న్నాయి. “నిక జలుబుచేయదుకడా, రూక్‌ €% జామన్‌ వెంటనే జవాభీయలేదు. "ఆరోజు అంతా అఆకళింవు చేసుకున్న దగ్గరనుంచీ ఆలోచనలతో మనను నిండివోయింది. చలిగాలికి ఫొజుబా వణికిపోతూ : ఓఆబాలుడు గుమ్తపట్టలేనంతగా వమారిపోయాడుకదూ? 1909లో నీవు యిక్కడ నమ్మెనడిపావు గ్యాపకంవుందా ₹ అహూడు జనం ొంతేగా అణగగొట్టబడ్డారో గ్యాపకంవుందా ? పోమిన్ల్‌ శ్రేలుకడినితే చాలు. ..వారిని యివుకుచూడు. సరయినమారన్తాన పడ్డారు. అంతే జారకుండా అంతా స్వయంగా "సేకరింయకున్నారు. నిర్మాగమాటంగా ఇప్పాలంళే, మిల్లువిమయం వుపేతు జరిగింది. జవుళిపర్మిశమ వెనకంజ వేస్తోంది, నీకు తెలుసుగా ౯” ఇలాఅని ఏదో క్ఞావకంవచ్చి చికునవ్వు నన్వాడ. “ఆ పీపావ్యవహారం వుందే అచేమంత ఇెడ్డవ్యవహార౦ కాదు యొక్కడపడిలే అక్కడ వుపయోగిస్తుంది. గొడవవుండదు. ౧గ్గారోజుల్లో ఒకరినొకరు సమావేశాలలో యొలా తిట్టిపోసుకుంటారో మాసావుగ్యా కార్మికులు ముందడుగు వేయకుండా మెస్టివిక్కులు. వెనక్కు లాగు తున్నారు. తిరుగుభాటు పేరు యొత్తేనరికి మెస్టినిక్కులు వణికిపోతారు. ఉ్తునుంచి విడుదలవడ౦ం మంచిచే అయింది. మెన్దివిక్కులతో యొలా న్యనవారించాలో నువు చిన్నప్పుడే నేక్చుకున్నా వుగా బామన్‌ గంభీరంగా సమాధానమిచ్చాడు. ఎోనేను మెన్టి విక్కులతో న్యవహరించగలను. కాని నాకు ఓవిచ్చిత మైన అనుభూతి కలుగుతోంది, కొజుబా! పీటక్‌, పాల్‌ కోటలో యిరవయి రెండు నెలలు యేకాంత నిర్భంధం అనుభవించాను. బయ టికి వచ్చేసరికి జ్ఞానం జరిగిందనే భావం కలిగింది. (ప్రవాసం అనుభ శీ౭3

వించాకా, లుక్యనోవ్కా- ఛైలులో శిశు అనుభవించిన తరవాతా అలాగే అనిపించింది. నేను బయటికి వచ్చినపుడల్లా యింకా యెక్కున 'తెలుసుకున్నాననే పరిజ్ఞానం కలిగేది. కాని యిపుడు మిరంతా పురో బృద్ష్లిగాంచారనీ, క్ఞానవంతులయారనీ భావిస్తున్నాను. యిక 'కేనో రసానికి బదులు విరిగపోయాను.

కొజుబాకూడా గంభీరంగా అన్నాడు ;

“100 స్ట వ నంవత్సరం వాలా (ప్రాముఖ్యమయింది. ఒక్క నంవ తృరంలో _పజలు గుర్తుపట్టలేనంతగా మారిపోయారు. అన్నిటికంపె ముఖ్యమయిం దేవం, (వజలు తమ శక్తిని గుర్తించారు. ను నింకా "పెరగ లేదంటూ మాట్లాడా వేం అదంతా నిరశన్ననత మవాత్యం. నువు పదియేళ్ళనించీ వివ్హ వంకోసం పొటుపడుతున్నావు. నీ దగ్గరనించి మేము 'నేత్చృుకోవలసిం దెంతోవుంది.. రష్యాలో పెనుతుపాన్సు, ెలళ్షేగ్రజ్షా తోంది. రయుంకోరోజో వారమో గడిస్తే మనల్ని తుపాకులతో కాలే స్తారు లేదా యెదోవళ మాయపన్ను తారు.”

తశ వీధులలో

“*విణాళికం”

“వ్రానననభా, న్య _క్రీస్వాతం్యత్యాలు. * లీ

థి థీ థీ

వార్తాష్యలికల క్కుర్రవాడి చేతిలోంచి తడి ఆరని ప్యతికను బామ్‌ గుంజేసుకున్నాడు ! లాలా

[7 అల్టోబకు 190/వ పొరసత్వ వాకఘ్యూలు వసాదిస్తున్నా నంటూ జూరు జారీచేసిన మోసపు (ప్రణాళిక, తన సేనలను నమాక .శించుకుని విప్లవాన్ని "దెబ్బదీయడానికి జారు పన్నిన పన్నుగడ ఇది.

శీరిడ్ష

“* భగవంతుని దయవల్ల సర్వ్యంసపశి చశ్రవర్తులమైన మేము, శడవ నిళొలాయ్‌... మా విశ్వాసప్వాతులైన పౌరులకు (వసొదించ, , “ప్రసాదించ 1! వాడి దుంపతెగ 1 బామన్‌ అపయత్నంగా మందహాసం వేసాడు, కాని వెను సెంటనే అఆ మందహాసం మాయమంయింద్యా అతని ఇవ్ట్చలలో హర్ష ధ్వనులు వచ్చిపడ్డాయి. “నిజంగానే నమ్ముతున్నారా ?_ సరే అనుకున్న శ్తు పన్నాగం “పీథి దిగువనుంచి జనం గుంపుగా అతనివేపుశీ వస్తున్నారు. ఇకుంపుతు ముందు సుష్టుగా తిని పెరిగిన కొంతమంది వ్యక్తులు మంచి మంచి దుజ్తీలు ధరించి వోట్లు ఊగించుకుంటూ నడిచి వస్తున్నారుం వారు మహో తృాహంతో శ్రీకలు -వేస్తున్నారుగాని హర్ష ధ్వనులలో చారిశేకలు మునిగిపోయాయి. వారివెనుక వస్తున్న గుంపుళొ శార్మికులి కూడా ఉన్నారు. వారినిమొసీ బానున్‌ మొహం ముడుచుకున్నాడు* శీ ళీ ళీ కమిటీ సమా వేశం మధ్యాహ్నం జరుగుతుంది. ఆఫుకు తొమ్మిదే అయిందీ. కాని ప్రణాళిక దృష్టితో... బహుశా ఈపాటికి సమౌ వేళ మయేఉంటానుు పణాళిక ఇవాళ పికటింపబడిందంకే ఈ సంగతి కమి టీకి కిందటి ర్యాతే తెలిసిఉండాలి. బామన్‌ మళ్ళీ జిల్లాలోకి వెళ్ళి ర్యాతి హెడ్టుపా తిరిగివచ్చాడు. నాడ్యాకూడా ఏదోపనిమోూద సాయం శ శాలేముంతా బయట తికుగుతూనేఉంది. నమెట్సాా-యా వీధిలోని సాంశేతిక విద్యాలయంలో కమిటీ సమూా'వేశాలు బకుఫుళోంది. చాలాదూరం. వామన్‌ తొందర తొంద రగా నడవసాగాడు. +" వీభులలోకి జనం ఇంకా వచ్చిపడుతున్న్నారు. తొందరగా కట్టిన (శ్రివర్ష జాతీయప తాకాలు కొన్ని ఇండ్లమిద రెపరెపలాడు తున్నాయి. (ఉగ శీరిత్‌

పీధిమూళేలలలో "ఉపన్యాసకులు అపగులమిోద, దీప సంభాలకు అనునుని చ్‌రగా గంగిస్తున్నారు. ఎక్కడ విన్నా “స్వాతంత్ర్యం, స్వాతంత్యం 1 అనే ముక్క.లే ఛామన్‌కు వినిపించాయి. శీకలు వేస్తున్న" జనంలో కార్మికులు (్రమక్రమంగా ఎక్కువ వంది వచ్చి 'చేటేకున్నారు. బామన్‌ మళ్ళీ త్యీవంగా మొహం ముడుచు శీకున్నాడు. శార్మికులు శ్రద్ధగా వింటూ. హర్ష ధ్వనులు చేస్తున్నావు, సమ్మెను వమ్ముచేయడంలో జారు నిజంగా వివయం చేవడతాడా? జైలునుంచి విడుదలయిన తమవాత గడచిన వడు రోజులలో తాను హాజరయిన నమా వేశిలను స్మృతికి తెచ్చుకున్నాడు. మహో తృాహాంతోచేసిన వసంగాలు, వోటు తీసుకునేటఫుడు వేలకొలదిజనం చేతులు ఎ తడం జూపళం వచ్చాయి. జానీ నే విజయం లభించేనరకు విసవం వరిలుగాళ |! గో. ధగా వెనుకంజ వేస్తారని అతను నమ్మలేకపోయాడు ! ఖీ ఖీ ఛీ వడిగా, ఇంకా వడిగా నడవసొగాడుం మితవాదులను అనుకరిస్తూ మెస్టి నిక్కులుకూడా నిజయం లభిం చిందని నీచంగా (వచారంచేస్తూ తిరోగమనానికి _పోత్సావా మివ్వుడం లేదుగచా ! 1 “నభా స్వాతంత్ర్యం 1 ఇంకా పార్టీ అంటూ ఎందుకు? “పతిళా స్వాతంత్య్యం 1? ఇంకా రవాన్యంగా అచ్చు ఆఫీసు నడవడ మెందుకు ? వభుత్వ డదూమూాయే ఇళ వారి ఆళాదేవత! ఖీ “ ళీ ఖీ శార్మికజనాన్ని తప్పుదోవ పట్టించరనీ, విజయం లభించిందంటూ వైకి గప్పాలుకొట్టి జోళొబ్రరనీ నమ్మక మేమిటి? విజయం!- లెల్ల కాగితం మూ టి ల షూ ణు కరర

మాద నల్లటి అతరాలలో ము[దింపబడింది !. మూలవుకాలలో' విజయం లభించిందని "పెడబొబ్బలు !

శాని శార్మికులేగనక్ష ఇదంతానమ్మితే రాచరికం జెబ్బ తపించు జంటుంది. క

అలా' జరగడానికి వీలులేదు 1

ెప్పదలచుకున్న మాటలు నోటిలోనే కుక్కుకుని బామన్‌ ఒక షీధిమలువు తిరిగాడు. ఆ మాటలు కమిటీముందు చెప్పాలి. ఆ తర వాతనే వాటి౨ి చౌాకులలోక్తి, (ప్రజలలోకి, మిల్లులలోకి, ఫాంక్టరీలలోకి దుకాణాలలోకి, బావినగా ఫ్యాక్ట్‌ రీయర్శన్తాలు అడడం (ప్రారంభం శాకముంచే, తీసుకువోవాలి. వీధిమలువు తిరిగి ఆగాడు. కంటికి గనోచ "రించినంతవరకు సాంశేతిక విద్యాలయంనుంచి వీథివెంబడే జనం రేణు లుగా వర్చడ్డారు. కార్మికుల నల్ల టోపీలమధ్య, శీతాకాలపు మడత హాటులమధ్య విద్యాస్థల ఊదాలోవీపట్టీలు శానస్లళ్చాయి.

"వెనువెంటనే దూదిపింజలా అతనిలో నిరాశ మాయమయి పోయింది.

తిర మిత్తులు లా

ద్వారం మెట్లదగ్గర జనం కిక్కిరిసిపోయారు.. మెట్టుఎక్క-డం అపాధ్య మయిపోతోంది. కాని హొమన్‌ను వెనువెంటనే గుర్తించారు.

“శాాయమేడ్స్‌ ! మాస్కో-కమిటీ సభ్యునికి డారి విడవండి.”

చారి విడవడానికి జనం దగ్గరగాజరిగారు. పెకి హోలులోకి వెళ్ళు తూంశు బామన్‌ను న్నేవాపూర్వక దృష్టితో చూశారు. వమొతం ఇఅిలసించకుండా మాట్లాడితీ రాలి. మనసులో ఉన్నదంతా, దోవలో

శం

శలిగిన భావాలన్నిటినీ వెళ్ళగక్కా-లి. ఇనుమడించిన కొంగొ ర్త శక్తితో “సమ్మెవర్థిల్లుగా క!” అని *ేశలు వేయాలి. శ థీ శీ

శాని అడుసు 'పెళ్లునరికి హర్ష ధ్వనులతో వోలు ఊగిపోయిందిం మెట్ల మాద, వీధులలోఉన్న "వేలాదిజనులు ఆ హర్ష ధ్వనులను అందు కుని, “మ్మెవర్గిల్లుగాక 1” అని అరిచారు.

మేజాబల్లమిద కొజుబా నిలబడి ఉన్నాడు. దగ్గర దగ్గరగా కూర్చున్న (ప్రతినిధులకు ఎంతో ఎత్తున అతని భుజాలు గోఫురాలులా ఉన్నాయి.

“రాచరికం తిరోగమించింది, కా_మేడ్స్‌ ! (శామికవర్షపు" సార్వ జనీనసమ్మెై గువ్పిటలోనుంచి తప్పించుకోవడానికి యీాకాగితవుముక్క_ను వువయోగించుకోవాలసి చూస్తున్నారు * జారు (ప్రణాళికను ఆడించి నలిపి వేసి విసిరిపార వేడు. “ఈ వలలోపజేచేపలు వుంళేవుండవచ్చు. అర్చివిమప్పు దివాణందగ్గిరనించి, మెన్సి విక్కుల 'వెనకదొడ్డులడాకా ఫొదరీలు కా శార్తను మవోసంతోషంతో (ప్రకటిస్తున్నారు!

*అవ్రునవును 1”

“కాని విస్త వకార్శికులు, సోమల్‌ జెమా(్రాట్లు, మోనపోకక్థ స్వారరత్థమార్గంలా వపోరాడాంం. బంగారు పూతపూసిన బోనులో శకైనామ (్‌ అడుగిడం 1?

థీ ఛీ థీ

బజయట బుజం బుజం అనించి బారులు బారుగా నిలబడ్డ జనం సము(్రఫుటొడ్డున విరిగిపడే అలలలాగా హోరుమని (పతిధ్వనించేటట్టు హర్ష ధ్యానాలు వేశారు. కొజుబా నిలబడ్డ బల్లమోద బంగారపు అత్‌ రాలలో,

పుపంచకార్మికులారా వకంకండి 1 అనే పోరాటనినాదం వ్రానీ ఉంది.

అక్క-డిబనం కళ్ళల్లో గంభీర భావం (దవేశించడం, వారి కను బొమలు సంకోచించుకోనడం బామన్‌ చూశాడు. ఇనుమడించిన శ కితో ఖంగుమని, ళో శర

*సాయుధులుకండి 1”

“సమ్మె వర్ధిల్లుగాక | తిరుగుబాటు నర్గిల్లుగాక [39

“పీభులలోకి పదండి 1”

అనే సినాదాలు మార్మోగాయి.

జన(ేణులు కదిలాయి ఇామన్‌ చేయిఎ ల్లి “కైళ్ళకి వదండి 1" రాజకీయ ఖైదీలను విడుదలచేయండి 1” అని శేకపెట్టాడు.

కొజుబా అతని నొంతుగు ' రించాడు.

“కా మేడ్‌ 1 రాజరికం బతికివున్నంతనరకు మనకు స్వాతం_త్యం వుండదు. మన గుప్పిటలో యిఫుడు చిక్కింది. పట్టు గడలింవామా తప్పీంచుకని చిరకాలం వ్గిల్యతుంది. గుప్పిట యింకా బిగించాలి, శాడ్‌ బామన్‌ చెప్పినట్టు ముందుచేదాం. జారు (పభుళ్వ శైళ్ళ తాళాలు పగలగొశ్చుదాం. బానన్‌ 1 కేజీకి దారితీయి ! ఆ గౌరవం పొందడానికి నీవే అప్హుడవు

చేుజామిదనుంచి కొజులా కిందికిదూకాడు. బామవ్‌ను కలుసు ఛోవడానికి వెళుతుంశే అతనివెనక జెండా శుచ్చుకుని ఒకతను బయలు “చేరాడు.

వారు వెళుతూంక1ు ఏధిలో విస్త వాత్త (మైన, (పబోధాత్మకమైన ఏీఠగీతం మారుమోగింది. బామన్‌! కొద్దిగా వెనకగా ఒక బక్క-పల్బని యువకుడు జెండాతాడు, కుచ్చు పట్టుకుని నడుస్తూ కంవిత స్వరంతో పసాటపాదుతున్నాడు. ఆ పాటలోని మాటలు అపరిచితమైనవి.

*వ్ర్పిటి పాడుతువ్నావు *” అని అతని వంక తిరిగి బామన్‌ అడిగాడు

ఒక సెకండుపాటు పాలిపోయిన ెదవులనూటున లెల్ల టిపళ్ళు శళుక్కుమన్నాయి*ః

బ్చాదో నా స్వంకం 79

489

తి6 పతాకచ్చాయలో

జనైశేశ్‌ నొచ్నెసెన్‌స్కాయా వీధిలోకి చేరుకునేసరికి కొజుణా టామన్‌ను కల కున్నాడు. అంతూ పొంతూ లేని _కేణివంక, రెపరెస లాడే పకా “పక చూసే సీనానిలాగా కొజుబా వెనుదిరిగి మూసాడు. " సౌంయ్‌ గా కామన్‌ బుజంవిాద చేయివేసాడు.

“నువు జీవితంపొడుగునా హుషారుగా వుండడం నన్యంగానే వుంది, రూక 1 వసంతదూతా ! వసంతకాలం వేనవిగా మారుతోంది, వి ల్తనాలు నాటాం. అవిగో మొక్కలు 1! అవిగో జెందాలు!. యెగురు తున్నాయి, చూడు! ఇదంతా నీ చలవే! కతుకోటి ఇక అపలేదు!”

ఖీ ఛీ శీ

కుడిచేలివైపున చిన్న మలువుటంది. ఒక ఫ్యాక్టరీగేటులో కొంత మంది శార్మికులు నిలబడి ఉన్నారు

బామన్‌' భవనాన్ని పరీతగా మూస్తూ నడక వేగం తగ్గించాడు;

*అ-ేంఫ్యాక్ష రీ 99

లలు

“యిక్కడ "రెండుఫ్యాక్ట రీ లున్నాయి” అని జవాబు చెప్పాడు ఫొజుబా. “ఒకటి డుఫర్‌ మెంటలీది. రెండోది వపోవ్‌ది”

దూరాన నిలబడివున్న కార్మికులకు బామన్‌' చేతితో పైగచేన్తూ

రాండి, వచ్చి మాలో కలవండి అని అరిచాడుం ,

శాని ఒకరూ కదలలేదు. బామన్‌ మొహం ముడుచుకుని పక్క ఛాటమిదికీ ఎక్కా-డు

శ్ర

శ క్ష న న్‌ చనన న. త న న ఫు న ॥ శే న సా మత పస సన హ్‌ యా. ను టె సు. న కై. ౫; ఖ్‌ లం ను. / స న టు ర మో మ! స శ శ్వ ల జతి! నునే [ (ా మం. అభ ళ్ళు. కడ నా టా సీ రన 1 మ | మై రాం ఈ వే సు వ . ; | న ని న న పస ర చట సక సదు కా. న త న తలో న || న న్‌ లప మ ఆ 1 ల స్ట ల లే న్న సమాన నం) ఇ షై. నహ ౬ శం. వన సు వ్య స్కుషటైన్నో! ప న ర్య త్త హ్‌ స్య ల్‌ సన రు. = శే కనను... న నత చళ్లు మనీ వైక , వంచ వ మాం మ్‌ | నే 1 కం శ్‌ స్టో తో / వ ప. క్‌ స్లో న స రా. న సాం స వ |. రు న. మయా. ల తత. క. ర త న వ గా డా య క శత నహ ప్‌ బ్‌ న మానే ట్రళాహ న య స సును వం యము న్‌ పంల న ాష్తో న. షా ల వైపా ము చా మ పన కష =