Telugu Adobe Acrobat 11.0.16 Image Conversion Plug in Adobe Acrobat 11.0.16_000953 1 - anilvaranasi/indianlanguages GitHub Wiki

శ న్టో ఉర లీ ప క్స న కి, తక న (సగ ల మ. క నో పు హో ఆ " | మం ః గుం (స “ -శ్య త! గ ఉష్ణ | పో వ్య - ॥ ల రు సమన క - ర. [1 . క్‌ ల - గా సద్‌ ॥ నగ. | న న. రో - స్ట , ఆలో నాల అప (1 క. చ” నా లా _ , శ ల నే వ గ ॥ + యం [ షల యన న య. యం తిం త వమన వనితా...

ఖుటలల ఖ్‌ ల్‌ వ ఉర లీక్‌ గ జ తున 0౨ క వనన / వ

శరత్‌ సాహిత్యం క భ్‌ అనువాద౦: బొందలపొటి శివరామకృష్ణ గొరైపొటి వెంకటసుబ్బయ్య సాంబశివరావుబా వ్దీ [7 దళ దే?ి బుక్‌ డిస్ట్రిబ్యూటర్‌ ఏఏ విజయవాడ2

డేలీ ప్రచురణ ౨ = సంపుటాలుగా మూడవసారి జనవరి __ __. 19066 గ. డ్‌ క్ర కనే గతిథాఖ అ లె శేజనేష క ఖీ వ న! ్స వరం. వెలరు, , 750 నపై దేశీపెసుః విజయవాడ?

తొవెాఫూా”4మ జ 1 డ/ జీ " ఈ సంవుటిలో: జ్యో జాగరణ శరత్‌ అసంపూర్తి కథలు శరత్‌ పిల్లల కథలు శరత్‌ జీవితం

ముఖ స్త్‌ 1 [| 4 న్నీ లే సంపూర్ణ శరత్‌ సాహిత్యం 16 సంప్పృటాలలో వెలువడిందిం

జాగరణ

బౌరిష్టరు మిస్టర్‌ యం. ఆర్‌. ఆ బహ్మాసనూజాని॥ి చెందిననా జేమీా కాదు. ోందనాచార నియమాల్నీ పాటిం చడుం పాశ్చాత్య జీశాలకు వెళ్ళి తిరిగి వచ్చినవాళ్ళ దర్హాకు "చెందిన మనివీ, తల్లిదర్ధడులు ఈ ఏకన్యూత పు్రుకికి మొదటి శీ రాధామాధవరాయ్‌ అని ఏకు పెట్టారు. ఈ స్వచ్భమైన వేరు భవిష్యత్తులో యమ్‌ ఆర్‌ లేగా ఘోర పరి వర్తన చెందగలదని వాళ్ళు కలలోకూడా ఆనుకోలేదు.అన్న పానాదులలో, ఆహారవిహారాలలోకూడా కొడుకు ఇలా పరి వర్తన చెందుతాడని వాళ్ళు ఊహించి ఉండరు. అయినావాళ్లు ఇవ్వుడు సజీవులై లేరు. తమ పుత్రుని ఈనాటి స్థితికి వాళ్ళు స్వర్ష ౦లోవుండి సుతో తలలు వంచుకుంటున్నారో, కన్ని ల్లే శారుస్తున్నారో మనకు తెలియదు

రాధామాధవుని చిన్నతనంలో నేతల్సి దం్యడులు కలరా తగిలి వారంరోజులు వవధానంలో చనిపోయారు. అప్పటికి క్మురవాడు పాపంమ్మటిక్కుకూడా పూ ర్తిచెయ్య లేకు.అయినా తల్లి దం్య్రులు ఆతనికోసంగాను చేదల ర కృమాంసాలతో 'పెంపువహించిన ఒక జాగీరు, బోలెడంత రొఖం, విశ్వాస పాత్రులై న నెాకర్షనీ విడిచిపెట్టి వెళ్ళారు. కాని ఇదంతా చాల కాలం (కిందటి సంగతి. అప్పుడుదివానుగా వనిచేస్తూ ఉండిన రాజకేఖకుజేమైనాడో 'తెలియనుం అరీధి సత్కారాలు జీవ తాపూజలు._. అలాంటివన్నీ నేడుబందై పోయాము. ఇప్పుడు

(6 జాగరణ ఇంగ్లీషు చదువుకున్న పెద్దమనిమి. ఒకడు మేనేజరుగా ఉన్నాడు, అనాటి మండువా లోగిలి చేడొక "ఫేషనబుల్‌ బిల్లింగ్‌: గా మారిపోయింది, దొరగారు పాశ్చాత్య వ్యామో వాంలో నొంతువరకు మునిగిపోయారని 'ెప్పటంకాదు. ఈనాటివరకూతనఆస్థిమొద వస్తూ న్నఆడాయంమిా'చే తసనూ, తన దన్హానూ పోపీంచుకుంటూ వచ్చాడుః

శాధామాధవుడు హారిస్టరై స్వబేశానికి తిరిగివచ్చాక తనలాంటి ఒక దొరగారి కూతుర్ని _ బాగా చదువుకున్నపిల్లను పెళ్ళి చేసుకున్నాడు.అయోధ్య, బొంహెయి (పయాగ, పంజాబ్‌ మొదలైన (ప్రదేశాల్లో (పాక్టీ సు చేశాడు “మధ్యమధ్య భార్యా పీల్లలతోసహా మూడునాలుగుసార్లు విదేశాలు వెళ్ళి వచ్చాడు. కొడుకు డిఫీరియా రోగంవచ్చి చచ్చిపోయాడు, మూ జేళ్ళ॥కితం ఛార్యకూడా వదో బలువై నరోగంవచ్చి చని పోయింది.దానితో శేదొరగారు 'ప్రాక్టీసుకుస్వ ప్రీచెచ్చేశారుం కావలసినంత డబ్బు లేశపోవటంవల్ల నో భార్య పోయిందన్న వై రాగ్యంవల్లనో_వ కారణం చేత నయితేజేం శే దొరగారు సర6౦ విడిచిపెటీ పశిము భారత ,పొంతంలో ఒక పెదపట్నం వచ కాపురం టన్ను ఆ$నిచెంట వచ్చిందల్లా అలీని

ళం

దన్డా కూతురూనుం

ఈ విధంగా శేగారి జీవితం నిర్విఘ్నంగా సాగపో తూండగా గాంధీమహాళ్ళుని సహాయ నిరాకరణోద్యమం హటాత్తుగా ఆరంభమై, గగనచుంబిగా విజృంభించింది. దొర గారి శాంతి,వైరాగ్యము స్వప్నతుల్యములై నవి. ేగిన విస్తవ వా తౌవరణం అతని హృదయాన్ని విచలితం చేసింది. నిర్ణయ

జాగరణ | నిరాటంక శుద్ధశాంత తపస్వియైన గాంధిజీ చిరతపస్సులో ఆవిర్భవించిన శాంతి ఉద్యమ ఉద్ధామగతిని నిరోధించగల సామర్థ్యం ఎవరికీ లేదు. దుఃఖము, దైన్యము; అన్యాయము, అత్యాచారము యుగ యుగాలుగా గూడుగట్టిన లోభ మోహాదిదుర్దుణ సంచయము, తుక్కుుదుమూరము.యావత్తూ మహాత్ముని మహోోన్న తఉద్యమధారా (పనావాంలో కొట్టుకు పోతున్నాయి. అమంగ ళకరమైన బేదీ మిగలటంలేదు. కలక త్తానుంచి పోను అప్పుడే వచ్చింది. మేడమిాద పడక కుర్చీలో వాలి శేగారు అత్యంత (శ్రద్ధాశక్తుడై. ఉద్యమ నార్హలు చదువుతున్నాడు. కిందిపోర్టికోలో మోటారు చపూ డయింది. మర8ిళిండు నిమిషాలకు మోగా ముస్తాబె ఒక జవ్వని చేరువవచ్చి నిల్చుంది. ఆమే ేదొరగారి కూతురు. ఆమెచేరు అలేఖ్య- శరీరచ్భాయ 'తెలుపుకాదుం బంగాలీదొరలకూతుళ్ళు "తెల్లగా వుండరు సబ్బులు, పౌడర్లు వీరివిగా ఉపయోగించినా అంత (ప్రయోజనం వుండదు. చూడ్డానికి అలేఖ్య చాల అందం గానే ఉంటుంది. ముఖకవళికలలోనూ, కన్నుల్లోనూ చలాకీ తనమూ, తెలివి లేటలూ తొంగిచూస్తూ ఉంటాయి.యావసన వతి, ఆరోగ్య వతి శావటం చేత మంచి అవయవ సౌష్టవంఉిందిం ఇరవై లండు ఇరవై మూ జేళ్ళకు మించని వయస్సు కబ్పందుగారి బంగళాలో ఇవాళ మాహన్నీసు టూర్న మెంటు. అక్క-డిశే వెడుతున్నాను. మళ్ళీ వచ్చేసరికి కొంచెం ఆలస్యమౌతుంజేమో!1* అన్నదామె తండ్రితో. శీగారి దృష్టి షృతికమిాదనించి కూతురువై పు మర లింది. అతని కన్నులు ఉత్తేజతములై ఉన్నవి. ముఖకవళికలో

శ్ర జాగరణ ఆవేగము అశంక తొణికిసలాడుతున్నాయి. కూతురుమూటలు "చెవిని పడినట్లు లేదు. *“చూచావాఅమ్మాాయి! ఎలాఉన్నా యో పరిసితులు! ఇలా కౌతుందని నేను మొదటినించీ 'జెబుతూ'నే ఉస్నాను అన్నాడు ముఖంలోని దీప్తి తగ్గకుండా.

తంగడి వ్యవహారం కూతురుకు బాగానే తెలుసు, పసం ఛంలో ఎక్కడో వదో జరుగుతూ ఉంటుంది. అది అలా జరగ బోతున్నట్టు ముందుగానే ఆయనకు తెలుస్తూ వుంటుందిం ఇంతకూ తండ్రి వ సంఘటన దృష్టిలో పెట్టుకుని మాట్లాడు తున్నాడో అళేఖ్యకు "తెలియదు. అందుచేత అడిగింది; *వం జరిగింది నాన్నా (అని.

శీగారి ముఖదీ ప్రి ఏమాత్రమూ తగ్గలేదు. *వం జరి గించా? జరక్కే మౌతుంది? ఇద్దరు విద్యార్థి సత్యా_గహుల్ని పట్టుకుపోయారు. ఎముకలువిరగ గొట్టించి వాళ్ళను మేజస్త్రీటుకు జెలోవేశాడు, ఇంకా అలాంటే అయిచారుగురు యువకులకు అళస్ట వారంట్లు వెళ్ళాయి.వాళ్ళ శేంశిక్ష విధిస్తారో మూడు! కాసేపు ఊరుకుని *వంశిత వేస్తారో నాకు తెలుసు. జైల్లో వేసి అడ్డమైన చాకిరీ చేయిస్తారు. ఆ జై లుశిమకూడాపన్నెండు నెలలకు తక్కు-వవుండదుం2 అని పలికి ఒకనిట్టూర్చు విడిచాడు

ఈ మాటలన్నీ శ్రద్ధగా వింటూ కూచోగల స్థితిలో లేదు అలేఖ్య. ఆమె మనస్పంతా టూర్న మెంటుమో బేఉింది. అయినా తండీ కొన్నాళ్ళనించీ ఒంటరిగాడు, విచారంలో ఉన్నాడు. అకాల వృద్దు అటువంటి మనిమీని నిర యం చేసి ఎలొ వెళ్ళిపోతుంది! చేపవనఉన్నకుర్చీమాద వంగోఇంకకూ అ యువకులు చేసింబేమిటీ ?౫ అని అడిగింది

టాగరణ |

“ద్టాంచెంకాదు చాలానేచేశారు.. గాంధీజీకి ఉద్యమ ఆశయాలను నలుమూలలా (వచారం చేస్తూ తిరిగా?రు, *నోూ "రెవర్నీ కొట్టవద్దు) చంపవద్దు. ఆంగ్లేయుడుగానీ ఎవరై వాగానీ వ్‌ వ్య క్రిమోాదా జ్వేవభావం అనేది మా వృాదయాల్లోనికి రానీకండి. దుష్టము అధర్మ్శపరాయణము అయినపభుత్వంతో మి లేవిధవైంన సంపర్క్య_ంము పెట్టోవద్దు. ఉద్యోశాశ పెట్టు కుని దాన్ని ఆఅ్యశ్రయిం చకండి. చదువుకోసమని ఆ సూఖళ్ళ అవరణలోకూడా కాలు పెట్టకండి. న్యాయంకోసమని ఆకచేరి లకు పోకండి. ఆ కో్తుల నీడకూడా మోామిోద పడసీకండి==ా అంటూ "బేశీయులకు (చబోధిస్తున్నారు”

ఉఆ్రంశ్చే వీళ్ళు జీశమంతా అరాజకం చేస్తున్నారన్న మూట 1

“సీమిటోమరి నాశేమా బోధపడటంలీదుోి

*అలాంటివాళ్ళను జైల్లో వెయ్యాల్సించే. జేశమం ళా నిజంగా అల్లకల్లోలం చేస్తున్నారు.వ

కూతురు మాటలతో తండి సంపూర్షంగా వకీభవించ లేదు. వెనుక ముందొడుతూ. అన్నాడు. “*ఉహూం అల్ల కల్లోలం చెయ్యటంకాదు. తప్పు పభుత్వానిదీ ఉంది”

ఆ లేఖ్యకు (వభుత్వమూ, దాని మంచి ఇవెడుగులను గురించి ఎక్కువ తెలియదు.పష్యతికశలు చదవాలన్న ఆస క్తిలేదు, స్వచేశంలో విదేశాల్లో ఎక్క-డ వం జరుగుతుందో అని బ్ముర బద్దలు కొట్టుకోటం అనవసరమని ఆమె ఉ్రేశంం

నోడగడియారంశేసి భూచింది, ఇంకా వదినిమిపాల వ్యవధానం ఉంది, తండిగారిని ఒంటరిగా ఇంట్లోవిడిచిపోయే

క0 జాగరణ ముందు ఆయన మనస్సుకు కాస్తతృ వి, ఉల్లాసం శలిగించు చామన్న ఊవాతో అన్నది: “పెకి ఎలా మాట్లాడినా నీకు మనస్సులో వాళ్ళంళు (వేమేనాన్నా.ఆనాడు వార్తాళ్‌ చేసి నప్పుడు ఈ ఆందోళనపరులం తొ రాళ్ళుపవ్వీ ఇందుగారి మోటారు గాజుపలక ముక్క-లు ముక్కలు చేసినప్పుడు. .. నువ్వు ఆ సంగతంతౌవిని “త్తింత (హ్తండ మైన ఉద్యమం సాగుతున్న ప్పుడు అటువంటి చిన్నచిన్న దుర్ధటనలు జరుగు తూనే ఉంటాయి” అన్నావు. అప్పుడు ఇందుతం [డి ఉన్నాడు* అఆయనకుగాని గాయం తగిలినట్టయితే. ంం కైన

*ళ్తాదు_కాదు. నువ్వు నన్ను అపార్థం చేసుకున్నావు అలేఖ్యా! ఆటువంటి దుశ్చర్యల్ని నేనుసహీంచనుం వాళ్ళను శిశ్షీంచాల్పింజే. కాని నేననేది వమిటంశేు_ఆనాడు ఘోమ్‌ సాబు కారెక్కి. బైటకీ రావడం సబళైన పనికాదు. అనేకు లైన దేశప్రజల పట్టుదలతో కూడిన అనురోభాన్ని తిరస్క రించటం మంచిదా €౫

కఅున్సుద్రోధ్రానిక్షి (పత్యనురోధం ఉండనే ఉంటుంది? అను చింతగా ఒకరు నిరోధించినప్పుడు గమ్మున సహించి ఊరుకోవటం పురువలతశణమాతుందా *? అంతసావహాసంగా ఖైటికి వచ్చినందుకు ఇందుతండ్రి నిజంగా అభినందసీయుడుంని అలేఖ్య స్వరంలో ఒక స్మీ్‌వత కనిపీంచిందిం

శీగారకూడ కొంచెం ఉ శ్లేజతుడై నాడు, “ఆవి అను చితమైన నిరోధం అని సీశేం తెలుసు ?

ఉత్రన క్రార్రులో ఎక్కి తానువైటికి రావటానికి తనకు

జాగరణ 1 పరిపూన్హాధికారంఉంది. డానికి ఎలాంటి ఆటంకం కలిగించినా అది అన్యాయ మే అనిపించుకుంటుంది.*

“*నూమూలు నూశకే చెప్పావు తల్లీ 1౯

“*ళ్చాను _ మామూలుమాకశే ఇెబుతున్నాను. (ప్రపం చంలో సావహాసవూర్వశంగా ఆలోచించి అలా చెప్పేవాళ్ళ సంఖ్యే ఎక్కువగా వుంటుందింవి

ఆరోజు మోటారు గాజుపలక పగిలిపోయింది. ఈ దుర్ధటనగరించి ఇందుగారింట్లో చాల పెద్దచశ్చే జరిగింది, అదంతా అ లేఖ్య స ్రతిపధాన్ని అవరించివుంది. ఆమెస్వరం మరింతత్మీవతరంఅయింది. అన్నది.*ఆయన గారిత ప్పేమా కాదు తప్పంతా ఆస్వ బేశీ గూండాలదే. నిస్సంజేవాంగా. చెబుతు న్నాను.”

-శీగారి ముఖం వెలవెల బోయింది. అలేఖ్యకు మరో విషయం స్ఫురణకు వచ్చింది.అనాడు తనతండి అస్వస్థతగా వున్నా అసుషటతికి కాలినడకనే వెళ్ళాడు, కాలినడకనే తిరిగి వచ్చాడు- ఈపనిని తాను విమర్శిస్తున్నట్టుగా తనమాటలు తండ్రికి ధ్వనించాయేమోనన్న సంకోచం అ లేఖ్యకుకలిగిందిం ఆయన అస్వస్థుడు, దుర సృలమైన మనసు. కనుక తనజీవితింలో కుంటుబవ్యవహారాలు మినహాయిస్తే తాను చేసిన ఘనకార్య వమిాలేదుం మిత్రులు, శత్రువులు ఆయన్ను గూర్చిఆ నేకరకా లుగా అనుకుంటూ వుంజేవారు. భార్యకూడా ఎప్పుడూ ఆయన్ను విమర్శిస్తూ నేవుం జేప.ఆవిమర్శనల ఫలితంఏమన్నా వున్నదాఅంశ1ు వమోలేదు. జీవితంఅంతా ఇలాగే గడిపాడుం ఇప్పుడు ఈచివరి దశలోనూ కూతురి నోటివెంటకూడా ఎ త్తి

కేల జొగర పొడుపు మాటలేవస్తే ఆయన పరితాపానికిఅంతువుంటుందా!

అలేఖ్య కొంచెం పశ్చాత్తాప పడ్డది మరింత దగ్గరగా

తో ఠి ౧

వచ్చింది. తండ్రిరొమ్ము పై చేయివుంచి _వేమగా “నీ వపనీ శీను అనుచితంగా, అన్యాయంగా భావిస్తానని అనుకోకు నాన్నా! అన్నదిం

ఈమాటకు శేగారు వమణమ్మాతం అశ్చర్యాన్వితు డైనాడుం

“వ్‌పని తల్లీ?” ఆనాటి విషయం ఆయన నునస్సులో నించి ఎప్పుడో పోయిందిం

*ఆ లేఖ్యముఖాన్ని తంగడిముఖానిక! దగ్గరగా తెచ్చింది ఉన్సంప్టనీ లేదునాన్నా! ఏంవని లేదు. చెడ్డసని నువ్వసలు చెయ్యనేలేవు, ఆరోజు నువు సు స్తీగా వుండికూడా డాక్టరు చగ్గరకు కాలినడకనే వెళ్ళావు వచ్చావు _ అందుకు కారణ భూతులై నవాళ్ళ డార్జన్యం సామాన్యమైనడా? పెద్ద అత్యా ఇారంకాదూ!౫

కీగారికి ఇప్పుడు జ్ఞాపకంవచ్చింది. వాత్సల్యం పొంగి వచ్చి కూతురుతలపై శెయిహోనిచ్చి నిమురుతూ “అందుక నేనా నువు ఆందోళనపరులవై అంత కోవడుతున్నా వు?౫ అని అడిగాడుః

ఉ*దోపం కాదామరి!౫ అలేఖ్య శోధఘూర్షి త స్వరాన పలికింది. తండ్రిని మరిపించటం, మురివీంచటం ఆమెక ౦తకవ

లు

మైన పనేమాకాదుం

"శీగారు మందహాసం చేశారు, ఆది కాదమ్మా! కోప పడటం మంచిదికాదు. వాళ్ళపనినాకు నచ్చిందిః చిన్నా పెద్దా-

జాగరణ న! వుచ్చము నీచము-లఅనేవి భేదాలు లేపండా అందరూ సమా నంగా కాలినడకన వెళా రానొడుం భ గవంతుడిచ్చిన పాదాల్ని ఉపయోగించుకోటంలో సిగ్గెందుకు ? ఎన్నడూ కలగనిజ్ఞానం నాకానొడు కలిగింది. ఆ సన్ని వెళ 0 వాలదినాలవరకూో నా పసృాదయంలో ముద్రితమై వ్రంటుఐదిం చెప్పొద్దూ ర

అదికూడా ఒక యుశ్తేనా? ఆలేఖ్య తనలో తాను నవ్వుకుంది. ఏమి నూట్లాడలేకు ఆ విషయమై (ప్రసంగం 'పెంచటం యు కం కాదనిపీంచింది. గడియారంలో అయిదు కావస్తోందిః “న్తువ్చకూజా రారాదు నాన్నా! మా టూర్న మెంటు చూదువ్రుగాని. నువువ సే ఇందు తల్లిగారు ఎంతో సంతోషిసుందె.౫ ా లా

ఛా్య్య పోయినప్పటినిం చీ ఆయన ఇల్లు చాటి జై టికి పోవటంలేదుం ఇల్లు3 ఆందులోని సామాను_అదే ఆయన సమస్తవిశ్వమున్న్నూ,_ పనీపాటా వమిీా లేఫండా స్తస్థుగా కాలం గడుపుతున్నాడు, అందువల్ల శరీరారోగ్యమూ బాగుం డటంలేదు. అయినా టిశెక్కడిశేనా వెళ్ళాలనుకుం కేసరి చలిజ్వరం పట్టుకొస్తుందాయనకు. నేడు వూతం కూతురు బైటికి వెడదాం అనేసరికి అతడు చివాలులేచి కూచున్నాడుం అప్పుడే వెడదామా? ఈ సమయంలోనా? అన్నాదుః

అందుకు కూతురు షకు్క్యు-న నవ్వింది, భై, టి! వెళ్ళటా నికి సైైనవేళ ఇబేనాన్నా 1౫

కాని చాల వుత్తరాలు రాయాల్చివుం బే సశే నువు వెళ్ళులే. మళ్ళీ త్వరగారా. పొద్దుపోనీకు. ఈలోగావు త్తరాల

2

కష జాగరణి పనీ ముగిస్తాను అంటూ శీగారు మరల వార్తాపతికా. పఠ నలో మునిగిఖ్రోయారుం

అలేఖ్య! పీల్లకీపేరు తల్లి పెట్టిందిం నవీనతొా (ప్రీయత్వం వల్ల ఆపేరు పెట్టివుంటుంది. తర్మడికి మ్యూతం ఈ చేరువ మాత్రం ఇష్టంలేదు. ఆ వేరు వుచ్చరించాలన్నా అతనికేదో శకాధగానే వుంటుంది. ఆమెను పీలవాల్సివ స్తే *ఆబ్రో? ఆని దూగత్రమే వీలుస్తాడు. లోకులుకూడా ఆమెను అలాగశే పిలు స్తారుం బాల్యంనించీ ఆమెకు ఇందుతో పరిచయం వుంది ఇందు తల్లి, ఆ లేఖ్యకల్లి ; ఇద్దరూ ఒశేబడిలో బో రింగులో వుండి కలిని చదువుకున్నారు కొంతకాలం, ఇద్దరిమధ గ్గ్‌ ముంచి సన్నిహితత్వం వుంజేది. దగ్గర బంధువులులా వుంజేవాళ్ళుం ఇందు అన్న కమలకిరణ్‌ వారిస్టరు చదవటానికి విదేశాలు వెళ్ళాడు. తిరిగిపచ్చాక ఆతన్ని అల్లుడుగా స్వీకరించటానికి అలేఖ్య తల్లి నిశ్చయించుకుంది. అమె స్నేహితురాలికికూజా అది అంగ్‌ కార మేం

నిపజీ కమలకిరణ్‌ కె. క. ఘోష్‌ గామారి స్వచేశా నికి వచ్చాడు. తల్లిదండ్రులు రేగారికి ఆయన ధర్మపత్ని వుశ్ణే శాన్ని జ్ఞాపకం చేశారు. కాని శేగారు జొననిగానీ,కాదనిగాని ఏమాటా చివ్పకుండా కాలయాపన చేస్తున్నాడు ఒక స్థ నిశ్చయానికి రా లేకపోతున్నా డుం మానసి కదుర్భలతకై నా ఒక అవధివుండదూ ? టూర్న మెంటు చూడ్డానికి ఇందు గారింట్‌నించి వచ్చినఆహ్వోనాన్ని తోసివేసి శేగారుఎందుకు పస్రికా పఠనలో నిమగ్నులై నారో ఆ రవాస్యం అలేఖ్యకు భావ్యాం కాకపోయినా ఇందు తల్లికి మాత్రం వాగానే

జాగరణ క్‌ "తెలుస్తుంది. తన కోడలుగా చేసుకోటానికి ఆమె పయత్నాలు ఇప్పటిలీ సడల లేదుః

అలేఖ్యలాంటి ఆడవీల్లలు రూవవంతులు గుణవంతులు సంఘంలో లేశపోలేదు,కాని ఆలేఖ్యలాగా బోలెడంతప్నితీయ మైన ఆ స్తితో వచ్చే పిల్లలు మాం లేరు.ఆ సంగతి ఇందు తల్లి కి చాగాకెలును. గకమలకిరణ్‌ కూజా మూమూలు యువ కుడుకాదు. చదువుకున్నాడు, అందగాడు, బారిష్టరు పనిలో బాగా అనుభవం పండిన తంథడ్రిదస్టర జూచియర్‌ గా పని చేస్తు న్నాడు. అతనికి ఉజ్వలమైన భవివ్యత్తు వంతి,

తన్ను కమలకిరణ్‌ కు ఇచ్చి వివాహం ఇయ్యాలన్న కోరక తన తల్లికి ఉన్నట్లు అలేఖ్యకు "తెలుసు, అవిషయమై ఇందుగాని,ఇందుతెల్లి గాని ఆమెతో ప్రసంగిస్తూ నే వుంటారు ఇంతవరకు శేదొరగాలే సంశయాత్ళుడై వ నిశ్చయానికీ 'రాలేకపోతున్నాడనీ, ఆయన ఎప్పటికైనా ఒక నిశృయానికి నచ్చేంతవరకూ తామైతొందర పడటంకాగుండదని_వరపశ్నీ యుల అభిపోయం,

“నా శేవిధ మైన అనుమానమూ లేదు. కే గారికి వమ న్నా అభ్యంతరం ఉంశే పీబ్లను మనింటికి ఎందుకు రానిస్తాడూ చానింటికే అదిపోతోంది అని ఊరుకుంటున్నా డు_ఇొనుకదూ అలో!” అని ఇందుతల్లి అప్పుడప్పుడు ఆలేఖ్య సమతుంలోనే తనభర్తతో అంటూవుంటుందిం

శమలకీరణ్‌ సమత్షంలో అ లేఖ్యకు కణతలు వేజెక్కీ. పోతాయి. *మిరు నూఅమ్మలాంటి మనుమలు, ఆసంగతి

160 జాగరణ మానాన్నకు బాగా తెలును” అంటుంది, ఆ లేఖ్య అశననితో సంకోచిస్తూ నే మరెవరూ మగవాళ్ళు దగ్గర లేనస్తూడు.

ఈ విధంకా సంవత్సరం గడిచిపోయింది.

“శున్నీస్‌టూర్న "మెంటు అయిపోయింది. అతరువాత 'లేసేకువిందు జరిగింది. అప్పటిశే చాల అలస్యం అయిందిం ఆలస్యం అయిందన్న భావంఆ లేఖ్యకు స్ఫురించనేలేదు-ఆమె బన్నిస్‌ చాలబాగా ఆడుతుంది. కాన్ప్బూరునుంచి వచ్చిన ఒక అటక ల్తెనుఅమె ఈటూర్న మెంటులో ఓడించింది. ఆమె మనస్సు విజయోత్సాహంతో నిండివుంది. ఇందు వదో గ్‌తిక్ర పొడుతోంది. అలేఖ్య దృన్ది నోడగడియారంమిోిద పడిందిం అప్పుడామెకు చాల అలస్యమైనవిమయం స్ఫురించింది. తండ్రి జ్ఞాపకం వచ్చాకు. వెంటనే లేచింది. అచ్చట చేరిన సభికుల అనుజ్ఞ బవైకొని వెళ్ళాలన్న సామాన్య సభ్యతకూడా పొటించ కుంచా కిందికి దిగిన చ్చేసింది*

మోటారు తయారుగా నే వుంది, శోఫర్‌ తలుపు తెర ఇాడుం ఆ లేఖ్య లోపలికి ఎక్కి. కూచుంది. అలసిన శరీరాన్ని ఆమెత్తని కువనులలో వాల్చింది. అది చీక టిరా,తికాదుం వెన్నెల కాస్తోంది.సమిీపాన్నే చాగాపూచిన వ లతాకుంజం నుంచో సువాసనలు ఏస్తున్నాయి. ఇాగా ఆటలో అలసీ పోయిందామె. అయినా ధమనులలో యౌావనర క్ష సారం మ్మీవంగా వుంది. “ఈవిధంగా వాళ్ళకు మామకైైనా చెప్పకుండా పారిపోయి రావటం వం బాగుంటుంది?* అని మసులో ఆలో చన వచ్చింది. ఆ మరుక్షణమే పరిచిత కంఠధ్యని “పారిపోయి నచ్చావా[౯ొ అని చేరువనే వినిపించింది

జాగరణ [7 అలేఖ్య వులిక్కి-పడ్డది. “ఎవరు చెప్పారు!* కమలకిరణ్‌ మందహాసం చేశాడు“నాకుతప్పు నువు పారిపోయి రావటం ఎవరికీ తెలియదు. నా సూత్మదృష్టిని మోసం చెయ్యటం చాలకష్టం ఆలో! తెలుసునా!”

అలేఖ్య ముఖలకణాలు (ప్రస్ఫుటంగా కనిపీం చడానికి వెన్నెలఅంత (వకాశవంతంగాలేదుం అమె తన్ను తానుసంబా భించుకుని అన్నది. “మాకు తెలుసుకదా ! ఇంటివద్ద మా నాన్నగారు ఒక్క శే వున్నారు. రాతిళ్ళు నేను అలస్యంగా ఇంటికి వెడిళలే ఆయన చాల అందోళన పడతారుంఃి

“అం్పుతే సళే, త్వరగా వెళ్ళిపోణ

మోటారు స్టార్టు అయింది శోఫరు డై)వ్రు చేయబో తున్నాడు. కమలకిరణ్‌ మెల్లిగా ఆమె చెవిదగ్గర ముఖం పెట్టి “నిన్ను ఇంటిదాకా దిగబెటంిరానా ఫొ అని అడిగాడు

అలేఖ్య సంకోచావసలో పవడదిం “వద్దులేఃి అని చెప్ప "లేకపోయింది “మళ్ళీ 851 ఏలావస్తేవ?౫ అని అడిగిందిం

“తిరిగి రావాల్సింజేనన్నమాట! ేయి ఎంత సుంద రంగా వుంగోచూడు, మెల్లి గా అడుగులో అడుగేసుకుంటూ వచ్చేస్తాను.న

తలుపు తానే తెరచుకుని కమలకీరణ్‌ లోపల! వచ్చాడుం ఆ లేఖ్య పక్కనే కూచున్నాడుం

ఎక్కు-వదూరం కాదు. అయిదారు నిమిపాల్లో ఇల్లు చేరవచ్చు. ఈ కా-సేపటిలోనే ఎన్నివివయాలైనా అవసర మెతే మాట్లొడుకోవచ్చు. కాని ఇద్దరూ మౌనం గానేవున్నారు. సరసనే కూచున్నారు. మోటారు శేగారి పోర్టికోలో ప్రవే

18 జాగరణ శించి ఆగింది. కారుచప్పుడువిని మేడమోద తండిగారు పిట్ట గోడదగ్గరకువచ్చి మాస్తాశేమోనని అలేఖ్య భయం, కొని అటువంటిజేమా జరగ లేదు, ఇద్దరూ చూటారులో నుంచి దిగారు. వైకి కనిపించనంత తిన్నగా వీడుకోలు వాక్యంపలికి అలేఖ్య హాల్లోకి వెళ్ళిపోయింది.

“*ఆయ్య గా శేరీ ఇ” అని అడిగిందిం

నాకరు నమస్కారం చేసీ జవాబు ఇప్పాడు తపెన వున్నారో

అలేఖ్య మెక్లైక్కి. వెకీవెళ్ళింది. అంతా నిశ్శబ్దంగా వుందక్క-డ. అలమార 'తెరిచేవుంది. కాగితాలన్నీ చెల్లా చెద రుగా వున్నాయి. తండి ఇద్దరు నౌకర్ల సహాయంతో "రెండు పెద్ద పెద్ద పెస్షైల్లో కాగితాలూ వ(తాలూ స్ట పెడు తున్నాడు

“ఇదంతా వఏమిటినాన్నా 1! ఎకండిశేనా వయా అనూ ?౫

ఆయిన కూతురువై పు వమూచాడుం లేచినిల్బున్నాడు; ఉచ్వూవావా అన్మూూ+ ఎంతకాండ జరిగిందో ! నేను అప్పుడే ఇెప్పానువ గాంధీ సర్వనాశనం వేసేస్తాడు. ఈ స్వటేశీ గూండాలు పట్నాన్ని అల్లకల్లోలం చేస్తారని నాకు మొదకేే

జేబులోనుంచి ఒకకాగితంతీసి శేగారు దాన్నికూతురి వైపు విసిరాడు “ప్రభుత్వం వీళ్ళను డైల్లో వెయ్యఃపోశే పట్మం యావత్తూ తల్ల కిందై పోక తప్పదు

జాగరణ [0 ఇందాక రెండుమూడు గంటల్మకితం శేగారు. పలికిన మాటలకూ ఇప్పుడంటూన్న మాటలకూ ఎంత తేడా! ఆ ళేఖ్య వీమోా బదులు చెప్పలేదు. ఆ కాగితం పట్టుకుని లాంతకువెలు గులో ఆతృతగా చదివింది. తమ జాగీరు మేనేజరు రాసిన ఉత్తరం అది. అతిడు ఏవీచారపడుతూనే _ అంశు కోధం యక టిస్తూ నే జూగ్‌రుపరిస్థితు లేమి బాగా లేవనిరా కౌడుం ఎస్టేటులో కూడా వుద్యమం వ్యాపించింది. ఏంచేయాలో యజనూనుల అదేశాన్ని అరిస్థూ వుత్తరంమోిద వుత్తరం రాశాట్ట. కాని ఇక్కడనుంచి ఏమి జవాబు తనకు అందలేదుటం ఆందోళన కారులకు [వజల సహాయం లభిస్తోంది. గూంజాలు పెచ్చంల్లి పోయారు. మేనేజర్నికూడా అవమానించటానికి దొరళా న్నారు. అమరపురి బజారులో విదేశ వస్త్రాల్ని స్వాధీనం చేసు కున్నారు. కచేరీ గుమాస్తాలు, నెళర్లతో సహా మేనేజరు అక్క- జేవున్నారు. అయినా గూండాలు వమా భయపడకుండా విజృంభించారు. ఇందువల్ల ఎస్టేట్‌ ఆదాయం చాలత్యిపోయీ ట్టుగావుంది. మేనేజరు వెళ్ళి మేజస్ట్రేటు సహాయాన్ని అర్థిం చాడు. అందోళనపరులు నై తుల్ని కూడగట్టుకుని తహశీళ్ళు ఇవ్వవద్దని పే శేపిస్తున్నారు. లూటీలు జా న్తికొతున్నాయి. ఎన్టేటుదార్లు సర్కారుకు. శిస్తులు. చెల్లించాల్సిన తరుణం వచ్చి నెత్సిమాద కూర్చుంది. ఇంతవరకు 'రెండుకోట్లు కూడా వసూలుకాలేదు. వెంటనే వదో ఉపాయం ఆలోచించాలి. ఎస్టేటుదారు వస్తేతప్ప జరగతగెం బేమాలేదు. వుత్తరం అంతా చదివేసరికి అలేఖ్య ముఖం వివర్శం

ల0 జాగరణ "అయింది. “ఆయితే నాన్నా నువ్వే స్వయంగా. వెడు తున్నావా లం

మరి వేశేమార్షం ఏముంది ? వెళ్ళి వెంటనే తిరిగివస్తా నమ్మా! ఒకళారోజులో అంతా సవ్యం చేసీరానూ? "ఘోస్‌ "బాబుతో చెప్పివెడతాను. ఆయన వుదయం సాయంత్రం శఆండుపూటలూవచ్చి నీ శ్నేమం కనుక్కుని వెడుతూవుం బాడు. నీకేం కష్టం వుండదులో

అలేఖ్య అ మాటలు వినిపీంచుకో నేలేకుు *ోమేనేజరు ముందుగానే తెలియ జేసినా నువ్వేమి చర్య శీసుకో లేదు”

₹ ళచర్య ఫీనునోలేదా? నీంచెయ్య లేదంటావా? చెయ్య

శేం అమ్మా! బహుశః వుత్తరం రా శేవ్రంబాను.౫

అలేఖ్య తంగడిముఖంలోకి అలా చూస్తూనే వుండిపో యింది. నువ్లు మరచిపోయి వుంటానవుకదు నాన్నా !

శీగారి కంఠస్వరం మందగించింది. “ఎందుకు మరచి పోశానమ్మా అనాజే జవాబు రాశాను' “విజేశీ వస్తాల్ని ధరించటం (ప్రజలకు ఇష్టంలేకపో తే వాటిని మనం అమ్మటం వల్ల (పయోజనంలేదు. వాటిని మనం తెప్పించి లాభంలేదు. పైగా చాల నష్టం కన్దం కూడాను అనిత

“అలాగని ఎవరికి రాశావునాన్నా? నీ వ్రుత్తరం వదీ చేరినట్టు మేనేజరు రాయ లేజే!౫

"కేగారి ముఖం చింతామ్ముద్రితం అయింది. ఉక్టలక్రత్ర్తా నుంచి అప్పూడెవరోవచ్చి రైతులకూ కార్మికులకూ రాత్రిపాఠ శాలలు నడవూనికి నా అనుమతి అడిగారు. అందులో నష్టం

జాగరణ లి!

వముంది? వాళ్ళేదో చేసుకుంటారు. మనకేం మన ఆదాయం మనకు వసుంళశేు సరి.౫

“మన గామంలోకూడా రాటత్రిపాఠకశాల తెరబాళా?౫

'శీగారు సగర్వంగా చెప్పాడు“ ఎందుకు "తెరవ లేదూ? నేనేస్వయ్యంగా "తెరిపించాను. (గామంలోవున్న నాట్యభవనం ఖాళీగానేవ్రందిగా. అందులోనే. కిర్పనాయిలు ఖర్చేగామనకు తగిలేది 1వ

క్రిరసనాయిల్‌ ఖర్చు కచేరీనుం చే పంపుతున్నారన్న మాటం

“ఆలాగే హుకుం ఎప్పుడో జారీచేశాను. ఇవ్వుడు పంపీంచటంలేదజేమో ! నేనేంచేస్తాను ఇకాడినుంచి ?౫

చాలసేపటివరకూ. తండ్రిముఖంలోకి చూస్తూవుండి ఆలేఖ్య చివరకు అన్నది. “నువు ఆ గదిలోకివెళ్ళి కూచో నాన్నా ! అంతా నేను సర్దుతాను. నీతోపాటు నేనూ (ప్రయా ణమేం

“నువ్వ్యూనా?౨ ఆశ్చర్యంగా అడిగారు ేగారుం

ఉక్పాన్సు, నేను రాకపోతే మన పనులేమోా కావు*

=

త్రమపూర్వులు తరతరాలుగా కాపురంవుండిన ఆ యింటోఇాలా కాలానికి అడుగు పెటింద.ఆఇతతర యాం!

ద | ల సజ గే రితాట కాదు, అయిసా మూడుసార్లు విజే రట సెల ర్‌ కళ్యా ఇంచుమించు (ప్రతియేడూ డార్జిలిం [క నహమానోవెడుతరూ నే న్‌ వుంటుంది. అనేక టీ పార్టీ లలో ఇన్‌ త లీ నా

వె ప్రబల శో యయ

ల్లి జాగరణ పాల్లొన్న యువతి. తల్లి బతికివున్న రోజుల్లో అనేక విందులు పార్టీలూ జరిగాయి. అన్నీ అలేఖ్య జా్యాగతగా నిర్వహిస్తూ వుంజేది. సం ఘసభ్యతలు; మర్యాదలు ఆమెకు గూగానే 'తెలును. ఆటలు, పాటలు, సంభాషణావాతుర్యం ఆమెకు ఎప్పుడు ఎటువంటి డెస్‌ ఉచితంగా వుంటుంది, వృ చీరకు వ్‌ జూశెట్‌ [సరిపోతుంది ఈ మొదలైన అంశాలన్నీ ఆమెకు బాగా తెలుసు. అభిరుచులు, ఫేవనుల విషయంలో అమెకు సమ్యగంగా తెలుసు-ఏ వస్తువు ఎక్కడినుంచి ఎలా వస్తుంది శి అనే వివమయం ఒక 1కు ఆమెకు తెలియనిదై ఉండాలి. తలికిమచేజీ ఆమెకూ ఒకఫావం పడిపోయింది, తమ ఎజ్చేటులో ఒక్కోక్క శ్రామం ఒళ్కా-క్క- కల్చ్పవృతుం అసి. ఈ భావంతోనే వాళ్ళు నిశ్చింతగా వుంటున్నారు. వసీపాటొ చేయనక్క- శ్లేదు?పర్యిశమ అనవసరం ; నీళ్లు పొయ్య నక్క న్లేదు? దోహద్మకియల అవసరంలేదు; ఎప్పుడు ' కావలిస్తే అప్పూడు శొమ్ములనిండా బంగారం నిండివ్రంటుందని వాళ్ళఊహా.అం లే కాని వాస్తవిక పరిస్థితులను గుర్తించటంగాని అర్థం చేసు కోవటంగాని తల్లి కి ఇాతకాలేదు.ఇంట్లో జరగవలసినదు బా రా ఖర్ఫులన్నింటికీ డబ్బు పోగుచేసి వుంచటానికి శేగారు ఎంత (శ్రమపడవలని వవ్చేదో._అప్పుడపూ డాయనెంత విచారంగా వ్లర్ణజేవారో _ కూతురుమూ(తం గమనిస్తూ నే వుంజేప “లన్ని ఖర్చులు "లేకుంజా మనక్టు కాలం గడవకశపోదుో” అని ేగారు తరచు భార్యతో అంటూలళ్స్ళండటం అలేఖ్య ఎరుగును. దానికి తల్లి “సంఘసభ్యత దృష్ట్వా ఇ౦ంతమా(త్రంకూడా ఖర్చుచెయ్య

జాగరణ ణి కుండా నిర్వహించటం అసంభవం* అని జవాబు చెప్పటం కూడా ఆమె వింటూవుంజేదిం ల్‌గారు భార్య మాటకు ఎదురుచెప్పేవారు కాదుం నోరుమూసుకుని చేతనాళూన్యుడులా వుండిపోయేవారుం భార్య 'వతిదానికి ధూంధాం. చేస్తూంశేు వ్‌ గృహస్థుశెనా వై రాగ్యం కలిగికీరుతుంది. కాని శేగారి విచారంమ్యతం మూడు నిమిషాల్లో మాయమైపో యేది ఇంట్లో, విందులో, ఉత్సవాల్లో, అటలో, పాటలో ఆరంభ మైమిస్తర్‌. అముక్‌ బాబు వచ్చారు, వారు వచ్చారు, ఏ్‌రు వెడుతున్నారు అనేమాట లతో ఒక ఉత్సావాకర వాతావరణం వర్పజేసరికి ఆయన నిర్లిప్తత, స్థజ్ఞత పటాపంచలై పఫోయీవి. తనలో తాను తన స్థితిగతుల్ని గూర్చి విచారించుకోడానికి వ్యవధి వుం జేదికాదు. అ లేఖ్యకు చిన్నతనం అంతా ఇలాగే గడిచింది పెద అయినా ఇలాగే గడుస్తుందని తల్లి నమ్ముకం. కాగా ఆమె కూతుర్ని తదనుసారమైన వాతావరణంలో నే పెంచింది. తండ్రీ కూతురు స్వగ్రామం వచ్చి అయిదారు రోజో లైంది. జమీందారీ భవనం చాల పెద్దది. నూతన పద్ధతులతో గొప్పవారి అభిరుచులకు తగినట్టుగా నిర్జించారు.అన్నివీళ్ళూ, వసతులూ వున్నాయి.అయినా ఆ యింట్లో వండటం అ లేఖ్యకు వ్‌దో అసౌఖ్యంగా కనిపీంచింది. హాలు,భోజనళాల, పడకగది ఏటన్నింటిలోను గోడలకు మళ్ళీ చక్క-గారంగు వేయించాలి. లేకపోతే ఆ యింట్లో అలేఖ్య ఉండలేదు. దరవాజాలకు కిటికీ లకు తాను దగ్దరవుండి వార్నిష్‌ ఫూయింఛాల్సించే. నం అండంగా లేవు. మట్టిగొట్టుకుని అసవ్యాంగా వున్నాయి.

ల జాగరణ

ఉహుం మాస్తూమూస్తూ ఈ ఇంట్లో ఉండటం చాల కస్టం. వమైనాగాసీ నాలుగైదువేలు ఖర్చుపెట్టి బాగు చేయించా ల్సించే.

ఈ వ్యవహోరమం తా చెప్పటానికి అలేఖ్య ఉదయం తంగ్ష్రిదగ్గరకు వచ్చింది. అపషుడాయన ఓఒకశ యువక శౌవ్నాణ అధ్యాపకునితో మాట్లాడుతూ వున్నాడు. కూతురు రాగానే నూతన వ్యక్తిని ఆమెకు పరిచయం చేశాడు. *ఏీరు పండిత అమరనాధ్‌ న్యాయరత్న .మనపురోహితులవారి చౌాహిత్రుడుం మన ఎన్టేటులో టే 'చారహపురంలోవంళ పారంపర్యం గావస్తున్న తమ పాఠశాల నడుపుకుంటున్నారు. వారికి నమస్క-రం చెయ్యి తల్లీ కీయ

అ నూట వినేసరికి అ లేఖ్యకు వొళ్ళు మండిపోయింది. ఒక్క గురువుగారికి తప్ప ప్రపంచంలో మరెనరికీ (ప్రణామం చెయ్యకూడదని ఒక రినాజు ఉంది. ఇంతకూ ఈ పెద్దమనిమీ. తమ పురోహితులవంశంలో నాడు. ఈ పురోహితజారినినరించి అమె చిన్నప్పటినుంచే అనేక అన్నేపణలు వింటూంది. పండీ తులూ, పురోహితులూ అనబజే వాళ్ళంతా కూపస్థమండూ శకాలు, వాళ్ళకు విశాల దృక్పధంలేదు; బేశాన్ని అధోగతికి తీసుకుబోతున్న వాళ్ళు వీళ్ళే నని ఆమె కొక స్థిరమైన ఊవా నరన రాల్లో జీర్మించివ్రుంది. వీళ్ళపట్టుదలవల్ల నే; వీళ్ళ వై రుధ్యం వల్ల నే తాము హిందూసమాజంనించి బహివమ్క్మ్భృతులు. అటు వంటి ఒక పెద్దమనిషి. పొడాలమాద వాలటం అంశ ఆళేఖ్య సరనరమూ ఎదురు తిరిగింది. కాని తండి ఆజేశాను సారం చేతులు నూతతం జోడించి మామూలు నమస్కారం చేసింది.

జాగరణ ల్‌

ఈ నమస్కా-రానికి అతజేమోా బజులు పలుకలేదు, ఆలేఖ్య వెపు అలాగే వింతగాదూస్తూ ఉండిపోయాడు. అలేఖ్య స్థబ్ధు 7ానిల్చ్పిపోయింది.

అమె తండ్రితో మాట్లాడిపోదామని వచ్చింది. అపరి చితుణ్ణి అపరిచితుడుగా నేవొదిలేసి తం(డితో సంఛధామణఆరం భించింది.కాని ఆ అపరిచిత అధ్యాపకుని అమంగళశర విస్ట్హయ దృక్కు-లు తన్ను వెనుకనించి పొడుస్తున్నట్టుగానే అనుభ వి౧చిందిం

ఉబ్పల్లంతా ఎలావుందో భూఛావా నాన్నా

*న్‌0, కాగానే వుందిగా 1౨ విస్మయ నూచకంగా అన్నాడు "లేం

అలేఖ్య ఇదవీ విరిచింది. “నీ చూపులకు వౌగానే ఉంటుంది కాని హాల్లో గోడలకు రంగు లేయిస్తేతప్ప అక్క-డ కూచోటానికి ఏీళ్లేడు. భోజనశాలలో కూడా మళ్ళీ రంగు పూయిస్తేతప్పు అక్కడ కూచుని భోజనాలు ఇయ్య లేము, ఇన్నాళ్ళనుంచీ ని నౌెకర్ణంతా వం చేస్తున్నట్టు? ఒళ్కొౌ-క్కా డిసీ పిల్చి కనుక్కో-వలసీందే. ఈ పాత నెకర్లవల్ల లాభం "లేదు. అంతా కంగాళీ చేనిపెట్టారు.=

జెనన్నట్టుగానే తల వూపుతూ. శేగారు మెల్లిగా “నువ చెప్పినమాటలు నిజమే. కాని ఇచాలరోజులనుం చీ ఇల్లు ఖాళీగాఉంలెం ఇన్నాళ్ళు ఎవరూ కాపురం లేఘండా వ్రుంశే ఇల్లు శుభంగా ఎలా వుంటుందీ ?౫

*ఆదంతా వేరేసంగతి. నెకర్ష సోమరితనంవల్ల నే ఇలా పాడైపోయింది. మేనేజరు, నెకర్ష_అంతా న్మిదసపో

య! జాగరణ తున్నారన్ననూట. తప్పూ అందరిమోదా వుంది. అందర్నీ శిత్నీ స్తాను= నువుమ్య్మూతం అడ్డం రాకుంలి

శీ నవ్వాడుం “శ్చీసెందుకు అడ్డం వస్తానమ్మా. ఈ సమ స్తంనీది. ఏళ్ళందర్నీ న్స్‌ అజ్ఞా బద్ధుల్ని చేసుకుంటానంశేు నాశేం అభ్యంతరం ? నీ యిష్టం వచ్చినట్టు చేసుకో, నువు ఎవరికీ ఏ విధమైన అన్యాయం చెయ్య లేవని నాకు బాగా 'తెలుసున

అమ్మాయి ముఖం చేటంత అయింది *ఫర్నిచర్‌ అంతా పనికిరాకుండా వుంది. పాతవన్నీ ఇచ్చేసి కొత్తవి కొంటాను. నాలు" దువేలు కావాలి.”

"కే అనుమానిస్తూ “అబ్బో అంతఖశ్చే కొ అని పలి కాడు. *అయినా నువు ఈ అడవిజేశంలో ఉండలేవు. వదో 50డురోజులు ఉండ్షిపోవటంనికి వచ్చాం. ఇంతఖర్చు చేసి అన్నీ అమర్శి మనదారిని మనం వెళ్ళిపో తే మళ్ళిమామూ లే కతుండెి వంలాభం 1౫

*అలా కాడు" అన్నట్లుగా అశేఖ్య తల ఊపీందిం “ఇక్కడ ఉండిపోవటానిశే నిశ్చయించుకున్నాను నాన్నా! ఆలా కాకపోయినా సంవత్సరానికి "రెండుసార్లు తప్పకుండా ఇక్కడికి రావాల్సింబే, మనం కని పెట్టి ఉండకపో తే మూతం ఇక్కడంతా సర్వనాశనం చేసేస్తారు.నాకు తెలుసు

తండిముఖంలో ప్రసన్న తివెల్లివిరిసింది. ఉలబ్రివ్వూ యా! ఇన్నాళ్ళకు నీకీసంగతి తెలిసి వచ్చిదంశు అంతకన్నా ఆనంద కరమైన విషయం నాకిం'శేముంది?” అంటూ శేగారు అభ్యా పకుని వైపు తిరిగి “జౌను.కాదూ అమరనాథ్‌ నాబూ! ఇన్నా

జాగరణ ల ళ్ళకు అమ్మాయి అసలైన కిటుకు తెలుసుకుంది అంశ సంతోవం కాదూ 1౫

అమరనాథ్‌ జౌననిగాని కాదనిగాని వమాబదులువలక "లేదు. అలేఖ్యనవ్వుతూ “ఆది తెలుసుకోటానికి ఇన్నాళ్ళు ్భ్బి పట్టిందినాకుకాదు నాన్నా, నికే, పది పన్నెం జేళ్ళకితమే సీక్‌ విషయం ెలిసివ్రం శు ఈనాడీ [కొ త్తయేశ్చాట్లన్నీ చెయ్యా ల్సిన అవసరం నాకు ఉంజేది కాదు,” అన్నదిం

కూతురు మాటలకు విరుద్దంగా తండి వమి ఇప్ప "లేదు, కాని ముఖవైఖరిలో ఉద్విగప్టత నోచరించింది. గ*సశే తొంద రేమొచ్చింది. తీరిగ్తా అన్నిపనులూ చేయిద్దాంలే.౫

“*డ్తిహుల అలాకాదు నాన్నా” అంటూ అలేఖ్య ఒక "బలి(గాం _ తని చేతిలోని ఇంగ షమునవలలోంచి తీసి తండి చేతికిచ్చింది. జేబులోంచి కళ్ళజోడు తీసి పెట్టుకుని డాన్ని శండుమూడుసార్లు చూచి మళ్ళీకూతురుకి చ్చే కాడు. అల్రిలాగ్గా ఇల్లైల్ని తీసుకుని కమలకింణ్‌ కలకత్తా వస్తున్నాడు, ఘోమ్‌ గారుకూడా రావచ్చు. సశేలే అమ్మా! మనింటికి ఎప్పుడొ చ్చేదీ రాశారా వమైనా ?౫

ఉకలక్రత్తా వచ్చాక రాస్తా నేమో

శీ కళ్ళజోడు తీసి జేబులో పెట్టుకున్నాడు. బటతల వెన్నెల్లాగ మెరిసింది. తండడిగారి అర్థిక దురవస్థ ఎట్టిదో. ఆలే ఖ్యకు ఛచాగా తెలియదు, అయినా కాన్నాళ్ళనుంచీ ఆమెకు ఆ విషయమై సంజేవాంగానే వుంది

ఉల్ర్వ్స్పి జే ఎంతడబ్బు కావాలంటావు అలో! చాల ఎక్కువే...” శే తనంతట తానే ప్రస్తావన తెచ్చి అడిగాడుం

లగి జాగరణ

అళేఖ్య తనలోతాజే అంచనా వేసుకుంది సరిగ్రోఎంత కానాలో చెప్పలేను. పడుకోటానికి నాలుగైదు మంచాలు శావాలి, నాలుగు (డసీంగ్‌ శువిల్చు కావాలి ఈజీ వెర్సు ఒశ పదివుండాలి. ..౫

కబ్చద్రిక్రావాలా $* శే అనుమానంగా పలికి అధ్యాప కునివై పు తిరిగి “అమరనాథ్‌ ! మా బీదవిద్యార్థులకు జీనేమా సహాయం చెయ్య జాల నేమోనని విచారిస్తున్నాను" అన్నాడు*

ఉచి త్తం నాకూ అలాగే కనిపిస్తున్నది అన్నాడు; అమరనాథ్‌ మందహాసం చేసి.

అఆళలేఖ్యకు వొళ్లుమండిపో యింది+పీడి కేమన్నా మ రా ఖ్ట్‌ద "కెలుసా ? తాము ఇంటి వ్యవహారాలు మాట్లాడుకుంటూ వుంకే.ముక్కు- మొహం ఎరుగనివ్య క్తి వెంటనేలేచి వెళ్ళిపో వద్దూ! పోసే వెళ్ళిపోకుండా కూచున్నవాడు అలాశే నోరు మూసుకొని కూర్చోవద్దూ? తమ స్థితిగతులను గూర్చిన విచా రణ వాడిశెందుకూ? మెగా వ్యంగ్య వాక్యాలు విసురు తాడా? ఆ మాట అలేఖ్య చెవుల్లో సూదిలా గుచ్చుకుంది. అంత కోపం వచ్చినా కూడా, చిన్నతనంనుంచీ సుశివీతురాలు కావటం చేత, పెకి పొంగలేదుం వెకి నవ్వుతూనే కర్టను నాన్నామరి ! అంతమ్మాతం లేకపోతే ఎలాగ ? అవీగాక ఇంకా పరుపులు కొత్తవి కుట్టించాలి. ఒక కార్పెట్‌ కొనాలి టీ సెట్టు డిన్నరు సెట్టు కొనాలి. ..మూడు నాలుగు వేలు కావలసించే. ఇంకా ఎక్కు-వే కావచ్చు” అన్నదిం

ల్‌ ఒక నిట్టూర్పు విడిచాడు; “జౌను, అంతా కావల సించే అమ్మా 1౫

జాగరణ బి0

అంత పెద్ద నిట్టూర్పు విన్నతర్వాత అలేఖ్య నవ్వు లేక పోయింది. బలవంతాన నన్చ్వు తెచ్చుకుని అన్నది. *“సంభాన్ని బు మనపద్ధతి. వాళ్ళను మరి రాజోచిత ఉదార భారతీయ పద్ధతిలో మట్టిప్వాతలతో; మోదుగాకు విస్తళ్ళతో సత్క రిస్తామా? ఈజీచెయిర్‌ కు బదులుగా దర్భాసనం వేస్తే అతిధి పూజ జరిగినళ్హునా ? ఎలామరి 1౫

కర్టానాను, అంతా సవ్యంగా జరగాల్సిం జే, ఉపా యాంతరం అేసప్పూడు అలాగే కానిద్దాం. నువు ఒక జాబితా తయారు చెయ్యన్మూూ (౪

ఉఆ్రంత్రా నేనేచేస్తాను నాన్నా! నువ్వేమి కష్ట్రపడ నక్క-ర లేదు.వి

లే జవాబు చెప్పలేను... కూతురు మళ్ళీ అందుకుని ఇలా చెప్పింది *నీ చేత నేను ఓక్క-పనీ చేయించను. చెయ్యా ల్సిన పనులన్నీ నేనే స్వయంగా చేస్తాను. ఈ ఖర్చంతా ఎలా వస్తుందో "తెలుసా ? నంర్యపయాస వడనక్క- శ్లేదు, ఇంతమంది నెక నర్లెందుకూ ? చూడరు వినిపించుకోరు, నలు భరూ అయిముగురూ కాదు ఇరవై ముప్పయిమంది ఊరిశీ కూచుని తినేస్తున్నారు. ఇలా పఏీళ్ళంతా మనకళ్ళలో దుమ్ము౯ ట్టి ఎన్నాళ్ళు కాలవేపం చేస్తారు. అందర్నీ బర్తరఫ్‌ చేస్తాను. మంచివాళ్ళను మాతం ఆ స్రై పెడతాను. సగంమందిని మాతమే ఉంచి డబల్‌ పని చేయిస్తాను. గుళ్ళు గోపురాలు చూడు ఎన్ని వున్నాయో. వాటిమాద ఎంతోడబ్బు వృథా అయిసోతున్నది. ఏటినికూజా మూ-సేయించి ఇది పన్నెండు వేలు అదా వేసానుంలి

శ వాలీ

ల0 జాగరణ వృద్ధ జమిందారు రానున్న అతిధులను గురించి ఆలో చిస్తూ కూతురు మాటల్ని అంతగా వినిపించుకోలేదు, కాని ఆమె చివరివాక్యం చెవినిపడగానే అతడు ఉలిక్కంపడ్డాడు.*ఎలా ఆడాచేస్తావు తల్లీ 1 జీనాలయాదాయవమా ! మనకీ సంపత్తి ఇచ్చిన జేవతల ఆరాధనకోసం మన పూర్వులు ఆ ఖర్చును నుంజూరు చేశారు, ఆ డబ్బును నువు ఎలా ముట్టుకుంటావు?౫ ళ్‌ త్రల్రా దుర్వ్యయం చేసీన ఆ పూర్వ రాజులమోాజే రుద్దుతున్నాను నాన్నా! నువ్వేమి జేవాలయాల్ని కట్టించ లేదు. బేవశల్మ్ని (పతిస్టించ లేదు. పొరపాటుగాని;, తేప్పూగాని ఎవరు చేసినా దాన్ని అక్కజే అంతం ఇయ్యాలిగాని శానసాగిస్తూ వుంటామా? మా అమ్మకూడా ఈ ఆలయాల్ని బందు చెయ్యమ నీ పోరుతూనవుం జేది; జ్ఞాపకం లేదూ? శీ మాటా వలుకులేకుుండా నిర్ని మేవంగా. కూతురు ముఖంలోకి చూస్తూ వుండిపోయాడుః ఆశ్చర్యపూర్ష ములైన అఆయనచూపసులకామె లజ్ఞాన్విత అయింది. *ఈ వి గహారాధ నలో నీకు విశ్వాసం వుందా నాన్నా! ళన్సా వీశ్వాసాన్నిగాని; అవిశ్వాసాన్నిగాని పురస్క రించుకుని ఈ జేవతా వృిగబోలు వెలిశాయాతలీ 1౫ ళం “మరి ఈవి గహారాధ నఖర్చును వ్వెందుకుభరిం వాలి? “జీ సెందుకు భరిస్తున్నాను, వాటిని (వతిష్షించిన మా ఆశీ లు నాన్న, తాత,, వాళ్ళే భరించారు ఇప్పటికీ భరిస్తూన్నారు. అఆ దేవతా విగాహాలమోాదసీకు విశ్వాసం లేకపోవచ్చు. కాని నువు వాటిని మోసం చేయటం నేను సహించను

జాగరణ శ్రి!

ఆయన మనో జార్భల్యానికి చివ్నామైన ఆ మాటకు సరైన సమాధానం చెప్పబోయింది అలేఖ్య కాని వెంటనే అ శృర్యపోయి అ సమాధానం మరచిపోయింది. ఇంతవరకూ మౌనంగా కూచున్న అధ్యాపకుడు వాకాత్తుగా వంగి కేగారి పాదధూళి (గహించి తన శిరస్సువై వుంచుకున్నాడు,

*అచేనమిపని అమరళొబూ 1౫

కవీన్వాలేజు రాయ్‌మపహాశయా! ఇంతవరకూ మికు (వణామం చెయ్యని వొం పొటును సవరించుకున్నానుఅన్నాడు అమరనాథ్‌ సవీినయంగాం

“జొర పాళ్సుముంది ? నేను (ౌహ్మాగుడినే కాదన్న నావంటివాడీికి మిరు ఎందుకు _పణామం శెౌయ్యాాలి?౫

అదంతా మికు అెలియాలి. నేనువూ(తం నా కర్త వ్యాన్ని నెర వేర్చాను. తెలియక మూనవులు ఎన్నెన్నో అనేక రశాల పొరపాట్లు చేస్తూవుంటారుంో

అఆ మాటల ఛావార్థం వృద్ధునికి అర్థంకాలేదు అలమర నాధహబాబూ! అజ్ఞానానికి హద్దు వుందా కాని నువు నాకు (ప్రణామం చెయ్యకపోవటం మాత్రం పొరపాటనిపించుకోదుం నేను మావంటివారి (ప్రణామములకు అర్హుణ్ణికానుం”

అమరనాథ్‌ మశేబూ మాటాడలేదు.

అలేఖ్య మాట్లాడకుండా వుండ లేశపోయింది. మధ ఫో కల్పించుకుని మాట్లాడ్డ 0 ఆమె దృష్టిలో సభ్యతకాదు. అది ఆమె స్వభావమూకాదు.మొదట కలిగిన అశ్చర్యంకోధంగా పరిణమించింది. ఆ [కోఛా వేశం దుస్సహమనిపీంచి అన్నది:

క్రై జాగరణ “బక నున్వీయనగారి బీదవిద్యార్థులకు తప్పకుండా సాయం చెయ్యాల్సింజే నాన్నా 1౫

ముసలితండికీ వ్యగ్యం స్ఫురించి లేదు. లోవలసంకో చిస్తూ నే అన్నాడు; *సాయం చెయ్యటమే క _ర్వవ్యం మరి! కాని మనం ఇప్పుడు సవోయం చేసే స్థితిలోనే ఉన్నామా 1౨

“సహయం ఉఇయ్యాల్సివ స్తే గువ్తంగా వేసెయ్యటమే దైవభ్షి (ాహ్మాణభ క్రి; నీ మాటల్లో కనిపింప జేయటం పెద్ద ఇకంట్టూ

“ంక్కట్టా!్‌న సంకోచిస్తూ అన్నాడు తండి.

అధ్యాపకుడుపకపక విరగబడినవ్వసాగాడు. “ఇందులో ఇక్క శ్లేముంది? మాకేం భయం లేకుం (డెనింగ్‌ పేచిల్‌, చన్నూూలు, డిమ్‌లు ఏటన్ని టిచాటునా అంతా మాటుమణిగి వపోగలదుంవ

ఒక వంగ్యవాక్యంతో అతన్ని దెబ్బళొట్టాను కనకనా అన్న భావంలో సంతృప్రి పొందుకున్న అమె మనస్సు అతని పరిహాసవాక్యానిక మరింత (కార్యం తఆాల్చింది. వెనుకముందు చమూాడకంచా అనేసింది ! “మాటుమణిగిపోతుంది సళక్కే పాద రతుల భూళివిలువకూడా మాకు ఇచ్చుకోవద్దూ [౯

మామై లేపెకి అశేసిందిగాని వెంటనే తనకుతాను సిగ్గు పడిపోయింది. అటువంటిమాట తన నోటివెంట ఎలావచ్చిందో తనశే అర్థంకాలేదు. శీ మిక్కిలి ఆక [రస పడుతూకూతురు కేసి కూస్తున్నాడుం ఎంతఅమాయకుడై నా కూతురు ఆగంశుకుని ఎివిడిచిన బాణాన్ని చూడ లేశ పోలేదు, ఇంతలో ఒకనౌకరు

జాగరణ క్రితి

వచ్చి ఎవరో కొందరు సజ్టనులువచ్చి టె టగడిలో చాలసేపటి నించీ వేచివున్నాగని చెప్పాడు.

ఉవస్తున్నాపదొ అని శీ నాకర్ని పంపీంచేశాడుం కూతురు శేసితిరిగిోనువు చాలపొరపాటుమాటపలి కావమ్మాా!” అన్నాడుం మళ్ళీ అమరనాథ్‌ వై పు తిరిగి *మిరు వెళ్ళకండి నేనిప్పుడే వస్తాను అని చెప్పి బైటికి వెళ్ళాడు.

ఆ లేఖ్య తండితోకూడా వెళ్ళ లేకప్రోయింది. అక్కే కూచుంది. గడచిన దానికి సిస్తపడుతూ మెన్లీ గా అన్నదిః

ఉద్వాత్రో నాకు పరిచయం లేదు. జీను చూపీన అసభ్య తకు విచారపడుతున్నాను. నేనలా మాటాడ్డం ఉచితంకాదుం

ఉర్చాన్సు ఉచితం కాదుంని

ఈ వాళ్యంకూడా ఆ లేఖ్యకు రుచించలేదు. త్రండి గారిని ఇతరులు గౌరవించటం కూతురుకు సంతోవదాయకం, మా నాన్న చఛాలమంచినాడుం ఆయన్ను మూరు మోస గించటం ఉచితం కాణుంలి

అమరనాథ్‌ చకికుడై నాడుః

త*షోసనమూ? ఏం మోసం!”

ఆయ్రన పొదధూళి కీసుకుని మారు శిరసున వేసు కోటం ఆడంబకంగాక ఉచితమైన వశేనా?

“డ్తచితమైన పనే అది”

ఉఆల్రార్లా తే ఇక నేను అంగీకరిస్తున్నాను.

ఆ లేఖ్య లేచి వెడుతూ హఠాత్తుగా అగింది “మికు ఒక్కమాట ఇెప్పాలి. మా నాన్నగారి మానసిక జార్చ ల్యాన్ని భూచి మోరు విసుగసుపడటం సవాజం, మతపవయిక

క్రిశ్రీ జాగరణ మైన అభ్మిపాయాలు భిన్నంగాఉండి చేవతలన్నా హశావ్మాణు లన్నా వమ్శాతం గౌరవంలేని వాళ్ళు ఈ విధంగా అస ళ్యాల్ని పట్టుకుని ఊగులాకుతూ ఉన్నారని అదిమోరు అను చితంగా భావించకండి సుమా!

అధ్యాపకుడు తల అడ్డంగా ఊపాడు. ఎన్నటికీ భావించను. ఆయన నీమోాది చమమతలోపడిపోయి నువు చెప్పిం దానికల్లా ఊ కొడుతూ ఉంళశు అది అన్యాయమూ అను చితమూ కొతుంది. ఆయన రి అవిశ్వాసము ఆయన కర్త వ్యచింళా, అన్యాయమూ కౌతుందిన

అధ్యాపకునిమాట గంభీరంగా ఉందిం అలేఖ్యకను బొమలు కుంచుకుపోయాయి,. *నూ విశ్వాసాలు ఎటువంటి వైనాసశే పూర్వంనించీవస్తున్న సాంవ్రదాయాలూూ ఆచా 'రాలూ అలా సాగిపోతూ ఉండాలనేగా మో అభ్మిపవాయం?5

అధ్యాపకుడు నవ్వాడు అసాధారణంగా పాశ్చాత్య వ్యామోహజనం పలికీమాశే సలికావ్లు.మా విశ్వాసాలేఉచి తిములన్న అవాంభావం తప్పీతే మాశేమూ తెలియదు. అలా మాట్లాడినందువల్ల 1 వయోజన మేమి లేదు.చాల నష్టంఉంది. పోనిలే గుడులలో చేవతా విగహాలు సత్యములో, శాదో! అవి మాట్లాడతాయా పెడతాయా భోగ నై వేద్యాలు బందు చేశే అవి అఘాయిత్యం చెయ్యవు. కాని విదేశాలనించి ఎంతోఖర్చు పెట్టి అద్దాలు, పళ్ళాలు, బట్టలు సవీనవస్తు సంచయాన్నిళానే (వ్రబుద్ధులను అఆవేపీంచే వాళ్ళు మాతం ఊరుకోరు, బిగ్గరగా ప్రబోధం చేస్తారు. అడ్డగిస్తారు. విదేశ వస్తువులు కొనటంమ్మాతం నువ ఎప్పుడూ చెయ్యకు”

జాగరణ 85

ఈ నూటలు చాల నీచమైనవిగా వినిపించాయి ఆలే ఖకు. అపలుకులద్యా రా అతడు తన్ను తిరస్కరించి నట్ట యింది. ఆమెకు కోపంవచ్చింది. విస్శిత దృష్టితో అతనిశేసి ఆలాగే చూచింది. చేత్తోకుట్టిన ముతకచొకా- తొడుకుూ న్నాడు. ఉతృరీయంకూడా ముతక జే. కాళ్ళకు ఇెప్పులులేవు. అదంతాచూచి ఆ లేఖ్య కఠినస్వ రాన ఇలా అన్నది “మోకు సహాయ ని రాకరణోద్యమంతో సంబంధం లేజు కద!ని

తడ్రన్న దిని

“బ్వక్కడ వటుక బేవ్‌ అనే వ్య క్తట ఎవరు? మికు "తెలుసా?

“తెలుసు, అది నా పేళేలి

జఆలాగా* అయితే అంతా శతెలినిందిలెండి. మారు మమ్మల్ని విద్దేశీవస్తువుల్ని కొనకండా అడ్డగిస్తారన్న మూట?*

*త్రస్పకుండాని

ఉవ్లూక్తు శరిశులు శిస్తులివ్వకుండా (ోత్సహిస్తారన్న మూట?”

ఉక్టాన్వు, వాళ్ళకు పాపం ఎంతకష్టపడితే రూపాయి చేతిలో పడుతోందీ?”

ళ్‌ ష్సేము విదేశీవస్తువులుకొం శు వారు జార్జ న్యంగా స్వాధీనం చేసుకుని తగల బెళ్టుస్తారా?

“డార్డ న్యం ఎందుకు చేస్తాం. మిమ్మల్ని అసలు కొన కుండానే చేస్తాంో

అ లేఖ్య ఇాలాసీపు నిస్తబ్ధయై నిల్చుంది. బలవంతాన కోపొన్ని అణచుకుంది, చివరకు శాంతసర్వాన ఇలాఅన్నది.

86 జాగరణ “*కూడండిి, అమరనాధ బాబూ | మానాన్నగారు మె త్తని మనిషీ, నేను అలాంటిదాన్ని కాదు సుమండీ! అందుచేతనే నేనుకూడా ఈవూరు వచ్చాను. మోరు చేసే ఈఅఆందోళన స్యకమమైందో కాదో నాకు 'తెలియదు-సకమమైం దేకావచ్చు కానీమోారు, మిఆందోళన మా ఎస్టేటుకు మా నైశులకు నూ ఛామములకు మాకు దూరంగా ఉండవలసిందే. పోలీసుల్ని పిలిపించటం నొకిష్టంలేకు. మనజేశీయుల్ని ఫోలీసులచేత దండించటం నా మనస్సుకు బాలా కష్టంగా ఉంటుంది, మో చేతులకు కాళ్ళకూ సంశాళ్లు తగిలించటంకం కు గత్వంతరం లేని పరిస్థితుల్ని కల్పించబోకండి, , .౯

అంతమాత్రం పలిశీమరి (ప్రత్యుత్తరం అవేవ్నీంచ కశండానే అలేఖ్య దృఢంగా వెళ్ళిపోతోందిం

“బ్ర శ్చే మోరు న్యాయం ఆలోచిం చదల చ లేదన్న మాట్‌ అన్నాడు అమరనాధ్‌ బిగ్గరగాం

అలేఖ్య గుమ్ముందగ్గర ఆగింది. “న్యాయా న్యాయాల విషయమై మాభావాలకూ మా ఫావాలకూ లేడా ఉందిఅని పలికి అలేఖ్య వెళ్ళిపోయిందిం అమరనాథ్‌ ఆమె వెళ్ళిన ద్య్యారంవై పు అశ్చర్యంగా చూస్తూ కూచున్నా డుః

త్ర

ర్రూూతురు ఎసేటువవహారాలు చక్క. బెటటానికి ఫూను కోటం శేగారికి ఆనందం ీగంచింది గది లా

ఇల్లు బూజుదులిపించటం, నోడలకు రంగు ఫూయిం చటం వస్తుసామా&ి యభఛాస్థానాల్లో అమర్చటం ఇత్యాది

జాగరణ | పనులన్నీ ఆరంభ మైనవి,_ప్రతిరోజూ ఎవరోజకరు పోట్లాటలూ,; చీచీలూ ఫె సలా చేసుకోటానీః వస్తూనే ఉన్నారు. ఇపన్నీ సక్రమంగా, నిర్వహించాల్సిన బ-ధ్యతకూడా ఆలేఖ్య తానే నెత్తిమాద వేసుకుంది. ఇందుకు అమెలో ఎంతో ఓక్పుదాగి వుండాలి, రిమైర్తు మేజస్టీీటు మేనేజరుగా పని చేస్తున్నాడు, అతడుకూడా ఆమె యోగ్యతను అంకరించాడు. ఉదయం నించి సాయం్యత్రం వరకూ మే నేజరుకు ఊపిరి వీల్చుకోటానికి తీరిక చిశళ-టం లేదు.ఆ లేఖ్య అతనిదగ్గర కూచుని ఖాతాపు స్త కాలు తీస్తుంది. ఏయే (గామంనించి ఎంతెంత ఆదాయం వస్తుందో అడు*%సతుంది. ఎక్కడెక్కడ ఎవళెవరు వయేపనులు నిర్వహిస్తున్నదీ అవగాహన చేనుకుంటుంది.అ నేక సమస్యల్ని గురించి మేనేజరుతో చర్చిస్తుంది. మేనేజరుకు చెమటపోసే వరకూ తర్మి-స్తూ నేవుంటుంది. ఏనెాకరు డ్యూటీ లేమిటి ? బాగా పనిచేయగలిగనవాడికి ఎంత జీతంఇవొం చ్చు? ఈమొద లై న వినయాలన్నీ ఆమి 'తెలుసుకుంది.వయ సుమళ్ళినకొందరు నెకర్లమిద అమె చూపు ఎప్పుడో పడింది. [కాసుచేసి అడిగినమోాదట మేనేజరు ఒప్పుకున్నాడు “వాళ్ళవస్ల జీతెం నష్టమేతప్ప (ప్రయోజనం వఏమిాలేదస్సీ, అఆసంగతిఎప్పుడో శీ గారికి తెలియ చేసినా చా శేమూ చర్యతీసుకో లేదని! పని చేసీ చేసి నాళ్ళుముసలివారై నారనీ, బలవంతాన వాళ్ళ చేతఇప్పుడు పని చేయిం చవలసీన అనసరం లేదనీ ళా _త్తగా పెట్టుకున్న నౌకర్ల చేశ అన్నిపనులూ అవుతాయని శేగారి అభ్మిపాయం అయినట్టు కూడా మేనేజరు చెప్పాడుం అందువల్లనే వాళ్ళను వెళ్ళగొట్టలేదు.

ర్‌

లికి జాగరణ

*అందువల్ల నే నాన్నగారి ఖర్చులకు ఆంతం లేకుంజా వంది అన్నది అ లేఖ్యః

మేనేజరు (వజబాబు వవిో మాట్లాడలేదు

*లలారై తే లాభంలేదు. పనిలేని నౌకర్ణకు ఈనిత్యా న్నదానం సాగటానికి వీల్లేదు” అన్నది అలేఖ్య+

“మిోయిష్ట ప్రకారమే శానీయండిం

శెండుమూడు రోజులు గడిచాయి, పాతస్నే హితులను భూచివద్దామని శీ కలకత్తా వెళ్ళాడు, ఒకరోజున అ లేఖ్య 'మేనేజరును పిలిపించి, అతనిచేతిళెక జూవితా ఇచ్చిందిం “వాళ్ళందరికీ ఒక నెలజీతం ఉచితంగా ఇవ్వండి పనిలోనించి వెళ్ళిపొమ్మని చెచ్చేయండిం నాన్నగారి మనస్సు మిక్కి-లి దుర్భలమైందిం ఈ సమాచారమంతౌ ఆయనకు చెప్పవలసిన అవసరం లేదుంల్‌

చొణుకుతూన్న చేతులతో వజహాబు జూవితా అంజు కున్నాడు. కళ్ళజోడు "పెట్టుకుని చవేర్లన్న్‌ వరుసగా చదివాడు అతనిగొంతు ఎండిపోయింది, “*సజశ్తీ మియివం కాని ఈ నయన గంగూలీ చాలా బీదవాడు, పాపం అన్నాడు

“వీదవాళ్ళకు (ప్రపంచంలో వే నేయేర్చాట్లుఉన్నాయి"”

*డ్తన్నాయి. కాసి.

అద్ధోక్షిలోనే అలేఖ్య అడ్డువచ్చింది. “చూడండి నే జరుగారూ! ఎక్కువగా చర్చలకు దిగటం నాకిష్టం లేదు కాగాఅలోచఛిం చే జేసీ జాబితా తయారు చేశాను. ఇకమిోారు వెళ్ళవచ్చు.

జాగరణ 8కి

ఉచి త్తంగి అంటూ మేనేజరు జాబితాను గుప్పెట్లో ఇట్టుకొని వెళ్ళిపోయాడు,

చదువుకున్న ఆడపిల్ల అధికారంలోకివ స్తేవ్యవహోరం ఎలావుంటుందో 'మేనేజరుకు ఇప్పుడు బాగా అర్థం అయింది* అమెతో కశాదు_ళూడదని వాదించే దమ్ములు 'లేవాయనకుం తన చేరుకూడా ముసలివాళ్ళ లిస్టులోగాని, సోచురిపోతుల జూబితాలో గాని చేరుతుంబజేమో నని కాదు ఆయన భయం. ఇప్పడీ ఉదో గంలో నించి తీసి వేయ బడుశూన్న నాళ్ళంతా ఊరుకోరు.ఆ వేదనపడ తారు. వచ్చిమళ్ళీ శాళ్ళమిాదపడ తారు, సిఫార్చులు "తెచ్చుకుంటారు; చెయ్యాల్సిన పాంగామాఅం తా చేస్తారు

ఆలాగే అయింది. అమర్నా జే నాలుగు దరఖాస్తులు నచ్చాయి, వాటిని మేనేజరు అలేఖ్యకు పంపీంచాడు.దర ఖాస్తు లలో బంగాళీ జేశదార్మిద్య గాధ అందుకు కారణాలుఉ ల్లే ఖతము 'లైనాయిం. తమతమ కుటుం టాల్లోని అనాధల సంఖ్యను జర్కొంటూ, శే గారి సంస్థానంలో తవ్చ మరెక్కజాతవుకు నిలవనీడ దొరకదని విలపీంచారుం

అంతనూ తెనిశేఆ లేఖ్యమె త్తవజే మనిషీ కాదుంపతి అక్జీమాద ఆమె _పస్ఫుటంగా శాసీంది తానేమి. సవాయం చెయ్యజాలనని, అమాసపే మేనేజరు వాళ్ళకు జూరీ చేశొడుం అందర్నీ ఒకచోట చేర్చి “దొరగారు కలకత్తానుంచి వచ్చే వరకూ మిరు వేచివుండండి- మాకన్నీళ్ళ విలువ అముసలా యనశీ తెలియాలి తెలిస్తే అన్నాడు.

శ0 జాగరణ

మరి నాలుగురోజుల తరువాత ఒకనాటి ఉదయం ఆలేఖ్య పంచ పాళిలోకూర్చుని కొన్ని పూలుపరిశీలిస్తూ వ్రందిం పెయింటింగు డిజైనులు కొన్ని భోజన శాలకు తగిలిం చేందుకు "తెప్పించింది. వాటిలో శెండు బాగున్నవి ఎన్నుకుని విడిగా పెట్టింది. ఇంతలో ఒక ముసలి మనిషివచ్చాడు-చాలసు స్త్రీగా ఉన్నాడతడు, చినిగిన మానీన బట్టలు ధరించాడు, వొక్కా- నింజా మరక లే.

“ఎవరు నువ్వు?౨ అలేఖ్య చూడ్డంతోనే అడిగింది.

అతడున త్తివల్ల వెంటనే జనాబు ఇప్ప లేకపోయాడు ఉచ్చేను నయన గంగూలీని? అన్నాడు చివరకు

ఆ లేఖ్య అతన్ని గుర్తుపట్టింది. “ఎందుకొచ్చావు?” అని కఠినంగా (వశ్నించింది.

జవాబు చెప్పటాని॥ (చయత్నించటంలో అతని ఇద వులు, కళ్ళు రకరకాలుగా తిరిగాయి. చివరకు ఇలావెప్పాడుం ఉనాక్రూతురు వేరు దుర్గ + అమెనన్ను మిదగ్గరకి వెళ్ళి జతి మాలమంది. మిరు తప్పకుండా నౌకరీ యిస్తారని చెప్పింది నాకు ఒక దాహి[తుడున్నాడు. వాడు మంచి బుద్ధిమంతుడు.ని

ఆ సు స్త్రీముఖాన్ని , వాడి మానిన దుస్తుల్ని దూస్తుంకే అలేఖ్యకు అసవ్యాం పుట్టుకొచ్చింది. దివాణంలో పనిచెయ్య కుండా భోజనం మూత్రం చేస్తున్న నొకర్ణందరిలోకి అగ స్థానం అతనిజే. అందరికన్నా ముదుసలి, దుర్భ్శలుడు అతజే. 'సెియింటింగు డిజైనుల మీదినించి దృష్టి మరల్చకుండానే ఇచ్చేసింది నేనేమి సహాయం చేసేది లేదు, నువ బైటికి వెళ్ళిపోచాబూ!౫

జాగరణ శీ

ముసలివాడు కదళశ్లేదు. మొద్దులాఅలాగేనిల్చున్నాడు. తిన కథ కవూమిోాసను అంతా ఆరంభించాడు, “*ఈముస్ఫయి రూపాయల నౌకరీతస్ప నాకు సపంచంలో మరో ఆధారం లేదు. భార్య ఎప్పుడో చచ్చిపోయింది. అయిజేళ్ళ క్రితం కొడుకు పోయాడు. అల్లుడు నౌకరీ వెతుఫ్కోటానికి అస్సాం వెళ్ళాడు అక్కడ సన్యాసం పుచ్చుకున్నాట్ట. తరువాతళష్తంత వరకూ అతని సమాచారమే లెలియదు.ల

అలేఖ్య విసుగుదల చూవీంది. *నీయింటి వ్యవహారా లన్నీ వింటూ కూర్చోటానికి నాకు తీరికాలేదు) కోరికా లేదుం ఇక నువ్వు దయ చెయ్యి శకాబూ!వి

గంగూలీ ఆమాట వినిపించుకున్నాడో లేదో! తన గొడవేదో వాగుతూనే వున్నాడు. అలేఖ్య నాకర్ని పిలిచి, అతన్ని భెటికి నెశ్టుయించింది. తరువాత తీరిగ్గా తన పని చూసుకుంటూ కూచుంది

కలకత్తానుంచి వ వేవో సామానులు వస్తూనే వున్నవి మర్నాటి ఉదయం పెద్ద అద్దం ఒళటి తన పడక గదిలో అమర్చుతూవుంది ఆలేఖ్య- ఆ సమయాన పదేళ్ళ ఒక బీద కుురాణ్ణి వెంట "బెట్టుకుని మేనేజరు ఆక్క-డికి వచ్చాడు కుర వొడి వొంటిమాద చొక్కా-లేచు. ఒక చిన్న అంగవ్ర్రం మొలకుచుట్టుకున్నా డు. యేడ్చి యేడ్చికళ్ళు ఎర్రబడిపోయాయిం అలేఖ్య అశ్చర్యాన్వితమై అతనివైపు భూస్తూవుందిం

అసమయంలో మా దర్శనానికి రావలసి వచ్చింది, గత్యంతరం లేక ,. అంటూ ఆరంభించాడు [వజబాబుం

శ జాగరణ

ళ్‌్ర్రిత్ర అత్యవసరమైన వనా?౫ అలేఖ్య అడీగిందిం తాచేచై నా పనిలోవున్నప్పూడు ఎవరైనా ఇలాశేవస్తే ఆమెకు కష్టంగానే వుంటుంది. అదీగాక ఘోహ్‌ బాబు మొదలైననా రంతా రానున్నారు. ఇంకా ఇంట్లో బోలెడన్ని యేర్చాట్లు చెయ్యాల్సివుంది.

“నయనగంగూలీకి ప్రతినెలా అయిజేసి రూపాయలు, జీతం గాక ధర్మార్థంగా యిస్తున్నా౦. ఆసం గతి బూకు చెబితే తరువాత ఆలోచిస్తామని చెప్పారు.”

“అది యిష్వుడంత అవసరమని నాకు తోచటులేదు*

ఆ మాట విన్నతరువాతీ మశేవి మూట్లాడ్డానికీ వజ శజాబుకు ఖైర్యం "లేకపోయిందిం కరవాణి పీసుకుని తిరుగు ముఖమెనాడుం అలేఖ్యకు కుతూహాలం , కలిగింది. *“అఆక[రవా జెవరు మేనేదరువాబూ! గంగూలీ జాహ్మితుడాకూ అని అడి గిందిం

క్నురవొడు సాయంగానే “కొను” అని చెప్పి ఏడవటం మొదలు పెట్టాడు, (వజబాబు మెన్లీగా సమాచారం వెళ్ళ 'బెట్టాడుం కనిన్న చిల్లగదుకాణదారు గంగూలీకి బెయ్యంగానీ పప్పూగాని ఇవ్వననేశాడు. అతన్ని పనిలోనుంచి త్రీసి వేసినట్టు వర్తకుడికి నిన్ననే 'తెలిసిపోయిందికామాలు. గంగూలీ అత నికి చాకీవ్రండటంలో ఆశ్చర్యం లేదు. పొయ్యిలో పిల్లి లేవ లేదు నిన్న ఇంటిల్ల పాదీపస్తు. కాడుకుచావు_ అల్లుడు పారిపోవటం, మనస్సు అసలే పాడై పోయివున్న అతడు గన్నేరుకాయ నూరి తాగేసి అత్మహత్య చేసుకున్నాడు. పోలీసులు. వచ్చి అనుదె ఇస్తే నేగాని దవాన సంస్కొా- రాలు జర గవుపి

జాగరణ 43

అ లేఖ్య తరవడిపో యింది ;అత్మవా త్వా? ఎవరు?2

“మాతా తే అంటూ వడుస్తూ క్యురవాడు జవాబు చెప్పాడుం

“త్రాతా? నయనగంగూలీ? అతడు ఆళ్మహత్య చేసు కున్నా డా?౫

“క్టైనమ్మాా! ఉదయమే చనిపోయాడు. అయిదు ఠూపాయలు దొంికీతే చాలు, ఏళ్ళ ౩ంతో ఉపకారంజరుగు తుంది”అని పలికి మేనేజరు కుురవాడివైపు. తిరిగి “చేతులు జోడించి “అన్మూూ! అయిదురూ పాయలు భిక్షు పెట్టండి" అని టొక్టించరా నాన్నా* అన్నాడుః

క్కురవాడు అలాగే మేనేజరు చెప్పిన శ్ర వీడుస్తూ పలి శాదు, వాడి చేతులు అంజలించి అలాశేవున్నాయి. అలేఖ్య చ్యితగతమైన మూ ర్తిలాగా నిస్థభ్ధయె అతనిశేసీ అలాగే మూస్తూ వుండిపోయింది

క్కురవాణ్ణి తీసుకుని (వజహబాబు వెళ్ళిపోయాడు. దవాన సంస్కాంరం మొదలుకొని _శాద్ధం ముగిసేవరకూ. కావలసిన ఖర్చుఅంతొా ఇక మంజూరు కౌతుందని ఆయనకు నమ్ముశం కలిగిపోయింది. డబ్బులేని కారణంగా గంగూలీ అంత్యక్రియలు ఇక ఆగవు ఆలేఖ్యకు మాతం అంతా దుడ్త్రావ్యాంగావుంది. మూలు, బీరువాలు పెయింటింగులు, అద్దాలు _ వీటన్నింటి మోదినుంచి మనస్సు మరలిపోయింది. అక్కడినుంచి లేచి వెళ్ళీ ఒక కుర్చీలో పకుకుంది మౌనంగా.

*౫గద్రిలో అలమారు ఎక్కడ చిగంచమన్నా రూ? అని అడిగాడు వడ్రంగి మేస్త్రీ వచ్చిం

క! జాగరణ

*ఆ సంగతి ఇప్పుడుకాదుటేో

“బవాళ ఏంవంట చెయ్యమన్నా రుఅిమ్మూయి గారూ! 2 వంటక త్తె వశ్న.

“నన్ను అడగవద్దు. వీదోఒకటి చెయ్యి”

ఒక తావీమే స్ర్రీవచ్చి యింటి మరమ్ముతు విషయమై ద్రస్తావించాడు. అలేఖ్య సరిగా జవాబు చెస్పకపోవటం చేత అతడుకూడా తిరిగి వెళ్ళిపోయాడు. తనకిప్పు జేమాణిక్క న్లేదని పించింది ఆ లేఖ్యకు. ఈ పాంతంలో తలెక్తుకుతిరిశే "యోగ నల్‌ తనకు లేదనిపీం చింది, పాశ్చాత్య పద్ధతిన నూతన సంస్కరణలు తీసుకురావటానికి పయత్ని స్తే ఇటువ్‌ంటిగొడవ లేర్పక తాయని అమె కలలోకూడా అనుకోలేదు. చివరశేమందో చూడు! ఎవరిమోడా తనకు 'జ్వేవంలేకు; ఎవరికీ శౌను అన్యాయం చేయ లేదు.ఒకచిన్న వొరపాటుచేస్తే చేసివ్రండవచ్చు. అయినా అంతమ్య(త్రానికే ఇంత పెద్దశి మో?ఆ వ్య క్షి అత్మహశ్య చేసు కుని తనమోద కసితీర్చుకున్నా డు.

ఆ లేఖ్య ఒక నెకర్ని పిలచి అతినిద్వారా అన్ని వమ యొాలూ తెలుసుకుంది. నయనగంగూలీ ఈ వుద్యోగాన్ని నలక్షా యేళ్ళ బట్టి చేస్తున్నాడుః అతడు నిజంగానే మహో దరి (యదు. రెండు చిన్నపూరిళ్ళు తప్పితే అతనికీవిశాల (ప్రపం చంలో నాదిఅన్న వస్తు వేమిోలేదు. ఈముస్ఫృయికూపాయల ఉద్యోగం తిప్పీ తే మరో ఆదాయంళలేదు. ఇచే అతనికి జీవనా భఛారం,ఆ జీతంమోద అతని సంసారం అంతా అ ధారపడివ్చందె. ఈ వివమయాలన్నీ సత్యాలే*

తాగరణ శీస్‌

ముష్ఫయి రూపాయలనగా ఎంత? ఒళ చీదకుటుంబం ఆహారవిహారాలు), ఆశలు ఆకాంతలు, ఆనందోల్లాసాలు ఆ ముప్ఫయి రూపాయలతో సాగిపోతున్నాయి.

ముష్ఫయి చవెండికూపాయలు |! పెద్ద మొ త్తమేమోా శాదుం ఆలేఖ్య తొడుక్కు- జే చెప్పులు అక్క జే పడివున్నాయి. ఆ చెప్పుల్లో ఒక్కంటికూడా. ఆ మొత్తంతో కొనలేము. ఈ “'ెండిరూ పాయల విలువ ఎంత?ఈ స్వల్పధ నం యొక్క-యధార్ధ వైన విలువ ఆమెకీనొడు ఒకవ్య క్రితన (_ప్రాణాలర్చించి "జేర్చి పోయాడు. కంట్లో వేలు పెట్టి భూాపీంచాడు. అలేఖ్య హృద యంలో చీకట్లు కమ్ముకొచ్చాయి. దినమంతా అన్నంలేని ఆ క్యురవాని హాహాకారం ఆమె ఇెవుల్లో సొడుస్తున్నది. ఆ ఆ ర్రనాదానికి ఆది; అంతం ఉన్నట్టులేదు.

అలోచనా _పపంచంలో పడిపోయింది మనిపీ. తన యింట్లో ఖర్చులు స్ఫురణకం నచ్చాయి శాను, తనత ల్లి తమ బంధుజనులు. తమలాంటి సభ్యకుటుం బాలు ఆహోరవిహా రాల కోసు పండుగలకు పళ్చాలకు ఆటపొాటలకు భోగవిలా సొలకు్కుు చీరలకు, సొము శ్రైలకుం ఎంతెంత ఖర్చు చేస్తున్నారో ఆలోచనకు తశ్హుసరికి, వొంట్లోర క్తం గడ్డకట్టి నట్టనిపించింది. చేకువనే ముక్కాలివీటమాద గోడకానించిన నిలువుటద్దం మిద దృష్టిపడింది. దీనికి అయినఖర్చుతో గంగూలీ అయిదు సంవత్సరాలు తన కుటుంహాన్ని పోమీంచుకోగలుప తాడు, నిజానికి ఇంత విలువగల అద్దంవల్ల ప్రయోజనం వమిటి ?

ఆ సాయంం నెలుకు శీ యింటికి రావలసివుంది. తండ్రిగారి మానసిక దుర్భలత అమెకు లెలుసు. ఆయన

౮

శీ$ జాొాగరణ మాటలపట్ల ఆమెకంత (శద్ధలేదు. ఇది ఆమెకు తల్లివద్ద నేర్చు కున్న గుణం, ఇతర్జ అనుచతములయిన (పసంగాన్ని ఆయన ముందు ఆమె చర్చించలేదు. ఆయన బలహీనతను పురస్మ రించుకుని ఎంతోమంది ఇదివరకు అనేకరకాల ఉపదవాలు కల్పించే వుటారు. కాని శే మూూతం వాటిని గురించి ఎప్పూడూ అనుకోలేదు. పల్లెత్తునమూట ఎవర్నీ అనలేదు. అలేఖ్య వచ్చి ఈ పాత పద్ధతుల్ని సమూలంగా పెరికి వయ్యా లని పూనుకుంది. పాతనాకర్లను, గుమాస్తాలను, తీసి వెయ్యా లని ఆమె పట్టుపట్టినప్పుడు [వజజబాబు గటిగాచెవ్చ నేచెప్పాడుం అట ళ్టి పెద్దదొరగారికి అది యిష్టం లేనిపని౯అని, అలేఖ్య ఆమాటను "లెక్కచేయలేదు. తం్యడిగారు ఇంటలేనప్పుడు ఆ వ్యవహారం పరిన్క-రించాలని చూచింది, కాని గంగూలీ ఆత్మహత్య గావించుకొని ఆమె ఇదివర కెన్నడూఎరగని, ఊహించని, ఒక నూత్న సమస్యను తెచ్చిపెట్టాడు. అనేక కొత్తవిమయాలను ళు నూ! ఇప్పుడు అమె ఆలోచించవలసిన అవశ్యకత ఏర్పడ్డది. దుర్చల చిత్తుడై న తండ్రిని మనోపఏధిలో లల్నీసూ ఆమె అన్నది “హృదయ చౌర్భల్యము; కోమలత్వము సామాన్యగుణాలు కావు- నీ దృష్టిలో మేము వాలా పొరపాశ్లు చేశాము. అయినా నువ్వెప్పుడు ఆ విషయమై 'పెదవి కదల్పలేదు- తండి క్ఞాపకంరాగానే ఈ (వపంచ౦ ఒక దుకాణం మ్యాతమే కాదన్న సంగతి ఆమెకు స్ఫురించింది. (తాసుతో తూచి విలువకట్టినంత మా(తాన్నే మానవుడు తోడివానిపట్ల ంంి నిర్వ ర్రించవలసిన కర్తవ్యం ముగినిపోదు. శతమాగుణం లేని వాడుకూడా నిరాటంకంగా జీవిస్తున్నాడు పనిచేసే సామర్థ్యం

జాగరణ శ? తగినంత మాత్రాన మనిమీకి జీవించే అధికారంలు 'ప్తమైపో వలసింజేనా ?

మూనూలుగా ఉదయంపూట, సాయంతమపూడు కచేరి తెరిచివుం జేది. అలేఖ్య అఫీలుకూల్సు (పకారం ఒక మార్పు చేసింది. పదకొండు గంటలనుంచి నాలుగుగంటల వరకూ ఆఫీసుపని చెయ్యాలని ఆమె ఆజ్ఞ ఆ సమయంలో. ఆమె కూడా మేనేదరు దగ్గి కూచుని వ్యవవహారాలుమాస్తూ ఉంటుంది. కాని ఈనాడు మతం ఆమెకు క చేరీకి వెళ్ళాలని వీంచ లేదు. అక్కడి గుమాస్తా లందరికీ తన ముఖం ఎలా చబూపించగలదు! తన గదిలోనే ఒంటరిగా కూచున్నది. ఆనాడు భోజనం కూడా సరిగా చేయ లేదు,

ఇలాగే రోజంతా గడిచింది. సాయంగతందాకా గది కిటికీలోనించి భైటికి చూస్తూ కూచుంది ఆలేఖ్య-

'స్టేననుకు వెళ్ళినబండి ఖాళీగానే తిరిగి వచ్చింది -శీగారు రాలేదు. ఆయన వపనైనా ఒక (పో(గాం వకారం చేస్తాడుం నిర్ణయం శారం ఆయన సాయంత్రం బండికి రాక పోయ్‌ాసరి!ి అ లేఖ్యకు కొంచెం ఆందోళన కలిగింది. కాని ఒక విధమైన మనస్థిమితం కూడా కలిగింది. ఆమెకు బాగానే 'కెలుసు, తంగడి తనమిద వమా కోపపడడనీ, ఒక్క కఠిన వాక్యంకూడా ఆయన నోటివెంట రాదనసీ.కాని, ఆయనవదూ చీ మౌనంలో దాగివుంజే వ్యధకు తానేమి జవాబు చెప్పాలి ళ్‌ అదొో"క పెద్ద విషమ సమస్య. సే ఇవ్వాల్టికి నాన్న గారు -లాలేదుగా ! (బతికివోయాం అనుకుంది. కొంచెం మనశ్శాంతి

శకి జాగరణ కూడా అనుభవించింది. ఇంతలో నెకరువచ్చి. సండిట్‌జ్‌ వచ్చారని ఇెప్పాడు.

“*పంటిట్‌ జ్‌ ఎవరు ? ఎక్కడున్నా రాయన 15

గుమ్మం దగ్గరనుంచి కంఠసర్గరం వినిపించింది. జేశే అమరనాథ్‌ ను. ఇక్క-జే వున్నాను.

“దయ చెయ్యండివ ఆ లేఖ్య లేచి నిల్చుని నమస్కారం చెప్పంది. కాని అధ్యాపకమహాశయుడు అనాటివలెనే ఇప్పుడు కూడా గంభీరము(ద్ర వహించి అలాశే నిల్చున్నాడు. పతి నమస్కారం చేసే ఊవాలేదతనికి. ఇతర్ల లోపాలు గమనించే స్థితిలో లేదు అ లేఖ్య. ఆమె మనస్సంతా వికలమై వుంది.

తినంత తానేవచ్చి పండిట్‌ జీ కుర్చీలో ఆసీనుడై నాడు, “ఒక "పెద్ద (వయోజనం ఆశించే మి దర్శనానికి వచ్చాను. లేకపోలే ఈ కానిసమయంలో మిమ్మల్ని చాధ పెశ్తుందుకు వచ్చేవాణ్తికాదుంని

మ!

అలేఖ్య మనస్సు పరిపరి విధాల 'పోయింది. ఈ (గ్రానూల్లో ఎక్కడ వమిజరిగినాస లే ఈ పండిట్‌జీకి వదోవిధ మైన సంబంధం వ్రండితీరుతుంది. గంగూలీ ఆత్మహత్యను పురస్క-రించుకుజీ అతడిప్పుడు వచ్చివుంటాడు ఇంట్లోనాన్న గారు లేరు. -కఈ వ్య క్రితో సంభావణ ఎలా నడుస్తుందో! తానెలా మాటాడాలో! నమైనా కానీ అనుకుని అ లేఖ్య మనస్సు దృఢం చేసుకుని కూచుంది.

వండిట్‌ జ్‌ సహోసపూర్వకంగా అన్నాడు: “మిరుఇవాళ చాల అన్ను లై వున్నట్టు కనిపిస్తున్నది. కారణం తెలియదు,

జాగరణ శీఖి

అయినా నేనావిషయమై. మాట్లాజేందుకు వాలేదు. నేను మ్‌ న్మతువునుకాదు.౫

ఈ వ్యక్తి మళ్ళీ వ్యంగ్య వాక్యాలు విసిశేందుశే వచ్చోడా అన్న అనుమానం కలిగింది, అ లేఖ్యకుః అయినా మనోవిచలత కా లేదుం మనస్సును వశంలోనే వుంచుకుంది. కమ్విాాశెంజ్రుకు వచ్చారో చెప్పండి?” అని సవాజ క౦ఠ స్వరం తోనే అడిగింది

“సంత శేపు. కాని పోలీసులు పట్నంనుంచి ఇవాళే వచ్చేశారు. [గ్రామం చుట్టుముక్టు శారు, మిోాళెందుకు చేశారీ పని ?౫

అలేఖ్య ఉలిక్కిపడ్డది. తానువచ్చిన మర్నాటి ఉద యమే పరిస్థితుల్ని పూర్తిగా అవగాహన చేసుకోకుండానే డిస్రి)క్టు మేజస్ట్రేటుకు ఒళ ఉత్తరం రాసింది. తాను విన్న వార్తలు, వదంతులు నూతమే అందులో రాసిందిం ఈడి త్త రంవల్లఫలితిం వమౌాతుందో ఆమెఊహిం చలేదు. ఈడి త్తరం మేజస్ట్రేటుదాకా వెడుతుందో; వెళ ఎదో! మేజస్ట్రేటు దాన్ని ఖాతరు చేస్తాడో; చెయ్యో అనుకుంది. ఇప్పుడు మళ్ళీ ఇన్నాళ్ళ తరువాత డాని వివమయం వచ్చింది,

“వోలీస్తులు వచ్చినంత మ్మ్నాళౌాన ఏం ముంచుకు పోతుందీ ?౫

*మిారు దూరంగా వుంటారు. మూాశేం “తెలుస్తుంది ? నాకు తెలుసు. సవ్యంగా జరిగిపోదుం నాలుగైదు భవనాలు లేస్తాయి సంటబేహం లేదు.ఐ

అలేఖ్య భయచి త్స అయింది ళవాలా+ఎవరిశవాలు!

50 జాగరణ

ఆ ెన్చలేం. నా శవంకూడా బయటపడవచ్చు.”

“మా ఫవవూ!)

“*అసంభవంకాదుం అర్మగారవాన్ని పురస్కరించుకుని జేనే ముంకుగా బలికావలసివస్తుంది. . .ఇప్పుడునాకు తొందర పనివుంది. మరోచోటికి వెళ్ళాలి. చాలదూ60. నేపువుదయం మోకు తీరిశేనా!వ

అమరచాధుని మాటల్లో బలవంతం వమిోాలేదుం నవ్వుతూ లేచినిల్బుని ఉ్పిత్రర్ల ను కష్ట పెశ్తు స్వభావం కాదు నాది, ఐనా కేపువుదయం నాలుగు నిమిషాలు నాకుదర్శనం ఇవ్వాలి: అని పలి! వెళ్ళిపోయాడు.

ళి

చీకటి పడుతూవుంది. ఇంకా నౌకక్లేవరూ లాంతర్లు వెలిగించి ఫీసనుకురాలేనుం ఆలేఖ్య చాలఅలసీవుంది మన "సీమా హాగ"లేదు. మేడమిోద పడకగదికి వెళ్ళటానికికూడా ఆమెకు ఓపిక లేకుంచావుంది.

అప్పుడొక ముసలివ్య క్తి పరదా తోసుకుని లోనికి వచ్చాడు, ఆ లేఖ్య ఆ శ్చర్యపడుతూ సరిగా కూచునిోఎవరు?౫ అని అడిగింది.

“నావేరు నిమాయీభట్టాచార్య. అమరనాధ్‌ నాకు దూరపు టంధు వే. నాకు మనుమడెౌ"”తాడు. అతడే అన్నమా శేేమిటి ? ఇక్కడున్న వాళ్ళంతా నాకు మనుమలే., మా నాన్న రాధా మాధవుడు నన్ను “బాబాయి? అని వీల్చేవాడుం జను

జాగరణ శ్‌! కాఫీలో ఉంటున్నాను. ఈమధ్య మఠ ఈయీడాది. అక్కడ వాల జేడిగా ఉండటంచేత ఇకడికివచ్చాను. ఏ బేశమైతే మతం మన వంగజేశంతో సాటివస్తుందా?వంగ చేశమం కే స్వర ౦ అన్నమాట. నువ్వు కులాసాగా ఉన్నావా? మా నాన్న కులాసాగా వున్నాడా?* *ఆ్రం బాగానే ఉన్నాం. నాన్నగారు వూళ్ళో లేరు. మిరు ఏం పనిమోద వచ్చారు?౫ ౪ సాయంత్రం వస్తారని విన్నా నేశో ఆక్తూన్వు రావలసించే. కానీ రాలేక మరి వచ్చాక శపు దర్శనం చేసుకుందురుగాని.౯ వృద్ధుడు అలేఖ్య ముఖంచూచి చిరునవ్వు నవ్వుతూ అన్నాడు. “శాదమ్మ్ము; శాదు నా స్థితిగతుల భొంచెం చజాగానే వున్నాయిః జీనేమిోా అశయించటానికి రాలేదు. నువు విజేశాలుకూడా వెళ్ళివచ్చానని అమరనాథ్‌ చెప్పాడుం బాగా చదువుకుని సుశిశ్నీకులై నస ఆడపిల్ల లం1ు నాకు చాల యిష్టం. అటువంటి వాళ్ళతో కాస్సేపు మాట్లాడదామనినాకు అభిలావ కాని అట్టి అవకాశం లభించలేదు. ఈ ముసలి వాడిని 'అెక్క- జేసి ఎవరు మాట్లాడతారు చెప్పు! నువ్ర చేరు వనే ఉన్నా వుకడా! మళ్ళీ ఇటువంటి అవకాశం దొరుకు తుందో లేదో! నేనా? పండిమగ్గిన నూమిడి పండును. ఎప్తూడు శాలివడతానో తెలియదు, ఈ ముసల రజల ోో లేడు కదా! హం ఖు! గొ ల్ని అలేఖ్య నిద్ణపడుకూ, విట ర్యోర్గ గ ర్ట లేదంది గో ఇవ్వళ వంట్రో శొంచెం బాగా ల ల్‌ “పెళ (న న్‌ పజ వం పప టో

ర్‌2 వాగరణ *ఆ సంగతికూజా నేను విన్నాను అమకనాధథ్‌ అంతా ఇప్పాకు నాకు, అతను చాలా మంచివాడు. ఆ యిాడులో అంత గుణవంతుడు కనిపించడు ,.. పిచ్చివాడుః శ ్క్తిహను డయ్యాక మనిమి మనివీశాదనుకో, నాకలాగే తోస్తుంది; గంగూలీగారి ఇంటిముందునుం చేవస్తున్నాను. దవానసంస్టారం కోసం శవాన్ని అప్పుడే తీసుకు వెళ్ళారు. ఇంకా వాళ్ళు తిరగి రాలేదు. లోపల అతని కూతుకుగొంతుచించుకుని వడుస్తోంది. అయ్యయ్యో! కాస్త పాపానికి ఎంత శిశత్ష! డబ్బు వస్తుంది పోతుంది. చెడ్డ పేరుమాత్రం వ స్టేహోదు. లోపలికిపోయి “ఎందుకే దుర్గా అలావడుస్తావు వడ్చి పంలాభం?9ఇ 3 ఘోరం జరుగుతుందని వావం ఆ మెకుుమాూత్రం వం "తెలుసు? "తెలిస్తే పనిగోంచి తీసేసి వుండదు. అమెతో పరిచయం లేదుగాని నాకు కాగా తెలుసు. అయింబజేనో అయిపోయిది. ఆమె అమరణాంతమూ దీనికి పశ్చాతాపపడుతుందిం ఈ కళంకం మాసిపొయ్యేదికాదు' అని చెబుదామా అనుకున్నాను కాని బాగుండదేమోనని తోచింది. ఈ దురృటన గంగూలీ కూతుర్ని ఎంత గాయపుచిందో, నిన్నూ అంత తీవ్రంగా గాయపర చింది బిడ్డా! అసళతే అ లేఖ్యకు మనస్సు విచలితంగావుంది. ఈ వృద్ధుని మాటల కామె మరింత బాధపడ్డదిం కొంతసేపటి వరకూ పేసికా ,ఫలుకకుండా అంనిశేసీ తబేకంగా చూసూ వుండిపోయింది. చివర కడిగింది; ఎవరు చెప్పారు మా కిదంతా? నేను బాధపడుతున్నట్టు మాశేం తెలుసు *అమరనాజే అంతా బెప్పాడు నాకు

జాగరణ క్‌ి

“అమరనాథ్‌ మంచి ఊహాగానమే చేశాడు ఆతని మాటలు అతనికే తెలియాలి. గంగూలీ మహాకయుకు స్మక మమైన పద్దతుల్లోనే ఉద్యోగంనుంచి వీముక్షి పొందాడు. మూ జమాంచాలీ వ్యవవోరాల్ని 'మేమొక పద్ధతిని సంస్క-రించు కోవటం తప్పా?

ఉత్రప్ప్పని అమరనాథ్‌ మాత్రం అసలుఅన లేదు చెప్పొద్దూ. నీిమోద అతజేమూా నేరం మోపలేదుం*

“నా కర్తవ్యాన్ని నేను పాలించానుో.

ఆ మాటవిని ఆ చీకటిలో ఆమముఖవె ఖరిని కనిపెడ జామని వృద్ధుడు వయత్నం చేశొడు, ౪ఆం యీ మాటలు ఇప్పి యీ డెభ్చె యేళ్ళ ముసలివాశణ్ణి కన్ను గప్ప లేవు బిడ్డా | కర్శవ్యం అనేది తూచి నిర్ణయించే వస్తువు కాదమ్మా! ఒక అవిటివాడు, అమాయకుడు , మోారిచ్చే అన్నం నీళ్ళత బతుకు తున్నాడు. ఆ అన్నం, న్‌ళ్లు మోరు బందుచేసేసరికి వాడు ఆత్మవాత్య చేసుకున్నాడు. కరవ్యపాలన అనే ముసుగులో సీ వృాదయ తాపాన్ని దాచలేవు,పాసం, ఆ జార్భాగ్యురాలు కూతురు గొంతు చించుకుని పాణం పోయేలాగు ఏడుస్తోంది. మనమడు వడుస్తూ శవంపెంట స్మశానానికి పోయాడు, ఈ దుఃఖానికి ఆది, ఆంతం కనిపీంచటం లేదు. నాదగ్గర చాచ బోకు బిడ్డా! చింతతో లోలోపల కుమిలిపోతున్నా వుం” ఆ వృద్ధుడు ఉత్తరీయపు కొంగుతో కన్నీళ్ళు తుడుచుకున్నాడు. ఆయన కేదో ధ్వని వినిపించింది. విచలితుడై చూశాడుంఇంత వరకూ దిటవుగా నే కూర్చునివింటూన్న అలేఖ్య అతని చివరి మాటలు చెవిని పడగానీ ఇక ఉండబట్ట లేకపోయిందిం

7

ర్‌ జాగరణ ముందున్న కేబిల్‌ మొద నుదురు కొట్టుకునేలాగ వాలిపోయి “వెక్కి. వె%్కీ. ఏడవసాగింది

వృద్ధుడు నిమాయీవాబు అలాగే కూర్చున్నాడుం అలేఖ్యను ఓ దార్చటానిశేమిా చధయత్నించలేదు. అయిదారు నిమిపాలకు ఆమే స్వయంగా లేచి కన్నీళ్ళు తుడుచుకుంది. నిమాయీ'బాబు "స్నేహపీచ్చలమైన కోమల కంఠస్వరాన ఇలొ అన్నాడు? “నాకు తెలుసునమ్మాా! ఇంత పెద్ద చదువులు చదువుకున్నందుకు నీ హృదయం ఇంతమె త్తనిది కాకుండా ఎలా వుంటుంది? ఈఎస్టేటు భారమంతా నీ చెప్పుల్లాగా తేలి కైనది కాదు తల్లీ 1=

ఇదివర కెప్పుడూ అలేఖ్య తన చౌర్చల్యాన్ని ఇతర ముందు చూపించలేదు. ఈ అపరిచితవ్య క్రీిముందు ఈత్షణాన ఆమె యేమ్మాతమూ ఆత్మాభిమానం భూపలేకపోయింది. అనశునేతాలతో గ ద్రదస్వరాన ఆమె ఇలాఅన్నది;

• ఈ పాంతంలో నే ఉండిపోదామని వచ్చాను. ఈసంఘటన జరిగినత ర్వాతి నాముఖం ఎవరికీచూపీం చ లేక పోతున్నాను.”

కొంచెంఆగి ఆయన అన్నాడు. *నీ సంకోచము లజ అసహజములని నేననను. ఆ విధంగా ఓచార్పు శౌందటానికి (వయత్నించటం అసవాజమే. శాశ్వతంగా ఇదం తావొదిలేసి వెళ్ళిపోతావా, అదిసార్థక మే- "లేకపో తేలాభంలేదు. ఎక్క డిశేనా వెళ్ళిపోయికూడా ఇక్క-డనుంచివ చ్చేఆదాయంతోనే జీవిస్తూ ఉం డేటట్టయి తే _ ఈ అ (శితిజనుల అత్మవాత్యలకు బాధ్యత వహిం చాల్సిం చే.ఇక్కడ అనుభవిం చేస్టసను,సంకో ఛాన్నిఅణ చేసుకునిమరో చోటత లెత్తుకుతిర గ గలిగె శుట్టయి తే!

జాగరణ రక్‌

వద్దు బిడ్డా. నువు వెళ్ళవద్దు; ఇక్క జేవుండు. లోకుల్నిమోస గించాల్సిన అవసరం వీముంది క్‌

“ఇందులో నాతప్పేమిా లేదని ఇక్కడి (వ్రజలు విశ్వ సించరుణి

“అంతా చక్క-బడుతుందిలే. వాళ్ళు నిన్నుగురించి "వేరుగా అనుకోరు.ని

మ్రాగు పొరపాటు పడుతున్నారు

“కావచ్చు. కాని నేరు నిన్ను ఆశీర్వదిస్తున్నానుః సత్యాన్ని స్వీకరించగల సావాసం నీకు వర్పడుగాక?౯

సౌకరు లాంతరు "తెచ్చిపెట్టాడు. ఆ వెలుగులోఆ లేఖ్య తనముఖం ఎ త్తి లేశ పోయిందిం నిమాయిీభాబు ఇెస్పుకు పోతూనే వున్నాడు, “నువు వాగా చదువుతున్న పీల్లవుం ఎంతోదూరంనించి నిన్ను చూడ్డానికి వచ్చాను. నీకు తెలిసిన శికూవిధానాన్ని అనుసరించి 'యోగ్యత అనేజే అన్నిటినీ మించినవస్తువని ఒక స్థిర భావం నీవవర్చడింది. బంగారంలాంటి మన యీజేశం నూ(త్రం అభావాన్ని వరూపంలోనూ. అంగీ కరించదు; ఈదేశంలో అవిటివాళ్ళు, దుర్చలులు, అయో గ్యులు అకర్శణ్యులుకూడా అన్నవస్త్రాలు పొందటానికి అర్హ్మలే . అయోగ్యుడైనంత మాటతాన _బతికివుండాల్చిన వాక్కును కోల్చోడు. గంగూలీని నువ్వు ఆ హక్కునుంచి వంచితు్ణో చేశావ్ర, అతని దుఃఖాలు, కష్టాలు, నికు తెలుసు. అయినా అతని _పాణాలకు విలువకట్టి. *+=నీ దివాణంలో ఆతడు ఖాతా రాయటానిి యోగ్యతను గుత్తకొన్నావు నీ పని

క్‌8 జాగరణ చెయ్య లేనివాని జీతం వాడికి కావలసిన అన్నపానాలు సీ యిన ప్పెక్షైలో అదా జొతాయని సీ భావం

ఆ లేఖ్యకు మళ్ళీ దుఃఖంపొంగివచ్చిందిం “పరిస్థితులు ఇలా ముంచుకొస్తాయని నేననుకోలేదు. నేనంత ము్యద్రమాని నిని శాదు*

*న్వువ్చు చదువుకున్న చదువే నీకు అడ్డువచ్చిందని నాకు "తెలుసు, మిఖర్చులు పెద్దవి గౌనులు, (ఫాకులు, బూట్లు; మేజోళ్ళు, అద్దాలు, దువ్వెనలు సబ్బులు; తలనూనెలు, స్నాలు, (శ్రీములు. (పౌడర్లు; లిప్‌స్టిక్‌లు వీటన్నిటికోసం మీరు చేస్తునఖర్చులు విపరీతం ఒకవూనవుడికి (ప్రాధమిక అవసరాలైన అన్నవస్తాాలకంళకు ఈ వీలాస సామా[గనే ఎక్కు-వమన్నిం చే యీకుశిత్ష్తణ అది మాకు ఎక్క-డినించేనా స।కమించనీ,;డాన్ని విస్మరించటం కష్టమేం ఒక్కా సత్యాన్ని నువు పూర్తిగా విశ్వసించాలి, అవిటివానికికూడా బతకటానికి హక్కు-వుంది. చైవాన్ముగహంవల్ల నువు ఇంత పెద్ద జూాగీరుకు అధికారిణివెనావు. నువు సీఅలంకరణ సామ్మగిని సమకూర్చు కుంటూవుం కే ఇతర్లు అఆళ్ళవాత్య చేసుకుంటూఉండటంజరగ రాదు. ఏసభ్యతా నియమాల్ని అనుసరించి నువు ఇంత అన్యాయం చేశావో ,... అసభ్యత ఎంతపాచీనమైనదైనా సే అజే ఉత్కృష్టము ఉ చృముఅనటానికీఏళ్లేదు. పని'చెయ్య టానికి శ _క్రీలేనివాళ్ళని ఇెస్పి వాళ్ళ వాక్కును నువు అప హరిస్తున్నావుఇవాళం "కీపు వాళ్ళపీడ్డ లే నిన్ను అపరాధినిగా పరిగణిస్తారు.ముసలి వాడి నై నానుుఅటువంటిరోజు నేను చూచే అనకాశం లభించదు.అఆయినా అటువంటిరోజు వచ్చితీరుతుంది

జాగరణ ర్‌

నూనవత్వం 'తెలినీన న్యాయాలయంలోజమిాండార్ష్మ జగ్గీన్హార యుక్తులు, ఆప్వ్యమెంట్లు న్యాయములనిగాని సత్యములనిగాని అంగీకరింవబడనవు. అఆ మాట బాగా జ్జాపకం పెట్టుకోని

ఈమాటలన్నీ ఆలేఖ్య అంగీకరించిందని చెప్పడానికి ఏీళ్లేదు. మరొకప్తూడై నట్టయితే ఆమెకు చాలకోపంవచ్చేదేం పౌపం. ఇప్పుడామె మనస్థితి సరిగా లేదు. “మి ఉ్లేశం నమిటి? తిరుగుబాటు చేస్తారంటారా? "రెతులుఅటువంటి ఆలోచనల్లో ఉన్నారా?” అని అడిగింది.

కర్రి ఘను చాట్రు, విప్లవం ఈ పదాలు ఇెవీకి ఇంపైనవి కావు. ఊహా, మనోభావం అనేవి స్థిరమైన వస్తువులు కావుం వాటికి ను వ్వేవిధమైన స్థానమా ఇవ్వ లేవు, పరిస్థితులను, శిక్షణను ఆధారం చేసుకుని ఉంటాయి మనోభావాలు. పరి స్థితులు, మనోభౌవాలు పెనవేసుకుని చజాపవావాం ఎటు వెపు (వ్రవహిస్తుందో నీకు సూచించాను; అంతే. అప్పుడా (ధవాహోన్ని ఎవరూ ఆపలేరు. ఇంతవరకూ విజ్ఞానవంతులన బజేవాళ్ళు సాధారణ (పజల్ని నల్ల మందు తినిపించి ఉోళొట్టి నిదపుచ్చారు.ఇప్పుడువాళ్ళుఆ కలిముంటలతోని_బేంపో తారు. ఆకలి పొట్టలు చేతపట్టుకుని వీళ్ళంతా మో పురాతనసితులు, రీతులు మన్నిస్తారనుకోకు బిడ్డా!”

ఆ లేఖ్య కాసేపు మానంగావుండి అడిగిందిోఇంతకూ మా పాశ్చాత్య విద్యావిధానాని దే దోవం అంటారా ?౫

*శ్చేను “దోవం 'అనేపదం ఉపయోగిం చ లేదు. ఇదంతా దాని ఫలితమేనన్నాను.౫

“ఇడ్డఫలితం [౫

58 జాగరణ

నిమాయీబాబు నవ్వాడు: “మంచి ఫలితమనిగాని చెడ్దఫలితశమనిగాని నేను అన లేదు. ఫలితమనే అన్నాను. నేను ఈ కళ్ళతో చూచానమ్మూ:. ఇంత పొగాకుతుంపు, ఆరు కానులు ఇ సీ కూలివాడు రోజంతా పనిచేసీవాడు, దాని తోన్‌ వాడ్ససంసారం వెళ్ళిపోయేది. చేసినపని చకళాగావేసే వాడు, అఆ రోజులో రూపొయిదొరిశేదికాదు. కాని తిండి శావలనసీనంత ఉండేది. న ళ్ళులేవు, ఓక్షలు లేవ్ర.వి జేశీదొరలు, స్వచేశీ మౌ గాడీలు జేశంలోని ధాన్యాన్ని విచేశాలకు ఎనమతిచేసి కోట్లులాభం తీయటం అప్పుడు ఎరగరు. లక్ష లాది పజల నోటిదగ్గర అన్నంతీసే విధానాలు అప్పూడు లేవుం "చేదలకు చెందవలసీన అన్నంముద్దల్ని 'వెండిబం గారంగా మార్చి ఇనప పెళ్లుల్లో నిల్వ జేసుకునే యుక్తులు కుయుక్తులు అమామ లేవు. ఆ ముసలివాని కన్నులు కాంలివంతము శై వాయి చెప్పుకుపోతూ నేవున్నాడు: బిడ్డా 1నా చిన్న తనంలో మునిమి. అనేవాడు తాను (బతికివ్రండడానికి అర్హత కన్చు చేసుకోవలసిన అవసరం వుం జేదికాదు. అందుకుగాను ఇక కశినవరీమెను ఎకుక్కో-నక్క- న్లేదు. ఇప్పుడు బేశస్థితి ఎలా అయింవో మాము వీడిెడు ఛాన్యంకూడా చిచ్చం వెయ్య కూచదు. మామలు, వ్యాపారులు చాన్ని వెండిబంగారంగా మూశ్చెస్తాయు క్యోశావ్రుక్ఞాలు ఇదంతా అభ్యుదయం) ఆతిటూయ. ఆ నృమూనం (గామాల్తో సంచరిన్తూన్న మూకు "తెళంసు. ఇద ఎలియాట్రి “అభ్య వయం" అయిందీని.5

నొమూయిాణ్తాబు కంశన్యరమూ, ముఖకవళిక అలే

జాగరణ క్రి

ఖ్యకు అసవ్యూంగా ఉన్నాయి. “రై ళ్ళుఓడలు మంచఛివికావని మా ఉళ్రేశ్యం అన్నమాట కి

నిమాయిబాబు నవ్వాడు; ళ్‌స్ద వస్తువుగాని వాఠాత్తుగా మంచిదనిగాని, ఇెడ్డదనిగాని ఇప్పటంకన్టం.ఇతరవస్తువులతో, న్య క్తులతోకలిపి దాని మంచి చెడుగులు నిర్ణయించాలి,*

ఆలేఖ్య మందపహోసం చేసింది, “మిరు మాటలతో మెలికలు వేస్తున్నారు.అసలు వివయం నేనుచెబుతా వినండి. మిావంటి పండితజనులకు పాశ్చాత్య సభ్యతఅంశు పూర్తిగా అసవ్యాం. విచేశీయమైనదం తా తుచ్చ్భమని, మా సాంపదా యికమంతా ఉత్కల్భస్టమని మి దృఢనిశ్చయం. వాళ్ళ విజ్ఞానం, సభ్యతకూడా మోారు తెలునుకునేంతవరకూ మిరు ₹ంటినీ పోల్చి వమినిర్ణయం చెయ్యటానికీ వీల్లేదు.

వృద్ధుడు కాస్సేపు తలవంచుకుని ఆలోచనా నిమగ్ను జైనాడు, తరువాత తలెత్తి అలేఖ్యవై పుచూస్తూ ఇలా చెప్పాడు? “నన్ను గూర్చినేనే చెప్పుకోటం అంతాబాగుండడు, సీమాటలనుబట్టి ఇంత సేపటినుం-వీ నాయాధార్యాన్ని దాచి వుంచిన అపరాధినై నొనని తోస్తున్నది. నేనొక పెద్ద ఉపా ఛ్యాయుడినే. అమరనాధ్‌ నాదగ్గర చదువుకునే యం యీ, ప్యాసై నాడు. సంస్కృతంకూడా నేనే అతనికి నేర్పాను. నువు సూచించిన వాళ్ళ సంస్కృత సభ ఖ్టతీలలో "నేను సంపూర్ణ పారం గతుణ్ణి కాకపోయినా వాటిని గురించి 'తెలియనివాళణ్ణీ మాత్రం కాదు.

ఎవరోవచ్చి తనగొంతు నులిమివేసినట్టు ఆ లేఖ్య మిక్కి-లి తపనపడ్డది. ముఖం పొలిపోయిందిం వృద్ధుడామె ముఖ

60 జాగరణ లతణాల్ని పరికించి అన్నాడు. “నువు ఇవాళ చాల అలిసి పోయానన్నూ ] ఇక వైకి వెళ్ళిపడుకో_ అమరనాథ్‌ న యిక్క- ట్టులోనో చిక్కుపడకుండా వుంశు_ శేపు మేమిద్దరమూ వస్తాం. ఇక వెడతాను? అంటూ లేచాడు, ఇంశా ఏమో 'చెబుదామనుకున్నాడు గాని, చెప్పకుండానే వెళ్ళిపో యాడు. న్సో

రేగారు మర్నాడు వచ్చారు. రావటంతోనే నయన గంగూలీ అళ్మవాత్య చేసుకున్నట్టు "తెలిసింది. జే భాల విచారపడ్డాడుః కూతుర్ని కలునుకోకుండానే గంగూలీ యింటి శ్‌సి వెళ్ళాడు. అలా వెడతాడని ఆ లేఖ్య అనుకో నేలేదు

ఆయన &ిరిగి ఇంటికివ చ్చేసరికి సాయం,_తం అయింది. ముఖం పసన్నంగానేవుంది. ఆ సంఘటన విషయమె. అతడు కూతురుతో వమి (వసంగించ లేదు, గంగూలీ కూతురుతో అఆయనేమి మాట్లాడాడో, వమిచేశాడో అలేఖ్య కేమీ "తెలి యదు; అ రాతి గడీచిపోయిందిం

మర్నాడు ఉదయం అలేఖ్య తండ్రిదగ్గరకు వచ్చింది ఆమె చేతిలో ఒక ఉత్తరం వుంది. *త్తవాళ సాయంత్రం బండికి ఘోమ్‌, బాబు వస్తున్నాడు, ఇందుకూడా?౫

*ఘైోవ్‌ బాబా 2

• కాదు. కాదు. కమలకిరణ్‌. ఘోవ్‌ బాబు, ఇందు తల్లి ఇంకా అయిదారు రోజులాగ వస్తారు+౫

ఉన్స జేబు

వతాగరణ 41 ఉవ్రారి సార్యాగత సత్కా-ళాలకు వమా వ'ర్చాట్లు-చెయ్య టానికి తీరిక లేశ పోయిందింనో

“చెయ్య లేదా ? ఈ అయిదారు రోజుల్లో చెయ్య వచ్చులే. వమంటావు ?5

తక్ష్షం నాన్నా 1౪ అని కాసీపొగి “ఒక దుర్ధ్యటన జరిగింది. నువు వినే వుంటావు. చాల విచారకరమైన వఏవవయం.శి

గ్‌

“వాళ్ళకోసం వీమెనా వర్చాట్లు చేశావా ?౫

“క్త్రప్తుుం తీరక ఏదీ 9”

"శీ మరి మాట్లాడలేదు. కూతుకుమూట అతజెప్పుకూ తిరస్కరిం చలేదు, ఆమెమనస్ప్సు కెప్పుడూ వవిధ మైన కష్టమూ కలిగించలేదు, ఈ వృద్ధాప్యంలో తన సర్వసర్థం ఆమె ఒక్కతే. ఆమెపోమణళో తానొక శికువై పోవాలని ఆయన కోరిక. ఆమెకు ఇష్టం లేపండా ఆమెకు విరుద్ధమైన పని అత 'జేరూ చెయ్యడు. చెయ్య లేడుం

ళవ్రవ్లో ఏర్పాటు ఎందుకు చెయ్య లేదూ?౯

*యజవాను రాలివి నువు, "జీనన్నీ వదులుకున్నాను. అధికారమంతా సీను నొప్పజెచ్చేశొను. మంచిగాని చెకుగాని ఛారంనీదే. ఇయ్యాాల్సిం దేమిటో ను వ్వే వెయ్యి.

“తెలియక నేను తప్పుచేస్తే నుచ్చ గాకపోతే ఎవరు దిద్దుతారు? అలేఖ్య గద్దదస్వ రాన అన్నది.

62 జాగరణ

“జీను పెద్ద శెలిసినవాడినా? తెలియక నువు వదైనా ఫొరపాటుచేస్తే భగవంతుజే దాన్ని సరిదిద్దు తొడు బుద్ధి ఇచ్చినవాజే దానికి వికాసంకూడా ఇస్తాడుంో

శీగారి చూపులు తెరచివున్న కిటికీలోంచి దూరాన “ఎక్కడో శూన్యంలో లగ్నమై వున్నాయి. ఇప్పటి అతిని ముఖలతణం అమెకు చాలకొ త్తగా వుంది, ఆమె ని స్తభ్ధృయె మూస్తూవుంది. ఆయన శీవలం లండన్‌ నుంచి దిగినదొరగా లే ననీ ఆయనకు థార్మిక దృష్టి తక్కు-వసీ ఆ లేఖ్య అభ్మిపాయం చిన్నప్పటినుంచీని. భగవంతునిలో నమ్మకం ఉందీ, లేనిదీ. వమి కినిపించనిచ్చేవాడు కాదు, అందుచేత చాలమంది అతన్ని నాస్తికుల లిస్టులో చేళ్చారు. కాని పూర్వంలాణే ఇంట్లోపూజాపాఠాలు, జపానుష్తానాలు సాగుతూ నేవున్నాయి చానాల్తు ధ రాలుయఛాపూర్వకంగా సాగుతూనేవున్నాయిః దీన్నే ధర్శభీరుత్వెం అనీ, మానసీక జార్చల్యం అనీ కేగారి భార్య వ్యాఖ్యానిస్తూ వుం డేదిం ఆ లేఖ్యక కూడా అబే అభి (ఛాయ్లం కాని ఈ సమయంలో అతని ముఖలతుణాలు ఆమె దృష్టిని అతని స్వభావముయొక్కం మరొక వై శిష్ట్యంశేసి ఆకర్షించినవి.

“నువు ఉన్నన్నాళ్ళు ఈ భారం నువ్వే వహించు నాన్నా!ఏ అన్నది అళేఖ్య మెల్లి గాం

“వమిటమ్మాా!౨

నేను మూ అజ్ఞ ను ఉల్లంఘించాను.*

తండి ఆశ్చర్యంగా కూతురువై పు చూచాడు ోీవమి అజ అది ఆలో! చేనేమిా ఆజాపీంచినట్లు జాపకం లేబేం

జు ఇ బ్‌ షా

జాగరణ నే! అలేఖ్య మాట్లాడలేదు. ముఖం వాల్చుకుని చీరఅంచు చలి! చుట్టుకుంటూ నిల్చుంది “మాట్లాడ వేం తల్లీ 1౨ వెంటనేగాక, కాసేపు ఆగి జవాబు ెప్పీంది అలేఖ్య: ఉ*వందసార్లు ఇెప్పాను నేను; తప్పుచేశాను నాన్నా! అని. గంగూలీ మహాశయుకు ఇంత త్మీవంగానన్ను శిశ్నిస్తాడని నేను కలలోకూడా అనుగో లేదు. సీకుకూడా నా ముఖం నూపీంచ "లేను. ఎక్కడిశేనా లేచి వెళ్ళిపో తానూఅంటూ అలేఖ్య వెక్కి వెక్కి. వడవసాగింది.శండడి కూతుర్ని దగ్గరకుతీసుకుని తలనిమి రాడు. ఏమో పలుకరించలేదు. ఓదార్చలేదు. అయిదారు నిముపాలు గడిచాయి. ఈస్వల్పకాలంలో నే దుృ్చులహృదయు డని తాననుకుంటూన్న తం(డితో ఈనాటి తనపరిచయంమధు రము, అవర్ష్మ నీయముగా ఆలేఖ్యకు తోచింది. ఆయనలోని ఈ అపూర్వమాధుర్యాన్ని అభాగ్యు రాలు తనతల్లి ఏనాడూ అనుభవిం చలేకపోయెకదా అని రవంత వీచారమూ కలిగింది ఆయన (_బహ్ముసమాజ సభలకు వెళ్ళడు. ఉపాసనాదికాల్లో పాల్గ్లొనడుం అందుచేత తిల్లి అతన్ని నాస్టికుడని ఏవగించు కుజేది. అతని మనాదౌర్చల్యానికి బంధుమ్మితవర్శ ౦లో తాను చిన్నబోయేది. తండి అంశు అలేఖ్యకు ఆపేత. కాని అతని యడల ఒకరకమైన అశ్రద్ధ తనకుకూడా శల్లీ ద్వారా సంక మించింఏి. అమాయకుడు, సవానశీలి అయిన అతన్ని అలేఖ్య తల్లి వీరికివాడు, దుర్చలహృదయుడు అని ఉపేమోభావంగా మూచేదిం అట్టి ఉపేమోభావమే ఆ లేఖ్యకు ఉంది. ఈతమణాన మా్రం ఆమెకు తండ్షిపట్ల భభ కి తద్ధః వేము పొంగి

64 తాగరఖణ వచ్చాయి. ఇట్టిరూవంలోతం డిని ఆమె ఇదివర శెన్నడూచూడ లేదు.పళ్చాళత్తాపంతో,అ త్మాధికారంతో అమె అంతరాళ్ళ నిండిపోయింది. తండి కూతురు తల నిమురుతూనే ఉన్నాదడుః కూతురు అలోచిస్తూఉంది. తనవలెనే దుర్చలహృదయుడని భావించి నయన గంగూలీని తండి కనికరిస్తూఉండాలి, ఇటు వంటి దుర్ధటన జరిగినదే అన్నపశ్చాత్తాపం అతని హృద యలో రగిలింది కనుక నేవాళ్ళింటికిపోయిగంగూలికూతుర్ని , 'మేనల్లుడినీ భూచివచ్చాడు. వాళ్ళకు ఏ్‌మీ 'యేర్పాట్లు చేసి వచ్చాడో "తెలియదు, ఈఅనస్యాయంఅం తా చేసిననన్ను ఒక్కా మాటకూడా అనలేదు సూచసగానయినా ఆవ్రసంగం తనకు రా లేదు, నామాద ఈఎస్టేటుభార 9 వేశాడు; జను తప్పూ... చేసినా మళ్ళీ అవాధ్యత తాను తీసుకోలేదు. అలా తీసు కుంపేనే జేను సిగ్గుపడిపోతానని ఆయన భయం, దీన్ని కూజా ట్రసంచం హృదయ చౌర్చల్యంగా నే వ్యాఖ్యానిస్తుందిం కాని నిజానికి ఆయన విశ్వాసంయొక్క ౩) శేమయొక్క-, శ కలె

అలేఖ్య క్‌ న్నీళ్ళుతుడుచుకుందింత నాన్నా ఎస్టేటుభౌరం నువుమళ్ళీ (గ్రహించకపోతే పోనీ నాకైనా నువు డారి చూపుతూ ఉండాలి.

శీగారు నవ్వారు. “నీకు తెలియని బేముందమ్మాా ? అయినా నేను పూర్వకాలపువాళణ్ణి. పాతకాలంమాటే ఇజబుతాను

*అవే నాక్సష్టం నాన్నా (౫

“ఆర్ప తే సేవ

జాగరణ 6క్‌

ఆలేఖ్య కాసేపు మౌనంగా వుండి అన్నది; “అందరి

నడక దృడంగావు కు నువు ఎందుకు వెనకపజేవున్నావో

నాకు ఇప్పుడు అర్థంఅయింది. ఇకనుంచి నేను నీఅడుగుజూడ ల్లోనే నడుస్తాను. నువు ఆశీర్వదించాలి”

“పిచ్చిపిల్ల 1 అంటూ నవ్వి మళ్ళీ కూతురుతల నిమి రాడు. “ముసలివాని అడుగుల్లో అడుగు వేసుకుంటూ నువ్వు నడవగలవా ? మాకు ఓపీక వుండొద్దూ క్‌

“పరుగె తృటమే వగతిశాదని నాకు అర్థమెందిఇవివర కల్లా నీది మందగమనమనీ, నువు చాలవెనుకపక్‌వున్నా వనీ, భావించాను. ఇక సీచరణచిబ్నో లీ నాకు నూర్షదర్శకాలు

"శీగారు కూతురుమవూటలు సావభఛానంగా వింటు న్నారు చెయి ఆమె తల్పపె తిరుగాడుళూనే వుంది. అతని శుభాశీర్వాదం అయికుువేళ్ళనిండా ఆమెనరనరాలకు (పస రిస్తున్న ట్టుంది,

కాసేపునికృబ్దం. చివరకుఆ లేఖ్య చెప్పింది. “నాన్నా! నిన్న మా ముసలిబాబాయి వచ్చారు ?౫

ఉమృసలి శాబాయా?౫

“నువు చిన్నప్వూడు కాచాయిలనిపీల్చిన నిమాయీభాబు,

“ఆయన ఇంకా _బతిశేవ్రన్నా శా? అటువంటినిజాయితీ మనిషీ యీకాలంలో కనిపీంచడు. ఆయనకు ఇక్క జేమూ అను ర్యాద జరగ లేదుకదా 1”

• లేదు, ఆయన నిన్ను చూడ్డానికి వచ్చారు. పూర్వ కాలంలో వంగేశంఎంత సంపన్నంగా వుం జేది. పళ్లు,పూలు ధనం, భఛాన్యం; అందం, చందం-_పున్య-లంగా వుంజేవి, నా

న! జాగరణ దోనం పెద్దది. నాపొపానికి పాయశ్ళ్చి త్తం లేదు. అది నేను ఒప్పుకున్నాను. నయనగంగూలీ వివయం మాట్లాడుతున్నాను నాన్నా! నా శప్పూవళ్లే అతడు అత్మహత్య చేసుకున్నా డు. ఈనాడు ఈదేశంలో మానవుని (ప్రాణం కాపాజే సద్భుస్జే "లేదా! బంగారం పండిన ఈ చేశాన్ని ఇలా నిస్టీవం చేసి విడి చిన వారిఅవరాధానికి వార్దువుందా?౫

"ఠీ గారు పెద్ద నిట్టూర్పు విడిచారు. *ఆ రోజులై తే గంగూలీ అన్నం లేక ఆల్మేవాత్య చేసుకునేవాడుకాదు.ఉగ్యో గంలోనుంచి తీసివేసినా అన్నానికి లోటు౦'జేది కాదు కెండు ముద్దల అన్నం దొరక్క-పోదు అతనికి, , .౯

“పని చెయ్య లేడని చెప్పి పనిలోనుంచి తీసేశాను. పూర్వపు రోజుల్లో అయితే పని పోయినా నిహ్మాశయుడయ్యే వాడుకాదు. నాకీ అపకీ రి వచ్చేదికాదు!౫ అ లేఖ్య కాసేపు ఊరుకుని మళ్ళీ ఆరంభించింది. “ఐశ్వర్య దృష్ట్యా, సభ్యత దృష్ట్వా (వపంచం ముందుకుపోతూ వుంటుందని_ వంగ చేశ వగతికి అ(గదూతలం 'మేమేననీ మోరంటారు. ఆదంతా వట్టి తిమాషా కాకపోతే యేమిటి? గంగూలీ వీడి తాళ్ళ శాంతి పొందుగాక! సభ్యతఅంక? రాతసి కాదూ? చీదనారి నోటి అన్నాన్ని _ సాధారణ (వ్రజల జీవికను తనగుప్పెటలో పెట్టు కుని వాళ్ళను పీడించే సభ్యత రాతసిశాకపో తే వమాతుంది? నాకీ సభ్యత వద్దునాన్నా ! అసభ్యంగానే వుంటాను. ఈ ఫార్చును ఎంత త్వరగా అంతరింపజేస్తే అంతమంచఛిదింనొ

"శీ గారు తలెత్తి చూచారు. కూతురి దుఃఖపూరిత నవృాదయా వేగాన్ని శాంతపరచాలన్న తలంపుతో అన్నారు:

జాగరణ 67 ఉమ్రరి గత్యంతరం వమిటమ్మాా ! బీదవాళ్ళు ఎప్పుడూ ధన వంగుల వీడిశలిలోనివా శే, అది సృష్టివిధానం-*ి

అలేఖ్య హృదయా నేగం తగ్గలేదు. క కృవిధానం ఎంత పాచీనమైనవైనాసళే ఏ విధంగానూ అది మంచిదనటానికి వీల్లేదు. ధనవంతులు బీదలు వుంశే ఉండవచ్చు. కాని ఒకని (పాణం మరొకని గుప్పెటలో నలుగుడుపడటంమా,త్రం చాల ఇెడ్డసంగతి. ఈ విధానం శుభకరమైనది కాదు. పెగా అశుభ కీతువుకూడాను, ఈ వీధానం అటుధనవంతులకుగాని, ఇటు వీదలకుగాని ఎవరికీ మంచిదికాదు. మరొకని చేతిలో పాణం ఇరికించుకున్నవ్య క్తి నోరెట్టి ఏమిామాట్లాడ లేడు. గంగూలీ! మతి బాగా లేదంటారు. కాని నాయీ ఒక్క- అద్దాని!ి పెట్టిన ఖర్చు అతనికి అయిదు సంవత్సరాల సంసార ఖర్చుకు సరి పోతుందన్న విషయం నేను మరచిపోలేను. నా బూట్లలో, మేజోళ్ళలో, చీరల్లో జాకెట్లలో ఇంకా ఇతరవస్తు సామాగిలో ఎంతమంది గంగూలీల జేవనయ్యాతకు కావలసిన డబ్బో దాగి వున్న సంగతి నేనెలా మరచిపోను?౫

అ మాటలకు శే విస్తుపోయాడు. భయంతో రోమాం చితుడై నాడు. నవ్వటానికి (ప్రయత్నం వేశాడు. “ఈ వీచ్చి శేమన్నా అంతం ఉండాలా? అంతలోతుగా అలోచిస్తే పపం చంలో వుండగలవా అసలు?

ఉవ్వుసలివాని నెత్తురు చుక్క-లునీతలమిో బేపడివ్రం కే?

కయపరాధత్మీవతను గురించిన నీ అంచనా వాద్దులు చాట్‌పోయిందిత

*శ్చీస్సీ శ్రళంకాన్ని మాపుకోలేనా నాన్నా!

(48 జాగరణ

*ఎందుకు మూాపుకోలేవూ ? నువ్వేం చేస్తే నేను కాదంటాను ?౨

ఇంతలో ఒక కవరు పట్టుకుని నౌకరు వచ్చాడు అలేఖ్య కవరు అందుకుని చించింది. లోపల ఉన్న లేఖచదివి తండి చేతికిచ్చింది. “ఇందు, కమల్‌ కిరణ్‌ వస్తున్నారు

అఎప్పుడు!ని

కల్పనా ఖే, సాయంత్రం 5 లుకు౯

అలేఖ్య అక్కడినుంచి వెళ్ళిపోయింది.

ేగారు అక్క జే కూర్చుని ఈవి షమయంఆలోచించారు.

ఈ దుర్షటన ఆ లేఖ్య హృదయాన్ని గాయపరిచింది. తుఫాను లేగింది. ఈ తుఫాను ఆమె జీవితంలో ఎటువంటి (చభావాన్ని (వసరిస్తుందో! సమాజం ఈ సంఖభుటనను ఎలా అర్థం చేసుకుంటుందో!

ఇన్నాళ్ళనుంచీ శేగారు వ సమాజంలో తన జీవితం గడిపారో దాని ఆవరణ చిన్నది, ఈ సమాజంపట్ల తనసన్న (ప్రీతి కమశః సన్నగిల్లింది. ఈ మాట తానై శేగారు యెొన్నడూ అనలేదు. కాని ఆ సంగతి ఆ సమాజపు పెద్దలకు "కెలుసు. అయితే ఈ సమాజాన్ని విడిచిపెట్టి తన కూతుకు సుఖవడదని తానెన్నడూ ఊహించలేదు. వఏసవూజంలో పెరిగి పెద్దది అయిందో ఆ సమాజంలో వుండి సుఖపడగలదనీ ఈ అవరణదాటి మరెక్కడికీపోయి మన లేదనీ అనుకున్నా డు.

"ఘూమ్‌ బాబు కుటుంబం అంశ అతనికో రకమైన ఆఅవమయాభావం. వాళ్ళకు తన కూతురుపై కన్నువున్నమాట "తెలుసు, అది తన।ష్టం లేదు. కాని ఇప్పుడుకములల్‌ కిరణ్‌ ఇందు

జాగరణ 680 రావటం మంచిజేఅని తోచింది. ఇందువల్ల ఆలేఖ్య మానసిక అశాంతికొంత తగ్గవచ్చు ఆలేఖ్యకుచిన్నప్పటినుంచీస్నే హితు రాలు, కమలకిరణుని ఆగమనంకూడా అవాంచిత మేమోాకాదుం "శీగారుకూచా అతిధులు రావాలనీ,వాళ్ళకు మర్యాద చేయా లనీ కోరక కలవాజే. “పదో దుర్వటన అయితే జరిగింది, గంగూలీ రతి! రావడం అసంభవరీ)[గామంలో దుఃఖంగ్లాని తుఫానులాగా ఆవరించాయి. ఈ తుఫానుకు ఆలేఖ్య మిక్కిలి విచారగ స్త అయింది. ఇందు, కమలకిరణ్‌ వస్తున్నారు. మంచిజే. అమ్మాయి! మనస్సు బౌగుపడుతుందిం వాళ్ళున్న నొాలుపరోజులై నా ఈఅ౦ంళం మరచివోతుంది.మిత్రబృందాన్ని సత్యరిం చటంలో వ్య రాలై కొంతనున జాం తిపొందుతుంది? అనుకున్నాడు శం

ఇంకాచీకటిపడలేదు.9ఇందు కమల్‌ కరణ్‌ రా నేవచ్చారు* శీగారు వారికి స్వయంగా స్వాగతం ఇచ్చారు. ఆ లేఖ్య తండి (కథా నేవుండి సంఘసభ్యుత ననుసరించి స్వాగతస తా రాలు నడిపీంది. వమిలోటు రానియ లేను, కొని అ లేఖ్య ముఖకవళిక లో ఇందు కమల్‌ కిరణ్‌ ఏమా భూచారోగాని, సంకోచ భావంతో వెలవెలబోయారు.

శెట ఎవరికీ తెలియదు.ఇంట్లోమా త్రంఆ డంబరంగానే ఉందిం భోజనపు వర్చాట్లు విపరీతింగా జరుగుకున్నాయి ఇన్నాళ్ళనుంచి నిదపోతున్న ముసల్మాన్‌ వంటవాడికి ఇవాళ పని తగలింది. పువ్వులుపూసే శాలం కాకపోయింది గాని అేక పోతే శవిల్‌మావ రకరకాల పూలు శోభిస్తూనే ఉం జీవి, రెట్లు అవసరానికి మిిచి వెలసుకున్నాయి. వార్నీమపూసిన

౪/0 జాగరణ నోడకు తగలిం చిన అద్రాల్లోనించి దీపకా-తులు (వతివింబిస్తూ "శీయిని పగలుగా చేస్తున్నాయిం వెండికత్తులు వెండిఫోర్కులు? వండి చంచాలు, ఖరీదు గల గ్లాసుల్లో సుగంధజలాలు, మంచు లాంటి 'ెల్లని 'మేజాబల్లమోాద ఈవస్తువులన్నీ మెరుస్తు న్నాయి, అందంఆడంబరం, సింగారం, (జెస్పులు ఫేషనులు వమూాటలమజా, పక పకలు, వికవీశకలు, దముఖఃభూతం ఈ యిల్లు విడిచి ఎక్కడికో పారిపోయించా అన్నట్లు ఉందిం

డిన్నరు సాగిపోతోంది. కీ గారు కూడా ఒకరకమైన ఉత్సాహంతో ఉన్న శ్రే కన్పిస్తున్నారు. క త్తిఫోర్కు. అతను ఉపయోగిస్తున్న తీరుచూస్తే అతడు అజీర్ణ వ్యాధితో కోధ పడుకున్నట్టులేకు. సరిగా ఆసమయంలో నౌకకువచ్చి ఒక చీటీ శబిల్‌ మోద పెట్టాడు. దగ్గర కళ్ళజోడులేదు. అందు చేత ేగారు ఆచీటీని ఇందు కూర్చున్ననైపు తోసి “చూడమ్మా ఎవరోనుప అన్నాడు.

*అమరనాధ్‌ * అన్నది ఇందు చీటీ చూసి

శీగారు ఆశ్చర్యపోయారు. “త్రిరిి వచ్చేశాడన్న మాబ, శేననుకుంటూ నేఉన్నా గిమళ్ళీ కమలకింణ్‌ వెపు తిరిగి, “లత్రడు ఇంచుమించు మాయింటిమనిపే.3 అంటూోఅతన్ని వెంటనే ఇక్కడిశే తీసుకురా*అని నౌకరును ఆజ్ఞాపించాడు,

తద్పక్యృ డీకా?ిని ఆ లేఖ్య శంకిస్తూ అన్నది. శేగారు కూతురు వైపు చూడ్డం లేదుం “అభ్యంతరం ఎందుకూ కమల్‌ ! అటువంటి యువకుణ్ణి నీవు ఎప్పుడూ మూచివ్రండవుం ఈ బేశంలో నేకాదు వి బే శాల్లోకూడా చూడచ్చు అంటబానొళరు

జాగరణ 71 వైపు తిరిగి “ఇంకా నిల్చున్నా వేం? అమరనాథ్‌ ను లోవలకు తీసుకురా!* అన్నాడు,

నాళరవెళ్ళి వెంటనే అమరనాధ్‌ను వెంట బెట్టుకుని వచ్చాడు కాళ్ళకు చెప్పులులేవ్రం సీరసంగాఉన్నా డు. పొద్దుటి నించీ చిశ్హైడువీళ్ళేనా తాగినట్టు లేదుం తలమిద వదో కట్టు కట్టిఉందిం నెత్తురుచార ముఖంమిూద భయావహాంగా కని పీసోందిం శీగారి చేతిలోనిక త్తి ఫోర్కు- జూరి పడిపోయాయి అతృతగా “ఏమయింది అనురనాధ్‌ ?౫ అని అడిగాడుః

అమరనాధ్‌ విభాంతుడై. చూచాడు నాలుగు వై ఫులాం భో క్తలకు తణకాలం అంతరాయమే కలిగింది అంతా అకలితో మాడిపోతూన్నా ఈ, గ్రామంలో ఈయింట్లో మహోావైభవంగా ఈవిందు! మానవసంఘంలోని హృదయ ఛూన్యతి మూ ర్తీభవించినట్టుగా ఉంది!

శే గారికి ఛభయం కలిగింది. మనస్సు పరిపరివిధాల పోయింది. ఏమితింటబున్నాడో రుచి తెలియకుండా తిన్నాడు చివరకు శుబిల్‌ దగ్గరనించి ఇవతలకువచ్చి ఒకపడక కుర్చీలో వాలి *నమిటి ఇదంతా అమరనాథ్‌” అని అడిగాడు

*మోరు ఏమి 'తెలుసుకోగోరుతున్నా రు?౫

*విచారపడుతున్నా వెందుకూ? అన్ని సంగతులూ చెప్పు. ముందు చెప్పు, నీకీగాయం చేసింబెవరు? వోలీసు లేనా?౫

అమరనాథ్‌ తల అడ్డంగా ఊపాడుోకాదు, (గామ స్తులేం కాని అచేసత్యం అందామం శ1ు..కాదుం౫ి

*ల్ర్య్బుతే అసత్యం ఏడో అదేచెప్పుో

"2 జాగరణ

“నా జెతురు చుకఖాలు కాసిని చించాయి. అదేసత్య మెన నూట ణ్‌ =. శీగాకు విస్తుపోయిదూస్తూ అన్నాడు? “ఇది మాసంక లోనీ జరిగించా ?*

కర్షాన్సు,బి

*లంతవరకూ సీకు భోజనం లేదుగా?

4 బ్రేద్పువి

*మిోాయిల్లు వాలదూరం, ఇక్కడ మళ్ళీ వీర్పాట్లు చేయాల్సిన అవసరం లేదుః శాస్త భోజనం చేసిపోగూడదూ ౫

కడ్హాసుుో అమరనాథ్‌ మందహాసం చేశాడు

“*లిర్బు ఖే నువ్వు ఇవాళ పూర్తిగాఉపవాసమే నన్న మాట 1౫

అమరనాథ్‌ జవాబేమోా చెప్పలేదు. ఉదయంనుంచీ మెతుకు కొరకలేను. శేగారు ఒక దీర్ధ నిశ్వాసం విడిచి *ఆయితే నువు వెంటనే ఇంటికీపో, అలస్యం "చెయ్యకువి అన్నాడు. అంటూ తానై లేచి “పద్య నిన్ను కొంతదూరం పంపీంచివస్తానుః అన్నారు.

“నన్ను పంపించివస్తారాశ మోిళా వంమూాటలు 'రాంప్‌ మహాశయా 1! ఇప్పూజే భోజనం చేశారు. మిరు లేవద్దు అసలుంవి

శీగారు మళేమిా చర్చకు దిగలేదు. వినయం ఎటు వంటిదై నాసశే చర్చించేఆలనాటు ఆతనికిలేదు. అమరనాథ్‌ నెడుతూంక1ు శేగారు అన్నారు: “నువ్వు ఎందుకువచ్చావో

జాగరణ 78 సూ్యతపాయంగా ఊహించుకో గలిగాను. సశ, శేపొళ సారి తప్పకుంచా నువురావాలి*

సశేనన్నట్టు అమరనాథ్‌ తల ఊపాడు.

"లీగారు కమలకిరణ్‌ వైపు తిరిగి 'ఇెప్పారు. “అమర నాథ్‌మోాద చెయిచేసుళెనేవాడు ఈ జిల్లాలో లేవు, అమర నాథ్‌కు గాయంతగిలిందం 1కు ఎవరూ విశ్వసించరు. ఇాటు ఛాటున వంగ్జ్‌జరిగిందో "తెలియదు, వెగా ఈ దుర్ధ టన మన సంతలోనే జరిగింది.”

గారికి భోజనంమోాద ఇష్టంతప్పిప్రోయిందిం ఆ లేఖ్య ముఖం వాల్చుకుని వదోతింటున్నట్టునటిస్తోంది.పది పదిహేను నిముపాల్మకితం డిన్నర్‌ ఎంతో మజాగా సాగుతూవుండెం అదంతౌ ఈ నూతనవ్య క్రీ అగమనంతో భగ్న మైపోయింది! అతడొక విలతుణ పురువుడు. ముక్తసరిగా మాట్లాడ తౌడుం అచ్చమైనహిందువులాక నిపిస్తున్నాడు, ముఖవై ఖరి గంభీరంగా వుంటుంది. నిరాడంబర 'వేనభానలు అతని వై శిషతనుసూచి స్తున్నాయి ఎక్కడ దెబ్బలాడి నస్తున్నాడో ? పాలీసులను ఎదిరించటంకూజడా ఒకరకమైన ప్రతిస్తే. శేమహాశాయుడు ఉచ్చి తబ్బిబ్బయి అ౭న్ని ఎందుకంతగా పొగుడుతున్నాడో ఇందుకుగాని ఆమె సోదరునికిగానిఅర్థంకాలేకు. చివరకుఇందు అడిగంది; “అతడు ఎవరు ఆలో *”

"శీగారు అందుకుని "చెప్పారు; “ఆయన ఇక్క-డొక పాఠశాలలో అధ్యాపకుడు ఉపధ్యాయ వృ త్రిక ఇప్పుడంత గొారవం లేకుండాపోయిందనుకో, అయినా పాఠ శాలలున్నాయి, అభ్యాపకులూవున్నారు. అయితే పాఠాలు నేర్చటమే అనుర

74 జాగరణ నొభుని విశేషత కాదు. బేశసేవ;అదికూడాకాదు; అతనిలోని విశిష్టత.

“క్షు శేమిటి అతనిలోని విశేషం $* ఇందు అడీగింది

ళ్‌స్రం చెప్పమంటబావమ్మాా 1! అతన్ని నేను పూర్తిగా అర్థం చేసుకోలేదు. అయినా అతని వివమయంలో నేను ఒక్క మాట నిస్పంజీహంగా చెప్పగలను: (తికి చాగుం కేమున్తుందు అమర్‌ నాథ్‌ (ప్రత్యేకతను జేశంయావత్తూ. గుర్థించితీరు తుంది

ముందెన్నడో వీదో జరుగుతుందని జోస్యాలు చెప్పి తే ఛధయోజనం పమిటి? అయినా శేగారు ముసలివారు. ఇందు మేమూ మాట్లాడ లేదు; కమలకిరణ్‌ మాతం మానం గాఉండ లేకపోయాడు. అడిగేశాడు; “మిష్టర్‌ శీగారు!? మో ఎస్టేటు (ప్రజల్లో విస్హవం లేవదీస్తున్న వ్య క్తి ఇతజే కదూ ?౫

ఉక్షాన్సు?ి కేగారు అంగీకరిస్తూ తల ఊపారుం

ఉమ్రా సంత కతడెందుకు రావాలి ? అందుకోసమే వచ్చాడా రిని

'లేగారు నవ్వారు. నవ్వుతూనే చెప్పాడువ “విదేశీ వస్తువుల్ని ఎవరూ కొనకండా అపటానిక్రి

కలం శ్చ సహాయని రాకరణోద్యమానికి చెందిన వ్యక్తి అన్నమాట. వర్తకు లాయనపని పట్టించివుంటారు ఆంలేనా మిస్టర్‌ శీగారు 1౫

“ఆంతే కావచ్చు. వర్తకులు మున్ముందుగానే పోలీసు లకు కబురు చేసి ఉంటారు

జాగరణ ర్‌ ఇంతవరకూ. మొనంగానేవున్న అలేఖ్య అప్పుకు చెప్పింది. *జీనే సోలీసుమద్దతుకోరుతూ మేజస్ట్రీ౧టుకుటి త్రరం యణ లు ఎవో రాశానుంని “ళేక్‌, మంచివని చేశాన నువు, ఆ సంత నాజీ ఆయి నట్లయితే అధ్యాసక మహాశయుని విడిచిపెళ్ళేవాణ్రి కాదు లు గ లు వ! అన్నాడు కమలకిరణ్‌ త్మీవంగాం శీ ఏదో మాట్లాజేవాలే. కాని ఆలనాటి వార్తాల్‌ జ్ఞాపకం వచ్చింది. (ప్రజలు రోడువొద ఘోప్‌ బాబు కారును ల్తా డ్‌ అడ్డగించి గాజుపలక బద్దలు కొళ్తుశారు. ఆయన తహాళశీలి కాదు; బాలామందిని జైల్లో పెట్టించాడు కాసేపు ఊరుకుని ఆశేగారు అన్నారు; *ఠముల్‌ ! ఫిర్యాదు చేయటంవల్ల లాభంకంశు నష్టే ఎక్కువ శేషు గాని ఎల్లుండిగాని మనతరఫున ఎవరై నాసంతకుపోవాలి. న్యవ హోరం మనం అనుకున్నంత కేలిగ్గా పరిపష్కారంకాదు అసలు పోలీనులు రాకండా ఉంశు వ్యవహారం ఇంత ముదిేది 'కాదుంవి వ జవీ ఇందు అడ్డంవచ్చి (ప్రశ్నించింది. *మేజస్ట్ర్రీటుకు కబురు వంవీనప్పుడ మితో చెప్పలేదా ?౫ అప్పుడు లేగారు కూతురువైపు చూచారు, ఆమె ముఖం వంచుకుని కూర్చుంది చాకు అన్నాగు;ః అనాత్రో చెప్పాల్సిన అవసరం ఏముంది .ఇందమూ 1 ప్తేటు వ్యవహారాల కాధ్యత నా బుజాల మిదినించి డించేసుకున్నానని మోకు "ెలియచా? నిర్వహణ అంతా అలేఖ్య బే అన్ని వ్యవహ

కట! జాగరణ 'రాలు ఇప్పుడామే చూస్తున్నది. వై నా పొరపాటు జరిగినా చాన్ని సరిదిద్దవలసిన చాధ్యతకూడా ఆమెదే”

కవుల్‌ అశ్చర్యపోయాడు. కమ్రాతు జీవీంచి ఉండగానే అలాచేస్తే యెలా $?

"లీగారు నవ్వారు. *నేను జీవించిలేనే అనుకోవాలి.౫

*అలా అనుకోవటం అసంభవం, ఆలేఖ్యలాంటి చిన్న పీల్లకు ఈ భారం మోయటం చాల కస్టంని

ఆడ్రుగడుగునా ఏదో పొరపాటు వస్తూ నే ఉంటుందిి అన్నది ఇందు

“పొరపాటుకు శికవుంటుంది. అపరాధం చేసినప్పుడు దండన స్వ్వీకరించాల్సిం బే౫ అన్నారు శేగారు.

“మెగా చుట్టుపక్క-లం తా దుమ్హులు, దుర్శార్ధులు” అన్నది ఇందుం

తచుట్టుపక్క-ల శత్రువులేకాదు; మిత్రులూ ఉంటారు ఇందూ! ఇక్కంట్టులనించి తప్పుకునే ఉపాయాలూ వాళ్ళే వ్‌బు శారు తాను ఒక్కజే కూతుర్ని సర్వవిధాలా చక్కబెడుతూ ఉం జీళ క్రి తెండికి "లేకు అన్నారు ేగారు.

ఇందు ఆ మాటలోని తర్కాన్ని (గహించింది. కమల్‌ కూజా ఆ మాటల్లోనే తనై యిమిడి వున్న జవాబును టహించి ఊరుకున్నాడు.

నముర్నాడు ఉదయం అమర్‌ నాథ్‌ వచ్చాడు.

అస్పటి కందరూ ఫలనోరాలై బాల్లో కూర్చుని ఉన్నారు. అమర్‌ నాథ్‌ అక్కడి శే వచ్చి కూర్చున్నాడు

జాగర గ! “నిన్న సీమోద -చెయిచేనుకున్న బెవరు?” అని-కేగారు మొట్టమొదటగా అడిగిన (పశ్నం

“తెలుసుకుని ఏం జేస్తారు మిరు?” అమర్‌నాథ్‌ పతి వశ్న 'వేశాడుం

“ఇటువంటిఅన్యాయం సహించి ఊరుకోకూడదు. (పతి కారం చేసితీరాలి అన్నారు కేగారు.

త్చాని మిరు ఎస్టేటు వ్యవహా రాలనించి దూరంగా వున్నారుగా!వ

“శ్రాని చాధ్యత వహిస్తున్న వ్యక్తి వీదో పరిష్కారం చెయ్యాలి గా|లి

తంగడిగారి ఊహ కూతురు అెలుసుకుంది. గంగూలీ ఆత్మహత్య జరిగిన తర్వాత ఆమె తన ముఖం ఎవరికీ భూపీం చటం లేదు. ఎవరన్నా చూడ్డానిశివస్తే వాళ్ళతో ఎక్కువగా మాట్లాడదు. అ దుర్ధ్య టనకు తానే బాధ్యురాలననివాళ్ళంతా భావిస్తుంటారు. అ విమయమె వాళ్తు ఏమేమి కి తిన వాక్యాలు విసుకుుతారో! తనకు సిగ్గకాదూం ఎలా సహించగలదు.

ఉచ్చీనడ్రుగుకున్నాను. చెప్పాల్సిం జే, ఆదుండగీ డెవరు?ని ఆ లేఖ్య అమరనాధ్‌ ను అడిగింది.

ఆ దుర్హృటన జరిగిన తర్వాత అలేఖ్య ఎదుటి మనిమీని తలెత్తి చూడటం అజబ్వేప్రధమం. కాంతిపూర్మము, ఉదాసీనము అమిన అతని ముఖమండలాన్ని శణమాతం చూచింది. చివరకు అతడన్నాడు. “వాళ్ళంతా మి ప్రజలు, చొలెవరో “తెలుసుకోవాలని కేవలం కుళూవాలం మాత్రమే అయితే ఆ కుతూహలాన్ని మిరు అణచుకోవటమీ మంచిది

కేం

క! వాగరణ

“వాళ్ళు నారైతులు కాబన్లు అడుగుతున్నాను. లేక ఫోతే ఎందుశడుతాను. ఎన్చేటుదారుకు కూడా కర్తవ్యం అంటూ వుంది. మా ఎడల ఈ అన్యాయం చేసినవాడిని శిశ్నీస్తానుం

“మారు అతన్ని దండిస్తారు. కాని అది (ప్రతీకారం కాజాలదు

*అన్యాయాని॥ (వతీకారం దండ నే

అమర్‌ నాధ్‌ మందహాసం చేశాడు; “మితో చర్చకు దిగటం నాకిస్టం లేదు. ఒక జమిందారీ రెతుచేసీన అన్యాయా నికి మా రేవిధంగా (పతీకారం నెరపుతారో నాకు చాగా తెలుసు. కాని అన్యాయం వేరు, అజ్ఞానం వేరు. ఇఅండూ ఒకటి కాదు, శాననం, దండన ఈ 'రెంటిద్వారా వతీకారం అసంభవం

కాసీపు ఆగి అమరనాథ్‌ ఇంకా ఇలా చెప్పాడు; వాడు నన్ను 'చెబ్బకొట్టాజే అనుకుందాము. అయినా సర్కారువారి చేత వాళ్లే శిత్సీంచటంవల్ల (వధ్రయోజనం ఏమిటి? దెబ్బలు కొట్టటంనూట అలాపెట్టండి_చానికే నేను (పాము ఖ్యత ఇచ్చేటట్టయితే అసలు సనేసక్కాడికి ఎందుకు వెడతాను? నన్ను కొట్టినవాడిమోాద మిాశేమిా వఏక్షను తీసుకోవద్దు. అజే మోరు నాయెడల చూపించగల జెద్దసానుభూతిఐ ఆంటూ వెళ్ళిపోడానికి లేఛాడుం

రి

శ్ర విషయమై మి అభిప్రాయం వమిటి?” శేగారు

కమలకిరణ్‌ వై పు తిరిగి అడిగారు.

వాగరణ 70 కమలకిరణ్‌ గుడ్డు మిటకరించి ఇందువై పు, అలేఖ్య వెపు, కీగారివై పు చూచాడు.

వెళ్ళిపోవటానికి లేచినఅొిమరనాథ్‌ నిల్చుండిపోయాడు. ఇదివరకన్న మాటలకు ఉపసంహార రూపంలో మళ్ళీ ఇలా అన్నాడు: “ఎస్టేటు మోది. ఇక్కడి మంచి చెడ్డల భారం మోది మోాశ₹ీమి చేసీనా నేను కారణంగా వూతం చెయ్యొద్దు. అజే నీను మిమ్ముల్ని (ప్రాక్థిం చేది. ౫

శీగారు ఆతృతగా *ఎబ్బెచ్చె ! ఎప్పూడేనా జరిగిందా అలాగా? ఆయినా సీకివం లేనప్పుడు... అగోకిలో ఆగి

టబ థి ఆడపీల్లలవైపు తిరిగి అన్నాడు; “మి అభ్యిపాయం. వీమిటి ఇందూ? ఏమంటావు ఆలో!*

ఈ (ప్రశ్న ఇతర్హను అడుగుతున్నా, నేగారు. నిజానికి తన్నే పశ్నించుకుంటున్నారు. ఇందు తేల ఊపింది. అలాగే కమల్‌ కూడా తల ఊపనున్నాడు- మరి ఆలేఖ్య ? గంగూలీ మరణించిన నాటినుంచీ ఆమె తలవంచుకునే వుంటోంది తన అభి పాయం ఏమని చెబుతుంది? ముఖమె త్తి చూడ్డానికి ఆమెకు సంకోచంగావుంది; కాని ఆమి తతుణమే జవాబు చెప్పింది. మొదటిరోజు ఆమరనాథ్‌ ను చూచినపస్పు డామెకు అతనం శు మంచి అభిప్రాయం కలగలేదు. తరువాత [కమశః అ దురభ్శిపాయం తగ్గ లేదుసరిగదా; వృద్ధి చెందింది. గంగూలీ చనిపోయిన నాటిసాయంతం అమరనాథ్‌ వచ్చాడు. కాని అతను మూసిన సానుభూతి వమాలేదు. అతని సమశతంలో తాను లజ్జ; గ్లాని అనుభవించింది. ఆతనియెకుట తా సెప్తుడూ ఒళ అపరాధినన్న భావం స్ఫురిస్తూవుంటుంది. నేడు తనమ్మిత్ర

80 జాగరణ

బృందం సమతంలో తన పూర్వపు వ్య క్రిత్వం తిరిగి పొంది నట్టుందిం మామూలుగా తల లి సహజ శాంతస్వ రాన ఆమె అన్నది:

“హంగామా చేసేది మిరు; ఇక్కట్లు అనుభవిం చేది 'మేము* ఏం మాటలండీ*

“(ఎక ట్ర) నేనూ అచేమాట చెప్పాలనుకుంటున్నాను” అన్నాడు ఉల్లాసంగా కమలకిరణ్‌ . అమరనాథ్‌ వెళ్ళబోతున్న వాడల్లా చటుక్కున ఆగిపోయాడు. ఆళేఖ్య ఇంకా చెబుతూనే వుంది “*మియిల్లెక్కుడ ? మాసంత ఎక్కడ ? మిారక్కండి శేమి పనిమిాద వెళ్ళారు? బుద్ధిపూర్వకంగా కల్లోలం తెచ్చారు. అందువల్ల జేశానికి మంచి ఒనగూడుకుందో, జే చాపు రిస్తుందో భగవంతుడికి తెలుసు, పోసీ మంచీ ఒజనగాడుతుం దనుకుందాంం ఈ యేస్తేటు నాది, దీని మంచి ఇెడ్డలతో నాశేగూ సంబంధం లేదూ? నువు కారణంగా మేము ఏమోా చేయవద్దని శాసిం చేందుకు వచ్చారా? ఉచ్లేశాలకు కూడా ఒక వలువ అంటూ వుంటుందని మోకు తెలుసా? ఆమరనాథ్‌ పాబూ! మిరు ఈవిధంగా నిరోధించటం చాలా అనుచితం

అ లేఖ్యనోటి వెంట ఇలాంట్మిపసంగం వస్తుందని ఎవరూ అనుకోలేదు. అమరనాఖేకాదు, అక్కడ ఉన్నవారంతా ఆశ్చర్యపోయారు. కేగారికి అందరికంశేు ఎక్కువగా ఆశ్చర్యం కలిగింది.

వీస్మయచిత్తుడై అమరనాథ్‌ అలేఖ్య ముఖంలోకి చూస్తూ నిల్చున్నాడు, తగిన జవాబు తోచలేదు పాపం!

శేగారు వదో మాట్లాడాలనుకుంటూ మొదలు

జాగరణ 81 పెట్టారు. “ఉహుం అదికాదు సంగతి, నీకేం తెలుసూ? అమర నాథ్‌, ..* అఆగిపోయాడుం

“డ్తరుకున్నా వేం నాన్నా ! చెప్పు ?౫

ఇందు కమలకిరణ్‌ నవ్వుతున్నారు; నేగారు చూడ కుండాం

అమరనాథ్‌ సార్రఖిమానం దెబ్బతిన్నది. "అన్నాడు: ఉళ్లైనాను. నా శాసనాన్ని మన్నించవలసిన అవసరం మాశే ముంది €౫”

*మన్నించననికాదు నేనన్నది. ఉచికంగాని, అను చితంగాని నా వజలకు మిమోాద లోపం ఇంకా చ్చిపో కుండా ఉండాలని మారు ఈ విధంగా శాసించటం బాగు లేదన్నాను అన్నది అలేఖ్య,

“మిమ్ముల్ని శాసిద్దాం అన్న ఉశ్రేశంతో జీనిక్క- డికి రాలేదు. “నన్ను ళొట్టినవాణ్ణి మిరు శివీంచినందువల్ల (పయోజనంలేదు' అనిమ్మాతం చెప్పటానికి వచ్చాను.

ఉవ్విాక్రు నిష్ప్రయోజనం అని తోచినవివమయం 'ెతు లకూ ఎస్పేబుదారుకూ కూడా న్నివృయోజనంగానే తోస్తుం దని అనుకోవటు పొరపాటు, (ప్రయోజనమో, న్నివృయోజ నమో-_ఆ బాధ్యత మాశే విడిచిపెట్టండి” అన్నది ఆ లేఖ్య-

దానికి కమలకిరణ్‌ కూడా తలడఊోపుతూ వంతపలి కాడు, కనిజ్రన్వే ఈ చాధ్యతమాదిః ఈ భౌరం మేమే వహిస్తాం. మూడోవ్య క్రి ఒకడు నుధ్యలో కలుగ జేసుకోవలసిన అవ సరం వముందీ? వం? మిష్టర్‌ శీగారు! మాట్లాడ నేం"

82 జాగరణ

శీగారు అందరి నుఖలక్షణాలు పరికించాడు, నిన్ననే కచా, అలేఖ్య వంగ దేశంలోని బీద్మపజల దుస్థితులను తలచు కుని విచారపడ్డది అమరనాథ్‌ స్వార్థ ౦కోసంగాక ఆ దరిద్రపు 'వ్రజలకోస మే పాటుపడుతున్నాడని ఆలేఖ్యకు తెలుసు. అనుర నాధ్‌ దెబ్బలు తినికూడా (ప్రతీకారం వద్దంటున్నాడు* (ప్రజల మంచికోసమే పొటుపడుతున్నాడు. ఇటువంటి సవానశీలుని యెడ ఆ లేఖ్య ఇలా (ప్రవర్తిస్తున్న చేమిటి? ఆమె చూపిన కోప తాపాలకు హేతువు కనిపించటంలేదు. శేగారు కొంచెం ముందుకువంగి అన్నారు; “ఇదంతా చాలవరకు మామూలు వివాదమే కమల్‌! ఇందులో కోపం 'తెచ్చుకోవలసిన అవసరం ఏముంది అలో! ఏమిచేయటం మంచిదో ఏమిచేస్తే పోర పాటు జౌతుందో.స్థిమితంగా ఆలోచించుకోవాలి. అమరనాథ్‌. ఈ సంగతి శేపు ఆలోచించ వచ్చులే”

“ర్రాయ్‌్‌ మహాశయా! ఇద్దరికి సంబంధించిన వ్యవహా రంలో మూడోవాడు కల్పించుకోటం మంచిదని ఎవరంటారు? ఎస్టేటుడారు; "ఆతులు ఇవీ శెంజే ₹ండు పమోలయిళే చెప్పే "బేముంది? మూడోపత్సంకూడా వుంది మరి ఈ ఇబ్బందు లన్నింటికీ మూలం. ఎవరికి యిస్టంవున్నా, ఎవరికి యిష్టంలేక పోయినా ఈ మూఢోపత్షం వుంటుంది మరి. దాన్ని మాపు చెయ్య లేం. ఇంతటి చిన్నవివయం కూడా ఈ బాబుగారి బ్యురకు తట్టకపో శే” అన్నాడు అమరనాథ్‌ ఒక చిరునవ్వు నవ్వటానికి వ్యర్థ ప్రయత్నం చేస్తూ.

ఆమాట అలేఖ్య మొదలై నవారికి తట్టకపో లేదు. కాని అమరనాథ్‌ మాటల్లోని త్వీవత ఊరిశేపోలేదు. ఆ లేఖ్యకుచాల

జాగరణ 88 కోపంవచ్చి అన్నదిప*ఇంగ్లీషులో బిజీకాడీ (వ్య స్త్మపాణ్రిఅని ఒక పదంవుండి.[వపంచంలో అటువంటివాళ్ళు అసంఖ్యాకంగా వుండటం జౌర్భాగ్యం.వాళ్ళమూలానే నాన్నగారు ఇక్కడికి పరుగెత్తుకు 'రావలసొచ్చింది.పీలువని 'వేరంటంగావ చ్చేవాళ్ళం దరితో మాటాడ్డానికి నాకు బిడియంగా వుంటుంది. వాళ్ళలో కూడా అటువంటి బిడియం వుండవద్దూ? లేకపొతే నా కర్తవ్యం నేను నిర్వహించాల్సిం బేఎ

కూతురు మాటలకు తండ్రి వృాదయం టోగించింది. తన్ను తాను ని్నిగహించుకుంటూ అన్నాడు? ఉలృజ్స్ర్‌ క్రని వీంచటంలేదు. నూటలు మూత్రం చురుగ్గా వస్తున్నాయి అమ్మా! అమరనాథ్‌ ఇస్వుటే వచ్చాడు మనింటికి, , .౨

“అమరనాథ్‌ బాబు (భాంతిమంతుడు నేను ఇప్పాల్సిం దంతా నొ యింట్లోనే కాకపోతే మరకోచోటి। వెళ్ళి చెబు తానా? చెయ్యదలచిన అపరాధం పూర్తిగా చెయ్యసీయండి. అమరనాథ్‌ బాబు తమిస్తాడుం శిక్షణలో, రీతిలో, నీతిలో, సంసారంలో నాకూ అమరనాథ్‌కూ చాల తేడావుందిం అందువల్ల నే అతడు నా (ప్రజల్లో విప్లవం రగిల్సేట్టయితే అది వాల అన్యాయం” అన్నది అ లేఖ్య.

చానికి అమరనాథ్‌ ఇలా జవాబు చెప్పాడు: ఒక చని చెస్తూన్నప్పుడు (పతివానికీ ఒక ఆశయం వుంటుంది. నాకూ వుంటుంది. మాకూ వుంటుంది. కాని మొ ఆశయం వమిటో భ్రహించటానికి అవకాశం చిక్కలేదు. ఊహించగల కల్పనాశక్షీ 'లేదు.

84 జాగరణ

“మా అత్మరతణకోసం మేము వమన్నా చేసేట్టయితే మిరు వమనుకుంటారుణ అలేఖ్య అడిగింది.

ేగారు కండు వేగులూ ఎళారు. పహృాదయంలోని యీభ వ్య క్రమాతున్న కంఠస్వరంతో “వద్దు, అమరనాథ్‌) నువ్వు దానికి జవాబేమోా ఇెప్పవద్దు? అంటూ "లేచి అమర నాథ్‌ని ఇవతలకు తీసుకొచ్చాడు. మెట్ల దగ్గరకు వచ్చిఇద్దరూ ఆగారు, నేగారు అనురనాథ్‌ని వెయిపట్టుకుని అన్నారు ; కర్పవాళ నా అశ్చర్యానికి మేర లేకుండా వుంది అమరనాథ్‌.*

“ఎందుకూ? విషయం ఆమెకు ఆవశాపహాన కాలేదుంల

“ఆశ్చర్య మేకాదు నేను చాల విచారిస్తున్నాను.5

"కేగారిముఖులో వేదన స్పష్టంగా కనిపిస్తున్నది అమర నాధ్‌ అన్నాడు: “విచార మెందుకు మహాళయా? ఆమెకూ నాకూ మనోవృక్తులలోగల ఈ మహాంతరం సపహాదమే*, నే నేమి చెప్పకుండా ఉంకునే చాగుంజేది. కాని ఎస్టేటు అథి కారిణి ఇప్పుడు అమెకాబట్టి బదులు చెప్పక తప్పలేదు. మా సమక్షంలో కొంచెం కఠినంగా మాట్లాక్రివ్రుంటటాను. తమిం చండి. మోరు తమి స్టే నా మనస్సు శాంతంగా నవ్రంటుంది.*

“జమాభితు జేనికి అమరనాథ్‌!నే చెరిగినంతవరకు నీ తప్పేమి లేదు. తపు మరొకవై పునేవ్రంది.ణి

లేగారి మాటలు అమరనాణథ్‌కు "జాగా అరం కాలేదు. వాల ఆలస్యం అయింది. అమరనాథ్‌కు తీంకలేమ్‌. ఇంకావుండి మాటాడ్డానికి భోరికలేదు. “నా పని ఇప్పుడు కష్ట తరమే ఐంది,అయినా గత్యంతరం లేదు. ఆదిలో నేను పూనిన (వతాన్ని నిర్వహించుకుపోవటమే నా జీవీక కార్యక్రమము” అంటూ నమస్కా-రం చేసి వెళ్ళివోయాడు.

జాగరణ కిర్‌ "శీ తిరిగి వచ్చాక అ లేఖ్య అన్నదిపోనువుఉన్న న్నాళ్తూ ఈ ఎన్సేటు అధికారివి నువ్వేనాన్నా; నేనుకాదు. భవివ్యత్తు మాట ఎవరెరుగుదురు? బ్మురఉపయోగించకుండా పని చెయ్య గలను.అని ధైర్యం తోచినప్పుడు. నేనీ వాధ్యత వహించ గలుగుతాను. కాసేపు ఇకుడ; కాసేపు అక్కడ; కాసేపు ఇది, కాసేపు అది నేసేనొడవపడ లేను. ఏమైనాగానీ, పూర్వం నించీ ఎలా నడుస్తున్నదో ఇప్పుడూ అలాగే నడుస్తుందిలే. నా కెందుకు? తండి జవాబేమోా చెప్పలేదు. మాటాడకుండా కూచు న్నాడు. ఈమొసంలోనిఛావం ఎవరికీ అర్ధంకాలేదు. ఆ లేఖ్య మాతం (గ్రహించింది. ఇక ఉండబట్ట లేకపోయింది. “నాన్నా నీ మాటలు, చేతలు ఎలా ఉన్నాయంశు) వాటి చాబున అనేకమంది నేరస్థులకు కూడా శరణ దొరుకుతోంది. అది నువు గహించలే దేమో; నాకుమాత్రం కూలంకషంగా "తెలిసిపో యమిందిం* ఆలేఖ్య చేసిన అభియోశాన్ని తండ్రి ఖండించ లేకుం పూర్వంవలెనే మౌనముద్రలో ఉన్నాడు. ఆ యిద్దరు అతి ధులుహూడా మానంగానే ఉన్నారు. తం్మడ్రికూతుళ్ళ వ్యవ పహోరంలో తాము జోక్యం కలిగించుకుని మాటాడ్డం శిష్ణ్టతా విరుదం_అని వారకితోచింది. కాని వారి ముఖలతణాలు అలేఫ్నే అభి పొాయాల్ని సమరిసున్నటుగా ఉన్నాయి అది స్ట అ*ట య న ష్‌ చూచి అలేఖ్య ఆవేశం దిర్చిగుణీకృతం అయింది. తండి ముఖంలోకి చూపులు గుచ్చుతూ అన్నది. *బేశంలో ఈ ఏస్తున్న రయుంరూనిలం ఏమిటినాన్నా! ఈ యువకులంతా క్షే

న! జాగరణ తమతమ పనిపాటలు వొదిలి పెశ్షేసి నిస్వార్థ పరోపకారాని కంటూ ఊ శేగుకున్నారు. బుద్దుడు, వ్‌సుశ్రీస్తులొంటివా ళ్ళే తామూ అని భావిస్తున్నారు. ఒక చెంపమోద దెబ్బతిని మఠో చెంపకూడా దూపీం చటానికి తయారుగా ఉన్నారు. చెంపలు వాళ్ళవి, సహానశీలుకు వాళ్ళు. మసకిందులో వచ్చే దేమిటి; పోయచేమిటి? కాని ఆసిద్ధాంతం మోద నిల్చుని ఇతర్ష ఎస్సే తో ఆటలాడతారా వాళ్ళు, ఆస్తిపాస్తులు ఉన్నవాళ్ళకు కష్టాలు కలిగి స్తే దర్శిదులకు లాభం చేకూరుతుందడా 9? ఇటు నంటి నిశ్చయం ఈపరోపశారుల మ స్తిష్కంంలో ఎలావచ్చి చేరిందో బోధపడటం లేదు

కమలకిరణ్‌ ఇక ఊరుకుండ లేక పోయాడు. “అనాడు ఏం జరిగిందో చూడలేదా ? నాన్నగారి మోటారు విండ్‌ స్కీన్‌ ముక్కంలు చేశారు ఈ ఉప్తదవ కారులేశలన్నాడు.

కర్పాసాన్సు, అటువంటి దుర్ళ్ళుర్గులకు (వతికీయ చేయ వలసీం జే* అన్నది అ లేఖ్య.

“నూ నాన్న గారి ఉళ్టేశ్యమూ. అదే” అన్నాడు కమల్‌ కిరణ్‌

“మూ నాన్నగారి ఉశ్రేశం మాతం దానికి పూర్తిగా న్యతి లేకంోి అలేఖ్య కింఠ స్వరం వీ్షషణతరం అయిందిం శనాన్నా నీవు తెలియనివాడివి కాదు అన్ని ఆలోచించ గలవు అయినా ఇంతవరకూ ఎస్టేటు వ్యవహారాలే పట్టించు కున్నావు కాదు, ఇప్పుడు ఇక్క-డి పరిపాలనా విధానంఅంతా పారై పోయింది. గడచిడగా ఉంది. ఈ బూజుపట్టిన వ్యవహానా

జాగరణ 87 లన్నీ నేను సరిచేస్తూ ఉన్నప్పుడు ఎవడో అత్మవాత్య చేసు కుని చస్తే ఆది నా తప్పా? అందరూ ఆ తప్పూనా తలమిాే వేసి మాట్లాడుతారు. వద్దు నాన్నా వద్దు. నావల్ల వ్‌మిోా పొడుగాసక్క న్లేదు.నా ముఖం ఎవరికీ చూపీంచే స్థితిలో లేను. వద్దునాన్నా! నువ్వే సరిదిద్దుకోం ఇప్పటిశే చాల తప్పులు అయ్యాయి అధికారం నాకు వొప్పచెప్పేట్టయితే పూర్తిగా చొప్ప జెప్పు; లేకపో తే అక్కశ్లేదు- ఎక్కడనుంచి వచ్చామో అక్కడికే పోదాం.

ఆమి చేస్తున్న అభియోగం, ఆ[కోళం, శేణారు లహీించారు. మిక్కిలి అశ్చర్యసూ చకంగా కూతురు ముఖం లోకి చూస్తూ అన్నాడు. “కాని అమ్మా అమరనాథ్‌ మాతం అటువంటి మనిషీ కాదు. అతని మాటలద్యా రా నేను [గహీంచింబజేమం కేఎాలి

అగ్లోిలో కమలకిరణ్‌ అందుకున్నా డు: “*వ్రమైనా ఈ శాలూశాల్లేగో అతడూ ఒక మనిపే._ చదువురాని మూఢు అంటూ వాళశ్యం అసమా ప్తంగానే ముగించాడు

కమలకిరణ్‌ వాక్యాన్న్‌ అతని భావాన్ని సమగించ టానికి ఆలీఖ్య వమా మాట్లాడ లేశపోయింది. అమరనాథ్‌ ఒళ పల్లెటూరి (వావ్మాణుడని తేలిగ్గా అనేస్టే అనేయవచ్చు. కాని అశితృీతుడనటానికి ఏళ్లేదుు బాగా చదువుకున్నాడు. విధ్యాధికుడన్న ముద; (డ్‌ మార్కు). అతని। లేదంటాని॥ి ఏలులేదు. సభ్యసమాజంలో మాట చలామణీ అయ్యేవారి కుంజే కీర్తి అతనికీ వుంది. ఆ సంగతి ఆలేఖ్యకు తెలుసు.

88 జాగరణ

మరో సంగతి; గంగూలీ ఆత్మహత్యను పురస్కరించుకొని భామ ప్రజలు వమైనా చేసివ్రుండవచ్చు. అమరనాధ్‌ మాతం వమి్‌ా చెయ్య లేదు. ఆ సంగతి అమరనాథ్‌ స్వయంగా ఇెప్పాడు. ఇతర్ణవల్ల కూడా ెలిసీంది. గంగూలీకి, అతని కుటుంబానికీ అమరనాథ్‌ చాల సహాయం చేసివున్నాడుం ఆ లేఖ్యను గుదిలిచి (వజలుచేస్తున్న విషపచారాన్ని అడ్డగించ టానికి అతిడు చాల (శ్రమపడ్డాడు. అదంతా సత్య మే-.ఈ వివమయాలన్నీ ఆ లేఖ్యకు "తెలుసు, అయినా గంగానది వెనక్కు (వవహిసోోందిం అమరనాథ్‌ దుష్టుడు, నేరస్తుడు అని న్‌ యించటానికి వారంతా పట్టుపట్టినట్టుందిం అ లేఖ్యకు కోపం బాగా రగిలింది. అమరనాథ్‌ అక్కడ లేకపోయినాకూడా ఆతనిపై జేరాలు ఆరోపీించే (వయత్నాలను ఆమె ఖండించ లేదు.

శీగారు చాల విచారపడ్డారు. కాని ఒక్క కటువైన మాటకూడా అనలేదు, చివరకు తలగోక్కు-ంటూ అన్నాడు? “అమరనాథ్‌ సాధారణతః చాల మంచివాడుంవ

“సాధారణంగా అందరూ మంచివాళ్ళే. ఇతర్మ్మ మోటారు గాజు పలకను మరొకరు ఎందుకు పగులనొడ తారు అన్నాడు కమలక్షిరణ్‌-.

ఉడ్తిు ఆని వూరుకున్నారు శేగారు.

*ఆ లేఖ్య 'చెబుతూన్న మాటల్నీ మనం గమనించాలి. వీళ్ళ పరోపకారానిక్షి. ఆంశు ఇతర్జ్హకు పోని చేకూర్చే కార్య శమూన్ని ఉచపేతీంచరాదు. ధ్రతీకారం చెయ్యాల్సిందే. అన్నాడు కమలకిరణ్‌ ,

జాగరణ 80

*ఆవసరమైతే 'చెయ్యాల్సింజే” అన్నారు శేగారు అన్యమనస్కు-డై.

తర్పక్టవ్వూట పెబుతాను మిష్టర్‌ ేగారు! తమింఛాలి, ఎస్టేటు అంశ మారు నురొక రకంగా భావిస్తున్నారు. పెద్ద పెద్ద ఎస్సేట్లతోనే నాకు సంబంధం ఉంది. అన్ని చోట్లా నాకొక సంగతి కనిపించింది: ఎస్టేటు చారుకూ. రెతులకూ మధ్య విద్రోహం 'పెంపుచేయటమే కొందరు జేశభక్తుల నిత్యవృ త్తి? దీనికి బోట్ధివిక్‌ (పావగాంచా మూలం, చానిక్సి సంబంధించిన వాళ్ళంతా వెనుక ప్రోత్సాహం ఇస్తుంటారు, నీను నిజం చెబుతున్నాను, మిస్టర్‌ ేగారు! ఈ విస్త వ్యపయ శ్నాలకు సంబంధించిన అనేక రవాస్యాల్ని (ప్రభుత్వం స్‌ రించింది, మనం కలలోకూడా ఊహేించి ఉండం; అటువంటి విషయాలు అవన్నీని. చాల జ్యాగ త్తగా ఉండాలి, కొంచెం వమరుపాటుగా ఉన్నామం శుచాలు; ఎస్టేబుకు స్‌ళ్ళు వదులు కోవలసిం టే.౫

ఇలా చెబుతున్న కమలకిరణ్‌ ముఖం పాలిపోయింది. వీప్లవ పరిస్థితులు తలపుకు వచ్చేసరికి ఇందువై పు; అలేఖ్య వైపుచూస్తూ కూర్చున్నాడు, అసలైన ఎస్టేటుదారుముఖంలో మాతం ఎట్టి భయచిహ్నామూ పౌడదూపలేదు. శొంతంగా ఇప్పారు:; “భౌర తేతర జేశాల పరిస్థితులు. నే నెరగను. మన వంగ చేశ స్థితిగతులు వేరు. ఇక్కడిపాంక పాలితుల పరస్పర సంబంధం మరొకలా ఉంటుంది కమల్‌ 1! మారు భయపడి, ఇళర్ణను భయ పెట్టవలసిన అవసరంలేదు.౫ి -

(0 జాగరణ

“6 ప్పాబ్రిజ్ట సంవత్సశరాల్టకితం మా రనుకున్నట్టుగా స్థితి గతులు ఉంజేీవేమో, ఇప్పుడంతా మారిపోలేదూ 1౫ కమల కరణ్‌ వాదించాడు.

“మారలేదని నేను చెప్పలేదే” అన్నారు శేగారు.

*భ్యవూూరిన స్థితినిబ్హు భయపడాల్సినస్తుందిాఅ న్నాడు కమల్‌

"కేగారు. చిరునవ్వు నవ్వారు. శపజల మనస్థితిలో మార్చువచ్చిందిం అది వారి" విజ్ఞానపరిశామం కావచ్చు; యుగధగ్మం కావచ్చు. జమీందార్లు చేస్తూవచ్చిన అత్యాచా రాల ఫలితం కావచ్చు. జమోంచారీలు నశించాలని వదలు కోరుతున్నారు. నేడో శేపో అవి పోయేవే, జమిోందార్లు సెలవ్రపుచ్చుకోక తప్పదు, నువు ఎలాగూ వాటిని కాపాడుకో "లేవు మా ఎస్టేటునూట మొతా వినండి; మేము (పజల్ని నిజంగా _చేమించాం. నే నెప్పుడూ వారినై ఎట్టి అత్యాచా రమూ 'చెయ్య లేదు. పోలీసులను విలిపించిగాని నా ఉద్యో గులచేతగాని వారిపై ఎప్పుడూ జబర్జ స్త్రీచేసి యెమగను, ఎవర్‌ నైనా అడిగి తెలుసుకోండి. ఇళశముుదు ఆలోకూడా నా పద్ధ తులలోనే నడిస్తేభయపడాల్చిన అవసరం ఉండదుఎజఅరెం వాల (పొళ్చెకింజే [౪

ఇంత శేపటినుంచీ మౌొనంగానేవున్న ఆలేఖ్య తండి లేవటంచూచి అన్నది, *అమాట నన్ను ఉధ్ధేశించే చెప్పావా నాన్నా [౫

శీగారు నవ్వారు. కనీ చేరుకూజా సూచించే అన్నా నుగా 1౫

జాగరణ |

“నాన్నా? 'రెతులు మన కివాల్సిన శిస్తులు ఇవ్వళ పోతే నువు వాళ్ళను ఎన్నో సార్లు తమించి విడచి పెశ్తుశావు. జ్జాపకం వుందా 12

ఉఎందుక్రు జ్ఞాపకం లేదు రూ

*నన్ను కూడా అటువంటి అన్యాయమే "చెయ్యమం టావా?౫

'లేగారు నవ్వారు. 'స్వేవాపీచ్చలంగా చెప్పారు. “నీకు లభ్యమౌతున్న సొమ్ము అంతా అన్నివిధాలా న్యాయంగానే లభ్యపడుతున్నట్లు భావించరాదు. భూమిశిస్తు వాళ్లు నీకు ఇల్లి స్తున్నారు. అంతమా, తాన దాన్ని గహించటంకూడ ఉచితమే నని స్థిరపరచు కోటానికి వీ ల్లేదు.కాన్ని కారణాల చేత శిస్తు నేను తీసుకోవటం అనుచితమస్‌ తోచినష్పూడు. విడిచి పస్టుశాను.*

కమలకిరణ్‌ కు ఈవమూటలు సంపూర్ణం గాఅర్ధంకాలేనుం కాని ఆలేఖ్య _గహీంచింది. చిన్నపటినుంచీ ఆమెకు తండ్రీ మోద ఆవేక్షవుంది. తన తల్లి ఆయన్ను అడుగడుక్కీ తిర సారంగా మాట్లాడుతూంజేది, అమెవలన కలుగుతూంజే అవచూనంనుంచి బయటవజేందు కాయన వ్యర్థ'పయత్నాలు చేసేవాడు, ఆయన వ్య క్రిత్వాన్ని అ లేఖ్య కాగా. ఎరుగుం ఆయన మాటల్లోని భావాల్ని ఆమె సుళువుగా గహించ గలదు. ఇప్పుడుకూడా అమె తంగడి భావాన్ని (గ్రహించింది. *అచేనా నీఉపబేశం.ఇకముందుకూడా అలా జరగాల్సిం బేనా నాన్నా ?౫ అన్నదిః

02 జాగరణ

"శాదు కాదన్నట్టు'గా పలుసార్లు తలడఊోపారు ేగారు “*శాదమ్మూ! అది నా ఉపదేశంకాదు. అది నీ తండ్రిగారి ఉప 'బేశంకాదు. (పపంచంలో అందరూ ఒశేరీతిగా నడవరు.శ క్రి "లేని వాళ్లుంటారు. (పకృతిభేడాలూ వుంటాయి, నువుకూడా నా దారినే నడవగలిగ తే నాకు సంతోషం. అంతమాత్రమే "నేను 'చెస్పగలను.౫

“*జెబ్బలాట జరిగిన చోటుకు వెళ్ళిరావాలని ఉంది నాన్నా! స్వయంగా వెళ్ళి మాస్తాను.”

“మంచిదమ్మా ! నిన్న నే చెప్పాను, మే నేజరుచాబుతో న్యవహోరం సరిజేసి రమ శని" నజిలో నీళ్ళువ్టన్నాయి. పడవ సంతదాకా వెళుతుంది.

ఇందు ఇంతవరకూ వమి మాట్లాడ లేము. జలయ్యాతను గురించిన ప్రసంగం వచ్చేసరికి ఆ మెముఖం వికసించింది.“ నేను కూడా వస్తాను ఆలో* అని ఉత్పాహూంగా పలికి కరణ్‌ వైపు తింగోవం అన్నయ్యా, అవసరమైన పనేమి లేకపో శే నాలు గైదు రోజులు వుండిపోదాం౫ అన్నది.

*ఎందుకూ ? ఏమైనా కారణం ఉండాలి ౫

“మాతోపాటు నువుకూడా వనువుగాని, నదిలో పడ వెక్కి నువ్వెప్పుడూ ఎక్కడికీ వెళ్ళలేజన్‌ వస్తావు కదూ!2

కమలకీరణ్‌ అలేఖ్య ఉన్దేశాన్ని "తెలుసుకోవాలని చమూశౌడు. కాని ఆసమయంలో ఆమె మరొకవెపు చూసూ వుంది. అమె ముఖలక్ష.ణాలు తెలుసుకునే అవకాశం కమల రకిణ్‌ కు దొరక లేదు. చెల్లెలి కుతూహలం తెలుస్తూ నేవుందిం కమలకిరణ్‌ గుండె కొట్టుకోసాగింది. హృాదయంలోనీఉత్సుకత

జాగరణ 08 ముఖంలో కనిపీంచనీయ లేదు. నిస్పృవహాగా అవద్దులే) తిరిగి వచ్చేసరికి చాల ఆలస్యం కౌతుంచేమో! సశ, అలస్యం కాళ పోలే వెళదాం.

“తప్పకుండా వెళ్ళండి శాబూ! కానీ, ఎక్కడా వివాదం పెట్టుకోకండి. ఆమరనాథ్‌ కూడా అక్క- జే వుంటాడు, ఇందూ, ఇక నాకు వి.శాంతి ఇప్పించండి... *అంటూచింతిత ముఖుడై మెల్లి గా లేచివెళ్ళాడు.

దా

రాయ్‌సాహోెబుగారి వేటు అంత పెద్దదికాదు. అయినా ఆదాయాన్ని బట్టి భూస్తే ఆంత చిన్నదనటానికీ వీళ్లేదు. ఇన్నాళ్ళనుంచీ యజమాని గారు విజేశాల్లోనో, దూరపు పట్నాల్లోనో వుంటూవచ్చారు. పనిపాటలూ, శిస్తవసూళ్ళూ ఈ ాధ్యతఅంళా ఉద్యోగస్థులమి బే వుంజేది. ఇంతవరకు ఎన్లేటు వ్యవహారాలు బాగానే సాగాయి. నిర్వహణ బాధ్యత ఉద్యోగస్థులపై వున్న వ్యవహా రాలు సవ్యంగానే సాగిపోతు న్నాయి.అందుకుకారణం(వజల ధర్మభీరుత్వం కావచ్చు; విచార శీలిమెన శేగారి అదృష్టంకావచ్చు. ఆదాయం పెరగ లేదుగాని, దొంగతనాలు, లంచనొండితనాలు మొదలైన వేమి లేన అంతా అలేఖ్య "చేతుల్లోకి వచ్చేసరికి ఒక విచ్శితమైన మార్చు వచ్చేసింది. అమె కాలిన్యంచూసి (ప్రజలు; నౌకర్లు భయపడ్డారు గంగూలీ మరణానంతరం ఆమె కాఠిన్యం వాలవరకు తిహో తుందనుకున్నారు. కాని సంతలో జరిగిన వ్యవహారాలను బట్టి ఆమె పూర్వంకంశే ఎక్కవ కాలిన్యతను దాల్చింది, నిన్న

12

రి4 జాగరణ అమరనాథ్‌తో జరిగిన వాగ్యాదాన్ని బట్టి తేలినఅంశం వీమంశేు ఇటీవల ఆమెకు తాత్కా-లీకంగా కలిగన చింత, గ్లాని సమసి పోయాయి, ఇతర్హ సంప జ్రిపె దాడి చేసేవాళ్ళ ముఠాలు చేశ మంతా లేచాయని ఆమె నిశ్చయం చేసుకుంది. అమరనాధ్‌ ఎంత మంచి ఉపాభ్యాయుడని చేరుపడినా అటువంటి ముళాకు అధిపతీయని విశ్వసీంచింది.

ఆదాయం ఎంత వస్తున్నదీ; స్థిరాస్తులు ఎకటా డెకళటాడ్‌ వున్నదీ; ఈ వస్తువిషయాలూ సంపూర్ణంగా “"తెలునుకోవాలని ఆలేఖ్య నిశ్చయించుకుంది. ఆ నిశ్చయాన్ని (్రీయాకాపంలో ఉట్టటాని! ఆమె ఇవ్వాళ ఆయత్త అయింది. ఉదయాన్నే 'మేనేజరును పిలిపించి కములకిరణ్‌ సహాయంతో విషయసేకం ణకు దిగింది. పల్లం; మెట్ట, బంజరు ఈ వివ రాలన్ని జ్ఞాపకర 'పెట్టుహోవాలం కే వాళ్ళకు చాల కష్టంగా వుంది. స్నానం; భోజనం అన్నీ మరచిపోయారు. నెకద్త వచ్చి పలుసార్లు కాపకం చేసిన మొదట లేచారు. భోజనాదికాలు నిర్వ ర్తించి మళ్ళీవచ్చి కూర్చున్నారు. ఇంతలో ేగారు చేతిలో బెత్తం పుచ్చుకుని ఖై టికి వెడుతున్నాడు. వెడుతూ ఇందు కనివిస్తే అశ్చర్య చకితుడై అడిగాడు. “ఒక్క- తె వేఉన్నా వేం అమ్మా? అంతావరీ?౫

“ఆన్నయ్య,; ఆలో ఎస్టేటు న్యూప్‌ (వటం) తయారు చేస్తున్నారు. ఇంకా పూ ర్తికాలేదు.న

“మ్యాప్‌ ఏమిటి? వి

తస్లేటు మ్యాఫ్‌; ఎక్కజే భూములు ఉన్నాయో, సూత్ముంగా "గెలిచీందుకుంనొ

జాగరణ 05

లేగారు నవ్వారు. “వాళ్ళకు నీ సహాయం అక్క న్లేక పోయిందా?౫

దానికి జవాబుగా ఇందు ఒక చిరుహాసం మ్యూతమే విసిరింది. మరికాసేపు ఆగి “మీరు ఎక్కడికి వెడుతున్నారు మామయ్యా” అని అడిగింది

“మామయ్యా 'అన్న ఈ కొత్స సంబోధ నకం ేగారు తను మనఃప్రాణాలు పులకించాయి. ఆమె ముఖంలో కిదూస్తూ చివరకు అన్నాడు: *నా చిన్ననాటి మితుడొకడు సు స్తీపడి ఇంటికి వచ్చాట్ట-అతన్ని చూచి రావటానికి వెడుతున్నాను.”

అ జ్వీన్లూ వస్తాను నూమయ్యా!”

ళదగ్గర కాదన్మూూ! ఒక మైలు నడవాలి.అలసిపో కావి

ఉను వాలదూరం నడవగలను అంటూఇందు ేగారి ఇెయిపట్టుకుని ముందుకు సాగింది.

“బ్యీమాద వెడదామా?* ప్రస్తావించాడు “అీగారుం

ఇందు ఆ మాట వినిపించుకోలేదు.

సై న రోడ్డులేవ్ర, ఎగుడుదిగుడు మార్షం,. కాసేపు ఇెరువుగట్టుమోదినించి వెళ్ళారు. ఆ తరువాత కొంతదూరం నదివొడ్డునే నడిచారు. తరువాత సందుల", గొందులు,ఒళ్కౌ- క్క-ష్పుడొకరి _పాంగణంలోనించి వెళ్ళాలి, ఇందుకు సంకో చంగా వుంజేపిం శ్రీలు పనిపాటలు విడచి పెట్టి ఏళ్ళశేసి అజే పనిగా చూచారు మగవాళ్ళు ఎస్టేటుడారును పూడగానే మరా ఫ్రదగా లేచి నిల్చునేవాళ్ళు. స్రీలు ముసుగులు సవరించు కునేవాళ్ళు. కొంతిదూరంపోయాక మైదానం వచ్చింది

046 జాగరణ ఉం్పక్కడి ఆడపీల్లలంతా మన ఆడపిల్లల్లాగా 'లేశే!౪ అన్నది ఇ౧దుం

ఉర్చను, ఆలాగే కనివీసుందిని

“మామయ్యా! పీళ్ళిదృష్టీ& మనం జంతువుల్లా కనిపీ స్తున్నాం అనుకుంటాం కదూ?” అంటూ ఇందు న్దుపడి పోయింది

"శీగారు జవాబేమా చెప్పలేదు, నవ్వాడు, కొంత దూరం మనూనంగా నడిచాక ఇందు అన్నది. *ఒకవిధంగా ని వీళ్ళంతా బాగానే నన్నారు పోయిగాోి

శీగారు మందహాసం చేశాడుహోఒక విధంగా చూ క! (దపంచమంతా వాగానే వుంటుంది హాయిగాని

ళ* అద్ర కాదు మామయ్యా, వీళ్ళంతా మనకంశేే నుఖంగా కాలనేపం చేస్తున్నారని నా అభ్మిపాయం.*ి

డానికి సూటిగా సమాధానం చెప్పకుండా శీగారు అడిగారు. “అయితే మిరుకూజా వీళ్ళలాగే బతకగలరా!=

అనిారున అంశు ఎవరని? ఆలోకు వలెటూరి జీవితం ఇష్టం లేదుం నా మూట "చెప్పమంటారా ? నాకిష్టమే? అని కాసేపు ఊరుకుని వమాలోచించుకుందో మళ్ళీఇలా ఇెప్పిందిం

“*అన్ముకూ, నాన్నకూ నేనంళశే యిష్టంతక్కు-వ. మన సమాజంలోని వీల్లలు సరోతంగా నన్ను ఎగళాళి చేస్తూ వుంటారు. ఆయినా జీను వాళ్ళతో సాటిగా వుండలేకపోతు న్నాను, నా మనస్సులో ఒక ద్వంద్వయుద్ధం సాగుతూవుంది. మన సమాజంలో వయేవస్తువ్రలు మిక్కిలి ఆవశ్యకములని భావిస్తున్నామో; 'వేటిససశోయంతో మన జీవనయాత్ర సాగి

జాగరణ (07 స్తున్నామో, వాటిలో బాలభాగం నిస్సారములనీనిరర్థ కము లనీ నాకు తోస్తూ వుంటుంది. అమ్మ ఉధ్రేశ్యంలో అవన్నీ సభ్యతాచిహ్నోలుం సభ్యమానవులను అపరిహార్యములు నాకు బాాససండదు.ని

శీగారు ఇందు ముఖంలోకి పరీశమగా చూశాడుుముంద వోసంతో అతనీముఖం వికసించింది.

ఇందు తన మనోభావం ఇెచ్చేసింది: 'చెప్పినతర్వాత సంకోచించింది. శేగారి సమతంలో ఆధునిక సభ్యతను విమ ర్శించటం ఉచితంకాదేమోననిపీంచింది. అందుకు పరిహారంగా మళ్ళీ ఇలా చెప్పింది: “ఆధునిక సభ్యతను హర్షి ౦ చేవాళ్ళను నేనేమి విమర్శించటం లేదు మామయ్యా ! దాన్నిచూచి ఉద్విగ్ను లయ్యేవారిని గురించే చెప్పాను, మికుకోపంవచ్చిం "జీమో!*

*లేదమ్మూ కోపం ఎందుకూ అన్నారు నెమ్మదిగా శీగారు నవ్వుతూ.

*జచదూడండి, దారికి అటూయిటూ సిగ్గుపడుతూ ఆడ వీల లునిల్చ్బున్నా రు.ళొందరు నమస్కా-రాలు విడుతున్నారుం మనకూ వాళ్ళకూ ఎక్కడాపోలికలేదు. అంచేత వీళ్ళంతా ఒకసారిగా అసభ్యులై పోయారు? దుస్తులు నిండుగాలేవుం కాళ్ళకు ఇెప్తులులేవు, లేకపోతే యేం ? బిడియపడాల్సిన అవసరం వముంది?౫”

-శీగారు జవాబేమా ఇెప్పటం లేదు. మధ్యమధ్య చిరు నవ్వుమా్యతం (వకటిస్తున్నారు.

థకి జాగరణ

“మూరు నానూటల్ని ఖండించటం లేదు; అంగీకరించ టమూ లేదు. మోకు వోపంవచ్చింది కామాలు.

ఇప్పుడు నోరుతెరచారు శేగారు. కనన్ను అపార్థం శేనుకోకు అమ్మా? మా మామయ్య నిన్నులోలో పల ఆశీర్వ దించుకుంటున్నాడు. సశ మా అన్నయ్య అభ్మిపాయం వఏమిటి?౯ఇందు న్మేతాల్లోకి కుతూహలంగా చూచాడు రేగారు. అయన కుతూహలాన్ని, చాని హేశువును (గహించింది ఇందు. కాని ఏమి చెప్పాలో అమెకు స్ఫురించ లేదు.

(ప్రసంగం ఎట్టిచై నా పట్టుదలగాలఅక్షిగి తెలుసుకోవాలని (వయత్నింవారు "లేగారు. కాలిక కె్యథీకావాన్ని గహీం వాడు. (వసంగం మారుస్తూ అడిగాడు; “అమ్మాయి; మ్‌ "రెప్పుడు వెడుతున్నా రేమిటి?౫

“ఎక్కడికి మామయ్యా! ౨

“ఎస్టేటు తనిఖీ చెయ్యటానికి

*ఆ సంగతినాకు వాళ్ళేమా ఇెప్పలేదే! అయినా ఆ పనిలో నాకు ఆనందంలేకు. మాకు అభ్యంత3ం లేకపోతే నీనుమా దగ్గే ఉండిపోతాను నాకు హోయి”గ” ఉంటుంది

“స్నేహితుని యిల్లు వచ్చేసింది శేగారు బె త్తంఎత్తి చూపుతూ “*అజే యిట్లు ఇందూ! వచ్చేశాం” అన్నాడు

ఇందు ఎందుకో సంకోచించింది. “చేను మూరు వచ్చే దాకా ఈమైదానంలో తిరుగుతూ ఉంటాను. మామ్మిత్రుడితో నాకు పరిచయం లేదాయెను. ఒక అరగంట పడుతుందను కుంటాను,౫

జాగరణ 00

“అమ్మా! ఇది నా (గామం, పరిచయంతో అవసరం లేదు. అయినా నిన్ను నేను నిర్బంధ పెట్టను. ఒకసు స్త్రీ మనిషి. దర కూచోటంకంళశు పహోయిగామైదానంలోపి. కారు చెయ్య టం (శేష్ట్హతరం కాదని నేనలా అనను? అది మత్రం జ్య్శాగత (౫

ఇందు ముందుకు సాగింది. శేగారు కొంఆం బిస్తరణా ఇప్పారువో ఈ మైదానానికి ఆవల ఒళబ స్తీ కనిపీస్తూ ఉంటుంది మైదానందాటి పదిఅడుగులు వేస్తే అమరనాథ్‌ పాఠశాల చేరు తావు, అక్కడికి వెడితే మృతం అమరనాథ్‌తో. ఇప్పు;

• శేపు ఒకసారి కలవమన్నా నని”)

శీగారు తన మిత్రుని యింట్లోకి వెళ్ళారు

మైదానంలో కాలిబాటఉింది. ఎవరినీ (తోవ అడగ వలసీన పనిలేదు.ఇందు తిన్నగా మైదాన పు ఆవలి అంచు దగ్గ రకు వెళ్ళింది. అక్కడ ఒక పెద్దమ్యరి చెట్టు ఉంది.ఆ ఇెట్టుకింటే అనురనాథ్‌ పాఠశాల. పది పన్నెండుమంది శిష్యులు చుట్టూ కూర్చున్నారు. న్యాయశాస్త్ర పాఠం ఇబుతున్నాడు అమర నాధ్‌. ఇందు వచ్చి అక్కడ ఆగింది

అమరనాథ్‌ తన కన్నులనే తాను నమ్ము లేశ పోయాడు వెంటనే వమిమాట్లాడ లేక పోయాడు.శివ్య సమేతంగా లేచి నిల్చున్నాడు. సార్రగతవాక్యం చెప్పి *ఎంత మహాభాగ్యం నాకు ఇవాళ! అంతా వరీ?” అని అడిగాడు

ఒక శిమ్యుడు అసనం 'తెచ్చివేశాడు. మొదట చెప్పులు నిడవటం మగచి పోయింది ఇందు, తరువాత గుర్తు "తెచ్చుకుని

100 జాగరణ వీడిచింది. వచ్చి ఆసనంమిద కూర్చుంది. ణజ్స నొక్యం శ్తెనే వచ్చాను; వాళ్ళెవరూ రాలేకని

అమరనాథ్‌కు ఆమాట అసంభవంగా తోచింది. అమె ఒకట తే ఎలా రాగలుగుతుంది?

ఉద్డంట్రినించి మామయ్యతో కూజా బయలుచేరాను. ఆయన ఒక సు స్తీగాఉన్నమ్మిత్రుని చూడ్డానికి వెళ్ళారు. నేను ఇలా వచ్చాను. మిమ్ముల్ని శపొకసారి కలుసుకోవలసీందిగా మామయ్య ఇప్పారు*

*ఆ కబురు మళివరెనా తీసుకురారూ ! వారి దగర నౌకర్ల శీం తక్కువ? అయినా మోరు రావటం నాకు మహః భాగ్యం. రాయ్‌మహాశయ్‌ ఎవరింటికీ చూడ్డానికి వెళ్ళింది?౨

*ఆయున'వేరు నాకు తెలియదు. ఇల్లుమూ త్రం చూచాను. మా యిళల్లెంత దూరం ఇక్కడినించీ, అమరశ్థ బాబూ 1౫

“౭ండు నిమిషాల నడకని

“*ఫాక్సు కాన్సిని మంచినీళ్ళు 'తెప్పిం చండి”

వెంటనే ఒక విద్యార్థి లేచి వెళ్ళాడు, కానీపట్రోనే ఒక పాత్రలో ఇంత జున్ను, ఒక గ్రౌసుళలో మంచినీరు తెచ్చిపెట్టాడు. “ఎబ్బే)ే జేనేమా తిననండి, ఆకలిలేదండి" అంటూ శిష్టాచారం (పళటించలేకు ఇందు. మాట్లాడకుండా జున్నుతిని మంచినీళ్ళు ఆతాగేసీంది. “ఇక వెళతాను, సెలవు” అన్నది. ఆమెసుశితీతమైన కాలిక “సరళస్వభావంగల మనివీ.. ఆమరనాఖ్‌ చాల సంతోషీంచాడుం

జాగరణ 101 మాై కోరివచ్చారు.. వెంటనే వెళ్ళనిస్తానా? ఈ దరి.దబాహ్మాణుని కుటీరం మి చరణధూళితో పావనం శావద్దూ! మా అమ్మవుంది అక్క-వుంది; అ త్తగారింటినుంచి నూచెళల్లెలువచ్చింది. అందర్నీ చూడకుంళా ఎలావెళతారు ! రండింవొ ఇందు వ్యతి రేకించలేదు. “పదండి అయితే మరి మామయ్య నాకోసం గాభరాపడతాశేమో 1౨. ఉభాళ రా ఎందుకు, కబురు వెడుకుందిగా ! పాఠశాల వెనుకనే ఒకతోటన్రండి. ముందుగా ఒక "పెద్ద చెరువువుందిం తోటలో రకరకాల ూలు వికసించి వున్నాయి. ముందు అమరనాశ్‌, వెనుక ఇందుమతి ఇద్దరూ అవరణలో ,[పవేశించారు. ఒక పెద్ద చండీముండపంకనిపవించింది. ఆ సాయగ్యతపు 'వెలుపలో ఆ మండపంలో కూర్చుని ఇద్దరు విడ్యాద్ధ లేదో రాసుకుంటున్నారు. మండపానికి అవతలనై పు అయిదారు బలిసిన ఆవ్రలు కొన్ని గడ్డి మేస్తునాయి, కాన్ని గానుగ పొట్టుతింటున్నాయి. దూడలుకూ డౌక శ్రుసివున్నాయి. బొచ్చు బాగా'పెరిగిన ఒక నల్ల కుక్క వుంది. ఆగంతుకులను భూచి అది తోకఆడిస్తూ స్వాగతసత్కా రాలు చూవీందిం ఉన్నాయి. ఒక మండార వృతం వ్మరని్య 'లతోనిండి శోభాయమానం గాఉందిం (గంకాలో ఛివరకిద్దరూ గృహ్మప్రాంగ మి వుంది. ఇెప్పులు తొడర్కుని నడిక్షీ య స్షయే ంతనున్న గా ఈ 13 వ నూ

102 జాగరణ వుందక్క-డ. అప్పుజే -చీకటిపడుతోంది. (పాంగణంలో విక సించిన పూల పరిమళంతో గాలి పులకించిందిం

ఆమరనాథ్‌ అక్క వితంతువు జేవతార్చలో నిమగ్న అయింది, కబురు తెలియగానే తల్లి పరుగెత్తుకువచ్చింది. చంటి పీల్లవాడి నెత్తుకుని ఆమరనాధ్‌ ఇళల్లెలుకూడా వచ్చింది. ఇందు అమరనాథ్‌ తల్లి పాదాభివందనం చేసింది. ఆ మెఇందుచుబుకం పుణికీ ముద్దాడి; (వ్రీయవాక్యాలు పలికింది. అంత_వేమఆదరం తన కిదివర కెప్పుతూ ఎక్కడా లభించియుండలేనని ఇందుకు తోచింది.

పంచపాళీలో ఆసనం వేసి “కూచోఅమ్మాా” అన్నది అనుక్‌ నాథ్‌ తల్లి,

“సాయంత్రం అయిందో; అేదో నూయింటికి లవ్మీ వచ్చింది అన్నదామె ఇందు కూర్చోగానే.

ఇందు బాగా చదువుకున్న పిళ్లే అయినా నోటివెంట మాటరాలేదు. ఆయింటినారి శితణ, సంస్కారం,అఆచారాలు అదొకలా ఉన్నాయి. జాతివిచక్షణ అశ వారిలో ఎక్క-చొ కనిపీంచదు, అయినా ఆ వృద్ధ వితంతువు సమత్ష౦లోఇందుకు ఎట్టి సంకోచం ఉత్పన్నమైందో ఆమెశే తెలియాలి. “మిరు (ావ్మాణులు? "నీను కాయస్థుల బెడ్డను. మిరు స్వయంగా మో చేతులతో నాకు ఆసనం వేశాశేం?” అని అడిగింది.

అన్సును నాలఖ్మీవిం సరిగా సంధ్యా సమయంలో వచ్చావు. బేవతలకు జాఫియేమిటి? నువు జాతులన్నింటినీ మించినదానివి.౫ి

జాగరణ 108 అమరనాధుని ఇళల్లెలు ఇంచుమించు ఇందు సను వయస్కు-రాలు. ఆమెకూడా వచ్చి చేరువజే కూర్చుంది. ఇందు ఆమె పసిబిడ్డను తన చేతుల్లోకి తీసుకుంది. “అమ్మాయీ! నీపేరు చెప్పాలిు అన్నది అమరనాథ్‌ తలి. మ్‌. ఉనా చేరు ఇందుమతివి తక్పౌను. ఆంత అందగ ల్తె “వీరు మరొకటి ఎలా కౌతుంది. ఇందు సిగుపడది. పెటచెరుగు అడంెటుకుని ముంద ౧౫౧ ఆా ఉ "బి పవోసం చేసింది. “మరొకసారి వ స్టే మో ేమంటారో ఆలో చిస్తున్నాను* బాలీ “వచ్చినప్పుడు చెబుతాను. తప్పకుండా రావాలి సుమో [౫ ఇందు వస్తానని హోమో యిచ్చిందిం అమరనాధ్‌ అక్క. బేనతార్చన పూ. ర్తి్‌చేసి వచ్చింది. “*వోరతి అయింది. (1పసాదం పుచ్చుకోకుండా. వెళ్ళటానికి వీల్లేదు అన్నది ఇందును ఉలేళించి, ళం టి ఆమె యెవరో ఇందు ఊహించుకుంది. "నేను (ప్రసాదం యిదివరశే తిన్నాను. మరో రోజున వచ్చినప్పుడు తప్పకుండా మో బేవతాప్రసాదం పుచ్చుకుంటాను. “ఇవాళ యిక్క_డ ఖాళీ లేదసలు”ి అంటూ తన ఫొట్టవైపు మూపీం చింది. *క లకళ్తాకు వెళ్ళిపోయేముందు మళ్ళే తప్పకుండా మి దేవతాపసాదం మి అమ్మగారి పొదథూళి నాకు అవశ్యం కావాలొ అన్నది.

$04 తొాగరణ

ఇందు యింటికి శైలుటే లేసరిక చాగా చీకటి పడింది. అమరనాథ్‌. చేతిలో లాంతరు ఉంది. “లాంతరు ఎవరికైనా యివ్వండి. నన్ను పంపించి వస్తారు.) 1

“జ్వీకుగాక యింకేవరు పంపీంచటానికి వసారు ౫

కఆంళ్సు $న నః

కట్వోాగ్రు సర్పయింగా మా యింటికి వచ్చారు. నేను గాక మరిం కెవరై నా మిమ్ముల్ని పంపించేందుకు వచ్చేట్లయితే బనునాక _ర్వవ్యంనించి వంచితుడనాతాను,౫

క*టారు తిరిగిన చ్చేసకికి ఇవాలరాతతి అయివోతుంది నురి 1౫

అయితే బెతుంది. క _రృవ్యపాలనవల్ల లభించే ఆనం డాన్ని కూడా ఆలోచించండి.

ఇందు గంభీరమ్ముద వహించింది; “అయితే రండి. యివాళ నాకు ఒక పెద్ద భమనివారణ ఐపోయింది మారు మిక్కి-లి దరి్శద్రులని మే మింతవరకూ భావించాం సునూ!*

ఆమరనాఖథ్‌ మాట్లాడ లేదు. మరికాసీపటికి ఇందు అన్నది. “మి యింటికి మళ్ళీ శావాలని కోరిగ్గావుంది. అంతే శాదుం అ లేఖ్య యింటినుంచి వచ్చేసి మ్‌ యింట్లోనే మూ అమ శ్రగారిదగ్గర నాలుగురోజులు ఉండామనిపిస్తోంది.౫

లాంతరు వెలుగులో అమరనాథ్‌ ఇందు ముఖకవళికను వరీతగా చూకాడు, మెల్లగా అన్నాడు: *లిటునంటి భాగ్యం నాకు శలగగలదని కలలోనైనా ఊహించలేదు. ౫

చెవాలాలుంాా ట్రై వాలాను

రాగలరోజులు

'బేశ-సేవా సమితి మాసిక సమా వేశము సాయంకాలం వీడుగంటలకు జరుగుతుంది. యిష్వుడు నాలుగుగంట తొాశు న్నది. “ఎకకొడి' ఈ సంఘ సంస్థాపకును, (వముఖుడూను. దీపం వెలిగిం చేనాళ్ళకు కొరత లేదుగాని డానికినూనె వక్‌ కౌడీ ఒకా జే సేకరించాల్సి వస్తుంది. అతని యింట్లోనే సమితి కార్యాలయముంది. అతని కచేరీలోనే సమితి సనూ వేశాలు జరుగుతూవుంటాయి. కచేరీలో కిందచాపలు పరచినున్నాయి. జానిమాద దున్పటిపరచి నోడచెంత కొన్ని బాలీనులు సేసి వున్నాయి. నాటిలో ఒక కాలీసు నానునుని వకకడీ కూర్చుని నోట్లో హుక్కా-గొట్టం పెట్టుముని కూశ్చాట్లు పడు తున్నాడు. ఆ సమయంలో జలధి చప్పుకుకాకుండా నచ్చి కూర్చుని “ని దపోతున్నావా నక్‌కౌడీతాతా 1౫ అన్నాడుం

వక్‌ కౌడీ కన్ను తెరచి సరిగాకూర్చుని అనలించి చిటిక వేస్తూ గంభీరంగా “న్నిదా! ఎక్కటడినిద్ర ెద్దచింతలోపడి ఫో లేను ణా అన్నాడుం

వణంశేపాని మళ్ళీ నవ్వుతూ “నిద్రపోవటం తవ్చేమిా కాదచ్చాయి ! వయసఏకూడా మళ్ళిందా ! ఇప్ఫూడు నావన్నీ అసా్వ భావిక మేమో అనిపించవు !” అన్నాడు,

ఈ మాటకు జలధికికూడా నవ్వునచ్చిందిః కర్ట్‌ ప్రూభ్రాణ్‌ ఎంతవయసు మళ్ళిం చేమిటి తమకు ?9 అన్నాడు

ఉ్‌స్ర్ర దగ్గరనుంచి కనుబొమ్ములవరకు వెరసి ముది రూపం కనపడుతూవుందా 1! కాని వంట్లోశ క్రి వుత్వ్చావాం మ్యూతేం తగ్గకుండా అలానేవ్రున్నాయి. వళ్‌క చె విభురుడు

కథ

106 శరత్‌ అసంపూర్తి కధలు

'పద్దలోగిలి. కుటుంబంచేరున పదేళ్ళ పీల్ల ఒకతి, విధవమేనత్త వున్నారు. తండి పత్తి, నూనెగింజల వ్యాపారం చేసి వాగా డబ్బు గడించిపోయాడు. ఒళ్కౌక్యరుగా చాలమంది పీల్లలు పుట్టిపోయారు. చివరికి వక్‌ కౌడీ పుట్టాడు అతన్ని సాకటానికి వ్‌ంత (శద్ధతీసుకున్నారో అంతులేదు. దాన్ని వెరితనమనాలి. తండి ఎప్పుడూ వకకౌడీని సూూలుకుపంపిఎరుగడు. (ప్రముఖు పండితులు ఇంటికివచ్చి చదువు చెప్పి పోతూవు౧జేవారు. తమ శిష్యునికి సంబంధించినంతవరకు వారి (పమాణ వ తాలభావ చాలొ వుదారమైంది. ఏనాడూ పరీత్షలెరుగని శిమ్యుని విద్వత్తు అగాధమైంది. శారదాదేవి ఆ వ్యక్తికి స్వయంగా వర మిచ్చింది. చదువుప్తూర్తయింది. పండితులు సెలవుపుచ్చు కున్నా; వక్‌కౌడీ పగలంతా 'లెటరీలోనే కాలం గడిపేవాడుః మేన త్త కస్నీటిపవాహాన్ని కూడా. లెక్కచేయక రెండో వివావాం చేసుకోని రహస్యం బీకువాలలో పుస్తకాలకు మినహా మరెవరికీ తెలియదు! ఈ విధంగానే వక్‌కౌడి రోజులు గడుస్తూవున్నాయి. కాని గడవనివ్వ లేదు. (బహ్మాండమైన “వం బేమాతరం'నినాదం. ఇంట్లోవున్న అతన్ని బై టికిలాగిందిం ఆ తర్వాత జైలుకువెళ్ళాడు. రొంనిలోషడి సె త్తికి బురద పులుముకున్నాడు. దైనికవార పత్రికలద్వారా దీవ్ణ్వమెన వివిధ విలక్షణ వి శేషణాగు చృం, శిరోభూవణమనిపించింది. ఎవరికోసమై తే ఈ త్యాగము, తపస్సుచేశాడో చివరికి ఒక రోజున వాశే “దొంగ” అని అతనికి కృతజ్ఞత (ప్రకటించారు. అపుడు అతనికి చాల అసవ్యూమనిపించింది. రాజకీయాలకు తిలోదకాలీచ్చి మళ్ళీ తన లైె(రీలోకి వచ్చాడుం పుస్తకా

శరత్‌ ఆసంపూ ర్తి కధలు 107 లనే ఆశ్రయించాడు. రాజకీయాల మళ్తు అప్పటికి తలనర ఆక్కింది, ఆ పొతపు _స్తకాలకు ఆ మత్తు వదలిం చటానికి ఇ క్రి ఇవాలకపోయింది, మరింత వ్యాకులపడసా గాడుం ఈ సారి మరి కొంతమంది యువతీయువకులు వచ్చి చేరారు. వారుకూడా రాజకీయాల జోలికి పోగూడదని (వతిజ్ఞ చేసుకొని వూరికినే కూర్చున్నారు. “వక్‌కౌడీదా! ఇక మేము రాజకీయాలు 'వేరు కూడా తలవము*, అయితే ఈ జీవితంలో ఏంచేయాలి ? జేశంలో వ పనికీ మన జీవితాలు ఉపయోగపడవా 9 ఈ దుస్థితినుండి మమ్మల్ని వుద్ధరించు. వీదైనా సే, ఎలాగైనా సశ మాతో ఏదో ఒకటిమా(త్రం చేయించు” అన్నారు.

వక్‌ కౌడీ ఆంగ్‌కరించాడు. ఈసారి [పోోగాం సాంఘీక “ీవ_లఅని నీళర్ణయించారు. (గ్రామాల్లో, పల్లెల్లో, గూడాల్లో సర్వా సాంఘిక సేవా సమితులు స్థాపించాలి. (వజలను మేల్కొ-ల్చాలి. విద్యాబుద్ధులు నీర్చాలిం అర్థిక సంచయం దగ్గరనుండి జీవితంలో పతి వీివయం గరపీ వైళిన్యులుగా చేయాలి. ఇవి లేకుండా కష్టాలనుండి గశ్లైక్కటం కష్టంం అంతర్యంతోనూ, బహిరంగంగానూ కలహాలు (పాఠరంభమనవు తాయి యోగ్యత లేకుండా యోగ్య తావ్యత్రం సీ శెవరిస్తారు? యోగ్యత లేకుండానే యోగ్యతాపష్యత్రం లభించినా అచెంత కాలం నిలుస్తుంది నీవద్ద?ి సంపన్నుని కుప్పుతునిలాగతణంలో లథ్నీ రీదృుశ్యిమైపోతుంది.

"జేశ-సేవా సమితి స్థాపన జరిగింది. పల్లె పలైల్లో డాని! వాఖలు, ఉపశాఖలు వర్పడి నై. వక్‌ కౌడి సమితికి అధ్యమయుడు. జలధి కార్యదర్శి. సంభఘసభ్యుల సంఖ్య "రెండువందలకు వైగా

(06 శరత్‌ అసంప్తూర్రి కధలు వుంది. ఈనోజు నూసేక సమావేశాని! హాజరయ్యే సభ్యుల సంఖ్యకూజా యాశ్రైకి తక్కువ వుండదు. దూరంనుంచి వచ్చే సభ్యులకు వయూణపు ఖర్చులు సంఘమే భరిస్తుంది.

(క్రింద సంఘ కార్యాలయమున్న గదిలో ఒక అన్మూయి కూర్చుని విసుగు._విరామం లేకుండా అఆఫీసుపని చేసూవుంది. ఆమెపేరు. “మణినూల). అమె పనిలో చేరిన మొదట్లో మువ్ఫైరూపాయలిస్తూ వుంచేవారు.. ఇప్పూడు ఏక్‌ కౌడీ ఆమి పనికి సంతృ ప్రిపడి జీతం పెంచాడుాయా క్రై రూపాయలు ఇస్తున్నారు. ఇల్లు చాలా పెద్దదే. మొదట్లో ఏక్‌ కౌడీ మణిమూలకు వుండటానికి ఇల్లుకూడా ఇస్తానన్నాడు. కాణి అమె అంగీకరించ లేదుం దగ్గరగానే పదో ఇంట్రో. వుంటోంది. మళ౭ివరూలేరు. స్వయంగా వంట చేసుకుం టుంది. ఆఫీసుకు ఒక్కరోజుకూడా సాగా పెట్టదు. పనికి వ మాతం బద్ధకం చదు. సహాయ నిరాకర శోద్యమ ప్రవాహంలో ఆమె మునుగుతూ. తేలుతూ కొట్టు కునివచ్చి ఒకప్పుడు ఇక్యడపట్టింది.. వెంట తంగడివున్నాడుం కానీ నృద్ధాప్మంలో జైలు బాధలు సహించ లేశ పోయాడు. వబైటకురాగా నే జలోదరరోగంతో కాలంచేశాడు. మణిమాల పూరగచర్శిత ఇంతకన్న ఎక్కువ ఎవరికీ తెలియదుం సహజంగా ఆమె మితభాషిణి. తన నోటిమోదుగా వమోచెప్పదు. చూడ టానికి ఆమె అందగ కేనా కాదు. మొహాన ఒక విధమైన పరువభావం. వుంటుంది. దానివల్ల శొంతమంది దగ్గరగా వస్తారు. కొంతమంది దూరంగా జే వుంటారు. చామనఛాయి, పొడంగ్భా వుంటుంది. సరిపడ లావ్సుం మాసే కష్టాలను సహించ

శరఠ్‌ ఆసంప్పూరి కధలు 100 గలళ క్రి వున్నట్టు కనబడుతుంది. జన్మస్థలం తూర్పు బెంగా లులో ఎక్కడో అయివుంటుంది. ఈ రవాస్యం మణినూల మాటల్లో పట్టుబడుతుంది. ఎప్పుడో ఒకప్పుడు కాలేజీలో చదివినట్టూ, వదోపరీతకూడా ప్యాసయినట్టు కనబడుతుంది. అడిగితే ఏమైనా చెబుతుందా! నవ్వివూరుకుంటుంది. బెంగాలీ ఇంన్నీ మ(్రాతలుచూసి వక్‌ కౌడీ ఆశ్చర్యపో తాడు.మాధ్యమధ్య చిన్న చిన్న పుస్తకాలు (వచురణ ద్యారా గూడా (వచారం చేయాలని సమితి నియమ మొకటి వుంది. ఆపు స్తకాలను (వాసి తయారు చేయవలసిన "బాధ్యత మొదట జలధిమాద వుంజేది, కాని కమేణా అభారం మణినూలమిోద పడింది మొదట కరపవ్యతాలు వాయటానికివక్‌ కౌడీకి చమట్టుపో సేవి. ఇప్పూడు ఇెప్పీంచే తడవుం జలధికార్య దర్శిఅయ్యె ! ఆందుచేత ఆమె (వాసీన కిరష్యతాలమోాద కలం ఆడించకుండావుండటం తన గౌరవానికి భంగమునుకుంటాడుం

వక్‌కౌడీ విసుక్కుని మణిమాలను చాటుకు పీలుచుకు పోయి “పువ్వులతోటలోనే నాగలి దున్నాలంశు _ అడవి పువ్వుల ఇెట్లకు కొదువలేదు. నాకు 'చెచిలే, నేనుచదూపీంచు తాను. చానివల్ల పనిజరిగినా జరక్క-పోయినా ఎవరికీ అప కారం మూస్రం జరగదు. కాని మణీ! దీనిని పదిమందీ చదువు తారు దానిమొద సంతకం చేసి అచ్చుకి ఎలా పంపను! ఇక నుండి అతనినే సంతకం చేయమనివెప్పు' అని అనేవాడుం

మణిమూల జలధితరఫవున కొంచెం కించసడుతూ.ం “*చానిలో తవ్సేమాలేదు ఏక్‌కౌడీతాళశా? చానినిపచురణకు

1[0 శరత్‌ అనంపూ క్రి కధలు పంపీంచివెయ్యండి, ఆ దిద్దుబాట్లు నాకు చాగావ్రన్నాయని పించింది అన్నది.

*స'శే మంచిచే!గఅనివక్‌కౌడీ పచురణకుపంపీంచాడు. సమితిని గురించి సూత్రప్రాయంగా వాశౌడు. వివరంగా తర్వాత “తెలుస్తుంది.

జలధి చేతిగడియారంశేని చూసూ “నాలుగుంచాను అయింది. జనంపోగుకావటానికి ₹ెండు గ ంటిలపైన మైంవుంది. కాని నేను సంఘకార్యదర్శిని. మందుగా నేరావలసీవుంటుందిం భోజనం చేసేవద్దామనుకున్నాను. కానీ విలుపడ లేదు. చారిలో సుశేఖను, తరుణినీ పిలుచుకు వద్దామనుకున్నాను. కాని ఇత రులముందు మిరు మనసీచ్చిమాట్లాడర నేవిడియంతో మెదల కుండా వూరుకున్నానుః అన్నాడు.

“స్పుశేఖ్రా గరుణి పరాయివాళ్ళయితే ఇంకామన వాళ్ళని ఎవరినంటారు?= అన్నాడు వక్‌ కౌడీ,

ఉన్న మనవాళ్ళుగాభావిస్తాం. వారిముందు మన సిచ్చినేనునోరుఎ త్తలేనుగా! ఈమధ్య "రెండువినతులు తాతా![౫

“ఎలాంటి వినతులు?*

“ఒకటి మి శేసమితికి (ొణమైన్యాధ నమైనా!ఇక, అత్మును గురించి ఆ ఫ్రేఆలోచించను. ఆలో చనావస్తువుకావటం వల్ల అది ఆలోచనాలీతమైనది. మేము శేవలం ఉపాంగాలం మాతం మూ జేళ్ళు జేహామశే ఈ యం(తాన్ని ఎలాగో లాగుతూ వచ్చాను; ఇతరుల చేతికి వెళ్ళేముందుదీనినిసమాధి చేయటానికి అనుమతి యివ్వండి ! నిజంతాతా ! కాదనక అనుద్జ్య యివ్హరొ

వినతిలోని వ్యంగ్యాన్ని (గహించలేక వక్‌ కౌడీ అశ్చ

శరథఠ్‌ అనంప్పూరి కధలు 111 ర్యంతో “బేనిని సమాధి చెయ్యాలంటావు? మనసమితినా?3 అడిగాడు.

“అవును. దాన్నే. అంతమయ్యే జేగా! ఊపిరిపోయే ముందు కొంచెం అట్టహాసంగా శేవుకు తీసుకువెళ్ళాలి .౫ అన్నాడు జలధి.

వక్‌కాడి సబుడె చూసూ వుండిపోయాడు,

“ఆఫీసుగదిలే? మృతజీప్‌ వసనాలువున్నాయి. లెక్కకు తక్కు. చేమాకాదు. పోనీ అవి. మామూర్థులవంటిమోద మురికి గుడ్డలున్నాయి. విలువచిల్లి గవ్వకూడావుండదు. కాని రోగపు కటూణువ్రలు వ్యాపిస్తాయిని భయంగావుంది; పదండిసభ్యులు పోగయ్యేముం దే అ్యపుల్లనీసి సంస్కారం చేసీ వద్దా౦ం+* అన్నాడు జలధి.

ఏక్‌ కౌడీ మెల్ల గాఅడిగాడు. తతవ్వాళనీకు వమొచ్చింది.౯

“*వీయొచ్చిందో మికు వివరంగా ఇెప్పలేను. మణి మాలవుంశేే మికు వివరించి చెప్పేది అన్నాడు జలధి

వక కౌడీమళ్ళీ కొంచెంసేపు _ మెదలకుండావున్నా డుం బహుశా లోలోన కారణంకోసం వెతుకుతున్నా జేమో:ఏ శాని స్పస్టపడ లేదు. జన్సి రెండవ వినతి వమిటి?” అనిఅడిగాడుం

ఈ బ్రిద్రి అత్యవసరమైనది తాతా! మా నూమణగారు పెద్ద వారు, వారిని పట్టుకొని కార్చశేవనులలోగాని, మునిసిపాలి టీలోగాసీ, జిల్లాబోర్డులో గాని, ఆఖరికి భీమాకంపెలోనైనా సశే, మాస్వాతంత్యైపు జోరు కొంచెం పాతుకు వున్న చోట నాశేబె నా నెకరీయిప్పీం చండి, తినటానికిగు ప్పెడుమెతుకులు నోటివద్దనై. నా వెళ తాయి*

112 శరత్‌ అనంపూ ర్తి కధలు

వక్‌ కౌడీ తుబవదనంతోతినటానికి నీకు గుప్పుడు మకుకులే దొరక టంలేమ్‌ జలధీ” అడిగాడు.

“ఎందుకు దో'రకటం లేదు తాతా! అవీదొరక్కపఫో తే ఎలా భూమిమూద వుం జేవాత్ణో ! నిస్వార్యమైన చేశనేవచేస్తు న్నాను. ఛాస్యం చేయటంలేదు అనివింకాలు పలికి లోకు లను ఎలా మోసం చేస్తాను; ఉపన్యాసకునిలా రాత్రింబవళ్ళు కుడి చేతి పీడికలి చిగబట్టివుంచినా, తెలియకుండా, చూడ కుండా ఎడంచేతిలో పడిన భికమతోజ్‌ ఖర్చులు గడుపు కుంటాము ఖద్దరు కొంటారు. ఒకవిధంగా కుక్కులలాగ అను కోండి, మారు కలవారు. ఇరవై, పాతిక యాభై లెక్క "లేకుండానే ఖర్చ్భుచేశాను. కాని ఇళ నావల్గ కాదు తాళా! నాకు దీనినుండి విము క్రి నిప్పించండి. ౫

వక్‌కొడీ మెదలకుండా వూరుకున్నాడు. వో నూట్లాడ లేదు. సోడ గడియారం అయిదుళకొట్టింది.. చిలుము నింపూనికి నెళ్ళిన నాకరుతోోనోపాల్‌ క్రిందనుంచి మణి దీదీని పీలుచుకురా ? జలధి! లోకులముందు. ఇంత చిన్నత నంగా వుంశే...* అన్నాడు.

ఉలేదుతాతా పరాయినా ఖ్లైవరు *? మనవెంటతిరుగు తున్న మహామహులంతా ఆంతరంగికులే, అతీ శ్రయులే! వారికి తెలియని రహస్య మేమోాలేదు, పదేళ్ళు స్యాతం్య్య సేవా (వతంలో మన్న మైవున్నవాడికి సస, చిన్నతనమూవుంకే (బతి శేవాళ్ణే రి

నౌకరు పీటమిద చిలుముపెట్టి కిందికి వెళ్ళబోతు న్నాదు, జలధి వా వారిస్తూ “పోయి. నీ పని నీవు

ళరథ్‌ అసంపూర్తి కధలు శే18 మూసుకో గోపాల్‌ !1* అని సవ్వి *దుణినూల రాలేదు ! అతన్ని కిందకు పంపట మెందుకు ?౫

*ర్రాలేదా? అలా ఎప్పుదూ వుండ బే!

“ఎప్పుడూ. వుండకపో తే, ఇవ్వాళ వుండకూడదా తాతా! ఇవ్వాళ అఆమెవంట్లో చాశాలేదటు నేసే ఆమెను రావద్దని చిప్పాను*

*ఆిబి తే సమా వేశానికి కాగి తా లేవ? సశే,కాగి తాలు ఇవ్వాళ లేకపో వేమా నే లౌఅన్నాడు వక్‌ కౌడీ విచారంతో.

ఎప్పుడూ ఏమిరానివాళ్ళకు ఏదై నావస్తే) చప్పున నయంకాదు. అలా అన్రతుంజేమోనని అతనికభయం వేసింది.

జలధి మొనంగా కూర్చున్నాడు, *చాల మంచిపీల్ల. విద్యాబుద్ధులతో పాటు గుణగణాలుకూడా వున్నాయి.సాహసం గలవికూడాను. ఛభయమనేది వమిటో ఎరుగదు? అన్నాడు వక్‌ కొడి.

జలధి గంభీరంగా “సావహాసముందంబారు, వప్ప కుంటాము అన్నాడు.

“మన గోపాల్‌ ఆమెయిల్లు ఎరుగున్నాడు.సాయంతం అతన్ని పంపి డాక్టరు అవసరమై తే దళ్తుగారిని పిలుచుకు వెళి తాను

ఉడ్రాక్టృరు వైద్యం అవసరంవుండదు తాతా! ఆ మెను అతిగామాత్రైం వుండవద్దని గోపాల్‌ తో శెప్పి పంపించండి 1౫

“ఆలి తే జలధీ అతి అంశు?౫

కన్వాార్రు పూర్వకాలపు మనుషులుతాతా! అంతా పూర్వపురోజులను దృష్టలో పెట్టుక నేఆలోచిస్తారు.మార్చును

15

114 శరత్‌ అనంపూరి కధలు అంగీకరించరు. ఏమైనా (వస్తుతం మణిమాల (ప్రవ _రనచూనీన వారెవరూ దానిని అదిఅనకుండా వుండలేరు. ఆమెఖంటి! వెళ్ళిదూశాను, పక్కమిద పండుకొనివ్రంది. ఆ మ్మితుడు తలవై పున కూర్చుని తలవత్తుతున్నా డుంని వక్‌ కౌక్తి _ప్లబ్బుడె “ఎలాంటి మి(తుడు? మొప్పుడూ విన లేదే? అన్నాడు. * “*అే మొదటి దృష్టాంతరము: అయితే *“శేప్ర్వి+ వివసాగ తాః) కొన్నాళ్ళయింది మితుడువచ్చి. ముక్కడ్లో అంతకుముంబే పరిచయముంది. కళ్ళు యె[గర్రగా వున్నాయి. రొంపపట్టింది “జలుబువేసీందా మణి అన్నాను.మణి ఆయన్ని చూవీస్తూ “నిన్నరమేన్‌ వెంట బిజచిజ షీకారుకు వెళ్ళాను, రోడ్డువెంట పల్లె శేన్సి ఇపాలదూరం వెళ్ళాం, గంగజఒడ్డున ఒక మ్మరివెట్టున్రంది. మేమిద్దరమూ దానికింద కెళ్ళి కూర్చున్నాం. ఆకాకాన చం(దుడు ఆకులమధ్యనుండి వెన్నెల వెదజల్లు తున్నాడు. యెదురుగా నదీజలంలో స్వవ్న నావలు వదిలాం, లేవటంమాశ్రు మరచిసోయాం. కొంతసేపటికి జ్థాపకమొచ్చి గడియారం చూనేవ్చటికి పన్నెండుగంటలై ంది, అంతర్మాత ప్పుడు రావటానికి బస్సులెక్కడ? ఆందుచేత రాత్రంతా ఆ మ్మర్రిఇెట్టుకింద గడపవలసనీవచ్చింది నదీతీరం! మలయపవనాలు కాలం ఎలా దొర్లి పోయిందో ఇద్దరిలో యెవరికీ "కెలియడ్రు.: 'కావ్యాంతంో్ల వక్‌ కౌశ్తీ సమ్ముడోోవమిటి చెచ్చేది జలధీ!9దినిజమేనా, నవ్వు తాళిగా చెబుకున్నా వా?ఐ అన్నాడు.

శరత్‌ ఆసంప్పూరి కధలు 116 శనవ్చ్వు తాళిగా చెప్పవలసిన అవసర మేమిటి ? అతనే చెప్పాడు.వి

“చెప్పటానికి సిగ్గుపడ లేదూ?

“లేదు. విన్నతర్వాతనాకేచాల సిగ్గుకలిగింది వెళుతూ “ఈ వయసులోని యెడ్వుంచర్‌ లో రసికతవు౦ది.కాని వక్‌ కౌడి తాత విని యొవీసియేటు” చేస్తాడని నాకు నమ్ముకంలేదు.కోప గించవచ్చుకూడా! ౧)

“ఆయన కోపగించటానికి కారణమేమి కనపడలేదు. నేను పసీదాననుకాదని వారికి తెలిసివ్రంజాలి?' అన్నది.౫

కవన్టీద్లో ఇంగ్సీము కధల పుస్తకంలో జేనిలోనో ఇలాంటి కే చదివాను. అయితేవారు జేశాన్ని పా శ్చాత్యసభ్యతలో ముంచె త్తదలచారా వమిటి?౯ అన్నాడు వకకాడ్తీ,

జలధి ఒకశువ్క-హోాసం చేని “వారుఅంక1ు అర౦, మణీ నూల) ఆమె కొ ల్తమిత్రుడు అనేగా! లోకంలోచాగో మినహా కూడా మనుషులున్నారు. వారు దీన్ని అంగీకరించరు, నా మట్టుకు నేను అంగీకరించను ఇంకా ఆమెను సమితిలోవుంచా లనుకుంకు మనసేవాసమితి పేరు మార్చాల్సివస్తుందిని అన్నాడు.

వక్‌కౌడీ నిరుత్తరుడై పోయాడు,

“*లంత్రవరకు మీరు సమితికి ఖర్చు పెట్టినదానికికూడా మితి లేదు.సొవద్ద "లేకపోయినా మేము ఖర్చు పెట్టినదానిశకూడా మితిలేదు. లెక్క వేయదలచుకోలేదు. ఇక ఈ పనికి మాలిన వానికి ఏదైనా బకనెకరీ ఇప్పించనునిమనవి?' అన్నాడు జలధి.

[16 శరత్‌ ఆనంప్పూరి కధలు

వక్‌ కౌడీ అలాశే మెదలకుండా కూర్చున్నాడు. జలధి మాటలు అతని ఇెవుల్లో దూరినవో లేవో సంబేవామే. గోడ గడియారం వడుకొట్టింది. సభ్యులు వస్తున్నారనిగోపాల్‌ వచ్చి చెప్పాడు.

త్ర

“న్ష్రూచాకోయి వుంజేవాడు, ఆయన పళ్ళన్నీ కట్టుడు పళ్ళే, ..మంచి మంచి టూత్‌ 'వేస్తులు వాడుతుం జేవాడు. పళ్ళకుదుళ్ళు బలంగా ఉంటాయని ఆయన విశ్వాసం. మో జలధి బ్మురకూడా సరిగ్గా ఆలాంటిచే.నిన్ను హద్దుల్లో పెట్టటం అవసరమనుకొని గట్టి పవాశాయిస్తున్నాడు. అతనే నీకు ముప్పాతిక యజనమానని విన్నాను, అందు చేతయాజమాన్య పు ఢంకా మోగిస్తు- మణిమాల నైతిక పునాదులు గట్టివా అని పరీతీంచాలనుకుంటున్నాడు. లేకపోతే ఈపుక్కిటి పురాణ మెందుకు వింటాడు అన్నాడు

*ఆంత అదృష్నవూ! వా స్తవాన్నర్హం చేసుకునే శ!

లు న! థు ఎ=తీ

వ్రంకే ఈ పుక్విటిపు రాణాలుప్‌ని న వ్వేవాడు, గండుపిల్లి లాగ మొహం ఇంత చేసుకునేవాడు కాదు; అతనునిన్ను ఏ బుద్ధితో (వేమించాడు! ఈడియట్‌ 1౫

మణి నవిర్షందిం “మిాబాద్ధి ఏమంత చురువైనది! మా విద్యా సంపన్నతదూసి చకితురాలనాతాను. వింటూంళేే గుం జెలదిరిపో తాయి. గంగ ఒడ్డునే పన్నెండు గంటలౌతుందిం బుద్ధికుశలత విషయంలో పురుషులందరూ సమానులే, జలధి

శరర్‌ అనంప్పూర్రి కధలు 117 వొబును వేనోళ్ళ ఉజాగడుతాను. అలిను నన్ను ఆలోచించ కుంజా అందగ ్రెననలేదు. నువ్వు ఇంకా బుద్ధిీహీనుడవు- పెద్ద ఈడియట్‌వు!” అన్నదిం

కశ్చన కాళికా టేవి భక్తు ణ్‌ నిన్ను అందగ _లెఅనిఅన లేను, కాని నువ్చుర్ప లంఖిణివి; భూర్చుణఖవి,నీ మయొవాంవీడక మొహంలాగవుంటుందింరంగు అవానాస్య రాషతికన్న నలుపు; అశ్చర్యశరవ్య కివి) అనేవాశ్ణి! జీవతలకు తెలియదనికాదు. భక్తులనోటివెంట స్థుతింప జేసుకోవటం వారికి ఇష్టం బెంగాలీ వాణ్లికాళ హిందూస్థానీనాణ్లియి తే: నా ఆరాధ్యదైవం వాను మంతుడై నట్లయితే అతని మొహాన నూనె సింధూరం పూసి చేతులు జోడించి ' హేజవాకుసుమ్‌ వర్లా! ని వితీశదంతాలు

“వ(జ్రనఖాలు) నీవంటిమోది రోమంలో ఇం్యదధనస్సుకున్న ౦తే శాంతివుంది. నీవాలం అకాశొన్నందుకుంటుంది. నిలాంటి ఏీరుడు (ప్రపంచంలో లేడు. నీవు కరుణించి నాయందు కృపొ దృష్టి జరపు” అ నేవాగ్జో* భక్తుడు పొగడుతున్నాడని హను మంతునికి తెలుసు. అయినా వరాలు యిసాడు. అభీష్షసిది

ఆలీ య కలుగుతుందింని

మణీ నపిర్టో ఆంజనేయుడు సీమెడకు వాలముచుట్టి స్పసమ్యదాల ఆవతల నువ్వు వచ్చినచోటికి విసిరి వేస్తే... అన్నది.

“ఆది వూతం తక్కు వలాభసాటియైనదామణేీ! తిరిగి వెళ ఛటొనికి ఖర్ఫులవసరం లేదు. నిమానంకన్నాా త్వరగా వెళ కాను, అతనిమాద ఈర్ష్య పటుకుతిరోో దుర్గతై నా తప్పుతుందిగా

ట్‌ ౧౫

118 శరల్‌ అనంపూర్తి కధలు

“ఆదుగ్ష తినుండి నేను తప్పిస్తాను. ఈ ఇంట్లో అడుగు 'పెట్టనివ్వను.౨

“అడుగు పెట్టనివ్వవా? ఎవరిని? నన్నా? అతన్నా?౫

ఉన్సిన్న , నారంగునలుపు అనీ, మొహంమిాదమ చ్చలు కొంచెం పెద్దగా కనపడతాయనీ వస్వుకుంటాను, అం దాని అర్థం వీడక మొవాంలాగ వుంటుందని కాదూ.వి

“ర్రాద్రు, అంత పెద్దవికాదు, కొంచెంచిన్న వే. అయినా (శ్రీజ న్నాత్తావుగా! అతిశయోక్తులంశు మిరు ఇెవి కోసు కుంటారుమణీ! అందుకునే కొంచెం మనంగా శెబుతానుోి

“అయితే ఇం కెవరివద్ద వై నాపోయి చెప్పండి) నాకవసరం "లేదు

“అవసరంలేదని ఎవరంటారు?అందరికికం శనీ కేఎక్కువ అవసరం. రూపంకలిగితం డ్రివద్ద డబ్బున్నపిల్లల సౌందర్యం చూసే ప్రజలకు తక్కు-వేమాలేదు. కాని హృదయసంపద వున్నవారికి నాలాంటి నివ్య-పటభక్తుడు లేకపోతే లాభం లేదు. అయితే అతను ఆ జలభేనా? తెలుసుకున్నాను. అతను సీకు నచ్చుతాడు. ఎందుకో తెలుసా? నిన్ను మెచ్చు కొనటం అది తన గొప్పతనమేనని అతను అనుకుంటాడు, నీ గుణాలను కాదు అతని ఇెదార్యాన్ని.”

కఅ్వర్పూతే వగుణంవల్ల నకు నచ్చాను వెస్పు?ిన

మ్రుణ్తీ! నువ్వు అన్నది బొత్తిగా అబద్ధ మేమికాదు. నిజమే! విషయం అదే! అది నావిశొలబుది. లేకపోతే అసలు నిన్నుగు ర్హించగలిేవా ల్లేకాదు, నదీ[ప్రహావాం అడ్డు తగి లిన వైపుశే మన్నూ మలిసం అని చూడకుండా , పరుగెత్తు

ళరత్‌ ఆనంపూర్తి కధలు 110 తుంది; తిరిగి తిరిగి సుడిగుణ్తానపడి కొట్టుకుంటుంది.ఆత రత ఎక్కడికి వెళుతుందో ఎవరికి తెలుసు9యూరపులోనవున్నా ను. నీచాల్యపరిచయం ఇన్నాళ్ళతర్వాత తెలవనితలంపుగా వమను శొని వుత్తరం రాళశానో!ఖబురు 'తెలుసుకోగా నేఎందుకుమనసు వికలనమైందో! ఉద్యోగం వదిలాను. ఉన్నదికాస్తా అమ్మి అర్ద చెల్లించి నీవద్దకు పరు గెత్తుకువచ్చానుం దీనిలో" అంతరార్థం వమైనా వుందనుకున్నావా ? సుడిగుళ్లిం సాదృళ్యాన్ని కొంచెం ఆలోచించి చూడు. రూపమే సర్వస్వం అంటావా? చూ స్తేతెలుస్తుంది. నీవు నాకాలి నోరుక్కూ-డా సరితూగవు. యూరగఫులో వున్నప్పటిగా థ నానోటితో "చెప్పదలచ లేదు. కాని నీలాంటి చట్టిముక్కుం_ మచ్చల మొవాం స్త్రీల తల తిరి గించే రూపంకాడానాది ? నిజంచెప్పు?౫

మణీనవ్వి “ఎంతటి వినయం! సాధుఫుంగవులుకూడా దిగదుడుపు! అయి తేరమేన్‌ [వణయ ని వేదనక౦ఠస్థం చేశావా వమి£టి? రోజూ ఒకేవిధంగా ఎలామాట్లాడుతావు ? కామా, “మికోలనుకూడా తప్పకుండా ఠి ఇలామాట్లాడటానిక్షి నికు సిగ్గనిపిం చదు?” అన్నది:

ఉత్రద్చకుండాళివి

“ఆయితే ఎందుకు మాట్లాడతావు?౫

“మాట్లాడటానికి కారణమా మణి? దేవతలను సంతోవ పెట్టటానికి "రెండునూ న్షాలున్నాయి. ఒకటి స్తవం. శండవడది మంతం, మాసిక స్థితిననుసరించి ఇష్టమొచ్చినట్టు స్థవం చేయవచ్చు చానిలో ఒకరోజున స్తుతిం చేవాక్యాని!ి శఇెండవ నాడు స్తుతించే వాక్యానికీ సామ్యం వుండనవసరం లేదు: విని

120 శరత్‌ అసంపూర్తి కధలు

చైవం వరముతవ్యనూ వచ్చును; ఇవ్వకపోనూవచ్చును. కాని మంతం అలాకాదు దానినిఇష్టంవచ్చినట్టు వల్లించకూడదు. కంఠస్థం చేసివల్లించాలి. ఉచ్చరం చడ మేతడవు; దైవంకాదన లేడు. నెత్తి జుట్టుపట్టుకుని వరం సంపాయించవచ్చు; దీనినే సిద్ధిమం,తము, ఇంస్సీషువారు. మేజిక్‌ అంటారు. అరణ్యా లలో ఈ మం(తతొ సిద్ధిపొందిన వారికి సంఘంలో ,పతిష్టకు చతాపానిఃి అంతువుండదు. లోఫపలు గడగడ నణకుతారు,ి

*సన్పిది మంత్రం నీకూ తెలియదు: నాకూ "తెలీయదుం చానిలో వహ అగాధ మైనఅంత రార్థంవుంటుంది: కాని మిరు నాముందు వల్లిం చేస్థిరలోంచి వచ్చేఅర్థమేమిా కనపడ లేదు అన్నది మణి.

“విని సంతోషంతో నీ ఏపు చరఛాలనిపీస్తోందిం చతు కుతూ, వెతుకుతూ ఇన్నాళ్ళకు లత్ష్మ్యువస్తు వే... చేజిక్తిందా అనిపీస్తూవుందిం మణీ! అదెంత అర్థరహితిమైందో , అంత పవితమైనది అవుతుంది. బొత్తిగా అర్థరహితమైనది కాబ్మ్టే తప్పనిదికూడా. పదహారణాల సిద్ధిమంథత్రం. అప్పుడుదై వం మెడకు తాడువేసి లాక్కొచ్చి అభీష్టసిద్ధి చేసుకోవచ్చును అన్నాడు రమేన్‌.

మణి గంభీరము [ద్రవహిం చాలనుకునిన వ్వేసింది ** అడవిలో చారికి అనేక చేవతలుంటారు, వారికి సిద్ధిమంత్ర గురువులకు కొదవే మోవుండదు ఎవరినిపట్టుకున్నా సని జరిగ పోతుంది అయిేనువ్వు ఏ జేవత జుట్టుపట్టుకొని వరాలుపొందుతావో ఇెప్పు?౫ అన్నది.

శరథ్‌ అనసంప్పూరి కధలు కం!

ఉబ్బప్పుడు వీని వమివేస్తావు ? కొస్పువూడి కురులు మో'కాళ్ళనందుకున్నప్పుడు వాటిని సరిచేసి బిగించి స్ట కున్నప్పుడు దేవతలకు తెలుస్తుంది. ఊ అనికూడా అనరు, చమిదలకుండా వెనకబడి వస్తారు. 'జెంగ"లులో జశేశాదు, యూరపులోకూడప

ఉన్సీ వితండం సృతిమించుతూ వుంది ర మేన్‌.

“వితండ మే! లేకపోతే సర్వం వదలి ఇంతదూరం ఎంత సాహసముంశు వస్తాను €౫

*అఆది నీ తప్పు. దేశసేవకు నేను అర్పితమయ్యానని నీకు తెలుసు”

*అర్చితమె తే ఏమైంది ళి మంతబలం, దానినికూడా మించినది, జేఠం దానిముందు ఎంత?

మణికృద్ధురాలె “*మం(త్రం తంత్రం, అని "తెలివి ఒలకబోసుకోబోకు ! నా మొసలిమొహము, అమావాస్య రంగు_నా ఆశ వదులుకో. నిజంగా (_పేమించేవాడు ఎప్పుడూ అలా మాట్లాడడు-_అిదీ (పీయురాలిఎదుట. ఇంతకన్నా నువ్వు వచ్చినచోటుకు వెళ్ళటం మంచిది” అన్నది.

ళల్రా వెళ్ళను మణీ? _పయాణపు ఖర్చులు ఎవ రిస్తారు ళం

ఉస్సే్సు ఇస్తానువి

“అయితే యిద్దరికి జ్యాగ _త్త్పపరచి వ్రుంచుోి

*పద్దరకీకాదు, ఒకరిశే. జేశసేవ విద్యాలయాల డల లిష్టుఅంతా నీ చేరు వెనుక గొళ్ళెంలా వుంశు నువ్వు ఇంకా విబేశాలకు తిరిగి వెళ్ళవలసిన అవసర మేముంది? పయళ్ని స్తే

శేర

1 శరత్‌ ఆనంప్పూల్తి కధలు ఇక్క-జే వదోఒక పెద్ద నాకరీ దొరక్కపోతుందా? అందమైన నవనాగరిక యువతులను నేనెరుగున్నాను. వారినేమా్శాాతంవంఠ పెటలేవు. వారు చిరకాలంగా సాధ్వీలలామలై మో ఇంటికి 'వెలుగునిస్తారని (వొసీయివ్వగ లను, వోమోాకూడా ఇవ్వగలనుః నువ్వు నిజంగా సుఖపడగలనవు రమేన్‌! ఒక్క- మనవి;అన్నప్పు డల్లా వచ్చి ఈ నిషయంలో నన్నిక కాధించకుి అంటూ వుండగానే ఆమె మొవాం మరింత గంభీరమైపోయింది. *నా సంగతి వాకు 'తెలును. నాలాంటిదుష్టురాలను;కురూపిని చేసు కుని ఏమిేస్తావు? నేను ఏ ఆశయంలో నీకు తగినదాన్ని ?౫ అన్నది

రమేన్‌ సమాధానమిచ్చాడు, “నేనెప్పుడన్నాను, నీవు నాకు తగినదానవని. నీ సంగతి నాకు తెలియదా? ఆ సాధ్యీల లామలను అవసరమైనప్పుడు వారివారి యోగ్య తాపతాలతో పంపు నేనేంకాదనను. పాములను ఆడించుకు _బతిశేదానికి నల్ల్యతాచును వదలి నీళ్ళపామును ఆడించమని బోధించితే ఆమెతన వృతి నై నావదులుకుంటుంది గాని, ఆత్మగౌరవానికి మూత భంగంకలగనీయదు), మృతక్యువుసంగతి తెలిసికూడావి

“అయితే నేను నల్ల_తాచునుం నువ్వు పాములనాడిం చే వాడివా 1౫

*నేనుకాక నిన్నుగురించి అనునూనిస్తూ, పవారా తిరగే జలధా!=

ఉతఆత్రన్రు పహ రాకాస్తున్నా, నువ్వు ఇశనన్ను యాతన పెట్టకు ఇదే 'చెబుతున్నాను.న

శరత్‌ అసంపూర్తి కధలు 128

ఆక్సీ మ్రుణ్రీ! వీడుస్తావు! నువ్వు ఏడుస్తావు ఇప్పుడు మహా పతాపం వొలకబోసుకుంటున్నావు; గానినిన్ను వేధించే వాళవకూ లేనిరోజున తెలుస్తుంది. అంతకన్నని ర్భాగ్యు రాలు లోకంలో మరొకరు లేరని.£

*నువిరలా వీచారించనవసరం లేదు ర మేన్‌ . జలధికాబు న్నాడు; అతనొక్క-దు చాలు, అతనుకూడా లేకపోతే నీకు ఉత్తరంరాసి కబురు చేస్తాను, ఇంతవరకు తేలికగా వున్న పరి హోసధోరణి గాఢమైంది. అది భూసి మణి మొహానకూడా కాధపడినట్టగపడింది. వ్‌మి సమాథానమిద్దామా అని ఆలో చించి ఉంటాడు, ఇంతలో వాకిట్లోక ఒక కారువచ్చినిలబడిందిం మరుక్షణమే ఏకళొడి గొంతు వినిపించింది. “మణీ ! మణీ! నువ్వు వుంజేది ఏ గదిలో ?౫

ఎవరో ఇెప్పారు_ర0డవ అంతస్తులోనని.

మణి ఆదుర్దాతో వరండాలోకివచ్చి *రండి_రండి వక్‌ శకాజీశాతా! ఇచేనా గదిి అని కేక వేసింది, మరు నిమిషంలో వక్‌ళౌడీ గదిలోకి వచ్చాడు. గది చూపీంచటానికి వచ్చిన సౌకరు వరండాలో నుంచున్నాడు. ఏక్‌ కౌడీ కూర్చుని నలు వై పులా పరళకాయించి చూశాడు. చక్క.గాాఆందంగా అను ర్చినగది అన్నాడు

మణి నవ్వుకుంది. వెనుకనుండి రమేన్‌ క్షు పంగాసమా ధానమిస్తూ ఉద్రినిి శారణం వక్‌కౌడీతాత? ఇది లఖ్మీవా సము. వెట్టుకిందవున్నా ఈ అమరిక ఇలాగే ఉంటుంది. మో ఇల్లు ఎప్పుడూ చూడలేదుగాని, అదికూడా ఇంత అమ రికగా వుంటుందని గట్టిగా ఇప్పగలను, భూజ్లా పెట్టకుండా

124 శరత్‌ అసంపూర్తి కధలు

ఈ మనిపీ. ఇలె మాట్లాడుతున్నా జేమా అనుకుంటూ వుంటారు మిరు, 'ెద్దమ్ముగారు స్వర్షసుశాలై నారని "తెలుసు జీవించివుం శు అలాంటి మాటలునాలుకమోాదకుకూడా రావు, అందుకనే తెలుసునంటున్నాను.౫

మాటలు హౌగానే వున్నాయనిపించాయి. వక్‌ కౌడీకి,

కాని అ అపరిచిత యువకుని సంబంధంలేని సంభావణ, అల్మీయళా సంబోధన మాసి విర క్తి గా అతని మొవాంశేసి చూసి “తముళవరు?” అని అడిగాడు.

సేను రమేన్‌నుతాతా! మణి చాల్యమిత్రుడను. కాని నన్ను “తమరు” అనకండి.వయస్సులో నేకాదు, అన్నిటా మిశన్నా చిన్న వాళ్ళము నన్ను_“నువ్వు అంకే భాలు.౫

“పరిచయం లేదు, ఎప్పుడూ మాట్లొడి ఎరుగము, అలాంటి వారిని ఒక్క-సారోనున్స' అనటం బాగుంటుండా €*

*కాగానే వుంటుంది తాతా! ఒక్కసాశేమోా కాదుం మికు తెలియదేమో? కాని, మణిద్యారా మివ్శ శ్రమ. నేను కాగానే ఎరుగున్నాను. జలధిబాబు మా మనసును మలిన పరచి వుండకపో తే “నువ్వు ' అనటానికి మో శేమీా వెనుకాజే వారు కాదనిపీస్తుంది. అతను వమి చెప్పాడో నాకు సరిగా "తెలియదు కాని, తర్వాత మణిని కనుక్కుం శనై నా మాకు “తెలుస్తుంది. నేను బొత్తిగా దుష్టుల్ణి, దు ర్మార్డుణ్తి వమా కాదని, సరళ వ్యాదడయాుర్ణో విజేశాలలో పిల్లలకు చదువులు చెప్పుకుని కాలతేపం చేస్తున్నాను. చాలాకాలానికి అక స్యాత్తుగా మణి ఉత్తరం వచ్చింది. వమనుకున్నానో

శరళ్‌ అసంపూర్తి కధలు 12% వమో వదోనిధంగా అగ్దెలవీ ఇల్లించుకుని బైలుజేరి వచ్చాను. ఇదీ క్లుప్తంగా నా చరిత

ఈ మాటలు చెప్పే సూటిధోరణి చూసి కోపంవచ్చిన వక్‌ కౌడీ మనసు చాలావరకు శాంతించింది. ఈపసం గంలో నే అతనితో మరికొంతసే పుమాటాడాలనిపీంచింది.కాని మాట్లాడ లేకపోయాడు జలధి అభియోగం అడ్డుతగిలింది. అందుచేత మాట్లాడాలనివున్నా మెదలకుండా వుండిపోయాడుం

జనక్‌ శ్రొడ్రీతాతా ! ఈ రోజు సమావేశంలో వీమి చేశారు ?౯ మణీ వశ్నించిందిం

“*సవూ వేశం జరగ లేదు_వాయిదా వేశొం.”

“ఎందుకని! జీను రాలేదనేమూ కాదుగదా!౫

*అందుకనే. ఇవ్వాళ నీ వంట్లో చాలా సు స్త్రీగా వుందటగా

ప్రముంత లేదు. జలుబు చేయటంమూలాన కొద్దిగా జ్వరం వచ్చింది. జలధిచౌబు అడ్డు పెట్టకపోతే వచ్చేదాన్నే, ళన్పిప్ర రాకపోతే పనేం ఆగిపోదు, కార్య కమము మేము సాగించుకుపోతాం' అన్నారు.._అందుకని ర లేదు తాతా!

ఈమాట విని వక్‌ కౌడీ ఆశ్చర్యంతో “జలధి నిన్ను రావద్దన్నాడా ?7 అన్నాడు.

*ఆవ్రను. రావద్దన్నాడు: నిజంగా ఎంతో అవస్థలో వుండి అడిగినా సెలవు ఇవ్వనిరోజులుకూడా ఎన్నో గడిచి పోయినాయిో అన్నది మణి మెల్ల గాం

తఆం్యుతే నా కెందుకు చెప్పలేదూ ౫

124 శరత్‌ అనంప్పూరి కధలు

మణి మాట్లాడలేదు. కాని రమేన్‌ ఆమె తరఫున సమాధానమిచ్చాడు. * పె వారిమోద ఫిర్యాదు చేసేస్వభావం శాదు ఆమెదింక

“ఈమె స్వభావం తమకెలా "కెలుసు?”

కళ్ళా తమశేనాతాతా? లేచి ఎక్కడివైనా పోళా గాని మొ *తవుకు' మ్యూతం విన లేనుప అన్నాడుః

వక్‌కౌడీ నవిగ “మంచిదిం నువ్వే అంటాలే! అయితే రమేన్‌. మణిస్వభావం నిశలా "తెలుసు £ ఇంతకాలంగా యూరోపులో వుంటున్నావు; చాలకాలంగా ఒకరి అంతు ఒక రికి లేదు. మొన్న నేగా స్వటేశానికి వచ్చింది 19 అన్నాడు

ళఆ్రంత్రా వాస్సవమే తాతా! అంతా వా_స్టవమేగాని వున్నట్టు వుండి మణికి నా జాడ ెలునుకోవాలని ఎందుకు కలిగింది. నేనూ వాఠాత్తుగా సరర్టిం వదిలి ఇలా ఎందుకు వచ్చానా...అని ఆలోచిస్తూ వుంటాను, పోనీయండి ఆ సంగతు లన్నీనుం ముందుమా వశ్నలకు జవాబు చెబుతాను. చిన్న పూడు నేను అమెకు వమాసష్టర్ని- మె టిక్యు లేమన్‌ చదువుతూ వుం జేవాణ్ణి, మణి నాకన్న రెండుక్లాసులు తక్కువలోవుం జేదిః నా స్కూలుఫీజులవీ ఇల్లించి, పుస్తకాలవ్‌ కొనిపెళ్టు మహా శయుడు అకస్మాత్తుగా దివంగతుడయ్యేప్పటికి మణి తండ్రి నన్ను పిలచి “దీనికి సీవేమా చింతవడకు రమేన్‌. రోజూ మొ అమ్మాయికి ఒకగంట (ప్రయివేటు చెపుతూవుండు?' అన్నాడు నాదుశ్చింత దూరమైంది. కాని "₹0డుమూడురోజులు చెప్పిన తర్వాత ఆవిడకు నేను చెప్పటం సంగతి అలావుంచి అవిజే నాకు చెప్పగలదని "తెలుసుకున్నాను. నాగాలు మొదలు

శరత్‌ అసంప్పూర్రి కధలు శై?

పెటాను, వెళ్ళినా కబుర్ల నోనే గడివేవాల్లి. అయినా మణి పరీవల్లో ఫస్టునవచ్చింది. మణితెండడ్రికి లేశాన్ని వుద్ధరించా లన్న జబ్బువుంటేది. ఇంటిసంగతు లేమా. పట్టించుకు నేవాడు కాదు, బాల సంతోషంతో ఏపుతట్టి-నాలాంటి క_ర్తవ్యపరా యణుడు మరొకడు లేడనీ, నొ కాలేజీ చదువు ఖర్చు సగం తనే భరిస్తాననీ చెస్పాడు నాశ _రవ్యపరాయణ త్వాన్ని గురించి మణి తం(డికి ఎపూడూ చెప్పనటున్న ది మణికిమె టిక్‌ పరీతమలో బహుమతులు వంచినపుడు ద దానిలో సగం నాశేదక్కాయి. వాళ్ళమ్మాయి. చదువు పునాది గట్టిపరచా నని ఆయన విశ్వాసం

జ్‌్ర తర్వాత రిని

జ్‌వ్ప తర్వాత తాతా?

ఉచ్చ టిక్‌ లో బహుమతులుకూజా వచ్చిన తర్వాత మణీ వమి చేసింది ?*

మణి చేయు త్తిఅడ్డగిస్తూ* ఏమి అవసరంలేదు రమేన్‌ ! నీ గురించి చెప్పదలచుకుంళు. చెప్పుకో, నా గురించికాదుః అన్నది

ఉవారు యజమానులు ! "తెలుసుకోవాలనుకుంటున్న ప్పుడు చెప్పకపోవటం వమంత శూగుంటుంది ౪౫

“నాకు యజమానులు, సీకుకాదు. తెలుసుకోవాలని నన్నడిగితే నేను చెబుతాను.

తస ్రీ నువ్వే చెప్పూ. చెప్పు నిన్నే అడుగుతున్నాను. ఆ తర్వాత ఏమిచేశాన్ఫు ?౫

తక్రాల్రీశ్రలో చేరింది

కలగ శరర్‌ అసంపూర్తి కధలు

జ్ర జిజ్ఞాసవల్ల లాభమేమిటి వక్‌కౌడీ తాతా? మీ పనులు చేసుకు పోతున్నానుగా.౫

నేను అదేమి కాదనటంలేదు. మన సమితి కార్య (శమము సీవుఎంతో చక్క- గాసరిదిద్దావని వప్పుకుంటున్నాను మన సమితి 'కార్య్యకమము ముగిస్తే నికు మరేదైనా ఆలో చిస్తాను. నువ్వు వీదోఒకటి చేయాలిగడా ?*

“భు క్రివిషయ మేనా మాట్లా జేది?౫

ఉల బేననుకోని

కొంచింసేపటివరకు అంతా మొనంవహీంచఛచారు, చివ. రికు మణి అన్నది “ఇప్పుడు మోకు నాఅవసరంలేడా ?2

“జలధికి ఇష్టంలేదు, నీవు వుంశు సేవాసమితి చేరు మార్చాల్సి వస్తుందని అతన౦ంటున్నాడుో*

• తెలిసింది. అయితే మా శేమంటారు ?౫

“*బ్పంకా ఇదమిదమని ఏమి 'ఇెప్పలేదు. జలధిలో అనేక దోపాలున్న సరీగతి తెలుసు, అతనూ జేశశేవలాంటి కంటక మూర్హాన, అడ్డంకులన్ని టిన్‌ అతికమించి ముందుకు వచ్చాడు. అచేపఏ వేలు. అతనిలాగ ఎంతమందిస్వార్థ త్యాగం చేశారు? ఎంతమంది అతనిలాగ దుఃఖాల ననుభవీంచారు ? అతన్ని నదలుకుంశే నా సమితి నిలువదు

“అతన్ని వదులుకోశపోయినా తమ సంభుం నిలవదు వక్‌కౌడీ తాతా!౫

మొవాంతిప్పీ రమేన్‌ శేసి కొంచెంసేపుచూసిోనీ కెలా తెలుసు రమేన్‌* అన్నాడు వకకౌడీ,

శరథడ్‌ అసంపూర్తి కధలు 120

“తెలియటం కాదు, అదినావ్లూహూ. జలధి వమైనా, ఏమి కాళపోయినా మిరుమ్మూతం సంఖఘానికి జీవగ(రలు. కామెర్ల రోగిశలోకమంతా పచ్చగా కనపడుతుంది. అదిఅతని తప్పులేదు. అబేస్థితి నాదికూడా. సేవాసమితినిగురించి దురఖి (పొయమేమోా లేదుగాని, అగయాలు ఎంతటి మవా త్తర మైన వైనా, ఆది నిలవదనిపిస్తూ వుందిం2 -

మణి నముందహోాసం చేసీ “నా యోచన కుంటువడీ పోయింది” అన్నది.

వక్‌ కౌడీ వుక్చుకపడి “ఏమి యోచన?” అన్నాడుం

మణి ఇచెప్పవచ్చునా, కూడదా_అని ఒకసారి వెనకా ముందాడింది కొని వక్కాడీ అలాగే కౌతుక దృవ్వితో మూస్తూ వుండటం చూసీ మెల్లిగా చెప్పీంది. “వేను చాలా కాలంనుండి) మ్‌ోవద్ద డోర 'వెయ్యిరూ పాయలు అప్పు తీసు కుందామని అనుకుంటున్నాను.”

వకకౌడీ నిమిమంకూడా వెనకాముందాడకుంచా “ఆలాగే క్రీసుకోన అన్నాడు.

“వుద్యోగం పోయింది;తీ శ్చేదెలా?” అన్నాడుర మేన్‌ =

“ఆది ఆమెశే తెలుసు, ఆమె ఎక్క-డివున్నా (బతి! వుండి వుంచశుమూతం తీర్చుశుందని నాకు తెలుసు. చని పోయినా ఆ దుఃఖంముందు వెయ్యిరూసాయలు ఏమికాదు డబ్బు రేపే పంపుతానుంఃి

౪ఆతివసర మేవింటో ఆడగండి??” అన్నాడు రమేన్‌-.

౪*ఆవసరంలేదు. ఆమె అనవసరమైనఖర్చు చేయదని నాకు తెలుసు. ఇక వెళ్ళనా! సమితితరవున నీ సేవళొనియాడ

కే/్‌

100 శరత్‌ అనంప్పూర్తి కధలు

లేను గాని, నా వ్య క్రిగతంగా ధన్యవాదా లర్పిస్తూన్నాను. ఎప్పుడైనా సీశేమైనా వుపషయోగమై తే సంతోమీస్తాను.* అని వక్‌ కౌడీ లేచినుంచుని “రమేన్‌ 1! నీతో గంటలపరిచయమే ! మళ్ళా ఎప్పుడైనా మాట్లాడుకునే సదవకాశం కలుగుతుందో శకలగదో తెలియదు. కాని నా గురించి నీకు సదభ్యిపాయం వున్నట్టు లేదని గహించాను అన్నాడు.

*ద్రినివల్ల మికు కలిగే నస్ట మేమి లేదు తాతా! రోగి మరణించిన తర్వాత డాక్టరుముత్తాతను తిట్టటంకన్నా గృవాస్తుకు మరోవుపోయం వుండదు? అన్నాడు రమేన్‌

వకకౌడీ కూడా నవ్వాడు; ఇద్దరికీ నమస్కారం చేసి వెళ్ళిపోయాడు. మణిమాలకు ఇటే అతను మొదటిసారి/ా నమస్కారం చేయటం. ఇంతకు ముందెప్పుడూ చేయ లేదుం నాల్నుగైదు నిమిపాలవరకు గదిలో నిశ్శబ్దం ఆవరించింది.

“వం రమేన్‌, ఇళ తాతముత్తాలు తలుపుకువస్తారా ఏమిటి?” అన్నది మణి

అఆది తెరవెనుక ఏవయంం, బహిరంగంగా చెప్ప టానికి అదే దొరికింది. ఇంతకాలంగా తనకు మించినవ్య క్రి (ప్రపంచంలో లేడని రమేంద్రనాధుని సమ్ముకం. ఇంతకాలా నికీ అతనికి శృంగభంగ మైంది అన్నాడు రమేన్‌

అలక అయిపోయిందా ?*

ఉజ్పంకొక్క మాటచెస్పనా! భయంతోనా, నిర్భ యంగానా?వ

“నిర్భయంగా నే చెప్పు గ్‌

శరథ్‌ అనసంప్పూర్రి కధలు 181

“త్రాత్రగార్రికి వయసు మించిపోయిందిఅంతనగా శాణిం చరుశాన్సి మణిమాలకు తగినవరు డెవనరై నావంకే అతనే"

మణి ఆవేశంతో వాలురమేన్‌! అనేసింది.

కద్తక్రవాలు 1 వెళ నౌ! కొంచెం అటూ ఇటూ తిరిగి బ్యు(ర వేడితగ్గించనా?౯ అని వాకిటివరకు వెళ్ళి వెనక్కి తిరిగి మూచి “మోసాధ్వీలలామలను వమిోా మూపీంచలేరా మణి?౫ అన్నాడు

*దూూవీంచుతాను. కాని ఏమి లాభం?

ళద్టాంవ్వైం నాణ్యంచూస్తానుని

“నువు; వాళ్ళ చదువు_సంధ్యలు పరీతీంచి చూస్తావా వమిటి ?౫

అబు మోగురించి ఆసంగతులు తెలుసు. నువ్వేమి భయపడకు. చాలకాలంగా పరాయిజేశాలలో వున్నాను. ఈ మధ్యకాలంలో 'జేశ పుపల్లెల్లో ఎంతోమార్పువచ్చింది. అంశు చాల అభ్యున్నతి చెందినదన్నమాబ. ఈవిధ మైనఅిపవాడుకలు విణేశాలలో వుండగానే చెవులపడినాయి. గీటు రాయిని పెట్టిచూ స్తే నాణ్యం వమి భేలుకుందో; మేలిమి ఎంత తేలు తుందో చూడాలని వుంది మణి 1౫

అవారు నీ నాణ్యం భరూడగలరుకి

“చూడగలిగితే అజేం వికేషంగాదు” అని నవ్వుతూ రమేన్‌ గదిలోంచి బైటికి వెళ్ళాడు.

త్రి

గుండెకింద దిండు పెట్టుకు పదుకొని వీక్‌ కౌడీ వక్శాగ చిత్తంతో వ్రాస్తున్నాడు. ఒకవైపున చిలుము వూంిశే కాలి పోతూవుంది. చెయిజాపీి ఒకదమ్ములాగటానికి కూడా లీరిక లేకుండావుంది.కాఫీ చల్లారిపోయింది. దానిని పెదవ్రలకందించ టానికి కూడా అవకాశం చిక్క-లేదు. అఆ సమయంలో జలధి వచ్చాడు, నాలుగైదు నిమిపాలు మెదలకుండా కూర్చుని “వక్‌ కౌడీతాతా! మి వకాగతను కొంచెం భంగపరుస్తు న్నాను. చాల అవసరం”ి అన్నాడు.

వకొకొడీ తలఎ తృకుంచానే *“చెప్పుఅన్నాడుం

ఉఆ [వ్రాసేబేమిటి?*

అమసేవాసమితి నిబంధనలలో శొంచెం మార్చు అవ సరమని పీంచింది. దాని చిత్తువాస్తున్నాను”

• వ్రాయండి. మార్పుచాలా అవసరం! శేదర్‌ ఓవర్‌ డ్య్యూస్‌*

*ఆ౫ అనివక్‌ కౌడీ మళ్ళావాతలో నిమగ్న మయ్యాడు

మళ్ళా అయిదారు నిమిపాలు మౌనం వహించారు “ఆఅనాదరణ చేయవచ్చునుగాని, మనుష్యుని నై తిక చరి_తవిష యంలో కాదు, సంఘ్యపతిష్ట పోయిన తర్వాత లత (వయళత్నాలుచేసినా మళ్ళాతీసుకురా లేము తప్పక దిగజారి పోతున్నది ఇప్పుడే మనం దృఢనిశ్చయులమైవుండాలి,”

శత్రవ్పకుంజాఏి

“గత్ర రెండురోజులుగా నేను చాలా ఆలోచించాను ళాళా; చాలా వాధనికిస్తూవుంది. ఎందు చేతనంశు అబే ఆమె

శరక్‌ ఆసంపూరర్తి కధలు న! జీవి తాధారం. ఎవరోదూర పుబంధువుని, అంధుజ్లొకణ్లి కూడా మణి పోమీస్తూవున్నదని విన్నాను. అయినా మణిని వుంచటా నికీ మ్యాత్రం ఏలుళేదు. పంపివేయాలి. మి మనసు చాల మె త్తనిదని నాకుతెలును. కానివిమయమలాంటిది, మిమ్మల్ని వస్థితిలోనూ బలహీన పడనివ్వను.*

వక్‌ కౌడీ కలము అవతల పెట్టి లేచి కూర్చున్నాడు. "లెదర్‌ శేన్‌ పీసుకొని చానిలోనించి గాలించి ఒక కాగితంతీసి జలధివై పుకు విసిరి వేసి మళ్ళా హుక్కా నోట్లో పెట్టుకుని మెదలకుండా వీల్చసాగాడుం

కాగితం చదువుతూవుండగానే జలధి మొహం వీవర్ధ్శ మైంది. ముగించి *మణిని తొోలగిం చేముందు ఒకసారి నాశం దుకు చెప్పలేదు?” అన్నాడు.

వకకౌడి నోట్లోంచి హుక్కా తీసి “ఇప్పు జేగా,నువర్షి న్నది! మనం కఠినంగా వుండాలని; మణిని వుంచడానికి వీలు "లేదని. అదీగాళ నువ్వు ఎక్క-డ ? ఈ మూడురోజులనుంచి రావటం లేదుః వస్తే తప్పక చెచ్చేవాణ్ణి 1 రీసివేయదలచిన వాళ్ళను త్వరగా తీసి వేయటం మంచిది. అన్యాయం చేయటం లేదు.మూూడు నెలల జీతం అదనంగా యిచ్చిపం పొనుం ఇదిగోదూడు రశీదు” అని ఒళరశీదు జలధికి చూపించోనువ్వు ఇంటియజమానికి నోటీసు ఇచ్చావని విన్నాను. మంచివాడు. పదిహేను రోజులు చాలన్నాడు. నెలరోజులు నోటీసుకూడా అడగలేదు” అన్నాడు,

జలధి కనినస్వరంతో *ఆఫవ్రును మంచివాజే ! ఇంతకీ మణే ఎక్కడికి వెళ్ళేదీ వమైనా ఇప్పిందా?” అన్నాడు.

18|| శరత్‌ అసంపూర్తి కధలు

“లేదు.త రాత ఉత్తరంద్యారా "తెలియ జేస్తానన్న దిల్‌

“ఆమెకు ఉద్వాసన చెప్పింది మోరు. ఇంకానామోాద ఇస్పటం ఎందుకు ?౯

తమంచిజే! నువ్వు కార్యదర్శిని, నీకు అసంతృప్తిగా వుందని తెలియ జేయకపో తే ఎలా ?౫

“శీవలం నా అసంతృప్తేనా? మోకు లేదూ €౫

ఉన్హుంద్రిణి

*అయిఖే చెప్పారా ఆమెకు?”

కచ్చాప్పానుో

జలధి మాట్లాడలేదు, మెదలకుండా కూర్చున్నాడుం

వక్‌కౌడీ చిత్తుపణాళిక కాగితాలు పోగుచేసి తట్టి జలధికి అందిస్తూ “చదివి భూడుంవి అన్నాడు.

“రాయటం ఫూ ర్తికానీ తాతా! చాలా మెంవుందిలి

అతని ఉదాసీనత చూని వక్‌కౌడ్రీ ఆశ్చర్య చకితుడై చాలాకమైం ఎక్కడ? అచ్చు వేయించాలి. సభ్యులందరిలో ప్రచారం చేసి నచ్చఇిప్పాలి. ఈ విషయంలో నువ్వు నా కళ్లు తెరిపించి మహోపకారం చేశావు జలధీ ! నిజంగానే చరిత "లేకపోతే చేసేజీమి? సంఘాన్ని నిలబెక్సుది, ఏ పునాదుల మిద ? ఇకనుండి ఈ ఖ్యాతే మనకు ఎసెట్‌ అవుతుంది. నిజ మైనసొత్తు, సంఘానికి సంబంధించినవారంతా పెయిడ్‌ గానీ, "అన్‌ పెయిడ్‌ గానీ కార్యదర్శి విషయంలో మనక ర్తృవ్య నిర్వ వాణలో వెనుకాడ లేదని తెలిసివస్తుంది. మణిలాంటి క _రృవ్య వరాయణులను కూజా పంపీవేయటానికి శణమాలోచించ "లేదు. సీకు ధన్యవాదాలు జలధీ అన్నాదుం

శరత్‌ అసంపూర్తి కధలు 185

జలధికి లోలోన కాలిప్రోతూన్రంది. *మణి వ్యవహా రాన్ని వూరూ నాడూ ఇబాటాలనే మా వుజేశనూ క్‌ు అన్నాడు.

*ఆలా చేయకపోతే. దీనిని అరిక శ్టదెలా ? అంకట్టి లాభం 1౫

*అంశళే సేవాసమితితరఫునే మణిమాలకు వీడ్కోలు అభివందనం జరగాలా! తమిం చండి; నేను వప్పూకోను తాతా, ఆశే అలోచిస్తే ఈమూడుసంనత్పరాలనుండి ఆమె సేవా సమితికి చేసిన సేవ మరచిపో లేముో

“మర దిపో లేనిమూట నిజమే. కాని మరో ఉపాయ 'మేముంది ? మన కాగితాలలో మణి సంతకం చేయవలసిన చోట *“అజయ' అన్న సంతకం చూసి సమితిసభ్యులు కారణం "తెలుసుకోవాలంటారు? అప్పుడు ఎలా కవ్పీవుం చగలవు?౫

నివయం జలధికి సరిగా అవగావాన కాలేదు. *ఈ అజయ ఎక్కడనుండి వూడిపడ్డాడు తాతా కం

కబ్రగ్రశ్చ మణిస్థానే పనిచేసేది. ఎకనమిక్సు ఎం వం దురదృష్టవశాత్తు ఫస్టుక్షాసు నూలువాసిలో తప్పిఫోయిందిం లేకపోతె కాలేజీలో వో నూటయా్రై రూపాయలు తెచ్చుకునే వాడు, జీతమేపూ పెంచనసవసరం లేదు. యాభై రూపాయలకు వప్పుకున్నాడు* రత్నం దొరికిందనునోః అన్నాడు వక్‌ కౌడీ,

జలధికి అంతులేని కోపంవచ్చింది. కానితమాయించు కొని *కఈ రత్నం ఎప్పుడు దొరికింది?” అడిగాడుః

ఉక్క గోజు వ్రదయమే,. అజయ తండ్రితో నాకు శ్‌ద్ది పరిచయముంది. సంవత్సరంనుండి ఆయన కొడుక్కి. ఒళ సీఫా

1868 శరత్‌ అసంపూర్తి కధలు రసు వుత్తరం (వాసియివ్వమని అడుగుతున్నాడు, కాని అనేక కారణాలవల్ల నేను యివర్ష లేదు. అందుకని...

“అందుకని ఆ బరువు నా మిద వేశారన్నమాటం*

“లేదు. "రేపటినుండి ఆఫీసు 'ాధ్యతలన్నీ తీసుకున్న ప్పూడు అతనిపనిచూసి సంతోమిస్తావు. మణికన్న తక్కువ వా జేమోొకాదు*

జలధి ఇంశేం వాదంచేయలేదు. శమణంసేపు మెదల కుండావుండి “నిజంగా మిరు చాల కఠినస్వ భావులు వక్‌ కౌడి తాతా! నే నెప్పుడైనా వీరమించుకుం కు అందుశే విరమించు కుంటాను. ఈలోగా మిరు మారాతకానివ్వండి. నేను వెళు తున్నాను” అని అతను నమస్కరించి ఇంట్లోంచిబె టికి వస్తూ వుండగా వక్‌కౌడీ పిలిచి “ఎక్కడికి వెళుతున్నావు జలధీ ?* అని అడిగాడు.

“వెళ్ళటానికి మొహంచెల్లకపోయినా నెళ్ళకతప్పదుం పురుషత్వ మనండి, మానువత్వుమనండి_అచే "జీశంముందు తల వగ్గ లేదు. మమత_వేమ ఈనాటికీ హృదయంలోఏదో ఒకమూల వున్నాయి తాతా 1౫

“*అంశ్రుమణీ దగ్గరకు వెళ్ళి ఆమెనుఓదార్చుతావా?5

ఉశ్చీడ్రార్చ నవసరంలేదు. ఆ మాత్రం లెలుసు. అమె ఏమిచేసినా, ఎవరైనా నేనై తే ఒక్కనారి ఇలా తీసెయ్యను. వార్మింగు యిచ్చి వూరుకు నేవాణ్ణి (౫

ఇది విని వక్‌కౌడీ మొదట గంభీరుడై నాడు. మళ్ళా 'వెంటనేనవ్వి “*పోర్వా వెధనా! నీ అభినయం ఎంత అస్వా భావిశంగా అరంభించావో, చానిముగింపుకూడా అంతఅిందం

శరత్‌ అసంపూర్తి కధలు 10? గానీ వుంటుంది ఈ చవార్మ్చింగు యివ్వమని నీకెవరు చెప్పారు? అమెతో ఇంతకాలంగా పనిచేసీ ఇదేనా నుళ్వు అమెను అర్థం వేసుకున్నది $౫ అన్నాడు ”

ఈ తిరస్కృృతికి సమాధానమేమోా దొరక్క జలధి ని స్తబ్హుడె చూస్తూ వుండిపోయాడు

“మనము ఆమె (ప్రనర్తన నంగీకరించ లేము ఈ విధమైన స్యేచ్చా చరణ మనకు నచ్చదు. అందుచేత పంపివేశానన్న సంగతి మణి సునాయాసం గాజీ కెలుసుకోగలడు. నీవార్మింగు "లేమా అవసరంలేదు, ఇంకా మనం అగారవ సరచనందుకు కృతజ్ఞరాలై వుంటుంది. యజమాని అభిపాయాలతో నాకరు అభ్మివాయాలు శలియనంతమా[తాన 'ఇెవి మెలివేయటమే కాదు. ముక్కుూకూడా క త్తిరిచాలని అనలేదూ అన్నాడు వక్‌ కౌడీ,

“అంక పంపీవేయటం ఖాయమన్నవమాట, దీనిలో మౌాన్చేమిా రాదన్నమాట" జలధి మెల్లగా అడి గాడు.

“లేదు. ఆమెకోసం సేవాసమితి పేరు మార్చ లేముం”

ఈ సమాధానము విని జలధి భాలచీపటివరకు తల వంచుకుని కూర్చున్నాడుం తర్వాత మెల్లగా తలెత్తి ళస్తర్సు నొ మాటను ఉపసంహారించుకుంటున్నాను తాతా! ఈసా నేకు ఆమెను తమించటానసి! సిద్ధంగా వున్నాను” అన్నాడు మెల్ల గా,

వక్‌ కౌడీ తల అడ్డంగాతిప్పి “నేను సిద్ధంగా లేను జలధీ !* అన్నాడు

ఫి

108 శరత్‌ ఆసంపూర్తి కధలు

“నిజంగా జీరంచేసిందో; లేదో అనికూజా ఆలో చించారా

*ఆసలు నేరమని నువ్వు చేనినంటావు జలధీ ? నువ్వు అన్నదానినేనా ? కాదు ఆ తప్పూ అమి ఎప్పుడూ చెయ్య లేదు. ఎప్పుడూ చెయ్యదు.”

“అయినా పంవీం చేస్తారా క్‌

*ఆ( మనమధల్ల ఆమె వుండటానికి వీలులేదు.”

6 ఏంత కష్టంతో రోజులు గడుపుతూవుందో కూడా ఆలోచించారా ఖ్‌

అ*బ్రలోచించి లాభం? కష్టాలకు ఆమె భయపడు తుందా ? మానై తే అలోచిస్తారూ అని వకకొడీ నవ్వి హుక్యాంగొట్టం నోట్లో పెట్టుకున్నాడు.

జలధి గంభీరంగా లేచినుంచుని;, “వెళుతున్నాను” అన్నాడు

వక్‌ళౌాడి పొగవదులుతూ మళశ్శ్ళానవ్వి శ్రీఫు మళ్ళా ఒకసారి రా 1! అర్హమెంది నీ వుభ్రేశం; మణిని బెదరించటం గాని, వుద్యోగమనుండి ప్రీసెియ్యటం కాదు. అక్కడికి వెళ్ళి నప్పూడు సందర్భపడితే చెప్పు; ఆమెను వుద్యోగంనుంచి నేనే తీసేశానని, నువ్వుకాదు, ఇంకావపైగా వుంచాలన్నానని అన్నాడు. ,

ఈ మాటలు పరిహాసంగా అంటున్నవో; నిజంగానే ఆంటున్నవో జలధికి అరంకాలేదుం అతనిహృదయం౦ం దహిం చుకుపోయింది. కాని ఏమీ కనపర చక *“అనవసరమెనమాటలు శాళా! తీసివేసే యజమానివి నువ్వని ఆమెకు తేలుసు” అని

శరత్‌ ఆసంపూరి కధలు 130 అతను వెళుతున్న వాడల్లా “అయినా ఈ మూట చెప్పటానికి ఆమె ఇంటికి వెళ్ళాలి. నాగురించి వమనుకున్నా? వమనుకోక పోయినా ఒక నిర్భాగ్యుకు మరో నిర్భాగ్యు వాలి నోటి కూడు. తీనీవేశాడనైనా అనుకోకుండా...” అని అతను ఖెటికి వెళ్ళిపోయాడు.

ళీ

ఇప్వుజే మణిమాల గదిలోంచి నలుగురు యువతులు దిగి వెళ్ళారు. వారు మణి బంధువులు. మహిళాసం ఘంతరవున వచ్చారు వచ్చేవారంలో సమావేశం జరుగుతుంది అందు చేత (పతిజిల్లానుండి వందలాది (వతినిధులువస్తున్నారు. ఆసభ లలో మణిమాల ఒక వి సృృతమైన తీర్మానం (ప్రవేశ పెట్టాలని వారి వినతి. దానిలో విజాకుల దగ్గరనుంచి. ఉద్యోగ సదో్యోగాలలో శ్రీః పురుషులకు సమాన (పతిప త్తివుండాలని త్టీవంగా వ్సం టుంది. కాని మణి అంగ్‌8 50 చ లేదు.నవిర్టోనాలాంటి మొహాన్ని ఎవరైనా పెళ్ళి చేసుకానటమే పదివేలు, ఇంకా విడాకులా 1౫

యేనా, హేనా అని ఇద్దరు అక్కా-_ఇెల్తెళ్ళున్నారు. వారి భావాలు చాలత్యీపమైనవి. కోపంతో “మన నివావోలై నాయా? మనం మన ఒక్కరి వివయమేకాదు ఆలోచిం చేది. సమ స్రనారీలోకాన్ని గుకంచి ఆలోచిస్తున్నాం. నువుబాగా మాట్లాడగలవుం వాదనలో నిన్నెవరూ ఓడించ లేరు. అందు చేత తీర్శానం నీ చేత పెట్టించాలని సుకళ్యాణమిటర్‌ గారి అభిపాయం. మేమువారినుండి వు త్తరంకూజా తీసుకువచ్చాం. మూస్తే ఎలా కాదంటావో చూస్తాం” అన్నారు.

140 శరత్‌ అనంప్పూర్జి కధలు

క్షమించండి 15 అన్నది మణి.

“ఆంగీకరిం చకుం శు ఆమెకు అవనూనమని తెలుసా?౫ అన్నది యేనా.

అవమానపరచటం లేదు, చేతులు జోడించి విన్న వించుకుంటున్నాను

“స్రీ అదీ చూస్తాం. వెళ్ళి వుత్తరం తీసుకునివస్తాం. అమె స్యయంగా 2 లుచేరివ "సే రానూవచ్చు” అని ఆ యువ తులు "వెళ్ళిపోయారు. వాచి దుస్తులుమోడి 'లెవండర్‌ సువొస 'నలతో గదిలో గాలి బరువెక్కింది. వారి త్మీవకంఠస్వ రాల లోని మష్మీవవాదనలు ఇంకా గదిలో మారుమోగుతూనే సఫున్నాయి. “ని డవోతున్నావా రమేన్‌ ?*అని పిలిచింది మణీ.

ఇంట్లో మరోవైపున రమేన్‌ ఈజీనైర్‌లో కళ్ళు మూసుకుని పండుకున్నాడు, పీలుపువిని “లేదు. "రైలు శ చ్దా సిశే నాకు నిద్రపట్టదు. ఇక్కడ నాలుగు వినమూనాలమోత వస్తుం కే ఇంశేం ని_ద్రపడుతుం? ?” అన్నాడు.

ఉప్పిశ్ర్రీ సభ్యత "తెలియదు రమేన్‌, ఆడపీల్లల విమ యంతో ఏనాడూ మర్యాదగా మాట్తాడవుగదడా !*

రమేన్‌ మాట్లాడలేదు. మణి అన్నది. “నువ్వు మా వాదనలలో పాల్లొంటావనుకున్నాను. కాని నోరుకూడా మెదల్బకుంచా పడుకున్నావు, నీగురించి వా శేమనుకుంటారో తెలుసా?౫

“చెలియ న్వు"

• పెద్దవకువువు) ఈ పశువును మణి తన గదిలోకి ఎలా రానిస్తుందా అనుకుంటాకుని

శరత్‌ అసంపూర్తి కధలు 111

అయ్యో (౫

ఉఆయో్య్యోో ఎందుకు ?8

“క నలుగురు వీల్ల లకు ఒకరోజున విబాహమహౌాతుం దనుళో_అయో్యోోో

మణి కోపంతో “*వదో ఒకనాడు వివావామాతుంది. జీవితమంతా కన్యలుగానే వుండరు అన్నది

రమేన్‌ గంభీరంగా *ఇది వారి మనసుల్లో లేదని నీకు గట్టిగా "కెలుసా ?౨

మణి నవిర జ జ్రేద్తు | గట్టిగా "తెలుసు? అన్నది.

౪అయ్యో 15

కట్పాం జ్ఞాలేచ్రీలో విలువిద్య వున్నదా ళల

“ఆ వృన్నదిం అంతర్చయువులతో నీనా అభాగ్యులను స్పస్టంగా చూస్తున్నాను అని అతను ఒక దీర్ధ నిశ్వాసం విడుస్తూ కుర్చీమాద సరిగా కూర్చుని “మహవోజ్ఞాని అరస్తును గూర్చి ఒక కట్టుకథ వుంది జెలుసా మణిమాలా ? ఎక్కడికో వెళుతూ అతను దారిలో ఒక చెట్టుకు ఒక కన్య వురిపో సుకు "వేలాడుతూ వుండటం చూశాడు. ముగ్గుడెచూస్తూ “ఇలాంటి పండ్లు ప్రపంచంలో ప్రతి చెట్టుకూవుం చ లోకం ఒక స్వర్షనై పోవ్చనుగడా!? అన్నాడు తివిధ దుఃఖాలను గూర్చి మోూమాం౦ంసచేసిపోయాడు బుద్ధుడు శాని లోశాన్ని స్వర్షం చేయగల సిద్దాంతాన్ని అతనొక్క-జే (అకుస్తూ) సృష్టించి పోయాడు నిజంగా అతను మహోజ్ఞునే ని

మణి పక్కున నవ్వుతుందనుకున్నాడు రమేన్‌ ! కాని చానిః వ్యతి లేఠమైంది. మాస్తూవుండగానే అమె మొహం

142 శరళల్‌ అనంప్పూర్రి కధలు గంభీరమైంది. కాని శాంతంగానే “రమేన్‌, నీగాధ సర్వదా జ్జాపకం వుఎచుకుంటాను” అన్నది,

రమేన్‌ స్సపడి “గాధ నాదికాదు, అరస్థూదిః అది కూడా నిజమో కల్పనో ఎవరికి తెలుసు” అన్నాడుః

“కాదు. నిజమే! అది అతనొక్క-నిది కాదు. (వతి పురు వుని నోటివెటా ఈమాశేే వస్తుంది. ఆ వృద్ధ అరస్తూ ెండున్నరవేల సంవత్సరాల తర్వాకకూడా సజీవంగా వున్నాడు. జలధిలో వున్నాడు, వక్‌కౌడీతాతలో వున్నాడు* అందుక నే నొకరీ వూడింది. మూ జేండ్లు రాత్రింబవళ్ళు చేసిన "'సీవ తమణం నిలవలేదు. నువ్వు యజమానివైవా నౌకరీ ఈ విధంగా పోయీచే గమేన్‌ ?౫

రమేన్‌ కించపడి * నేను యజమానిని కానప్పుడు దానికి (వమాణం కాజాలను* నువ్వు లేనిదాన్ని వున్నట్లు మాప గలవు, కాస్టను గంపంత చేయగలవు మణీ ! వృద్దునిచతురు నిజమైతే మానవుడు ఇంకా (బతికి వుంజేవాడా భా ఎప్పుడో అంతిమయ్యేవాడు!* అన్నాడు

“అంతమయ్యే కారణం వేరు రమేన్‌ ! మానవుని అ _స్త్‌త్వం నిలిపే బాధ్యత ఫురుషవులమూద లేదు; మరొకరిమూద ఉన్నది. అందుకనే స్త్రీ పురుషులు ఎన్నాళ్ళు కలిసివున్నా ఈనాటికీ. ఒక్క సంధిసూ(తాన్ని కూడా కనుగొన లేక పోయారు. దుఃఖాలు నిహితమ య్యేమార్డ మే ఆన్వేమీ చ లేక పోయారు 1౫

సూ... ఇవ్వాళ ఎందుచేతో సీ మనసు చాలా చికా కుగా వున్నట్టు-ది!* అన్నాడు రమేన్‌ మెల్లగాం

శరత్‌ అనంస్తూూరి కధలు 140

ఉ చ్చి కాకు కావచ్చు! కాని ఒకవశ్నకు ఉన్నట్టుండి సమాభానం దొరికింది. వారి వినతిని మన్నించననీ, విడాకుల

తీర్మానం (ప్రవేశపెట్టననీ అనుకోని వుంటారు. కాని ఆ తీర్మానం నేన్నేపవేశ పెట్టాలని నిశ్చయించుకున్నాను.

రమేన్‌ కొంచెం నవ్వి “తీర్మానం (ప్రవేశ పెట్టావను కుందాం, విషయం మంచిదా. ఇెడ్డ్దదా, మనివి అనుభవంలో చాని కిమ్ముతు ఎంత_అన్న జ్ఞూనమేమ్రనావుందా?౫ అన్నాడు.

ళవ్ప్‌ జ్ఞానమూ లేదు చరిత్ర తెలియదు. వున్న క్టానం కాస్తా నువ్వు తలచుకుం కే ఎగరనొట్టగలవు, కాని నీమాట నేను వినను. న్నా అంతరానుభూతి నాకు మార్షం చూపు తుంది. తప్పకుండా చూపుతుందని గట్టిగా చెప్పగలను అన్నది మణీ,

“నిజమైన అనుభూతి ఎప్పుడు లభించింది కం

ఉఇ్పప్పుడిప్తుజే! పరాచకంగా నువ్వు వదో గాధ చెప్పావే, ఆది విన్నప్పటినుంచి.”

“అది ఎక్కడైనా సంభవమా!*

*సంభవమే. సంభవమే రమేన్‌! 'చేపలమ్మి నోట ఒక అవాకు విని సంసారాన్ని త్యజించిన లాలా బాబుగారి గాధ వినలేదా? ఎంతమంది ఎన్నిసాక్లు ఎన్ని అపవాదులు వినటం లేదు! వారంతా ఇల్లూ._వాకిలీ వదిలి పెట్టి సన్యాసు లౌతు న్నారా! వినేవాళ్ళే వింటారు. *

“నువ్వింత పిచ్చిదానివని నాకు తెలియదు మణీ !5

111 శరక్‌ అసంపూర్తి కధలు

మణి నవ్వి “నిజంగా పీచ్చిదాన్నే. లేకపోతే. బేశం కోసం జైలుకు ఎందుకు వెళతాను? (వాణాలు యివ్వటానిక కూడా సిద్ధంగా వున్నాను. నువ్వు ఇవర్షగలవా 1?”

ఉనా శ్రా (ప్రశ్నకు అవశాశం కలుగలేదు మణీ *

అ త్రిక్రాం ట్రి అవకాశంవ స్తే నిలబడగలవా €*)

రమేన్‌ కి వెంటనే ఈ ,పశ్నకు సమాధానం దొరక లేదు. ఆ సమయంలోనే బయటనుంచి “రావచ్చునా మణి!” అన్న శేక విసపడింది.

మణి సంతోషంతో “రండి! రండి జలధిబాబూ అన్నదిః

['విచిత్ర' నుండి] “అంధికకవిల--

ఎదురుతె న్ను లు

జీవితాన్ని సంగీతంతో సరిపోల్బకూడదా ? పోల్చితే వమి నష్టం! సంగీతంలోలాగ జీవితంలోకూడాలయన్హ ౦టుంది, అఆ లయ ఒకదానిలో ధృతంగానూ, మరొకదానిలో మందం గానూ వుంటుంది. కొంతమంది యుద్ధ మేళాలువాయించి ధృత తాళంలో వెళుళూవుంటారు. మరి కొంతమంది మంద ఆాళంలో దీర్చ శాలం వెనకబజే వుంటారు.

అఆడుగుకలిపీ ఒక్కుమ్మడిగా నడవగలినవారు, అదృష్ట వంతులు, కాని నా అదృషహ్టైాన అలాొజరగ లేదు. అతశువిజయ గర్వంతో వెళ్ళిపోయాడు. మఠి. నేను ? నా అదృష్టం భగ్గు మంది!

నన్నుచూచి మిరు పీచ్చిదాన్ననుకుంటారు. అనుకో వచ్చుకూడా. నా జీవితమంతా వడుదుడుకులతో నక్షిచిందిం

నా చేశుల గాజులు గలగల మంటున్నాయి. నొసట కుంపమ మెరుస్తూవుంది. నేను ఎ్యరంచు చీర కట్టుకున్నాను,

అయితే ఎవరికోసం ఈ సింగారింవంతానో, ఆతశే 'లేషుం నిజం శెబుకున్నాను. మిరు నవ్వవద్దు. ఒకరళెకరు సెగలు చేసుకొని * నేను వీచ్చిదాన్ని” అనవద్దుః నిజం చెబు తున్నాను. నేను వీచ్చిదాన్ని కాదు. అయితే మం న్యే నేమిటి? అసంగతులు ఛిప్పటానికికూడా నేరు చాలసిగ్గుపడుతున్నానుం నిజంగా వాకు అేఠశా?

జీను ఎంతమందిని అడిగాను. ఎంతమంది సాధుసన్యా సుల పాదాలమాద పడ్డను= కానీ ఎవమాకూడ నా_పశ్నలకు

క్ష9

140 శరర్‌ అసంపూర్తి కధలు సమాధానా లివ్వ లేదు: అయితే వాటేమో సమాధానాలు లేవా? మిాేమైనా చెప్పగలిగి తే ఈ అభాగ్యు రాలికి ఎంతో మేలు చేసిన వారాతారు.

ఇెప్పగలరా? భగవంతుడు మిమ్మల్ని సుఖపడనిస్తాడు. ఇంశేమనను. “దీర్ధ్య యుష్మాన్‌భవ' అస్‌ ఆ శీర్వదిద్దామం కే అభిశాపంలాగ తగులుకుందేమోనని భయం !

అయితే చెబుతా విను:

వై శాఖమాసంలో నూలపీలతను చూ శానా?పొదగా అల్లుకున్న తీగ ఆకులముధ్య పూ మొగ్గ న్నిదిస్తూ వుంటుంది వసంతకాలపు కోకిలకూత దానిని మేల్కొలుపలేదు. మలయ మౌారుతపు ఆరాధనలను కాలదన్ని ఎంత నిశ్చింతగా నిిద్రి సోందో భూడు! ఐటీ

మళ్ళీ వసంతివననాలు ని్నివృ-మించగానే పాపమా మొగ్గ తృళ్ళిపడిలేచి మూూడురోజులలో వికసీస్తుంది. అప్పుడది "లెక్కలేనన్ని విదోహాల నెదుర్కోవలసి వస్తుంది. తప్త సూర్యుడు నిర్దయగా తన వేడికిరణాలను ఆమె మోద వెదజల్లు 'ఆాడు, పగలంతా కాకులకూతలు చెవ్రలుపగి లేటట్టు వ్‌నివిని సాయం్యతం కాగానే ఏ లతచాటునో విశమిస్తుందిం

నేను పువ్వును కాదు. అందుచేత వ్మిశమిం చలేదు. శొట్టుకుపోయినా కథ ముగిసేదివ

నేనుపుట్టింది వమంత "పెద్దద్దుటుంబంలో కాదు నాన్న గారు "పెద్ద హుందాగా వున్నావారుకాదు: కాని నాఅందం

శరత్‌ ఆనంప్పూర్తి కధలు 147

నా శరీరచ్భాయ పసిడికక్కు-నూ వుంజేది. శిరోజూలు పాదాలను చుంచిస్తూవుం జేవి_ అనిఅంటూంటారు.

ఇవన్నీ నేను విన్నమాటలే, నిజమో, అబద్ధమో భగ వంతుని'కే తెలియాలి. నీకేమైనా అర్థమౌాతూవుందా?

వమిటి చూస్తావు? అర్థంకావబం లేదుగదూ రి

ఆది పసిడిధాయకాదు. నాఅధరాలు ఆలాగేన్చండేవిం అది తిలకంకాదు; పుట్టుమచ్చ: జన్మతోనే వుంది.

అదిచూ చే సాధువ్ర నేను రాణినెతానని చెప్పాడు: చెప్పకపోయినా హావుంజేది. ఆ పాదుమొహం చెస్పీనశ్లే జరిగింది.

ఆరోజున పూలబుట్ట పట్టుకు బైలులేరళపోతే గంగా జలంతో శివపూజ జరిగిపోదా? అమ్ముకుప్రతివివయంలోనూ విచ్చి పట్టుదల. పువ్వులు శేకపోతే నగ్‌వపూజ జరగనే జర గదుఅన్నది. లోశంలో అజ్ఞానమాన్తానవుంటున్నా, ఆతను రావటానికి దారి దొరికింది, మాఇంటి పక్క- సందులోంచి.

రాజానస్తున్నాడని నిన్నాను.రెస్ప వెయ్యకుండా రాజూ కోసం ఎదురు మూస్తున్నాను.

రాజాను ఎంతమంది చూడలేదు 1! కాని ఎవరి అదృ వ్దమూ పండలేదు

రాజా నవి కన్పిజ్జీ శీమిటి అమ్మాయి!” అన్నాడు* జే్‌ను సిగ్గుతో కుంగిపోయాను.

తలవంచుకుని కాలిబాటన వేలితో ేలగీస్తూ వుండిపో యాను. వేళు జ్ఞాపకంరా లేదు. వులు కీచురాళ్ళ కూతతో గింగురుమన్నాయి ముక్కు-మోద చెమటసఫ్రోసీంది,

146 శరత్‌ అసంపూర్తి కధలు

“ఎంత శాంతము. ఎంత సలశణము. ఎటువంటిరూపు. నా ఇంటికి తగినది అన్నాడు రాజూం

ఆరోజునుండి నలుమూలలాగుసగుసలు వైలుచేరాయి. నాహృదయం ఆరాటపడసాగింది. ఎందుకు ? రాజూ సంగతు "లేమా తెలియటం లేదు అయ్యా, దురదృష్టవంతు రాల! చివరికి నీ థోరక నెర వేరిందిం

కురులు వీడీకలిలో శొచ్చినప్పుడు పిలుపువచ్చింది. ఇక ఓర్చువహించ లేకపోయాను. నన్ను చూసి కుమార్‌ ఎప్పటి నుండో అన్నపానాలు వదలి కూర్చున్నాడు.

పంచాంగంబూసి పొౌరోహితుడు నివాహలగ్నం౦ నిశ్చ యించాడు, (శావణ పొర్గ్మ మిరోజున,ు ఆ రాత్రి పెద్దగాలినాన వచ్చింది. నిజం చెబుతున్నాను; అ గాలిహోరులో వివావా మం_తౌలు ఎగిరిపోయాయి. 'మేమిద్దరము ఒక్క-సారిమాతం ఒకరినొకరు చూసుకున్నా ౦0. తర్వాత గాలి దీపాలన్నీ ఆరి పోయాయి. నామెడలో మాలలు "తెగిపోయాయి.

నేను కుమూర్‌ పహృాదయాని॥ హత్తుకుని “నాకు చాల భయంగావుందిి అన్నాను. అతను నామొవాంలో మొహం పెట్టి “ఇంకా దగ్గిరగా రా, ఇంకా -ఈనావ్యృుాదయంలోపలికీని అన్నాడు,

కు ఆగాలివానలో వణుకుతూ వణుకుతూ గహాటిలో పవీవీల్లలాగ నిద్రపోయాను.

(వొద్దున్నే 'లేచిచూశాను. కుమూళిక్కడ? నేను మా పనిగశ్తె వళ్ళో పడివున్నాను.

శరత్‌ ఆనంప్పూరి కధలు [40

ఆమె మొవాంవంక దూకాను. ఆమె కళ్ళవెంట

అృశుధాగలు వహిస్తున్నాయి. పలకరించటానికి థై ర్యం "లేకపోయింది.

చూశాను. బైట "మేఘాలు వర్షి స్తున్నాయి. ఇంట్లో అందం కళ్ళ వెంటా అశ్రువులు (వవహిస్తున్నాయి. గాలి ఇెట్లను దూసుకు బుంయిమని ధ్వని చేస్తూ వచ్చింది నా గుండెల్లో కూడా పెద్ద సుడిగాలి శేగిందా_ అనిపించింది, వడ శాటతిః రాతి ఎవరో నావంట్లో ర క్తమూ, కంట్లో కస్నీరు

ఆ తర్వాత మళ్ళా సుకుమార్‌ కనపడ్డాడు. సిగ్గుతో వారు ఎక్కడ వున్నా రా_అని అడగ లేకప్రోయాను.

ఆ భవనంలో పంజరంలో పథ్నీలొగ పడివున్నానుః నన్ను చూసిన వారల్లా కన్నీరు శారుస్తారు. కాని జీను నోరు మెదల్బ లేదు,

శీవరిక్‌ ఒకరోజున రాజకుమూర్‌ కనపడ్డాడు ఆరోజున నాకు నిడాబేవతవచ్చి ఆవరించింది. అతను ఎన్నోసంగతులు ఇెప్పాడు* వాటి అర్థం ఆ రోజున "తెలుసుకో లేకపోయాను, ఈ రోజున మాతం తెలుసుకున్న 'బేమిటి?

మళ్ళా కలుసుకుంటాను అన్నాడతను. ఎప్పుడో చెప్ప లేదు. నన్ను వదలి ఆతను ఎక్కడా వుండలే నన్నాడు. అతను నా మొసోన కుంకుమ తుడిచి వేయవద్దన్నాడు. చేతిగాజులు తీసి వేయవద్దన్నాడు. అందుక నీ ఈ నొసట కుంకుమ, ఈ

158 శరథ్‌ ఆనంపూర్తి కధలు వేలికి బంగారపు గాజులు ఈ నిర్ళాగ్యు రాలి ఈనాటికీ వున్నాయిం

ఇప్పుడు మాలో ఎవనై నా చెప్పగలరా, అతను ఎప్పుడు వసాడో 1

ఇదేమిటి ! మారుకూడా కొదలకుండా చూస్తున్నారు! ఇలాంటి ఉదాసీన దృక్కు-లు నేను సహించ లేను.

మారంతా బొమ్మలా ! మాట్లాడ కేం ళ్గి నువ్వు నన్నీ 'నేవంలో నుంచి వెళ్ళావు కుమూర్‌ ! అమ్మా! నీ కనుకొల కుల్లో అజేమిటి! కన్నీరు కాదుగదా 1! మారుకూడా మొట్లా డశేం ? అయితే కుమార్‌, నువ్వెప్పుడు వస్తావో నా కవరు ఇబుతారు ?

[ “భారతవర్ష నుండి | క్‌ 0 1

రసచకము స్‌

రాజళాహీ పట్టణానికి కొంచెం దూరాన విజయఫపుర 'ఛామముంది. ([గామము పెద్దది. అసంఖ్యాక యౌహుణులకు, శాయస్తులకు శూద్రులకు కూడలి (ప్రజేశం. కాని మైత్రవంశీ యుల గెరవం, మర్యాదా, ధర్మనిష్టల ఖ్యాతి ఈ పలైనుండి పట్టణంవరకు వ్యాపించింది. వారివద్దనున్న కొద్ది ధనసంపదల లోనే వారి కూటికీ, గుడ్డకీ సరిపోయేది. ఎవరూ రికామిగా వుండరు, పెద్దలోగిలి, దానిచుట్టూ ఫూరిశొంపలూవ్రున్నాయి. పెద్ద ఆ రాధనాలయం, ఎప్పుడూ ఇవన్నీ నింజేవ్రుంటాయి.

అయితే ఇదంతా ఎలా సంభవమాొతోంది ! అంశు సజీవులైన ముగ్గరు అన్నదమ్ములూ. సంపాయిస్తున్నారు గనుక 1 పెద్దతను శివరతన్‌ వూళ్ళో జమిాందారువద్ద మంచి శాకరీయ్‌ చేస్తున్నాడు. మధ్య వాడు శంభురతన్‌ తాలూకా గుమాస్తా చేస్తున్నాడు నాలుగనవాడు విభూతి రతన్‌ కి మ్యూతం ధనవంతులైన ఆ త్తవారి కృపవల్ల కలకత్తాలో వదో పెద్ద ఆఫీసులో వుద్యోగం దొరికింది. మూడవవాడు కడసారివాడు చిన్నప్పుడే చనిపోయాడు, వాడు లేనిచోటు జాబితాలో మినహా ఇం ₹క్క-డా కనపడలేదుం

దసరా ఉత్స్పవాలయిసోయి "కెండురోజులై ౦ది. 'జేవుని విగహము చప్పున ఒక్క-సారి ఎవరికంటా సడకుండా ఇంట్రో ఒకమూల వీఠంమోాద అధిస్ట్రించి వుంది. పీఠంముందు మంగళ

162 శరత్‌ అసంపూర్తి కధలు ఘటం ఇంకా అలానేవుంది. చొనిలో మామిడాకులు ఇంకా వసివాడకుండా అలానే పచ్చగా వున్నాయి.

పీఠం దగ్గరగా ఒక తివాసీమాద ముగ్గురు అన్న దమ్ములూకూర్చున్నారు* ఇప్పుడిప్పుజే ఇంటిఖక్చును గురించి మౌట్లాడుకున్నట్టుంది; విభూతిరతన్‌ సంకోచంతో కొంచెం అటూఇటూ తచ్చట్లాడి నవ్వు మొవాంపెట్టి *ఆ రోజున మానుగారు ఆశ్చర్య చకితుడై నీ జీతం డబ్బులన్నీ ఒక్క మొత్తంగా అన్న పేర పంపాలి అవసర మైనంత అను పెట్టు కొని తక్కి-ంది తిప్పిపంపుకున్నాడు. దీనివల్ల (ప్రతినెలా చాలా డబ్బు పోస్టాఫీసుకు పోవాల్సి వసోంది” అని అన్నాడు.

కుటుంబపు కాతాపు స్థకం ఇంకా శివరతన్‌ముంబే "తెరచివ్రంది. అతను దృష్టికూడా చానిమాబేవ్రంచి పరథ్యా నంతో “పోస్టలువాళ్లు మనియార్డరుఫీజు ఎందుకు వదలిపెడ శారు? వీనిలో ఆశ్చర్యపడాల్సిం దేముంది గ్గ అన్నాడు.

ధన.సంపదలుకల విభూతి అ _త్తీగారిదృష్టి కొంత శాలంగా తన అల్లుడు, కూతురు కుటుంబ ఇన్నత్యంమిాద నిగిడివ్రంది. శివరతన్‌ కకూడా ఈ సంగతి తెలుసుగ"ని, బైట పడలేదు. అన్నగారు ఈ విషయం సరిగా అర్థం చేసుకో లేదని వివరించి చెబుదామని “అవను అలాగే అనిపిస్తూవుంది. అందు కనే అమె అంటున్నది, మాకు అవసరమై తే, , నె

శివరతన్‌ తలెత్తి దూశాడు. “నా అవసరం మిాశేం "కెలుస్తుంది ళు అన్నాడుం

ఆయన మొహం అలాగీ సవాజ శొాంతభావంతో వుండటంచూనసీ విభూతికి ఇంళొెంచెం ఛైర్యంవచ్చింది. ఆతను

శరత్‌ అసంపూర్తి కధలు 150 ఉల్లాసంతో “అవును, అందుక నే ఆ మెఅన్నది. మోడీ త్తరంలో వళొంచెం సూచనగానై నాసశే తెలిసివ్రంక్సు ఈ అనవసర మెనఖర్చు వుండదు” అన్నాడు.

శివరతన్‌ కాతాపు స్తృంమోాది।ి మళ్ళా దృవ్ఫీమరల్చి “అన్న గారుదీనిని అనవసర మైనఖద్సు అనుకోవటంలేకు, ఉత్త రాలలో సూచనగా కూడా తెలియ జేయటం అనవసరమను కుంటున్నారు_అిని వారితో చెప్పు. జోగేన్‌. హుక్కా-తీసుకు రా!౫ అన్నాడు

విభూతి వెలవెలపోయిన మొవాంతో స్పబ్బుడెళూర్చుుని శంభుదాదా మొహం శేసీ ఓ5గాదూసీ, పతక కోసుకుని చమీవ సాగాడు

కొంతసేపు వరకు ఎవరినోటివెంటా ఏ (ప్రసంగమూ శా లేదు.అనాం భితమైన నై రాశ్య మొకటిఇంట్లో ఆవరించింది. అయితే దీన్ని తెలుసుకోవటానికి ఈమై_లే వంశపు గాధ వురికళొం చెం వివరంగా ఇప్పాల్సి వుంది

వారుఅియిడారుత రాలు ఈ విజయపురంలో జేవుంటూ వచ్చారు. ఎన్నో ఇళ్ళుకట్టారు, పడగొట్టారు. అవసరాన్ని బట్టి ఎన్నింటినో పెంచారు, తగ్గించారు కాని పూర్వపు ఆ వంట ఇల్లుమాతం ఈ నాటికికూడా అలాగే అవిచ్చిన్నం గావుందిం డాని పంపకాలెష్పుడూ జరగ లేదు, దాన్ని పంచాలన్న వూహ కూడా ఎప్పుడూ ఎవరికీ కలగ లేదు. ఈ కుటుంబం ఎప్పుడూ సమిష్టి గావ్రుంటూ వచ్చింది, ఈ నాటివరకు పెద్దవాడు పెద్ద వాడుగానే వ్యవహరిం చేవాడు. (బతికేవాడు, ,త ర్వాత పుట్టిన

20

154 ళరథ్‌ అసంపూర్తి కథలు నారెవరూ అన్నగారి వ్యవహారాన్ని (వళ్నించే అవకాశం కూజా కలుగలేదు.

ఆవంశపు ఈ నాటి అ(గజుడు శివరతన్‌ తమ్ముని అవ సర వ్రశ్నకు ఇప్పీన సమాధానానికి ధనవంతులైన అత్త మామల వ్యధిత వదనాలు జ ఫ్థికివచ్చినా ఈ పసంగాన్ని పెంచటానికి విభూతి! ధై ర్యం "లేక పోయంది.

నౌకరు హుక్కాయిచ్చి వెళ్ళాడుం శివరతన్‌ ఖాతా పు స్తకంమూ-సి సంతోషంగా హుక్కాపీలుస్తూ “నీకు సెలవు ఇంశెన్ని రోజులుంది విభూతి ?* అనిఅడిగాడు,

అట్ర క్రురోజులుోి

శివరతన్‌ లోలోన గుణించుకొని “అయితే నువ్వ శుక్రవారం వైలుదేరాలన్నమాట* అన్నాడు

విభూతి నెమ్మపిగా అన్నాడు “కాని ఈ మధ్యచాల పనులున్నాయి, అందుకని. ౫

“సే మంచిది! కాకపోతే ౭0డురోజులుముందుగానే వెళ్ళు. శుక్ల పత ము.తిధి_వారం చూడనవసరం లేదు.అన్నీ సు దినాలే, అయిళలే, ఎల్లుండి బుధవారం వైలుదేరతావా?* అన్నాడు నివతన్‌,

*సశే, అలాగే వైలుజేరుతానున

శీవరతన్‌ మళ్ళా కొంచెంసేపు మెదలకుండా పొగపీల్చి ఉ*వ్సరదలిముందు నాకు ఇాలసీగ్గుం కిందశుడు ఆమెకు మాట యిచ్చాను) ఈ సంవత్సరం ఆమెకు నెకరీలో దసరా వుతృ వాలు మూసీంచుతానని, ఉత్సవదినాలు దాపుకు వస్తూన్న కొద్దీ ఆమె లేకపోనే అంతా వృధా అయిపోతుందేమోనని)

శరర్‌ అనంప్పూరి కధలు 150 భయంగా వుంది. ఆదరసత్కారాలు చేయటంలో నేమూ, పనులన్నీ చక్క-పర చటంలో నేమా ఆమె కెవరూ సాటిరారు ఇస్ని పనులుంటాయి* ఇంత వాజావుడి వుంటుంది. అమా శాయి ఫలానిది లోటువచ్చిందనిగాని, ఫలానిది మరిచిపోయిందని గానీ ఎప్పూడూ విన లేదు

అన్న గారికి చిన్నమరదలం శు మమకార మెక్కువ. అందుకని ఇంట్లో దీన్నిగురించి వాదులాడుకుంటూ వుంటారుం ఒకవిధమైన ఈర్ష్యకూడా వుంది. పెద్దనోడికోడలు కోపంవచ్చి నప్పుడు “కలవారికూతుర నే ఆమె అంశ అంత మక్కువ, పద కొండు నెలలు సంసారం సాకినవాళ్ళం_దసరా నెల మాం సాకలేవూ1కలవారి కూతురు రాకపోతే పూజఆగిపోతుందా?' అ'నేదిం

ఈ వాక్‌ భాణాలన్నీ యధాసమయంలో యభధాస్థానా నికి చేరుతూ వుంజేవి. కాని శివగతన్‌ బయటప జేవాడుకాదు, వాదనకు దిశేవాడు కాదు. చిరునవ్వు నవ్వీ వూరుకు నేవాడు* విభూతి దండిగా సంపాయిస్తున్నా డు,పన్నెండు నెలలూ అతను కలకత్తాలోవుంటాడు. అందుచేత అక్క-డచిన్న కోడలురానిజే సాగదని అతనికి కాగా తెలుసు, ఆలియనివారు. తెలుసుకోవ టానికి ఎప్పటికీ ఇచ్చగించరు: ఆమె ఇంట్లో చిన్నచిన్న చిల్లర పకులేమిా చేయనవసరం లేదు. ఎప్పుడో దసరాపండుగకు మాతం ఒకసారి వచ్చి; బరువు బాధ్యతలన్నీ నెత్తిన "వేసు కాని నిర్విఘ్నంగా నిర్వ ర్హించి, ఇంటా_ బైటా ఖ్యాతి నార్టించి ఫోతుంది; ఆమె లేకపోలే ఇవేమూ జరగ జీరవు. ఆరు మూడు అయిపోయినట్టు లోకులనోట. విన్నప్పుడు ఇంట్లో ఆడ

156 శరత్‌ అనంపూర్రి కధలు వాళ్ళకు ముడుకుపోయీఏి పూజాపునస్కారా లయిపోయిన తర్వాత (ప్రతిసంవత్సరమూ దీనిమోద వదోఒక కీచులాట చెల “శీగుతూనే వుంజేది. అ తగారు సజీవులే, ఆమె ఇప్పటికీ యజ మానుశాలు. కాని వయసు మిరినందున ఇతరుల లోటులను ఎ త్తిచూపించి చీవాట్లు వేసే బాధ్యత తను తీసుకుని తక్కిన బాధ్యతలన్నీ పెద్దకోడలు, 30డవకోడలికి అప్పగించింది.చిన్న కోడలంశు ఆమెకు బొత్తిగా గిట్టదు. ఆమె అందగతై. కల వారికూతురు,ఆమెవద్ద నగలూ,నాణ్యాలు అవసరానికి మించి వున్నాయి. ఆమె సంసారం చకా బెట్ట నవసరంలేదు. ఆమె వు త్తరంరాయగలదు. గర్వం, తనపాదాలంటి ధూళి శిరస్సున ధరించటం జరగదు, ఆదిగాగలనేరాలు చెవ్‌న పడిపడి వవపుూ రితిమైంది. రాక రాక వచ్చి ఈ ఇంట అడుగు పెట్టటం ఆమెకు అనధికార (ప్రవేశ మనిపిస్తూ వుంజేది.

నిన్నను ఒక విషయం ఇెలశేగింది. ధరణి సన్యాల్‌ ఇంటిఆడవారికి మిఠతాయితగింది తక్కువై ౦దికూడా వాళ్ళు వేద వారు కాబ్టే, ఈ అపవాదు పల్లెలుదాటి పట్టణంవరకు ఎగ బాకుతుంది ఈ దుర్వార్త యజనూనురాలు ఫూజవద్ద కూర్చోబోతూ వుండగా ఇెవినిపడింది. అప్పటినుంచి ముప్ఫై ఆరు గంటలు. గడిచిపోయింది. పూజకి విఘ్నంకలిగింది. గాని చర్చఫు. ర్తికాలేదు. తప్పు కేవలం చిన్నకోడలిది. ఈ విష యంలో ఎవరికీ సంజేవాంలేదు. తను కలవారి బిడ్డననే బుద్ధి పూర్వకంగా ఈచేదనారిని అవమానపరిచిందన్న విషయంలో ఎవరికీ సంజేహం లేదు. ౯ త్తకోడలు వమైనా సహిం చగలదు “గాని ఇది సహించలేదు. ఉండి ఉండి సమాధానాలు కూడా

శరత్‌ అసంప్పూర్తి కధలు 15? ఇబుతోంది. అవి తిన్నగా అ త్తచెవులపడటం లేదుగాని, వాటి (వతిధ్వ్యనిమాాతం పడుతూనవ్సుంది. అందుచేత అమె సమా ధానాలు లోకులనోళ్ళలోపడి వ్యకమవుతూ వుం జేవి. ఇవ్వాళ (పొద్దున ఇంట్లో పరిస్థితి ఇలావుండగా సన్యాలు ఇంట్లో మికాయి తక్కువై ందన్న విషయంలోకొ త్తవోడలనుగురించిన చర్చ తీవతరమగుతున్న సమయంలో శివరతన్‌ కొ త్తకోడలు విషయం ఎత్తాడుం

ఉబ్పధవారంనాడు మరదల్ని కూడా కరీసుకురా. అమ్మాయి కొన్నాళ్ళపాటు ఇక్క-డవుంళశు సాలుపొడుగునా నాశేం దిగులు లేకుండా చక్కదిద్దిపోతుంది అంత పొందికగా ఇంచశెవరూ చేయలేరు. కాని వం చేస్తాం! లీసుకువచ్చి వారం వదిరోజులు కన్నవారింటివద్ద వుండిరా? అక్క చెల్లెళ్ళతో కులా సాగా కాలం గడుపుతుంది. విభూతి;ఇంట్లో సీశేమా ఇబ్బంది వుండదుగదా 1” అన్నాడు శివరతన్‌.

“ఇబ్బంది ఏమి వుండదు” అన్నాడు విభూతిం

*సశేే మంచిదిం అలాగే చెయ్య, మరదలు ఇల్లువదలి వెళుతోంది_అని తలపుకు రాగానే దసరాపండుగ దుఃఖభరత మెందిగా కనపడుతోంది. కాని వంచేస్తాం! అంతా అఆ మహా తల్లి ఇచ్చ! సంవశ్సరం పొడుగునా ఈ అందరితో సంసారం ఈడ్చుకురావటం” అని వాకఠాత్తుగా అగి ఒక నిట్టూర్చు విడి చాడు- ఇదిచూసి అందరూ చకితులయ్యారు.

వాఠాత్తుగా వృద్ధతల్లి ఏడుస్తూ వచ్చింది. శివరతెన్‌ ఆతు రతతో నోట్లోహుక్కా- అవతల పెట్టి లేదినుంచున్నాడు. తల్లి వడుస్తూ నేోశివా! ఇవ్వాళ వదో ఒకటి శేల్చకపోతే నస్‌

158 శరత్‌ అసంపూర్తి కధలు యింట్లో మంచినీళ్ళు కూడా ముట్టమ. చిన్నకోడలు కలవారి బిడ్డ. ఆమె నన్ను ఇవార్థళ చెప్పు పెట్టి కొట్టింది. దుర్గ సాత్నీ[ అన్నది

వీడుగు పడినట్లు అందరూ సంభీభూతులై నారు. విభూతి వదనం భయంతో వలవెలపోయిల. శివరతన్‌ విస్మయంతో “*చిన్నకోడలా! ఇది ఎప్పుడైనా జరుగుతుందా అమ్మా 1౫ అన్నాడు.

తల్లి అలాగే వడుస్తూ “*జరగటంకాదురా! ఆ చిన్న కోడలు. .... .కలవారింట పుటింది ! దురమోాద ఒటు వేసుకు చెచి తే! ఈఇంట్లోవుంచి ఇంెకగావ చంపనీనాయనో [ఇవ్వాలే శఇాశీకి పంపు. ఆ శివసాన్నిధ్యంలో నే, =.తి అన్నది

చూస్తూవుండగానే పిల్లలు, పెద్దలు, నెకర్షూ,చాకర్లూ వచ్చి పెద్ద గుంపుగా తయారయ్యారు. శివరతన్‌ తన చిన కూతురు గిరఛాలశేసి చూసో ఏమిజరిగింజే గిరీ!సీకు తెలుసా? అన్నాడు.

ఎరిచాల తలవూగించి *కెలుసునాన్నా 1” అని సా='జేల్‌ గారికి మిఠాయి తక్యూవయిన గాధం తాచెప్పీోనాయ నమ్ము చిన్నపీన్నిని నానాలిట్లు తిడుతూవుందినాన్నా !అన్నదిం

తద్దంక్రా $ణి అన్నాడు శివరతన్‌. . జజ చెస్పువచ్చి అవ్వ కాళ్ళదగ్గర పడింది అన్నదిః

శివరతన్‌ *ఊయా అని తల్లి శేసిచూసి “లోపలి! వెళ్లు అమ్మ! ఈ వివమయం ఈ రోజున తేల్చకపఫో తే కాశీ వెళుదు గాని లేవ అన్వాడుం

శరథ్‌ ఆనంప్తూరి కథలు 150

ఒకళొకళటరుగా అంళా వెళ్ళిపోయారుం అన్నదము, లు ముగ్గురూమాసతం మెదలకుంజా కూర్పునినవున్నాకు. నౌకరు హుక్కాం నింపీ యిచ్చి వెళ్ళాడు. పుగాకు కాలిపోతోంది గాని శివరతన్‌ దాన్ని తాకనుకూడా లేదు. షమనూరు అరగంట వరకు ఇలాగే కూర్చుని చివరికి తలఎ త్తోవిభూతి?ఐఅన్నా డుం

విభూతి సాదరంగా *ఆలో అన్నాడు.

ళన ఛార్యకు నిన్ను మినహాయించి మరొకరికి శిక్ష విధించటానికి అభికారం లేదు” అన్నాదు.

విభూతి సంశయ భరితమైన స్వరంతో “అజ్ఞ ఇవ్వండి” అన్నాడు కీక్షణంగా.

*ఆ ఇెప్పు నీ భార్య నెలత్తినపెట్టి పగలంతా వాకిట్లో నిలబెట్టు, ఇజేనా అడ్జవి అన్నాడు శివరతిన్‌.

అన్న _అజ్ఞవిని విభూతి బ్యురలో విద్యుత్‌ _ప్రవావాము పరుగుల పిఏ, తన అ తమామల మొహాలు, ఇ9ొ"'వమరుదుల వదనాలునౌకరుల మాటలు, భార్య మొవామూ,అన్నీ ఒక్క సారి డ్ఞాపకమొచ్చి భయకంవీతుడై పోయాడు. మొహం వెల వెల పోయింది. గద్దదస్వరంతోో*అవ్రనుగాని అన్న య్యా,తప్పు సంగతి విచారించకుండానే....”౫అన్నాడు.

శివరతన్‌ శాంతస్వరంతో*అమ్మను అవమానపరచిన సంగతి అందరికీ తెలిసిందే, మిరూ చూశారు, ఆమె తప్పు వీమిట్లా ఎంతా అని నిర్ణయిం చేభారం నామోాద లేదు, నేను నిర్ణయం చేయగలిగిన దానికి అజే శాస్తి! తర్వాత ఏమి "చేయాలో మాకు తెలియాలి” అన్నాడుః

160 శరత్‌ అసంపూర్తి కధలు

“అన్నయ్యా 1 ఎప్పుడూ మా ఆజ్ఞను శిరసావహిస్తూ వచ్చాను. ఎపుడూ స్వతంతించ లేదు. ఇవ్వాళకూడాఅలాగే వుంటాను. కాని......*

ఈకాని తర్వాతి అతనుకూడా మాట్లాడ లేక పోయాడు శివరతన్‌కూడా తల జేల వేసుకు కూర్చున్నాడుం

విభూతి కొంచెంసేపటివరకు మౌనంగా వున్నత ర్వాత వ్‌దై నా సమాధానం వస్తుందని ఎదురు చదూశాడు.కాని వమా సమాధానం రాకపోయేప్పటికి * వెళుతున్నాను అన్నయ్యా!” అని మెల్లగా లోపలికి వెళ్ళాడు.

శివరతన్‌ వమిోా మాట్లాడ లేదుః ఆలాగే మొహం వేల వేసుకు కూర్చున్నాడు పండుగ ఇల్లు, ఇంకా బంధువులు, మిత్రులు ఇకుగుపొరుగు, వీల్లా. జెల్లా నొకరు. చాకర్ణ తో ఇల్ల ౦తానిండి వుంది. ఏరందరి మధ్యా తినకు (పాణపడమైన మరదలిశేనా ఇంత అవమానం. ఇంత కఠినశిత_ఎలా అనుభ వించటమా అని అతనుకూడా ఆలోచించలేదు. అతిని కళ్ళ వెంట అ్మశ్రుబిందువులు టపటసమని తివాసీమాద పడుకు న్నాయి. కాని *విభూతి' అనికూడా పీలవలేకఫోయాడు. లోలోన “అమ్మ! అమ్మకు చేసిన అవమానం !1)అని గెొణుకో(ం సాగాడుం ['రసచ[కము' పేరున ఈ నవల [పారంభాశం మాత్రం (పచురితమైంది.]

అలానా నష్ట కప్తీకమనాలాలాలాా

నుంచీ .,చెడూ

అవినాశఘోమ్‌ మరిళొన్నాన్లు ఉద్యోగం చేయ గలిశీవాడుం కాని అసంభవమైంది. ఈసారికూడా అతన్ని వదలి మరో జూనియర్‌ మున్చిఫ్‌ని సబ్‌ జడ్జిగా వేశారు. మొదటిసారి, ఆరెండవసారి కూజా అవినాకఘుకు మెదలకుండా ఊరుకున్నాడు. కాని ఈసారి అతను డాక్టరు సి ఫిశట్‌ళో పాటు సెలవ్రకు పెట్టాడు. మంజూరు అవ్రతుంది. చానిలో సంజీహూమేమోా లేదు.

అవినాకుని పనిలో చురుకుదనము చూసి అందరూ సంతోపీ.౦చేవారు. అతని గౌరవమ ర్యాదలుమూని అందరూ సంతోషీం చేవారు. అలాంటివానికా ఈ దుక్షతి ? దానివెనుక వున్న గుప్తచంద చాల తక్కువమందికి తెలుసు, అది నేరు చెబుతాను. అతను ఉద్యోగంలో (ప్రవేశించిన మొవట్లో ఒక యువక ఐ. సీయన్‌ జిల్లాద్లి హళోదాతో ఆఫీసు ఇన్సె పెక్షను చేయబానికి వచ్చాడు. వీవో స్వల్పవిషమయంలో ఇద్దరికీ అభి (పాయ భేదాలు వచ్చాయిః తర్వాత అజే తగూక కారణ మైంది. తర్వాతకూడా జడ్జి శారు నిరంతక భిజాన్వేవ ణేపని గా పెట్టుకున్నాడు. అయితే భ్మిదాలు దొరకటం తేలికకాదుం జడి గారికి ఏమాత్రం మననుకు శాంతి కలగ లేము టాన్స్‌ఫరు వచ్చింది. అవినాకఘకు మరోజిల్లాకు 'వెళ్ళిపోయాదుం కాని దెడ్డి గారిని కలునుకొని వెళ ౧ లేదు.రివాజును అతను కాలదన్నాడు* తరువాత చాల సంవత్సరాలు గడిచిపోయాయి. ఈ విషయం అవినాశుడు మరచిపోయాడుగాని, ఆతను మరచిపో లేకుం దీని!

21

108 శరర్‌ అనంపూరి కధలు నిదర్శనం కొన్నాళ్ళ[కితం కనపడింది. అ యునజడ్జి మున్సబు అదిగా గలవారికి విధాలై హెళోట్టకు వచ్చాడు. అఆవినాకుడు సీనియర్‌. సర్వీసులోకూడా మంచివే శేవుంది. అతని _ప్రమో మను తప్పనిసరి ! కాని వున్నట్టుండి అతనికిందవాడు మళ్ళీ సబ్‌ జడ్జి శావటం భూశాను. అంతటితో ఆగలేదు ఒక్టాకళ రుగా మరిముగ్గురు ఆతన్ని వెనకవదిలి మెకిపోయారు. "తెలి యనివారు అలా జరుగుతుందా అంటారు. ఇది గవర్న మెంటు ఉద్యోగం, ఇంత పెద్ద ఉద్యోగం. ఇదిపని చేసేవారికి కాలమా? అంతకన్న (ప్రదర్శన మవసరమని అనుభ వజ్ఞులంటారు. ఆందు చేత ఇకము క్రిలేదని అనుకున్నాడు అవినాశుడు. అత్మగార నమూ; ఉద్యోగమూ ఈ కండు పడనలమాద అమగుపెట్ట లేము, ఈ రెంటిలో వదో ఒకదాన్ని ఎన్నుకోవాలి. ఆ పనే ఈసారి అతను చేశాడు. అఆవినాఘని కుటుంబంలో భార్య అఆలోకలళతా, ఎఫ్‌. వం "ఫీలయిన కొడుకు హేనూంశు, కుమారై శాశ్వతీ ఈ ముగ్గు కేవున్నారు. నసౌకరు_చాక రులు సంఖ్య ఆంతికు మించినదం శుకూజచా అతిశయో 'క్రికాదుం

ఆ రోజున అవినాశుకు సంతోషంతో కోర్టునుంచివచ్చి బట్టలుమూర్చి) మొహం కడుక్కొ-ని టిఫిన్‌ వద్ద కూర్చుంటూ “*ణ్బంత కాలానికి ఇప్పుడు విముక్తికలిగింది. గవర్న మంటు నుండి ఏమి చార్తరాకపోయినా ఈ మైకోప్టనుంచి ఒక మ్మితుకు తంతి యిన్బాడు, నా వైలువాసం పూ _రృయిందని. ఇంశెంతో వ్యవధి వుండదు, ఎంతోకాలం వుండదని నాకూ "తెలుసు అన్నాడు

కరత్‌ అనంపూర్తి కథలు 1600 ఆలోశలత దగ్గరగా జక కుక్చీలో కూర్చుని కుట్టుపని 'చేసుకుంటూనవుంది. కుమూ_శై శాశ్వతి ఎదురుగా. కూర్చుని అతనికి విసురుతూవుంది. విని ఇద్దదూ చకితులయ్యారు. ఉఆంశ్హీ 9) భార్య అడీగింది.

“గాశవిందశూబు ఈసారికూడా నన్ను వెనక వదలి ఆరు మాసాలు కంపరరీ సబ్‌ జడ్జి అయిన సంగతి వినేవుంటావు. హోనేగారు ాకోర్టుకువచ్చిన మూడు సంవత్సరాల నుంచి ఇలాగే జరుగుతూంది, నేను నోళ త్తి ఒక్క-మాటకూడా ఆన లేదు. ఏనాడైనా తన అన్యాయాన్ని కెలుసుకోకపోతాడా_ అనుకున్నాను. కాని ఆలా జరగలేదు. అతనువుండగా వూనిరి పీల్చటమే దుర్దభం. ఇంత కాలంగా సహిస్తూ వచ్చాను కాని సవానంవల్ల మానువత్వం నళించుతుందిని అన్నాడు

నిన్న సాయంకాలం ఆలోకలత సదరాల్‌కి వెళికే_ ఇలాంటిమూ 1కు చెవినిపడింది. కాని దాని అర్థం అప్పుడు తెలి యదు ఇప్పుడూ అర్థంకాలేదు. “డ్తపాయంకన్న ఈ రోజుల్లో ఇం శేముంటుంది € మానవత్వాన్ని నిలపటానికి ఏమి చేశారో చెప్పు వింటాను అన్నది.

ఉడ్తిపాయం కాదు. చేయగలిగింది తప్పక 'చేశాను.౫ అన్నాడు అవినాశుడుం

అలోకలత భర్తమొవాంశేసి చూస్తూవుండిపోయిందిం ఆంత'రార్థం ఇంతవరకు ఆమెకు బోధపడలేదు. *కా స్త చెప్పండి. ఏం వేశారో వింటాను" అన్నది.

*ఉన్యోగానికి రాజీనామా యిచ్చాను? అన్నాడు అవినాకుడు,

కగీశ శరత్‌ అసంపూర్తి కధలు

అఆలోకలత చేతిలో ఎం(బయిడరీ సానూను (కిందపడి ఫోయిందిం నెత్తిమాద పీడుగుపడ్డట్టు స్రబ్ధరాలై కూర్చుండి పోయింది, ఏమిటి అనేది? ఏళ్ళందరిని పస్తులుం చదలుచు కన్నారా వమిటి? వుగ్యోగం మానారంశు మోిమిోద వట్టు "వేసుకు చెబుతున్నాను. అనాజే నేను అళ్మవాత్య చేసుకుం టాను అన్నది.

అఆవినాశుడు సమాధాన మేమి ఇవ్వకుండా మొనంగా కూర్చున్నాడు

“రాజీనామా ఇచ్చివుంశు శేచేదాన్ని వుపసంహ రించుకుంటానని మాట ఇవ్వండి జి

ఈ వ్రజ

*ఎందుకని? అ వేశంలో మనిషి. ఏదేదో చేస్తాడు చానికి తిరుగులేదా ?౫ - ఉనను ఆవేశంలో ఛేసీంది కాదు ఇది. బాగా ఆలో చించే చేశాను” అన్నాడు అవినాశుడు మెల్లగా.

*డపసంవారించుకోరా ?౫

జబ్రే్ర్రజి

*ఆం శు నా మరణమే కోరుతున్నారా ?5

*ఆడ ఫోళ్క్ళాకాదని సీకు తెలుసు అలో! ఛార్యవై వుండి నువ్వు ఈ విధంగా భర్త మర్యాద వోగొడిళే లోకులు ముందు తలెత్తుకు తిరగగలనా క

ఈమాట అవివాకుని నోట హళశాతుగా ఆగిపోయింది; ఫూ ర్తికాలేదుం పో

“ఆయితే వమంటారు ?౫ అన్నది ఆలోకలతం

శరత్‌ అనసంప్పూరి కధలు 105

ఒక కళశ్షైవిరుపు సమాధానం అతని పెదవుల వరకు

వచ్చింది. కాని అన లేకపోయాడు, కుమవూ క అడ్డం వచ్చింది.

ఇఎతవరకు ఆమె అంతా మెదలకుండా వింటోంది కాని ఇక

వుండలేక “వద్దు నాన్న! ఇప్పూడు అమ్మ అలోచించే స్థితిలో లేదు. నువ్వేమి చెప్పవద్దు లే” అన్ని.

కుమా రె మూర్ధ త్యం చూసి తిల్ని మొదట కెంచెం స్థంభించిపోయింది. మగనుతుణమే ఈసడించి “శ్తాన్ట్వ తీ ఈష ఇక్కడినుంచి వెళ్ళిపోమంటున్నాను* అన్నది

• వెళ్ళవలసీవ స్తే నాన్ననుకూడా వెంటకీసుకు శెళ తాను. నీవద్ద వదలి వెళ్ళను” అన్నది ఇాశ్వతి.

*ప్రమన్నావు?”

“నీవడ్డలయన్ని ఒక్క-గ్ణి వదిలి పెట్టి వెళ్ళను, పదనాన్నా మనంళొం చెం నదివై పుకు వెళ్ళివద్దా౦ం. సాయంతం వంట నేను చేస్తా లే.పదళిఅని ఆమెతండి చెయ్యిపట్టుకుని నుంచో 'జెట్టిందిం

నిజంగానే ఇద్దరూ వెళ్ళిప్రోవటంచూసి ఆలోళొంచెం సంహబాళించుకొని “కొంచెం ఆగు, నిజంగా ఒక్కసారికూడా ఆలోచించ లేరా, మిరు ఉద్యోగం వదిలిపెడితే ఈ పరివార మంతా ఏమవుతుంది ?” అన్నదిః

అవినాశుడు సమాభానం చెప్పాలనుకున్నాడు. కాని ఈసారికూడా కుమార్తె అడ్డుతగిలింది. “నిజంగా నీకు తిండిశే చింతిగా వుందా అమ్మా ! శాని వగవకూడదుం వుద్యోగం విడిచి పెట్టినా నాన్నకు పెన్షన్‌ వస్తుంది. చమురాడువందలకు తక్కువ వుండదు, ఎదురింటినున్న సంజీవళాబు అరవైరూపా

110 రథ్‌ అసంపూర్తి కధలు యలు జీతం "కెచ్చుకుంటొడుః తిజేవారు వారి కుటుంబంలో కూడా తొమ్మిది,పదికి తక్కువ లేరు. వారింటివద్ద తిండి మన తిండికన్న వమాత్రంహీనంకాదుం వేనుచాలాసార్లు దూశాను, వారికి జరుగుతున్నప్పుడు ముగ్గురికి మనకు తిండికి, బట్టక్‌ సరి పోదా” అన్నది

తల్లి ధైర్యం సన్నగిల్లి ౦ది* మండిపోశనూ “బో నాముందునుంచి! నువ్వు కాపురం పెట్టినప్పుడు ఆపొాదుపు చూపీ ద్దువుగాని, నా సంసారంలో కల్చించుకున్నావంశు మాతం ఇంట్లోంచి గెంటిస్తాన”అన్నదిం

కూతురునపిై కస్త చ్చ అలాగే చెయ్యి. నాన్ననువెంట 'బెట్టుకు వెళతాను. నువ్వ్యూ- అన్నయ్యా; నాన్నగారి పె న్‌ డబ్బంతా తీసుకుని వమి చేస్తారో చేసుకోండి. మేము వమా అనము, నేను ఏ ఆడపిల్లల స్కూలులో నైనా వుద్యోగం చేసి నాన్న గారికీ నాకూ ఖర్చులు వెళ్ళమార్చుకుంటాం అన్నది.

తల్లి ఇంశేం నూట్లాడలేదు. చూస్తూవుండగానే ఆమె కళ్ళల్లో సీరు నిండింది.

కూకురు తండ్రి చేయి వ త్తోపదనాన్నా, పద. (పొద్దు కూక నస్తోందిన్‌ అన్నదిం

అవినాశుడు అడుగు ముందుకు వేయగా నీ ఆలోకలత కళ్ళు తుడుచుకుని గద్దదస్వరంతో*కాం చెం ఆగండి. ఇదేమి భీవ్మ (ప్రతిజ్ఞ 1 దీనిలో మాన్చేలూ రాదా? అన్నదిం

అవినాశుడు తలకాయ అడం గాతిప్పిలేదు. అలాంటి 'జేబూ లేదు అన్నాడు, న్‌

కళచ్లీర్చ సీఛార్యను, నిసుఖదుః ఖాలను సహించాను.”

శరత్‌ అనసంప్పూర్రి కధలు 101?

అవినాశఘుడు మధ్యలోనే అందుకుని “అది నిజసైైతే ఇంత కాలంనుండి నా సుఖాలలో భాగం పంచుకున్నదానివి ఇప్వూడు నా కష్టాలుకూడా పంచుకోో అన్నాడు

“నిద్ధంగావున్నాను కాని గౌరనమర్యాదలు కాపాడు కోటానికి ఈ డబ్బు చాలదు. పెన్షను కొద్ది డబ్బుతో జరిగే 'దెలాఖొ అన్నది ఆలోకలతం

“శారవమర్యాదలం కే కేవలం డబ్బు-_దర్చమూకాదు శీను సంజీవబౌబు లాగ కూడా వుండగలను

“మరి ఏీ కూతురు.పంధొనిమిది ఇరవై ఏళ్ళువచ్చాయి. ఆమె వివాహ మెలా చేస్తారు?*

తల్లి సంశయం కుమా గె తీర్చిందిం ఇాళ్వతి, కళన్తా పెళ్ళిని గురించి నువ్వేమాచింతిపడనవసరం 'లేదమొా సంజీవ ఇద్దరిపిల్లల వివాహం ఎలాచేశాడో ఆలోచించు

సమాధానం విని తల్లి ధెర్యం మీీ దిగజారింది. సజల న్మేతాలు చల్ల బడినాయి* గద్దదస్వరం పం చమస్వ రాన్నికందు కున్నది *పాడ్రు మొహందానా! నాకళ్ళముందునించి వోంపో, పోమని చెబుకున్నాను అన్నది.

“వైళుతున్నాను అమ్మా! పదనాన్నా ?౫

ముందుగదిలో హేమాంశుగే యాలు అల్లునూ కూర్చు న్నాడు ఎఫ్‌.వ. పరీతమకు తృతీయ వయత్నంలో వున్నాడు. అతసి గేయాలు వాతాయన్‌ పతికళలో _పఫచురింప బడుతూ వుంటాయి. మరోషత్రిక ఏదీ (పచురించదు. వాతాయన్‌ సంపాదకుడు ,పోత్సిహిస్తూ వుత్తరాలు రాస్తూ వుంబాడుం అక్సంవూంకుకూబూ, మో గేయాలు బాలా బాగున్నాయి.

1608 శరద్‌ అసంపూర్తి కధలు వచ్చే సంచికకు మరోశేయం పంపండి_చిన్న ది, దానితోపాటు శాశ్వతిదేవిగారి రచనకూడా తప్పక పంపండి.” వాతాయన్‌ సంపాదకుడు (వాసేది నిమో హేళనగా రాస్తున్నాడో, అతని మనసులో ఇంశేమైనా వుందో తెలియదు. శాశ్వతి యూని నవ్వుతూ ఓ జ్ర ఉత్తరం మ్మితులకు చూపీంచుతూ తిర గరకు అన్నయ్యా 1౫ అనేదిం

“ఎందుకని చెప్పు €2

*వ్రమోలేదు. వూరికనే అంటున్నాను. హెచ్చులు చెప్పుకు తిరగటం బాగుంటుందా ?౫”

శేయం పంపీంచేముందు చెల్లెలికి వినిపించే వంకతో తప్పులు దిద్దుకుంటూ వుంటాడు, తప్పులుకొంచెం ఎక్కువగా వుంకేసిగ్గుపడోనిలాగ నేను నాన్న గారివద్ద;సంస్కల్బత వ్యాకర ణము,కావ్యాలు చదవ లేదు. నా తప్పేముంది! దానిలోఏమిా లేదని నీకు తెలియదు శాశ్వతీ! నెలకో పదిరూపాయలుయిచ్చి సంతులుని పెట్టుకుం శు అంతా చక్కబడుతుందిం కవిత్వంలో జీవం దాని కల్పనలలోనూ, డాని భావంలోనూ వుంటుంది ! వ్యాకరణ_తప్పూలతో సంబంధ మేమిటి ?౫

అన్సి్యా క్షే అన్నయ్యా (౫

హేమాంశునికి ఒక మంచి కల్పన తట్టింది. కాని తల్లి_ కఠినస్య్థరం అంతా తాగుమూరు చేసింది. కలం అవకలపెస్టె ఎదురువా! ట్రోఅడుగు పెట్టగానే అమ్మబిగ్గరగాఅన్నది “ఆంతా సత్యనాశమైంది చూశావా హేమాంకు! వారు వుద్యోగం వదలి వేశారు. లేకపోతే వారి మానవత్వమే నాశనమౌతుం దట. ఎందుకు? వారికి బదులు మరొకరికి సబ్‌ జడ్జీగా నియ

లాలా

చిన్నప్పుడు నాకొక స్నేహితుడుంజేనాడు. అతని జీఠశు లాలూ, ఇంచుమించు ఒక అర్థశి తాబ్దం గడిచిపోయింది "లెండీ. అంజచే యెన్నాళ్ళిషకిందటి మాటంశు; అసలు మాకు చెప్పినా సరిగా అర్థంకాదు. ఒకచిన్న జెంగాలీ సూ(ల్లో మే మిద్దరం ఒశే క్లాసులో చదువుతూం జేవాళ్ళం. అప్పట్లో మూ వయసు పదో_పదికొండోవుంటు౧ది ఎవ శ్నేనా అదిరించి,+బెది రించచానికిగాని, వెక్కిరించి వేళావోళ వూడబటానికిగాని అతని బ్యురలోవుం జే నేర్చూ, చాక చక్యం ఇంతింతని చెప్పలేం. ఒక మాటు వాళ్ళమ్ముకు రబ్బరు పాము నొకదాన్ని చూపించి యెంతో వహాంగామా చేశాడు _ దానినో వాళ్ళమ్ము. కాలు జెణకడం, దాదాపు యేడెనిమిదిరోజులు. కుంటుకుంటూ-_ తిరగడం జరిగింది. అవిడకప్పుడు అపరిమితమైన కోపం మండు కొచ్చి ఆతనిళక (మయివేటు మాస్టర్నికూడా. పెట్టాలని తీర్మానించింది. సాయంత్రం మాస్టారు ముందు కూ+చుుళే యిక యొలాంటి అల్ల రిపనులూ చెయ్యడానికి వఏలుండదనే తలంపుతో.

ఇది విని “లాలూ” నాన్నగారు “అబ్బేవీల్లీద న్నారు తనకి స్వయంగా మాస్టర్ని పెట్టుకోవడం ఎన్నడూ ఎరుగదుం తన వేస్టలతో యెన్నో కష్టా లనుభవించ్రి పాగా చదువు కుని యిష్పటికొక గొప్ప వకీలయ్య్యాడు. అందుకనే తెన కొడుకుగూడా అలాగీ చదవాలని ఆయన అభిలామ. అయితే మట్టుకు ఒక మరతు పెట్టాను, ఏ యేడు లాలూ తన గ్షాసు

22

[72 శరత్‌ పిల్లల కధలు పరీశలో ఫస్తుమార్కులు తెచ్చుకోకుంచా పాసవుతాడో, అదే యేడాది యింట్లో పాఠాలు బోధపర చచానికి ఒక (యి "వేటు మాస్టర్ని నియమించడం జరుగుతుంది. ఆసారి శెలానో లాలూ ఈ ఆపదనుంచి తప్పించుకున్నాడు. కానయితే తన తల్లి మోద తనకుంజే కోపం మట్టుకి మరిచిపోలేకవో యాడు. ఎందుకంళకే ఆవిడ యెప్పుడు వీలు చిక్కితే అప్పుడు ఎలాగో ఒకలాగ మాస్టర్శ్న్ని తన నె ర్తిపె కెక్కించడానికి చాస్తోందిగా మరి !_. మాస్టర్ని పీలుచుకొచ్చినా,. పోలీసుని వీలుచు కొచ్చినా ఒశ శేనని అతనికి తెలుసు.

లాలూ నాన్నగారు చాలా (శ్రీమంతులు. వాళ్ళపాత యింటిని పడనొట్టి మంచి మూడంతస్థుల మేడ కట్టుకొని వాలా యేళ యింది. లాలూ అన్ము తమ గురుబేవు లొకసారి తమ భవంతికి వచ్చి వారి పాదధూళితో తమని పావనం చేయాలని అప్పట్నుంచి యెంతో ఉవ్విచ్ళూరుతూ వుంది కాని ఆయన వాలా వృద్ధులు. ఫరీద్‌ ఫూరునుంచి యింత దూరం రావటానికి అంగ్‌కరించడంలేదు, అయినా ఈసారి మాత్రం మంచి అవకాశం దొరికింది. స్మృతిరత్న స్వాముల వారు సూర్యగవాణ సందర్భంలో కాశీకి వచ్చారు. అక్కడి నుంచి ఆయన తెన తిరుగు చయాణంలో “నందరాణి”ని ఆశీర్వదిం చేందుకు ఆ వూరు వస్తున్నట్టు (వాశారు. ఇక లాలూ అమ్మ పొందిన అనందాన్ని. కంతులేదు. అందుకు బందోబస్తులన్నీ చేస్తూ. అవిడ ఉక్కిరి బిక్కిరిగా. తిరుగు తోంది. ఇన్నాళ్ళకి తన కోరిక సిద్ధిం చబోతోంది. గురుబేవుల

శరన్‌ పిల్లల కధలు 178 వారి పాదధూళి తమకు లభిస్తోంది; తమ యిశళ్లే పావనమై పోతోంది.

కింద 'వెద్దగదిలోనుంచి సామాన్లన్నీ తీయించి ఖాళీ "చేయించింది. అప్తూజే నేసిన కొ త్తనవారు మంచం గురుజే వులవాకు పడుకోడానికని వేయించింది. అజేగదిలో ఆయన పూజా పునసాా౭రాల శేర్చాట్లన్నీ జరిగాయి. "ఎందుకంశు మూడో*అంతస్థుపెని పెట్టుకుంకే పూజకోసం మిదికీ (కిందికీ యొక్కి-దిగడం ఆయనకి కస్టం గదూమరి !

మరి కొన్నాళ్ళ శే గురుదేవులవారు వచ్చారు. కాని వారు వచ్చిన ముహూ ర్తమేమిటో గాని నల్లటి దట్టమైన మేఘాలతో ఆకాశం నిండిపోయింది ఏదో తుఫాను పట్టినట్టు భోరున వర్షం. శాత్రీ_పగలూ యెడతెరవీ లేకుండా కుంభ వర్షం కురుస్తోందిం

ఇక్క.డ లాలూ అమ్మకు మిఠాయి లఏీ తయారు 'చెయ్యడంతోనూ, పువ్వులవీ అలంకరించడంతోనూ ఒక్క గడియకూడా “ఉస్సు”మని ఊపిరి పీల్చుకోడాని! తీరిక లేకుండా వుంది. ఈలోగా దోమ తెర ధూళిసంతా దులిపీ పక్కపరిచిందిం అపీ_యివీ మాట్లాడుకోడంతో శ చీకటిపడిపోయింది. అలసి పోయిన ఆ గురుటేవులవారు సుష్టుగా భోం చేసి మంచంమోద నడుం వాల్చారు, చాసదాపీలందరికీ కాస్త "తొవీ కలిగింది వాంసతూలికా తల్పంలాంటి ఆ పొన్పుచాసి సంతోషించి గురుజేవ్రలవారు నందరాణిని ఆశీర్వదించారు.

శానయితే. అర్హర్మాతయీేప్పటికి ఆయనకి చటుక్కున "తెలివొచ్చింది. నిద్రపోకయింది అ.యింటే. వైఠష్పులోనుంచి?

[74 శరద్‌ పిల్లల కధలు దోమ తెరలో నుంచి వర్షం నీటిచుక్క-లు టప్‌_టప్‌ మనిఆయన బొజ్జమాద పడుతున్నాయి. అబ్బా ఆ నీటి చుక్కలెంత చల్లగా వున్నాయ్‌! ఆయన (క్రుళ్ళిపడి గబగశా పక్కూమిోద నుంచి లేచి తడిగానున్న బొజ్జని తుడుచుకున్నాడు. “కొత్త యిల్లు కట్టించినమాట నిజమేగాని యొండకి పడమటిదిక్యూన యింటి పైకప్పు చీడ వేసింది) అనుకున్నా రాయన, అ నవారు మంచంకూజా ఎంతో బరువులేదు. అందుకని దోమతెరతో సయితంగా ఆయన మంచాన్ని మరోమూలకి యిీడ్చు కెళ్ళి, చక్కాసాగవాలారు, కాని మళ్ళా ఒక అర్ధగడియైనా అవ లేదు, ఆయనిలా కళ్ళు మూసుకునేసరికి టప్‌టప్‌ మంటూ చల్ల టి నీటిచుక్కులు మళ్ళా ఆయన బొజ్జమిోాదనే పడ్డం మొద 'లెట్టాయి. సృతిరత్నులవారు మళ్ళాలేచిి మంచాన్ని మరో పక్కకి యూడ్చు కెళ్ళారు. అక్కడ కాస్థ నడుం వాల్చేసరికీ అవే చినుకులు!.ఆయన యింకో వేపుకి లా క్కెళ్ళగా అక్కడ గూడా అవి తప్పలేదు. పరుషపంతా పూర్తిగా తడిసి ముద్దయి పోయింది. దానిమోాద తలవాల్బడం కష్టం. సృతిరత్నుల వారికి బలే అవస్థ వచ్చిపడింది. తను చూడగా వయో వృద్ధులు. పరిచయం లేని _పఫబేశం. తలుపు తెకుచుకుని బయటి క్రామంశే భయం, పోనీ లోపలే వుండిపోదామూ అనుకుంశు అసలు _పాణాలమాదిశే వచ్చేంత భయంకరంగా వుంది వమో ఒకవేళ వర్గానికి నాని అఆ కవ్వు కప్పంతా తన నెత్తి యె అాతీ మైని పదుతుందేమో!.. ఇలా భయపడుతూ. ఆయన మెల్లిగా వరంజాలో$ి వచ్చారు. అక్కడ చిన్నలాంతరు వెలుగుతోంది

శరత్‌ పిల్లల కధలు 175 కాని యెక్క-జూ నరసంచారం లేదు, ఎటుచూసీనా కాటుకలా చీకటి 1

భోరున వర్షం కురుస్తున్నది. రయ్‌రయ్‌మని హోరు వీసోంది. ఆ పెనుగాల్లో యెవలేనా నిలబజేందుకు ఏలా ?_ చాపీలూ, పనివాళ్ళూ యొక్క-డున్నారో, యే గదిలో పడు కున్నారగో అదిగూడా ఆయనకు తెలియచాయెను ! ఏదో గట్టిగా అరిచి పీలిచారుగాని వ మూలనుం చయినా ఒక్కరూ వలికిన పాపాన పో లేదు, ఒకవారని మట్టుకి బెంచీ ఒకటి పడి వుంది. బొలూ నాన్నగారి కతఠీదార్లంతా దానిమోదనే కూచుంటూవుంటబారు. ఇక గత్యంతరం కనిపించక గురు బేవుల వారు ఆ బెంచీమిదనే చతికిలపడిపోయారు. తమ పరువు మర్యాదలకి భంగం కలుగుతుంబేమోనని ఆయన మనసులో చాధపడ్డారు. కాని మరొక ఉపాయం యేదీ లేదుగా! ఉ త్త్‌ర దిక్కునుంచి వచ్చిన గాలివాన కావటంవల్ల శా స్తచలిగూడా వేస్తోంది. కట్టుకున్న పంగను కాస్త విప్పి ఆయన సెల్తిపె కప్పుకున్నారు. కాళ్ళు ఆండూ మిద పెట్టి గొంతు కూచుని యభథధ్యాపకారం సాగవారడానికి తగన యేర్చాట్లన్నీ చేసు కున్నా రు. అనేకరకాల ఆలసట, కంగారుతో ఒళ్ళం ళా సగం చచ్చిపోయి వుంది. మనసు యమొండికెల్తింది. కళ్ళు నిదతో నిండి బరువెక్కిపోయాయి. గొంతువరకు తిన్న తిండి. రాత్రంతా జాగారంవల్ల పుల్ల టి (శేన్చులుగూడా నచ్చాయి ఆయన విచారాని కంతేలేదు. ఇలాంటి సమయంలో అనుభో కండా చటుక్కున మరొక మహాోపద్రవం వచ్చిపడింది. పడ మటి వేపునుంచి మరమరాలం కేసి దోమలు చెవులచుట్టూ జేరి

17 శరత్‌ పిల్లల కధలు ఉత్తరదిశకు జరిగిపోయించే ఆయనగారి కాహాయరంగు జోలె కిటికీమాదినుంచి మధ్యకు వచ్చేసిందిః కమండలం, జీర్ణాసనం మొదలేన పూజూసామగీ అంతా చిందరవందరగా పడి వున్నాయి. అందుకు కారణం యేమిటో అవిడ కసలే పాలు పోలేదు; బయటికొచ్చి నౌకర్షని పిలిచింది. అప్పటికి వారిలో ఒక్కరు గూడా యింకా లేవలేకు.అయి ఖే మరి గురుజేవులవా రింతకూ జంటరిగా యెక్క-డికి వెళ్ళినట్టు ఇ ఇంతలో, టపీ మని చూసింది. “అయ్యో ఇదేమిటి? చీకట్లో ఓ మూలని యెవరా కూచుని గుఆక పెడుతున్నది?౫ దై ర్యం చేసి దగ్దం శెళ్ళి చూసేసరి కింశేముంది ?_ సాయోౌత్తూ గురుదేవులవా లే! అవిడ జంకుతూ జంకుతూ కెవ్వున శీక్ర'వేసింది,_. “గురువుగారూ _ గురువుగారూ!

సిదాభంగం కలగానే స్నృతిరత్నులవారు కళ్ళు మెల్లిగా తెరిచి చూకౌాడుం తర్వాత నింపాదిగా సర్జ్హుకుని మఠం వేసుకుని కూచ్చున్నారు.

నందరాణి భయంతో, సిగ్గుతో, చింతతో కుమిలి యేడుస్తూ)- “గురువుగారూ! మిరు యిక్క-డున్నా లేమిటి?) అంటూ అడిగింది

స్మృతిరత్నులనారు. లేని నిల్చుని;_ “అమ్మాయీ, రాత్రంతా నేనుపడ్డ అవస్థ యింతా అంతా కాదు” అన్నారు,

“ఎందుకు సావి రి

“ఎందు శేమిటి *? నువ్వు కొ త్తభవంతీ కట్టించావు; జాగా నేవుంది. గాని అమ్మాయ్‌! వైకప్పు మాతం సరిగ్గా లేదు సుమా! ర్నాతంళా వర్ష పు నీటిచుక్కటలు బయట

[17 శరత్‌ పిల్లల కధలు

కూనిరాగాలు తీస్తున్నాయి. వాటివేపు చూడకుండా వుంశు యేదీ వుండదనుకున్నారు కాని మనస్సుచూ సే అటే అను మానంతో సతమతమైపఫోతూంది. అవెన్నో లెక్కపెట్టడం యెనరితరం ! అయినా ంజే రెండు నిమిపాల్లో ఆ అను మానంకూడా పోయింది, అవి లెక్క పెట్ట లేనంత అసంఖ్యా కంగా వున్నట్లు గురుబేవులవారు తెలుసుకున్నారు. ఆ దోమల సైన్యాన్ని అలక్ష్యం శెయ్యగలిగిన ధీరుడు ప్రపంచంలో ఒకంాడుగూడా లేడు. ఎంతమంట పుడుతుందో అంద దురద కూడా వేస్తుంది. స్స ఫతిరత్నులవారు శ్‌ఘమే ఆ చోటువదలి "పెట్టారు, కాని దోమలు వెంటాడటం మాథ్రం మానలేదు. గదిలో వాననీళ్ళు ఎంత గాభరా పెట్టాయో; బయటదోమలు కూడా అంత వాంగామా జరిపీంచాయి. గడియగడియకూ చేతులూ._కాళ్ళూ అటూ యిటూ అడించడంవల్ల-_గావంచా గబుక్కున మైకీకీయడంవల్ల వాటి దండయా[తల్ని ఆయన యెదిరిం చ లేకపోయారు. స్శ ఫతిరత్నులవారు అట్నుంచి ఇటు యిట్నుంచి అటు పరుగెత్తడం (పారంభించారు. అంతచలిలో కూడా ఆయన వొళ్ళంతా చెమట్లు పోశాయి, గట్టిగా ఒక నూరు శేక వేద్దామా అనిపించేది. కాని అది బొత్తిగా ఆశ 'తాయితన మవుతుందనుకుని ఆయన కిక్కురుమనకుండా వుండి పోయారు. నందరాణి శుతి మె త్తని పరుపులవై ని, దోమతెర లోవల పడుకుని వుంటుందనీ, ఇంట్రో తతిమ్మాా వాళ్ళంతా తమతమ జూగాల్లో పడుకుంటారనీ ఆయన అలోచించు కున్నాడు, కాని ఆయన అటూ_యిటూ పరుగె _త్తడాని కసలు అంతే లేకుండాపోయింది. వదో గడియారం టంగ్‌టంగ్‌ మని

శరల్‌ పిల్లల కధలు [177 నాలుసళొట్టడం వినిపించింది. ఇక ఆయనకి విసుగె _త్తి-“కుట్టం డ్రా కుట్టండి. మోాశెంతవరకూ కసివుంశు అంతవరకూ కుట్టండి. ఇక నావల్ల యీమిాకాదు' అంటూ వరండాలో ఒకమూలని విరిగి పడివోతున్నట్టున్న వీపును నిలబెట్టుకోవా లని ఎంతివరకు ఏలుంటుందో అంతవరకు నోడకు ఆనించి చతికిలబడిపోయారు. * తెల్లవాేదాకా _పాణాలతో (బతికి బయటపడ్తే, ఈ దర్శిద గొట్టువూరికి మళ్ళారానే రాగూడదుం పొద్దుట యేబండి ముందు బయశ్చేరితే ఆ బండిలోనే పోయి వూరు వేరుకుంటా. ఇక్కడికి రావడాని కింతవరకూ ఎందుకు మనస్కరించ లేపో యిస్పుడు బోధపడింది” అని ఆయన అను కుంటూన్నంతలో నే నిద్రముంచుళొచ్చి, అది రాత్రంతా ఆయన పడ్డ కష్టపర౦ంపర లన్నిటిసీ మరవీం చేసింది. స్థ ఖతి రత్నులవారు దీవీ_మతి లేకుండా నిద్రపోయారుః

ఇక్కడ నందరాణి గురుదేవులవారి సేవా పరిచర్యలు చేసుకోడానికి చాలా పందరాళే లేచింది. పోయిన రాతి ఆయన యేదో కాస్తంత ఫలహారం మాత్రం పుచ్చుకున్నారు. అది కొంచెం ఫున్టిగల పదార్థ మే అయినప్పటికీ భోజనం అంతబాగా లేదని ఆమె తనలో తనే అనుకుంది. ఈవేళ పగలు దాన్ని యెన్నెన్నో రకాల పీండి వంటకాలతో భర్తీ చేసేయ్యాలి.

(క్రిందికి దిగి చూసే సరికి తలుపు తీసీవుంది. గురు 'బేవ్రలవారు తనకన్న ముందుగా లేచారనుళొని అమె కొద్దిగా సీగ్గుపడింది. గది లోపలికి వొంగ చూసింది ఆయన లేకుం అయినా యిజేం విడ్డూరమో!_ దవీణణం వేపు వేసిన మంచం

శరత్‌ పిల్లల కధలు 170 యొక్క-డా పడలేదు. అన్నీ నామాదనే పడ్డాయి. వానకి నాని ఆకచ్చే విరిగి మిద ఎక్కడ పడుతుందో అన్న భయంళద్ది పెకి పరుగెత్తుకొచ్చాను. కాని యిక్కడ మాతం తక్కువ అవస్థపడ్డానా ?_అమ్మాయ్‌, మిడతల్లాగ దోమలు దండుకు దండువచ్చి రాత్రంతా పొడుస్తూ నాట్యమాడుతూ వున్నాయిః ఇటునుంచి అటూ, అటునుంచి యిటూ పరుగెత్తకంతోనే అయిపోయింది నాపని. ఒంట్లో సగం రక్తమం తౌ ఆహునయి పోయిందమాగ్మ ఎర్‌ [౫

ఎన్నాళ్ళో (ప్రయత్నించి కోరి.బతిమా శే యెంతో కస్ట్రంమాద యొట్ట కేలకు యిరిటికి వచ్చిన ముసలి గురుజేవుల వారి పరిస్థితి చూచేసరికి నందరాణి "రెండుకళ్ళూ "'రెండుజల పాతా లయిప్రోయాయి. క*కానయితే స్వారూ.. ఇల్లుదూస్తే మూడంతస్థుల మేడ_నర్షం సీరు ఆ మూడంతిస్థుల్నీ దాటుకుని కింది కలా వచ్చిందండీ ?$” అని ఆయన్న డుగుకూండగానే, ఇది ఆ కొంళ1బు లాలూ చేసిన కోణంగిపనేనని ఆవిష! జ్ఞాపకం వచ్చింది. గబగహా పరుగెత్తుకు వెళ్ళి చూసేసుకి పక్ట_మావ వాలాభౌాగం యింకా తడిసేవుంది. దోమ తెరలోపల సీజి చుక్క-లు రాల్తూనే వున్నాయి మంచుగడ్డ ముష్కొ-కటి చిన్న గుడ్డ పేలికతో కట్టబడివుంది. అయితే యికా కరిగి పోలేదు చిన్న ముక మిగిలిపోయిందెం పీచ్చిదానిలాగ పరు ఇత్తుకుంటూ అవిడ బయటికి వచ్చింది. గ్జ్‌తన "దుకు పడ్డ నౌకర్ల ందగ్శ్నీ _ *ఎక్కడా._ కుజ్ఞ వెధవ లాలూ?_ పనిపొట్ల సంగతి తర్వాత చూసుకుంచాం. వాజెక్కడ కనిపీంచినా

23

180 ళరక్‌ పిల్లల కధలు చిదగ్గొట్టిపట్టి మరీ తీసుకరండి* అంటూ అరిచి అంచి చెప్పిందిం

లాలూ నొన్నగా రే సమాయానికి (క్రిందికి. దిగు తున్నారు. భార్యా కింద చేస్తూన్న వాడావుడి చూసి నిర్హాంతపోయాదడు. “ఇంతకూ యీమి జరిగింది * ఎందుకిలా "కేక లేస్తావ్‌ ?* అని అడిగాడాయన.

నందారాణి యేడుస్తూ;- “ఆ లాలూగాడినయినొ యింట్లోనించి ఆవలకీడ్చేయండి? లేదా నేనేయీ వేళగంగా నదిలో దూకి యీ పాపానికి (పాయశ్చీ త్తం వేసుకుంటానున అంది

కవ్రం చేశాడు వాడు 9?”

“వ్‌ం పొపం యెరుగని గురుజేవులవారి శెలాంటి గతి పట్టించాడనుకున్నారు. వాడు ?_ కొంచెం అలా మాశే స్వయంగా వెళ్ళి మూసిరండింని

ఇదివిని అందరూ గదిలోకి వెళ్ళారు నందరాణి జరి గిందంతా చెప్పీ చూపించింది. “ఇప్పుడు మోాళే చెప్పండి - ఈళాంజఆబ కోణంగి గుంటక్షితో ఈ గదిలో యొలా వుండ డమో [= అని భర్తనడిగింది

గురుజేవులవార కీ సంగతంతా తెలిసింది. ఆయన తన తెలివితక్కువ తనానికి కడుపుబ్చి పోయేలాగ పక పకా నవ్వారు.

లాలూ నాన్నగారు మొహం తిప్పుకుని నిల్చుండి పోయారు. నౌకర్లువచ్చి _ “చినబాబు లాలూ, గదిలో లేరండి” అన్నారు

శరత్‌ పిల్లల కధలు శ81

వారిలో ఒకరు. అతను వాళ్ళ వీన్ని గారిదగ్గర మిఠా యిలు తింటున్నారండి” అని చెప్పారు. కాని లాలూ పిన్ని గారు ఏళ్ళెవర్నీ తన యింట్లోకి రానివ్వ లేదు.

పీన్ని అంశు నందరాణి చెల్లెలన్నమాట, ఆమె పెని మిటి కూడా వకీలే. వారు మరొళశ'ేటలో వుంటున్నారు, ఇది జరిగాశ మళ్ళా యింకొక పదిహేను రోజులదాకా తన యింట్లో అడుగు పెట్ట లేదు,

ఆర్త

అకగ్ణి వీలవడానిక “లాలూ. లాలూ” అంటాం గాని అసలు పేశేదో మరొకటుండాలి. అది నాకు గురులేదు. ఇంతకూ “లాలూ అన్నమాటకి అర్థమేమిటో మాకు తెలుసా? “ప్రియమైన వాడు' అన్నమాట ! ఈ పేరు యెవరు పెట్టారో "తెలియదుగానీ అతనికీ వేరుకీ యెొంచక్కా- కుదిరిందను కున్నారు; అతనంశు ఆందరికీ పీయమన్నమాట |!

సూూలు వదిలి పెట్టి మేమంతా కాలేజీలో జేరాం. లాలూ మాతం తరు వ్యాపారంలోకి దిగిపోతానన్నాడుః అలాగే అతను వాళ్ళమ్ముని ఓ పదిరూపాయలడిగి అప్పూజే కంట్రార్టుల పనికూడా ఆరంభించాడు. “ఒజశీయ్‌ లాలూ, ఇంతకూ నీ పెట్టుబడెంతరా లి పట్టుమని పదిరూపాయలు. అంతేగా ?* అని మేం వెక్కిరిం చేవాళ్ళం." అందు కతను పకాల్న నవ్వి; “మరింకెంతే కావాలా వ్యాపారానికి? ఓ, యిబే కుప్పలు !' అనేవాడు,

182 శరర్‌ పిల్లల కధలు

అందగికీ అతనం శే బ లేయిస్ట్రం. అందుకే అతనికి ఇ్తే పనిదొరికింది. ఆ తర్వాత కాలేజీకి వేళ్ళేటప్పుడల్లా అత నెక్కు వగా మూకవుపీస్తూ వుంజేవాడు. లాలూ గొడగొకటి పట్టు కుని కూలీవాళ్ళ చేత రోడ్డుమోద చిన్న చిన్న మరమ్ముత్తుపను లవీ చేయిస్తూ వుం జేవాడు.అతను మమ్మల్ని చూసి కెవ్వున నవ్వుతూ, వెటకారం చేస్తూ _ “ఒచ౭జేయ్‌ అన్నయ్యలూ, వెళ్ళం్యడా, పరుగెత్తుకు మకీ వెళ్ళండి. లేకపోతే మేష్టారి రిజిష్టరులో “జెంట్‌సార్‌' పడదు _ పొండి అంటూ మమ్ముల్ని యీక వుడికించేవాడుం

చీన్నప్పుడు మేమంతా చెంగాలీ సూభాల్లో చదువు కునేప్తూడు; అతను మా అందరి? “మానేటర్‌.* అతని సంచిలో మందులు నూశే కల్వం 'రాయీా_నగోళ్ళు లాగే పాత కల్తీ-విగిగిపోయిన ఒక చిన్న చాకూ _ బెజ్జాలు కొట్టడాని కొక పాత దబ్బణం._అబ్బా!_ఇవన్నీ యెక్కడ యెప్పుడు సంపాదించాడో కెలియదుగానీ అన్నిల్నీ పోగు చేసీభ దంగా 'పెశ్టునాడు! ఎవరిశేపని కావలసి వచ్చినా టకీమని అతని దగ్గరికి వెళ్ళి యిళ్లు చేయించుకుజేవారు. అసలతను చెయ్య లేని పనంటూ యేదీ లేచే లేదంశు నమ్మండి. ఆ నూ[ాలు తాలూకు యింటి పైకప్పు మరమ్మత్తూ_పలకలన్ని ట్నీ తుడిచి పరిళభ ౦గా వుంచడం _ అటపాటల్లో యెవరి చొక్కాయి చినిగిపోయినా వెంటజే సూదీదారంతీసీ కుట్టి వేయడం _ ఇలా ఒకటా.రెండా యొన్నెన్నో పనులు చకచకా నిమివంలో వేని పాశేసేవాడు, వపనికయినా అతని నోబంట *ఊంయాు" అనేమాశేే వస్ఫేదికాదుం పనిపాటల్లో బలే గట్టివాడు లెండి.

శరద్‌ పిల్లల కధలు 183 వష్టినాటికి ఒకరోజు ముందుగా అతను నాలుగు శానులు పెట్ట రంగురంగుల కాగితాలూ, కజ్ఞలూకొని కొత్తకొత్త వస్తువులెన్నో తయాకు చేశాడు. వండగనాడు గంగానది వొడ్డున "రెండున్నర రూపాయిలకు బొమ్మాలన్నీ అమ్మి; ఆ డబ్బుల్లో మా అందరికీ వేడివేడి వేరుళకనక్కాయలు కొని పెట్టాడు

ఇలాగ ఒక యీడాది తర్వాత మరొకయేడు గడిచి పోతూవుంది. మేమంతా పెద్దవాళ్ళమయ్యాం. దండీలూ, బస్కీలూ పీయడంలో లాలూ దగ్గి య్‌ వస్తాదూ నిలబడ లేకు. అతనివంట్లో యెంత విడ్డూరమైన గొప్ప బలంవుందో, అంత సాహసంగూడా వుంది. భయంఅంక1ు ఏమిటో అస లతనికి వలియనే తెలియదు. ఎవళక్కాడి! రమ్మని పిలిచినా తయా శే'అందరి ఆపదలకూ ఆదుకు నేవాదు. అయితే అత నిలో ఒక్క తప్పూమట్లుకువుంది సుమండీ ! ఎవశ్నేనా ఆది రించి, బెదిరించి బెంజేలె త్తించా లనేప్పటి కతను యిన్నూ మిన్నూ కౌనడు విషయంలో వీల్ల లయినా, పెద్దలయినా, గురువులయినా, యెవరయినా సశే అతనికి లెక్కవ్రండదము. వైవాళ్ళని భయ పెళ్లు ఆ గమత్తు యుక్తులన్నీ అతని కెలాగ తిడ్తాయో తిలుచుకుంశు మాశే అప్వుడస్పూ డాశ్చర్యంగా వుంటుంది. ఇకట-డొక సంగతి ఇెప్తా వినండి,

మనోహర్‌ చటకీ గారింట్లో కాళికాజేవిపూజ వాడా విడిగా జరుగుతో-ది కన అర్థ రా(త్రిడాకా కమ్మరివాడు రాలేదు. వాణ్ణి పట్టుకురావడానికని ఒకమనిమి. పరుగెత్తుకు వెళ్ళాడు. కాని వీరా వెళ్ళిదూ స్టే వాడక్యడ కడుపు

184 శరత్‌ పిల్లల కధలు

నొప్పితో దీఏీ_మలీలేకుండా పడివున్నాడు, ఈ కబురంబే సరికి ఇక్కడ (ప్రతివారూ కంగారుపడి కళ్ళు లేలవేశారు. ఇక నేం చెయ్యడం!.ఇంత రాత్రిగట్ల బలిచ్చే మనివీయెక్కటడ దొరుకుతాడు?ఆ కాళికాదేవి పూజ వృధా అయ్యేట్టుగా వుంది. ఇంతలో యెవరో చటుక్కున అన్నారు*+మన లాలూ వున్నా జే_అతగాడికి మేకపోతుని నరకడం పాశా అలవాటు. ఇప్పటిశెన్నో మేకల్ని సారశాయల్ని తరిగిసట్టు రి శీచాడుంవి

ఇది వినీ వినగానే కొంతమంది మనుషు లతనికోసం గబగబా పరుగెత్తుకు వెళ్ళారు. నిద్రపోతూవున్న లాలూ లేచి “ోడ్రుయకూ, నావల్ల కాదు పొూమ శ్రన్నడు.

“వల్ల గాదంశేే యెట్లా లాలూభాబూ |! అమ్మళల్లి ఛఫూజకి అడ్డొచ్చిందం శే అంతా దుంవనాశనం అయి అోతుందింవ

అ్బిపో తే పోనీయ్యండి. చిన్నప్పూ డెప్తూుడో. చేశా నీ పని. ఇప్తూడు * చచ్చినా మళ్ళా చెయ్యలేను” అన్నాడు లాలూ కరాఖండీగా. అతన్ని పీలవశానికి వచ్చినవారంతా నెళ్సీ.నోరూ బాదుకోసాగారు. ఇక బలిముహూర్తానికి పది పన్నెండు నిముషాలే వుంది, ఆ పుణ్యకాలం శాస్తా గడిచి పోయిందం శు అం తానష్టమయిపోతుంది,సర్య నాశనమైసమా _ప్త్రమైపోతుంది. మహాతల్లి కాళికా జేవి కోపంతో క భ్ఫెజ్ద చేసి చూ స్టే చాలు అంతా భస్తున మండిపోతుంది. అప్పుడు లాలూ నాన్న గాకొచ్చివ దారీ కనిపిం చశేగదరా వాళ్ళంతా సీ ద్యరికొచ్చారు.. ఇప్పాడు. వెళ్ళకపోయావం శ యెంతో

శరత్‌ పిల్లల కధలు 146 అన్యాయం చేసినట్టవుతుంది. పోనీ యీ సారి కెలానో వెళ్ళరా నాయనా” అన్నారు. ఈ మాటల్ని తోసి పుచ్చేం దుకు లాలూకి దమ్ములుం శుంగా!

లాలూని చూడగానే చటోపా ధ్యాయులవారి విచార మంతా పటొపంచ లయిపోయింది, ఇక వ్యవధిలేదు.గబగ బా మేకపోతు నొకదాన్ని ముస్తాబుచేసి, దాని నుదుటిపెని సింధూరంపూసి, మెళ్ళో బంతిపువ్వులదండ వేసి బలి వేదిక మోది శెక్కించారు. “మేమే అంటూ జాలినగొల్చే అరు ఫులతో ఏ వుపాయమూ తోచక వెటిగూపులు చూసే ఆ అమాయక జీవి తాలూకు కడసారి అర్వ్ననాదం అంతమంది జనంలో యొక్క-డో కలిసిపోయింది.లాలూ చేతిలో వున్న పెద్ద కత్తి ఒక్క-సారిగా మిది కెళ్ళి క్రిందికి దిగింది. ఆ తర్వాత వేటు తెగి (కిందపడ్డ మేక తలకాయనుంచి చిమ్మిన రక్తం ధారలు ఆ చుట్టుపట్ల ఉంజే మట్టిని ఎజ్జగా చేసివేశాయిం గడియసేపు లాలూక ళ్ళుమూసుకున్నా డు. డప్పులూ_డోళ్లూ" , జేగంటలూ._బౌజాలు బలేజోరుగా మాగుమోగి మళ్ళా నింపాదిగా ఆగిపోయాయి పకట్రానున్న మరొక మేకకూడా నిల్చుని గజగజలాడ్లోంది. దాని నుదుటనికూడా సింధూరం రుదారు. మెడకీ దండ తగిలించారు. మళ్ళీ అజే బలివేదిక ! మళ్ళీ అచేభయంకర ఆర్తనాదం! మళ్ళీ జనం గోలమధ్య కలిసిపోయిన అజే మే..మే' అరుపు! లాలూ రకృంతో నిండి పోయిన కత్తిని మళ్ళా మైశెత్తి గబుక్కున [కిందికి దించాడు ఆ మేక తలకాయ జేలమొదపడి గిజగిజ గింజుకొని మరెవరికి మొుక్కు-కున్నదోగాని; మరి కాస్బేపటికి చల్లబడి వ్లూరు

186 శరణ్‌ పిల్లల కధలు

కుంది. ఒక వేటు! తెగిపోయిన దాని నొంతునుంచి చిమ్మిన రక్తం కాలువలై ఆ చుట్టుపట్లవున్న మట్టిని మరింత యొ్యరగా చేసీందిం డప్పలూ_డోళ్ళూ వాయిం చేవారంతా బలేచోరుగా కొడుతున్నారు.బయట వాకిట్లోవున్న జనం గుణగుణమంటూ ఒక శేగోల చేస్తున్నారు. ఎదురుగుండా వరండాలో తివాసీ మాద హాయిగా కూచుని మనోహర చటోపాధ్యాయుల వారు కళ్ళు మూసుకుని ఇష్టదేవతా (ప్రార్ధన జరిపీస్తున్నారు. ఇలావుండగా గబుక్కున లాలూ పెద్ద విచ్చి కేక ఒకటిగట్టిగా పెట్టాడు ఆ శేకకి నొడవా_నగోలా అంతా ఒక్క-సారిగామాటు మణిగిపోయిందిం నిర్హాంతిపోతూ వతివామూ కళ్ళు నినిడించి మకీ చూస్తున్నారు. ఏమిటిడి?[_విశాలమైన లాలూకళ్ళు అ రవ్వల్లాగ మెరుస్తూ ఉబ్బిపోయాయి. “ఇంకా మిగతా మేక వోతులెక్కడ?' అంటూ అంను గట్టిగా అరిచి హుంక రించాడు.

ఆ యింట్లో వుంజే మరొకాయన బెంగతో. బితుకు వితుకుమంటూ_“ఇం శెళ్ళ-డివీ మేకఫోతులు?_రెండు బలివ్వ డమే యొష్పుడూ మా అచారం' అన్నాడు.

రక్తంతో తడిసి యొజ్ఞబడిన కత్తి నొళనూరు లాలూ తన తెలపని తిప్పి ఆడించి శరాతసుడిలాంటి గొంతు పెట్టి; “సూ:_మేకలు లేవూ, అది వీల్లేదు. నా నెత్తిమోద నెత్తురు సవారై కూచుంది. మేకల్నివ్యండి. లేకపోతే నా దురుగా యెవరు కనిపి స్తే వారిశే పట్టుకొని నరబలి యిస్తాను. అమ్మా అన్నూూ-జయ్‌ భదకాళీ 1) అంటూ గర్జించి ఛంగుమని పెద్దగంతు వేసి బలిపీఠం దగ్గిరికి వచ్చాడు. అతని చేతిలో

శరగ్‌ పిల్లల కధలు 187 వున్న కత్తి చకంలాగ అటూ యిటూ తికుగుతూంది. ఆ సమయంలో జరిగిన సంగతులు (వాయాలంశేే నిజంగా మాటలు చాలవు,

ఇక చూచుకోండి; అక్క-డున్నవారంతా లాలూ క్కడ దొరికిపోతామోనని గుండెలు పిడికిట్లో పట్టుకుని ఒక్కుమ్మడిగా ముందున్న చ్వారంలోను-చి పరుస లంకించు కున్నారు. అలా అందరూ అటూ యిలూ కంగారుగా పరు న ల్తడంలో, అక్యడది నిజంగా దతయళ్షై ంలాగ మారిపో యిండిం పరుగె త్తడంలో కాలు జూరిఫోయినవారు కొందరు మోశకాళ్ళబలం ఉపయోగించి పారిపోదామనుకున్న వారు మరి కొందరు _ ఒకరిమిడ ఇంళొకరి చంకలో చిక్కుుబడటంవల్ల బోర్తాపడిఫోయేవారు ఇంళొందరు ఒకరికన్నా ముందింకొకరు పోదామనే ఆతృతతో పరుగెత్తుతూ తలా _ తలా డీక్కోవ టంతో దభేల్న తాటిచెట్లలాగ క్రింద పడిపోయేవారు మరి కొందరు. ఇలా అక్క-డ చిందర వందరగా గందరగోళ ౦ జరిగి నురొక్కతమణంలో నొడవంతా మటునూయమైపోయింది. అఆ తర్వాత అక్కడ కాకిపిట్టయినా మిగల్లేదు,

“పడ్డ మనోవార చటోపాధ్యాయ యెకళటడ ? పురో హితు ఇక్కడ తగుల బడ్డాడు + అంటూ లాలూ మళ్ళీ సింహంలాగ గర్జించాడు. పురోహితుడు వాలా బక్కవలచని మనిమీ. ఈ గండరనోళం జరుగుతూన్నప్ప్వుడే గవ్‌చివ్‌గా ముందుగానే వుడాయించి కోవెలనెనక నక్కి- దాక్కౌాన్నాడుం ఇక గురు టేవులవారు దర్భల శయ్య పె కూచుని కాళికా స్తోత్రం పఠిస్తున్నారు. ఇదిమూసి ఆయన గఖ్గీమని లేచి పుళ్ర్వల

188 శరత్‌ పిల్లల కధలు తోటలో ఒక పెద్ద స్థంభం వెనక్కి పోయి దాక్కు-న్నాడు.కాని పొపం మనోహర బాబుకిమ్య(ం తన లావుపాటివొళ్ళు మోసు కుంటూ ఆ మూలకూ.ఈ మూలకూ పరుగాత్తడం కష్టం. లాలూ యింతలో ముందుకి గబగఖా వచ్చి యెడం చేత్తో ఆయన వేతిని గట్టిగా పట్టుకుని, “ఊట పద, తర్వాత బలి నిన్నే (3 అన్నాడు

అతను పట్టుకున్నాడం 1 పేడుగుపడ్డ కు నన్నమాట, పెగా రెండోచేతిలో క్తిఒకటి వున్నదాయెను ! భయంతో చిక్కు బచిక్కూుమనే చటోపాధ్యాయులవారి పొణాలా సను యంలో ఉన్నపళంగా యొగిరిపోవలసించే ! ఆయన యేడుపు నొంతు వెట్టి- “ఇదినో లాలూ తమ్ముడూ 1 కాస్థ సమాళిం చుకు మరీ చూడవోయ్‌్య్‌ నేను మేక పోతునుకాను, మనివీ.నే నేను మావాళ్లేననుకో _ తమ్ముడూ, మిచిన్నాయనలాంటి వాణ్ణి అంటూ పాధభేయపూర్వకంగా (బతిమాలడం మొద 'లెట్టాడు. *-.౨ “వా క్రదంతా అనవసరం, నా సెత్సిపెని నెత్తురు సవారిఅయి కూచుంది. పద-_నిన్నే బలిచ్చేస్తాను. ఆ భగవతీ మాత ఆజ్ఞ మోరడానికి వీల్లేదు.”

ఇది విని చటోపాధ్యాయలవా 50కా వెక్కి- వెక్కి. యేడుస్తూ- “వద్దు తమ్ముడూ, అలా మాత ఎన్నడూ అజ్ఞా పించదు. యెప్పుడూ అలా జరగనివ్వదుం అ యంబ అందరి శ్షేమాన్ని కోలే జగజ్జనని? అంటూ గొల్లుమన్నాడుం

“ఆల జగజ్జననేం జగజ్జనని 1. ఈ తెలివి ఇదివర "శెందుకు లేకపఫప్రోయిందో!_ఊం. చెప్పు లి మళ్ళా 'మేకవోతుల్ని

ళరళ్‌ పిల్లల కరలు 180 బలిస్తావా ?... మేకల్ని నరకడాని!ి నన్ను పీలుస్తావా ? చెప్పు ముందు' అని హుంకరించాడు లాలూ.

“అయ్యో, ఇంకెన్నడూ "చెయ్యను తమ్ముడూ) కలలో నాడా వెయ్యను. ఆ జగదంబమిోిద మూకుసార్లు ఒట్టు వేసుకు ముకి ఇప్తున్నాను. ఈ గడియనుంచీ మా యింట్లో బలీ_౫లీ అంతా బంద్‌ అని యేకుస్తూనే ఇస్పాకు చటోపాధ్యా యులవోరు.

నిజంగానే చెప్తున్నావా ఠి

“ప్రమాణం చేసి మరీ చెప్తున్నా తమ్ముడూ! ఇక యిలాంటిపని శే పూనుకోను. తమ్ముడూ! నాచెయ్యి కాస్త వది లేద్దూ... కాలకృత్యాలు తీర్చుకుందుకి వెళాం'

లాలూ అప్పుడాయన చేతిని వదిలిపెట్టి. “స్స శ్రీప్రో నిన్ను వదిలేశాను. కొనయిలే పురోహిశు జేడీ ? గురు జేవుల వాళశిక్క-డ 9౪ అని ని ంచుకుంటూ ఛలంగుమని ఒక్కా గంతువేసి అక్కజ్ఞుంచి బయశ్చేరాడు, అతనలా బేవుడి తోటలోబడి వెళ్తుంశు వ్యిగహం వెనకాల స్థంభం చాటు నుంచి రెండుగొంతుకలేవో యేడుస్తున్న అలికిడి వినిపించింది. ఒకటి బొంగుకునొంతు._ మరొకటి సన్నగొంతు. ఈ రెండఈూ

కలియగా వచ్చిన కొ త్తగొంతు మరీ విడ్డూరంగా_నవ్వు తా

లుగా వుంది. అది వినేసరికి లాలూ యిక నవ్వు నాపుకోలేక

ఫోయాడు, “అసహ_హహా' అని పెదగానపి క లినిదూరంగా టౌ యొదవొ ౧ భీ

్రింది!ి విసిశేసి ఛలంగుమని ఒకథంంగంకతులో అక్కణ్ఞుంచి

పారిపోయాడు,

100 కరత్‌ పిల్లల కధలు

అప్పటికిగాని అసలు విషయం యొవరికీ బోధపడ లేదు. నెత్తురు నెత్తిపెని సవారీ అయి కూచోడమంతా వట్టి మాట. అందర్నీ భయ పెట్టాలనే లాలూ యీ తతంగ మంతా నడిపీంచాడు. చెట్టుకొకరుగా న పుట్టకాకరుగా పారి పోయినవారంతా మళ్ళా అయిదునిముషాల్లో అక్కడికి వచ్చి చేరుకున్నారు. కాళికాచేవి పూజ మధ్యలో నే ఆగిపోయిందిగా మరి! దాన్ని పూర్తిగా కొనసాగించాలి. పెద్ద పెద్ద శేకలు వేస్తూ చటోపాధ్యాయుల వారు. ళచ్రీష్టు పొద్దున్నే ఆ పెం! వెధవకి వాళ్ళ నొన్న గారి చేతి యాఖ్రె చెప్తుదెబ్బలు తినిపీిం ఇకపోతే నావేకు మనోవార చటోపాధ్యాయులే కాదు” అంటూ ఎన్నోసార్లు శపథం పట్టాడుం

కానయితే చెప్పుదెబ్బలు తినవలసిన అవసరం లాలూ! పడ లేదూ తెల తెల్ల వారుతుండగా నే అతను లేచి యెక్క-డిళో పారిపోయాడు, ఏడెనిమిది రోజులదాకా అతనిజాడ యొవ్వరికీ దొరకనే దొరక లేదు. వారం గడిచేక ఒకనాడతను చీకట్లో మనోవార చటోపాధ్యాయులవారి యింట్లో దూరి ఆయన్ని తృమాపణ వేడుకుని ఆయన పాదధూళినద్దుకున్నాడు- ఆసారి "లానో లాలూ వాళ్ళ నాన్న గారి కోపజ్య్వాలలనుంచి తప్పీం చుకున్నాడు. అయినా యేది యెలా వున్నప్పటికీ కాళికాజేవి మాద ఒట్టు పెట్టి ఇప్పటంవల్ల చటోపాధ్యాయులవా రింట్రో జరిగే పూజలలో మేకపోతుల బలిమ్మూశం అఆగిప్రోయింది,

తె

చలికాలం పొదం పెట్టడమే తడవు మాపట్న ౦లో కలరా చిహ్నాలు కనిపించాయి. ఆ రోజుల్లో కలరావేరు వింశుచాలు జనం గజగజలాడిఫోళూం చేవారు. ఎందుకం ళు కలరా అనేసరికి ఆ _పాంతంలో కాకిపిట్టకూడా వుండదు, అఖ రికి చనిపోయిన మనిషీ కవాన్ని పాలేసేందుకు ఒక్క మని వన్నా దొరకడం పే నమ్మండి, శకానయితే ఆలాంటి దుర్షినాల లోకూడా నూ యింట్లో ఒకాయన వుంజేవాదు. అయన కిలాంటి పనులంశ1ే ఆంత కష్టంకాదు. ఆయన వేరు నోపాల్‌ బాబాయి, శవాన్ని దహనం చేయడమనేది ఆయన జీవితంలో పవిత్రంగా భావిస్తాడు. ఎవరి శేజబ్బు చేసినా ఆయన రోజూ డాక్ట్రర్లని వాకబు చేస్తుం జేవాడు ఇక ఆశలేదు అని నిన్ధార ణగా వినేపష్పటి కాయన గావంచాపై మాద వేసుకుని చెప్పులు "వేసుకోకుండా, రెండు గంబలకింకా చస్తాడనగానే బయలు "జేరి అక్కడికి చేరుకునేవాడు ఆయనగారి. శిష్యులం మేం కొంతమందిమి వున్నాం'లెండిం గంభీరంగా మొహం పెట్టి, ఉవిన్నారటోయ్‌, ఈరాత్రికి కాస్త హుషారుగా వుండాలి. "శే వేసేసరికి గొల్లుమని నినాదాలు మారుమోగింభాలి “రాజద్యా నే స్మృశానేచ అంటూ,._వం! ఇాశ్రృవాక్యా లం దరికీ గుర్తున్నాయిగదా” అని మమ్మల్ని హపాచ్చరించే వొడుః

కస్ప _ గు ల్తెందుకు లేదండి ?_. మిరిలా శీక వేసేసరికి గావంచా పెమోాద వేసుకుని ఒక్యగంతులో. ఉరికిపడ్డాం. నమనుకున్నారో 1౫

[02 శరద్‌ పిల్లల కధలు

*ఆఅన్రనవును, అలాగే వుండాలి. (ప్రపంచంలో యింత కన్నా గొప్ప పుణ్యకార్యం యింశేముంద(రా [వ

లాలూకూడా మొదండులో వున్నాడు. కావలాపసని గురించి బయటి! వెళ్ళిపోయినప్పూడల్లా, మేం రన్ముంళే కాద 'జీనాడు కాదుః

ఆవేళ సాయంకాలం బాబౌయి యేడుపు మొహం పెట్టుకుంటూవచ్చి;- శవిము పండిశులుగారి భార్య పొపం యిక _(బతకచేమోనోయ్‌ి అన్నాడు.

ఇది వినేస౦ంకి మేమంతా తృళ్ళిసడ్డాంం విమ్దుభట్టాచార్య యెంతో వేదనాడు. ఆయన దగ్గిలే మేమంతా చిన్నప్పుడు చదువుకున్నాం. ఆయన చిరకాలంనుంచి రోగిఫ్టి, మనిసపే. _ కాని యెప్పుడూ తన 'భార్యమిాదనే ఆధారపడివుం జేవారుం ప్రపంచంలో ఆయనకు *నా' అనుకునేందుకింశేదీ లేదు అఆయనలాంటి ఆఅమాయకుడూ నిస్సహోయుడూ అయినమనిషి.ని (వసం చంలోనే నెవర్నీ చూడ లేదు,

ర్మాతి ఎనిమిదయుంటుంది. మంచంమిాదనుంచి పరు పుతో బాటుగా నే అయ్యవారమ్మ, సని యింట్లోనుంచి వాకిట్లోకి తీసుక వచ్చాం అయ్యగారు రెప్ప వెయ్యకుండా చూస్తున్నారు అమాపును (ప్రపంచంలో యింే వస్తువుతోనూ పోల్చలేం* చాన్ని మనం చూశామంశే ఆయన జీవితము మన తలఫుల్లో మెదుల్తూంటుందిం

శవాన్ని యొత్తేటప్పుడు అయ్యవారు నింపదిగా అన్నారు; *నేశు వెళ్ళకపో తే అగ్గిపెట్టకం మొలాగశకఎ

శరత్‌ పిల్లల కధలు శలిలీ ఇంకొక ౭వశేనా చెప్పడానికి ముందుగానే లాలూ గబుక్కున ముందుకొచ్చి,. “ఈపని నేను చేస్తా మాబుగారూ! మిరు మా గురువులు. ఈ సంబంధంబట్టి చూస్తే అవిడ వాకు అమ్మ అవుతారు అన్నాడు. స్మశానందాకా నడిచి వెళ్ళటం ఆయనకెంతో కష్టమని మా అందరికీ తెలుసు న్క్యూూలునుంచి ఆయన యింటిదాకా అయిదు నిముపాల నడశ,_ ఆదీ వణకుతూ, వణకుతూ, నడిచి ఫోవడానికాయ నకి ఆరగంటకిపెగా పడ్తుంది. అయ్యవారు కొంతసేపు ఆగి, తలాలూ. తీసుకుపోయేప్పుడు అవిడ నుదుట కుంకుమబొట్టు పెట్టడం మరిచిపోకుసుమో 1!” అన్నారు. ఉర త్రల్బకుండా నండయ్య గారూ. తప్పకుం డాబొట్టు పెడ్దాను” అంటూనే అతను ఒకగంతులో యింటి లోపలికి దూరి కుంకుమ భరిణ తీసుళొచ్చి? డాంట్లోవున్న కుంకుమం తట్నీ నుదుటిమోాద మెత్తాడుం *గ్రామనామం సత్యిం" ఆనంటూ మేం ఆయింటి నుంచి అయ్యవారమ్మాగారి పొడి యొత్తుకుని బయశ్చేరాం. అయ్యవారు తెరిచివున్న శిటికీపెన 'చేతులాన్సుకుని మెదల కుండా నిల్చునిచూస్తూ వుండిపోయారు. గంగానది వొడ్డునవున్న స్మశానం కా స్తదూరమేః ఇంచుమించు మూడుకోసు లుంటుంది. అక్కడికి చేరుకుని (క్రిందికి దించేప్పటికి శ్యాతి సరిగ్దా "రెండు చాటిపోయింది. లాలూ ఆ పాడిని పట్టుకుని భూహ్మ్మాద కాళ్ళు కారచాచి ఉన్న పళంగా చతికిలబడిపోయాడు, అలసిఫోయినందువ ల్ల యెవరిమట్టుకు వారే చిత్తయిపోయి యెక్కడబడిలే అక్కడ

1904 కరర్‌ పిల్లల కధలు చతికిలబడిపోయాం.శుద్ధద్యాదశి తాలూకు మళల్లెపువ్వులాంటి వెన్నెల్లో; ఇసుకతో నిండివున్న ఆవల్లకాడు నిర్జనంగా యంతో వెలితిగా కనిపీసోంది. గంగానది కవతలి వేపునుంచి వచ్చే చల్లని ఉత్తరపు గాలులతోనీట్లో చిన్న చిన్న కెరటాలు లేస్తున్నాయి. వాటిల్లో శొన్ని లాలూ పాదాలదాకాకూడా (పొకి వస్తున్నాయి. చితికోసం క్యరలు ఎడ్లబండిలో వెనక వస్తున్నాయి. అవి యెప్పటిశొస్తాయో ఆ 'జీవుడికే తెలియాలి. పైగా దార్లో శెండు కోసుల మేరంళా మాదిగవాళ్ళవూ లేవ వచ్చేటప్పుడు మేం పెద్దపెద్ద కేకలు పెట్టుకుంటూ మరీ వచ్చాం* ఇళ వాళ్ళు వచ్చేప్పటి "ంతసేపవుతుందో ఇంతలో టపీమని గంగానది కవతలి వేపున ఆకాశంలో నల్లటి మబ్బులు కమ్ముళెచ్చాయి. మూస్తూ చూస్తూ ండగానే ఉత్తరపుగాలుల విసురు కవి గభాల్న యిటు వేపుకి రింయ్‌మని పరుగెత్తుకుంటూ వచ్చాయి. గోపాల్‌ ఇాబాయి భయపడుతూలఅన్నాడుగదా _ *ఆళాశ్సం వ్యవహారంచూ స్తే యేమో చాగులేనట్టు కను పీస్తూందిం వర్షం ముమ్మురంగా పడొచ్చు, యీ వర్షంలో తడి శామంశేు (పాణాలతోయింటికి తిరిగి వెళ్ళ లేం,

పోనీ దగ్గర్లో యేబేనా అడ్డున్నా చాగుణ్లు..అదీలేదు. ఆఖరికి ఆ చుట్టుపట్ల పెద్ద చెట్టయినా లేదు. అల్లంత దూరంలో మట్టుకి కోవెల తాలూకు మామిడితోపులోతోట మాలి యిల్లు కనిపించింది. అయినా అంతవరకూ పరుగెత్తు ళ్ళడం అంత 'లేలికనిషయం గాదు.

చూస్తూ, మాస్తూండగానే ఆకాశమంతటా మబ్బులు మనగీ గట్టిగా అలముకున్నాయి. వెన్నెల సొగసంతా చీకట్లో

శరత్‌ పిల్లల కథలు శ05 మునిగిపోయింది. అటు వేపు వర్షం పడ్తున్న చప్తుకు నింపొ దిగా వినిపిస్తూంది. ఆది అంతకంతికు మరీ దగ్గరకు శా సాగింది. అయిదారు తుష్పరలు బాణాల్లాగ అప్పుడే మా మిోదపడ్డం (పారంభించాయిం వం చెయ్యడమో పొాలుపోక్ష అలోచిస్తున్నంతలో నే దబదజౌ పెద్దవర్ష 0 పడ్డం మొద లెట్టింది. పొడ్మిక్రీందనే పడివుంది. _పాణాలు దక్కి-౦చుకుందుకు యెవరు యెటు పరు” ్రిపోయారో యొవరికీ పత్తాలేదు. వాన వెలిశాక మరొక గంటలో జఒళ్కొా-క్కరం మేవుంతా తిరిగి చేకుకున్నాం. మబ్బులన్నీవిడి, మాయమైపోయాయి. వెన్నెల పుచ్చపువ్వులాగ వెలుగుతూంది.. ఈ లోపలే ఎడ్లబండి వచ్చింది. ఆ బండివాడు కరల్ని అక్కడదించి తిరిగి వెళ్ళి పోబోతున్నాడు. మాదిగవా డొక్టడూ రాలేక, *ఈ వెధ వాయి లెప్పుదూ యింతేన్నరా_ఈ చలిలో యింట్లోనుంచి కదిలేందుకి వాళ్ళకీ బుద్ధిపుట్టదుః అన్నాడు గోపాల్‌ చాబచాయిం “ఆది సళేగాని మనలొాలూ యెక్కడికిపోయాకో మరి, యింత వరకూ తిరిగి రానేలేజే?_తనీ అగ్గి పెడ్దానని అక్కడ మాటి వ్చాడు. భయపడి యింటికిగాని పారిపోలేదు గ దా!వఅన్నాడు మణి.

"ాబాయి లాలూమోొద మండిపడుతూ, _* వాడలాంటి వాజేలే! ఇంత భయపసజేవాడు పొడిని పట్టుకుని భూమిస్హాద కూలబడిపోవడం బేనికో?_అబే జీనయితే అఖరికి పీడుగు మ్‌ాదని పడ్డాస లే, శవాన్ని వదిలి ఒక్క- అంగుళ మేనా కదిలి వెళానాా? అన్నాడు.

“వదిలి పెట్టి వెళ్ళిపోతే యేమవుతుంది ఇాభాల్‌ 19

25

క! శరత్‌ పిల్లల కధలు

ఉన్వమ్రువ్రతుందా? _యెన్నె న్నో జరుగు తాయి _ అవన్నీ మనశేం తెలుసు+_వల్ల కాడుగదా!”

*వల్ల కాటిలో ఒంటిగా వుండడం నీకు భయమని వీంచదా బాబాయ్‌.

“భయమా+?_నాకా! రమారమి కొన్ని వేల శవాల్ని శాల్చానోయ్‌._3

ఇకతర్వాత మణి మళ్ళీ మాట్లాడలేదు. ఎందుకంళే చాచౌయి గర్వపడడం నిజంగానే ఆయనకు రాణిస్తుంది కూడాను!_

శ్మశానంలో ఇెండు గడ్డ పారలు పడివున్నాయిః బాబాయి వాటిలో ఒకటి తీసుకుని _ “నేను గొయ్యి. తవ్వు తాను. మూరంతా క్యరల్ని మోసుకు రండ(రాలి అన్నాడుం

అలాగే వాబాయి చితిని పేరుస్తున్నాడు. మేమంతా కరలు దించి అందిస్తున్నాం,

*స్రశీగాని శాభాయ్‌_శవం వానకి తడిసి ఉబ్బి ఉబ్బి ₹0డితలై పోయినట్టుం దే!౫ అన్నాడు నరూ

"బాయి యెటూ పూడకుంజానే,).. “మరి ఉచ్చి పోదటొ'య్‌1పరుపూ, బొంత్సా బట్టలూ అన్నీ తడిసిపో తేజ అన్నాడు,

“*కానయి తే దూదితడిసీపో తే కూడుకుపోయి యింకా చిన్న దవుతుందిగాని ఇలా వుచ్చిపోతుండా వాబాయ్‌?౯

“నీ తలకాయ-నువ్వు చేస్తున్న పనేదో'చెయ్యి” అన్నాడు ఛాబాయ్‌ చిరుబురులాడుతూ.

శరల్‌ పిల్లల కధలు [7

శాని నరూ చూపుమాతం పాడిమాదజీ అంటుకు పోయినట్టు వుంది. గభాల్న అతనులేచి _ బాబాయ్‌, బాబాయ్‌, శవం కదుల్తున్నట్టుంది అన్నాడు.

చాజాయి తవ్వేపని పూర్తి చేసిపారనిఅవతలపా కేసీ _ “నీలాంటి వీరకివందని నేనెక్కడా చూడ లేకోయ్‌ నరూ! పాన కంలో పుడకలాగ తిపనికీ అడ్డాపావేం-? వెళ్ళు మిగతా కరలు సట్టుకురా. నేను చితిని బాగా సర్దుతాను. ఎక్కడి గాడిదను దొరికావోయ్‌, వెళ్ళు అన్నాడు. నరొక్క-రెండు నిముషాలు గడిచిపోయాయి ఇప్పుడు మణి గబుక్కున ళ్‌ళ్ళి పడి అయిదారడుగులు వెనక్కి. వేసి భయంతో, _ “అదికాదు చాజాయ్‌, వ్యవహారం జెడిసికొళ్తుట్టుణాశుంది. కవం నిజం గానే కదులోంది'_అన్నాడు.

ఇప్పుడు బాబాయ్‌ విరగబడి నవ్వుతూటోగుంట వధ వలు_మోరు నన్ను బెదిరిస్తార్మటా? _ నేనెవర్నో తెలుసా? వెయ్యికి పెవెచ్చు శవాల్ని దహనం చేసినవాణ్ని! అన్నాడు.

“*అదుగో,అటుదూడండి, మళ్ళీ కదులోంది!౯_అన్నాడు నర

“అవు నవును, కదుల్తోంది. దెయ్యమై నిన్నుమింగేయ డానిక* అన్నాడు బాబాయి కాతరు లేకుండా _ఈనూట యింకా ఫూ _ర్తికానేలేదుం అంతలో గభాల్న దుప్పటీ, బొంత లతో బాటుగానే కవంలేచి కూచుని ఆతి భయంకరంగా గట్టిగా అరిచింది. . “కాద కాదూ నేను “నరూినికాడు. గోపాల్‌ నే మింగేస్తాకా

108 శరత్‌ పిల్లల కధలు

“అమ్మ ఇశాబోంర్‌* అనుకుంటూ మేమంతా అక్క- బ్ఞుంచి ఒక్కసారి చౌడుతీశాం. గోపాల్‌ బాబాయిముందు క్మరలపోగు పడివుంది. దానివైనుంచి గెంతి మాతోహాటు గానే రాలేక ఆయన (వకటనున్న గంగానదిలో గళ్ళీమని “ంవేశాడు. ఆ మంచులాంటి చల్ల టినీట్రో నిల్చుని...“అమ్మ ఛాబోయ్‌_దెయ్యం మింగేస్తుందిరోయ్‌.సీతారామ్‌ ! సీతా రామ్‌! సీతారామ్‌!' అంటూ ఆయన బిగ్ధరగా శీకలు వేయడం మొదలెట్టాడు

ఇక్కడ "'దెయ్యంకూడా మొవాం పైని కప్పుకున్న దుప్పటీ_బాంతా అవతలికి విసిరివేసి “బేయ్‌ నరూూ పారి పోళండి. నేనురా లాలూని. తి*గి రండిరా బాబూ, తిరిగి రండి, తింగి రండి!' అంటూ ఆరవడం (పొరంభించాడుః

లా అరుపులు నూ చెవుల్లో పడ్డాయి. నూ తెలివి తక్కు-వకి మెము సిగ్గుపడి కిక్కురుమనకుండా తిరిగివచ్చాం. చలితో గజగజా వణికిపోతూ నోపాల్‌ చాబాయి ఒడుకీ నింపాదిగా వచ్చాడు, లాలూ ఆయన పాదాలమూాద తా నమస్కరించి. “వాన వస్తుందని భయపడీ అంతా మొవరి మట్టుకివా రే పారిపోయారు. కాని నేను శవాన్ని వదిలి పెట్టి వెళ స్థ లేక వోయాను. అందుకిని పరుపుకిందనే దూరిపోయాను” అన్నాడు

“మంచివని చేశావోయ్‌ తమ్ముడూ, ఇాలా బుద్ధి మంతుడివి. ఇక వెళ్ళి గంగానదిలోకి దిగి, వళ్ళంతా ఆ మట్టితో వాగా తోముకుని రా_ఇలాంటి మొండిగుంటణ్ణి నొ జీవితంలో యొవ్వుడూ భూడ లేదు! అన్నాడు బాబాయి,

శరత్‌ పిలల కధలు 1900 రొ కాని మనసులో మట్టుకి అతిణ్ని ఆయన మన్నించాడు సుమండీ 1! ఇంత మొండితనం, గుం డెనిబ్బరం తనశే వుండదని ఆయన (_గహింఛాడు. ఇంత రాత్రిగట్ల ఒంటిగా వల్ల కాట్లో కలరాతో చచ్చినరోగి పరుపు [కిందని దూరి వుండడంఅం కే వాడికంత సిర త్యుంగా ఉంది! ఉం అగి ముట్టించేప్ప్వుడు బాబాయి. అడ్డువచ్చి;-లా ౧ లు గ! “అబ్బెబ్బే, ఇది బాగుండదు. వాళ్ళమ్మ కీ సంగతి లెలిసిం దంశు నా పరువుదకళ-దు? అన్నాడు. అఖరికి శవాని లానో అ్య్‌ ముట్టించారుం మేం గంగానదిలో స్నానంచేసి యింజికి తిరిగి వచ్చేసకికి సూర్యుడు ఉదయిస్తున్నాడు. అవణనునస్టనప్రనానినినాని.

పిలలఅదొంగ ళం

ఆ రోజల్లా వింతెన వదంతు ఒకటి దేశం అంతటా పాకిపోయింది. అదేమిటీ రి ముగ్గురి వీల్లల్ని బలి స్టేనేగాని రూపనారాయణ నదిపైన్‌ నైలు ిక్జి కట్టడం యెంతో కష్ట మని; పాపం ఇద్దరు పిల్లల్ని బతికుండగానే యిందుకోసమని అక్కడ పాతి పెక్తుశారుకూడా 1 ఇక ఒక్కడు మాాతమే కొరత, అ ఒక్క-వీల్లాడూ దొరికాడం శే బిడ్డ తయాళలె పోయి నశ్లు నన్నమాట. అందుకోసమని =. ల్వేకం పెనీ వాళ్ళేమో కశాంతమంది వీల లనొంగల్ని పెట్టారని. అఆ దొంగలు (వకీ వూళ్ళోనూ, ధకి పట్టణంలోనూ పిల్లలకోసం గ-లిస్తున్నా రన్సీ యెలాపుట్టిందో గుప్పుమని 'చేశమంతటా పాకిపోయింది కానయితే ఆ దొంగలు యెప్పుడు యెక్కడ కసిపీసారో కాకీ వీట్టకుకూడా "తెలియదు. వారిలో కొంతమంది అడుక్కునే వాళ్ళలాగ వస్తారన్వీ శొంతమంది గడ్డాలూ, మాసాలూ పెంచుకున్న 2ై రాగుల్లాగ వుంటారనీ, కొందరు. చేతులో లట్టా క్యరలు పట్టుకుని బూచీవాళ్ళలాగ నక్కి-నక్కి. తిరుగుతూ వుంటారనీ, శాన్నాళ్ళనుంచి ఒకపెద్ద వదంతిగా వుంజేది. ఈ కబురు శెలిసేసరకి ఆ చుట్టుపక్క-లవున్న వూళ్ళలో వారంతా భయ(్రాంతులై పోయారు. ఇప్పుడు తమ వాటా గాని వచ్చించేమో, తమ వీల్ల ల్నెక్కడ బెడ్జికింద కప్పెళ్లే స్తారోననే వారి దిగులు. "

ఏ వొకథరికీ గుండెదిటవుగా లేదు, వ్‌ ఇంట్లోచూసినా 'యీదో ఇన్స లేనిభయం..సాంాణి పొగలాగ చుట్టూ కమ్మే

-శరథ్‌ పిల్లల శథలు లఫ్రీ1 సింది. సే ఇందుకుతోడు ప్కర్రికల్లో భోగట్టా లెలాగూ వున్నాయనువోండి. కలక త్తాలో నౌకరీ చేసీ వాళ్ళంతా రక రకాల వింతవింత కబుర్ల న్ని మోసుకొచ్చి ఇెప్పవాళ్ళు. ఆవేళ పెద్దబజాల్లో ఒకకుురవాణ్నీ పట్టుకున్నారట. వీల్లల దొంగ కృురవాణ్ని తన సంచిలో పెట్ట క క్తుసి మొత్తుకుపోతు న్నాడట. ఇలా ఒకటిగాదు. రోజుకు యే వెయ్యికబుర్లో వచ్చి పజేవి. కలకత్తా సందుగొందుల్లో యెంతమంది వెరిాగుల వాళ్ళని ఎత్తుకుపోయినా, ఆ భోగట్టా అంచెల అంచెలమాద దరిదాపు వూళ్ళన్నిటిలోనూ యిళ్లు పాకిప్రోయేది. మూ యిలా కాలో కూడా యిలాంటి సంగ తే ఒకటి జరిగింది. ఆజే ఇప్తా వినండి శొంచెం__..

ెద్దరోడ్డు!ి దగ్గిరగా నే ఒకతోట్రో ముఖోసాధ్యాయ దంపతులుంటూం జేవారు. వారికి వీల్లా-వీదూ ఎవరూ లేకు, శాని తముకుటుంబం, తము సంగతీ తమ వ్యవవోళాలూ, అంకు మాతం రూపాయికి పదహారణాల శద్ధం అన్నగారి కొడుకుని అన్యాయంగా అవతలికి తగిలేశారు, చిల్లి గన్వ కూజా వాడి వాటాకి యివ్వలేదు. ఇద్దామన్న తలంపుకూజా లేదు. వాడు అప్పుడప్పుడు వచ్చి తబుకూ_తచ్చేళా కావాలని అడుగుతూ వృంటొడు, ఇక వాళ్ళ వీన్నిగారు రాకాసిలాగ లేసి అ చుట్టుపట్ల వ్రంజే వాళ్ళందర్నీ పీలుచుకొస్తుందిం కొచ్చాడు చూడండరా' అం చి ళ్‌ వా టుంది, శ్‌ యే తళ కేటీ 000440 న ఆ నిజమే అది. సి చావ చఛితసొట్తి వ్రను వ్ర పట నాళ స్‌ ర్‌ య. గట్‌ సళళ శ కా. గో

లి ₹రథ్‌ పిల్లల శధలు యెలాగూ అంతా వసూలు చేసుకుంటా? అంటాడు హీరూ మకీ పెంకిగా, ఇలా రోజులు గడిచిపోతున్నాయి. ఆవేళ, ఆఖరి తీరపుగూడా అయిపోయింది. వాకిట్లో నిల్చుని హీరూ అన్నాడుగదా.. “ఇదుగో కడసారి అడుసు తున్నా వీన్నీ, నా వాటా నాకు మర్యాదగా ఇస్తావా లేదా, చెప్పు"... “నీ వాటాశేమిా రాదు పో) అన్నది వాళ్ళవిన్ని. “వ్‌మ్వై రాదా? క క్త చ్తాుం? “ఎలా శాదో కేల్చుకునిగాని నిద్రపోను. “తెలుసా” వీన్ని వంటింటి పను లేవో చేస్తూ చేస్తూ చివాలున లేచి “సజ అల్రాళ్యో, వెళ్ళి మా బాబుని పీలుచుకురా పోః అంది. “మా బాబు చచ్చి స్వరక్షంలో వున్నాడు. అంచేత శాలేడుఠే. జ వెళ్ళి మో హెబుసీ కౌతనీ ముందు వీలుచు కాసాను. వాళ్ళలో యెవరో ఒక్క శేనా (టతికివుండ రా ? ఈ ఇంట్లోవుంజే పతిసామానూ నా వాటా కె తెంత వస్తుందో వాళ్ళే పంచియిస్తారు. 'తోసిందా ?3 అన్నాడు హీరూ, ఆ తర్వాత మరొక “'50డు నిమిపాలదాళా వారిద్దరూ మాట్లాడుకున్న భామ (వాసేందుకు ఏల్లేదు. “ఇదేదో అంతు చూసేవరకూ జీ నిద్రపోను, తెలి సీందా? జూగ ర్త వెళ్ళిపోబోతూ హీరూ అన్నాదు. కళ్ళే మ్రవ్లాం చప్పాట్భ్బాడయ్యా భీమసేనుడు! పో, పో నీ కాతో చెప్పుపో_పోళ్‌ అంది పీన్ని వంటింట్లోనుంచి.

శరత్‌ పిల్లల కధలు 208 సరాసు హీళూ శాయ్‌ఫూర్‌ వచ్చేశాడు. అదీ కొద్ది మంది పేద సాయిబుల వూరు. మొవారం పండుగనాడు పెద్ద ఉద చేసాటి కృరలు అటూ.-_ళఇ4బూ ఆడించుకుంటూ సాము గటేలతో ఊశేగింపు లేవదీస్తుంటారు.. లట్టా క(రలన్ని నూనెలో బాగా తడినీపోయి వుంటాయి. వాటితొడుగులు మట్టుకు ఇ త్తక్షివి, చాంతోనే ఆ సాయిబుల్లాంటి వస్తాదులు యీ భూటప్రవంచంలో యెవరూ లేరనీ, వారివల్ల కాలేనిపని అంటూ యేదీ లేదనీ, ఏదో పోలీసుల భయంకొదీ వా.లా అణిగి మణిగి వున్నారనీ, ఆ రోజుల్లో చాలామంది నమ్ముకం. ఫీరూ తనకి తెలిసిన ఒక సాయిబు దగ్గిరి కెళ్ళి; ళర్ట్ట్పీర్స్‌ ఓయ్‌. తుుశామరకా సాయిబుకొడకా, ఇదునో ఆండురూపొ యలు బయానా యింద, నీకూ మి తిమ్ముడికీను; నా కొక సాయం చేనిపెట్టారంశు బలేబలే బహుమశు లిస్తాను? అన్నాడుః

అ రెండు రూపాయలూ. పుచ్చుకుని లక్రీఫ పుయా చిన్నగా నవ్య; హేమ్టో సాయం వాబుగారూ?)' అని అడి గాడు.

*కఈ (ఫపంచంలో మా అన్న దమ్ముల పేర్లు 'ెలియని వారెవ్వరూ లేకగడా!లట్టాక్కర గిరగి రా_బరబరా తిప్పుతూ, ఆఅహాహా ఆ విశ్వాసచాబుల జమించారీ యావత్తూ మో్‌రు లాక్కే-లేరూ? మిరిద్దరూ నింంగా తలంచుకుం పే కానిపశే ముందయ్యా సాయిబూ!” అన్నాడు హీరూ.

కడ్తస్‌, మెల్లి గా_మెబ్సీ గా బోలో బాబుగారూ. ఆ పోలీన్‌ స్తేమరు గుమస్తా పసిక న్రేగౌతూ వాంశు మరిబయట

26

న! శరత్‌ పిల్లల కధలు పడ్డం మహాకష్టం! బీర్నగరం వూరంతా మూ అన్నదమ్ములం హిద్దరం కల్పీ వం చేన్కున్నాం. ఇదీ హోళ్ళికీ బాగా తెల్చు.*. వాఫ్లూ మమ్మల్ని గు ర్తుపట్టాలేక పోయారు. వాందూ చేత గప్‌చిప్‌గా తప్పించుకున్నాం? అన్నాడు పెద్దసాయిబు కళ ఛో పైగ చేస్తూ

“అలాగా సాయిబూ.అయిశే మిమ్మలో్నై క్క-రూ గుర్తు పట్టలేక పోయారన్నమాట' అంటూ అడిగాడు హీరూ విస్తు పోతూ.

“శవా గురుపడారా బాబూ? సె తిమాదా పెద్ద

ట్‌ తీ -తీ నో ౧

పాగా. పెద్దా పెద్దా బుగ్గా మిసాలూ.. చేతిలో పహాయిదూ మూర్ణ చేపాటీ క క్రావుం ళు హక్‌డీ హించూవాచ్ళూహంతా యమలోకంనుంచీ యమకింకర్లు వొచ్చారని వాగల్‌ , వాడ ల త్తీ పోయారు. వాలాంటప్హూ హేట్లా పోలుసారు? హోకా కీ పారిపోయామో ఒక్కడి కేనా పళ్తాదొరికి తేగా? అన్నాడు లఫీఫ్‌

అప్పూడు హీరూ నాడి చేతులు పట్టుకుని అన్నాడు కదా, “పెద్ద సాయబూ, నువ్వునాకు పెద్దన్నలాంటి వాడీవి, నాకీపరి నువ్వెలాగయినా చేసిపెట్టాలి. నూ చిన్నాన్న శమో నాకు న్యాయంగా శావలసిన సంగోరు వాటాయిన్యా లనేవుంది. కాని మాపిన్ని చెయ్యంవుంచే; అది ఒక్కంచిల్లి ఇచెంబయినా నేను ముట్టడానికి ఏళ్ల దంటూంది. ఆ పెద్దపాగా? ఆ బుగ్గమాసాలూ._ఆ సింథభూరం బొట్టూ పెట్టుకుని వాళ్ళ వొకిట్లో ఆళ్ళిపడండిం మ్‌ారు దో"ంగలరిచినట్టు అరవండి. తళ్వాతే జరగాల్సింది నే చూసుకుంటా, నాకు శావలనీం

శరర్‌ పిల్లల కధలు న జీదో నేను పట్టుకు బయటికొస్తా. సరిగ్గా సాయంగతానిః కొంచెం ముందుగా_ఆ., ..సళేనా. ..)

లతీఫ్‌ మియా అలాగే అని వొప్పుకున్నాడు. లరీఫూ, మవామ్ముదూ, ఇద్దరన్న దమ్ము ్రలూ మంచివేపాలు వేసుకుని, ఈ వేళ చిన్నాన్న గారింటో గలాటాశేపీ గందరగోళం వేసి వేస్తారు. వారివెనక హీరూకూజా వుండాలని నిర్ణయం జరిగి పోయింది.

ఆవేళ వశాదళి. పొద్దువాల్తుండగా జగదంబ వరం చాలో వీట వేసీంది ముఖో పాఫ్యాయులవారు ఫలవోరంపుచ్చు కుందామని కూచున్నారు.

అఆ ఫలహారంలో కాసిని వళ్ళూ, కాసీని దుంపలూ, గ్లాసుడు పాలూ, మాత్రం ఉన్నాయి. ఆయన వాతరోగం మనివీ. అదీగాక వకాదళశినాడు అన్నమే ముట్టరా యెను, ఆచారం వకారంగా ఆయన కొబ్బరినీళ్ళు నోట్లో జోనుకు న్నంతలో దభాల్న తెలుపు తెరచుకొని, లలీఫూ, మహా మ్ముదూ వచ్చిపడ్డారు. అజే పెద్ద తలపాగా _ అవే బుగ్గ మిసాలూ-... చేతిలో అదే అయిదు మూర్ల దుడ్డుకర.తలంతో సింధూరం పులుముకున్నా రు.ముఖో పాధ్యాయ. లవారి చేతిలో వున్న చెంబు కవీమని [కిందజారి పడిపోయింది. జగదంబ నె త్తీనోరూ కొట్టుకుని ఆరవడం మొదలెట్టింది. “అయ్యో, ఏంవ్మరోయి. ఎక్కడున్నార( రా మిరంతా?రండి రండిివిల్ల ల దొంగ లొచ్చారు రండి!) -

ఎమరుగా వుంజే మైచానంలో చిట్టితమ్ము చూ, చిట్టి ఇిల్గ్లాయిలూ, అంతాకలిసి చిన్నచిన్న గీట్లుగ్‌ీసి ఆడుకుంటూ

క! శరథ్‌ పిల్లల కధలు వుంటారు. ఈ వేళకూడా పీలలు అలాగే ఆడుకుంటున్నారు. ఈ శేకలు వినేసరికి వారుకూడా యెటు సందుచిక్కీ తే. అటు కాలుకొద్దీ పారిపోతూ, "అమ్ము బౌబోయి. వీల్లల దొంగ లొచ్చారు. యెంతమంది వీల్ల ల్ని యొత్తుకు పోతున్నారో 1 అని అరవడం మొదలెట్టారు.

పీరూకూడా వెంటవచ్చాడు మరి! ఇల్లు వారికీ భూపించాలని. కిటికీ వారను నక్కికూచుని చిన్నగొంతు వెట్టి-“ఇంకా అలా గుడ్లు మిటకరించి భూస్తాలేం మియాం సాయిబులటూ, పారిపొాండయ్యా,. వూళ్ళోవాళ్ళం తామిమ్మల్ని పట్టుకుందు కాచ్చారం శు మళ్ళా ఇయటపడ్డం కష్టం అంటూ పై గచేశాడుం

లకీఫ్‌ మియాకి పట్నంలో జరిగే భోగట్టాలు మ శేవీ "తెలియక పోయినా, పీలల దొంగల గురించి వ్యాపించిన వందతులు మట్టుకి బాగా తెలును, ఇక యీ 'ఇలియనిచోటను ఈ వేషంలో సింధూరం పూసుకున్న మొహాన్ని చూసీ కప్పీ జారి యెవచేనా పట్టుకున్నారం క, బొమిశలు విరగ్గొట్టి పచ్చడి జేస్తారని అతను ఒక్కనిమివంలో (గ్రహించి పరుగు లంకించుకున్నాడు. అయినా ఎక్క-డికని పారిపోతాడు! ముక్కూ... మొవాం ఎరగని వూరు. దారా, తెలియదు.

“పట్టుకోండి_పట్టుకోేండి. దొంగముండా వాళ్ళనిచంజే యండి” అంటూ నాలుగు మూలల్నుంచి ఒక్కు-మ్మడిగా "పెడబొబ్బలు వినిపిస్తున్నాయి. తమ్ముడు మహమ్ముదు ఎక్క డికి పారిపొాయ్యాడో "తెలియబుకాని అన్నయ్య లరీఫ్‌ జనం నుంచి తప్పించుకో లేకపోయాడు. (బతికుం శు బలుసాకయినా

శరర్‌ పిల్లల కధలు 207 తిస్‌ బతకొచ్చునని అతను దగ్గిలేవున్న ఒక చెజువులోకి గభాల్న దూశేశాడు. ఒడ్డున నిల్చునే చెరువులోకి రాళ్ళు విసరడం మొదలెట్టారు జనం. సనీటిలోనుంచి ఆతను "కా స్త బయటికొచ్చి మొవాం కనివీ సేచాలు, వదో ఒకవేపునుంచి 'రాయి వచ్చివజేది. మళ్ళా మునక పెశ్టేవాడు. మరి కాచ్సీ పటికి తలె శ్లేసరకి మరొకశాయి తయారు !

ఇలాగ లకీఫ్‌మియా ఒక జీపునీరు మింగుతూ మరొక వేపు రాళ్ళ జెబ్బలు తింటూ సగం చచ్చిపోయాడు. “నేను వీల్లల దొంగను కాదు. పీల్ల 'ల్నెత్తుకుప్రోదామని రా లేదు మొరో' అంటూ తనెంతగా వేతులు చోడించి వేకుకుంళశు అంత యెక్కువైపో తోంది జనం అనుమానంకూడా. “మర యితే బుగ్గమాసాలెందుకు పెట్టుకున్నావ్‌ ? పాగా యెందుకు చుట్టుకున్నావ్‌. 9 మొహానిశంత సీంధూరం యందుకు పెట్టు కున్నావ్‌ ?' అంటూ వారంతా ఎదురు. పశ్నలు వెయ్యడం మొదలెట్టారు. తలపాగా యెప్పుడో శ్రిందపడిపోయింది? బుగ్గ మోసాలూడి ఒకవక్కని (వేలాడ్డున్నాయి, శెత్తికి పూసు కున్న సింధూరం మొవాం అంతికీ ఆంటుకుంది. ఇక ఆవూరి జనానికి ఎలా నచ్చ జెప్పడం? చెప్పినా వినేవారెవరు? ఈలోగా కొంతమంది చెరువులోకి వురి! లకీఫ్‌ని ఒడ్డుకు ఈడ్బుకు వచ్చారు. లలీఫ్‌ రాగాలు పెడ్తూ. నాక్లీ లతీఫ్‌ మియాని, మవామ ్రదు మియా మాదీ తమ్ముడు. మేం పీల్లల్‌ దొంగల్‌ శానేకాదు' అంటూ చెబుతున్నాడు.

అచజే సమయానికి జీనవూ అటు వెళ్ళడం తటస్థించింది. ఈ నొడవా_గోలా విని యేమిటోగదా అని వెరువుగట్టుకి పరు

న08ి శరరథ్‌ పిల్లల కధలు

గెత్తాను, అదివర కే బలేకోపంగావున్న జనం అతన్ని చూసి అ్యమిద గుగ్గిలం పడ్డట్టు మరీ మండిపడ్డ్తున్నారు. “ఇదుగో, పీలల దొంగని సట్టుకున్నాం అంటూ అక్కడున్న నారంతా పెద్ద శేక వేసి చెప్పారు పొపం ఆ మనిషి పరిస్థితి చూసి నాకళ్లు తడినిపోయాయి. మాట్లాజేందుకుకూడా సత్తువలేదు. బుగ్గ మిాసాలతో, పాగాతో, సింధూరంతో, ర క్రంతో తడిసి ముద్దయిపోయాడు, వేశచులు చోడించి దండం పెట్టి భోరున యేడుస్తున్నా డు,

“అయితే ఇంతకూ ఇతను ఎవరి పిల్లల్ని దొంగిలిం వాడు, యెవరితనిమోద ఫిర్యాదు చేసినవాళ్ళు ఠి అని గట్టిగా అడిగాను

“ఏమో యెవరికి తెలుసు” అన్నారు జనమంతా.

“వడ్డీ, ఎత్తుకొచ్చిన పిల్ల జేడీ ళం

“అజీేమో, నూకేం అెలుసు ?)

*ము౭50ంకుకిలా చావమోదుతున్నారు 9)

ఎవగో వొక బుద్ధిమంతుడు ముందుకొచ్చి, _ “ఆ పిల్లాణ్ని రాతిపూట పీకు బురదలో సాతి పెక్తుజేమో_ తర్వాత తవ్వి పీరువాటుగా తీసుకుపో తాడు. బలి చ్చేళ మళ్లా (బిడ్జికింద కప్పె ప్టేస్తాడు' అన్నాడు.

“బలేవాడివే, చచ్చినవాళ్ళ నెక్క-జేనా బలిస్తారా 1) అన్నాను నీను,

“చచ్చిపోవడమేం ? బతికి వ్రుంటాడుగా!. ..”

“బురదలో పాతిపెడ్తే పిల్లాడా జేనా. బతికుండ గలడా?!

శరత్‌ పిల్లల కధలు 20

ఇప్పుడసలు సంగతి అందరికీ వోధపడింది. కోపం

ముంచుకొచ్చి నందువల్ల యీ సంగతి అలోచించేందు కేవ రికీ యింతవరకూ వీలుకలగ లేదు.

“సశీ, ఇతన్ని వదిలేయండి” అని చెప్పీ శేనతనివేపు తిరిగి“ వమిటి ఇదంతా ? పెద్దసాయిబూ ఏం జరిగింది ? నిజం చెప్పు అని అడిగాను

ఇక సందుదొరికింది గడా అని ఆమనిమీ యేడ్చు కుంటూ._మొత్తుకుంటూ జరిగిన సంగతంతా పూసగుచ్చినట్టు ఇప్పాడు ముఖోపాధ్యాయ దంపతులం శ అఆ ఊళ్ళో ఒకంా రికి సానుభూతి లేదు. ఇది విన్నాక చాలా మందికి జూలికూజా వేసింది. *“సశే లతీఫ్‌, ఇళ ఇంటికిపోం ఇటుపైని యిలాంటిపనికి తలపడకు” అన్నాను.

సాయిబు చెవులు రిక్యి-ంచి అల్లామోూద బట్టు పెట్లు కుని. “బాబూగారూ వాండీ. హిక్‌మోదా హిట్వంణ్‌ కార్యం మాకీ నైజాంతా.. కానీ మూ తమ్ముడ్‌ హోక్కడి!ీ వోయాడో!) అన్నాడు.

“ఇదిగో సాయిబూ ! తమ్ముడూ, గిముడూ యిప్పుడు కాదు. ఇంటి కెళ్ళే ఆలోచించుకుందువుగానిలే ! నీ పాణాలు నీకు దకాాయి. అజే పదివేలు.”

కుంటుకుంటూ మొక్కుకుంటూ లకీఫ్‌ నింపాదిగా అక్క-ణ్నుంచి ఇంటికి వెళ్ళిపోయాడు,

జ శు షు

ఆ రాతి చాలా పొద్దుగడి చేక "ఘోహాల్‌ బాబు ఏధి

లోనుంచి మళ్ళా ఆఉుదో గలభా వినపడింది, వారి పనిమనిమీ

210 శరత్‌ పిల్లల కధలు ఆవుకి గడ్డి వేద్దామని పెరట్లోకి వెళ్ళిందట. గడ్డిగంపని బయటి "ంతలాగినా కాకుండా వుందట. ఏమిటి చెప్పా ఈ విద్డూర మని అది చూ చేప్పటికి ఆ గంపలోనుంచి ఒక భయంకర మైన విగ్రహం బయటిళొచ్చి ఆ దాసీడాని కాళ్ళమిాద పడింది. చాసీప “అయ్యో రండ్శరోయ్‌ రండ్తీ, చెయ్యం నన్ను పట్టుకు మింగేసోంది' అంటూ పెద్ద పెద్ద వొలిశేకలు పెట్టడం మొదలెట్టింది ఆ చెయ్యం మొవాం వాటు చేసుకుని మెల్లిగా “వాన్మూూ; నాకీ కాపాడండి, దెయ్యం గియ్యంకాను. మిలాంటీ మనస్టీనే మన్లిని అంటూ ప్రాధేయపూర్వకంగా (శతిమాలుకుంట్రోంది.

పనిమనిపి. అరుపులువిని పెద్దయ్య గారు యింట్లోనుంచి గబగ చా లాంతరు పట్టుకు బయటికి వచ్చారు. ముందు జరి గిన సంగతి అ వూరందరికీ తెలిసిందిగదూ! _ అందుచేత అన్నకు పట్టనంతఅవస్థ తెమ్ముడకి పట్ట లేమ. అతను దెయ్యమూ భూతమూ కాడని, మహమ్ముదుమియా సాయిబని అందరికి నమ్మకం కుదిరింది.

"ఘోపాల్‌ బాబు అతిన్ని వదిలి పెస్తుశాడు. అయన అతని లావాటి క్యరనిమాత్రం లాక్కుని_ “ఇదిగో చిన్న సాయిబూ, చచ్చేదాకా మరిచిపోకుండా వుంటావనే దీన్ని నా దగ్గిర పెట్టుకుంటున్నాను. మొహంమాద రంగంతా తుడుచుకుని మర్యాదగా ఇంటికి వెళ్ళు” అని హెచ్చరించాడు,

పొణాలు దకొాయిరా భగవంతుడా అనుకుని ముహమ్మదు అడుగడుక్కి. దండాలు పెట్టుకుంటు" అక్య-బ్టుంచి మెల్లీ గా జారుకున్నాడు.

వానా దము కట్టేలా...

మానేసం అటి వైద్యుడి సలహా వకాఠం గాలి_నిరు మా ర్చేందుకని

'జీవఘర్‌! వచ్చినప్పుడు రవీందవాథ్‌ (వ్రాసిన గీతం గడియ గడియకూ జ్ఞాపకం వస్తూం జేదిం దాంట్లో ఆయన ఇలా ఛాశౌడు:ం

“ముందూ _ జాక్ట్రరు.-

ఎముకలు జ్వురమున వణకిన జాలు

వ్యాధికన్న ఉపచారం జాస్తీ |

మార్చ మంముఏక బస్తీ సా

గాలీ_నీరు మార్చినండువల్ల సాధారణంగా కలిశే ఫలి తం అందరికీ తెలుసు; అయినా వస్తూ నే వుంటారు అలా 'జీనూ వచ్చాను. పహాకీ గోడలు చుట్టూవున్న ఒక తోట మధ్యను పెద్ద బంగళా_దాంట్లో నే నే నుంకడం. రాత్రి మూడుగంటలనుంచి ఆ చుట్టుపట్ల యెొకదో ఒకచోట, యెవరో ఒశ మహానుభావుడు ఒంటరిగా కూర్చొని భజన (ప్రారంభిస్తాడు. చాంతో న్నిద పాడవుతుంది. తలుపు తెరచు కుని వరండాలోళొచ్చి కూచుంటాను. అలాగ మెల్సీ మెల్స్‌ గా ర్యాతి గడచిపోతుందిం పిట్టలన్ని కిలకిలమంటూ రాకపోకలు సాగించడం మొదలవుతుంది. అన్నిటికన్నా కోకిల చాలా "వేకువనే లేవడం కని పెడ్తుంటాను. చీకటి విడిపోగానే దాని పాట (పారంభమవుతుంది. ఆ తర్వాత ఒళె్కె-కం-ళు, జం టలు జంటలుగా పీచ్చుగలూ, వీకిలి వీట్టలూ, శాకులూ వర్‌ సణా జయట పచార్లు చేస్తాయి (వకథాయింటి. మామిడి చ్చు 27

లి శరత్‌ పిల్లల కధలు మిద, ఈ బంగళాకి దగ్గిరగా పొగడ 'ఇట్టువుంది. రోడ్డు (వకనున్న రావి చెట్టుపైకి అవి వస్తూంటాయి.అయి తే అవన్నీ మనకి కనిపించవు. కాని రోజూ వాటీ వింతవింత ధ్వనులు వినడం ఒక ఆలనాటు అవడం వల్ల వాటిలో (ప్రతి. పీట్టను గుర్తుపట్టడం బాగా తెలుసుకున్నాను. పసుపు పచ్చని పిట్టల జంటఒకటి అన్నిటికన్నా కా స్తఆలస్యంగా వస్తుం డేది.ప్రహారి గోడ పక్కనున్న యూక్షిష్టస్‌ చెట్టు నిటారుకొమ్మపైన అవి ₹0డూ రోజూ పహాజరవుతూంటాయి.అకసా శర్తుగా "ణ్నాళ్ళ నుంచి ఆ జంట అక్కడికి రాకపోవడంతో నా మనసెంతో గాబరాపడింది-ఎవవైనా పట్టుకున్నా రేమోనని భయపడ్డాను. ఇక్కడ పిట్టల్ని పశ్ట్రే వేబగాళ్ళకు శొదువలేదుగా ! వీట్టల్ని స్వన్షానికి పంపుతూ. ఉండడమే వారివృత్తి. కానయితే మూడోనాడు మళ్ళీ అవి యధాపకారంగా తిరిగి రావడం చూసీ నిజంగా నా విచారం యెక్క-డిదక్కడ పటాపంచలయి పోయింది.

పొద్దుటపూట యిలాగే గడిచిపోతుంటుంది. సాయిం కాలమష్పుడు బంగళానుంచి అలా రోడ్డు వారళ్ళి కూచుంటూ వుంటాను. అటూఇటూ పవాప్లు చేద్దామంళు ఆ మొతతం శ క్రి లేదుగామరి!_ ఉన్నవారు పచార్లు చేస్తుంళే వారివేపు ధ్యానంగా మాస్తూ కూర్చుంటాను. మధ్యతరగతి కుటుంబాలలో నే యెక్కూవమంది రోగిష్టి ఆడవాళ్ళున్నట్టు కని పెట్టాను. తక్కు-వ వయసులోనున్న బోదకాళ్ళ ఆడపిల్లలు ముందు వెళుకూంటారు. ఏరు “బెం బెరీ' జబ్బు మనుషులా అనిపిస్తుంది. వేసవికాలం ప్రారంభమయింది. అవి మేజోళ్ళు

శరత్‌ పిల్లల కధలు 213 తొడుక్కు-నే రోజులుకావు. అయినా కొందరు కాళ్ళకి బిగు వైన మేజోళ్ళు తగిలించు కోవడం కనిపిస్తుంది. మరికొందరు 'నేలమాదికి వేళ్ళాజే చీరెలు కట్టుకోవడం భూస్తుంటాను. రోడ్డువెంట వెళ్ళిన్నది అంద లేని అమ్మాయి అయినా విశ$ేవ మేమిటంశు, ఆ వికార స్వరూపాన్ని ఇతరులు కంటబడ కుండా చాచుకోవాలని చూస్తూ వుంటుంది. ఒక 'శదయింటి పిల్లని బూసేస్పటికి నా శెంతో దుఃఖం వచ్చింది. అమె ఒంటరిగా వెళ్లూవుంటుంది వెంట తనవా ళ్ళెవ్వరూ వుండరు ముగ్గురు చిన్నపిల్లలు తప్ప [వయసు యిరవై నాలుగో_యిరవై అయిదో వుంటుంది. కాని వళ్తుచూ స్తే చిక్కి- శల్యమైపో యింది, మొపహాంలో కూడా ఒక్క నెళ్తురుచుక్కయినా లేనట్టు పాలిపోయింది.తన శరీరాన్ని యీడ్చుకు వెళ్ళేందుకే తనలో సత్తువ లేదు. అప్పటికీ ఆమె వళ్ళో చిన్న పీల్లాడొశడు.వాణ్ని ఎత్తుకుని నడవడం అమెకి కష్టంగానే వుంది. కాని వదిలిపెట్టి పోలేదుగా!. ఆ అమ్మాయి చూపులు మయొంత అలసి పోయాయో అసలు చెప్పనేలేం. నన్ను చూసి సిస్తు పడుతుం "జేమో ననివంచింది. ఎలాగో ఒక లాగు యింతదూరాన్ని త్వరగా చాటిపోవాలని ఆమి తలంపు, చినిగిపోయిన చింకి బట్టలతోనున్న ఆ ముగ్గురి పిల్లల్నీ శీసుకుని ఆమె రోజూ ఇచేదారివెంట వెళ్ళునూ వుంటుంది.మ శేమోాకాకపో తే సంధ్య "వేళ పరగణా తాలూకు ఆరోగ్యవంతమైన నీటిగాలులకన్న, ఎంతో కనమిన యీ పచార్లు తనకు నిండును కల్పిస్తాయని,

ల్‌ుటా ఉం న్‌ జబ్బు నయమె మళ్ళీ బలం లభిస్తుందని,కొ త్తఆశలు బయలు -జేరుతాయసే, మళ్ళీ ఇనిమిటికీ పిల్లలకీ సేవచేస్తూ ప్రపం

వ! ఓ శవల్‌ పిల్లల కధలు చంలో స్రీ జీవిళం సార్ధకం చేసుకోగలననీ బహుశా ఆమి అనుకుంటుంబేమో ! ఇదిగాక, ఇంతకన్నా గొప్పకోరక అమె మనసులో యింశేముంటుంది_అనుకుంటూ నేను కూచునే ఆలోచిస్తున్నాను. జెంగాలీ అమ్మాయి; ఇంతకన్నా గొప్ప కోరిక ఆమెకి యెప్పుడు, యెవరు నేర్పివుంటారు గనక శ_ అయినా మనసులో మట్టుకి ళఆ యన్నూయి జబ్బు నయమై తన యింటికి తను తిరిగి వెళ్ళిపో లేేఆమె జీవిత శక్తిని హరిం చివేసిన ఆ ముగ్గురు బిడ్డల్నీ మనుషులుగా చేసేందుకు వీలు చిక్కు-గుందిగదడా 1?) అనుసని ఆవె౦. దీవిస్తూ వుంజేనాణ్ని- ఇంతకూ ఆమె ఎవరిపీలో, మయొవరి గోడలో ఆమె యి్రెక్క- డుందో, యేమి నాకు కెలియదు. శేవలం 'జెంగాలులోవుం జే లెక్క లేనంతమంది అమ్మాయిలకు చిహ్నంగా తయారయిన ఆమె మన గుండెలలో తనఛాయల్ని నిలుపుకుంది. వాటిని మనం సుళువ్రణా పోగొట్టుకో లేం

ఒక యువక మిత్రుడుకూడా సా న్స్‌ విడిచి సేవ చేసేం దుకని నాతోచాటుగానే ఇక్కడికొచ్చాడు. కలకత్తాలో పెద్ద జబ్బు పడ్డప్పూ డతణ్ణి దూసినట్టుగాజీయిక్కడకూడా చూశాను. అప్పుడప్పుడతను,_ “పదండన్న య్యా; ఈ వేళ అలా కాస్త వీ.కారు శెళ్ళివద్దాం " అంటూవుంజేవాడుం “తమ్ముడూ, నువ్వు వెళుదూ _ నేనిక్క-జీ వుండి పని పూర్తి చేసుకుంటాను” అనేవాణ్నిం

అందుకతను వీచ్చెత్తినట్టు చించుకుని. “మిళన్న యెక్కువ వయస్సునాళ్ళు యెంతమంది షీ.కార్లుకెళ్ళడం

శరఫ్‌ పిల్లల కధలు 215 లేదండీ ? అలా అటూఇటూ శాస్త తిరిగి రాకపోతే ఆక 'లెలా వేస్తుందనుకున్నారు 1' అనేవాడు

“అది తక్కువై తే పనిజరిగిపోతుంది. కాని జేను రోడ్ల మాద బహిరంగంగా తిరగలేను నుమూ 1 అనేవాణ్ణి జీనుం

అతనికి కోపం వచ్చి ఒంటరిగానే మీకారుకు వెళ్ళి పోయేవాడు అయినా “చీకట్లో తిరిగి శాలేకవోతే లెటు పట్టుకురమ్మని బంగటోతుకు ఇస్తాను. అదీగాక యికడ శాచుపాములు బలేజాసీ _ పాపం యెంతో అవూయకే మైన (వాణులుం వంటిమిడలా శాలు వడటం నాటికికుహశ చిరాకు* అంటూ ఏదో ఒకలా'స హెచ్చరించి పంపుతూ వుంజేనాణ్ణి..

అచవేళ ఆ మిత్రుడు మీ కారు కళ్ళిపోయాడు. సాయం మవడాని! యింకా టయిముంది. అకలి కదుపులతో వెళ్ళి పోతున్న ళొంతమంది ముసలివాళ్ళని మూసుకుంటూ మామూ లుగా యింటికి జోరుగా తికగివస్తున్నాను. బహుశా వాత రోగులై వుంటారుం (పొద్దుగుంళక ముందుగానే వారు తమ గడపలు చేరుకోవడం ఛాలా అవసరం, వారు వెళ్ళుతూ వుండడం చూసి, జేనూ ధర్యం చేనుళొని అలా పీకారు తిరిగి వస్తే చాగసుంటుందనుకున్నాను. ఆ వేళ రోడ్ల పెని వాలా తిరిగాను. ఆఖరికి చీశటికళూడా నడిపోయింది. ఇక నేను వంటరిగాళ్లయాను. కాని యింతలో టఫీమని యెక్క-ణ్నుంచి వచ్చిందో గాని; ఒకకుక్క.. నా వెంటబడి తోడుగా వస్తూ వుండడం చూశాను. దాన్ని చూసి; “వమ్మిటోయ్‌, నాతో బాకు వస్తావా? ఈ చీకట్లో నన్ను నూ యింటిచాకా దిగ

216 శరత్‌ పిల్లల కధలు 'బెడ్డావా $' అన్నాను, ఆది దూరంగా నిల్చుని శోక నటూ యిటూ ఆడించడం మొద లెక్టెంది. దీనికది ఒప్వుకున్నట్టు నీను గ్రహించి_'సశేే అయితే నాతో ఠా" అన్నాను. రోడ్డు (పకన వున్నలైటు వెలుతురులో ఆ కుక్కను పరీ తగా చూళొను, అది వాలా ముసలిదై పోయింది... వదో జబ్బువల్ల వీపుమోదనున్న వెంటటుకలన్నీ వూడిపోయాయి. కా స కుంటుకుంటు.కుంటుకుంటూ నడుస్తూంది. కానయిశతే మంచివయసులో నున్నప్పుడు యొలాంటి కష్టమూ పడనట్టు మూత్రం కనిపిస్తూంది. దాన్ని యెన్నెన్నో [పశ్నలడుగుతూ యింటి నాకిట్లోకి చేరుకున్నాను. వెగేటు తెరచి*రా లోప లిక్రిరా_ నువ్వీ వేళ నా అతిధి వన్నమాట1' అన్నాను, అది బయ కేనిల్చుని శోక జోరుగా వూపసాగింది. లోపలకివచ్చేం దుకి మట్టుకి దానికి ధైర్యం చాలలేదు. ఇంతలో లాంతరు పట్టుకుని గేటు వేయడానికి పనినాడొకడు వచ్చాడు “వద్దులే "తెరిచే వ్రండసీ. అది లోపలికి వచ్చిందం కు అన్నం వెయ్యి" అన్నాను నాడితో; మరొక గంటనేపయ్యాక అది లోపలికి రా లేదనీ, మయొక్క-డికో వెళ్ళిపోయిందనీ తెలిసింది.

మర్నాడు (పొద్దున్న బయటికొచ్చి వూసేసరికి, నిన్నటి నా నేస్తం గేటు దగ్గిరికొచ్చి నిల్చుని వుండడం కని పీంచిందిం “నిన్న నిన్ను మా యింట్లో భోజనానికి పిలిచాను గదా! రాలేచెందుకు నేస్తం? అని వెంటనే చాన్ని అడిగానుం

దీనీకి జవాబుగా అది నావేపు చూస్తూ తోకని ఆడిం చడంసాగించింది* ఈ వేళమటుకు నువ్వు భోంచేసి మకీవెళ్ళాలి

శరత్‌ పిల్లల కధలు 21 సుమో, లేకపోతే మర్యాద దక్కదు, తెలుసా ?' అన్నాను. జవాబుగా అది తోకనింకా జోరుగా ఆడించింది. ఉన్నసంగతే చెప్తున్నానని దాని వుద్ధేశ మేమో!_

రాతి బంటటోతు వచ్చి ఆ కుక బయట (క్రింది వరండాలో వున్నదని చెప్పాడు. వంట పుట్టిని పిలిచి “అదినా నే స్తం_దానికి కదుపునిండా తిండి పెట్టవయ్యా) అంటూ ఆర్డరు జూరీ చేశాను.

మర్నాడు కనుక్కు-ం కు నేస్తం అసలు బయటికి కదల లేదని తెలిసింది. ఇంటికి వచ్చిన అతిధి మర్యాదకు విరుద్ధంగా వెళ్ళిపోవడం మంచిదికాదని నిశ్చింతగా కూచున్నట్టుందిం “సే దాన్ని అలాశే వుండనియ్యి- మోిరంతా దానికి తిండీ పడేస్తూ వుండాలి అన్నాను.

(వతిరోజూ చాలా అన్నం అనవసరంగా పార వేస్తున్న సంగతి నాకు తెలుసు, అందుశెవరూ ఆటం౧కపరచరు, ఆం. అన్నట్టు ఆటంకంవుంజే ! "పెద్ద ఆటంక మే ఉంది. మేం తినగా మిగిలిన అన్నాన్ని బలవంతంగా లాక్కుని వంతుకు వచ్చే అమె ఈ తోట యజమాని పెళ్ళాం. ఈ సంగతసలు నాకు "తెలియనే తెలియదు. ఆమె వయసు తక్కు-వే. చూసేందుకు బాగానే వుంటుంది. మెక్క-డం వివమయంలో ముట్టుకి ఆమె "కలాంటి నియమాలూ లేవుం పనినాళ్ళందరిక్‌ ఆమె అంశ భయం భక్తీ యొక్కువ. అందుశే మా నేస్తం పస్తులు పడీ వుంటూందిం సాయిం్యత్రమ యేప్పటికల్లా రోడ్డువారని కూచుని వుండడం చూస్తూవుంటానుః మొదటినుంచీ కూడా నేస్తం బిలో కూచోవడం అలవాటు. మీకారుకి బయలుబేశే స్క

ల[16 శరత్‌ పిల్లల కధలు కది తోడురావటానికి తయారై వుంటుండిం “అయి తే నేస్తం, ఈ వేళ మాంసంకూర యొలావుంది?' అని నే నడుగుతుం టాను. బొమికల్ని నములుతూ సంతోవమంగా తోక నాడించు కుంటూ ఇెనీతే, దానికి మాంసం బలే రుచిగా వుంచేమో ననుకున్నానుగాని తోట యజనాను రాలు దాన్ని చితగ్గాట్టి పెకి తరిమేసిందనీ, తోటలోకి రానివ్వడం లేదనీ, అందుకే అది యెదురుగుండా వున్న రోడ్డుపెని వుంటుందనీ, ఇందులో బంటోతుల కుమ్మనుకూడా వుందని, నాకు మట్టుశేం "తెలుసు

అనుకోకుండానే టపీమని ఆరోగ్యం మళ్ళీ వెడి సోయింది. రెండు రోజులదాకా క్రిందనిలా అడుగు పెట్టలేక పోయాను. మధ్యాహ్నం మేడసోది గదిలో పరుపుపెని సాగవారి అప్పుడే వారావ్యతిక చదవడం పూర్తిచేశాను కిటికీలో నుంచి బయట యొండలో నీలాకాశంవైపు మాసి పరాకుగ్యా కాంగ్రాసు నాయకులలో మంత్రి నవుదామనే స్నీవమైన కోరికలు యొలా గూడు కట్టుకొని వుంటాయో, నిప్కామయోగులుగా వుంటూ తేమ ఈ కోరికలను డాచి పెట్టుకుందుకి యెంత చాక చక్యంగా (వయత్నిస్తారో, ఇవన్నీ ఆలోచించుకుంటూ ఉన్నాను. తమమాట వినకుండానే నియమ, నిబంధనలన్నీ తయారు చేసినవారి బొట్టు దగ్గరనుంచి పట్టుకుని "బెదిరిస్తూ దెబ్బలాటకి దిగుతారు. చివరికి అవతలి వారి తలంపు సబబయింది కాదంటూ ధమాయించి గుమూా యించి ఖణాయించి చెప్పేదాకా వదిలి పెట్టరు. ఇంతకన్నా అవమానం ఇంశేమిటి ?_

శరర్‌ పిల్లల కృధలు 210

ఇలా ఆలోచిస్తూన్నంతలో .-లెరిచి వ్రన్న ద్వారం లోపలనుంచి. మెట్లమోాద కుకళానిడ పడింది. కా స్త తొంగ -యూాస్లే సరి కింశేముంది ? జేస్తం బయట నిల్చుని తోక అడి స్తూంది. మధ్యాహ్నం 'వేళగదూ, పనినాళ్ళింతా వడుకుని ఉంటారు. వారిగది పూర్తిగా మూసివుంది. ఈ అవను కనిపెట్టివేస్తం గబగటా నా గదిముందుకొచ్చి వోజరయిందిం 'శన్నాళ్ళనుంచి నేను దాన్ని దూకడం లేదుగా అంకుశే నన్ను, మూసేందుళొచ్చిం బే మోననుకున్నాను. *రా నేస్తం రా_గదిలోపలికి రా ఫర్యాలేదు అంటూ పీలిచాను శాని అద రాలేకు _ అక్కజే నిల్చుని శోకని మరీ జోరుగా ఆడించ సాగింది, “అయితే భోంచేశావా నేస్తం - ఏమిటి పదార్థాలు ?- అని మళ్ళీ దాన్ని అడిగాను.

కాని చానిలెండుకళ్ళూ నీటితో నిండిళోవడం చటు కున కని పెట్టానుమూగగా నాతోయేనో ఫీర్యాదు చేస్తున్న ట్టుగా వున్నాయి. పని వాళ్ళని వెంటనే పీలివాను. వారి కిటికీ చవ్వు డాలక్షించి నేస్తం అల్లంత దూరానికి పారివోయి కూూర్చుంది.

“ఏీం రా, కుక్కకి ఈ వేళ అన్నం పెట్టారా?? ఆని అడిగాను.

“బేజండీం అమ్మగోరు దాన్ని ఇొట్ట తగిలేసి సారం డి)

॥

“ఈ వేళ చాలా అన్నం మిగిలి పోయింబే అదంతా యేమయినట్టు మరి 1)

“ఆంతా అమ్మైనోరు లాక్కు-పోయారండి'__

28

రం శరత్‌ పిల్లల కధలు

ఈ గందర గోళం అంతావిని మిత్రుడి నిద పాడై పోయింది, అతను కళ్ళు నులుముకుంటూ గదిలోనుంచి బయ టికొచ్చి చిరునవ్వుశో,_“వమిటన్నా యిది బలే విడ్డూరంగా వ్రంటే ! మనిషి.కే సరగ్ధా తిండి దొరక్కుండా వుంళు రోడ్డు వెంటపోయే కుక్కని తీసుకొచ్చి విందు చేస్తున్నావు 3 అన్నాడు,

ఆవ్రనయ్యాా అవును. “మనిమీకి పెట్టకుండా కుక్కకి "పెట్టడం కన్న పీడ్‌ివాదం మరొకటిలేదని నాకు తెలుసు అని "నేను చెప్పగానే అతను గుప్పిచప్పీడిగా ఉండిపోయాడు. ఈ లోకంలో ఎవరికి యెవరిదగ్గర (ప్రాప్లమో నే నతని ఆలాగ

ఈ వేళకూడా నేస్తాన్ని ఆహ్వానించడం జరిగింది. ఈ సారి అది వరండ్శాకిందను వాకిట్లో ఇసుకలో బలేసరదాగా తన ఆసనం వేసుకుంది తోటయజనమాూను రాలు వచ్చి దాన్ని పెకి తగిలేసింది. పగటిపూటంతా గడిచిపోయింది. సాయం (తిమయ్యేక వరండాలో కొచ్చి చూద్దునుగదా, నేస్తం అటూ యిటూ పచార్లు చేసుకుంటూ తయారు!మీకారు వేళయిందిగా మరి_

నొ అరోగ్యం 'బాగుపడ లేదు. దేవఘర్‌ వదిలి పెట్టి వెళ్ళిపోవలసిన రోజుకూడా వచ్చిందిఅప్పటికీ అవంకా యీ వంకా పెట్టి చాలారోజులు వృధాగా గడివాను. ఈ వేళ ఉద యం సామానులు సర్దుకోవడం (పారంభమయింది. నైలు సరిగా మధ్యాహ్నానికి వస్తుంది. జశీటుకవతల బళ్ళువరసగా యొడుకు చూస్తున్నాయి. సామాను బళ్ళకు ఎళ్క-స్తున్నారు.

శరత్‌ పిల్లల కధలు 221 జేస్తం చాలా గాభరాగావుంది.. మనుమషలతో బాశ అది కూడా అగకుంజా అటూయిటూ పరుగెత్తుకూ సానూను॥ి కాపలా కాస్తుంది ఎక్కడా యేసామాన్మూకింద బడిపోకుండా మూస్తూందిం అందరికన్నా దాని ఉబలాటమే యెక్కువగా వుంది.

ఒళ్కొక్క-టిగా బళ్ళన్నీ అక్కణ్నుంచి. బయలు "జీశాయి నేను కూర్చున్న బండికూడా కదిలింది స్టేమన క్కటడికి యెంతోదూరం లేదు.అక్క-డికి చేరుకుని బండిదిగుతూ చూశానుగదడా, నేస్తం నిలబడివుంది. “వమోయ్‌ నేస్తం; ఇక్కం-డికికకూడా వచ్చావా 9)

అది తోక సటూ_యిటూ అడిస్తూ జవాబు చెప్పింది. చాని అర్థ ౦ మట్టుకి 'శెలియదు.

టిక్కె-ట్టుకొన్నాను. సామాన్లు ల్లోకి యొక్కి-ంచారు మితుడొచ్చి బండికదిలేందు కిక ఒక్కనిమిషం టయిము మాతం వుందని కబురుచెప్పాడుం నాతో వచ్చిన వాళ్ళందరికీ బహుమతులు లభించాయి కాని నేస్తం ఒక్క- చానికిమట్టు! యేమి దొరక లేదు' వడగాలి ధూళితో మసకచీకట్లు కమి నట్టయిప్రోయింది.. వెళ్ళిపో యేముందు ఆ మసఃలోనుంక్తే చికాకుగా చూశాను. స్టేనను వెచేటు ఆవతల జీస్టం ఇంకా నిల్చుని "ఇప్ప వెయ్యకుండా నావేపు మూస్తూ నేవుంది. బండీ కదిలిపోయింది. ఇంటికి తిరిగివస్తున్నా ననే కులాసా యెక్క-డా నాకు కలగలేదు. పాపం, జేస్తం బంగళాకి విచారంగా తిరిగి వచ్చి చూస్తుంది. ఇనుప కటకటాల పెదోటు నూసి వ్రం టుుది, లోపలికి దూరి వెళ్ళ లేదు. ఒకటి రెండు రోజులేమో

వై శరలర్‌ పిల్లల కధలు రోడ్డుమోడను౧చి మధ్యావ్నా మష్పుడు' గువ్పీచప్పూడుగా_ దొంగభాటుగా కేడమిదనున్న నాగదిలోకి తొంగి అర ఇ య -లీ |

చూస్తుంది. రొ డ్లుపెనున్న కుక్క మళ్ళి రోడ్డునే ఆఅ్మశయి స్తుంది శీ

ఒళ వేళ అంతకన్నా యెక్కువ నీచమైన జీవితం ఆ నగరంలో యింళోకటి యేదీలేజేమో! బేవఘర్‌లోవున్న న్నాను...

నన

కలకత్రాకొత్తన్నయ్య న! న!

గదాగజా వణికించే మంచి చలికాలం రాతి. అంతకు ముందు గోజునే బోరుగా వర్షం పడ్డంవల్ల వంటికి సూదులు గుచ్చుకున్నట్టు చలి వేస్తోంది. ఆకాశంమిాద విండు చంద మామ నవ్వుతున్నాడు. నాలుగు వేపులా వెన్నెల సి-జార బోసీనట్టుంది. అలాంబప్పూడు ఇందుకు నా దగ్గరికి వచ్చి. “నాటకముంది వస్తావుటోయ్‌ ?' అన్నాడు నాటకం అనేసరికి జీను యెగిరి గంళేశాను. “మరి అలాగయితే వేగం బీ లేసు కుని మాయింటి కొచ్చెయ్‌' అన్నాడిం్యదుడుం అయినా నిమి పాల్లో నేను లోపలి ళ్ళి దుష్పటి పట్టుకుని గబగచా పరు శెత్తుకు బయళ్లేరాను. అక్క-ణ్నుంచి మేం ల్లో పోవాలి. వారికార్లో స్తేమనుకు వెళ్ళాలి. అందుకేనేమో ఈ ఆదరా కాదరా అంళా అనుకున్నాను.

“అబ్బే, అలాక్కాదు. మనం పడవలో పోదాం) అన్నా_డిందుడు, గంగ్యాపనాహాని కెదురుగా వెళ ఛడనుం కే ఇాలా ఆలస్యమైపోతుందని, టయిము॥।ీ సరిగ్గా నాటకానికి చేకుకోలేకపోవడం కూడా జరుగుతుందని నేను వెనక్కి. జంకాను. అప్పుడిం.ద్రుడు “ఆ భయ మేమిోలేదులే. గాలిబలేగా ఏస్తూంది. గబగశా వెళ్ళొచ్చు మేం ఆలస్యం కాదులే కలకత్తానుంచి నూ ళా త్సన్నయ్య వచ్చాదుం ఆయనకి పడవ మీకారంశు బలేయిన్షం” అన్నాడు.

ఆఖరి కెలానో ఒకలాగ గడ తగలించి' తెరదాపని నిల బెట్టి మేమిద్దరం వడవలో కెక్కి కూచున్నాం. చాలా "సీపట్ని.

ల్లిలకీ శరత్‌ పిల్లల కధలు

గాని ఇందుడి కొత్సృన్నయ్య అక్క-డికీ రాలేదు. ఆ వెన్నెల్లో ఆయన్ని చూసేసరికి నేను నిజంగా జెంబేలె తి భయపడి పోయాను. కలకతా వాబులంతా మొంతో భయంకరమైన వారు. బలేబలే మ్టుమేజోళ్ళూ_తళతళలాడే బూడ్సులూ._ వంటి నంతట్నీ కస్పేసే ఓవర్‌ కోటూ_ మెడచుట్టూ మె చేతు లకి రబ్బరు తొడుగులూ_నె త్తికొక టోపీ_అచ్చు అఆ దొరల జేశంలో చలి! తట్టుకోడానికి తీసుకోవలసిన జాగ ర్తల్లో ఒక్క-టికూడా ఆయన వదిలిపెట్టలేదు. మా (ప్రియమైన చిన్న పడవని యెొందుకూ పనికిరాదని యేవగించుకుంటూ, ఈస డించుకుంటూ ఆయన ఇందుడి భుజూలపైని అనుకుని, నా చేతుల్నిపట్టుకుని యెంతో కష్టంమోద అతి జ్యాగ త్తగా పడవ మధ్యని చతికిలబడ్డాడుం

“*వవింటి నీ పేరు 1 అంటూ అడిగాడాయన.

“శ్రీగాంతుడు” అన్నాను బెదురుతూ బెదురుతూ_

చా-తో ఆయన మొహం కోపంగా పెట్టి- తన్సుందు తీ, తర్వాత కాంతుడాా లేకపోతే వతి కాంతుడా. ఇందు యీ చిలుం గొట్టం నింపు, ఇంద్రా, హుక్కా. చిలుంయెక్క- డుందిరా? ఈ గుంటడికియ్యి; పొగాకు నింపుతాడు అన్నాడు.

“అమ్మ జాబోయ్‌ ? ఆఖరికి బంట్రోతుగా ణ్లికూడా మనుమలింత అసవ్యాంగా వలిచి అజ్ఞాపీించ నే 11. ఇంద్రుడు విచారించి, “(శ్రీకాంతా, కొంచెం ఈ చుక్కానిపుచ్చుకో, చిలుం గొట్టం నే నింపుతాను” అన్నాడు.

శరటథ్‌ పిల్లల కధలు లక్‌

వాడికీ జవాబు చెప్పకుండానే నేను చిలుం గొట్టం నింపడంలో మునిగిపోయాను. ఎందుకంశు ఆయన ఇంటదుడీ పెత్తల్లి కొడుకు, కలకత్తాలో వుంటున్నాడు. ఎఫ్‌. వీ పాస య్యాడు. అయినా నా వళ్ళు చచ్చినట్టయిపోయింది. చిలుం గొట్టాన్ని నింపి ఆయన చేతులలో పజేయగానే అనందంగా దమ్ము పీలుస్తూ నన్నడిగాడుం_ “నువ్వుండే 'జెక్క-డ కాంతా? నీవంటిమోద ఆ నల్హటి జీర జీరల బేంవిటి?_ దుష్పటా!... ఓరి సీ దుష్పటి సొగసుకాలా_ ఆ నూనెజిడ్డు కంపుకి "దెయ్యాలు కూడా భయపడి పారిపోతాయి. బలేవాడివే పరిచేయ్‌ కూచుందాంి___

“అలాగీ పరుస్తాను కొ _త్తన్న య్యా. నాకంత చలి వెయ్యడం లేదులే.)

అంతలో “ఇదిగో? అని ఇందుకు తనవంటిమోిదనున్న దుప్పటిని తీసీ విసిరాడు.చాన్ని [కింద పరిచి ఆయన సుఖంగా కూచుని హుక్కా- పీల్చ్బడంయమొదలెట్టాదు.శీ తాకాలపు గంగ! (వవావాం జోరు అంత జా స్తీగాలేదుఆరగంట లోపలే పడన అవళలివొడ్డు పట్టిందిం కాసీ ఆంతవరకూ వచ్చిన గాలిగబు క్కుున ఆగిపోయింది.

ఇందుడు కం గారుపడి,..అన్న య్యా, భలే చిక్కొాచ్చి పడించే. గ"లిజోరు ఆగిపోయింది, యిక తెరభావ పనికిరాదు? అన్నాడు

“ఇదినోో ఈగుంటణ్మి గడపట్టుకు లాగమను'అన్నాడు కొ త్సన్నయ్య. కలకత్తాలో వుంజే ఆ ళొత్తచాబు అనుభ వాన్నిచూచి ఇందుడొళకమాబు నీరసంగా నవ్వి = “అతని

226 శరత్‌ పిల్లల కధలు

క్కడిది కొ త్తన్నయ్యా, ఈ రాత్రిపూట యేటిశెదురుగా వడవని లాక్కెంళ్ళాలం కు మాటః” *_ ఇక మనం తిరిగిపోవల

• పించే!) అన్నాడు.

ఈ మాటలు విని కె త్తన్నయ్య గడియసేపు అగి మాద గుగ్గిలమైసోయాడు. కళ్టీర్టి వీ దుంపజెగ, అలాంటి వాడివి యితదూరం యందుకు తీసుకొచ్చావు రా?_ఏంచయినా వశే, అక్కడికి తీసుకెళ్ళాల్సించే.. నేరు వెళ్ళి నాటకంలో వోర్మోని వాయి చాల్పించే. వాశ్లెంచో పట్టుపట్టి రమ్మని వెయ్యిసార్లు మరీమరీ వెబిలేను 1!)

“వాళ్ళ దగ్గిర హోర్మోని వాయించే వా భ్ళెంతోమంది వుంటారు కొ త్తన్నయ్యా. నువ్వెళ్ళకహోతే అక్కడ పనేం ఆగి పోతుంది గనకనా €'* అన్నాడు ఇంద్రుడు శేలిగ్షా.

“అలాగా ఆగిపోదా ? ఇక్కడి కురాళ్ళు హోరోగ్డనీ కూడా చవాయిస్తారా ? వద. యీంవయినా సశే నన్ను ఫీసు ఇళ్ళు అంటూ అయన కోపంగా పెట్టిన మొువాం చూసేసం! నాకు మండుకొచ్చింది. ఆయన వాయించడం సంగతి తర్వాతే విన్నానుగాని అది యిపుడు ఇెప్పళచ్షేదనుకున్నాను.

ఇంగదుడు యిరకాటకంలో పడివుండడం చూసీ నింపొ దిగా నేనే యొత్తుకుని_“ఇంవా, తౌడుకట్టి లాక్కె శ్చే ఇళ్ళ శేమా ?' అన్నాను, కాని నా మాట పూర్తికాగానే తుళ్ళి పడ్డాను, ఆయన పళ్ళు పటపట శారుకుతూ యొలాంటి కోపం

మొవాం పెట్తాడం శే; చాన్న్ని యీారోజుదొకా వరచిపో లేక పోయాను“మరయితే పోయి, లాగి యేడవండి!దున్న పో తుల్లా అలా కూచుటాశేం ?' అంటూ గర్జించాడు, ఆ తర్వాతే

శరథ్‌ పిల్లల కధలు “గ్రిల్జి7

కొంతసేపు ఇం్టదుకూ, మంళొంతపేపు సేనూతాకులాగి పడ వని యీాక్భుకుంటూ ముందుకు వెళ్ళాం. ఒకవూటు పెద్ద పర్వ్యతంలాంటి యెత్తయిన వొద్దు పక్కి. దసపగూ, నురొకమాటు మంచుగడ్డ లాంటి. నీటిపక్కని నడుచుకుంటూ యెంతో కస్టం మోద మరీ వెళ్ళవలసి వచ్చి-ఏ. ఈ లోపల మళ్ళా కాబుశారి చిలుంనొట్లాం నింపడానికి పడవ అపవలసివ చ్చేది. కాని బౌబుగారుముటుకి కాలుమోద కాలు వేసుకుని టంవన్‌ గా కూచున్నా జేగాని కొంచెమేనా సాయం చెయ్యడానికి దిగ లేడు, ఒకసారి ఇందు డాయన్ని చుక్కానీ కొంచెం వట్టువో మం శే... “అబ్బెబ్బే;, చేశులకున్న రబ్బరుతొడునుల్ని పెకి వీసీ యీ చలిలో న్యుమోనియా కొ త్తిగా కొని తెచ్చుకో మంటావా ?' అన్నా డాయనగారు.

“పోనీ అవి విప్పకుండానే పట్టుకోసూవదా ?" అన్నా డిందుడుం

“ఛా ఛా ఇంత విలువైన రబ్బరు చేన్ల.ూ మట్టిపాలు చెయ్యమంటావురా, పో సీయిస్టమొచ్చింది చేనుళో)

నిజంగా యిలాంటి స్వార్థపరుల్ని , దుర్భార్తుల్ని నా జీవితంలో చాలా తిక్కుువమందిని చూశాను. తన చిన్న సుఖంకోసం మా కష్టాల్ని చూస్తూ గూడా అయన లవతే సమూ కదిలిరా లేదు.

వయసులో ఆయనగారికన్న మేంయెంతచిన్న వారిమో "తెలియదుగాని కా స్త చలి వంటికితెగి ల్తే చాలు, జ్వర-వచ్చి వడ్తుందటం చిన్న వఏీటిచుక్క వంటిమోాదప డే చాలం, ఆయన శ్కీవర్‌ కోటు పాడై పోతుందట. కొంచెం అటూ "యిటూ

29

జ శరత్‌ పిల్లల కథలు కది లే చాలు ఆపద ముంచుకొస్తుందట; అందుకే ఆయన పడవ నంటిపెట్టుకుని కూచ్చున్నాడు. యెప్పుడుచూసినా యేదో నొడవ చేస్తూ అధికారం చలాయించడమే పని, ఈ సారి మరొక ముష్పువచ్చి పడింది. గంగానది పెనుంచివచ్చే మజా మజా గాలిలో అయనకి ఆకలిగూడా బయశ్చేరిందిం చూస్తూ చూస్తుండగానే అది అదిరింపులకన్నా భయంకర మైపోయింది* అలా వెళ్తూంళు రాతి సుమారు పదిగంటలు దాటిపోయింది. నాటకం జర దగ్గరికి వెళ్ళాలంళు ర్మాతి ₹0డుగంట లయి పోతుందని విజేసరి!ి ఆయన జఒక విధంగా కుతకుత వుడికి పోయాడు. సరిగ్గా వదళొండు కాళ్తుప్పటి కా కలకత్తాబాబు "తెలివి తెచ్చుకుని, _“ఒశేయ్‌ ఇం(దా, ఇక్కడ హిందూ బేశం వాళ్ళ వూరూ, గీరూ యేదీ లేదా?.. తినటాని శీప్రి దొరక భుటా”) అని అడిగాడుః

“ఆం. అదుగో_ యెదురుగా యేదో వూరు శనిపీస్తోం దన్నయ్యాం అక్క-డన్నీ దొరుకుతాయి? అన్నా డిందుడు.

“అయిలే మరొక పట్టుపట్టుం ఒచశేయ్‌ గుంటడూ, కొం చెం వోరుగా లాగు, అన్నం తినడం లేదుబా, ఇందా, ఆ గుంటల్లో కాస్త బలంగా లాగమను'

ఇం్యకూడుగానీ నేనుగానీ చానికి జవాబు చెప్పలేదు. అలా వెళ్తూ కాస్పేపటి ఉక వూరు చేరుకున్నాం. ఈ వూరు కొద్ది 'యేబవాలుగా వుంజేమా, పెరిగి పెరిగి నీటి అంచుల చాకా వ్యాపించి పోయింది. పడవని ఒక్కవూపున బలం కాదీ ఒడ్డుకి లోగి మేం యిదరం *అమ శయ్యా? అని తీరగా

౧ యె ౧

వూపిరి ఫేల్చుకున్నాం.అప్పుడా బాబుగార్కు_“శా స్త చేతులూ

శరత్‌ పిల్లల కధలు లలిర్రి

కాళ్ళూ పట్టుకుని, నడిపీంచి, కిందకి దింపండ_రా'అన్నాడుం చాంతో ఇం(దుడూ, నేనూ ఆయన్ని భుజూలపె కెక్య|ంంచు కుని [కిందికి దించాం. ఆ వెన్నెల వెలుగులో ఆయన గంగా నది వొడ్డున అటూయిటూ పచార్లు ఎారంభించాడు.

మేమిద్దరం ఆయనగారి ఆకలి బాధ తీళ్చీందుకని వూళ్ళోక్‌ బయశ్రేశాం ఇంత చిన్నవూళ్ళో తినడాని శేదీ ఆప్పుడు దొరకదని మాకు శెలిసినా, యేదో ఒక (వయత్న మేనా చేస్తేగాని తేలిగ్గా వదిలి పెట్టడాయెను ! పోనీ ఒక్క- డివే వుండవయ్యా, వస్తాం ఆంపే వుండడుగదా !_ అప్పు డాయన్నిగూడా ఇంధద్రుడు సిలిచి?_ “పదన్నయ్యా, ఒంటిగా వుంశు మాకు భయం వేస్తుంది. నూతో అలా తిరిగి వద్దువు గాని, ఇక్కడ దొంగలెవరూ వుండరు. మనపడవ నెవరూ యొత్తుకుపోరులే పద” అన్నాడు.

కొ త్తన్నయ్య కోపం ముకుూమోదకి తెచ్చుకుని “హిఉభయమా € (మేం దర్జీ పేటలో పుట్టిన వాళ్ళమాయ్‌! ఆ యముడికికూడా బెదిశవాళ్ళంకాం. కాని దర్హిపేటలో॥ కూజా మేం వెళ్తున్నామని కాదు దీని అర్ధం- దీనికంపు ముక్కుకి తగిల్తే చాలు, జబ్బు వేలే కొని తెచ్చుకోనక్క నేదు? అన్నాడు.అం కే నేనాయనకి 'తెనాతీగా వుండిఅయన చిలుంగొట్టాన్ని నింపుతూవుండాలని ఆయన మననులో ఉధ్ధేశం అన్నమాటం

కాని ఆయన వ్యవహారం మూస్తూంశేే నావళ్ళు కుత కుత ఉడికిపోతోంది. అందుచేత ఇం్యదుడడిగినా కూజా వ్‌ పరిస్థితుల్లోనా- జనా మనివీ దగ్గర ఒంటిగా వుంజేందుకు ససీ

280 శరత్‌ పిల్లల కధలు మిరా వొప్పుకోలేదు. ఇం[దుడితోహాశే) “నేనుకూడా బయ శ్లేరాను ఆ “దర్టీ పేటి జౌబు చప్పట్లు చరుస్తూ పాడుకో నడం (_పారభించాడు; ఛమ్‌ ఛమ్‌ బాలా' అంటూ. చాలా దవ్వుదాకా ఆయన అఆడగొంతు సంగీతం ఆలకిస్తూచే వున్నాం

ఇ్ళదుడు తన అన్నయ్య చేసే తతంగానికి నిజంగాసిగ్దు వడిపోయి విచారిస్తూ న్నాడు= ళబ్లనను కలకత్తా మనిమీగదు టోయ్‌ మనగాలీసీరూ యెక్కువగా. పడదు, తెలిసిందా (శ్రీశాంచా ౪ అన్నాడతను నింపాదిగా.

“అవునులే? అన్నాను నేను.

అప్పుడిందుడు గొప్పకోసమని అపురూపమైన విద్యా బుద్ధులు గలిగిన తిన అన్నయ్యని నాకు పరిచయం చేస్తూ వెళ్తున్నాడు. ఆయన అతి త్వరలో నే వి వ. పాసయి “డిక్ట కాబోతున్నట్టుకూడా మాటల సందర్భంలో అతను నాకు ఇప్పాడు. ఏమయినా ఒక్క€సంగతి.ఇన్నాళ్ళ మిుందిగాని ఇప్పూ జాయనగారు ఎక్కడ “డిక్టీ: అయారో, అసలా వుద్యోగం ఆయన! దొరికిందో లేదో యొవరికీ తెలియదు. వమో. ఒక వేళ “డి్టీ వని దొరికింజేమో,_ లేకఫోలే బెంగాలు డిల్టీల గురించి అప్పుడప్పుడన్ని (వశంసలెందుకు కురుస్తాయి, నా యవ్వనానికప్పు డే (పారంభం. జీవితంలో యిలాంటి కష్టకాల మష్పూడు నేస్తాలమిద దయగలిగినంత మరొకప్పుడు కలగదని విన్నాను. కాని మరికొన్ని గంటల్లో ఆయన తినిపించిన మచ్చుపటాకీ యీ కోజుల్లో కూడా మరిచిపోలేను. భగవం

శరత్‌ పిల్లల కధలు లి]

తుడి దయవల్ల ఆవేళ ఆ మచ్చువటాకీ అవుపించిందిగాసీ లేక పోతే యీ సాటికీవపంచమంతా ఒక పో సుఠాణా అయి పోయేది, అయినా యెందుకులెండి ఇదంతా _

జేవుడికశే ఆయనపైని కోపం వచ్చిందని పొఠకులకి 'ఇెప్పడం ముఖ్యంగదా మరి! ఈ దారిపొడుగునా వుండే దుకా ణాలు ఇంధదుడికి కా త్తకావు. అతను చిల్లరళొట్టుదగ్తిర "ళ్ళి చూశాడు కొటు మూసీవు-ది. చలికి భయపడి దుకాణ చాఠు $టికీలూ తలుపులూ విజాయించి లోపల మాంచిగురక నిద పెడ్తున్నాడు. వాడినిద యెంత గాఢమైందం శే, మూగు చాన్ని వర్మించడం చాలా కష్టం.

శు బొడ్ట కనకయ్యలు పనీసాటూలేని జమిోా-దాగర్లా కాదుంవనేవో పనులభారంశో నలిగి విచార గస్తులై నభెంగా-లీ గృవాస్థులా అం శు వారూకారు.అందుశే పదుకోవటం మట్టుకు బాగా తెలుసు, పగలంతా పనివేస్తి ర్యాతి ఒక ఘడియ చాపమోొద నడుం వాల్బురంశకు చాలు, ఇక ఆ యింటికీ నిస్పంటిం చకుండా శేకలు పెట్టి పిలిచి, తలుపు గొళ్లెం తట్టి వారిని లేపగలమన్న పతిజ్ఞ ఆఖరి కా సత్యవంతుడై న అర్జు నుడు జయ్మదధుణ్ని వధిం చేచోట చేసినా, అది వట్టిప్రతిజ్ఞ గానే మిగలివోయి కాళ్ళు 'తేలవేసి, కళ్ళు వెల్ల బెట్టి కూ--వో వలసి వస్తుంది. ఈ నూట (ప్రమాణంచేసి మరీ చెప్పవచ్చు.

అప్పుడు మేం యిద్దరం బయట నిల్చుని నొంతు లార్బుకు సోయేడాకా అరిచి, మనిపీ బ్యురలోకి యెన్నిరకాల ఆకారాలు రాగలవో, వాటన్ని టినీ ఒకె-కటా కు యేకరువు పెట్టి సరిగ్గా అర గంటత ర్వాత వట్టి చేశుల్లో 'బేలమొహాలు

ల్లిసిల్లి శరత్‌ పిల్లల కధలు వేసుకుంటూ తిరిగివచ్చాం.. కెౌని నదివొడ్డున అసలు నర వాసనే లేదు. వెన్నెల వెలుగులో నూ కంటి కవుపీించినంత దూరం వరకూ మనివమీ జూజేలేదు. ఆ దో చేట ఆయనగారి గుశ్తేలేదు. పడవని వెళ్ళేప్తూ జెలా కట్టామో, అలాగే పడి వుంది. మరయితే యెక్కడికిపోయినట్టు ? “కొ త్తన్నయ్యా_ కా త్తన్నయ్యా' అంటూ మేం యిద్దరం చాలాసేపు గట్టిగా శేకలు పెట్టి వీలిచాం. కాని యెవ లేనా వ్రుంశేుగా! మూ పీలుపు లన్నీ యెడం వేపూ.కుడి వేపూ, మిదిక్‌, కిందికీ వెళ్ళి ఒడ్డుకు తగులుకుని అస్పష్టంగా మళ్ళా మా దగ్గరికే తిరిగివచ్చే శాయి. ఈ _పాంతంలో చలిశకాల మహషూడు 'ెద్దపులులు తరుచు తిరుగాడ్తుంటాయని అంతా చెప్పుకుంటూ వుంటారు. గబుక్కున ఇందుకుకూడా. అబే అన్నాడు. *ఏ పెద్దపులో యొత్తుకుపోయిం దేవో”నని. నా వళ్ళంతా భయంతో గజ గజలాడిపోయింది. “అచేమిటోయ్‌ అలా అంటావ్‌ ? అన్నాను. ఇంతకుముందు జరిగిన వ్యవహారానికి అతను ఇాలా భయకంపికుడై పోయిన మాట నిజమే కాని అలాంటి ఇాపమేదీ యివ్వ లేదుం

గభాల్న మా యిద్దరికళ్ళూ దూరాన ఇసుకపైని వెన్నెట్లో జిగజిగా మెరుస్తూన్న యేదో వస్తువుమిోదపడ్డాయిం గబగ బా ద్యరికివెళ్ళి చూసేసరి కింశేముంది ?_ అది ఆయస తాలూకు కమ్ము త్తయిన బూడ్సుల్లో ఒకటి. ఇం్యదుడా పళంగా తడి ఇసుకమిద దబేల్నపడి దొర్లుతూ“అయ్యో శీకాంతా- మా పెద్దికూడా యింటికొచ్చి-ది. ఇక యింటికి తిరిగి 'నెళ్ళ "లేను బాబోం్‌' అంటూ వడుస్తూ అరవసాగాడు. జరిగిన

శరత్‌ పిల్లల కఢలు వ్రత సంగతంతా యిష్పుడిప్పు జే కొం చెంకొంచెం 'కెలుస్తోంది. మేం ఆ చిల్లర దుకాణానికి వెళ్ళి వాణ్ని లేపడాని కనవసర (వయ ళ్నాలన్నీ జరుపుతూన్నప్వు జే, యిక్కడి కుక్కలు ఈ దుర్చ టన కబుగుశెప్పేందుశేమోా, మా దగ్గిర యేకనాదంగా అరి చాయి సుమండీ! అవన్నీ మూ కళ్ళకు కట్టినట్టు కనిపించాయి. ఇప్పటికీ దూరంగా వాటి అరుపులు సన్నగా మాకు విని పీస్తూనే వున్నాయి. ఇంకా అనుమాన మేమిటి? తోజేలు ఆయన్ని తీసుకెళ్ళి తింటూన్న దగ్గిరవుంజే కుకళలు యిస్ప టికీ అరుస్తూనే వున్నాయి ళజ్స వెళ్తానోయ్‌' అన్నా దిందుడు టవీమని వెకిలేచి నిల్చుని. నాకు భయం వేని అతని చేతుల్ని పట్టుకుని_"అబేమి టోంప్‌, నీకు పీచ్చిగాని పట్టిందా ?) అన్నాను. ఇందుడు దీనికి జవాబు వెప్పలేకుగాని గబగభా పడవలోకి యొక్కిా భుజంమిదికి తెడ్డు లాక్కున్నాడు. జేబీలోనుంచి ఒక పెద్ద చాకుతీని యెడం చేతో వట్టుకుని_ “నువ్విక్కడే వుండు (శ్రుశాంశా, నీను మళ్ళా తిరిగి రాకపోతే యింట్లో కొంచెం కబురువెప్పు. నే వెళ్ళిపోతున్నా "నన్నాడు, అతని మొవాం వచ్చ 'బారిపోయింది. "చెండు శళ్ళమ్మటా అగ్షిగవ్వలు "రాల్తు న్నాయి, అది నేను యిశ్షు కనిపెట్టాను. అతని చేతులు పట్టు కుని యేవో నాలుగు పీరికి కబుర్లు జెప్పినంత మాశ్రంచెత కట్టి పెడ్తుంద నే గడబిడ కాదిది. అతిణ్నిక యెలాగూ ఆపడం శిన్టమన్‌ీ, అతను వెళ్ళడం మానడనీ నాకు పాగా తెలుసు. ఇక (పొాణాలకి తెగించిన మొండినాణ్ని ఆపకం యొవరి లెరం? అతను బయశళ్లేరి పోయాడు. ఆది నాకూ కష్టమనిపించి చేతో

284 శరత్‌ పిల్లల కధలు

'పెద్దవెదురుక[ర పట్టుకుని అతని వెనక్కా. లే బయశ్రేరడాని! తయార యాను, ఇందుడు వెనక్కి. తిగిచూసి నా చేతిని పట్టు కున్నాడు, “ఇబేంవిటి (శ్రీశాంకా. నీకేం పిచ్చా?దీంట్లో నీ తవ్చేముందీ? నువ్వెందుకు వెళ్ళాలీ? అన్నాడు.

అకని కంఠస్వరం విని నా కళ్ళు గడియసేపు చెమ్మ గిల్లాయి. ఆయినా వాటినెలానో దాచుకుని. “మరయితేనసీ తెస్తుమా[త్రం యేముందీ?_ నువ్వు మట్టుకి యెందు కెళ్ళాలీ ర్థిః అని అడిగాను.

దీనికి జవాబుగా ఇంద్రుడు నాచేతులోవున్న వెదురు క్కెరని లాక్కుస్‌ పడవలోకి విసి రేస్తా,_*నా తప్పు కూడా యేమీ లేదోయ్‌. తృాలన్నయ్యని తీసుకురావడానికి కాదునే వెళ్తున్నది. ఇంటికి ఒంటిగా తిరిగి వెళ్ళ లేకనే 1. చేనెలా గయినా పోయి తీరాల్పిం జే!" అన్నాడు.

“అయితే నేగూడ పోయి తీరాల్పింజే . అన్నాను మంకుపట్టుతో, ఎందుకం ళు మనఎకూడా వట్టి పిరికిపందలం కాదని ముంబే చెప్పానుగో_ అందుకని వెదురు కజ్దనిమళ్ళా తీసిషట్టుకున్నాను. ఇక వాడా లేనీ పెట్టుకోకుండా మేం ఇద్దరం నింపాదిగా ముందుకు బయశ్రేరాలం *బ్పజ్సువో ఇృకమిద నడపలేవు. ఇలాంటి వ్నారివేసాలేఏ వెయ్యొద్దు జాగర్త నీట్లో జూరిపడ్డావు” అంటూ దడీపీంచా. డిం్యచుడు, ఎదురుగా ఒక "పెద్ద యిసకదిబ్బవుంది. దానిమాదశెక్కి. చూ-సేప్పటికి చాలా దూరంలో నదివొడ్తున అయిదారు. కుక్కలగుంపు తీనే. పెద్దపులి కాదుగదా, చిన్ననక్య- కూడా కనిపించలేదు, యెంతో జాగ _ర్తగా అడుగులు వేసుకుంటూ" ముందుకి సాగు

శరల్‌ పిల్లల కథలు ణ6

తున్నాం. అపూడు టకీమని నల్లటి వచ్తువేనో నీట్లో తార ట్లాడుతున్న ట్లవుపించింది. *కా _త్తన్నయ్యా' అంటూ కెవ్వున శేక వేశా డిందుడు.

కొ త్సన్నయ్య శీక్రబాకో నీట్లో నిలబడి చ శ్చేస్థితిలో, “బేయ్‌, నే నిక్కడున్నాననా' అంటూ యేచ్చాడు.

ఇద్దరం గబగ చా పరుగెత్తి జెళ్ళాం! పక్క-రున్న పక్యాలు మమ్మల్ని చూసి తప్పుకున్నాయి ఇం కుకు నవలోకి వురిశి మెడదాకా మునిగిపోయిన అఆ దర్డీ వేట $ా త్త్‌న్న్యయ్య గారిని సేట్లోనుంచి పైకిలాగి ఒడ్డున పకవేశాడు. అప్ప! ఆయనగారి కాలిళౌకడానికి నూ(తైం బూడ్చుఫవుంది.. వంటి మోద ఓవర్‌ కోటూ చేతులకి రబ్బకు తొడుగులూ మెడకి మే-నె త్రిక టోపీ? ఇవన్నీ తడిసి ముద్దయి వీపాలాగ తయా రయాడు, మేం వెళ్ళిపోయాక ఆయన చప్పట్టు చనుచు. కుంటూ * చమ్‌ ఛమ్‌ వౌలా_ఛమ్‌ ఛమ్‌ బాలా? అంటూ పాట (ప్రారభించారుగా! ఆ సంగ్‌ తాన్నీవిని వూళ్ళోవుం జే కుక్క-లన్నీ మందమందగా అక్క-డికొచ్చి, ఆ మృమునుధుక మైన పాటలకీ; ఆ విడూరమైన దుస్తుల వెలు్సకీ గాబరాపక్షి గౌారవనీయులై న య మహానుభావుణి యిలా అడిస్తూ వండవచ్చు.

ఇంతదూం౦ వచ్చికూడా యిక లాభంలేదని ఆయన సీట్లోకి ₹౦ తేసి, యెముకల్ని కొరిశేయీ చలికాలపు ర" త్రిని మంచుగడ్డలాంటి చల్లటినీట్లో పీకలమొయ్యా మునిగి అర గంట ముందునుంచీ తిన పాపాల! (పాయశ్శి త్తం చేను! కరంటున్నట్టుంది కానయితే ఆ _పపాయశ్ళి త్తంనుంచి కావడి

30

286 శరఠ్‌ పిల్లల కధలు ఆయన్ని మళ్ళా మామూలు మనివీ.ని చెయ్య డాని కార్యాశి మేంపడ్డ అవస్థ యింతా అంతాకాదుం అన్ని టికన్నా విద్దూర మైన విషయం యేమిటం 1కు. బాబుగారు ఒడ్డు 'జేరుకున్న వెంటనే ముందు, “నా బూడ్సు ఒకటి యెక్క-డికీ పోయిందీ?” అన్నాడు.

_“అదినో, అశ్య్కడ పడివుంది?

ఈమాట ఫూర్తవకుంజానే ఆయన తన అవస్థ లన్నిట్నీ మరిచిపోయి దానిని వెంటనే పట్టుకురావాలని నిటా రుగా నిలబడిపోయాడు, ఆ తర్వాత కోటు గురించీ_రబ్బరు తొడుగుల గురించీ _ మేజోళ్ళి గురించీ _ ఇబ గురించీ, ఒళ్కొక్కం-దాని గురించీ వరసగా తన విచారాన్ని పకటిం చడం మొదలెట్టాడు. అర్యాతి మేం మళ్ళీ మావూరు చేరు కునేంతవరకూ ఆయనగారు ఆ వస్తువు లన్నిట్నీ తనవంటి వైనుంచి యెందుకంత వేగంగా తీశీశాంని యేకచిగని చీవాట్ల వర్షం కురిపిస్తూ నే వున్నాడు. అవన్నీ తీయకుండా వుంళు థూళిలోనూ _ ఇసకలోనూ ఆయనగారి వంటి కింత నవం జరి శేది కాదుగా 1. “అవునవును. మిరింతకూ భారకీయుల జేశంవాళ్ళేగా | పల్లెటూరి లైతులేగా +. యిలాంటి వఐవొడిని మి కళ్ళతో యొస్తుడయినా చూసి యేచ్చారుగనక!'_ అంటూ మమ్మల్ని ఒకు తిట్టడం! నీటితో తటిసి బట్టలన్నీ తపతప లాడటంతో ఆయనగా రిదివరకు తనవంటి మీద చిన్న నీటిచుక్క పడితే జలుబు చేస్తుందనుకున్న భయమంతా యొశ్కడీకి పారిపోయిందో మరి! అసలు వస్తువు అనవసర మెందచే భ్రమలో పడ్డప్పుడు మనిమీయెలా మరి చిపోగలడు ?

శరద్‌ పిల్లల కధలు లి? ఈ సంగతి యిలాంటి 'పెద్దనమునుషములడాశా వ సేగాని సరిగ్గా అర్థం కాదుగా!

రాతి సంగా 'రండుగంటలయ్యేక మా పడవ గట్టుకి

"చేరుకుంది. నా దుప్పటి కంపుతో మొదట్లో అమాంతంగా ముూర్భపోయిన ఆ కలకత్తా చాబుగారిప్పుడు దాన్నే కప్పు కుని. “ఛి ఛీ_ఏక్కూమాలిన దుస్పటి_ కాళ్ళు తుడుచుకుం దుకీకూడా పనికిరాదు" అని తిట్టుకుంటూ, మూలుక్కు-ం౦ టూనే డాంతో ఆసారి కెలానో గండం గడుపుకులి యిల్లు చేకుకున్నాడు. నయం_అఆయనగారు కటాక్నీంచి యే పెద్ద పులి కడుపులోనూ దూరకుండా తిన్న గా నిశేపంలాగయింటికి వచ్చాడు ఆయన చయూపీన యీ కటాతం వల్ల నే మూ ఆనం చానికి వాద్దులు లేకపోయాయి ఇత ఉపషదనాన్నీ_-గంజాన్నీ నవ్వుతూ అనుభవించి, ఇక పడవ _పయాణం వద్దుబావోయ్‌ అని డానికి ఒక దండం పెట్టి అ గబగజలాడించే చలిలో పం చెగుడ్డనే పెకిలాగి కప్పుకుని వణుక్కు-ంటూ మేంకూడా “కుకు జీవుడా? అని యిల్లు జేరుకున్నాం _

అజా లనే క్రమమున.

యాఖె సంవత్సరాల క్రిందటి సంగతి | ర్‌ూ నో

బందిపోటు దొంగల సంగతులు మీరంతా విని వుంటారు. కాని నా లాంటి ముసలివాళ్ళం వారిని స్వయంగా చూశాం. ఒక యా )అరవై యేళ్ళ,కితం పశ్చిమ "బెం గాల్లో హాన్స్‌, బర్వ్యాన్‌ జిల్లాల్లో వీరి ఉప్రదవ౦ చాలాజోరుగా వుంజేదిలెండి. అంతకు ముందు; అంశ తాత నుత్తాతం నాటి కాలంలో పొద్దుకూ శే సరికి యొవ్వరూ బైట అడుగు 'పెస్టేవారుకాదు. అంకే అంత భయంగా వుంజేదన్నమాటం ఆ దొంగముండావాళ్ళు యెంత అళ పోతులో అంత రాతి మనను గలవాళ్ళు ఎప్పుడూ దారుల పక్క-ను పొదల్లో పొంచి వుంజేవారు. వారి దగ్గర యెంత పెద్దపెద్ద లట్టా కరలుంటా యనుకున్నారు! ఆ వెదురుకరలకి అటూఇటూ ఇనపపన్ను లుం జేవి, ఈ క్మరల వెనుక నుంచి రోడ్డుమాద పోయే మను మల మక్కాలకు గురిపెట్టి కాట్టారంశ1ు వంశేముంద? పాపం ఆ దెబ్బకి బాబసారులు మూతి వచ్చడయేటట్లు ముందుకీ పజేవారు. అప్పుడు ఆ ముశా అంతా ఒక్క ఉమ్మడిగా వారిమోదపడి నిలువు దోపిడీ చేసేవారు. దీంట్లో మట్లుకి దయాదాశ్నీణ్యం అన్న నూశకులేదు. వదిలి పెట్టడమ నేది అసలే లేదు, ఏరి చేతుల్లో ఇలాగ యెొంతోమంది పాణాలు పోగొట్టు కున్నారు. ఇది నా కళ్ళరా మూశానంశు నమ్మండిం

చిన్నప్పుడు నాకు వేవలు పట్టడంఅంశు మవోసరచా ! అంటే పెద్ద పెద్ద చేపల్ని శాదుసుమండీ. వీవో చిన్నచిన్న

శరథ్‌ పిల్లల కథలు ల్లి్రఫ చరిగలూ_ జెలలులాంటి మంచి ఇచేవలు. 'కెల్లవారడం భయం. గాలం చేన్లో పట్టుకుని గబగకా వటి వొడ్డుకు తయ్నాలి పోయేవాణ్నీ- నూవూరి పొలిమేరలదగ్గిర వెరక వేసిన చిన్ని యేకొకటి వుంది. ఎప్పుడు చూసినా దాంట్లో నీరు నడుంకన్న పెకిరాదు. ఆ నీటిమాద నాచు! యేటిమధ్యని నాచుశలేని చిన్నజాలులో చేపలు యొగిలెగిరి గంతులు వేస్తూ వుంటాయి, శణాలం వేనీ వాటిని పట్టడం అంశ నాకు బ లేయిష్టం. ఆ యేటి వొడున చేపలళోసం తిరుగుగూవుంశు బురదకిందా _ నాచు లోనూ తపతప లాడ్డున్న మనివీ. శవాలు యెన్నెన్నో కాళ్ళకు తగి లేవి. ఒకొక్క. మనినీ. తలనుంచి కాశేర క్తంతో కలిసీ సీరకుకూడా యెజ్జగా కనిపవీంచేది. యేటికి ఆ వొడ్డునా _ యీ వొడ్డునా దట్టంగా ెట్లు వున్నాయిమగరక్కణ్ను౦చి యూడ్చు శాచ్చేవారో గాని; ఆ దొంగలు నునుషుల్ని చంపి ఆ యీటి వొడ్డున బురదలో పాతిపెట్టి పోతూం జేవారు. ఇది కనుక్కుం దుకు పోలీసులు వచ్చేవా రేకాదు-యెవరూ పోలీసు సేవనుకు పోయి రిపోర్టు యిచ్చినట్టుకూడా నేనెప్పుడూ విన తేమ. ఈ గొడవల్లో వేలుదూర్చ; కొరివితో యెొవజేనా తల నగోక్కుం టాడా?_ పోలీసుల వ్యవహారాల్లో తలపెట్ట గూడదనివారె సూడూ వింటూనేవున్నారు. పోలీసుల దగ్గిర యిరుక్కోవడం అంశ కోరుకుని బోనులో పడ శ్షేగా! ఆఖరికి సింవాంనోట్లో పడినా యెలాగో ఒకలాక తతః బయటపడొచ్చుగాని పోలీ సుల చేతుల్లో చిక్కితే యిక ఫసలా అన్నమాళశు! మరి బయటికి రావడం (బహ్మా దేవుడికయినా తరంకాదుః, అందుకని తప్పి జారి యిలాఐటి. శవాలు యొనరికంటయినా పడినా గబు

వి(0 శరర్‌ పిల్లల కధలు

క్కున మొవాం తివ్వుకుని అక్కడ ఒక్క గడియకూడా వుండకుండా పోయేవారు, ఆ తర్వాత చీకటి పడింద నేసరికి నక్క-లజట్టు అక్కడకి చేకుకుని ధూం భాంగా మాంచి వింయ భోజనం ఆరగించి, యేటినీట్ల్రో మూతులు కడుక్కు-వీ చక్కా యిళ్ళకు 'చేరుకునేవి. అఖరికి యెముకలు గూడా పత్తావుం డేవి కావు

ఒకనాడు నాకూ యీగలి పట్టవలసిం జే, కాని నూలుపోగు వాసిలో తప్పిపోయింది. ఆ సంగతే ఇెప్తా వినండిం

అప్పట్లో నా నయసు పన్నెం జేళ్ళుంటుంది. "నెలవు రోజు వ్రదయం యింట్లోనే కూచుని “గాలిపటం? చేసుకుం టున్నాను. ఇంతలో అవతలి ఏధిలోవుంజే “నయన్‌ నొంతు వినిపించింది. అతను అమ్మమ్మని అయిదు రూపాయిలు అప్ప డుగుతున్నా డు, పాలుపోని ఆ బాకి తీర్చుకుంటానని _పాధేయ"

అమ్మమ్మ! నయన చంద్రుడం కే బలేయిన్టం “ఇంతలో గబుక్కున డబ్బవసరం యేమొచ్చింది నయనా? 'అని అడిగిం చావిడ.

“ఒకమాంచి మస్తయిన అవును తీసుళొస్తానండమ్ము గారూ వసంతపురంలో మా మేన తగా రిలొకటి వుంది ఆక్కడ వాళ్ళకి నాలుగయిదు ఆవ్రలుదాకా “ఉన్నాయట. “ఇన్ని ఆవులు మాశెందుకు _ సీ కొకటి కావలస్తే తోలు గెళ్ళు' అని మూ బావమరిది కబురు పెట్టాడండి. వాళ్ళేమా డబ్బు కీసుకోరని వాకు కాగా శెలుసులెండి.. అయినా ఒక

శరళల్‌ పిల్లల కథలు వ! అయిదు రూపాయిలు దగ్గిరవుం ళు యెందుశేనా మంచిదికడా అమ్మగారూ 1) అన్నాడతను.

అమ్మమ్మ మళ్ళీ మాట్లాడకుండా అయిదురూపొయిలు పట్టుళొచ్చి అతని చేతిలో పెట్టింది. అతను దండం పెట్టి వెళ్ళి పోయాడు,

వసంతపూర్‌లో మేలయిన' గాలాలు దొరుకుతాయని నే నిదివరకు విన్నాను. అందుకని గుప్‌చిప్‌గా యెవరికీ చెప్ప కుండా చెయ్యకుండా అతనివెంట బడ్డాను. '50డుమైళ్ళు గట్ల చారి చాటీ (టంకురోడ్డు పట్టుకుని వసంతపూర్‌ కి కెళ్ళాలి, "రెండామడలు వెళ్ళిపోయాక నయన్‌ వెనక్కి- తిరిగి చూస్తే నేను కనిపించాను. అతనికి బాలా కోపం వచ్చింది. నాకు ఒక్క-టిగాదు;పది గాలాలు తెచ్చి పెడ్దానని వెళ్ళివోతున్నాడు. కాని నేనుమట్టుకి వెనక్కి. తిరిగిపోడానికి సనేమిరా అన్నాను.' ఇాలావరకు కాళ్ళా_ వేళ్ళాపడి (బతిమాలాడు, కానిఅ వేఏనేను కాతరు చేస్తేగా 1. అప్పుడిక లాభంలేదని అతను నన్ను యొత్తుకుని బలవంతంగా యింటికి తీసుళొచ్చాడుం ఇల్లదిరి పోయేట్టు గోల పెట్టి నేను యేడుస్తూ౦ శుఅమ్ముమ్ము మనసయినా కరిగిందిగాని నయన చంద్రుడు మట్టుకు ససేమిరా. వల్లకాద న్నాడు. “అమ్మగారండీ, రానూ_పోనూ మొత్తం చూస్తే యెనిమిది కోసుళ్ళళన్నా యెక్కువ వుండదు. అదీ వెన్నెల రా్రుళ్ళు_బలే సరదాగా వెళ్ళి తిరిగి శావొచ్చు శాస్‌ చారి మంచిదికాదని మోకు తెలియంది గనకా ! 'పొద్దుండగా అటుంఛి యిటుతిరిగి రా లేకపోతే వేను వొంటిగా ఒకవేపు

(2 కరథ్‌ పిల్లల కధలు

అవునే చూసుకుంబానా, మరొకవేపు అళ్బాయిగారినే భూసుకుంటానా, ఇంకోవేపు నా సంగ తే చూసుకుంటానా? ఆ దారివెంట అంత భయం! వం-చెయ్యమన్నారో మాశే 'సిలవియ్య౧డమ్మ గారూ అన్నాడు.

ఆ దారి సంగతి అందరికీ తెలుసు, అందుకని అమ్మమ్మ మూతి చిట్లించి అందిగడా,_ “ఇదుగో నువ్వెప్పుడూ ఆటు వెళ్ళడాని'కే ఏళ్లేదు తెలిసిందా 1... మళ్ళీ తప్పించుకువి పారి పోయి వెళ్ళావంళు పూ స్కూలు మేస్టారు కిప్పుడే చీటిరాసి పంపిస్తాను, బెత్తంతో లెక్కపెట్టి యాఖ్సై బెబ్బలు లగాయిం చమనిు_'”

ఇక లాభంలేదని మరొక ఉపాయం శని పెట్టాను, నయన్‌ వెళ్ళిసో యేక చెరువులో స్నానంచేసి వస్తానని వంటి నిండానూన బాగా మర్షించి గావంచా పట్టుకుని బయలు జేరాను. యేటివొడ్డున మామిడి తోపులూ._పనస తోటలూం- అడఏ... వాటిలో బడి అడ్డదోవని పరుగెత్తుకుంటూ. పరుగెత్తు కుంటూ సరిగ్గా గట్లదారి రోడ్డుని కలిసేదగ్గిరికి చేరుకున్నాను, అక్కడ నేను కాస్సేపు అగి నిలబడ్డానుం మరొక పదినిమ పాల్లో నయన్‌ అటురావడం కనిపించింది,నన్ను చూసి అతను ముందు వాలా ధురుథుమ లాడాడు. కొని నే నక్కడికి యెలా చేరుకున్నది పూ ర్తిగా చెప్పేసరికి అతను ఫక్కున నవ్వి;- “సీ ఇాబూ, పవ. ఎలావుం కు అలాగే జరుగుతుంది. ఇంత దూరం యొలాగూ వొచ్చేశావ్రుగచా. మళ్ళీ వెనక్కి. వెళ్ళడం కస్టం పడ' అన్నాడు.

శరత్‌ పిల్లల కథలు 248 దగ్జిరగావున్న వూళ్ళో ఒళ కొట్టుమోద వేడి వేడిమర మరాలు_సంచదార వుండలూ-బిళ్ళలూకొని పెట్టి నాపంచె!ి కట్టి వేశాడు. వాటిని నముల్తూ _ సముల్తూ మిట్టనుధ్యాహ్మ్న్నా నికి మేం వసంతపూర్‌లోఅతని మేన త్తిగారింటికి చేరుకున్నాం అతని మేనత్త మంచి స్థితిపరురా లే, ఆ శయింటికి పకంగా నే కుంతీనది పారుతోంది. చిన్నజైనా నీరు నిండావుండి. చిన్న చిన్న "శరటాలుకూడా బయ్లేక అఆటు.పోటుల మధ్యను ఆడు కుంటున్నాయి. నేను వెళ్ళి స్నానం చేసివచ్చాను. యింటికి ెద్దకోడలమ్మ, శ్ర అరిటూకు తెచ్చి పరిచింది. అటుకుల”, పెరుగూ జెల్లం వడ్డించి నా భోజనానికి అన్ని యళ్చాట్లు చేసిందిం భోజనం అయ్యాక మేనత్త అన్నదీ; “అయ్యో. చిన్నవాడు అబ్బాయి _ నాలుగయికు కోసులు కాలినడకని వచ్చాడు పొపంం మళ్ళీ ఇప్పుడే వెళ్ళిపోతే యెలాగ ? కాస్సేపు నడుం వాల్బండీ. ఎండ తగ్గగానే నెళ్ళిపోదురుగాని;_" మీన త్తగారి చిన్నబ్బాయి గాలాలు తయా చేసేందుకు వెళ్ళివోయాడు, నయనూ,; నేనూ యంత ఆలిని ళో యామనుకున్నారు ! శాస్త నడుంవాల్చి తీరా కళ్ళు తెరిచేసరికి నాలుకు దాటి వోయింది. పొద్దుచూసి నయన్‌ కొద్దగా కలవర హ్డాడు, కానీ యమో అన లేదు. మరొక పది నిమిషాలకి మేం అక్క- ణఖ్బ్బుంచి బయలుబేరాం.. వెళ్ళేటప్పుడు నయన్‌ మేన త్తకి చెప్తూ అయిదు రూపాయి లావిడ చేతిలో 'పెట్టాలనుకున్నా డు, కాని ఆవిడ వాటీని పుచ్చుకోకుండా, “వాటితో మా పిల్లల'శే లఅువేనాళాని తీసు ఇళ్ళవో ఎయ్‌? అంది తె]

న! శరథ్‌ పిల్లల కథలు నా భుజూలమిద గలాలమోపు బకువ్సంది. నయన్‌ ఎడం వేకులో అవ్చమెడకి తగిలించిన పలుపూ_కుడి చేతిలో పెద్ద లట్టాళ్నర ! అవును పట్టుకుని జోరుగా నడవడం పడ దుగా మరి! ఇంకా రెండు కాసుళ్ళయినా నడవ లేక్రుఅంతలో వొద్దువాలి పోయింది.ఆకాశ-మిద చందమామ కనిపీంచాడు. రోడ్డుకి అటూఇటూ పెద్దపెద్ద రావిచెపూ, మ్మరై చెట్లూ, నిదగన్నేరు చెట్లూ వున్నాయి నాటి కొమ్ములన్ని కలసి పొయి ఒశే శెట్టులాగ ఉన్నాయి. దార్లో మాంచి చీకటి ఆకులమధ్యను చి దూరి వెన్నెల రోడ్డుమోద అక్క-డక్యండ పడుతూందిం అప్పుకు నయన్‌ అన్నాడూ;.*ఇదినో తమ్ముడూ. నువ్వు నా యెకంవేపుళొచ్చి నీ యెడం చేత్తో అవు పలుపు పట్టుకోం జీను నీ కుడి వేపుని నకుస్తుంటాను. “ఎందుళన్న య్యా ఇలాగ ?) *మగెంకుకూ లేదులే వూరికే. పద వెళ్తాం" చిన్నవాణ్నయినా నయన్‌ గొంతులో యువో కం.౯రు వున్నట్టు ఇ్టే కని పెట్టాను, నింపాదిగా మేం మంచినోడ్డుదాటె మట్టిదారిలో పడ్డాం, శిండుపక్క-లా ఉన్న అడ్యలు యికా దట్టమెవొతున్నా యి ఎప్పటివో పాతెకాలంనా దె పెద్ద పెద్ద వెబ్ల ఆకుల్లోనుంచి అసలు వెన్నెలయేమోా అవుపించడిం లేదు. అంత దళేసరిశా వున్నాయి. సాయింకాల మయ్యేసరికి పకువ్రల కాపర్లు పశు వుల్ని ఆ దాశంట తోలుకని ఇళ్ళకు వెళ్ళిపోయారు. వారి గెత్తిలు నషెచిన ధూళి ఇంకా మాముక్కు-ల్లో దూరుతూనే వుంది. అస్సుడు సరిగా అక్కడికి యాాభి. అరవై మూరల

శరథ్‌ సీల్లల కథలు ఏక్‌

దూళాన్ను౧చి,_ “అయొ; శొబోయ్‌ _ చంచీశారగోయ్‌. ఎవలేనా వంకే బే+ రండ రోయ్‌ అ-ట్టూ పెద్ద పెద్ద లు ఇట్టి యెవరో అరుస్తూం౩ట) వినబడి-ది అ వె-టనే మళ్ళీ లట్టాక్నరల టకటకలు వినిపించాయి. ఆ తేళ్య్వాత మళ్ళీ అంతా నిశ్శబ్దం యొవ్వరూ కిక్కురుమున లేను |

నయన్‌ స్త్ధుశా నిల్చుని, _ “అయ్యొ పాపం? అయి పోయిం3 వాడిపని !' అన్నోడుం

"వని ఆయిపోవడ జుమిటి నయనన్న య్యా?) అని అడి గాను. “ఒక మనిమీ పనీ సఫా అయిపోయింది లే' అనీ అతను ఇస్పేవు నిల్చుని యేదో అలోచిస్తూ గబుక్కున, “పద బాబూ పద కాస్త జాగర్తగా వెళ్ళాలి. ఆవు ఎడం వేపున, జీను కుడివేపున వుంటాం* నువ్వు మా యిద్దరికీ మధ్యన నడుస్తూ పని అన్నాడు మళ్ళా.

చిన్నస్పసనుంచీ విటూ వున్నాను; అపూడప్పూడు కళ్ళారా స్వయంగా చూస్తూనే వున్నాను; అందశని చిన్న కుజ్తాణ్నయినా సంగత" తా అర్థం చేసుకున్నాను, *ఎవ కేనా వు-పే బే; రండ గోయ్‌' అన్నపిలుపు యింశా నా చెవుల్లో గింగుుుము-టూనే వుంది అ-దుకని విశుకుబిగుకు లాడుతూ అన్నా ;-_ “నయవన్న య్యా, వాళ్ళు ము-దునే నిలబడి వున్నట్టున్నా రే_మనం వెళ్ళడం ఎలాగ ?- ఒక వేళ మనల్ని చంపేస్తే_-”

*ఖేకు తమ్ముడూ, జీనుంటూండగా ఆలా చంష నిస్తానా ? వాళ్ళు దొ.గచెధవలంణం నర్ను దూడగా పాని.

తశ! శరథ్‌ పిల్లల కధలు

పోతాకు, అంత పీఠరికివందలు బే'_ అవూ నేనూ నయనా ముగ్గురం నింపాదిగా ముందుకి నడుస్తూన్నాం. భయంతో నా వంట్లో వతికీలూ గజగజ వణికిపోతోంది.

అఖరికి వూపవీరికూడా ఆడనంత భయమనిపించింది. చెట్ల నీడవల్ల ధూళివల్ల యింకా యేమి కనిపీం చడం లేను. మరొక పదిహేను_యిరవె మూరలు డాటగానే, అయిదారుగురు మనువులు గబగశా పరుగెత్తుకుంటూ నిదగన్నేరు ఇెట్టు వాటుకుపోయి దొక్కొడం కనిపీంచింది. నయన్‌ టపీమని ఆగిపోయి గట్టిగా గర్గి ౦చాడు, అళ్చా, యెంత భయమని వీంచే గొంతనుకున్నా రది! “ఇదునో, జాగర్త, ఇవ్పూజే ముందు చెచ్చేస్తున్నాను. నాతో అయ్యవార్హ అబ్బాయి వున్నాడు, పారను విసిరారంకశు చూసుకొండి; మిలో ఒక్యంార్ని గూడా మిగలకుండా ఫూడ్మిపా*ేసాను. తెలుసు కోండి అన్నాడతను న కాని దీనిెశ3వరూ బదులు చెప్పలేదు. మే? మరి కొంత

దూరం ముందుకు వెళ్ళేసరిగి ఒకచోట దార్లో యొవరో మనిషి _ పావం వెల్లకీలా ధూళిలో పడివుండడం మాకు కని పించింది. వెన్నెల, కొద్దికొద్దిగా అతనిమాద పడుతోంది నయన్‌ కాస్త వంగిమాన, “అయ్యయ్యో పొవం!' అంటూ వైకీలేచాడు. ఆ మనిపీ. ముక్కుల్లోనుంచీ, చెవ్చల్లోనుంచీ, నోటిలోనుంచీ రక్తం కాలవల్లాగా కారుతోంది. కాళ్ళు గూడా గజగజూ వణకుతున్నాయి. భుజంపైని వచ్చ మెత్తుకునే జోలి యింకా ఆలా వడివుంది.కాని టయ్యంనుట్టుకి బుగ్గిలో చెల్లాచెదురుగా పడిపోయాయి. చేతిలోవుంజే ఒంటి తీగ

శరథ్‌ పిల్లల కధలు క! సితారు లాశీద్బెకి ముక్కలు ముక్కలె కాస్త దూరంలో పడివుంది.

నయన్‌ చాలా శాాచాకారంతో లేచి నిల్చుని) *ఒ శీర్‌ యమకింకరుల్లారా ! ఏం పాడువని చేశారరా మిరు !_ ఈ వైన్ఫవుడి ప్రాణాలు తీసేందుకు మాకు చేతు "లెలొ వచ్చాయిరా? అంటూ అరిచాడు. గడియసేపు ఆతని భయంకరమైన గొంతు విచారంతో రుద్ధమైపోయి..దిః

శాని అటునుంఛి యెలాంటి జవాబూ రాలేక, నయన్‌ యింతగా విచారించడానికి ముఖ్య్నశారణం అతను స్యయంగా వై నృవుడవడ మే! ఆతని మెడలో తులసిపూసలమాల, ముక్కు- వని సింధూకవం బొట్టూ, వంటిమోద రకగకాల ము దలూ అన్నీ వున్నాయి. ఇ-ట్లో ఒకచిన్న చేవాలయమే ఉంది. అశ్య-డ మహాపభువు విగవోన్ని వతిష్టించాడు. వ్‌ "వెయ్యి సార్లో యిన్షదె వాన్ని జవిస్తే గాని, అతిను పచ్చి మంచినిళ్ళ

రా లుటఒా న. యినా యిలా ముళశ్రునొడు కాడు. చిన్నప్వూ డెవ్చుడో బళ్ళో లు గుణింతం వరకూ అత్సరాలు నేక్చుకోవడమే! తర్వాత తర్వాత వట్లువటి పెదపెద అతురాల పుసగాల్ని చదవడం బల ౧ ౧ న!

తనంతట తిను స్యయంగా నేర్చుకున్నాడు. ప్రతికోజూ కో వె్లో కూచుని దీపంపెలుగులో చిన్నదండకాలు మొదలుకునివై నవ మత [(గంధాలదాకా పల్నించినట్టుగా నే వాలా రాతిదాకా అతనలా కూ+చుని చదువుతూ వుంజేవాడు. మాంసం అసలు" ముళ్తువాటే కాడు. ముందుముందుకి చేపలు తినకంకూడా నూ నెయ్య్యాలని. అతనివు దేశం.

ర! శరళ్‌ పిల్లల కధలు

ఆతను పెన్పవు డవడాని కొక నిన్న చరి,తవుంగ లెండి. దాన్ని యిక్కడ చెప్పడం చాలా అవసరుకూడాను. అ 'సీ వయసు ఇంచుమించు నలఖె వుటుంది. పొతిక_ ముప య్యేళ్ళవయసులో ఉన్న స్వ డతనేదో దోపిడీశేసులో తెగులు కుని యెడాదిపాటు కైదుళలో పడవలసి వచ్చింది. అమ్మే గారి మేనత్త కొడుకు ఒశాయన అప్పట్లో జిల్లా ఆంత] జేరుమోసిన ెద్దవశీలుం ఆయన ద్వారా వోర్టులో మళ్ళీ విచారణ చేయించి, నాగా డబ్యు ఖస్మూవటి అమ్షమ మయెలానో అత్రి వడివీంచింది. శె దలోనుంబో బీమిట పపంర్తే నయన్‌ తిన్న. నవద్వీపానికి వెళ్ళిపోయి) అక్కడ యెవరో గోస్వామిదగ్గిర మాత్రం పుచ్చుకున్నాకు, తులసి పూసల దంశ వేసు్సుని ఇంటికి చక్కా తింగివచ్చాకు, అన్న ంచీ అత్రను పట్టుదల గరిగన వై నృవుడై పోయాడు.నయన్‌ తుచుగా మూ యి-టెకొచ్చి అమ్ముమ్ముకు సాహ్టైంగపడి నమస్కరించి కెళ్ళి ప్రా యేనాడుం (ావ్మాణ. విధవరాలుకదూ, అవిణ్ల అంటుకోడానిక వీళ్లేమ.అందుకని యేదో మొక్క-అకుల్ని తెంపి అవిక కాళ్ళ పెని ఉ) చేవాడుతప్పి జారియెప్వుడై నా కాళ్ళకి తిన వేళ్ళు తగలాయం కే చాలు అతనా ఆకుల్ని కీసి *న నెత్తి కంశానికీ మాటిమాటికీ రుక్దుకుని *“అమ్ముగార డీ ఈనారి నేనుచస్తే మేలుజూతిలో పుట్టాలని నన్ను దీవించండి. అప్పూ జీనామా పాడాల ధూళి నా తలకన్దుకునే భాగ్యం నాకు కలుగుతుంది. అంటూ (పాభేయపవడి అడిశేనాడు. అందుకు అమ్ముమ్మ చికునవ్వు నవ్వి,_“నయగ్‌,. నా దీననతో నువ్వు

శరఠథ్‌ పీల్లల శథలు లలి మరుజన మంచి [,ఛావ్యాడివె జన్నిపావు అశేవోయ్‌' న

*అంతళొప్ప ఆక నాకు లేదండమ్మ గారూ. జీను బేనిన పాపాలకి లెశ్కే లేదన్న సంగతి మిగతావాళ్ళెవరికీ. తెలీక పోయిన్నా మాకు కాగా కెలుసుగదా 1_మా దగ్గర నే జేదీ దాచుగోలేను' అనేవాకు నయన్‌ కళ్ళ విళ్ళ పర్యం తంగా.

“నీ పాపాలన్నీ నివృత్తి ఆయిపోయాయి నయన్‌ 1సీ లాంటి భ కులు, భగవంకుడంటే యింత నమ్ముకంగా పడి చచ్చేవాళ్ళు యీ ప్రపంచంలో యెంతమంది వున్నారు చెప్పం ఈ భ్టిమాన్హాన్ని మట్టుకు వదలకు, పరలోకచింత యే మ్మాతిమూ పెట్టుకోకు. తెలిసిందా 1) అనేద అమ్మషమ్ముం

నయన్‌ కన్నీళు తుడుచుకుంటూ వెళ్ళిపాయేవాడు. అమ్మమ్మ అరుస్తూ వలిచి. “షఇకుగో, శేపు జేవుడి వసా దానిక రావాలి సయన్‌, మరిచిపోవద్దు సుమూ 1! అంటూ శీ పెళ్ల.

ఇవన్ని నే నెన్న్నోనా ర్ల కళ్ళా రాస్తయంగాచూశాను. అ-'దువల్ల తిను ఇ-తి వకూ చౌాణాలనైనా "లెక్కా పెట్టపండా యేవెన్సవ పూజ చేస్తున్నాడా, అలాంటి వైన్నవుడి వాత్యతో మవసి తో కలవరపడి కోపం అ-చులు దాటుకు రావడం అంశే నిద్డూరం కాదుగదా !_ అందుకీ అతను గట్టిగా *పాపం వెసవుకు సాయిఎకాలందాకా వూళ్ళో అడుక్కుని శెంప!ి తిరగి ఎస్తు “ఇట్టున్నా దుం ఇంతెకూ అతనిదగ్గ శేముంద

న్యా ఇలాంటి పాపంపని కొడిగట్టారు?.. 'బేడా_.వావలాశ న్నా

ర5్‌0 “శరర్‌ పిళ్లల కథలు

ఎక్కు. వేసూలేజీ ! _ మా అందర్నీకూజా యిల బొమి శ్‌లు విరిశేట్టు చంపి పా లేయాలనుంద రా $ అంటూ అరిబాడు,

ఈవాటు మె్టుచాటునుంచి జవాబు వచ్చింది; ళ్‌ బేడాపావలా డబ్బులు యట్టుకు యెవరిస్తారయ్యా; నీ తాక ముత్తాతల అదృష్టంళొద్దీ యీసారి 3లానో తప్పించుకున్నావు ఇంతటితోనైనా ని సింగినాదం వేదాంతం కబుర్ల న్నీ కట్టి పెట్టి పారిపో_ఊట పారిపో వేం 9?

ఈ మాటలింకా పూర్తి కాకుండానే నయన్‌ సింవాం లాగ గర్జిస్తూ “ఒ-శేయ్‌ పందికొక్కు మొహాల్లారా 1 నేనా పారిపోవడం ? మోకు జడిసిపోవడవమూ ?”* అని అరచి గబు క్కుంన అయిదు రూపాయకాసుల్ని పెకితీసి, ఒక చేతోటింగు టింగుమనిపించి పిడికిట్లో వేసుకుని,_ “ఒయ్‌ వెధవాయిలూ రండరా, ఇన్ని రూపాయిలు గలగల లాడుతూంళశేు వూరిశే వదిలేస్తా కశేమ్యరా 1. మాశేగాని దమ్ములు) శే అందరూ ఒశేవారి కట్టకట్టుకుని వచ్చి తీసుకువోండ్యరా ! కాని ఒక్క సంగతి మట్టుకు జాగర్త! మా చిట్టిబాబు వంటిపెని యే మా(త్రమమునా 'చెబ్బ తగిలిందంచు బూసుకోండి, మొ అందర్నీ చాపచుట్టలాగ చుట్టి రోడ్డుమోద మో శవాల్ని వర సగా పడుకోబె్టై మకీ యింటికి పను యేమనుకున్నారో!- నేను మామూలు అల్లాటప్పాగాణ్తి కాదురా అబ్బీ _ మన “అమ్మవారుంటే, అవూకువాశ్ని తెలిసిందా! ఇప్పు జేనొ చిప్పండి నాపేరు విన్నారో లేదో. లేకపోతే వ్లూరిశే దోవంట పోయే దిక్కులేని అడుక్కుంనేవాళ్ళని లాగ వాతమారుస్తో

ళరత్‌ పిల్లల కథలు జ్‌!

తిరుగుతున్నారో! పందికొక్కు వెధవల్లారా, కుక్కల కొడు కుల్లారా! అంటూ నోటికొచ్చినట్టు తిట్టి సవాలు చేశాడు. అన్ని వేపులా నిశ్శబ్దం అలముకుంది, శంకు నిముషపాలసేపు ఊకుకుని నయన్‌ ఇంకా పద్దగొంతు పెట్టి ఇంకా కటువైన భావమలో మళ్ళీ గర్డి ౦వాడు,_ఒ*శేయ్‌ దొంగ' బడుడ్యా బులూ వస్తారా, శేకవాతే రూపాయల్ని జేబులో వేసుకుని యింటికి పొమ్మన్నా రా లం

అప్పటికీ జవాబు శా లేద రోడ్డుమోద లెండు మూడు రూపాయకాసులు పడివున్నాయి. నయన్‌ వాటన్ని3నీ శీను కుని;_ పద చిన్న వాబూ,; వాలిరాతయింది. ఇక ఇంటికి పోదాం మా అమ్మమ్ముగారు పొపం నీకోసం యొంత బెంగ పెట్టుకుంటారో ! వాళ్ళంతా కుకటల కొడుకులు, నక్క వెధవలు) మనువుల యెదుటి ఆలా రాగలరులే? నువ్వొక గాలం పట్టుకు చెంటనరిమావం శే వాళ్ళంతా కాళ్ళకి బుస్థి ఇెప్తారు తెమ్ముడూ 1' అన్నాడు.

ఇళ నాకున్న భయం, బెంగా ఆంతా మాయమై, థై ర్యం లావయింది, “ఆయితే వెంటతరమనా అన్నయ్యా ళ్‌ అని అడిగాను ముందుకువచ్చి.

అందుకు సయన్‌ నవ్వి_ “పోనీలే తమ్ముడూ. ఇక లాభం లేదు. పని కాకపోతే ఏళ్ళంతా పళ్ళూడ గొశ్తుర కాలు” అన్నాడు

మళ్ళీ మేం అక్కణ్నుంచి బయలుదేరాం. నేనేది అడి గినా "ఆం అసీ, “ఉంపూ')' అనీతప్ప నయన్‌ మంకో జనా బేమా చెప్పకుండా వెళ్ళివోతున్నాడు.. భరిశాస్త భూరం

పెల్లి శరత్‌ పిల్లల కధలు వెళ్ళేక ఒక పెద్ద ఇెట్టుశ్రీంద అల్లుకున్న శాటుశలాంటి చీకటి సీకలోళాచ్చి అతను చటుక్కున అగిపోయాడు, “అదికాదు తమ్ముడూ, కళ్ళారాచూని యెలా వదిలి పెట్టగలం చెప్తూ-అ అయ్యవార్ల ంగార్ని అన్యాయంగా చంపీనందుకు నేనాపగ తీర్చుకుంటాను '_

“అయితే వాళ్ళపైని యెలా పగ తీర్పుకుంటావు నయనన్నయ్యా ళం

కచ్తుల్న వాళ్ళలో ఒక్క దగుల్చాజీగాణ్నయినా పట్టు కోలేశపోతా నటయ్యా ?_ అప్పుడు మనిద్దరం వాణ్ని చిద గొట్టి పాతాళలోకంలో పాతి పెళ్లే సద్దాం)

పట్టి కొట్టి పాణాలు తీసేద్దామన్న ఆనందంతో నేను నిజంగా వీిచ్చివాణ్నయిపోయా ననుకోండి. ఏదోఒక నొప్ప విడ్డూరంలాగ వాళ్ళగురించి యిదివరకు ఆలకించిన భోగట్టా లన్ని వకి బూటక నాటకా లనిపించాయి. నయన్‌ నన్నసలు వెళ్ళనిచ్చాడు కాదుగానీ), వె శే యీపాటికి. ఒకణ్ణి పిలక పట్టుకు యిీడ్భ్బుళా వ్చేవాన్ణి, అప్వుడన్నానూ, “సే, నువ్వొక దొంగబడుద్దాయిని జాగర్తగా పబ్బుకురా. ఇక తర్వాతి నువ్వుండక ఫొయినా ఫర్వాలేదు వాణ్ని చితకతిన్ని చాన గొట్టడానికి నేనాక్కణ్ని చాలు! కాని నా గాలాలు వీరిగి పోయాయీ మరి?'_

నయన్‌ మళ్ళీనవ్వి “గాలంతోకొ జే వాళ్ళకి తగు ల్తుందా తమ్ముడూ నీ పిచ్చిగాని; _ ఇదుగో ఈ లట్టాజ్జి పట్టుకో !అంటూ ఒకలావుపాటి కరని లాగి నా చేతికందించి; “ఆవుని పట్టుకుని నువ్విక్క- జే వుండుతమ్ముడూ ల ఇద్ధరు

ళరఠ్‌ పిల్లల కధలు తం ముగ్గురుదొంగ నెధవల్నిప్వు జే పట్టుకులాక్కొస్తాను. కానయి తే అరుపులూ _ యేడుపులూ విని భయ పడొద్దుసుమోా 1) అన్నాడు

"అబ్బే! భయమెందుకూ 1 చేతిలో లట్టాకజ్జి వుంటూండగా €)

నయన్‌ అప్పుడు మిగతా లెండు క్యరల్నీ చంకలో అదిమి పట్టుకున్నాడు. పెద్ద లట్టాళ్యర మట్టుకు కుడిచేత్తో

ఈ పట్టుకున్నాడు అ తర్వాత ఆతను శరాదాకీ వదిలి పెట్టి అడవివెనక పక్క మలుపులోకి చడీ_చప్పూుడూ చెయ్యకుండా తిరిగాడు. మేం యెప్పుడో వెళ్ళిపోయామనుకున్నా రా దోవీడీ దొంగలు_వాళ్ళు ధీమాగా తిరిగివచ్చి ఆ బిచ్చగాడి జోలీ, 'జేబులూ తడువుతున్నారు. కాని అందులో ఒక్కడుమ్యూతం ఎదురుగుండావున్న చెట్టుదాటున నయన్‌ నిలబడి వుండటం కని పెట్టి భయంతో బెదిరిపోశూ._ “ఎవరక్క-డ' అంటూ మేక పోతు గాంభీర్యంతో అరిచాడు.

“ఎవళ్నా ?. నేనురా_ నయన్‌ ని_ ఆలాగే నిలబడండి. అడుగు కదిలారంశు మా _పాణాలు మాకుదకళవు- తెలి సిందా ?*' అంటూ వున్నంతలోనే ఎంతోమంది అక్కంక్లుంది కాలికి బుద్ధి చెప్పిన చప్తూడు పినివీంచింది. వారిలో ఎవడో ఒకడు ఆ సందట్లో ₹లు చిక్కుకుని గొల్లుమని నోల పెడ్తూ పక్క-నున్న ముళ్ళపొదమిోద దభేల్న పడిపోయాడు

నయన్‌ బలే సరడాగా శేశ వేస్తూ, “ఒక బుర్రలేని బూ చీవాడు దొంశాడులే తమ్ముడూ _త త్తిన్మూ వాళ్ళంతా తప్పీంచుకు పొంపోయారు అంటూ అరిచాడు. అ శుభవార్త

త శరథ్‌ పిల్లల కధలు విని జేనూ చెంగున గెంతులేస్తూ “అయితే త్వరగా పట్టుకుహా నయళన్నయ్యా_అక్కడ నువ్వేమి వాడిమోిద చెయ్యి 'జేసు కోవగ్దు. నేనే వాడిబొమికలు విరగ్గొట్టి పచ్చడ్షిజేస్తాను" అన్నారు చి రగాం “వద్లులే తమ్ముదూ. నేను ఏడిపని పడ్డాగా 1) అంతలో వెటనే ఒక పెద్ద యేీడుపు వినిపించింది. అది బహుశా నయన్‌ లట్టాళర విసురు ఫలితమేమో (్టీ మరో కెండు ఘడియలకి కుంటుకుంటూ _. మెక్కుకుంటూ ఒకతను ముందుకీ రావడం కనిపించింది. నయన్‌ వాడివెనశే వున్నాడు లబో_డిబోమని మయేడ్చుకుంటూ వాడు నా కాళ్ళ మోిదపడి బతిమాలాడు. నయన్‌ వాడిజుత్తు పట్టుకులాగి మిది కెల్తాడు. అప్పట్లో అతని మొహం చూస్తుశు నా అంతట నాశే దడ పుట్టళొచ్చిండంళకేు నమ్మ-డిః మొహం నింజా నల్లటి కాటుక పులుముకుని వున్నాడు, దానిబూద చుట్టూ బొట్లు-ఎంత బక్కచిక్కిన వాడిలాగ వున్నాడో అంత పొడుగ్దాకూడా వున్నాడు చిరిగిపోయిన లుంగీ ఒకటిమ్యాతం వు-ది, ఇంకా వాడలా యేడుస్తూ నే వున్నాడు, నయన్‌ వాడి మెడమోాద కస్క్ఫుష్కున ఒకటి లగాయించిల నోర్టుయ్య రా దొంగవెధవా ! అడిగిందానికల్లా ముందు జవాబు చెప్పు అసలు మొ ముళా మయొంతమంది€ వాళ్ళ పేర్లూ, విలాసాలూ అన్న చెను ల అన్నాడుః మొదట్రోవాడు ఆ వివరాలన్నీ చెప్పదల్చుకో లేదుః కాని ఏీపు వినూనం మోత మోగేసరికి తన జట్టుగాళ్ళ

శరథ్‌ పిల్లల కధలు ళో 'చరూ-నూరూ అన్నీ వరసగా పాఠం ఇెప్పినటు అప్పగించి

• “క్ఞాపకముందా) జన్మలో యింక మరిచిపోవ్రగదా! ఇప్పూడు చెప్పు. కేద వైన్షవుడు (క్రిందపడిపోయేక నిజంగా నువ్వెన్ని దెబ్బలు కాట్టావు?' అని అడిగాడు నయన్‌ *ఆయిదారు 'చెబ్బలుంటాయండీ' నయన్‌ ఆలోచించి పళ్ళు పటపట శొరుకుమూ_ “*లలాగా 1! వోనిలే _ అయిదారు బెబ్బళలే చాళ్లే ఇప్వూడు నువ్వు కూ డా ఆబిచ్చగాడు పడిపోయిన్టుగానే వడుకోం తమ్ముడూ-యిక రానయ్యాన ఇదిగో, ఈ లట్టాకర పుచ్చు కుని అయిదారు 'ెబ్బలతోశే వీణ్ణి అయిపులేకండా హత మా క్చేయాలి. చూస్తాగా మరి విచేతి సత్తువ! ఆ 'ేఇంకా జాగు చేస్తా వేం? పడుకోళా 1? ఆంటూ వాడి చెవుల్నిగట్టిగా పట్టుకులాగి చార్లో దభీమని కుదగొట్టి కూ-చో బెట్టాడు. వాడు స్వయంగా పడుకునేందుకు ముంబే, వీపుమూద కాలితో _ గట్టిగా మూడు తన్నులుతన్ని వడదోసీ పడుకో బెట్టి_ *ద్హప్పనో తమ్ముడూ. అలస్యం చెయ్యగూకదు. మొహం పైని గురి మూసి మరీకొట్టు. శండు_-మూడు జెబ్బల్లో నే చచ్చి వూరు కుంటాడులే!' అని నాకు చెప్పాడు. నయన్‌ కంఠస్వరం పూర్తిగా మారిపోయిందిం మొహం అతనిదా, కాదా అన్నట్టు తియాలై.ది. ఆ దొంగ అతణ్హిచూసి 'బెదరిపోయాడు. మళ్ళీ కా త్తతంతు మొదలెడ్డా శమోననుకువి వాడు భయంతో గజగజ వణి!$పోతున్నా డు,

పరర ఇ శరథ్‌ పిల్లల కధలు “నయన్‌ అన్నయ్యా; ఇది నావల్లకాదు సుమో 1! అన్నాను బొంగురుఫళోయిన గొంతు పెట్టి.

“వీం 1_ ఎందుక్కాదు ! అలాగయితే నేనే ఏడిపని పడ్డాను!

కానయితే తాపులుతిన్న ఆ మనివీ అటూ-ఇటూ కదలకుండా మెదలకుండా పడుకున్నాడు, పోనీ పాణభిమ పెట్టమని వేడుకోనై నొలేకు. కీషైరు కక్కురు మనలేదు. నేనే ముందుకొచ్చి “వద వాళ్ణే కట్టి పట్టుకుహోయి పోలీసు స్టేమకులో అప్పు జెప్పేద్దాం” అన్నాను.

ఇది వినినయన్‌ (శ్రుళ్ళిపడి_స్టేమనులోనా ! పోలీసుల 'చేశుల కప్పగిద్దానూ'” అన్నాడు నిర్దాంతపోతూ.

“ఆవును. వాడెలా ఇతర (పాణాలు పీండాడో, పోలీ సులుకూడా వాణ్ణి ఉరిస్తంభం యొక్కించి పాణంతీసేస్తారు, తర్వాత ఎలా జరిగేఏి అలా జరగక మానదుగా 1_

నయన్‌ కొంతసేపటిదాకా మొనంగా వూరుకున్న మీదట లట్టాకరరని వాడిఏపుమాద గుచ్చి,_ఒ శేయ్‌, లేవరా అంటూ అరఛచాడు.

అప్పటికీ నాడు మూరుమాటడలేదు. నయకా మళ్ళీ అన్నాదుగదా;. *దగుల్బాజీవాడు ఇవావలేదుగదా! పొరునం చచ్చిన పులిలాగ వున్నా జే ెండునాళ్ళనుం చీ తింజేదీ దొరక లేదు గామాల్ను _ అందుకని చార్లోకి వచ్చిపడ్డాడ్డు ఏకుడు దోచుకు తినటానికి ! పో పోరా, లేచి యింటికిపో..

శరల్‌ పిల్లల కథలు ర్త?

కాని మశీమిటోగాని అంతకూ వాడలా పడీ

వున్నాడు, నయన్‌ కా 'స్తవంగి వొడి ముక్కు-దగ్గిర. చేతిని

'పెట్టమాని;.. *ఛావలేదులే. తెలివి తన్బీ ప్రోయాడంతే 1

స్సృవా వచ్చేక వాజే ఇంటికీ పోతాడు వద తమ్ముడూ

మనంకూడా బయశ్టేరుడాం, ఇష్పుటిశే చాలా టయమయిందిః ఆమ శ్రమ్మ గారు 'బెగుల్తూ ఉంటాను ' అన్నాడు.

అలా నడుస్తూ నడుస్తూ ,_ *ఆ జేమిటి నయనన్న య్యా వాళ్ల అలా వదిలేసి వచ్చావ్‌? పోలీసుల కప్పగించే స్తే బాగసం 'జీదిగా! ఖూనిలు చేస్తే ఉరిశిక్ష ఖాయం. అది నా పుస్త కాల్లో రాసివ్రంది' అన్నాను.

“అలాగా, రాసీవ్రందన్న మాట!)

“అయితే లేదంటానా? ఇంటికీ శా ఇప్పూటే పుస్తకం వీని చూపిస్తాను!

“త జేబ్బట్రి తమ్ముడూ సీ వెరిగాని!.. ఒక మనిమీవి చంపాడని మరొక మనిమీని కూడా చంపివేయడమా 0 అన్నాడు నయన్‌ విస్తుపోతూ._

“అవ్రవవును, చంపి వేయడమే! ఇచే వాడికి తగన శీక్ష. నేను స్యయంగా చదివితే!”

“కాని ప్రపంచంలో. త్రీక్చులన్నీ ఇలా వుండవు శమ్ముమూ” అన్నాడు నయజ౯ా నవ్వుతూ.

“ఎండుకుండ పన్నయ్యా ఠి?

నయన్‌ వెంటనే జవాబు శెస్పకుండా కాసన్సీపాలో చించి.* వ్రవం చంలో అందర్నీ పట్టులో లేరుగా మరి. అందు కనీ... అన్నాడు

గని శరత్‌ పిల్లల కథలు

“ఎందుకు పట్టుకో లేరు_ మనుషు లిలాంటి అమా '₹ెంకుకు చేస్తారు?" ఈ సంగతి నా కష్పుదూ తెలియదు, ఇప్పూుడంతకన్నా తెలియదు. అయినా దీన్నిగరించి అలో చించుకుంటూ మరిశా స్త దూరం నడిచి. “సలే పోని నయ నన్నయ్యా; వాడు మళ్ళీ లేచి యెవశ్నీేనా శంవీతే 1 అన్నాను

కడ్తంచుం ఇక వాజెవర్నీ చంపడు. జీనుంటూండగా మళ్ళీ ఆ పనిబోలికి వోడు.

ఈ జవాబు నాంత సంతృప్తి కలిగించ లేదు. వాడికి విధిగా ఉరిశితు పడితీరాలనే అంటాను. “కాని [పాణాలు దకొాయి. ఉరిశిశు పడలేదుగా మరి 1౫

నయన్‌ పరాకుగా ఏదో ఆలోచించి. నాకు శెలి యచే!_ దీన్నిగురించి నే నెప్పుడజేనా అలోచిస్తేగాఖూ అంటూ కడ్రియసీపు ఊకుకుని “దీనికి జవాబు నాకు అెలియదు తమ్ముడూ! మా అమ్ముమ్ము గారికి బొగా తెలుసు నువ్వు పెద్ద వాడివయ్య్యాక ఒకనాడు ఆవిణ్మి అడుగుని అన్నాడు.

పెద్దవాణ్న య్యే వరకూ. నేను దాన్ని అణచుకోలేక పోయాను ఇంట్లో దూకిదూరగా నే కాస్సేపు భయంపుకు ఆవసర మైన మాటలన్నీ వల్లీ ౦చి భుజూ లెగ శేసుకుంటూ మా విజయగాధ నంతట్నీ పూస్మగుచ్చినట్టు అమ్మక్ముతో ఇెప్పాను. *ఆవుని కొనేందుకు వెళ్ళగా ఈ వేళ యెంల అఘా యిత్యం జరిగింది నాయనా' అంటూ తొలినుంచి చివరిదాకా బలే ఛ్యానంగా ఆలకించి, ఒక పెద్ద నిట్టూర్చు వదలి నన్ను శాగలించుకుందిం బబ

శరత్‌ పిల్లల కధలు 250

నయన్‌ అంతవరకూ కిక్కురుమనకుండా అంతా వింటూనే ఉన్నాడు, నా కబుప్టన్నీ పూర్తి అయీక, అతను నాయనమ్మ కాళ్ళదగ్తిర అందు రూపాయలుంచి,_. “ఆవు వూరికీ వచ్చిందండమ్ముగారూ, ఇండండి, వి డబ్బుమోరు తీసుకోండి. మా మేన ల్త్‌ సశేమిరా తీసుకోనంది. మి నడిపీ కోడలసలే వద్దంది? అన్నాడు.

అప్పుడు నాయనమ్మ పకాల్న నవ్వీ. కనిపిస్తే మా నడిపీకోడిలికి నే చెప్తాలే. కాని యీ డబ్బుని మట్టుకి నేసు మళ్ళీ పుచ్చుకోను నయః. వీటిని నీ జేవత పూజకి కర్చు పెట్టు, ఇపూడు సీ కో మాటకూడా ఇెపురావిను, ఈవేళ? గూడా నువ్వు ఆలాంటి వైస్టవుడీవి కా లేకప్రోయావ్‌ అన్నది.

“ఎందుక నండీ అమ్మగారూ [3

ఎందుకా 1. ఉత్తు త్తిగా రూపాయల్ని ఖంగుమని మోగించి ఆశ చూపించి మనువుల్ని వీలుస్తావు వదో ఆశ క్‌ోదీ వాళ్ళు వచ్చాశే అనుకుంళశు. ,.)

లు

“మళ్ళీ అయిదారుగురు చచ్చి వూరుకుంబారు. వీంతో మి నయన్‌ పొపం యింకా యెంత జా స్తీ అవుతుందంటారు?'

వాయసము మళ్ళీ మాటాడలేదు. ఆ సూచన అంత శార్థ 0౦ అవిడ బాగా యెరుగును,. నయన్‌ కికూడా స్యయంగా 'లెలుసుం

33

260 శరత్‌ పిల్లల కధలు కానయితే అతను నోరెత్తి ఒక్కమాట కూడా అన లేదు. దూలాన్నుంచే సాస్ట్రాంగంగా దండం పెట్టి ఆ అయిదు రూపాయల్నీ నుదుటి కద్దుకుని కిక్కురు మనకుండా అక్క ణుంచి వెళ్ళిపోయాడు. ! ఈంనానాలాలాలా శు చదిమనాలనానాణ

శరక్‌ జీవితం గొరెపాటి వెంకటనుబ్బయ్య

అ౦కితం౦ ప్రియ మితతుడగు దరిశ్శి చెంచయ్యగారికి న!

విషయసూచిక

వా పరిచయం కుటుంబ వృ _త్తాంతం బాల్యము-కొమారము యౌవనము బర్మాలో బర్మా అనుభవం రచయితగా రాజకీయ రంగంలో అభివందన పరంపరలు గుణశీల స్వభావాదులు కుటుంబ జీవితం మహా(ప్రస్టానం త్‌ ద్ధాంజలి

ళో

పీఠిక "7 అః లిరూణ 030% 00 ఏ గ4లాంల రీ ఈ ౧006" ఎట ప! [160౫౫

వంగసాహిత్య (వభావం నునరూద అధికంగా కలదుం అదిలో వందేమాతరపు దన్న బంకించందుని నవ లలు అధికంగా ఆంధ దేశములో ఆదరింపబడినవిం ఆనంతగం విశ్వకవినవలలు, కథలు, గేయాలు ఆంధ సాహిత్యములో అవతరించాయి. పొంచికడి బేవుని రూపళ నవలలుకూడా మన "తెలుగు సాహిత్యంలోకి వచ్చాయి. ఉల్పిమ నాటక కర్తయగు ఓర జేంద్రలాల్‌ రాంప్‌ నాటశాలుకూడా అనువదింపబడాయి అవి అన్నీ పాతిబడ్డాయి ఇం లేగాదు, ఈసోదు పాఠక (వపంఛాన్ని అధికంగా ఆశర్షించినది శరత్‌ బాబు ఒక్క జే. అఆయనవలె పాఠళఠ. హృదయాన్ని దూర గొన్న అన్యర చయిత అకుదు.

ఆయన రచనలు అన్ని భారతీయ భావల్లోక్సి అన్య ఛావల్లోః కూడా అనువదింపబడ్డాయి. మన 'లెలుగు పాఠకుల మాద ముఖ్యంగా శరత్‌ కాబు (వభౌవం అధిక మనిపిస్తోంది ఆయన అసలు జెంగాలీవాడు, ఆ మాశే మరచిపోయాం. ఆయన మన ఆంధుజే అను కుసేంత సన్ని పాతుడయ్య్యాడు

న!

జేడు తెలుస చేకములో ఆయన రచనలకున్న ఆదరం మరొక రచయి”కులేడు. ఆయన రచనలను 'ెలుగు లోకి అనువదించినంత అనువాదకుల సంఖ్య వరచ యితకూ లేదు. రామాయణం అఆంధభావలో అనే కులచేత అనువదింప బడుతున్న క్షు; శరత్‌ సాహిత్యం కూడా అ-నేకులచేత అనువదింపబడుతున్నది రపీంటద ఎకాడమివలె శరత్‌ చంద ఎకాడమా ేశములో లేదు. కాని పాఠక (పపంచమే ఎకాడమి అయింది. వేడు ఆం,ధులాయన్ని స్వంతం చేసుకున్నారు. ఆయన గచనలన్నీ విడివిడిగా (గంధాలుగానేగాశ, సంపు టాలుగాకూజడా సంతరిం చబడ్డాయిం

దీనికంతటికీగల కారణమేమిటి ?* కొందరు రచయితల జీవితం వేరు, వారి రచనలు వేరు కరత్‌ కోబు ఈ ేణిలోనివాడు కాడు ఆయన జీవితానికీ సాహిత్యా నికీ అవినాభావసంబంధ మున్నఏ వా స్తవ అనుభూతి శల్పన మధ్య ఎట్టి భీదమూ లేదు. శరత్‌ బాబు సాహిత్యకీ ర్హికి కారణం: ఆయన అఖండ (ప్రతిభావంతు డగుట కాదు. వంగసాహిత్యములో అన్యులకు లభిం చని అనన్య సులభాసనం ఆయన (గహించుటకు మధ్యందిన మౌర్తాండుని వలె భాసిల్లుచున్న రపీం (ద వతిభనుకూడా జయించి ఆయన స్వతం్మత దిప్తిని (వకాశింప చేయుటకుగల కారణం ఆయన వ్యక్తి జీవి తము కవిజీవితముకలనిపోవు పే. అందుచేతనే ఆయన రచనలన్నీ సజీవ రచనలై ఫోయినవి,

షా గగంథకే ర్తలు తమ (గంధాల్లోని భావాలగో పాఠకు లను కదిలించాలంక1ు వాటివల్ల వారుముందు క దలింప బడాలి” అని 'మేరీకోరల్లీ అంటుంది. ఆయన రచనలన్నీ ఈ (శేణిలోకి చెందిన వే, ఈనాడు మన (ప్రధాన సమస్య మానవత్వాన్ని నెల కొల్పట చు,2 06 ౯611 20648 ౯౦01ల 13 10 కంము20126 మ89. మన ఆభబాళరాలు, సంఘధ ర్మాలు; నైతిక ధర్మాలు, వీటన్నిటికి అధిక (పొముఖ్యమిచ్చి మానవుణ్తి నఖ త్తి పర్యంతం బంధించాయి, ఇవిన్నీ మానవ కన్న త్యానికని మురిచాం, అసలు మానవుగ్ణో రూోపుమాపి ధర్మాలను క్‌ ర్తించటం ఆరంభించొ౦0. సాహీత్యం; ధర్మం, రూపం, నిర్మాణం ఇత్యాది అంశాలను గురించి ఇదివరకు చాలామంది సమ్‌ తీస్తూ వచ్చారు. కాని సాహిత్య వయోజనాని। సంబంధించిన అంశాన్ని మత్రం విమర్శకులు ఎవరూ ఇంతవరకు స్పృశించ లేదు. లోకళళ్యాగానికి ఉపకరించే శ క్రి సాహిత్యనులో ఎంతవరకు వుందో సరిగా సమిత్సీంచలేదు. కావ్యం, రసపుష్టి కలిగి పాఠకుని మనస్సుకు (వవిమలానందాన్ని చేకూర్చి నన? మానవునిలో అంతిర్సి తమె ఉంజే కుసంసా్కాా శాలమోాద కూజా దెబ్బతీస్తుందని ప్రహించ లేదు.

కళా

అసలీ సంగతి ఒప్పుకుంటాళా ? ఒప్వుగోనీ. ఒప్పుకోక పోనీ, సాహిత్యప్రయోజనం - -మానవాభ్యుదయము. దీనివల్ల మానవుని దృష్టి విశొలమనవుతుంది. అటు వంటి సాహిత్యం ప్రసాదించే నూతన సంపదనల్ల అతని సవానశీలం, వమాశీలం, అయిన మనస్సు ఐశ్వర్య మవుతుంది. అటువంటి సాహిత్యమే కరత్‌ సాహిత్యం. శరత్‌ ఛాబు రచనలు ఆం(ధపాఠకలోకములో పరి న్యాప్తమెనవి. కాన ఆయన జీవితచర్శిత సం్య్రగవాంగా గాని; సమ్మగంగాగాని లేదు. సాధారణంగా ఒక రచ యితయెొక్క- రచన చఏవిన తర్వాత ఆ రచయిత యందు అభిమానం కలుగుతుంది. ఆయన జీవితాన్ని "ఇెలుసుళలోవాలచే కుగూవాలం కలుగుతుంది. అ కుణూ పాలం యింతవరంకు తీర్చబడ లేదు.

ఇంతేకాదు, ఒక రచయితను గురించి తెలియనిచే ఆయన రచనలు ెలుసుకోవటుకూడా కన మే. అందులో శంత్‌ రచనలకు, ఆయన జీవితానికి అవి నాభావ సంబంధమున్నదిః అందు చేతరూడా ఆయన జీవిత చర్మిత్ర, ఆయన జీవితానికి నాహిత్యానికీ గల సంబంధంకూడా చెప్పబడింది.

ఆయన సాహిత్యాన్ని నసురించికూడా తెలుసవలెనని ఉన్నది, అ భాగ్యంకూడా. త్వరలోనే లభించ గలదని

ఇ ఈ జీవిత రచనకు వళీంద్రజేవ్‌ చేరచించబడిన “సాహి త్యాచార్య శరత్‌ చంద “భారతి వర్ష రజి తోత్సెవ సంచిక అధికంగా తోడ్చడినవిం వారికి డనుం

కృతళ్ఞ

ఘంటశాల కత వ్‌) గొధ్రైెపొటి వెంకటసుబ్బయ్య

మైానూట

శరణ్‌ ను తెలుగువారికి పరిచయం వేసింది, చేలూరి శివరామశా న్ర్రీ; చశపాణీనుం "తెలుగువాణ్ణి చేసింది, శివరామక్ళన్ల _ బేశికవితా మండలి. తెలుగువారిలో "తెలుగువాడై ఇంతగా. తెలుగు పాఠక హృదయ శవీకాల నలంశరించిన శరత్‌ జీవితాన్ని 'కెలుసుకో టానికి కుతూవహవాలం కలగటం సవాజం. వారి కుతూ వాల నివృత్తి కోసమే ఈ పుస్తకం వాయటమైనది. మొదట శరత్‌ జీవితము, వారి రచనలను గురించిన సమ్మగ చరిత్ర (వచురిద్దామనుకున్నాం. గాని జీవి తము, రచనలను గురించి విమర్శ._విడివిడిగా (వచు రించితే బాగుంటుందని భావించి, ముందు జీవితం (ప్రచురించాం. తిర్వాత శరత్‌ రచనలను. గురించిన విమర్శ (గ్రంథం *స్దత్ర్‌. దర్శనం" (వచురించాం.

ఎూాస౦పాదకులు

శరత్‌ జీవితం పరిచయుం౦ అక్షం 01 పెల్యిడ11 *6 276 146 వగ 1476 54111 ౫2౭౦16 2064 52721100406౯2 2121 19 80017౧0611 ఈ౧౦- ౪21 [01 1 3108216 ౧6౦౧4” ==గీ 0) [0210100 భారత భూమిలో ఆంగ్ల పరిపాలన ఆరంభమైనది వంగ జేశంలో. అఆ కారణంచే వారి నాగరికత నంగీయులకు వంట బట్టినది. ఆ దేశము అన్నివిధాలా ైతన్యము చెందినది. తాను చైతన్యము పొందుటతో తృ ప్లినొందక) నిదాణమైన రజా టీ చూ భరతఖండా న్నే మేలొ-ల్చింది.

ఈ సంగతినే సుప్రసిద్ధ జీశభ క్తుడగు గోపాలశృ్ల నోన్తే ఇట్లా అన్నాడు _ “వంగ చేశం నేడు ఆలోచించిన వీవ యాన్ని, భారతవర్ష ము లేపు ఆలోచించును-?

అధునిక భారతభూమికి రాజూ రామమోవానరాయ్‌ వీత. ఆయన రాజకీయ నాయకుజే కాదు, గొప్ప రచయిత, సంస్క ర్హ3 గత్వ వే _ల్త్ర ్రావ్భానుత స్థాపకుడు.

ఆ (బవ్ముసమాజము భౌరతి జేశమంతటా వ్యాప్తి గాంచళ పోవచ్చు. కొని జేళశంలో నవవైతన్యం కలిగించిన దజే- అదే భారతీయులను 'ేశభకులరుగా?. సంస్కారుల నుగా, సంస్క- రలనుగా విలసిల 'చేసినదిం

34 లా

హు! శరత్‌ జీవితం

ఈ విమయాన్నే ఇంకోక విధంగా ఇపస్పదలచిన, యూరపుఖండంలో ఇటలీ ఐరోపా వికాసానికి తోడ్చడినళ్లు వంగ దేశము భారత వర్షానికి ఒక శతాబ్దం అచార్యపవీఠం అలంకరించింది.

అటువంటి జేశాన జన్మించాడు శరత్‌ చాబు, ఆయన సామాన్య వివయాలతోనే సకల _సృదయముల చూర గొన్నఅమరశిల్చి. నవలకు _నవజీవనము పోసిన నవలా చ(కవర్డి.

అయన (ప్రధమంలో అనువాదము; భాయానువాదము వేసేవాడు. అటుతరార్టత అయన స్వంత రచనలు చేయ సాగాడు. శిల్పదృష్ట్యా గొప్ప కళావేత్తు ఆయన అమరకావ్య శిల్పాన్ని మనకందించి పోయాడు. మన నవలా కారుల్లో అందరికంశు ఆయన స్దానం మహోోన్నతమైనది. కధా సంవి భఛానంలోగల అశేవ విశేపాలు, 'సంభావణా నైపుణ్యం; పాాతహోషమణలో (వజ్ఞానెపుణ్యం; భాపామూాధుర్యం, భావ లాలిత్యం; లలిత హాస్యం ఇవన్నీ చేరి ఆయనకు అమరకీ రిని అలవడ వేనినవిం

“బడదీదీ! అయనకు (ప్యపధమయిన 'పేరు తెచ్చినది, “అ ప్రతిహై శిఖరమునుండి ఆయన ఎన్నతూ దిగలేదు, ఆమర జఅాంతం ఆ అంతిస్థును ఆయన కాపాడుకున్నారు.

ఆయనవలె అధికంగా రచనలు చేసినవారిని వేళ్ళ మోద “లెక్క పెట్టవచ్చు అచ్చునడ్డ అయన రచనలే గుట్టలు “గుట్టలుగా 'కేలును అయనకు ళొందరివలె వీ ఒక్క (గంధం వల్లా అఫక ఖ్యాతి రాలేను. ఆయన గచనలన్ని అధిక స్యూూతి

శర ర్‌. జీ-సిత.0 వికి గాంచినవే, ఆయన ననలల్లో బేవదాసు గొప్పడంటారు కొందరు, భర్మితహీన్‌ నొప్పదంటానగు కొండకు; ద త్తళొం దరు ఉ త్తమమంటారు. అలాగే గృహాదహనమ్‌, (శ్రుశాంత్‌ మంచిదని ఎంచుతారు మరికొందరు; కేవ వశ్న సంగతి చెప్ప త5౦ కాదంటారు. ఇట్లా వారి వారి అభిరుచులను బట్టి ఆయన నవలల గొప్పతనాన్ని గుణగానం చేస్తారు.

(ప్రఖ్యాగ రచయిత రోమారోలా, (శ్రీశాంత్‌ (ప్రధమ భాగం చూచి_ఇది నోబుల్‌ బహుమతి పొందదగిన (గ్రంథ మన్నాడు.

మేధావిగా ఖ్యాతిగాంచిన ఎం. ఎన్‌. శాంప్‌, “శే 'వ్రశ్న' చదివి “నోబుల్‌ బహుమతి గాంచదగిన 'దని ప్రస్తు తింఛారు,

దీనికంతకు కారణము ఏ: ఆ అమరశిల్పి వాడావుడిగా ఎన్నడూ (వాసేవాడు కాడు, (నొత్యపతి ఎన్నో సాక్లు సవ ర చేవాడు. ఎన్నో నూర్చులు _ వేప్పలు చేసేవాడు శెలీ మాధుర్యం కోసం ఆయన (పత్యేక కృమీ. వీసీవాడు. అధిక శమపడి ఆయన రచన చేసీవాకు. రచన చేయటమనేది ఆయనక ఒక చై వకార్యం.

సామాన్య సంగతులనోనే సకలహృదయాలను దూర గొన్న శిల్చి శరత్‌ బాబు.

స్రీ వృాదయాన్ని ఆయనవలె అనుపూర్వికంగా చి(త్రించినవారు.న భూతో న భవివ్యతి.

సంఘదృష్టిలో 'చెడువారని 'ఇెస్పబజేవారి యెడల

284 శరర్‌ జీవితం కయనకు అధికానురాగ ముంజెడిది వారిలోగల జ న్న త్యాన్ని వాటిన శిల్చీ ఫరశ్‌

ఆదర్శవాదము; యచార్థవాదము, కాల్చనికవాదాల'నే రూఢమైన వాదాలను రూపవిమావపి, కరుణా కాతరుడగు శరత్‌ శాబు మూనవ వాదాన్ని నెలళొల్పాడుం

కవులు విలాస [పపియులను, అచారచాసులను అధి కంగా వర్శించారుగాని, సంఘదూరులైన వారి సంగతి సాహీ త్యంలో వవేశ పట్టలేదు. ఇంతవరకు ఇతరులు విడిచి పెట్టిన కార్యాన్ని శరత్‌ బాబు చేశాడు.

చరిశ్రహీనులకు చర్మిత కలిగించిన మహారచయిత శరణ్‌ బాబుం

మానవత్వము మూ రీభవించిన మహానీయుడు శర చ్చందుడుం

సంఘం వే బహీవ్కరింపబడినవారి యెడల అపారమైన సానుభూతి ఆయన కుంజెడిది. సం సుబహిన్క్బతుల యెడల సానుభూతి సమ వేదనే శరత్‌ సాహీళ్యానికి (చేరణ. అందు చేతనే అవి మనకు ఆదరణీయాలగుటకు కారణం. వాల్మీ (కౌంచవియోగానికి తల్ల డిల్లుటవలన శోకము. త్లోకముగా మారినశ్షు దీనులు, పతితులు, పదదళితులు పొందుతున్న ఆ వేదనకు వ్యధపడి ఆ కరుణా హృదయుడు రచన చేశౌడుం అందుచేతనే ఆయన రచనలన్నీ కన్నీటి కాలువలుగా వెలు వడినవి అనుకంపనీయమైన పా(త్రపోవణే శరత్‌ సాహి త్యం యొక్క వైశిష్ట్యం. సంఘ బహీమ్ళుకుల వృధా వేదనే ఆయన రచనలలో కనిపించేది. స్వప్న సౌందర్యం,

శరఠ్‌ జీవిత౦ 2605 ఛావమాధుర్వం శాదు_శరణ్‌ రచనలలో మనకు కనపడేది, నురి సానుభూతి, సమవేదనా మాధుర్యమే కరత్‌ సాహీ త్యంలోే గోచరిం చేది. సంఘ నిపేభాలవల్ల నలిగి; నశించే వీడీత మానవుల యొడల పరమ కారుణ్యంచే కంపీతుడై న శర చ్చంద్రునికంకై 'వముఖ రచయిత ఇంతవరకు అవత రిం చలేదుం

• “జ్లను తరచు పాపుల చరిత్రనే వర్షించాను. బహుకొ వారు పాపంకూడా చేసీవుండవచ్చు. అంత మాసిక వారికి ఉరిశితు వేయవలసింటేనా లి మానవార్మను జీ నెన్నడూ తిరస్క్యరించ లేదు ఎవరినై నాస3కే “నీనవ్రపావీవి” అని అనడానికి నాకు చాలాకష్టంగా ఉంటుంది. ఒకమూటు చెడిన మానవుడు మరల కఇాగుపడలేడా * మంచి ఇెడ్డలు మానవు లందరిలోనూ ఉంటవి, కాందరిలో ెడు అధింకగా ఉండవచ్చును, అంతమ్యాతన వారు తిరస్కా-రపాత్రులా ? జీను పాపం మంచి దనటంలేదు; పాపం చెయ్యమని కూడా జీ నెవరినీ పోళత్సహించను. చెడ్డవారిలో గల మంచినికూడా నునమండరమూ _ ఒస్పుకోవాలని నా ఉద్దేశమూ అని అ కరుణాకాతర కథాశిల్సి అన్నమాటలు అనుసరణీయ ములు,

ఆయన 'సం ఘచౌష్ట్యాన్ని ఖండించాడుగాని,సంఘం పై చాడి చేయ లేదుం

(్రీలమెడ ఆయనకు ఆదవాభిమానా లుం డెడ్షివి,

ఆయన రచనలలో “వేశ్యలను, వేశ్యా లోలురను

లకి శరర్‌ జీవితం వరాపీంచాడు గాని, ఎక్కజా లల్లీ లమైన నూటలు వాడలేదుం ఆయన రచనలన్నీ ఉదా త్తములు.

ఆయన పురువ పొ(తలకంకు స్రీ సొాతలు ఉజ్జ్వల మైనవి, వార్శ్నిచేమ ఆదర్శ,పాయమైనది. వారు కాముకు 'రారడుకారు;. అనురాగిణులు, అభిమానధనులు, కరణ్‌ ప్మాతలు మనకు అభిమానులుగా, ఆల్భీయులుగా కనిపిస్తారు.

కరత్‌ కు ఒక అకూఢయమెన నీతిలేదు గాని; సాధన ఉన్నది. ఆయన వాస్తవికత సన్నతకాదు... సమస్య అయన రొమాన్సు (వణయ విలాసంకాదు _ అత్మపరిణయం,

నిస్వార్థ సమరే శరత్‌ ఛాబు జీవన మంత్రము.

జీవిత హాలావాలమునుండి, అమృతపు సోనలు కురి పీంచిన అపర భవభూతి _ శరచ్చం[దుడు,

అజంతా అలేఖ్య సంపద ేనికొారకు ?*? మానవజాతిని కరుణాంతరంగితం వేయుటశే,

అజంతా శిల్చిచేసిన కార్యమే) ఈ కరుణాకాతర కభాళిల్చి వేసినది.

ఓ నవలా చృకవ ర్తీ! నువు ధన్యుడవు. శరచ్చం (ద్రడు _. అనే నీ నామము సార్థకము !

కరంటంంజబ వృత్తాంతం అత

నరత్‌ జాబు రచనలు చదవటానికి ఎంత ఆనంద (వదంగా, ఆశ, రట కరంగా ఉంటాయో, అట్లాగో ఆయన జీవితముకూడా వుంటుంది.

ఆయన బంగాళా జేశంలో హాన్నీ జిల్లాలోని దేవా నంద పురమజే కుగామాన 1876 సెప్టెంబరు 15 వ తేదీన జన్మించాడు. ఈ (గామ గొప్పతనం ఏదీ నోచరించదుం సుప్రసిద్ధ వంగ కఏం(దుడగు ఫెరత చందుడు ఇకటడ జన్ని-చిన మాట వా_స్టవమే. కాని ఆయన హాల్యమే ఇక్యం-డ గడిచినది. ఆయన కవిగా (వసీద్ధి గాంచింది మరొక చోట అట్లాగే శరత్‌ బాల్య జీవితింంూడా ఇక్యజే గడి చిందిగానిి ఆయన (పతిభకు దోవాదం కలిగింది భాగల్పూ రులో. అయినా ఈ సుప్రసిద్ధ రచయితల పాదథూళిచే ఈపల్లె (వఖ్యాతిగాం చింది.

శరత్‌ తండ్రిపేరు మోకీలాల్‌ చటోపాధ్యాయ. వీరిది కులీన (బవ్దుణవంకం, మోతీబాబు మధ్యతరగతికి చెందిన వొడగుట చేత జీవనో పాధికై వీ వృ త్తిలోనూ ఛచే శించనందున ఆయన సంతానం దరిదంతో నే బాధపడ వలసి వచ్చింది. మోతీబాబు భవనమోహిసేబేవిని పరిణయ మాజను. ఆయన దరిదంలోనేగ"-క, సంతానంలో కూడా కువేలు జే! తొమ్ముండు శురు పీల్లలు, 'ధధమం?ణా పుట్టిన ఆడపిల్ల అనిలాజేీవ, అనంతరం అమర కళాజవియగు వగ్రచ్ల గం (దు డుదయింవాడు. తర్వాత మరినలుగురు కలిగారు

288 శరత్‌ జీవిశం గానీ వారు చాల్యముననే మరణించారు. అటువీమ్మాట ఇద్దరు మగపిల్లలు, ఒక ఆడపీల్ల కలిగారు. వఏీడనవాడు (పభాస చందుడు, ఎనిమిదవనాడు (వకాశ చం(దుడు. కడనొట్టు వీల్ల సుశీలాజేవి. వీరందరూ భఛాగల్పూరులో నే జన్మించారు వరిలో _పభాసచంద్రుడు సన్యసించి రామ కృష్ణ మఠంలో చేరి స్వామి వేదానంద అనే వేరులో (వసిద్ధు డయ్యాడు, వీరి వంశములోసన్యసించిన వారిలోఈయన వడవతరంవాడు. (వకాశచందదుడు శర చ్చంద్రుని (చేరణచే వరిణయవనమాడి గృవాస్తుద్ధెనాడు.

శరచ్భం,దుని మాతామహుడగు కేదారనాథ్‌ గంగో పాధ్యాయ భాగల్బూరులోని వవాస వంగీయులలో గౌరవ సీయుడుగా గణ్యత గాంచాడు.వీరన్న దమ్ములు అయిదుగురుః నీరంతా సమిష్టిగా నే వుంటూవుం డేవారు.* శేదారభాబుకు శాకూర్‌ దాన్‌ గంగోపాధ్యాయ వి ప్రదాసు గంగోపాధ్యాయ అని ఇద్దరు కొడుకులు. శరత్‌ తల్లి అగు భ్‌వనేళ్య డేవి శీదార బాబుకు మధ్య మ సంతానము. మోలళిబాబు ధనవంతుడు కాకపోయినా? సద్వంశజుడని, కులీన (వావ్మాణుడని గహించి. తనకూతురు. నిచ్చాడు శేదార బాబు, రానాను పు ానవను చేత అందులోని అనుభవాలను అధికంగా కళ్ళకు కట్టినట్లు చితించాడు. వంగ రచయితలలో సమిష్టి కుటుం బాన్ని శరత్‌ వలె బాగా చితించినవారు లేరు. ఈ గౌరవము ఆయ నకు. ఒక్కడికే బెందుతుంది

బాల్య౦= కౌనమూరం

తెరారీళాబుకు పీల్లలం శు బహు జేమ.ఆయన వారితో ఆడుకూ,ూ పాడుతూ వుంజేవాడు. ఆయన తన జన లో ఎవరినీ కొట్టీ_తిట్టీ యెరుగడు. ఈ (వేమచేత, అధికంగా ఛావజగత్తులో సుచరించుటచేతను సంతౌనాన్ని అదు పాజలో ఇట లేదు అందుచేత శె శవావస్లలో శరత్‌ చదువు

జంట ఇ గ

సంధ్యలకం శే ఆటపాటల్లో నే అధికంగా కాలశేపం చేస్తుండే వాడు చేపలు స్టుటంం చెట్లు ఎక్కటం, ఆయనకు వెన్నతో పెట్టిం విద్యలు, బెంగాలీలు మత్యే భుక్కు.లన్న సంగతి సర్వ జన విదితం పిల్లల జట్టు ఎపూడూ ఆయన వేతిలో వుంజేదిం వారితో అకటం, పాకటం, అల్లరి చెయ్యడం ఆయనకు సరదా.

తన కాల్యాన్ని గురించి ఆయనే ఒకచోట ఇట్లా ఛచౌశాడుః

“*చ్తాల్య జీవికమంతా నాకు బాగాజ్ఞాపకం, కేవలు పట్టటం, డించీలు తోయటం, నొవలు నడపటం, రోజంతా అప్పి నా పని. అప్రూడప్పూవము య్యూతాదళాల వెంట బయలు "జీత కాలం గడీపేవాడీని, అందులోని అనందం అంత్యం శాగాన భుజూన అంగవన్ర్రం వేసుకుని ఉజ్రేశరహితంగా పోయీవాడీనిం విశ్వకవి శావ్యములో ఉభ్రేశరహితంగా లేనట్టుగా నూతం కాదు. నా య్యాత్ర నురొక విధంగా, అందులోకూజా అలసి పోయినప్పుడు అరిగిన కాళ్ళతో, ఆలపిన జేవాంతో, ఇంటికి వ చ్చేవాళ్ణి. అంతూ పొంతూ

$5్‌

20 శరత్‌ జీవితం లేకుండా 'బ్రేశమ్మరి శాకీగా తిరిగి వచ్చిన నన్ను మా వాళ్ళు ఎంతో ఆదరాభిమానాలతో అలింగనం చేసుకొని ఆదరించే వారు. అటుతర్వాత పాఠశాలకు పంపేవారు. అకడ బోధోదయం, పద్య పాఠం పఠించుటతో పరవశుడనై నా ప్రతిజ్బృ మరచేవాడిని. దుష్ట సరస్వతీదేవి న్వాపె స్వారీ చేస్తోందని (గహిం చేవాణ్ణి. అటుతర్వాత మళ్ళా సంచారం చేసేవాణ్ణి. ఇట్లా కాలమేపం చేస్తూ. “బోధోదయ” “పద్య పాఠములు” పూరి అయ్యేసరికి నా బాల్యములో ఒక అధ్యాయం ఫూ _ర్హయింది.ో

ఈ వర్ణనల వల్ల ఆయనకు చదువు సంధ్యల్లో అభి మాన మున్నట్లు కన్పడదు, వగా వెముఖ్యం కనపడుతుంది శరత్‌ మాదిరి ఏ వీల్లవాడై నాఆట్లా చేసినట్లయి త్యేభవివ్యత్తులో సాహిత్య జగత్తుయుదు అతనికి స్థానముంకడదు. ఈ ఆట పాట లందు అనురాగం, తిప్పకాయతనంగా తిరగటం, పర్యవేక్షణ ఆయన పతిభ వికసీించుటకు అవకాశం కలిగించినవి ఈ అనుభవమే లేకపోతే ఆయన కుర్చీలో కూర్చున్నివాసిన నవ లలు ఇతర చయితల రచనల మాదిరిగానే ఉంజేవి.ఆయన స్వ్వీయానుభవాలు) సన్ని హితులజీవితాలు, సాహిత్యంలో పెట్టుట చేతనే ఆయన రచనలన్నీ సజీవరచనలు కాగలినవి. అందులోని పాలు, వస్తువు; ఆయన ఊహించినవి కావు ఆయనకు పరిచయమైనవి. అనుభవించినవి. అందుచేతనే ఆయన పాళశలు రక్త మాంసాలతో సజీవ చితాలుగా మన కళ్ళఎదుట నిలబడతవిం

'జేవదాసు నవలలోని పూర్వభాగమంతా ఆయన

శవరథ్‌ జీవిళం ల్ల! వాల్యజీవితానికి సంబంధించినవే. జేవడాసుకు, జీవానంద పురానికి సంబంపమున్నట్లు తోస్తుంది. ఏది వమైనప్పటికీ వైన కనపరచిన ఆయన స్వీయ చర్మితతో బేవదాసు బాల్య వర్ష అధికంగా సరిపోతుంది. ఈ సంగతి పాఠకులకు పరిచయ పరచుటకు జీవదాసులోని కథా (ప్రారంభాన్ని ఉదహ రిస్తున్నాను. ౪*వై శాఖ మాసంలో ఒకనాటి మధ్యాహ్న కాలం, ఎండ విప్రులు చెరుగుతోంది. ఇక తాపం సంగతి చెప్పనక్కం రలేదు, ఇటువటి సమయాన ముఖర్జీ లవారి దేవదాసు ఆ ఊరి ఏీథిబడిలో ఒకమూల చిరిగిన బొసమిోద కూర్చుని, పలళ పుచ్చుకుని,కళ్ళు మూస్తూ "తెరుస్తూ కాళ్ళారచాపీ,, ఆవలించి అఖరకు గాఢాలోచనలో పడ్డాదుః ఇటువంటి సమయంలో పొలాలమోదకు పోయి; గాలిపటం ఎగర వేసుళొనుటకు బదులు బడిలో కష్టిపడ వేసినట్లు వుండటం ఎంతమాత్రం మంచిది కాదని శేల్చీవేశాడు అతిని తెలివైన బ్యురకి ఒక ఉపాయం కూడా తట్టింది. అంతట పలక చేతిపట్టుకని లేచి నిల బడ్డాడుం మధ్యావ్నాం భోజనాలకు బడీ విడిచిపెట్టారు. ప లంతా గోల చేస్తూ దగ్గరలోవున్న మరి చెట్టు,కిలద చేరి గోడు బిళ్ళ అఆకుతున్నారు జీవదాసు అటుేసి ఒగనారి చూచాడు, మధ్యాహ్నంపూట అందరిని విడిచిపెట్టినా అతన్ని మాతం విడిచి పెట్టరు. ఎందుకం కు, అతడొళసారి బడినుంచి భై డపడ్డా డంశు మళ్ళా బడికిరాడు. ఈ సంగతి ఆ బడిపంతులు గోవిం దుడు అనుభవంమోద తెలుసుకున్నాడు, పైగా జీవదచాసు

౯ శరర్‌ జీవితం తర్మడి వుభ్రేశం కూడా అతనిని ఇంటికి పంపవద్దనే. ఈ శార అాలన్నిటివల్ల అతడు ఈ సమయంలో బడి పెద్ద భోలా అవాలీలో ఉండవలసి వచ్చింది?”

ఈనోవింద పండిగుజే శరత్‌ బాబు గురువగువీయాకీ పండిత్‌ * తర్వాశ ఈ వీధిబడి వర్నాక్యులర్‌ సూఖలుగా మూరింది. ఈ సూగల్లో నే ఒక్ష అద్భుతమైన ఆడపీల్ల ఆయ "నకు సహపాఠినిగా ఉంజేన. ఆ పిల ఆయనకు అన్నిపను ల్లోనూ అండదండగా ఉం జేది. పాఠశాలల్లో ఆయనకు ఎవరి తోనూ పజేదికాదు. కాని ఈ పీల్లనూ(తము మంచీ ఇవెడూ._ అని విచతణ లేకుండా అన్నిట్లోనూ ఆ యనకు సవాచరిణి. ఈ వీల్ల అంశే ఆయనకు _పాణాలు లేచి వన్చేవి. అయిన ప్పటికీ కోపంన స్తే చావచితక కొళ్లువాడు. ఈ విల్లమ్మాతం తన చెలికాడు ఎంతళొట్టినా తిట్టినా మళ్ళీ కొళ్లుది కాదు. వారు పోట్లాడుకోటం ఎంతసేపు! కలసిపోవట ఎంతసేపు! ఈ వీల్ల యందుంజే. గాభాభినవూనముచేతనే తన సాహిత్య ములో ఆమెను అమరజీవిగా చేశాడు. దేవదాసులోని పార్వతి. శీ కాంతలోని రాజ్యలమ్మీ ఈమే అని అనుకోటా నికి ప్రబల కారణాలున్నవి. జేవానందపూర్‌ విడచినత ర్వాత ఆయన అఆపీల్లను తిరిగి చూచి వుండకపోవచ్చు, ఆమె అసలు ేశేమిటో ఆయన ఎన్నడూ ఎవరికీ చెస్పలేదుకాని, చేవ జాసులోని పార్వతి, శ్రీ కాంత్‌ లోని రాజ్యలమ్మీ; సజీవ మైన ఈ 'ెెండుప్మాతలను పరికించినవారికి కల్పిత పాత లుగా మ్మ్యాతం కెల్సించవు, శరత్‌ సాహిత్యములో ఈ ఉభ

కరర్‌ జీవితం౦ త్ర యుల చరిత వంగసాహి 0లో అమరస్పవషీ _ అంటారు చంగియులు. ల ఎల్‌ మోసీచాబు గంభీకుడు గాదు. అంజుచేత ఆయన తనవీల్లలతో కలసి మెలసి ఆడులూ, పాడుతూ, ఆనందించే వాడు. కాగితాలతో పడవలు చేయటము, బొమ్మలు జేయ టము; ఇట్లా ఆచేకపనులతో పీల్లలతో శాలనేపం చేస్తూ ఉంచజేవాడు. అఆకోమల పహృాదయుని అధికంగా శరచ్చం యయడు ఆకర్షి చాడు, ఆయన పలకా బలపమూ పుచ్చుకొని పీలలకు అతశరాలు న్రాసిపెక్తేనాదు. ఆయన అతురాలు ముత్యాల కోవల్లాగా ఉం జేవీ. తండి దస్తూరి శరత్‌ బాబుకు బాగా అబ్బింది మోపీబాబు దస్తూరి ముత్యాల్లాగా ఉండ టమే కాదు, ఆయన అనేక శిల్పాల్లో దముడు, మన కాపీ రాజాగారివలె ఆయన కళాహృయ కలవాడు. లౌకిక విష యాల్లో ఆయన అఖండుడే. దర్శిదజేవత ఆయనను పట్టు కొని వీడించినందువల్ల ఆయన (ప్రతిభ విశసించుటకు అవ కాశం లేకపోయింది. మాపీళాబుకు బెంగాలి అంగ్రభావలు కెలుసు, ఆ కాలములో వదైనా ఉద్యోగము సంపాదించుట శతేలిశేం ఆయన వ ఉద్యోగములో (వవేశించినా ఎకువశాలంఉం జే చాడు కాడు. అయన కళాహృదయం డాస్య బంధ నాల్లో ఉండుట కంగీకరిం చేది శాదు. ఆయనకు కధ, కావ్యము;నవల నాటకము మొదలగు సాహితి ఇాఖలన్నిటా గ్రవేశ ముకద్దుం ఇంతేకాదు ఆయన గొప్ప చ్వితకారుడు కూడా. వక్యాగ చిత్తముతో ఎప్పుదూ చచనటమో, ఛాయటమా. చేస్తుం

లశ శరఠ్‌ జీవితం జేనాడు. ఆయన చదున్సళొనుటకు, (వానుళొనుటకు చక్కని సరంజామూ ఉండేది. మంచికలానికి కొత్తకొత్త పాళీలు పెట్టి అందమైన కాగితాలమోద రచనలు చేస్తూ వుండే వాడు. కాని దురదృష్టవ శాత్తు ఆయన జీవితములో వరచనా పూర్తికాలేదు. ఒక గంధం ,[పారంభించి దానిని పూర్తి చేయకముందే మరొక నూతన రచన ఆరంభించేవాడుం ఆయన ఆదర్శము ఉన్నతముగా ఉంచేది. ఆయన ఆరం భించిన ఆ ఆదర్శానికి అనుగుణ్యంగా "లేక పోయేప్పటికి దానిని అసంవూర్షంగా వదలి మరొక నూతన రచన్యప్రారంభించే వాడుం శరచ్చం[ద్రుడు కాల్గములో రవాస్యంగా తండిర చన లన్నీ చదివి ముగ్ధుడయ్యేవాడు. శాని అందులో ఏఒకటీ పూర్తికానందుకు ఆయన విచారవజేవాడు ఈ అసంపూ ర్తి రచనలను ఎలా ఫూ ర్తిచేయటమా._ఆనీ ఆయన ఆలోచిస్తూ ఉంచేవారు. ఈ ఆలోచనే ఆయన సాహీత్యర చనకు (పథమ ేరణ అయింది, చిత్రలేఖనములోకూడా అలాగే ఉంజేవాడు. ఆయన అరంభించిన ఏ చితమూ ఫూ ర్తి చేయ లేదు. మోతీబాబు తల్లి మరణానంతరము భాగల్పూరు లోనే ఉంటూ ఉంజేవాడు. ఈశిల్పివి ఆ గంగూలీ వంశీ యులు గౌరవముతో చూచే వారుకాదు. ఆయన సంసాదించ కుండా ఉండటము, అహర్నిశలు వదో చదువుతూ, వ్రాస్తూ ఉండటమే కారణం. ధనమే (సధానమనేవారు కళావ్భాద యాన్ని ఎలా సౌరవించగలరు? సహజసిద్ధమైన మోతీచాబు

శరథ్‌ జీవితం బ్ర శిల్పనై పుణ్యం అనుకూల వాతావరణం లేకప్రోవుట చేత, వెల్లడి అగుటకు అవకాశం లేకపోయింది. ఆయన పనంతా ఆవిధంగా అసంపూర్ణంగా ఉండుట చేత లోకానికి ఉపయోగ పడలేదు. శరత్‌ బాబుకు తంగడ్రిగుణాలు బాగా వాళ్తుకొని పోయి ఉండవచ్చును. ఇతరుల దృష్టిలో ఆయన తండి బలహీనుడు. ఏపనీ చేయజాలని అసమర్థుడు. (శతుకు తెకువ్లు తెలియని పనికీ మాలినవాడు, కానిఆయనకు తెలుసు. ఆయన వారుభావిం చినదానికి భిన్నుడని;, తన రచనను పూ ర్తి చేయక పోయినా, పూర్తిచేసిన వారికంటు లధికుడనని-అందు చేత తన రచనల్లో జయశీలురశం శే విఫలజీవులే విన్నాణంగా, విజయో'పేతంగా చిత్రించబడ్డారు. ఈ భావానికి మూలబీజము ఆయన తిండిని దృష్టిలో పెట్టుళొనుళు అనుటకు అవకాశాలు అధికంగా కనిపి స్తవిం శర చ్చం[దునితల్లి ఆడంబరములేని సాధ్వి; కుటుంబం లోని వారంతా అమయెకల భ కి (శదలు కలిగి ఉండేవారు. త ధి ఆమె కోమల పృాదయం అందరి దుఃఖాలను పంచుకు నేది, గృవాపాలిత పశుపయ్యోదులను కూజా తన వీల్లల వలే (వేమతో చూచేటి. వాటి కస్టం తనకస్టంగా భావించేది తల్లి దయాదాథీ,ణ్యాలన్నీ శరచ్చర్నదుని కోమల వాద యంలో అంకురించాయి.. సాభారణంగా పిల్లలు, పిల్లు లను. కుక్కలను కొట్టటం కద్దు. ఆయన అటునంటి పనులు వేయక పోవడమేగాక, ఎవడు చేసినా సహించేవాడుకాదుం సాధారణంగా పతి యింట్లోను పిల్లలను అసలు

278 శరక్‌ జీవితం జీరకుతో కాకుండా ముద్దుతోబుజ్జ'అనో,వదో అనో, పేరుతో పిలుస్తుంటారు. శర చ్చంద్రుని “న్యాడా” అని పిలిచేవారు. ఆయన తల్లి ఈ క్కురివాడు పెద్దవాడై తే తమ దుఃఖాలన్నీ దూరమై వో తాయని అకుకు నేది

జీవానందపురంలో ఉన్నప్పుడు బడికి వెళ్ళడం ఒక యుగంగా ఉండేది. అప్రూశాయన తిల్లి పడరాని బాధపడేది. ఈ క్యురవాడు ఎప్పుడైనా బాగుపడి, నా కష్టాలు తీర్చు శాడా-అని భావించేది. ఆమె అత్తగారు న్యూతం అినున యంతో అంటూ ఉంజేది. “పిల్లా? నువు వమా దిగులు పెట్టుకోమాక. నీ పిల్లవాడి మనస్సు ఎప్పుడో. ఒకప్పుడు మారిపోతుంది. "దేశ జేశాల్లో అతను ఖ్యాతి గాంచుతాడు._ ఈ మాట నిజం, (బతికివుంళు నీవు చూస్తావు; నేను చూడక పోయినా? ఇది యచార్థం* అనేది,

ఆమె (బతికీవుంశు అ త ఊహించిన భపిష్యుత్తుమిభ కాలేదని గ్రపాంచేదిం ఆమె అన్నట్లుగానే దం దుభీ జాధ లనుభవించే తల్లి దం్యడుల ప్యుకుడగు శరచ్చంటదుదు విద్యార్థి వేతనంపొంది ప్రవేశిక పరీశమలో ఉత్తీరుడగుట గాంచెను. అనంతరం తిన [పియ పుతుడగు శరచ్చందుడు వంగసాహి త్యాకాశములో వూర్ణ్మ చర్యద రూవంతో ఉద యించగలడని ఆమె స్వప్నములోనైనా అనుకున్నదో; 'తేదో!

భాగల్బూరులో ఆయన 'వవేశించిన తరగతిలో ఆయన కశనుకూలమైన విద్య అబ్బలేదు. సూత్యు బుద్ధిగల శరచ్చంగదుడు ఈ సంగతి వెంటనే _గహీంచఛచాడు. ఆయన

శరత్‌ జీవితం వా? బాగా చదివి మంచిపీల్లవా డనిపించుకున్నాడు, అయినప్ప టికి ఆ సమయములో ఆయన మనస్సు మరియొక దానిపెకి పోయింది. తాలింఖానాలలో ఛవేశించి మల్లవిద్య మొద లగు నవి జేర్చుళొని బేహదారుఢ్యం పొందాలని. కాని ఆ కాలంలో మధ్య తరగతి వారు, ఇపి పోక తనంగానే భావిం చేవారు. ఇందువల్ల ఆయన రహస్యంగా ఇందులో 'వవేశించాడుం దగ్గరవున్న ఒక (వబేశములో ఆయన తన శిష్య సమూహముతో ఒక ర్యాతివేళ ఒక తాలింఖానా స్టావీంచాడు. ఈ తాలింఖానాలో అన్నీ ఉన్నాయి _ గాని జరలల్‌ బార్‌ లేదు. దానిని కొనటం చాలా కష్టముం అందుచేత వాసాలు "తెచ్చి ఆయన నానిని వేరలల్‌ బొర్‌? చేశాడుః ఇప్పుడు ఆటపాటలశోపాటు చదువుసంధ్యలయందు కూడా ఆయనకు అధికానురాగం కలిగింది. పాఠ్యపు స్తకాలే గాక, కనపడ్డ పు స్తకమల్లా చదవసా గాడు. భాగల్బ్చూకులో వున్నష్పూదు తాతగారి ఇంట్లో “సంసారకోశ " మనే 'వేరుగల ఒక (గంథం కంటపడింది. దానిని కంఠస్థం చేయసాగాడు. నల్లలకు అద్భుతర సమం శ ఆధికఇస్టం, అటువంటిబే ఇదిం అందు చేత చదవటానికి చాలాఇంపుగా వున్నది. అందులోని నిజానిజాలు ఆ క్కురవాడిశేమి తెలుసు? అచ్చులో పడ్డ దంళా యథార్థమని భావించి, బట్టీ పెట్టసాగాడు. ఈ నాడు తాయళ్తులు కట్టుకొంళు అన్నిట్లోనూ. జయు పొందగలరని ప్యతిక లలో ,పకటింపబడుతున్నట్లుగా నే సర్వభ యాలు) ఆప ఫం

278 శరర జీఏతం౦ దలు, నివారించే మంతం ఒకటి అందులో ఉన్నది. ఆ మంత మిడి.

కర్ట్‌ హీం, ద్యుం ద్యుం రత రత్ష స్వాహాః

ఈ మం[తాన్ని తన చెలికాండ్రకు కూడా ఉపజే శిస్తూ ఉంజేవాడు. అ కోళములో పాములను స్వాధీన పర్చు కునే వకరణము కూడా అన్నది. దానిని చదివి ద్రయోగం చేయాలనే ఉత్లేశముతో ఒక పామును పట్టుళొన బోయేసరికి ఆది కాటువేపీంది. ఏవో మందులు మూకులుపోసి ఆయన (పొణరతణ చేశారు. సర్పాల తబమోద మణులుంటవని, ఆ మణులు తీసుకునే విధంకూడా ఆ (గంధంలో ఉన్నది, ఆ మణులు తీసుకోవాలనే తలంపుతో పాములను పట్టుళొను (యత్నము చేసేసరికి ఆ పన్న గాలు పడగలువిప్పీ వెబడ పోయేసరికి ఇెలికారడ్రు వాటిని కరలతో చావమోదారు, అనంతరం ఈ సంగతంతా బూటకమని (గహించి ఆయన జనమేజయునివ లె సర్ప యాగం చేయసా గాడు.

ఈ పనులన్నీ (శ్రుశాంతలో కళ్ళకు కట్టినట్లు చతిం వాడు, ఈ మంతం పఠించే సంగ లేకాక (శ్రీకాంత ఇంద నాధులు కలసి శసౌొహజీ డగ్గరకు సర్బ్పబాధ కలగకుండా ఉండ గలందులకు, వనమూలికలు తెలుసుకొనేందుకు, అనేక అఆసద లకు గుర్రై అరుగుళూండడమూ, సళ్చాలు స్వాధీనమగుటకు మం(కాలు పఠిస్తూ పర్వ తాలు ఎక్కుతూ ఉండటం ఎంతో కద్డుతంగా (శ్రీ కాంతలో చితించాడు. ఈ వీచ్చిలో పడీ శరత్‌ చాలా రోజులు యిట్లా తిరిగాడు.

. ఆయన అధికంగా జట్టుతో తిగుసుకూన్నా, జక్కొం

శరరథ్‌ జీవితం ల0 శ్కంప్పుడు వాళ్ళందరను విడిచి వకాకిగా ఎక్కడికో వెళు తుంజే వాడు, ఎక్కడికి వెళ్ళావని వాళ్ళంశు తపోవనానికని జవాబు చెప్పుతూ ఉంజేనాడు, కాని ఈ తపోవనాన్ని ఎవ కీ చూూపీంచేవాడు కాదు. ఆయనకంశేు వయస్సులో చిన్న వొడు, చెలికాడు, ఆయిన వేలువిడిచిన మేనవూము సుశేంద నాధ గంగోపాధ్యాయకు మాత్రం ఈ తపోవనాన్ని చూపిం చాడు, ఆయన దీనిని గురించి ఇట్లా _వాశాడు*

*ఫ్వము వంకీయుల పాడుబడ్డ ఇంటికి ఉత్తరాన ఒక వెపున గంగానదికి దగ్గరగా శాన్ని నిమ్మ చెట్లు పరిగి చిమ్మ చీకటి వేసీనవిం దానిచుట్టూ లతలుకూడా అల్లుకుపోయి. నర్‌ మానశ్చు డందులో (ప్రవేశించటానికి వీల్లేకుండా వున్నవిం శరత్‌ ఎట్లాగో అట్లా ఖాళీ చేసుకొని అందులో (వవేశిం వాడు. లోపలవున్న ఆ _పబేశం పరిశుభముగానే వున్నది ఆ పచ్చని తీగెలగుండా సూర్యకిరణాలు అందులో వవేశిం చాయి. బాలఖెనుని కిరణాలు బంగారు ఛాయలతో వస రిస్తూ; అతి మనోవారంగా అగుపీంచాయి. ఆ ఆనందాన్ని అనుభవించి, తన్మయత పొందవలసిం టే, దగ్గరనున్న రాతిశో ఆ లతాకుంజనుపై వీసీరి రావలసినవగా తన చెలికాళి పేర వీలిచాడు.

ఆ చెలికాడు భయకంవీతుడై (సాణాలు బిగ బట్టు శొని మిత్రుని దగ్గరకు చేరాడు. గంగానది దూరాన (ప్రవ హీించటం కనిపిస్తున్నది. మందనూరుతం శరీరానికి తాః వోయి గొల్చుగున్న దం చెలికాడు ఈ దృశ్యాన్ని చూచి, ముస్థేడై ఈ ప్రదేశం బహు రమణీయంగా వున్నదన్నాడు.

280 శ ర్థత్‌ జీవిత౦

దానికి శరత్‌ ఇట్లా అన్నాడు; “ఈ రమ్య పదే శంలో ఉండి అనందించటం నాకు చాలా ఇవము ఇకాడ కూర్చుండి ఏమేమి అలోచిస్తానో నాశే” తెలియదు! అంతట ఇెలీకాడు ఇట్లా అన్నాడు: “ఒంటరిగా ఎప్పుడూ రావద్దు ఇక్క-డ పురుగూ పుటా వుంటుంది. ఈ సంగతి "తెలుసా? ౫

ఈ తపోవనముతో జీవదాసులోని దృశ్యాన్ని పోల్చ వచ్చును. బేవదాసు బడి పెద్ద కంట్లో కారంకొట్టి ఎట్లాగో అట్లా తవ్చీఎచుకొని పారిళోయేవాడు అతని అంతు పొంతులు ఒక్క పార్వతికి తప్ప ఇతరులకు ఎవరికీ తెలియదు

“పార్వతి తినటానికి వీవో కొంచెం చెంగున మూట కట్టుకొని జమోందారుగారి మామిడిళోటలోనికి వెళ్ళింది. అ తోట వారింటికి చాల దగ్గకే వున్నది. అందులో. ఒక వై పున ఒక వెదురుపొద దట్టంగా బలిసివున్నది. చాటుగా పొగ (తాగటానికి ఈ వెదురు 'సబురులో మరుగు చేసు కున్నాడని ఆ పీల్లకు "తెలును. పారిపోయివస్తే అతడు చాక్కా-నే చోటు ఇజే లోపలిళొచ్చి దూచేసరికి,ఆ వెదురు గుబురు మధ్య హుక్కా తీసుకుని కూర్చుని గంభీరంగా పీల్చుతున్నాడు బేవదాసుం*

ఇట్లా ఆయన వాల్యజీవితాన్ని (గ్రంధస్థం చేయటమే గాక, చాల్యమునుండి (పకృతి రమణీయతకు ఎట్లా ముగ్ధుడె పోయిందీ దీనివల్ల మనకు విదితమగుచున్నది. ఈ (పకృతి పారవ్వశానికి వకుడె పవృదయం స్పందించే (పక్పతివ రనలు “శీశాలీతలో చళాము ల 9

శరత్‌ జీవితం 281 భాగల్పూరులో ఉంజేటప్పూడు ఆయనకు శా జేర్యద నాధ నుజుందార్‌ అనే స్నే హితుడుం జేవాడు* ఇతని నే రాజు అనేవారు. ఈ వ్యక్తినే (శ్రుకాంత నకలలో ఇం(దనాధునిగా చ్మితించాడు, రాజు ఆయన మంచి చెడ్డ లన్నింటికీ గురువుం అతడు సంగీతములో సాటిలేనిమేటి విశేవీంచి మురళి వాయించుటలో మొనగాడు. నావలు నడుపుటలో, ఇెట్లు ఎక్కండంలోనూ, చేపలు పట్టడంలోనూ, అర్థర్యాతి "వేళ నిర్భయంగా తిరగడంలోనూ, నాటకాలు ఆడడములోనూ, అన్నిటా ఆ గురువువద్ద ఆరిజేరినాడుం తిబల...హోరోస్తనియం మొదలగు వాద్యాలన్ని నేర్చాడు కాని, ఎన్ని దెబ్బలు తిన్నా మురళిమ్యాత్రం బాగా ఆలవడ లేదు* తతిమా్య వాటిలో గురువుకు తగినవా జే. ఈ రాజుతోకలిసి నాటకాలు వేస్తూ ఉండేవాడు, శరత్‌. న్త్రీ ప్యాత్రలు ధరిస్తూ ఉం జీవాడు- అతని కమ్మని కంఠం, కోమల శరీరం, అందుకు అధికంగా ఒప్పేదిం ఒకనాడు నాటకము వేసేరోజున వాఠాత్తుగా రాజు ఎక్కడికో పోయాడు. మళ్ళా ఎవరూ కళ్ళతో మూభచామన్నవాళ్ళు లేసలేకు. ఆ సంగతే వ్యాదయవిదారకం౦ంగా (శ్రీశాంతలో చితిస్తాడు- అది కేవలం కాల్పనికం కాదని, అందులోని (పతిశబ్దమూ ఇెబుతుందిం (శ్రీకాంత వృాదయంనుంచి వెలు వడిన (పతిమాటా అతడి గొప్పతనాన్ని గుణగాణం చేయ టమేగాక, శరత్‌ వ్యాకులహృదయాన్ని వెల్లడిస్తుంది. శీ కృవుని నిర్వాణాన్ని గురించి అరునుడు ధర్శాశాజు అతి ప ల ప్ర్‌న్ని స్టనుడు ధర్మ

నకిలి శరరథఠ్‌ జీవితం

“మున సారథి మన సచివుడుం

మన వీయ్యము మన సఖుండు మన చాంధవుయన్‌

మన విభుండు గురుండు జేవర,

మనలం దిగనాడి చనియె మనుజూధీశా॥౫ అని విలపించి (శ్రీశృవుని గొప్పతనాన్ని గురించి కీ 8ంచి నశ, ఇండునో ధుని సాప్పతన. ్న్న సేంంచి చెప్పుతాడు 'శ్రుశాంళ్‌. ం

శర చ్చంగద్రుడు ఆంగృపాఠ శాలలో (వ్రవేశించిన (దథమ సంవత్సరం పరీత్షలో (వధముడుగా ఉ శ్రీర్ణడయ్యాడు. అందు చేత ఆయనను డబుల్‌ (వమోవను జీశారు. ఆ కాలములో ఆయనకు విద్యయందు అధిక అభిమానం కలిగిందని వేశే ఇెప్పనకళరలేదు. అందుచేత బడిలో ఆయనయందు అంద రకు ఆదరాభిమానాలు కలిగాయి.

పాఠశాలలోని గంధాలను తీసుకొని తబేక దీషమతో చదవటం ఆయనకు నేడు నిత్యకృత్యమైనది నవీనచం(దుని కావ్యాలు, బంకించంద్రుని నవలలు, ఈశ్వర చంద్రుడు; భూచేవమై శేల్‌ ౩ దీనబంధుని ఫు స్తకాలు, గులేబకావళిఉదా సిస్‌ రాజకన్య; గు_పకధ మొదలగు ఎన్నో ఛంఛాలు చదవ సాగాడుంఇంత చిన్నవయ స్సులో ఆయనలో సాహి త్యాభిరుచి కలిగింది. ఈ సాహి త్యాభిరుచి సంగీతములోకూజా అభిరుచి కలిగించింది. అందుచేత భాగల్బూరులోనున్న 'వసిద్ధ గాయ కుడు రచయిత అగు సుశేంద్రనాధ్‌ ముజుందార్‌ ఇంట్లో తి దినమూ కొన్నిగంటలు వుంజేవాడు. సంగీత సాహి త్యాల గురువగు ముజుందారుకు ేనీర్రుహుక్కా- మొదలగు

శరథ్‌ జీవితం వశీ నవి తెచ్చి ఇచ్చుకుగాక;సకల సపర్యలు చేయటం ఛచాలాసర జాగా వుంజేది ఆయన గంగానదికి స్నానానికి నెళుకూ వుంశే ఈ శిమవ్యుడు పంచెలు పట్టుకొని వెంట వెళ్ళుతూం జే వాడు. ఒకనాడు గురువుతో గంగానదికి వెళ్ళినప్పుడు ఒక స్రీ రోదనధ్యని విని కాతరుడై కారణము కనుగొనివచ్చెను. రాయబహుదూర్‌ అఘోర బాబువద్దకు కూజా అప్పుడస్తూదు వెళ్ళి పాఠాలు 'జెప్పించుకునేవాడు. అందుచేత ఆయనను “మాష్టరు మహాశయ్‌' అని అంటూ ఉంజేవాడు. కిశోర శరచ్చంగద్రుడు ఆ స్త్రీతో సంభామించిన విమ్ముట ఆయనతో ఇట్లా అన్నాడట.

*అడి యదార్ధమైన ఏడ్చండీ మాస్టరు మహాశయా 1 అఆమెభర్త (గుడ్డివాడు, ఇతర ఇళ్ళలో చాకిరీ చేసి అయనను పోమీంచేది. గతర్మాతి ఆయన మరణింధాడు, అందువేత ఆమె లీరని దుఃఖంలో వుంది. గొప్ప ఇంటివారివలె ఇతరులు చయూచుటకు "తెచ్చిపెట్టుకున్న వీడ్చుకగాదు. ఈ దరి,దురాలి దుఃఖం, హృదయాన్ని చీల్చుకొని వచ్చిన దుఃఖం” పడ మూ జేండ్ల కుర్రవాడి నోటివెంట వచ్చిన యీ మాటలు విని అఘోర బాబు అశ్చర్యపర్డాడు. ఆయన కలకత్తా వెళ్ళినప్పుడు తిన స్నేహితునితో యీ సంగతి చెప్పేసరికి అ మి్రుడిట్లా అన్నాడు:

ఉద్ర్రఖభేదాలను [గహించిన అ కురవాడు సామాన్య మైన కుర్రవాడు మాము కాదు. అతిడొకానొక దినమున, మన స్తత్వ వివేచనములో మంచి నిపుణు డవుతాడు.న శాన అఘోరకెబు అనా చా సంగతి అంగీకరించ. లేక

క శరర్‌ జీవితం పోయినాడు. శరత్‌ బాబు గొప్ప రచయితగా ఖ్యాతి గాంచిన వీమ్ముట తన స్నేహికు ఉానాడన్నమాట సత్యమే అని అంగకరించక తప్పీందికాదుం

అత్తవారి ఆచరణ, ఆయనకు నచ్చనందున మోతీ బాబు సకుటుంబముగా స్వ్యగామానికి చేరాడు. శరచ్చం (దుణ్లి హాన్గీ రాంచి సూఖల్లో (వవేశ పెట్టాడు. 'రాజువద్ద పొందిన శితణవల్ల శరత్‌ చాబు ఇక్కడ వీలలందరకు స్తా రె నాడు. అసలు శరత్‌ కొంచెం కొంజుకోణంగ, వెగా రాజువద్ద తర్ఫీదు. అగ్నికి వాయువు తోడై నట్టు ఇ అడి గారూ ఆయన సంగతి! ఆయనతో తలపడుటకు ఎవరూ సావాసీంచేనారు కాదు. "ర0డువై పులా పదునుగల ఇాకు పుచ్చుళొని తిరిశేవాడు. ఈ కారణం చేతనో, ఇతర కార ణాలవల్ల నో పీల్లలందరు ఆయన వీడికిట్లోకి వచ్చారు. ఈ పిల్లల జట్టుతో అతను చేపలను తస్కరించడం, తోబల్లో దూరి ఇెట్టుఎక్కీ- కాయలను దొంగలించటం సాగించదాడుః వాటిని వారందరకూ పంచిపెట్టి వారందరూ తింటూ వుంకు అనందించడం ఆనాటి ఆయన అనుదిన ఆనంద(ప్రద కార్య శ్రిమము. సరస్వతీనది ఆ నాడు సలిలపూర్ణ్మముగా ఉండుట వేత అందులో ఈదడం సన్హా ఈ సంగతులన్ని (శ్రీ కాంత లో సజీవంగా చిత్రించ బడ్డవి. నిశిరాషత్రి వేళ నిర్భయంగా వెళ్ళి తోటలోని పళ్ళుకోసుకొా చ్చేవాడు, వారు అతని తోనూ అతని జట్టుతోనూ “వేసారిపోయారు. స్టుకొని ఇజమడాలు తీద్దామని వారు మూాచారు. కాని ఈ గజదొంగ వారికి వనాశూ పట్టుబడ లేదు.

శరత్‌ జీవితం విక్‌ వీడా సాజా ఈ నోవీడీ (వ్రభువువద్దకు వచ్చి చేయి జూపేవారు. దానకర్షుడులాగ' జడానముచేసేవా డీ దొంగల దొర. చేపలు, పళ్ళు మినహా మ ₹ేవిశూ ముళ్రువాడు కాదు, ఈసన్రారునకు మరియొక అనుచరుడు సదొనందుడ నే వాడుం 'జీవాడు ఈ సదానందుడినే “శుభద 'అనే తన ప్రథమ నవ లలో అమరునిగా - చేశాడు. అల్సరివీల్ల వాడైన శరత్‌ తో "స్నీహోం 'చెయ్యవద్ద నే సచానందుని తలిదంగడులు వాలా కట్టుదిట్టం చేశారు. శాని ఆ కవలలిద్దరు సంశేతం పెట్టుకొని సంచరిం చేవారు, సం కేతిమూ (ప్రకారం అర్థ్ధర్మాతి శరత్‌ వచ్చి సదానందుని లేచేవాడూ వాగు ఛొలానీపు చదరంగమాడీ అటుకి ర్వాత శోటల వెంటబడి సర్షా తీర్చుకొనివచ్చి వమా ఎరుగని వారివలె నిద్రపోయేవారుం

ఈ తడవ బేవొనందపురము వచ్చిన తర్వాత తాను వవ్‌ స్థలములలో సంచరించేవాడో, ఏవ వ్య కులతో కలసనీ మెలనీ తికేోేవాడో, అది అంతా ఆయన రచనలో సశీవంగా చృిత్రింవ బడినవీం

పంతులుగారు... (పండిత మహాశయ్‌ లోనీ కుంజ నాధుడు జేవానందపురవాసే, విలొసి కధలోని మృశత్యుంజ యుడు అనే హతభాగ్యు డికళడివా జే,

(శ్రీశాంకలోని గలొాయినోజీ తోట ___ యనోద సమాధి కూడా జేవానందపురం లోనివే. జేవానందపురము లోని రఘునాధ గోస్వామి అఆ,శమాన్నే . (శ్రుశాంతలోని నాలుగవ పర్వములో (శ్రీకృష్ణపురములోని అ్యశ్రమముగా వర్గి ంభాడుం

37

2౫8 శరత్‌ జీవితం మోతీచాబు కోపంతో జేవానందపురం వచ్చాడు గాని ఇక్కడ జరిగేబెట్లా ? అందుచేత భాగల్పూర్‌ మళ్ళీ వెళ్ళాడు. శరత్‌ 1894లో ఎంున్సు పీవమలో ఉ త్తీు శరచం[దుడు ఈ ఎంటకన్సు చదివే సమయంలోనే సాహి త్యార్చన చేయసంకల్పించాడు. తల వెంటుకలుపెంచ సాగాడు, “రవీంద్రనాధ కాగూరువలె తల పెంచి కవిత్వం ఇెప్పసాగావా” అని తోడ్షిపిల్లలు పరిహాసం చేయసాగారు. ఆ కాలములోనే *శాకవాస' (కాకిసూడు) అనే చఛీరుతో ఒక కధ రచించాడు. కాని అది ఆయనశేతృ ప్తి కలుగనందున దానిని తుదిముట్టించాడు. శరత్‌ బాబుకు 'చాల్యమునుండి కూడా రఏీందునివలె ధాయాలనే అకాంతు ఉంజేది తన రచన రవీంద్రుని స్థాయి అందుకోనంతవరకు తనజేరుతో ఏ రచనా [పకటిం చకూడదని ప్రతిన పూనాడు కౌమారములోనే ఆయన సాహిత్య సాధన (ప్రారం భించినమాట సత్యమే; కాని కిఠ్‌ సంవత్సరములు వ చ్చేవరకు కూడా నన రచనలను ఏ ప్యతికకూ పంపలేదు. రచనా విమ యంలో ఆయన ఆదర్శం అత్యున్నతముగా ఉండుట చేత సీ ఆయన తన రచన పటతికలో పడాలని తొందరపజేవాడుకాదుం ఈ కారణంవల్ల అనగా నిరంతర సాధనవల్ల ఆయన అనం తరం గొప్ప రచయిత అగుటకు అవకాశం కలిగింది. 'బాల్యమునుండి తనకు పరిచయమైన. (క్రీ పుకువు లను; వారి వాస్తవిక జీవితమును (గహించి; ఆయన తన సాహిత్యములో వారిని అవకులడు చేశాడుం

యౌవనం

భౌగల్పూరులో తేజనాళాయణ జ్యూబిలి కాలేజీలో చవేశించి ఎఫ్‌ ఎ చదవసాగాడు. ఆ కాలంలో ఇంగ్లీ ము నవలలను, 'వెజానిక భంభాలను అధికంగా చదివాడు, భళర్‌, డిళన్దూ, ముసెన్‌ హెననీవుడ్‌ నవలలను అభిమాన ముతో చదవసాగాడు. గ్యాన్‌. ఫిజిక్సు, "'పాక్సలే సైన్సు మొదలగు (గంధాలు ఆయన అభిమాన (గంధాలు. మిసెన్‌ 'హెటనీవుడ్‌ ప్రఖ్యాత ననలయగూ ఈస్టలిన్‌ ” ఆధారంగా తీసు కుని “అభిమాన్‌” అనే నవల రచించాడు, మరికొన్ని అం గాను వాదాలుకూడా చేశాడు కాని అచ్చుమ్యాతం వెయ్య లేదు. ఈ పుస్తకాలు చూచు భాగ్యంకూడా ఇతరులకు "లేక పోయింది. చదువు సంధ్యలయందు శద్ధకలిగినా, అట పొాటలయం దభివూనము పోలేదు. అగ ర్యాతివేళ రాజుతో శలిసి నిశాచకునివలె తిరిగేవాడు. ఇరీట్లోనారు ఏమా అశీ వారుకాదు. వమన్నా అంశ అలిగి అంతూ పొంతూ లేకుండా ఇల్లువిడిచిపోయే. అలవాటున్నసంగతి వాళెరిగినదే. పెగా చదువుసంధ్యల్లో వీ లోటుపొటు లేకుండా ఉండె! అందు చేత వారు మానము వహించి వుంజేవారు.

ఆయన ఎఫ్‌ ఎ క్షాసు_ చదువుతూ వుం జేరోజుల్లో తాతగారింట్లో వుంజే పిల్లలందరికీ ర్యాతిళ్ళు చదువు చెబుతూ ఉండేవాడు (పొద్దువో యేవరకు చదువుతూ వుండేవాడు. ఎఫ్‌* వం మొదటి సంవత్సరం సెన్సు పరీతు కేపు జరుగు తుందనగా ఎవరికీ చదువు చెప్పకుండా ఆ ర్యాతంతా వైన్సు పు స్తకాలు చదివాదుం

208 శరర్‌ జీవితం

ఆ పరీతలో ఆయనకు - అధికవమూర్కులు రావటం చూచి ఆయన కాపీ కొట్టినందువల్ల అలా (వాశాడని అను కున్నారు ఉపాధ్యాయులు. అందుచేత శరచ్చంద్రుని తిరిగి పరీశ్నీంచారు. వారు అడిగిన పపశ్నలన్నిటికినీ లిఖతిపూర్వక ముగా గాక్క వ్యాగూపముగా నే సమాభానము చెప్పటం భూచి వారు ఆశ్చర్యపడ్డారు. ఆయనకు జ్ఞాపకశక్తి అధి కంగా ఉంజేది ఈ అసాభారణ జ్ఞాపకశక్తి ఆయన మరణ పర్యంతం ఉన్నది.

సాహి త్యాభిరుచి అ సమయంలో ఆయనలో అధి కంగా ఉంజేదిం మాతృభాషయంను మమత అధికం, ఆ కాలంలో చదువుకున్న వారంతా ఆంగ్రభానలోనే ఉత్తర (వత్యు త్తరాలు జరుపుతూ ఉంజేవారు ఆయన మాతం అందుకు భిన్నుడు. తాను 'స్నేహితులకుగాని; బంధువులకు గాని, ఇంగ్టీ వులో ఉత్తరం వాయకపోవటమేగ'క, అట్లా (ఛాయటం అనుచితమని -తన స్నేహితులకు, బంధువులకు కూడా నచ్చచెప్పుతూ ఉంజేవాడు,

వంగ భామయం దనురాగము; సాహిత్యాభిరుచి ఆయనతోనే ఆగలేదు. “శిశువు! అనే లిజత మాసపతిక పెట్టి స్వీయ కుటుంబమువారిలో కూడా సాహి త్యాభిరచి కలిగించాడుం స్వీ యచరిత్ర;

“కాల్యకాలమునాటి సంగతి మా చిన్న(గామములో చేపలు వట్టుచూ, డింగీలుతోస్తూ, నావలు నడుపుతూ కాలం

*౪5థ్‌ జీవితం 280 గడుపుతున్న సమయమది వైచ్చిత్యం కాచాలని' మధ్యమధ్య యా,తాదళాలవెంట బయలుదేరాను. దానిలోని ఆనందం పూర్తికాగానే భుజాన ఒక అంగవన్ర్రం వేసుకొని ఉళ్హైశ రహితంగా యాత్ర చేయసాగాను. విశ్వకవి కావ్యములో ఉధ్ధేశము లేనట్లుగా కాదు. అందుకు భిన్నంగం. అది పూర్తి కాగానే ఒకరోజున అరిగిన కాళ్ళు, అలసిన జేవాంతో ఇంటికి తిరిగివచ్చాను. ఆడర అభ్యర్థనా లనంతరం మావాళ్ళు నన్ను స్కూలుకు పంపించారు. అక్కడ “*బ్రోధ్గోదయము” “పద్య పాఠము చదవటంలో మునిగిపోయాను. తిరిగి ఒకసారి వతిజ మరభాను, మళ్ళా తిరగి దుష్టసరస్వతి నా భుజంపై ఎక్కీ-0ది. మళ్ళా శిమ్యరికం చేశాను. తిరిగి విసిగి వేసారి ఉథ్ధేశరహితంగా యాతచేశాను. కొంతకాలానికి తిరిగి వచ్చాను. పూర్వంవలె మావారు మర్యాదచేశారుం ఈ విధంగా బోధోదయ) పద్య పాఠములతో జీవితంయొక్కం- ఒక అధ్యాయము సమా ప్తమైనది. ఇక ఇప్పూడు పట్టణములో (వ్రవేశంచాను. పద్యహాఠాలు చదివిన ఫలితంగా ఉచిత విదార్థి వేతనాలు లభించే క్లాసులో చేర్ప్చించారు.. ఇక్కడ పాఠ్యపుస్తకాలు ఇవి ఏ సీతావనవాస్‌, చారుపార్‌ సద్భావ కతక్‌;, మరొక పెద్ద వ్యాకరణం. ఇవి చదువుకుపోవడం, మాస వారపత్రికలలో విమర్శలు వాయడం కాదు, (పతి రోజూ గురువుగారి ఎదుబు పరీతకు నిలబడనలసి వచ్చేది. అందుచేత సాహిత్యములో నా (ప్రథమ పరిచయం అ[శుభార లతో ఆరంభమైనదని సంకో చపూర్వకముగా చెప్పుకున్నాను. .ఇలా బాధలు సహించి -ఆ అవస్థ చాటాను. నూనవ్రునకు

వి0ి0 శరద్‌ జీవిత౦ దుఃఖం కలిగించుట మినహా సాహీత్వమునకు మరొక ఉనే శము కలదని నేను ఆ రోజున అనుకో లేదుం

“శ్వేను పెరిగిన కుటుంబములో కావ్యాలు, నవలలు, అంజపే అవినితికి పర్యాయపదాలుగానూ, సంగతం అస్పృశ్యం గానూ ఎంచబజేది. అందరూ పరీక్షలు ప్యామై ప్లీ డరుకావా లని అనుకొనేవారుం. ఈ విధంగా నా జీవితం ఆరంభమైంది. కాని అకసా ర్తుగా అనుకోని మార్చు ఒకటి వచ్చింది. మా బంధువు ఒకాయన విదేశాలలో విద్యాభ్యాసం చేసి ఇంటి! వచ్చాడు. అతనికి సంగీత సాహిత్యాలయందు అనురాగ మధికం. అతను ఇంటిలోని అడవాళ్ళందరనూ ఒకచోట చేర్చి రవీంద్రుని “ప్రకృతిర్‌ _పతిశోధ్‌ ' (పకృతియొక్క- (ప్రతీ కారం) వినివించసాగాడు.

*అడి ఎవరికి ఎంతవరకు తెలిసిందో ఆ పరమాత్ము నశే ఎరుక. ఆ చదివే ఆయనతోపాటు నాకుకూడా కళ్ళ వెంట సళ్ళు బొటబొట కారసాగాయి. అందుచేత నా బలహీ నత ఎక్కడ ైైటపడుతుందోనని సిగ్గుతో వెంటనే లేచి బయ టకు వచ్చాను. కావ్యంతో ఆది నాశిండవ సరిచయం.నాడు నేను కావ్యంయొక్క- (పథమ సత్యాన్ని _గహింఛానని బాగా జ్డుపకం ఉంది. దాంతో ఇక ఈ జన లో వకీలయ్యే అవ కాశం అణుమాత్రం లేదనుకొని నాస్వ్యగామం చేరు కున్నాను. మా నాన్నగారి పగిలిపోయిన అలమారు తెరచి భూఛేసరికి బోధొదయ కాదు కనివీంచింది; వారిదాసుని, రవహస్యగాధ, భవానీ పాఠక్‌__అనే (గంధాలు కంటబడ్డాయి ఇవి బడి పుస్తకాలు కావని చెప్పనక్కరలేదు. వెగా చెడు

శరఠ్‌ జీవితం విరి!

పీల్ల కాయలు చదివే పుస్తకాలు. అందుచే వీటిని పెద్దలకు 'తెలియకుంచా నేను చది వేవాణ్ణి.; నొ మికులు విజీవారుం కాని ఇప్పుడో ! చదవటం లేదు; _వాస్తున్నాను. ఆ పుస్తకాలు ఎవరుచదువుతున్నారో తెలియదు

మాష్టరు కృపావీతుణవల్ల నాకొక చట్కా-చెస్పారు, శీవలం బళ్ళో చదువుతో విద్య రాదని; పర్య వేషణ వల్ల నే అధికంగా లబిస్తుందని అన్నారు. పంతులుగారిమాట పట్టు కొన్నాను. అందుచేత తిరిగి పట్టణానిశే చేరాను. అనంతరం బడి విడిచి పెట్టటం జరగలేదు. అప్పుడు బంక్రించందుని నవలల సంగతి తెలిసింది, నవలొ సాహిత్యమం శు అదిగాక మశేదైనా ఉన్నదా..అనే సంశయం నాలో వుంజేది నేను అచేపసిగా చదవటం చేత అవి కంఠస్థం అయినాయి. బహుఃౌ అది ఒళదోవమే. నేను అంధానుకరణము చేయసాగాను. రచనా దృష్టితో చూస్తే అది అంతా వ్యర్థమే. శాని సాధన దృష్టితో భూస్తే అది అధిక (ప్రయోజనం కలిగించిందని అను శాంటువ్నాను.

ఉద్రినికి పిమ్మట “వంగదర్శన్‌ ? పృతిక దర్శనంతో నవ యుగ మారంభ మైనది. రవీందుని * చోఖీర్‌ బాలీ? (కంటి మెర మెర అజీ నవల అందులో వరసగా (వచురిం చబడుతూ వచ్చింది. భౌమ, రచనా విధానంకూజడా ఒళ నూతన రీతిని ఉండి నన్ను ఆనందపర్చింది కంటికి కట్టినట్ట్లునా యదార్ధంగా అంతబాగా చి్విితించగలరు... అని జీను అంతకుముందు కల లోనైనా తలచ లేదు. ఇంత కాలానికి వాస్తవమైన సాహి

వ్లీలిల్లీ శరత్‌ జీవితం త్యంతోపాటు, నాకు స్ర్వీయపరి చయం కూడా కలిగించింది. ఎక్కువ చదివితే ఎక్కువ జ్జానం కలుగుతుందనే మాట సత్యంకాదు. ఈ కొద్దిపుటల్లో నాకు ఇంత అధికసంపద (సాదించిన ఆ మహామహానికి కృతజ్ఞత 'వెలడించగల భామ నాకు లేదు, తశ ౯

“ద్దంతటినుండి నేను సాహీత్యవియోగం పొందితిని. ఒకప్పుడు "నేనుకూడా రచయితనన్న సంగతికూజా మరచితిని. చీరకాల (వనవాస 'మొనర్చితిని. ఈ [పనాసకాలమున విశ్వ కవిద్వారా బెంగాలీ సాహిత్యము సాధించిన ప్రగతి సంగతి కూడా నాకు తెలియదు. నాకు ఆయన సన్నిధిని కూర్చుండి సాహిత్య సాధన జేయు భాగ్యము పట్టలేదు సరికడా, సాధా రణ పరిచయభాగ్యమైనా కలుగలేదు, అయితే ఇది చావ్యా సత్యము మాత్రమే. శ నాయనకు యేకలవ్య శిష్యుడను, ఆయన కథలు, కాన్యములు, యితర పు_స్థకములు కొన్ని విదేశమునకు గూడా నావెంట నగొంపోతిని. నా వ్నిశొంతి సమయములం జెల్ల ఆ భంథముల ననేకసార్లు చదిపితిని, కాని, అందలి వాక్యవి న్యాసము, భామ, కళ, ప్లాటు వేద సంగతీ నాకు పట్టలేదు. ఇంతకంశు పూర్మతరమైన_ సృష్టి యింక మరెవ్వరూ చవేయజాలరని నా పరమవిశ్వాసమై యుంజెను. కథ లేమి) కావ్యములేమి, సాహిత్యములో నాకు గల మూలధన మిదేనని నా దృఢ నమ్మకము.

ళ్‌ జ్ర (వవాసమునంబే యౌావనము గతించి (పొథా వస్థ 'వేశించింది. అప్వుడు నాకు అకసాత్తుగా ఒకనాడు

శరత్‌ జీవితం 2038 సరస్వతి సింజితనూపుర ధ్వనులు వినవచ్చినవి. కాని జేవాము అలసినదిం వక్తి మందగించినది. మాతృభూమి! సుదూరమైన విజేశవాసము, అయినను ఉళత్సావాము, ధైర్యము నన్ను విడువలేదు,

ఉనా ఇకాల్య యావనములు "ఘోారదరి,దములో నే గడ చిపోయినవి. నాకు ధ నాభావమువల్ల నే ఉన్నత విద్యాలాభము చేకూర లేదుః చం చలత్విము, నాహిత్యానురాగము ఉ్తవే నావైతృక సంపత్తి ఇం.కంకే నా తండ్‌ినుండి నాకు సం మించిన జేమోాలేదు. మొదటిగుణము వలన నా కూల్య కాల మునంజే నాకు సమస్త భారతదేశ సందర్శన భాగ్యము కల్లినదిం వెళృతమైన అండవనణుణనము వలన జీవితమే ఒకస్వవ్న ముగా గడచినది. నా తం(డెగారి పాండిత్య మగాధము. నాట కము, కథః కావ్యము మొదలైన సాహిత్యాంగము లన్నిటా ఆయనకు [పజేశమున్నది, కాని వాటిలో వేనినీ ఆయన పరి పూర్తి చేయలేదు. ఆయన రభనలేవీ యిప్పుడు నావద్ద లేవు ఎక్కడ యెప్పుడు, యొట్లు పోయిననవీ గూడా నాకిప్పుడు జ్ఞాపకములేదు. గంటిల తరబడి ఆ అసంపూర్తి రచనలను చదువుచూ గడపటం మాత్రమే జ్ఞాపకమున్నది.ఎందుకాయన అట్లు అసంపూర్తిగా విడిచాడో ఆలోచిస్తూ చాధవ జేవార్ణోం ఏటి నెట్లా పూ ర్తిచేయాలా _ అని రాత్రిళ్ళు ని్నిద లేకుండా అలోచిం చేవాణ్ణిః ఆ అసంపూర్మమును పూర్మము చేయుట మతము నావల్ల కాలేదు, కాని ఈ కారణము వల్ల నే నాకు బాల్యమునం బే, అనగా నా పదునారవయేటీ కథలు (వాయు నభ్యాసము యీర్చడినదని చెప్పవచ్చును.

తై

204 శరర్‌ జీవితం

*ధాలది దినములలో నే నేను కధలు _[వాయుట మాని తిని. యెందుచేతనో అప్పుడు నాశది సోమరిపోతులపని అని అనిపీంచి విరమించితిని, దాని దర్వాత చాలా సంవత్సరములు గడిచినవి, ఒక్కపం కికూడా యిదివరకు (వాసియుండలేదా! అన్నట్టు మరచితిని. 18 సంవత్సరాల అనంతరం తిరిగి నేను చఛాయడం ఆరంభించితిని.చైవ ఘటనవ లె నిదియు ఒక ఆకస్మిక సంభవమే, నా పురాతన మితఈులు కొందరు ఒక శ్‌ొళత్త వ్మతికను _పారంభింప నుధ్ధేశించిరి. (పతిష్ష పొందిన (వాత శాం (డెవ్వరు అంద్యువాయ నొప్తూకోలేదు. తప్పని సరిగా కొందరికి నేను జ్ఞాపకమునకు వ స్తీని. యెంతో ప్రయత్నించి వార్తాప్యతికకు కధలు (వ్రాయుటకు నన్నప్పించిరి. ఇదికూడా అన్లాంగ్‌కారము. ఇది 1912 సం॥ నాటిమాట. వకొనముతో వారి వారిని పడకుండా తెస్పుకోవలెనని నా ఉద్దేశము. ఎలాగో ఒక లాఫన రంగూను జేరిన తర్వాత చూచుకోవచ్చు లెమ్మ నుకొంటిని. కాని వుత్తరము తర్వాత వుత్తరము, కెల్మిగాము తర్వాత "బల్మగాము ఈ వత్తిడికి తట్టుకోలేక నిజంగానే నేను కలము పట్టవలసి వచ్చినది. నే నప్పుడు వారి నూతన పతిక “యమునకు ఒకచిన్నకిథ పంవితిని, ధకటింప బడగానేయిీ కథ వంగ ప':కలోకము యొక్క మన్ననలను పొందినది. కథతోవాటు నేర బాడా ఆనాజే (పసిద్ధుడనెతిని. కాని అప్పటి నుండి నేను చిక్కుకాంటిని. యెడ తెగకుండా (వాయుచునే యుంటిని,

తల్లీ మరణానంతరం తండ్రితో కలిసి కఇరచ్చంధదుడు భాగల్బూరు వచ్చాడు సుప్రసిద్ధ రచయితయగు విభూమణ

శరత్‌ జీవితం లక్‌

భట్టుతోనూ, ఆమె సోదరియగు నిరుపమాజీవీతోనూ ఆయన పరిచయం (కమం౦గా స్నేవాంగా వారింది.

ఆయన ఆదిలో కవిత్వం ఇప్పాలని (పయత్నము చేశాడు. ఎంత కృషీ చేసినా అది ఆయనకు అబ్బలేదు. ఆఖ గుకు విసిగి గద్యరచన చేయనాగాడు. అయినప్పటికి కవికి శబ్దాల యంచెంత అభిమాన ముంబుందో ఆయనకు అంత వుంజేది. అందుచేతనే ఆయన శష్హాలను ఆలోచిం చేవాజే కాడు. కవిత్వము నందుగల గాభాభిమానం ఆయన గద్య రచనల్లో మనము గాంచ గలము.

శర చ్చంగదుని అధిపత్యాన భాగల్పూరులో ఒక సాహిత్య గోస్ట్‌. ఆరంభమైనది. ఇందులో సుశేంద్ర గంగో పాధ్యాయ, గిరీంద్ర గంగో పాధ్యాయ, నిరుపమాడేవి, విభూతి భూవమణభట్టు? యోగణేశచంద ముజుంచారు మొద లగు వారుంజేవారు. వారంతా అనంతరం వంగసాహిత్యంలో అధిక ఖ్యాతి గాంచినవా కే. ఈ గోష్టికి సభాపతి శరచ్చం (ద్రుజే. కవిత్వము, కథలుువాయటం ఈ గోష్టి కార్యకమము రవీంద్రుని కావ్య సమాలొచన చేయుటకూడా వీరికి అభిమాన విషయంగా ఉండేది. సభాపతి ఇచ్చిన వీవయాల మొద సభ్యులు తాము (వానీనవి ఆయనకు అందజేయాలి. ఆయన వాటి నన్నిటిసీ పరిశీలించి తర తము భీడాలను ెలిచేవాడు నిష్పాశ్నీకమైన ఈ సభ్గావతి పరిశీలనలను వారంతా శిరసాన పాం చేవారు.

ఈశాలంలో జే భవాసీపూర్‌ భాగల్పూరులలో మాదిరి గానే కలకత్తాలో కూడా యువజనులు ఒక సాహిత్య సంఖభుం

2046 శర్ర్‌ జీవితం స్టాపీంచారు. వీరిలో ప్రముఖులు సౌేంద్రముఖోపాధ్యాయ ఉచేంది గంగోపాధ్యాయ మొదలగువారు. వీరందరు ఈ నాడ్ముసాహీత్యంలో విఖ్యాతులే. “త్రరణ్రీ? అనే పేరుళో ఏరొక లిఖత మాసపతిక (పారంభించారు.

ఇంతకు పూర్వం “ధాయ' అనే లిఖత పషతికను కల కతాలో,యువజనులు ఆరంభించారు. గెరీం్యద్ర - సుశేంద బాబులు దానిలో ప్రముఖులు. ఈఛాయ'కుతరణి 'కి ఆనాడు తగాదాలుహపాచ్చు. ఒకర్ని ఒకరు కఠినంగా వినుర్శించుకొనే వారు, *“ధాయ'కు ఈ సందర్భంలో (దధాన సహాయకారి (శ్రీయుత 'యోగేంద ముజుందారుం

శరత్‌ విద్యార్థి దశలోనూ యావన దశలోనూ కల్చిస్టువ్ట “ఛాయ” ఈ ఆరెండు లిఖత మాసపతికలలో రచన చేస్తూడఉండేనాడు. ఈ “ఛాయ” అనంతరం ఇరవై సంవత్స రాలకు “యమున”, “సాహిత్య అనే నూసవతికలు శరచ్చం (దుని కోల్యరచనలను క గించినవి. * ఆరచనానైపుణ్యా నికి భాషా మాధుర్యానికి నాటి పాఠక (వ్రపంచం అధిక ఆనందం పొందింది.

భాగలూర్‌ లోజరిగిన పారివారిక సాంఘిక ఘటనలు శరచ్చందుని జీవితములో ఎలా మార్పు తెచ్చిందీ, తెలియ గలందులకు ఉదవారిస్తున్నాను.

భాగల్పూర్‌ లోని బెంగాలీ (పవాసులలో, ఆ కాలంలో పరస్పర విరోధంగల ఆెండు పమాలు ఉండేవి. ఒక

• కాశీనాథ్‌, భారం. _అనుపమ(ప్రేమం. దేవదాసు, బిడదీదీ* చందనాథ్‌ ఇవన్నీ వాల్యరచనలేం

శరశ్‌ జీవితం వ్ర?

దతం శేవలం సందదాయకులు; ఇాస్త్రానుగుణ్యంగా చవొరు ఆచారాలను పాటించేవారు... అట్లా పొటించనివారిపై పగ పూనిన వారిని వెలి వేసేవారు. దీని! శరచ్చం[దుని మాతా మహూడగు కేదార గంగోపాధ్యాయ నాయకుడు

"రెండవ పవోనికి శివచంద బంద్యోపాధ్యాయ నాయ కుడు, ఆయన _ అఖండ (పతిభావంతుడుం చారిద్యములో ఆయనపుట్టినా, స్వశ _క్రీయోగ్యతలద్వా రా అ నేకుల్నపశ౦ం సలకు పాత్రుడాయెను. అయన భాగ ల్పూరులో ఉంజే వకీళ్ళం దరిలో నొప్పనాడు. 'వభుత్వమువారు అయనకు “రాజా'అశే చికుదుకు*డా ఇచ్చారు. ేశకల్యాణానికై జరుగు సమస్త కార్య కలాసాల్లోను ఆయన పాల్గొ నేవాడుం అఆయనదృష్టి గంభీర మైనది. యూరపు వెళ్ళి బారిష్టరు ప్యాసై నచ్చినందుకు గానుుఆయన్ని ఈ పూర్వాచార పరాయణులు వెలి వేశారుం విజేశాలకు వెళ్ళి ఫరంగీలతో సంపర్య-ం కలిగి వచ్చినందున ఆయన (ఛావ్మాణత్వం పోయిందని పూర్వాచార పరా యణుల భావం

శివచంగదునికి సంఘాన్ని ఖిక్క-రించాలని లేదు, (పాయ శ్చిత్తానికి కూడా ఆయన అంగీకరించాడు, కాని కరుడు కట్టిన ఆచార చాసులగు గంగూలీ కుబుంబంవల్లు ఆయనకు సంభుంలో (ప్రవేశించడానికి అవకాశం చిక్కిందికాదుం అంతట శివచందుడు ఈ హిందూ సంభుంలోని సంక్షత దురాచారాలను రూపు మాపుటకు కంకణబద్ధుడయ్యాడుం ఈ విధంగా వీరికి కలవా విజ్వేషాలు "పెరగసాగాయి.

న! శరత్‌ జీవిత౦

గంగోపాధ్యాయ గారి ఇంటి దగ్గరనే శివచం(దుని ఇల్లు, అతడు ఆర్థికముగా చాగా ఉండుటచేతను, ఉదార గుణాలు ఉన్నందునను యువజను లధికంగా ఆయన దగ్గరకు వసుం జేవారు. అక్క_డ కసరత్తు చేసే పరికరాలు వుంజేవి. ఒక నాటక కం 'పెనీకూడా వుం చేది. హార్మోనియం, తబలా మోతలతోను; నృత్య గీతాలతోను శివచందుని ఇల్లు మౌారుమోగుతుంజేది. అందుచేతకూడా యువజనులను అకర్షి ౦చేది శరత్‌ కళావృాదయంకూడా ఈ విరోభాల నన్నిటిని అత్మిక్రమించి శివ చం్యదుని ఇంటికి చేర్చింది. ఆ కాలములో ఆయన ఆంతరంగిక మితుడగు రాజుకూడా ఉండేవాడు, ఈ మిత్రు లిరువురు శివ చం్యదునిచే నడుప బణే నాటక సమాజంలో వేరి వేతక (ప్రశంసలను పొంజే వారు. బంకించందుని మృణాలిని, గిరీశ చందునిచే “జన అనే నాటకంగా రచింప బడినది అందులో శరత్‌ జన పాత్రధారియై స్వీయ మధుర కంఠంతోనూ నటనా నై పుణ్యంతోనూ చేయక బృందాన్ని తన్మయత గావించే వాడు, ఆయన మితుడగు రాజు అంతకంశ1ు అధిక (వశం నల నందుకునేవాడుం

భాగల్చూరులోని జెంగాలీలేగాక, స్టానికులగు మధ్య తరగతివారుకూడా ఈ నొటకాలు చూచి అధికంగా ఆనం దించేవారు. శివచంజునకు ఈ నాటక కంపెనీ ద్వారా అధిక యశస్సు, అనురాగము కలగటముచూచి (వత్యర్థు లైన పూర్వాచార పరాయణులకు శడుపు మంటగా ఉండెను, కనుక దీనిని ఎట్లాగైనా నాశనము చేయాలని తల

శరత్‌ జీవితం 200 ఇారు వారు. అందుచేత దీనిలో అభినయించే వారినందరినీ వెలివేయ దలచారు. ఆ కారణంగా శరశ్చం్యద్రుడు వారి దృష్టిలో గురుతర అపరాధి అయ్యాడు. నాటకాల్లో పాలొనటమేకాశ, శివచందదుని ఇంట అధికంగా కాల శ్షేం చేయటంకూడా మరొక అపఠరాధంగా పరిగణింప బడింది. ఈవిధంగా ఆయన అపార శ్తేయుడు, సంఘ బాహ్యుడు అయ్యాడు. ఈయన మేనమామల ఇంట్లో వతి సంవ త్సరం దుగ్తాపూజ ఉత్సవం ఆతి వైభనంగా జరిగేది. భాగల్ఫూరులోని 'బెంగాలీలందరు ఆందులో పాల్గొనేవారు, శివచం(ద్రుని వర్షము వారికి న్యూతం అందులో స్థానం లేదు.

ఆ కాలంలో శరశ్చందుడు ఇరుగు పొరుగు వారి ఇళ్ళల్లో జరుగు శుభ కార్యాలన్నిటా పొల్లొని వారిచే అధిక (వశంసలు పొందేవాడు. ఇంతేకాక ఎక్కడ ఎవరు తిల వాల్చినా అక్కడ చేరి రాతీపగలనక సమస్తోపచారములు వారికీ చేసేవాడు. అందరకు తలలోనాలితై సంచరింవేవాడు. కరుణాకాతరుడై న ఆయన లేత వ్యాదయం ఎవరికి ఏ ఆపద వచ్చినా కంపించిపోయీడి ఆపదలో అండగా ఉండటమే అయనకు అనుదిన కార్యకమంగా ఉంచే.

మేనమామల యింట్లో వశుటా జరిశే కాళిఫపూజకు అరుచెంచిన అతిథులను ఆదరించటం, వారికి వ లోటుపాట్లు 'లేకుంచా చూడటం ఆయనపని. కాని నాటకాల్లో 'పచ్వే శించాడనే కారణంచేత ఆ వచ్చిన పూశా్యాచార పరాయణు లంతా శరత్‌ చేతి గంగముట్టమని వకకంఠళంగా తెలిపారు. ఆ కారణంచేత ఆయన అంటరానివాజైై మేనమామల ఇంటి

800 శరల్‌ జీవితం నుండి వెళ్ళిపోవలసి వచ్చింది. ఏమి చేయటానికీ తోచక ఆయన జేశాంతర గతుడయ్యాడు. ఇట్లు అయిదారు మాస ములు గడిచిన అనంతరం తింగి వచ్చి యఫ్‌, ఎ వరీతుకు వెళ్ళాలనుకున్నాదు. పరీక్ష ఫీజు ఇరవై రూపాయలు ఇచ్చే వాడులేక అతడు విద్యార్థి జీవితానికి స్వ స్తీ చెప్పడం జరిగింది. ఇది ఇట్లా ఉండగా ఆ సమయంలోనే అనగా ]3895 నవంబ రులో ఆయన తల్లి మరణించింది. తండి అర్థిక ఇచాధలచే అలమటిం చటం చూచి శివశంకరసాహు అనే జమాందాకు వద్ద ఉద్యోగంలో (వవేశించాడు. ఆ జమూందారుకు వేట అంపే బహుళ్తన్టము. అందుచేత ఆయనకూడా తుపాకి చేత ప్టుపని జమీాందారుతో వేటకు వెళ్ళేవాడు అందులో కూడా ఆయన ఆర లేరనవాజే కూర్చొని కునికిపొట్లుప జే పిట్ట లను గాక ఎగురుతూ వెళ్ళే పమయులను గురిచూచి కొట్టడంలో ఆయన గొప్ప (పతిభావృతుడయ్యాదు. కాని శంత్‌ కళా వృాదయం ఆ నౌకరీలో ఉండలేకపోయింది. అందుచేత దానిని విడిచి పెట్టాడు

(శ్రీకాంత నవలలో ఈ శివశంకర సాహునే కుమూర సాహుగా చితించాడు. అందులో (శ్రీకాంత్‌ కు అతను చాల్య "స్నేహితుడుగా వర్షిం చబడ్డాడు* ఆయనతో వేటకు వెళ్ళటం, నృలత్యగీ తాల్లో పాల్లొనడం; ప్యానీబాయితో మాట్లాడటం ఇవన్నీ హృద్యంగా చి్యతింపబడ్డాయి.

మో తీపౌబుకు నానారకాలై న రాళ్ళను పోగుచెయ్య టమం శే పహుసన్షాం తెనక్తు' నచ్చిన శరాళ్ళన్నింటినీ చేర్చి ఒక పెస్పె నింపాడు. చోటితో శాన్నీ మంచి మంచి రంగుల

శరఠ్‌ జీవితం 9001 రాళ్ళు ఉన్నాయి. అవి అన్నీ ఎంతో అందమైనవి. ఆ కళా హృదయుడు. ఎంతో అప్యాయతతో శీకరంచి. చాచుళొ న్నాడు. కరత్‌ దృష్టిలో అవి అన్నీ పనికిమాలినవి. అందు చేత వాటిని తన మిత్రుడైన ఒళ ధనవంతునికి ఇచ్చి వేశాడు. తాను _పొాణ్మపదంగా భ(దపరచుకొన్న వాటిని ఇట్లా ఇత రులకు ఇచ్చినందున పుత్రుని ఎంతో (చేమాభిమానములతో "పెంచుకున్న మోతీవాబు చడామడా చీవాట్లు పెట్టాను, అభి మాన హృదయుడై న శరత్‌ మళ్ళా ఇల్లు విడిచి జీశాంతర గతుడయ్యాడు.

సన్యాసి వేవంతో ఈసారి ఆయన టబేశాటనముచేయ సాగించాడు. దీనివల్ల సాధారణ [వజాజీవి తాన్ని వత్యతంగా పరికించటానికి ఆయనకు అధిక అవకాశం చిక్కింది. వపంచ మనే పాఠ శొల్లో మానవజీపిత పాఠాన్ని పకించి ఆయన పరి పూద్ణడయ్యాడు. ఇది ఆయన భావికి బహు (వయోజన కారియెనది.

(శ్రీకాంతలో యా సన్యాసుల సంవర్యాన్ని గురిం చిన సవి స్తర వర్ణన మనం గాంచగలం,

ఇట్లా సన్యాసి 'వేవంతో సంచరిస్తూ తుదకు ముజఫర్‌ పూరు చేరాదు. ఆయన అచ్చమైన హిందీతో మాట్లాడుతూ తాను బీవోరు జేశస్థుడనని పరిచయ పర్చుకున్నాడు. కాని ఒకనాడు తన మిత్రులకు 'జెంగాలీలో హయ. భూచిి ఆయన బెంగాలీ వాడని హా పూర్‌లో చేరి మొట్టమొదట సక -, నటు సంగ్‌తాో సాహిత్యాలతో శాలికేవం చేస్త ్యటేన్లురు. వయం

౫ ఆహానామా

802 శరత్‌ జీవితం అభిరుచి కలవారంతా ఆయనను అధికంగా (జేమిం చసాగారు, నినిరజాబు అనే జమీందారు కూడా లలితకళా [పియుడుం అందుచేత వరుభయులకు పరిచయం కలిగింది. ఆ పరిచయమే స్నేహంగా మారింది. ఈ జమీాందారుని (శ్రుశాంతలో కుమార్‌ సాహేబ్‌ గా చ్నితించాడని మరిళొందరంటారు. ఈ ముజఫర్‌ ఫూరులో వ్లండునప్పుజే “ఖబవ్మాదైత్య?' అనే నవల రచించాడు, ఈ నవల అఆ జమీందారు దగ్గే వ్సుండి పోయింది. ముజఫర్‌ ఫూర్‌లో వుండగా 1908 లో తండి మరణ

వార్త అకస్నికంగావిని భాగల్పూూర్‌. చేరుకున్నాడు. చేతిలో చిల్లి గవ్వ లేనందున తనకు ఏతైక ధనంగావున్న _పెకిలును అమ్మి పితృకర్మ యేదోవిధంగా పూర్తిచేశాడుం తల్లి దర్యడుల మరణాంతరం శరత్‌ నె 'ల్తిపెన కుటుంబ భారమంతా పడింది ఇద్దరు తమ్ముళ్ళు? ఒక ఇెళ్లెలు). అక్కా- వున్నారు. అక్క మతం అత్తవారింట వున్నది వభాసచందదుని। (స్వామా "వేదానందకు అప్పటికి పదిహేనేండ్లు. కనిష్ట సోదరుడగు వభధాసచందునిః ఏ జీండ్లుం చెల్లెలు అంతకంశు చిన్నద. ఏరినందరిని పోపీం చటం ఎట్లా, (గ్రుకుకు తెరువు ఏమిటి € అని ఆలోచించసాగాడు. పెద్ద తమ్ముని చదువు మాన్పించి శ ల్వేన "క రీల్‌” ప్రవేశ పెట్టాడు. చిన్నతేమ్ముణ్ణి, ఇెల్లెలను జంధువల యింట చేర్చాము. బతుకు తెర్చుకై తాను కల కత్తా బయలుజేరాడు,

కలకత్తాలో ఒక ల్లాయరువద్ద చేరి హీందీ కాగితాలను ఇంగ్లీ వులోకి తర్జుమా ఖేయ్ల నియమించబడ్డాడు... ఇట్లా కొద్ది

శరత్‌ జీవితం 03 కాలం సాగింది. తండి మాదిరిగానే ఎందులోనూ నిలకడగా వుండలేని అస్థిక చిత్తు కు కరశ్ష్ర. అందుచేత ఆ ఉద్యోగానికి న్‌ళ్ళు వదిలి కొన్నాళ్ళు అటూ యిటూ తి8గి భాగల్పూరు చేరుకున్నా డు, ఈ సమయంలోనే ఆయన (వతిభ వెల్లడగు టకు మంచి. అవకాశం చిక్కింది. ఆ కాలమున పతికల్లో కథలు అధికంగా (వాసేవారు లేరు. అందుచేత బెంగాల్‌ ఆంతటికీ కభారచనలో వంగభావలో వోట్‌ పరీ&ు పెట్ట బడింది, అనాటి అయన అర్ధిక దుస్థితి భూచ్చి అందులో పాల్గొనవలసిందని మితులు కొందరు (పోశ్చహించారు. రవీదునివలె రచన చేసే పర్య-తం తన చేకువో వరచనా (సచురించనని పతినబట్టిన శర చ్చం కుడు ఎట్లాపాగానగల కు? అందుచేత వెనుకాడాడు మితుల బలవంతాన “మందిర్‌” అనే కథ(ాసి సుశేంద్రనాధ గంగోపాధ్యాయ చేరుళో పంసాడు, అది ఆ కాలములో ఆయన తుది కధ. కుంతలీన్‌ పోటీపరీమ్షలో వచ్చిన నూటయాభై కథల్లో “మందిర్‌? భధమ బహుమతి పొందింది. దానివల్ల కొంతధనం (25.0.0 వచ్చినా ఈ విజయంవల్ల ఆయన బంధుమిుల్లో ఆయన ఎడల మార్చేమూ రాలేదు, (బతుకు తెరవుకు గత్యంతరం లేక మళ్ళా ఆ షీ డరువద్దనే గుమూస్తాగా కుదిరాడు. అందులో కూడా అసంతృప్తి చెందాడు, ఆయనకు ఒక ఆలోచన తట్టిందిం

రంగూన్‌లో ఆయన వీనతల్సి భర్త అఘోరబాబు ఆజే ఆయన వకీలుగా వుంజేవాడు ఆయన తండి వుండగా అఘోరబాబు “శరత్‌ ఎంంబన్సు పీత గెలిచినందుకు

804 శరత్‌ జీవితం

సంతోషిస్తున్నాను. అతణ్ణి యిక్కడి! పంపీంచినట్లయితే - బర్మా భామ. నేర్చి యిక్కడ అడ్వశేటుగా వుంచుతాను, ఇందువల్ల అతడు ఉత్తరోత్తరా అధికధనం అర్టించటాని! అవకాశం చికుతుంది! అని [వాకాడు పూర్వాచార పరాయణులగు తాతగారికి సమ్ముదయాథత నిపే.ధమగుట చేత మోతీబాబు కరత్‌ ను రంగూన్‌ పంపించుటకు సావాసిం చ లేక పోయాడు. అనాటిసంగతి శరత్‌ కు జ్ఞాపకములోనికి వచ్చింది. కనుక రంగూన్‌ వెళ్ళితే కష్టాలు గశ్షైక్కగలవని భావించి బర్మా బయలు జేరుటకు కృతనిశ్చయు డయ్యాడు.

బర్మాలో

తన 27 వ యేట (1908) నా అనే దిక్కులేక తిల దాచుకునేందుకు యిల్లు, తినేందుకు తిండీ లేక, పుట్టిన దేశాన్ని విడిచి పెట్టిపశ్సైడన్నము కోసం పర దేశమునకు పోవ లసినపరిస్థితి ఏర్పడినది. దర్శిదులకు ఆ శాజ్యోతియెన రంగూన్‌ వెళ్ళుటకు ఓడయెక్కి.. రంగూన్‌లో కాలు పెళ్తుటప్పటికి ఆయన చేతిలో వున్న మొత్తం కండు రూపాయలు మామే, పీనతం[డి అఘోరనాధ బాబు అక్కడకు రాగాజే ఆయనను ఆదరంతో అక్కున చేర్చుకుని కన్న బిడ్డలాగా దూచుకున్నాడు. అఘోరబాబు (ప్రఖ్యాతిగాంచిన వక్టీలేగాక వండితుడు కూడా. వతి శనివారం ఆయన యింట విందులు, వినోదాలు అధికఅట్టహాసంతో జరుగుతూం జేవి. రంగాన్‌లో చేరు వ్రఖ్యాతులుగల వాళ్ళంతా అందులో పాల్గొ నేవారుం కుల మత విచతణ లేకుండా అన్ని మళౌాల వారిని ఆయన ఆహ్వానిం చేవాడు. పాశ్చాత్యులు; పెద్ద పెద్ద ఉద్యోగులు కూడా పొల్లా నేవారు. కొన్నాళ్ళపాటు తన ఇంట్లోవుండి ఇక్క-డ పరిస్థితులన్నీ పరికిస్తూ వ్రున్న తర్వాత శరత్‌ కు ఉద్యోగం చూ పెట్టుతానన్నా డు_అఘోర బాబు,

ఎక్క-డకు పోయినా దురదృష్టం ఆయన్ను వెంటాడు తూనే వున్నది. సమ్ముదాలు దాటి అఘోరచాబుపై ఆశలు పెట్టళెనివ స్దే ఆయన ఆకస్మికంగా మరణించాడు, ఆయన ఎంత ధనం సంపాదించినా, అర్జనకు మించినఖర్సు వేసినం

గ06 శరత్‌ జీవి త్యం దున అప్పుల పాలైయ్యాడు. ఆయన చనిపోయేసరికి బుణ దాత ల:తా కోర్చుల కెక్కారు. ఈ బాధలు పడలేక ఆయన భార్య విలువైన పనిముట్లు వెంటబెట్టుకొని రంగూన్‌' "జీవ్రులో గాక మరొక రేవులో ఓడఎక్కి. స్వదేశం చేరుకుంది. తనకు ఆశయ మిచ్చిన ఆమెను సాగనంపుటలో శరత్‌ సాయం చేశాడు.

మళ్ళా కరత్‌ అశయహీను డయ్యాడు ఇక రంగూ న్‌లోఉంకు తనశేమి కీడుమూడుతుందో_అనే భయంతో ఉత్తర బర్మా చేరి; బౌద్ధటమ్షువు వేషంతో సంచారం సాగిం వాడు. బర్భ్మాభావ ేర్చుకున్నాడు గనుక ఏ బాధా లేకుండా తిరిగాడు. తన సహజ (పవృ త్తితలో ఇట్లాతిరిగి 1905 లో రంగాన్‌ 'చేరుకున్నాడుః ఆకాలంలో “మణీందకుమూర మితి” అనే వంగీయుడు డిప్యూటీ ఎగ్జామినర్‌ ఆఫ్‌ పబ్లిక్‌ వర్కు అండ్‌ ఎక్కౌ-ంట్పు పదవిలో ఉన్నారు. ఆయనకూ శరత్‌ కూ ప్రధమ పరిచయం సంగీతం ద్యారా కలిగింది. శరత్‌ మృదు మధుర కంకానికి ముగ్ధుడై తన ఇంటిలో ఉండ చుని అతడు ఆహ్వానించాడు తేరార్పిత నరత్‌ సాహిత్య పరి చయం కూడా పొందాడు. ఉభయులమైతతి ఈ విధంగా పెం పొందింది. మిత్ర, మిత్రభావం కలవా జేగాక గొప్ప విద్యా వే _త్తకూడా. అక్క-డ ఉంజేకాలంలో కరత్‌ మిత భాండార ములోని "స్పిన్సర్సు, మిల్లు, పాగల్‌, సోఫెన్‌ 'పాయర్‌ మొదలగు పాశ్చాత్య తత్వ వేత్తల గ్రంఛాలన్నీ గాలించారు, సాంఘిక శార్ర్రృము;. లైంగిక విజ్ఞానముకూడా తుళ్ణంగా

శరకర్‌ జీఏితం 80? చదివాడు. మిత శరత్‌ కు తన డిపార్టు మెంటులోనే నెలకు ముఫరకూపాయల గుమాస్తా ఉద్యోగాన్ని ఇచ్చాడు. కొద్ది రోజుల్లోనే ఆక్కడ ఉద్యోగులందరి! ఆయన వేమ పాతు డయ్యాడు. ఆయన మధుర వోస్యం మధురసంగీతం అకర్షిం చాయి. ఆయన నొప్పనాయకుడుగా వాద్యకుడుగా వనవాస వంగీయులలో వానీ గాంచాడు

అక్కడ బెంగాలీలకు ౯శ్రంగాలీ చీననల్‌ కబ్‌ +? అనే సంస్థ ఉంజేది. అందులో టతిదినం సాయంకాలం వారు సమౌవేశ మవుతరూ ఆటపాటలతో కాలవేపంవేస్తూ ఉంజే వారు. అందులో ఆయన గాయకుడుగా (వఖ్యాతి గాం ఇాడుం

ఆ వే సాహిత్య శాఖవారు నవన చందసేన్‌ కవి వచ్చినప్పుడు అవ్వోనిం ది ఒకసభ చేశారు ఈ సందర్భంలో ఉద్బోధన గీతాలు పాడటానికి శరత్‌ నియమింప బడ్డాడు ఆయన సవాజ మధుర కంకానికి ఆ కవి ముగ్గుడె ఆయనకు “రంగూన్‌ రత్న ' అనే బిరుదు (పపదానం చీశామ్‌

ఇట్లా పోయిగా శరత్‌ కాలవచేపం చేస్తూ ఉండగా రంగూన్‌ లో వ్షేగు (దబలింది. అందుచేత మిత్ర రంగూన్‌ విడిచి, పల్లెటూరికి సయనమై పోవలసి వచ్చింది. అల్బ వేతనం గల శరత్‌ ఆసమయంలో ఆ అఫీసులో గుమాస్తాలు పెట్టు కొన్న మెస్‌లో చేరవలనీ వచ్చింది. అక్కడ ఆయనకు వంగ చం[ద_అనే ఆయనతో స్నేహం ఏర్పడింది. ఆయన ఆతి విచ్శితమైన (ప్రకృతిగల వ్య క్తి. జాగా హిందీ,ఆంగృం చదువు కున్నాడు. ఇంగ్లీషులో (వతికలకు బాగా వ్యాసాలు తౌస్తుం

808 శరర్‌ జీవిత౦

'జీవాకు. ఆయన పాండిత్యానికతోడు మంచి _కాగుబోతు కూడా. విద్యావంతుడని కావించి ఆయనతో (ప్రధమంగా స్నవాం చేశాడు కరత్‌. ఆ తర్వాత ఆయనలోని శెండవ గుణంకూడా అబ్బింది. ఆకాలంలో ఆయన తెగినగాలిపటం లాగా సంచరిం చేవాడని అంటారు చరిత్రహీన్‌ 'లో మెస్‌లో పనిబేసే న్ర్రీని నాయికగా ఉంచటం, మెన్‌ జీవితమూ వరిం పబడినది, అందులోని నాయకుడగు సతీశ్‌ చర్వితహీరులతో గూజా సంచరించేవాడు. దీనిలో ఆయన అనుభవం ఎంత ఉందో (గ్రహించటం కష్టం

వంగ చం దుడు స్తేగువల్ల మరణించాడు, అతడా వ్యాధ్శిగస్తుడై నప్పుడు శరచ్చంద్రుడు అన్న పానీయాలు నూని ఆయనకు సకల సపర్యలు చేశాడు (శ్రీకాంతలో ఒక వ్య క్రి (శ్రీకాంతుని ఒళ్ళో మరణించటం వర్థించబడినదిం అది ఈ ఘటనే యని భావించవచ్చును. మ్మితుని మరణానికి ఆయనెంతో [క్రుంగిపోయాడు. అప్పటినుంచి ఆయన సంగీతం పాడటం చాలీంచాడు.

ఈ ఘటన అనంతరం ఆయన జీవితములో మరొక అద్భుతఘటన సంభవించినది. ఆయన ఒకపిల్లను పల్నీ రూప ముగా [గహించటం జరిగింది. అది అంతా ఒక రొమాం టిక్‌ కథ వంటిది. ఈయన మేడ ,(కిందిఫాగములో ఒక 'బెంగాలీమే(్ర్రీ (మెకానిక్కు) ఉంజేవాడు. ఆయన చ(కవరర్తి 'శావ్మాణుదు, సాయంకాలమయ్యేసరికి ఆయనచుట్టూ బళ్మాలోని జెంగాలీలంతా చేశేవారు. వీళ్ళంతా. ెండు రూములవరకూ భంగు గంజూయిలు సీవింఛి చివరకు మధు

శరత్‌ జీవితం 800 పానమత్తులై నానా గల్లంకు చేస్తూ ఉంజేవారు. మేస్త్రీ యుక్రవయస్సు వచ్చిన ఒళ వీల్లతప్ప వేశే ఎవరూ లేరు. ఆ ఇంట్లో చే శేవాళ్ళందరకూ ఆపిల్ల వది కావాలంశ1ు అది 'తెచ్చిపెట్లాలి. ఆమె అట్లా చేస్తూఉన్నా ఆ (తాగుబోతు తండి కారణం లేఘండానే అప్పుడప్పుడూ ఆమెను బౌదుతుం జీవాడు.

శరత్‌ సాయంకాలమప్పూడు సాధారణంగా భైటకు పోతుండేవాడు. ఒక నాడు. పొద్దుపోయి వచ్చిన పీమ్ముట ఆయన గదిలో ఎవరో వవేశించి లోపలగడియ వేసుకొన్నట్లు కన పడిందిం తలుపుత శ్లుసరికి గజగజ వణుకుతూ వడుస్తూ ఒక పిల్ల తలుపు తీసుకొని వచ్చింది. ఆ పీల్ల చకవ _ర్తికూకు కే! వమిటీ సంగతి_అని అడిశేసరిక్కి తన విపాదగాధనిట్లా చెప్పసాగింది

“ఆన నాన్న (తాగుబోతెన ఒక ముదుసలి! నన్ను ఇవ్యదలచి అతనివద్ద కొంత వైళంకూడా ఫీసుకున్నాడు.ఇనాళ అతను తప్పతాగి నన్ను తీసుళొనిపోదలచి వచ్చేసరికి. నేను అత శ్రర యణార్థమె ఇందులో (వవేశించి గడ వేనుళొన్నాను.౫

ఈ మాటలు చెప్పీ ఆ వీ శరశ్చంగుని 'కాళ్ళవె బడి ఏడ్వసాగిండి. అంత ఆయన అనునయముతో ఇలా అన్నాడు గ్‌

తన్పిబ్రు ఇవాళ ఇక్క-జే వుండు; లేపు వుదయం సంగతి సందర్భాలన్నీ విచారిస్తాను* అని చెప్పి, అమిను శాళ్ళమోాద నుండి లేవ నెత్తాడు,

మరుసటి రోజున శరత్‌ ఆమి తండితో ఆ పీల్లకు ఆతడు తగిన వరుడు కాదని మందలించి చెప్పేసరికి, అంత

40

810 శరశ్‌ జీవిత౦ కంశు తనకు తగిన వరుడు కన్చించలేదని అంత ధగా ఉంశునీవే చేసుకోమన్నాడు. అనేక విధాల అతనికి శరత్‌ ఇప్పాడు, అతనేమి అంగీకరించ లేదు

గత్యంతరము లేక ఆ పీల్లయందు జూలిచేత ఆమెను శహీించాడు అమెతో కొంతకాలం ఆయన సుఖంగా సంసారం చేశొడు, ఒక కొడుకుకూడా పుట్టాడుం మళ్ళా రంగూన్‌ లో ప్రేగు చారుణంగా వ్యాపీంచిందిః ఆ స్లేగువ్యాధిక ఆయన పత్నీ పుత్రులిరువురూ బలి అయ్యారు. వారి మరణా నికి ఆయన ఎంతో విలపించాడు, కాని ప్రయోజన మేమి £

రంగూన్‌లో వుండే అసవాయులైన వంగీయులకు సహాయము చేయుటకు శరత్‌ సదా పాటుపడుతూ ఉంచే వాడు. ఇంతేకాదు; వంగ జేశనీయుల మర్యాద శాపొడాలనే తలంపుతో ఎవరు ఎటువంటి అశారవమైన పనిచేసీనా వారిని మందలిస్తూ ఉండేవాడు. స్వబేశాన్నుండి వచ్చేవారి యెడల సవాయ సానుభూకులను కనపరుస్తూ వుం జేవాడుం వంగ చేశ మునుండీి వచ్చిన (స్ర్రీలను బర్జీయులు మోసంచేస్తే వారికి తగు సహాయం ఛచేస్తూవుం జేవాడు. ఈ విధంగా దుఃఖిత శ్రీ లను దుగ్షతినుండి కాపాడుతూ కొత్తగా వచ్చిన వంగీయు లను తన వారివలె ఆదరించి తగు వర్చాటు చేసేవాడు అట్లాగే ఇక్కడనుండి మాతృబేశానికి పోయేవారికి ఓడ టొక్కెట్లు కొనిపెట్టి వారికి తగు సాయం చేస్తూ వ్రుంజీవాడు*

అప్పుడప్తూడు అెలవు పెట్టి స్వదేశంవస్తూ వుంజేవాడు. అఈ వచ్చినప్పుడే ఆయన వంగజీశపు టావ్మాణ బీద శ్రీని భార్యగా స్వీశ రించాడు. ఈ సంగతి ఆయన బంధుమిత్రులు

శరర్‌ జీవితం 811 ఎకుగరు. అందు చేశజీ అనేకులు సభా సమావేశాల్లో ఆయ నను పరిచయంచేస్తూ శరత్‌ _బవ్మాచారని; జివేంద్రియుడనీ అంటూవుంశు ఆయన చిరునవుర్ష నవ్వుతూ వుంజేవాడుం

వంగ బేశమునుండి ెండవభార్యయగు హిరణ్భయి జీవిని వెంటబెట్టుకొని బర్మా వచ్చినప్రూడు రంగూన్‌ చివర భాగాన ఒక అందమైన ఇంట్రో శాపున ముంజేవారు. అక్కడ (కృతి అంతా అతి రమణీయముగా ఉండేది ఆ _పళృతిని పరి కీస్తూ ఆయన తళ్ళయుడై. ఆధికంగా కాలవ్నేపం చేస్తూంటే వాడు. ఆయన చితిలేఖనముకూడా చేస్తూంజేవాడు. ఈ సంగతి ఆయన ఆంతరంగికులకు ఏ ఒకరిద్దరకో తప్ప బయట (ప్రపంచము ఎరుగదు “మవ+ క్వేతిఅనే దానిని కలకత్తాలోని చిత్రలేఖన వదర్శనమునకు పంపమని ,_ఫోత్సహించారు. సహజ లజ్ఞాపీడితుడగు శరత్‌ దానిని పంపించుటకు వెనుకా జాడు. ఆయన ఆ దినాల్లో అధికంగా మన _సృత్వశాన్ర్రం, తత్వశాన్ర్రం, అభ్యయనం చేస్తూంజేవాడుం

శరత్‌ బాబు ఒళటచోటనే అంటిపెట్టుకుని వుంజీ స్వభావం కలవాడు కాదని ఇెప్పనక్క-ర లేదు. ఆయన రంగూన్‌లో పలువజేశాల్లో క పురముంటూ వుంజేవాడు. హిరిణ్భుయిదేవిని రంగూన్‌ తీసుకురాక పూర్వం ఓఢ హళోబగ్లో. వుంజేవాడుం. (శ్రీకాంతలో. దీన్నే శాకూర్‌ హోటల్‌ గా చిడి?చాడు, ఆయన అక్కడ వుంజేటప్పుడు ఇతర 'బెంగాలీలవలె ఒక్క ఇెంగాలీవారితోనే వుంజేవాడు శాదు. హీంచూ దేశమునుండి వచ్చిన ఇతర (పాంతీయులతో పాటా బర్మావారితో కూడా కలసి మెలసీ తిరేవాడు. “చిత్ర

812 శరరఠ్‌ జీవిత౦ శారుడు. అణీ కధ రంగూన్‌లో ఆయనకు వరిచదయు2ైన బర్జ్మీయుని జీవికగా భే.

“విరాజ్‌ బదు: కధకూడజా అక్కడ ఆయన కళ్ళారా గాంచిన స్రీ కళే.

'జెంగాలు సోవల్‌ క్ష్‌్లో అప్పుడప్పుడు సాహిత్య సమాలోచనలు కూడా జరుగుతూంజేవి. కాని శరల్‌ బాబు వమి ఎరగనట్టు సంచరించేవాడు.. ఒకనాటి సభలో స్తీ మన _స్థతాన్ని నసురించి చర్చ జరుగుతున్న స్వూడు ప్ట చానిపై పాశ్చాత్యులు వేసిన పరిశోధనల గురించి చెప్పాడు, చానిపె వారంతా పైవారం ఆయనను ఆ విషయముపైె మాట్లాడమని కోరారు. అందుచేత ఆయన అధిక (శ్రమచేసి ఒక గొప్ప న్యాసం (వాశాడు. కాని సభలో చదువుటకు సహజ లజ్జా స్వభావుడగు శరత్‌ సంకోచించి ఇంటివద్దనే వుండిపోయాడు. ఆ వ్యాసాన్ని వారు తీసుకొని వెళ్ళి చదివిం వారు, అది చదవటానికి రండు గంటలు పట్టిందిం ఉానిని విని అక్కడినారు ఆదరించసాణారు.

ఆయన రంగూన్‌లో వుండగానే బాల్యములో లిఖత మాసపికలో (వాసిన “బడదీదీ! అనే నవల భారతి పతి కలో ,పకటింపబడి "దె చివరకు దాని రచయిత శరచ్చంద్ర చటర్జీ అని వున్నది. దానిని చూచి ఆ ప్రవాసీ వంగీయు లంతా ఆయనను (పశంసించ సాగారు అంతట ఆయను జన్తామ సామ్యాాన్ని బట్టి "నని అనుకుంటున్నారు గానీ అది జీను (వాసింది మాతం కాదొన్నాడు నిజంగా అప్పటి! తాను (్రాశాననే జ్ఞాపకమే లేదాయనకు.

శరరఠ్‌ జీవితం 013 రంగూన్‌లో వుండగా ఆయన అనేక టీ త్తమ తంథా లను' సేశరించి ఒక్టంథాలమాన్ని వర్పాటు చేసుకున్నాడు" ఇంకా కొన్ని అమ్ముదిత రచనలుకూడా అందులోవుంచాడు. చారు ని దపోతూవుండగా అర్ధరాత్రి వీళ అ యింటికి దిప్పంటుకుంది. బయటవారు వచ్చి లేపేవరకళూ ఆయనేనా ఎమగడు. ఆయన బతికి వై టపడ్డాడుగాని, (వొణవదంగా వుంచుళొన్న ఆయన నోట్సు; (వాతవతులు ఆ (గంథా లయంతోపాటు అగ్ని జేవుని కాహుతైెనవి. సోవల్‌ క్లబ్‌ లో చదివిన “నారీర్‌ ఇతిహాన్‌' ((స్ర్రీల చరిత్ర) ఆయన రచిం చిన చిత్తరువులు ఉత్తమమైన “మవ+ క్వేత' చి త్తకువు అన్నీ దగ్ధమయ్యాయి. అందుకాయన ఎంవో చింతించాడుం “సిలవుమోద హిరణ త్రయిజేవితో కలకత్తా వచ్చాడు. కాని అప్పుం2యన రూపుశేఖలు చితంగా వుంజేవిం జుట్టు జారుగా వుంజేది. కాని రవీంద్రునివలె అందంగా దువ్వుగొనే వాడుకాదు. కటుకునేవి ముతకగుడలు. వెంట వుంజేది “ భలి” అనే జేశవాళీ 'కుక్క; చేతిలో పకక్యర. ఈ విచ్చిత మనిమిని చూచి ఒక పల్లెటూరి మనిమీ అని భఛావించేవాళీ కాని, వ్రతిభావంతుడుగా ఎవరూ గుర్తించ లేదుః ఆ వచ్చినప్పుడే ఆయన తన మి్యికుడు “భాగతి' పతి కలో పడిన బడదీదీని చదివి వినిపించగా ఆనందపరవశుడై అశువులు 'రాల్బాకు నిజంగా ఇది ొసింది నేనా _! అని విస్మయం ఇజందాడు, ఆయన 'బాల్యర చనలన్నీ బర్మా వెళ్ళుతూ ఈ మి(శ్రునియింట పెట్టిన సంగతికూడా అయన విస్మరించాడు. అ మితుజే దీనిని షృతికకు పంపాడు. . ఇటీ

వ! శరత్‌ జీవితం

అసలు జరిగిన సంగతి! బర్మా వెళ్ళిన తర్వాత అయన కలం (క్రింద పెట్టిన సంగతి అందరకూ తెలిసినదే. అప్పూడు మిత్రు లంతా మందలించి ఆయన్ను తిరిగి రచనలు చేయవలసినదని (వోత్సహీంచారు. ఆయన మి[కులగు “యమున (వతిశాధి పతులు తమ పతికకు కథలు పంపవలసిందని కోశారు. వారి బారినుండి తప్పించుకొనుటకు అట్లాశేనని తల ఊపాడు. కాని రచన లేమా రంగూన్‌ చేరినపిమ్మట వంపలేదు. అందుచేత “యమున ' వతికాధిపతి ఉ తరాలపెన ఉత్తరాలు కురిపిం చాడు. ఇక విధిలేక రచన చేయసాగాడు. ఈ విధంగా ఆ పతికాధిపతి పట్టుప్ట్టినందున ఆయన రచన లారంభింవాడుః ఆ ప్మతికలో *“శాముని బుద్ధిమంతనం " “పథని న్రైక్‌ ? “బిందు గారచ్చాంప్‌! మొదలై నవి వరుసగా వచ్చాయి.

1 988లో కలకత్తా విశ్వవిద్యాలయంవారు *బిండ్రుగా రళ్చాయ్‌' ని పాఠ్యపు స్తకంగా అంగీకరంచారు.. అంతకు ముంబే *రాముని బుద్లిముంత తనం" “మహేకుడు” కూడా అంగీకరింప బడినవి. *

ఆయన రచనల్లో (వ్రథమంగా పు_స్తకరూపంగా వచ్చిండి “బడదీదీ)

రంగూన్‌ నేషనల్‌ క్లబ్‌ సాహిత్యసభకు అ్మగాసనాధి పత్యం వహించమని మృతులు బలవంతం "పెట్టుట చేత ఆఖ రుకు ఆయన వొప్పుకున్నాడు. ఆ సభలో అనేక వ్యాసాలు, పద్యాలు; పతింపబడుటకు నిర్ణ యింపబడ్డాయి. శరత్‌ సిగ్గు "చేత తప్పించుకు పోతాజేమోనని అక్షబ్‌ వారు ముందుగా జాగ్రత్తపడి ఆయనను తీసుకువచ్చారు. ఇటువంటి సభకు

శరరశ్‌ జీవితం౦ 80!న్‌ అధ్యక్షత వహించడం అఆయనకజీ మొదటిసారి. చాలా సంకోచంగానే ఉన్నాడు కాని చివరకు అభినందించారు. శరత్‌ వస్తుతః 'జేహదారుథ్యం గలవాడు కాదు. వెగా పరజేశాల్లో ఉండటం, అధికంగా చదవడం. "మొద లగు కారణాలవల్ల ఆయన అరోగ్యం చెడిపోయినది మందులు మాకులు తిన్నాడుగాని ఆరోగ్యం కుదటపడలేదు. ఈ మందు లతో విసిగి నల్ల ముందు ఆరంభించాడు. నల్ల మందు మంచి పని చేస్తుందని ఆయన విశ్వాసం. చుక్కాకూడా బౌగా పీల్చసాగాడు. ఏమి చేసినా ఆయన ఆరోగ్యం కుదట పడ లేదు. గాలిమార్పు అవసరమన్నారు డాక్ట్ర ర్లు అందుచేత (శ్రతకాలంకేే బర్మాను వీడాలి. కాని (బతుకు తెరువుకు మార్ష మేది? ఇది ఆయనకు జీవన్మరణ సమస్య అయింది. కలకత్తాలోని మితులతో ఉత్తర (వత్యు త్తరాలు జరి పొడు, దాసీమాద ఒక పథకం కుదిరింది. “ధారతవర్ష " వతి కాథిపతులును, సుప్రసిద్ధ ఫు స్తక (పరచుణ కర్తలు నగు గురు చాస్‌ చటక్టీ అండ్‌ సన్సువారు ఆయనతో కంట్రాక్టు చేసు కున్నారు. ఆయన వారిచే. (వచురింపబజే “ధారతవర్ష క్ర కధలు (వాయటం; వారు ఆయనకు నూరురూపాయలు. వేత నం ఇవ్వడంం ఈ (బకుకుబాట వర్చరచుకొని ఆయన శల కత్తాలో కాలు పెట్టాడు వేళశే ఉద్యోగము లేకుండా. జీవిత పర్యంతం రచయితగానే ఉండిపోయాడు. అమ యలాయట్టిటాంలాలనాళా.

బర్మాఅ నుభవం గరత్‌ "బాబు పళ్టైడన్నము శొరకు పొట్ట 'చేతపట్టు కొని పరటబేశమైన బర్మా వెళ్ళాడు. 1008 మొదలు 1916 వరకు 14 సంవత్వరాలపాటు అక-జే వున్నాడు. అక్కడ అనామకుడుగా పొట్టకూటి3ై వున్నాడు కనుక, ఈ కాలాన్ని ఆయన జీవితంలో అంధయుగ మన్నారు కొందరు రచయి తలు, ఇది ఆలో చన లేనిమాటం ఆయన జన్మించినది 'జీవానందపురంలో;, రచన సాగిం చింది భాగల్పూపలో నై నా మూడవదగు జ్ఞానన్యేతము పొందిక ర చ్చందుడు అజే సార్భకత గాంచింది బర్మాలో నే ఈ సంగతే హుమాయూన్‌ కబీర్‌ ఇట్లా అన్నాడు ౪వీమైనా వైతన్యతత్వం అతని రకంలో జీర్ణించి ఉంది. సంవదాయ వభావాలకు లొంగిపోయి గానుగౌద్దు జీవితం గడపడం అతనిలో కలిగిన మానసీక పవ ర్తనవల్ల కాదు. బర్మాలోని మ్నిశమ సాంఘిశ నవాతావరణం, మశే యితర (ప్రజేశంలోనూ సాధ్యపడనంత యేుణ్ణంగా భారతీయ మన స్తళ్వాన్ని తరచి. చూడటానిక శరశ్‌కు అవకాశ మిచ్చింది. ఆ రోజుల్లో, బర్మా అఆంశ1ు భారతీయ జీవితాన్ని తుకతుక వుడికిన్తున్న 'జేగిశా లాంటిది. (పతిరాష్ట్ర జీవితానికి అన్ని రకాలైన సాంఘీక వన్గాలకు ఆనాడు అకడ (పాతి నిధ్యం వుంది. ఇండియాలో సుదూర ,(పాంతాలకు చెంది, వరస్పర విరుద్ధమైన సంఘ జీవితాలకు అలవాటుపడినవ్వ క్తులు బర్మా చేరాక వాళ్ళంతా ఒక సాంఘీశ వర్షంగాగాని;శ నీసం

శరత్‌ జీఏతం౦ 817

(బిటీము వలసడారు మో స్పరు ఒక సాంఘిక వన్హానికి ప్రతి నిధిగా కాని, వచ్చినవాళ్ళు కారు సంభు బంధం తెగపోయి 'బేశంవదలి వచ్చినవాళ్ళు వాళ్ళంతా. వాళ్ళలో వవిధమైన సాంఘీక బంధనూ- లేని 'బేశద్రిమ్మురులు తమకు పరిచయమై, తమను అదుపులో వుంచగల సాంఘిక వాతొవచరణం నుంచి బయటవడిపోయాక,. వాళ్ళు యే విధమైన బంధమూలేని సాంఘిక సా్వాతింత్యంతో, వాళ్ళ మనో (ధవృత్తులకూ వ్యక్షి గత భావాలకూ సూటిగా జీవితం గడపసాగుతారు. దీని ఫలితంగా పునాదులు, వంధాలూలేని పొగమంచులాంటి ఒక సాంఘిక వ్యవస్థ ఏర్పడుతుంది. ఈ వ్యవస్థలో జీవించే వాళ్ళ వ్య క్రీత్వాలకు ఆధారంగాని, నిద్దప్షతగాని వుండదు, బహుశా శరచ్చంగదుడు ఉత్తమ కళాసృష్టి అయిన్‌ “(శ్రీకాంత"లో జెక్‌ పయాణీకులుగా. ఓడపై రంగూన్‌కం: వెళుతున్న భారతీయుల మన స్త్వం యెంతో నిర్లుష్టంగా చృితించాడు. (గ్రామాలనుంచి వచ్చిన చెంగాలీ శ్రీ పుకు ములు ఇండియాలోని యితర దూర్మపాంతాలనుంచి ' వచ్చిన వ్యడంగ్శి సింథునుంచి వచ్చిన దుకాణదారు, ఆంధ జేశం నుంచి వచ్చిన కార్మికులు, రాజపుత్రస్థానంనుంచి వచ్చిన వ్యాపారస్తుడు)అం తా వుంటారు అక్కడ! ఒక్కమాటలో ఇప్పాలం1ు విశాల భారతజీశపు విభిన్న వాతొవరణమంతా ఆక్కడ ప్రతివింబించి వుంది. వీళ్ళంతా కలకత్తా శీవ్చలో ఓడ యొక్కినప్పూడు _ (ప్రతివ్య క్రి; (ప్రతివర్శమూ ప్రత్యేకం తమకు తొము శళొంత స్థం ఆ,కమించుకు కూర్చుంటారు. ఈ నర్ధల్ప స్థలాలకు చుట్టూ తకుతమ విఖన్న మనో(ధ్రనృ

818 శరర్‌ జీవితం

త్తులతో గోడలు కట్టుకొని ఒకళ్ళ నొకళ్ళు నిశితంగా పరిశీ లించుకొంటూ వుంటారు. ఒక్కో-సారి యధాలాపంగా పరిచ యాలు, స్నేహోలుకూడా చేసుకుంటూ వుంబారుం ఈస్థితిలో భారతబేశంలో కులమత సాందదాయ భాపాభేదాలన్నీ, వ్రయాణంమిద బయలుబేరుతాయి. కాని ఈ పయాణం ముగిసేసరికి పరిస్థితిఅం తా ఆారునూరవుతుంది.. _పయాణీ కులు తేమమధ్య నిర్మించుకున్న కృత్రిమ గాలిగోడలన్నీ నామ రూపాలు లేకుండా కరిగిపోతాయి, సము. దం మధ్యలో "శేగిన (బహ్మా-డమైన తుఫానుకు యీ విభేదాలతో (ప్రమే యం లేదు. ఆంధ చేశంనుంచి వచ్చిన కార్మికుడు పోయి సింధు దుకాణదారు. చేతుల్లో పడతాడు, బెంగాలీ వెళ్ళి రాజపుత్ర వ్యాపారస్తుణ్ణి కౌగలించుకుంటాడు. అయితే తుఫాను సమనిపోయాక యీ చేళవింపును, అర్మీయతను చీలికలు "శెయ్యాటానికి మరొక (ప్రయత్నం జరగశపోదు. అంతా తిరిగి యధాస్థానాలకు పోయి యభధారీతిగా (వత్యే కంగా కూర్చోబోతారు. అంత్కకితం సాగుతున్న కాకళాళి యపు పరిచయాల'నే అరువు 'తెచ్చుకోటానికీ కూడా యల్ని సారు, ఛాగకీయుల వివిధ సంప్రదాయ జీవితధాయలు మళ్ళీ ఒకసారి కనువీపాయిం శ్రాని వాళ్ళ మనస్సుల్లో అవి శీవలం భఇాయావూ(తాలుగానే మిగిలిపోతాయి. పూర్వం వాళ్ళ (పవృత్తుల్లో వున్న ఈర్ష్యా చ్వేపాలను; విభిన్న సం్యతత్రదాయ 'భీదాలను సమ్ముద తుఫాను ఒక్కుమ్మడిగా తుడిచి వేస్తుంది. మానవ నిర్మాతలపై (వళ్ళతి శక్తి విజయం నిరూపీతమవు

₹రర్‌ జీవిఠతం 810 తుంది. కనీసం బర్మాలో నివసించినంతకాలమైనా వాళ్ళు వెనుకటి విశ్వాసాల చభానాలకు లోనుకారుః

శర చ్చంద్రుడి దృష్టీలో బర్మాలో నివసించే భార తీయుల జీవితానికి, ఓడలో వాళ్ళు (ప్రదర్శించిన మనోవృ త్తికీ ఇవాల సన్నిపాత సంబంధం వుందిం బరా అనుభవంవల్ల శరత్‌ వివిధ సాంఘిక వ్యవస్థలను అర్థం చేసళొనడ మేగాశ వాటిని _ీమించటంకూడా అలవర్చుకున్నాడు. అతని విశాల దృక్పధం, నిశిత సాంఘీక పరిజ్తానం పరస్పర విరుద్గ సాంఘిక వ్యవస్థలను సానుభూతితో అర్తం చేసుకోడానికి 'శేమిం చడానికి అవకాశం చేకూర్చాయి. స్టా సరివాద్దు జిల్లాలలో బాల్యం గడనడంవల్ల నే అతనిలో ఈ విశాల ప్రవృత్తి తల యొత్తింది. ఇళ పరిపక్కదశలో బర్మా అను భవం ₹లగడంతో సంకుచిత ఈ ర్చ్యా బ్వేపాలు సంపూర్ణంగా సమసిపోయి.. ఊవోశక్తి ఉద్ధృతి వడడంతో సాంఘీక స్థాయిని చాటిపోగలిగిన మేధా పరిపక సత అతనికి లభ్యమైంది. మనిమీలోని విలువను తూచడానికి సంపదాయపు కొలతలను వడి కట్టు రాళ్ళుగా వాడటం యెంత అనుచితమో, ఈ బర్మా అనుభవమే అతనికి నచ్చ చెప్పింది. అస్పృశ్య; కులం _ ఈ ఆంజీ హీందూ సమాజంలోని అసం ఒద్ధపు వై మమ్యములకం, అళ్యాచాశాలకు ఆధారమైన సిద్దాంతాలు. విభిన్న వన్హాల మధ్య వివావా భోజన నిషిద్ధ సూ్యతమే, (ప్రత్యేకం ఈ శండు సిద్ధాంతాలకూ మూలం బర్మాలోని హిందూ సమాజం _ కనీసం అందు ఎక్కువ భాగం _ ఈ రెండు సిద్ధాంతాలను నిరాకరించింది. “వఖీర్‌దావి” లో ఒక

820 కదవనశ్‌ ణీవిత-౦ బర్మీయుల యింటి పెద్దకూతురు మ్యద్రాసునుంచి వచ్చిన మహమ్ముదీయుని; ₹ంకవ కూతురు చిటకాంగ్‌ నుంచి వచ్చిన ఇందో_ పోర్చుగీసు వాళ్ల; మూడోకూతురు ఒక అంగ్లో_ ఇండియన్‌ ను; నాలుగో కూతురు నలసవచ్చిన ఒక వైనా వారో వివాహాం చేసుకున్నట్టు శరత్‌ చ్మితించాడు. ఇలాంటి చ్యీతణ అతని రచనల్లో అసాథారణ మైందికూడా కాదు. *్పేరీ? భారతి పభేర్‌ చాబవి కభానాయికతం[డి_ఒక జెంగాలీ కులీన ావ్మాణుడు. ఈ కులీన (తాహ్ముణుడు భార్యా పీల్ల లతో సవా కిరస్తానీమతం స్వీకరిస్తాడు. అతను చనిపోయాక ఆతని భార్య బెంగుళూరు నుంచి వచ్చిన ఒక ఆంగ్లో _- ఇండి యన్‌ని వివావానూడి అతనితో పాటు రంగూన్‌కు వెళ్ళి పోతుంది

సాంఘీక సాంవడాయాలు, విశ్వాసాలు ఆ విధంగా తునాతునకలై మూసిపోయిన సంఘంలో వ్య క్తుల (వవృత్తులు సాంఘీకంగా అరాచకం లైపోవడం సహజం, సంఘ బంధాలు తెగిపోయి వలస వెళ్ళిన వాళ్ళ వ్య క్ర్‌త్వాల స్థితి ఈ అరాచక పరిస్థితిలో నే వుంటుంది. స్వే శాల్లో తాము అలా ఆలవాటుపడి ఆదరించిన ఆఛార సంషవదాయాలను వాళ్ళు ఇక్కడ లత్మ్యు పెట్టరు పోగా వాటిస్థానే ళాల్త సంప్రదాయాలను కూడా నెలళొల్చుకోరు, ఫలితంగా న్య్వార్థ్‌ పరతర్షం, వివయనాంఛలే పరమాగ్గాలై పాలించే అనాది సాంఘీక వాతావరణం సృష్టింపబడుతుంది. వాస్‌ వరసలు, సీతి నియనూలు లేని (స్త్రీ పురుష సంబంఛాలు, "తెగిపోయిన గాలిధటంలాంటి జఉవిశాలు సర్వసామాన్యంగా కనువీస్తాయిం

కరఠశ్‌ జీవితం శ్ర] (వ్రక్కవక్క-నీ ఇండురకాలైన జీవితపు నిలువలు, నీతి నియ మాలు గోచరిస్తాయి. వలసదాకు స్వబేళశం తిరిగి వెళ్ళే రోజు కోసం, అక్కడి తన పూర్వజీవితం కోసం సామాన్యంగా యెదురుచూడక ఫప్రోడు_ కాని ఈ నుధ్యకాలంలో అతనిలో 'వబలంగా కనివీంచే నిధానం ఒక కుయ్‌ కట్టుకొట్లు; బంధాలు లేకుండా సాధ్యమైనంత అనందాన్ని సౌభాగ్యాన్ని అనుభవించడం! ఈ జుగుప్ఫాకర వైన సాంఘీక చా కావరణం శరశ్చంగదుడి “(శ్రీకాంత)లో చ్వితించబడింది. ఈ మనస్త శ్వపు న్న కుల మానవత్వం యెంత భయంకర రూవం ధరిం చేదీ “(శ్రీకాంత'లోని కొన్ని సంభుటనలు అసందిస్థంగా నిహూపిస్తాయిః బర్మాలో నివసించే ఒక బెంగాలీ వలసదారు అనేక సంవత్సరాల అనంతరం స్వజేశానికి తిరిగి నస్తుంటాడు. బర్మాలో. వుంటుండగా అతినొక బర్మా శ్రీని వివావా మాడటం, కొందరు పిల్లలు పుట్టడం జరు ఖతుంది. ఈ వివా హానికి గాస్‌, ఛార్యాపిల్లలకుగా నీ అతని హృదయంలో రవ్వంత చోళైనా యిచ్చి వుండడం *శవలం తాక్కాలిక అవసరాలనిమి త్తం వ్యా పారసళిలో కృశిమ అనురాగం నటించి ఆమెను "పెండ్లి క్రి ఒప్పిస్తాడు కాని ఆనె మూత్రం యితన్ని సంపూర్ణ ౦గా విశ్వసించి వివావోన్ని శాక్వతజం ధంగా నిండు వృాదయంతో స్వేశరించివుంబుందింఇక యిష్తూడు అతను శాశ్వతంగా స్వబేశానికి తిరిగి వెళ్ళ నిశ్చయించుకొని, తనకు హళాత్తుగా యింటినించి పిలుపు వచ్చిందనీ అక్కడి వని పూర్తయిన. మకుమాచే రెకళాలు కట్టుకువచ్చి, లుర్భాలో

పంల శరర్‌ జీవితం వాలళాననీ చెప్పీ భార్యని నమ్మించి ఒప్పిస్తాడు. ఇతను ఓడ యొశ్కే రోజున పీల లను వెంట పెట్టుకొని ఆమె అతక్ణో సాగ నంపడానికి శేవుడదాకా వస్తుంది. అమె ముఖంచూచినా, కన్నీళ్ళుచూచినా, తండడ్రిపట్ల పల్లల అమాయక పవర్శన చూచిచా మానవత్వంవున్న యేవ్య క్రి మనసెనా కరిగితీరు తుంది ఈ తాత్కాలిక యెడబాటుకు సహించలేక పోతు న్నట్లు అతను కార్చిన కన్నీళ్ళు, దొంగ నటనా ఆమెలో అమాయశ త్వాన్ని హేళన ఛచేస్తున్నట్లున్నవి. ఆమెలోని పవిశతె, _సేమపై మరొక వ _కిలోని మోసం, పశుత్వం యెలా ఒబహీరంగంగా నాట్యం స్తాయో అఆ సంఘటన నగ్న రూపంలో చిబుతుంది. నాలుగడుగులు ముందుకువేసి అతని స్నేహితులకు ఆమెను చూవీ హేళన చేస్తూ వాళ్ళశోపాటు అఆమెఅనురాగాన్ని,దుఃఖాన్ని వెక్కిరించి నవ్వుతూవుంటాడు. అమెహృదయపూర్వకంగా, క్టాసక చివ్నాంగా చివరి నిము మంలో ఇతని _వేలిక్‌ తొడిగిన వజూాల వుంగరాన్ని ఇవతల "న్నీహితుల ముందు ధరకట్టి “బర్మాలో మరో 'వెయ్యిరూపా యలు సంపాదించుకుపోతున్నాను.౫అని రాతసంగానవ్వుతూ వుంటాడు,

దీన్ని చ్మితించటంలో శరత్‌ సమాజ(సంబంధాలనుంచి "తెగిపోయిన వ్య క్రిలోని వికటాట్టహాసం చేసే స్వార్థపర త్వాన్ని నిజరూసంలో చూచాడు, అయిశే, ఒకసారి నాంఘికబంభాల నుంచి తప్పుకుపోయాక మానవవృాదయం పొందే ఆశ్చర్య పూరిత పరివర్తనలు సహితం అకను దూడకపో లేదు. ఈ అనుభూతి ఆతని! అమూల్యమైన అనుభవంసంపాదించి పెట్ల

శరర్‌ జీవిత౦ మ! డమే గాశ మానవాంతర్భాగంలో వుంజే (ప్రకృతిసిద్ధమైన లా సహజ ప్రవృత్తులలో విశేష పరిచయం కలిగించింది. సామాన్య మానవుని సంభుజీవితంలో సంభ సంప్రదాయ బద్ధమైన ఆచా రాలు కవ్పీ వేస్తాయి కాగా అతనివృాదయంలో నిగూఢంగా భావాలను బయటకులాగి అశని నిజ్యపవృ త్తిని ఆర్హం చేసుకోవ డం కష్టం. అతనిళోని మంచీ చెడూ కెండూ అతసీ వ్యక్తిగత మేధాస్థాయి ఆధారంగా బయ ల్వెడలే సంవవజడాయపు శొల తలు, అతని (వవర్తనలోని నియమాలకు సహితం ఈ కొల తలే ఆధారం, ఇలా తన జన్మకు ముంజే స్థిరీకరించబడిన సందాయపు కొలతల గాడిలో తన పవర్హనను దిద్దుకొనే కారణంగా _ నిజమైనమంచిని, నిజమైన వెడుస్సీ తరచి తిలకీిం చగల విచతణామేధ అతనిలో ని్యదిస్తుంది. ఈ విషయాలదృష్ట్యా శరత్‌ బర్మా అనుభవం అతని! వెలలేని విజ్ఞానం గడించి పెట్టింది

రచయితగా

అక గంగి ౪216 10 062 11% జడే 116 ౪౧౦1 మంరిక 64401615; 1 తేం[ి+ ౪2౧6 10 06 2 00310120 206 1౪6 ౪౧౦9 మలి ర62563; క కేంగి+ ౪201 €0 06 2 9131 జర664 1౯6 ౪001

మలఠి8 9103 98ఫ ప ₹4260 10 9డ%6 9 171082 25 గ10 మంయలే జంట 2026 బర్మాలో ఉండగానే మిత్రుని వ త్తిడివల్ల ఆయన రచన చేయసాశన సంగతి పాఠకులను పరిచయమే. ఉన్న ట్టాండి శరత్‌ శరంపరణా, ఆయనకు ఇాళ్వతస్థానం చేకూర్చు జఉానికి వాటిల్లో ఒక.ళైనా చాలు చిందుగార క్చాయ్‌, శాముని బుద్ధిమంతనం వధని వేళ్‌. ) విరాజ్‌జహు, చరిత్రహీన్‌ చొంద లైన మెరికల్లాంటి రచనలన్నీ శాసాగాయిం ఈ ఆకస్నీక దర్శనంతో వంగ దేశం ద్‌గ్భమ చెందింది. ఆ రచనల్లోని శళాశాంతులు విశాల వంగసాహిత్యాన్నంతా ఒక్కసారిగా వ్రకాశవంతం ఛచేసినట్లనిపించింది. పసిపాపల అనుభూకుల్లోని సున్నిత సౌకుమూర్యం, అశౌకిరణానికి ఆసరాలేని పీడిత వృాదయాల్లోని రవాసా శతి రహస్యాలను, నమతలను, వంగ యుల సాంఘ్‌క మమతలు వంగీయుల సాంఘీక జీవితగమ నానికి గల ఆధారాలు ఇదివర శన్నడూ చిత్రించనంత

నైపుణ్యంగా సానుభూతితో చిత్రించసాగాదు శరత్‌. “బర్మా విడిచి వంగజేశం వచ్చినపిమ్మట ఆయన సాహిత్య జీవితంలో స్వర్షయుగం ఆరంభమైంది. ఎన్నో ఉత్తమ రచనలు అతయ తూణీరంలోని తూపుల్తాగా అరు 'జెంచాయి. ఈ ఉత్తమ కళాఖండాలు ఆయన శీరి (ప్రతిష్ట

శరశర్‌ జీవితం తక్‌ లకు వతొశక కాకడయీ గాక అనవకతం7గా (వజూావృాదయా లపై రాజ్యం చేస్తూ వారి ఆదరాభిమవూనాలను సంపాదిం చాయి. పోను పోను శరచ్చందుని కాంతిపుంజం పెరిగి (పవర్థమానమైన జే. కాని మీణించలేదు. ఇట్లా ఆ కాంతి పుంజం చతుర్షిశల (వసరిం చేసరికి ఆయనకు *- అంతర్జాతీయ గౌరవం లభిస్తుందని అందరూ అనుకున్నారు. ఇటువంటి దశలోకూడా ఆయన తన రచనలను అల్పంగానే అంచనా 'వేసుకునేవాడు. “(శ్రీకాంత' ఫాన్ఫుళలో అఖండ విజయం గాంచుట చూచి విస్మయుడై నాడు. “ఆందులో వమున్నది ! వారిని ఆనంద పరచటానికి” అని ఆన్నాడు. సాహిళ్య జీవితం ఆరంభించిన అనంతరం ఆయన అది వరకు ఎవకూఎరుగనంత ఏకదీక్షతో కళాసృష్టిశి గడంగాడు. సాహిత్యమే జీవనాధారానికి వృత్తిగా స్వీకరించటంలో భరత్‌ లోని విప్లవ తత్వానికి ఒక సూచన కనిపిస్తుంది అప్పటివరకు వంగ రచయితల్లో ఎవరూ రచనను వృత్తిగా స్వీకరిం చ లేదు, ఛొందరు సన్హాళోసం చేస్తే మరికొందరు తీరిక సమయాల్లో సాహిత్య సేవ చేసేవారు. ఆధునిక వంగ కవుల్లో అధికఖ్యాతి గాంచిన మె శేల్‌ మథుసూదన దత్తు జీవనాధారంగా బోధనావృత్తి స్వీకరించి మధ్య మధ్య కవిత్వం చెప్తూాచుంజేవాడు. వంగసాహిత్యే స్వాట్‌ అని ఖ్యాతిగాంచిన బంకిం చం్మదుడు చభుత్వోవ్యోగం చేస్తూ శీంక సమయంలోనూ, ఫించను పుచ్చుళొన్న పీమ్మట అధి కంగా నవలలు 1(వాస్తుం జేనాడు. ఇక విశ్వశవి రఏీంగదుని సంగతి వేశే చెప్పనక్కర లేదు. అయన గొప్ప జమాందారుః తై

ల26 శరత్‌ జీవితం పీ తార్టితం బోలెడంత ఉండగా కలంద్వారా సంపాదించ వలసిన కర్శ ఆయనకు పట్టలేదు. అందరి సంగతి వేరు_శ రత్‌ సంగతి వేరు. అందుచేత కరత్‌ రచనలపై ఆధారపడవలసిన అవసరం కలిగింది, అదివరకు ఆయనకువ చ్చే నెలసరి జీతానికి తక్కువ కాకుండా రచనలమోాద ఆధారపడవలసిన అవసరం పట్టింది అందుచేత ఆయన విధిగా రచనలు సాగించవలసీ వచ్చింది. ఆర్జన కొరకు ఆయన రచనలు చేసినా కీర్తి కూడా రాసాగింది

ఆయనకు ముందు జర్నలిజం వృత్తిగా పెట్టోన్న నారు అనేకులున్నమాట వా _స్పవమే, కానీ సాహిత్య రచనే వృత్తిగా పెట్టుకొన్నవారు ఒక్క బెంగాలులో నే కాదు; ఈ విశాల భారతభూమిలో ఎవరూ లేరు. అందుచేత శరత్‌ (ప్రధముడు, (ప్రవ్రముఖుడు కూడా. అనాడు ధనార్జనదృష్టితో చేసేది కళకాదు. ఒక అభిపాయ (పకారం కళ సాధార న! కథీతమైన ఒక పవిత్ర పదార్థం. వ్యావహారిక దృష్టి దానికి సోకితే అది మైలపడి సామాన్య పృతి కార చనాస్థాయికి దిగజూరిపోతుందిం ఇట్లా జీవితంలోని అనుదిన అవసరాల నుంచి కళిను దూరంగా ఉంచడంవళ్లే కళాసృష్టికి ఉపకరించే సాధనాల చుట్టూ పరిమితంగా ఒక గీత గీయబడింది. ఆకలి, అహారం; [బకుకుళోసం ఆర్జన యీగీత దరిదాపులనై నా రాజూాలనంత యు్యడ్రపిమయాలయ్యాయి. కళాసృష్టి కవసరిమైన శిల్పాన్ని గాని) పవి్యతత్రతనుగాని యీ వీవయాలు తృ్ప్టిపరచ లేవని ఏిశదీకరించి చెప్పితే య వ్యావహారిక మైన (వేమ, కామం, గృవాసమస్యలు సహితం కళా సృష్టికి నివిద్ధమవు

శరత్‌ జీవితం 827 తాయి. ఈ విధమైన సంకుచితసూ తాలు ఆ రోజుల్లో చాలా మంది రచయితల రచనా నిద్ధాంతాలను స్మూతీకరించాయి,

ఈ వాతావరణంలో సాహిత్యమే వృత్తిగా యెంచు నోవడమజీది సాహితీ రంగంలో నిజంగా ఒక పిప్లవ సంభ టనే. దీనిని శెండు దృక్పధాలరుంచి విప్తన -పంభటన లన వచ్చు. జీవితానికీ కళళకూ మధ్య. ఉన్న గోడలను పగలగొట్టి కళకు వ్యావహారిక సృష్టిని కలిగించటమే; అప్పటివరకు కళా సృష్టి క్రి అస్బృళ్యాలుగా భావించబడిన వివయాలను కళా సాధనాలుగా ఇెవించి కళా సృష్టికున్న పరిమితిని విశొల పరిచింది ధనార్జనకు సామాన్య మానవుల్నపె అఆధారపడవలసీ వచ్చినప్పుడు రచయిత సామాన్య మానవుని సమస్యలను గురించి సవాజంగా అధికంగా ఆలోచిస్తాడు. అందువల్ల శరత్‌ రచనల్లో కనుపించే సాధారణ నమూనవుల్మ వేమలు, జ్వేపాలు సుఖదుఃఖాలు యేదో కాకతాళీయంగా సంఖటిల్లి నవి కావు, సాహిత్య రంగమందలి (వ్రజాస్యామిక వ్‌స్ల వనులో యిదిఒక భాగమే. సంఘంలో అప్పుడే నెమ్మదిగా రూపొందుతున్న ధనిక వ్యవస్థ ఫలితంగా మధ్య తరగతి ప్రజలు అధిక సంఖ్యాకు లవుకున్నారు. ఈ స్థితిలో పగిలిన వాటిల్లాగే సాహిత్యంకూడా ఏ్‌ కొద్దిమంది మాదనో కాక, సాభారణ (్రజానీకం పై ఆధారపడటం సపహాజం, రచయితగా ఆయన పొందిన గౌరవం రఏందుడు మినహా మరొకరు పొందలేదు*

శరత్‌ స్వజేశంలో పళ్షైడన్నం దొరకక రంగూన్‌ పోయి నెలకు 650 రూపాయల జతంమాద పని చేశాడు, తర్వాత 90 రూపాయల జీతు, 10 రూపాయల ఎలవెన్సు

828 శరత్‌ జీవితం మొ తం వంద రూపాయల జీతగాడు ఈ జీతం యేర్పాటు చేసుళనే స్వదేశానికి వచ్చాడు, కొని నెలకు అయిదారు వందలు సంపొదించేనాడు, ఆయనవలె రచనలే ఆధారంగా జీవించినవారు లేరు, అంత ధనం సంపాదించినవారు అంత కంటే లేరుం

'జీశబంధు చి త్తరంజన్‌దాసుని ఎరుగనినా రుండరు, ఆయన శాజకీయ నాయకుజే కాదు; భోగీ త్యాగీ యోీ, ఆయన గొప్ప కవికూడా. “సొగర సంగీత్‌ ' అజే ఆయన (ంధాన్ని గాంచినవారికి ఆయన నొప్పు గోచరం కాగలదు. “నారాయణ' అనే సాహిత్య ప్యతికాధిపతి ఆయన కోర్కె మోద శరత్‌ కాబు “స్వామి” అనే కథను పంపాడు. ఆ కథను చాను ఆదరంతో చదివి తన్మయుడై. తిరుగు టపాలో ఒక శ్రాంకు చెక్కును పంపించాడు. దానితోపాటు ఆయన (వాసీన ఉత్తరముకూజా ఉన్నది, అందులో ఆ చేశభక్తుడు ఇట్లా ఛాకౌడు ఏ “మహోన్నతమైన ఒక రచయిత నుండి ఒళ గొప్ప కథను సంపాదించాను. దాని విలువళళ్హు సావా సం నాకు లేదు, అందుచేత ఈ ఖాళీచెక్కును పంపిస్తున్నాను. ఈ కథకు మి ఇష్టం వచ్చినంత మొత్తాన్ని వేసుకొని నూర్చుశొనవచ్చును.”

బేశబంథుదాసు కేవలం పటతికాధిపతే కాదు; ఆయన "రెండుచేతుల సంపాదించిన విఖ్యాత వకీలు, శరత్‌ బాబు ఎంత మొత్తమైనా వేసుకొనవచ్చును. కాని ఆయన తీసు కున్నది నూరు రూపాయలు నూ[తమే, అది ఆనాటి ఆయన రాజకీయ రంగంలో ప్రతిష్ట ఇక పెక్కుసంగతు లెందుకు ?

రాజకియరం౦గంలో....

వున హిందూ చేశంలో కనులుగాని రచెయితలుగాని శాజకీయాల్లో అధికంగా పాల్గొనలేదు. పాల్లొనకపోవటమే కాదు, వాటిని పట్టించుకోలేదు. తః పట్టించుకోకపోవటమే ఒక ఘనతగా కొందరు భావించారు, భావించటమే కాదు, తమకు రాజకీయాలు 'తెలియవని సగర్వంగా కూడా చెప్పు కుంటారు. రాజకీయాల కతీతమైన రచనలేమో తాముచేయ దలచినట్లు, రాజకీయాలు యముద్రమైనట్లు తామేదో ఒకసిద్ధాం కాన్ని వతిపాదిం చనున్నట్లు;, అడి రాజకీయవేత్తలు ఆచర ణలో 'పెట్టవలసినట్లు తలపోస్తారు. నీద్ధాంతం _ ఆచరణ ఒక దానిపై ఒకటి ఆధారపడి ఉన్నవనే సంగతి వారు _గహీంచ లేదన్న మాట,

శరత్‌ బాబు రచయిత అనే సంగతి అందరూ ఎరుగు దురు రాజకీయరంగములో ఆయన శృవీ. తెలిసిన బారెం దరో ? మనబేశపు కవుల మన స్తత్వానికి ఒక మంచి ఉదా వారణ ఇస్తున్నాను. ఒక కవి శరత్‌. తో “తమరు కలాన్ని విడిచి రాజకీయాల్లో (ప్రవేశించటం ఉచిత .కాదుని అన్నాడు. అందుకాయన చిరునవ్వు నవ్వుతూ “నేను కొంతకాలం కలాన్ని కట్టిపెట్టి చరఖా చేపట్టదలచాను* అని చెప్పాడు. ఇంతటితో వదిలిపెట్టలేదు ఆ సాపాత్యప్రియుడు. ఆయనకు అబేపనిగా ఆడి ఉచితం శాదని సలవో చెప్పసాగాడు, అంత టాయన ఆగలేక ఇట్లా అన్నాడు. “ఇది అంతా మూ పొర పొటు, రాజకీయ రంగంలో వవేశించుట జేశీయులందర

80 శరర్‌ జీవితం

కర్తవ్యమని (గహించండి. మన బేశపరిస్థికులనుబట్టి ఇది మరీ అవసరం, ఎందుకంశు, మనది వరాధీన బేశం, అందు చేత ఈ చేశంలో రాజకీయాందోళన ముఖ్యంగా స్వాం (త్వాండోళన. ఈ ఆందోళనలో సాహి త్యారాధకులే మును శ్రందు పాల్లొనుట ఉచితం. ఎందు చేతనం శు జాతి నిర్శా ణం [వజాభిపాయాన్ని సమిీకరించటం, అనే గురుతర క ర్య భారం సర్వ బే శాల్లోనూ సాహిత్య "సీవకులమోదనే మోవబక్షింది.[ప్రతి యుగంలోనూ మానవుల మనో వ్నే_త్రాల్లో స్వాతంత్య కాంత కలిగించింది వాలే, ఇందుకు భిన్నంగా మిరు; * మేము సాహిత్య రంగంలో పనిచేసేవారము*, మా పని రచనలు చేయటమే, రాజకీయాలతో సంబంధంలేదు” _ అని చెప్పితే, అట్లాగే ప్లీడప్తూ “మూ పని కోర్టుల్లో నేగాని రాజకీయాల్లో మేము ప్రవేశించం_ "అంశ, అట్లాగే విద్యా రృలుకూ+డా, *“ చదువు సంధ్యలు మాకుకావాలి గని రాజ కీయాలతో మాశేమి పనంశే? ఇక రాజకీయాలు కావలసింది ఎవరి!$?” ఇదెంతయుక్ని యుకంగా వున్నదో వేలే చెప్ప నక్కం-ర లేదు, ఇందువల్ల ఆయన బేశసేవా తత్పరతగూడా తెలియగలదు.

'జేనిళో (వవేశించినా వైపెన అంటీ అంటకుండా ఉండటం ఆయనకు చేతకాని పని. అంకే ఆయన ప్రతిపనీ (త్రికరణశుద్ధిగా చేస్తాడని వేరే చెప్పనక్కరలేదు. అట్లాగే రాజకీయాల్లోనూ, ఆయన ఖద్దరు కట్టడమేకాదు; చర్చా వడకడం నిత్య వీధిణా భావించాడు. హాళశాజిల్లా కాంటైను కమిటీ! అధ్యమ్ముడె నొకడు, ఇంతటిశోనే ఆయనేవఆఅగ లేదు,

శరశ్‌ జీవితం 881 వంగజేశ రాష్ట్రీయ కాంగ్రాసు కమిటీ సభ్యుడుకూడా అయ్యాదు. అందులో అధిక ఉత్సాహంగా పనిచేసే శార్య కర్త ఆయన సరోజినీబేవివలె ఆయన కాంగ్రెసులో వ (గూపుకూ చెందక, అందరి ప్రశంసలు అందుకున్నాడు, (వముఖుల్లో అంతఃకలవోలు ఉన్నప్పుడుకూజా ఎందునూ మొగ్గకుండా ఉండటమేణాక, అందరూ కలసీ పని చేసేందుకు ఆయన అధికంగా కృవీ.-చేశాడు. జేశబంధు చిత్తరంజన్‌ చాసు ఆయనను అఆధికంగా శెరవాభిమూనంతో చూసే వాడు. సుభాన్‌ చంద్రబోస్‌? శగశ్చం(ద్రబోస్‌, డాక్టర్‌ బిపిన్‌ చంద్రరాయ్‌్‌ నళినిరంజన్‌ సర్కార్‌, కిరణశంకర్‌ రాయ్‌, చాక్సర్‌ ముకుల్‌ శంకరరాయ్‌, తులసీ చరణ గోస్వామి 'మొదలకు వంగ జేళశ కాసు రథానురథికులంతా ఆయనను అధిక గారవంగా చూసేవారు ఆయనను అగ జునిగా భావించి ఆయన మాటలను మన్నించేవారు. రాజ కీయాల్లో గాని, సాహిత్యంలో గాని, ఆయన ఏ పార్టీకి చెందిన వాడుకాదు. తన అంతరాత్మకు భిన్నంగా తోచినప్పుడు ఈయన ఇటు మహాత్ముని, అటు విశ్వకవి రవీంద్రుని వ్యతి శీకించిన సందర్భ ములుకూడా లేకపో లేదు. బహుజనాభివా యానికి భిన్నంగా ఉన్నా; స్వీయాభ్మి పాయాన్ని వెల్ల డిం చుటలో సంఠకోచించేవాడు కాడు.

ఆయనకు యువజనులం శు ఎంతఇష్టమోా 'తెలియుటకు ఒక సందర్భం వివరిస్తానుం

1009లో ఒశేరోజున యువజనసభ, వంగీయసా హిత్య సమ్మేళనము జరుగవలసివచ్చిందిం వారగుభయులుకూడా అధ్య

త్రి కరత్‌ జీవిత౦

తులుగా ఉండవలసినదిగా కోళారు. సాహిత్య శాఖకు అధ్య మత వహించుటకంశ్ర) యువజన ఆహ్వానాన్ని అంగీశరిం చుట జేశ చేమకరమని భావించి యువజన సభకు అధ్యక్షత నహించాడు, ఆ సభాధ్యక్షత స్టానమునుంచి ఆయన చేసిన ఉపన్యాసం కొదలవహించ తగినది. యువజనోద్యమ (ప్రయో జనాన్ని గురించి ఆయనగారిట్లా అన్నారు:

“యువజనులలో అస్థిరత్వము? చంచలక్వము; అస హీన్లుతాభావాలు చూస్తూ ఉంశు వారిలో నాకు నవ్యజీవి తము; నవ్యసృష్షిసూ చన లతణాలు గో చరిస్తాయి.లిఇం కాఇట్లా అన్నాడు:

ఉనిజ్రేశ (పభుత్వం మనలను ఆయుధ పీనులుగా చేసీ దుర్చలులుగా చేసినమాట సత్యమే. కాని మనలో భీదాలే వై వమమ్యాలే మనలను అధిక డుర్చలులుగా చేసి మన అధో గతికి కారణాలై నవి, హ్యృదయరహితమైన ఈ సంఘం, (వేమ రహితమైన మతిం, సంప్రదాయాలు, కులభీేదాలు, అర్థిక 'వై మన్యూలు) (స్ర్రీలమెడ నిష్టుర వ్యవహారం, ఇవన్నీ, మన దుర్ద శకు కారణాలు

రాజకీయాల్లో మహాళ్ళుని అహింసా సిద్ధాంత ఆదర్శ మందే ఆయనకు (ప్రబల విశ్యాసం.ఈ సంగ తే “పభేర్‌ దాలి? (భారతిలో ఛారతిద్యారా వెల్లడించారు. కాని ఖద్దరువల్ల నే స్వరాజ్యం వస్తుందనేమాట కల్ల యని ఆయన కల్లాకపటము లేకుంచా ఇచ్చేసరికి అవి నొప్పు అలజడికి ఆలవాల మైనది “+ పంజాబు సింహమవి (పభ్యాతిగాంచన లజపతిరాయ్‌ "మనదాస్యమ నకు కొళణం మన సాంఘికదోషాలు, జాతీయ తప్పదాలు "అనిఅన్నాడుం

శరర్‌ జీవితం 888 కానీ అది సత్యమేః ఈ సంగతే “రాట్నము ద్వారానే మనకు స్వరాజ్యం వస్తుంది' అని గాంధీజీ అంశు *“శాట్న ముండగానే మనరాద్యం పోయిందని యం యస్‌. ఛాయ్‌ అన్నాడు. ఇది కాదంటానూ + ఇట్లాగే కొన్ని ఉన్నాయి. మనలో గాంధీజ్‌ సార్టతంత్య భావాలు లేక ల్తించిన నూట వాస్తవమే. అట్లాగే హేతువాదాన్ని చంపీ తన భావాలను మనమిద ప్రసరింప చేసిందికూడా సత్య మేం

శరత్‌లోగల స్వాతృత్యపీపాసే వభేర్‌ చాబిలోసవ్య సాచిద్వారా బహిర్ష తమైనది. శరత్‌ స్వ్వీయసాంఘీక రాజ కీయార్థి కాభ్శిపాయాలను అందులో (ప్రకటించాడు. అ్యగంథం నవ్య భావోదయానికి నాంది.

యువజన విద్యార్థి సమ్మేళన అధ్య వీఠంనుండి ఆయన చేసిన (ప్రసంగంకూడా ఉద్యోధకరనైనది. అందు లోని కొన్ని భాగాలు:

*షొంతకాలంనుంచి ఒక వివయం గమనిస్తున్నాను. ఇంతకాలం ఈ సత్యం ఎట్లా చాటునవడి పోయిండా _ అను శొాంటున్నాను. ఇంతవరకు రాజకీయాలు _ పెద్దలకు అసి మత్రమే నని అనుకొంటున్నారు. . .ఇందులో పీల్ల లకు (వవే సం నివిద్ధం- వారి కీ వివయాలు చర్చించే ఆధికారం. లేక పోవడ వేగాక శియోర్దమై న అపరాధంగా కూడా భావీంచ బడుతూ వచ్చింది. ఇక ఇప్పూడు ఇంతవరకు భావించబడినది తప్పని నిస్పంబేవాంగా తెలిసింది. నిజంగా ఈ బాధ్యత వృద్ధులదీ, ఇద్దలదీ కాదు- అది యువకులది యావనానిది. కనుక భారతజేశములో ఈనాడు ఇంటింటా యావనము కన

త్ర

తలకి శరతిజివిత౦6

పడుతున్నది. “అన్ని "జీళాల్లోనూ రాజకీయాలు నడివేభారం వృద్ధులు వహిస్తూ ఉంళే, మన జేశంలో అందుకుభిన్నముగా ఎందుకు జరగాలి? '_అని అడగవచ్చు, కాని ఇది వ్యతి లేకం శాదు. ఒకరోజున వృద్ధలమిాద కూడా అభారం పడుతుంది. శాని, ఆ సమయం ఇంకా అరుబెంచలేదు. చానికి కారణం 'జీశాన్ని పాలించటం, జేశాన్ని స్వాతయ్యత్యం'చేయటం ఒకటి శాదు. రాజకీయాలు కూడా వృత్తి అనుకొంశేు వె ద్యవృత్తి: న్యాయవాదవృ త్తి “మొదలగు వృత్తులవలెనే దీనికికూడా శొంత శితణ అవసరం. ,....స్వాతంత్య 'జేశాల్లో రాజ కీయాలు జీవనోపాధికి కాన్సిబౌనిస భే శాల్లో ఆలాకాదు.౫*

*మార్డ్మ ౦లో అడుగడుగునా సర్వస్వం త్యాగంచేయ వలసి వస్తుంది. కనుక అప్పుడది వృ త్తికాదు_మరి శి రృవ్యం= అందు చేతజే అఆ పనిలో కర్తవ్యాన్ని త్యాగాన్ని స్వీకరించే శక్తి యువజనులలో నే ఉన్నది.

“కాని యావనాన్ని ఎలా గుర్తి ౦ధాలి? దానిపరి భావ ఏమిటి? గతం నొప్పదెనా అది గతంగా నే ఫావించటం, దానికి ముగ్గులె (పశంసతో గడపక ఆశా విశ్వాసాలు భవి వ్యళ్తులో నే ఉంటవని భావించేవా శే యువజనవర్శం. అజే యాొవనంంపి

అజ్రీఫాస్న్మ జాతిన్‌ స్వాతం్యత్య్యం చేసీేభారం వృద్ధు లె ఉన్నంతకాలం ససతం తంమాట అటుంచి, బంధనాలు మరింత బలిసివో తాయి. స్వ్వాతర్యత్యం ఎన్నటికీ లభించదుగ

*నా దృష్టిలో శాశ్వత సత్యమంటూ లేదు. జేశ పాతైల సంబంధాన్ని బట్టి నిత్యం నిర్గ యింవ బడుతుంది

శరత్‌ జీవితం 885 జేశపాొ్యత్రల పరస్పర సంబంధమైన జ్ఞానమే సత్యస్వరూవం, ఒకదాని వెంట మరియొకదాని మార్చు అవసరమవుకుందింన

క జేను మాకు కార్యక్రమం యివ్వ లేను. కానిమిమ్మల్ని గట్టిగా సళ్యాన్ని అ(శ్రయిం చమనిస త్యాన్ని అంటిపెట్టుళాని ఉండమనీ చెప్పుతున్నాను *

ఇకా ఆయన అనేక సభలకు అధ్యమత వహించి (్రబోధం చేశాడు. అనేక వ్యాసాలుకూడా వాశాడు- మహ తాజ్‌ హిందూ మవామ్ముదీయ సమస్య, స్వరాజ్య సాధ నలో (స్రీలు యువజన విప్లచము మొదలగు వ్యాసాలన్నీ ఆయన రాజకీయ విజ్హానానికి నిదర్శనలు, ఆయన రాజ కీయాల్లో రాజకీ య వేత్తగా గాక స్వాతంత్య యోధుడుగా చేశాడనే సంగతి గమనింపదగినదిం

అతాానాప్రనప్రనప్రణనాయు.

అభినందనపరంపరలు

వరచ్చంగదుని. ఖ్యాతి జీఫమంతటా న్యాపీంప జొచ్చిగ౧ది. ఇట్లా ఉన్నా ఒకవై పున పూ రా్ర్రచార పరాయ ణులు సంఘాన్నీ, మతాన్నీ ;నాశనం చేస్తున్నాడని నిందలు మోపసాగారు. వీరి ప్యతికలు ఆయన రచనలను అధికంగా ఖండిస్తూ ఉంజేవి. వీరిట్లా ఒకమూల ఖండిస్తూన్నప్పటికీ 'జీశం మొ _ల్తేముమోిద ఆయన ఖ్యాతిగాంచాడుం ఆయనను అనేక సభలకు అధ్యక్షత వహీించవలసినది గా అనేకులు కోరారు కాని ఆయన అధికంగా అమోదిం చేవాడుకాదు. ఆయన అధ్యక్షత వహించిన వాటిలో చేర్కొనదగి నవి మున్షీ గంజ్‌ సాహిత్య సమ్మేళన సాహిత్య శాఖకు అధ్యక్షత 1081 లో కాన్పూర్‌ ప్రవాసీ వంగసాహిత్యస మ్మేళన సభాధ్యవత.

(వ్య(వధమమున హిందునవులకంశు శావ్మామతస్తులు ఆయనయందు అధిక అఆదరాభి ళరూనములు చూపుతూ వ్రుంజే చనారుం దత్త, గృవాదవానమ్‌ (దచురించిన పిమ్మట (వా సమాజ నాయకులు కొందరు అయనను అస్ప్సృళ్యుస బూచి నట్లుగా చూడసాగారు. రచయిళల్లో హిందూ దేశములో అధికదూమణ భూవణకు గురై నవాడు కరత్‌ బాబు ఒక్క జీనమోా!

శరత్‌ కాబుకు 50 సంవత్సరాలు వచ్చినపిమ్మట వతి సంవత్సరం భాద్రపద తి! న ఆయన జన్ఫుదినోత్సవం వివిధ ఛౌంళతాలలో వివిధ సంఘాలవారూఆయన ఆంతరంగికులూ చేస్తూవచ్చారు.,ష్మపధమమున శివపురమున ఆయనమితులు._

శరత్‌ జీవితం 887 అభిమానులవల్ల భక్తులవల్ల శరత్‌ పూజ (పాఠరంభమైంది. అనంతరం యూనివర్సిటీ ఇన్‌ స్పి ట్య్యూట్‌ ౩ సెనిజెన్సీ కాలేజ్‌, విద్యాసాగర్‌ కాలేజ్‌ స్కాటిష్‌ చర్చి కాలేజి మొదలగు కళాళాలలలోని విద్యార్థి సంఘములనారు, సాహిత్య “నీవక సమితి రవివార సమితి, బంకిం శరత్‌ సమితి మొదలగు వఖ్యాత సాహిత్య సమితులు సన్మానం చేయసాగినవి,

వంగజీశ పయోన కలకత్తాపుర మందిరంలో 1088లో ఒక నొప్ప సన్నానసభ, హారా వజలపతోన డ్యూక్‌ హాలు లోను, బాను హోలులోను, బేతార్‌ పతిషస్టాన గృవాములోను ఉదయన్‌ పథత్రికాఫీసులోను యీ విధంగా యీ శిల్చి జన్మ దినోత్సవాలు చేయబడుతూ వచ్చేవి. రనీంద్రుడు మినహా వంగ జేశ సాహి త్యారాధకుల్లో శరత్‌ బాబు పొందిన "గార వాన్ని మరొకరు గాంచలేము. ఆయన రచనలన్నీ వివిధ ఛామల్లోకి అనువదింపబడినవి

ఉ త్తమ సాహిత్య ఛ్‌న్టగా భావించి కలకత్తా విశ్వ విద్యాలయమువారు 1928లో కరత్‌ బాబుకు. జగత్తారిణీ స్వర్గ పతశము (వదానముద్వా రా సన్నారించిరి

ఢక్కా విశ్వవిద్యాలయమునారు 1086లో ఆయనకు డి. లిట్‌ 0010800 166౯208 “సాహిత్యావార్య! చిరుదు నిచ్చిరి.

ఆయన సాహిత్యఖ్యాతి యూరపులో కూడా వ్యాపీం చిందిం

ఒకసారి కలకత్తా విశ్వవిద్యాలయపు ఓట. వం, తరగతి! పరీమోధికారిగా నియమింపబడ్డాడు. "

898 శరర్‌ జీవితం

1038లో జలధరసేన్‌ అధ్య శర్యాన (కుంతలీన్‌ కధా పోటీ పరీమైధిశారి 'చెంగాలీలందరు కలసి కలకత్తాపురమంది రాన _బవ్టీండమైన సభలో శరచ్చందుని సన్మానించారు. “శరత్‌ వందన్‌' ఆనే పేరుతో ఆనాడు గొప్ప సనా నో త్పవము చేశారు. ఆ సందర్భంలో ఆయనను అనేకమంది (వఖ్యాత ్ర్రీఫురువులు (ప్రశంసిస్తూ చదివిన రచనలన్నీ కలిపీ “శరణ్‌ వందన్‌ 'అనే వేరుశో వాళశే ఒక సంపుటిగా (వచు రించారు.

(స్రీలు ఆయనను తమ సం ఘోద్ధారకుడుగా. ఛావిం చారు, యుగయుగాలనుండి వారు గాఢ నిదలో వున్నారు. శరశ్చందదుని రచనలదాశ్వా వారి మహోోజ్ఞ్వల చరిత గాంచి, గాఢనిద్రనుండి మేల్కొ-న్నారు. వంగ నారీమణులలో వైతన్యం, ఆత్మగౌరవం శరత్‌ రచనద్వారా ఆవిర్భవించింది. 'శాముకూజా నూనవ్రులమేనన్సి తమకుకూడా ఇష్టా యిష్టాలు వున్నవనీ (గ్రహించి; తమ స్వాతం, త్యాని 3ైకృవి. చేయసాగిరి. వంగ మహీళలలో శరశ్చందునిపై గాఢానురాగంం గౌర వం కలిగను. ఆయన 57వ జన్మదినోత్సవ సందర్భమున అనగా 1988లో కలకత్తాపుర మందిరములో వంగీయులంతౌ కలసి గొప్ప సన్నానసభ చేసినప్పుడు వంగ దేశమందలి మహి ళలు కూడా అధికంగా ఆయనను అభినందించారు. మహిళలు సమర్పించిన అభినందన పృ్మతికను ఆయన కృతెజ్ఞ తతో స్వీక రించెను. వారి ననా '్రన ప్మత్ర్రము గమనార్హ మైనది!

శరత్‌ జీవిఠం౦ 889

“వంగవ లేణ్య కథాశిల్చి శరశ్చం,ద కర కశమలములకు; జవంగ సాహి త్యాశాశమున మధ్యందిన మార్తాందుని పగిది రవిశనీ్యదుడు భౌసిల్లుచుండగా?, ఆ అద్వితీయ ఆదిత్యుని అపూర్వ కీరణకాంతులు. సరర్మాగవా నక్ష్యతములను ేజో విహీనము వేసినవి, “హే ! శ్ముభసుందర శరశ్చం[దా! రవి కరోద్భాసిత జో్యోతిర్జయ యుగముననే భవదీయ అపూర్వ సరాజయదీప్తులు నంగవాణికి దిక్పకమైనవి. మా దివ్య మహీిను సర్వజనుల దృష్టిని అకర్షించుచున్నది. ఆ జ్యోతి రూ్యూర్డులెన మో[ివే మా జోతలు. “శరత్కాల పూర్ణ జ్యాత్స్నా పుంజముల పగిది మి కధాసాహిత్య కనకకౌముది అస్మ థ్రైకీయ గ్ర్రీ పురుషుల హృదయముల ఆనంద వేదనల సిచిత్ర తరం గములను లేవ సెత్తు చున్నది. భవదీయ సజీన సృష్టి వారి దీర్భతం(దాహతి అంతెికంగమును స్పర్శించి? స్పందించి జాగృతి యొనరించుచున్నది. హే సాహిత్య అసా మాన్య కథాశిల్చీ 1 మో కివే మా నమస్సులు *వరాధీన జేశమున అధోగతిని పడి సంభముచే నిరా దృతులై , అంతపు శాంతర్షత (స్రీ వృాదయ కుహరస్థ మూక ఆనంద వేదనలకు అత్షరరూమమునిచ్చిన మహాళిల్పులు మారుం వారి జీవిత సకల సుఖ దుఃఖానుఖూతులను అధిక సాను భూతితో రసవత్తర సాహీత్యసృష్టి చేసితిరి. భవత్సూక్మ పర్య వేతుణాళ క్రి, సుగభీరచై తెన్యశ క్షి విచ్శితమానవ చరి ాభిజ్ఞ త్వము, నిఖిల నారీచి త్త నిగూఢ్యపకృతి రవాస్యము లను కశనుగొన్నవి. ఓ నారీచరిత్ర గూఢరహస్యజ్ఞాలా మా శివే పందనములు,

810 శరత్‌ జీవితం

“నానావిధ ఆత్భావమాన హైన్యావస్థ మధ్యస్థ స్త్రీ సహజ చకృతి వై శిష్టములను, మిరు సహాజ సుందరముగా వెల్ల డించితిరి. వారి వాస్తవిక ప్రకృతిని అధ స్రయనము చేసి, వారి భూొనఫౌమను (గహించితిర. ఓ సకలనారీ వృదయాంత ర్యామోా 1 మో కవే మూ జోహారులు.

*భవదీయ స _ప్రపంచాశత జన్ముదినోత్సవ సన్మాన సందర్భ మున మేము నూ హృదయపూర్వక కృతజ్ఞ తను నివేదించు టకు అరుదెంచితిమి. మేను నూ మనోభావమును సుస్పష్ట సుందరరూపమున (సకటించుటకు అశక్తులము. అయినను ఈ పుణ్యదినమున మో (ఫతిభను మేము (గహించితిమని తెలియ చేయుటకు మ్మాతమే అరుదెంచితిమి. మిమ్ముల (శద్ధాపూర్వ కముగ గౌరవించు చున్నారము, (_వేమించు చున్నారము. మారు మాకు శేవలం అత్మీయులని భఛావించుచున్నారము, హ్‌ నారీ హితైపీ! మికు మా నమోచాకములు

*ీవ్లూ కృతజ తాపూర్వ కాభివాదముల [(గహించుడు, మా వృద్ద తాశీర్వాదముల స్వీకరించుడు. మిరు మాకు పరమ (వియలు, అత్యంత అప్పులు. మో నుభ జన్నోత్సవం వంగ జీశమున వనశుటా ఇంటింటా అనందోత్పవముతో జరువబడు గాళ్‌!

ఈళట్చైాం ఆయుర్యశ స్పులు ఉత్తరో త్తరాళి వృద్ధిపొందుగాక ! మ్‌ సుఖస్వాస్థ్యము లవ్యాహతమగు గాక! మీ జీవితము అఆనందై శ్వర్యములతో హేమమండితి మగుగాక ! ఈ వ్యాద్గ

శరత్‌ జీవితం $41 కాశలను మనోవీధుల నికుకొని మే మకుచెంచితిమి హే! నారీ మర్మ బుమీ ! మా వందనము లందుళొనుడుం ఇట్లు, మీ స్వదేశవాసినులు”,

వ్‌ 'జేశములోనై నా తన జేశ మహిళలచే యేరచ యితైనా ఈ విధమున గొరవింపబడెనో లేదో (పపంచ చరిత్ర పరికించినవా లే చెప్పగలరు.

వంగీయులు అర్చించిన సన్మాన ప్మతము :

ళశ్లీయుతే శరశ్చం,ద చటోపాధ్యాయ మహాశయుని కర కమలములకు : హే వంగ వాణీ వరపుతా! జభ్ళవద్రీయ స్త వంచాశత్‌ జన్మ ఏినోత్సవ ఫపమయమున భవ జీశీయు లర్పించు సన్నానమును సీ;కరింపుకు. మే మూ పవి,త ద్‌ ఏ ౮ ఏ 0 దినమున మా వ్యాదయపాత్రల (శేమపూర్వ కార్ధ్యృ్యమును కొనితెచ్చితిమి. నిరభిమాన న్నేవాసించిత (వసన్న దృష్టితో స్వీకరిం-చెదరు గాకని తభ్బవ్రద్రా విర్భావము వం గసాహిత్యమున శరత్కాల పూర్ష్మ చంద్రుని పగిది పరిపూర్ణ ము (పకాశవంతము. మా ప్రథమో దయ తుణముననే వంగహృదయము చం్రాశర్షిత జలనిథి వోలె, ఉప్పొంగిపోయినది శి “మిరు జ్యోతిక్సయ ప్రతిబాదీప్తులతో) మా మానసి కాను భూతులను జాగరిత మొసర్చి; మా దుఃఖమును దూరీకృతము

డడ

శ్రీశ శరర్‌ జీవితర

చేయుటను, మేము విస్ట్టాయ విస్ఫారిత న్మేతములం గాంచితిమి. ఇదంతయు మికు సులభసాధ్యమైన కార్యము. సత్య సాధ నలో మిరు బహుకాళరాతులయందు తచేక (శద్ధతో సమ్యగ దుఃఖరూపమును; ధ్యాన న్మేతముతో సందర్శించిరి.” “ర్చ క్యఖవేదనా రవాస్య వేత్తా! వంచిత "స్నేహము, ఉపే తీత (వేమ, నిర్ణయాఘాత విపర్యక్త వంగవనితల సంయత ఖై ర్యమహిమశు మారు మహోన్న తాససమున నధిష్టింప జేసి మహాయశస్ఫును అక్టింప చేసితిరి. పొారువమయల్న రహితమైన సాంఘిక చైతన్య విహీనాత్మలను, విగతగారవ మూఢ మోహములనుండి జాగృతి కలుగ జేసితిరి మా జీవీత లజ్ఞావ మాన వ్యథోత్చీడనలకు మారిచ్చినది అక్షురరూపమే కాదు; మవాత్కా-౨తుకూడా. త్వదీయ ప్రతిభా లోకమున వంగ యులు అత్ముదర శన “మొందిరి.*

“కూ 1 బం్యదజాలిక శిల్పీ ! సాధారణ వంగ జీవితమును కేవల ముషకరణముగ (గహించి, త్వదీయ వతిభావిశేషమున ఇతః పూర్వ మనాస్వాదిత రసభావన సమృద్ధి సహితములగు మూ కధాసాహిత్య "ముక వంగయుల చేతనేగాక, చేశ కాలావధు లను అఫసగమించి అతమయసంపద రూవమున అభినందింప బడును, మానన మహాశ్తును మారు గొప్పగా గానము చేసీ తిరిం దుర్గ భమైన మా దాసము శీవలము అల్పబుద్ధుల అవాం శారము శొరకు అఆర్పించినదకాదు, దీనిని కేవలము విలాస వస్తు రూపమున తను అవసళాని కుపయోగించుట అత్మ వంచన అగును,

శరథ్‌ జీవితం గ్‌

ణక్చ్స్‌ మహాస్రష్టా 1 మా సృ మవాతోప లబిచే మేము

బహుఫల లాభంబులను పొరీమునట్లు అశీర్వదింపుడు. మా 'బేశీయు లర్చించు (వేమ సన్నానములను స్వీకరించుడుః ల టం

భవతీయ దేశీయులు”

విశ్వకవి రవీర్యదుడు శరచ్చందుని గురించి నెల్ల

డించిన అభిప్రాయము కూడా యా సందర్భమున గమనించ

తగివది.

*థరశ్చంగదుని దృష్టి జెంగాలీల వ్యాదయాంతరా ఛాల్లో మునిగి శేలింది. సుఖంలో, దుఃఖంలో, కలయికలో ఎడహౌటులో, ఘటిల్లుతూ వుంజేటటువంటి విచిిత సృస్టిని ఆయన ెంగాలీలకు కళ్ళకు కట్టినట్టుగా చిత్రించాడు. దీనికి నిదర్శనం వంగీయుల తరగని ఆనందమే!” ఆంతరంగికంగా వీరు ఆయన రచనలతో తృ వ్రీపడినట్లు మలే యితర రచ యిత రచనలతోను తృ ప్రిపడలేదు. శరత్‌ కంక గొత్ప పతి ఛావంతులు అఆధిక్కఫశంసలు సొందారుకాని, ఆయనవలె యిట్లా అందరి పహృదయాధిపత్యమును స్వీశరించినవారు అపదుః

యూనివర్సిటీ ఇన్‌ స్టిట్యూూట్‌లో శరత్‌ 59వ జన్గు దినోత్సవం గావించినప్పూడు సన్మాన ప్యలౌనికి ఆయన ఒచా చిస్తూ చేసిన ప్రసంగములోని సారాంశము:

ఆన్సా జన్మదినోత్సవం పురస్యంరించుకొని నేడు మోరు శాసించిన గౌరవం వ్య _క్రిపరంగా నాకుమాత్రం కాదని భావి

8ిథ4 శరర్‌ జీవితం

స్తున్నాను. జీను దరిద్రకుటుం బములోజన్మించినాను. పొట్టనై పోశాని జేశాలకు పోయాను. ఈ సంగతులన్ని ఈ సందర్భ ములో చెప్పుటకు నాకు ఎటువంటి సంకోచమూ లేదు, ఈ గాౌరవాభినందనలు ధనానికి గాదు, విద్య కంతకం శకేగాదు. నన్ను పురస్కరించుకొని శారద పదతలమున భక్తులందరు (శద్ధాపూజ లర్సిస్తున్నారుః

“సంశయ గ స్తమనస్కు-డనై ఈ గారవాభినందన లన్నీ నాశేనా? నేను ఇట్టి గౌరవానికి అర్హడనా _ అని నాలొ నేనే వితర్మిం చుళొంటున్నాను. నేను ఏమో చేయలేదని "చెప్పజాలను. కారణ మేమంటే ఇంతి అతినినయంలోపడి ఇంత అత్యు క్రి నేను అనలేదు అది మోాకున్తూ నాకును గూడా గౌరవ్యపదమైనది కాదు, నేను వదో కొంత సాహిళ్య "సేవ చేశాను. మృతులు “మిాసేవ అల్పమైనదికాదు, మహ _త్తీర మైనదని అంటారు.

“*నారచనలు కాలగర్భములో లీనముకాకుండా ఉండ గలవా _. అనేచింత నాకు లేనేళేదు. నేటి నా సత్యోపలబ్ధి భవివ్యత్సృత్చోపలబ్థితో సమ్మి_కమమై ఉండక పోవచ్చును. అందుచేత అవి ఆదరింపబడక పోవచ్చు. నా సాహిత్యము వళించి పోతుందని నాకు విచారమేమిోాలేదు మన ఫామో నొప్ప సాహిత్య ముద్భవించటం గొప్ప భాగ్యంగా నేను భావిస్తునానుం

“జను నానా అవస్థలుపడి, వివిధ రకముల మనుమవ్యు లతో కలసి మెలసీ తిరిగితిని, ఇందువల్ల నేను ఇెడిపోతినని

శరర్‌ జీవితం రి15 చింతిల్లుట లేదు, పైగా దీనివల్ల అధికలాభం ఫొందానని అభిక ఆనందముతో నేను మాకు నేడు చెప్పుతున్నాను. ఈ అనుభవంవల్ల నాకు కలిగిన అభి_పాయమేమిటం శే _ వారి నికృష్ణతలు, అధ ర్మాలు; అకార్యాలు మానవ తాన్ని మరుగు పరచవు. వారు మానవులు వారు సవహాజంగా మాన వులు. వారిలో ఆళ్ళ ఉన్నది. అపరాధ సహ_సములకం₹ు వా రధికులు సాహిత్యము డా్యరా వారికి అపకారము చేయ రాదు. ఎట్టి గొప్పకారణమున్నా; మానవులు ఒండొరులను జ్వేపించుళానుట మహత్తర పాపం, నేను పాపులయెడ పత పాతినని నాపెగురుతగ అవరాధం మోవపబడింది. నేనుపాపుల చర్విత రిచించాననికూడా నాపై దోవమారోపింప బడింది “ఇందువల్ల క్‌శే కలుగునో, మేలే కలుగునో నేను ఇెప్ప లేను. కాని నా అనుభవము అది సత్యనుని చెప్పుచు న్నది, దానిని నేను ఉద్దాటించు చున్నాను. ఈ సత్యాలు శాళ్వతమైనవని నేను చెప్పుట లేదు. అవి మిథ్యయని భావించ బడవచ్చును. కాని దానితో నాకు తగాడాలేదు ఏదీ శాశ్వత సత్యమంటూ లేదని నవా అనుభవము చెప్పుచున్నది. ఈ విశ్వములో సమస్త వస్తువులకు జననవృద్ధిమయములు కలవు అట్లాగే సాహిత్యముకూడా ఈనాడు మంచిదని భావించబడి నది శేపు మంచిదిగా ఎంచబడజాలదు. సాహిత్యములో ఎన్ని పుట్టి బుద్బుద్యప్రాయమువలె నశించుట లేదు! తారలు పరమ(స్రమాణముగా భావించిన నొటిని మనుమలు పరిహాసం చేయుట లేదా ?

846 శరథ్‌ జీవితం

*చండీదాసుని వై స్టవపదాలు; కాళిదాసుని కావ్యాలు జీటికినీ జీవించి ఉండలేదా ?._. అని మిరనవచ్చును. వాటి జీవిత నుధికం కావచ్చును. కాని అవి కలకాలం మనజాలవు

“*వూనవజీవితంలో'నే కాదు, వ్యక్తి జీవితంలోనూ ఇట్టిబే, మన అనుభవములో ఉన్నది బాల్యములో, మనము అధిక ఆదరపాాతముతో చదువుకొన్న (_గంధాలు_అవి ఆ వయసులో రసకందాలు, వాటినిమించిన మహాత్తర్యగంధాలు మరిలేవు, కాని వయస్సు పోగానే అవి నీరస్యగంధ్రాలు. దీనిఃి కారణం మన వయస్సా? వాటి దోవమా€ ఈ విధంగానే నవలలు, కాన్యాలుకూడా; అలాగే చరితలు, శాన్ర్రృములు సమస్తమూ.

*నాకు వయస్సు మళ్ళింది. పూజ్యులగు అనేకులతో కలసి భాషామతల్లి ని అర్ధ ిపాద్యాలతో పూజచేస్తున్నాను. నావల్ల'నే అవుతున్నదని 'నేననుకోవటం లేదు. ళృలేజ్ఞ తతో మోకు వందనము లర్చిస్తున్నాను.”ి

గుణశీల స్వభావాదులు

6రక్రొందరు గొప్పగానే జని స్తారు; కొందరు నొప్ప తనం సంపాదిస్తారు. కొందరి తలమోొద గొప్పతనం మోప బడుతుంది

_ా షేక్‌స్పియర్‌

శరణ్‌ బాబు రచయితగా యెంత గొప్పవాడో అజే విధంగా బేశభ కుడుగానూ, మానవసేవాసరాయణుడుగానూ దయార్ష్ర్రహృదయుడుగా కరాడా అంత గొప్పవాడు.

ఆయనకు బంధుమి[తులం శ1ు అధికాను రాగం. ఆ అను రాగం ఆయన ఉత్త రాల్లోకూడా చూడగలం, మితులకు బహుమతి చేయటం ఆయనకు ఇాలా యిస్ట్రం. ద్వి జేర్చద లాల్‌ రాంగ్‌ కుమూరుడు దిలీపకుమూరరాయ్‌ అంశు ఆయనకు అధిక అభిమానం. “మంటూ: అజే వేరుతో ఆయన అనేక ఉత్తరాలు చఛాయటం శరత్‌ ఉత్తరాల్లో మనం చూడగలం. అలాగే శరత్‌ ఛాబన్నా డిలీపకుమూరరాయ్‌!కి అధిక ఆదశాఛి మానాలు, “నిమ్మ్భాతి' అనే శరత్‌ కథను ఆయన ఆంగ్ల ములో అనువదించాడు. దిలీపునకు గొప్ప విలువగల మింగ్‌ టన్‌ పోర్టబుల్‌ కైపురై టింగు మివను శరత్‌ బాబు బహూ కరించాడు. తన బాల్య స్నేహితులగు విభూతి భూషణభట్టుకు, నిరుపమాచేవికి ?0డు పౌంబన్‌ పెన్నులు బహుమతి చేశాడు. ఈ కలాన్ని విభూతిబౌాబు చూచి స్వీకరించక “లది శలంకాదు, నగ దీనితో (వాసుకొనటానికి వీల్లేదుం దొంగల నుండి కాపాడుట కష్టము కనుక దీనిని తిరిగ పంపుతున్నాను”

848 శరర్‌ జీవితం అని తిరిగి పంపినప్పుడు ఆయనకు మరియొక మంచి కలాన్ని పంపుతూ “దీనితోనే మిరు [వాయవలసింద ని హెచ్చ రించాడు.

ఇట్లా (శ్రుతికి వున్నవారికి బహుమతులు యిచ్చుశు కాదు, చనిపోయిన మితకుటుంబాలకు సహాయం కూడా చేశాడు. (వమధనాధభట్టు అనే మిత్రుని అకాలమరణానికి చింతించి, ఆయన భార్యాపుత్రికల సహాయార్థం * కాన్సీ నాధ్‌ సర్వహక్కు-లతో యిచ్చాడుం

ఆయన సార్ధభావికంగా అతి బిడియస్థుడు. అంభేకాదు, కీ రివతిస్టలకు పెనుగులాజే వ్య క్రిగాదు. సభల్లోగాని; వాద వివాదాల్లోగాని పాల్గొనుట సుతరామూ యిష్టము జేదికాదు. విధి లేనప్పుడే సభల్లో పాల్గొనేవాడు ఆయన మన ఏ ₹ేశ లింగంగారివలెనే వ క్తగాడుం అందు చేత అధ్యథీపన్యాసాలు గాని, ఇతర ఉపన్యాసాలుగాని (వాసుకొచ్చి చదివేవాడు, అది మరొకందుకు మంచే అయింపి. అవి అన్నీ నేడు మనము చదువుళానుటకు అవకాశము చఛిక్కినదిం

ఆయన సవాజంగా సర్వ వివమయములందు మన ముట్నూరి కృష్ణారావుగారివలె తటస్థంగా వుంజేవాడుః సాధారణంగా గొప్ప గొప్ప వేదాంతులుగాని ఇట్లా వుండరు అందునల్ల ఆయనకు నష్టమూ లాభమూ శలిగినది" ఇతరులు ఆయనను నిందించినా ఆయన లత్యుములేకుండా వుం జేవాడు* రచనల్లోకూడా ఉదాస్రీనతవల్ల త్వెరగా రచనలు చేసేనొడు శాదు. “భారతవర్ష "కు (పతినెలా అయన వదో _వాయవలసీ ఉంజేది. కాని సకాలములో అందించడనే సంకోచముతో అ

*౪ర త్‌ జీవిత౦ $(0 పృతికలో పనిసేసే “జలధక్‌దా' అనే ఆయనవచ్చ్సి పతిదఫా (వ్రాయించి తీసుకొని వెళ్ళేవాడు. శరత్‌ సాహిత్య (పాచుర్యా నికి ఆయనకు అభివందన లర్బించవలసి వుంటుం ది.

అయన సరర్పజన సులభుడు. అందుచేత నానారకాల మనుష్యులూవచ్చి ఆయనను అనేక _సళ్నలు "అడు ఫతూ వుండేనారు “కిరణ శ్రయిని ఎందుకు పిచ్చిదానిని చేశారండీ ?? అంటూ జఒకరు. మరొకరు *ఇంధ్రనాధుకు, అన్నదా దీదీ ఆగుపీంచారండీ ఇట్లా వారి వారి సంజేహాలు ప్రశ్నల రూపంగా వెల్లడిం చేవారు. విసుగు లేకుడా వాటికీ ఆయన ఆదరముతో జవాబు చెబుకుంజీవాడు, ఈ సంగతులన్నీ చూస్తున్నవారు అచ్చిరువ్చ పోయేవారు.

మరికొందరు వచ్చి “మిరు రవం కునిశంకు చాలా నొవ్చవారు. ఆయన రచనలు మాశేమా నచ్చవండీ ! మూవి మాకు కౌగా తెలుస్తువని అంకు;, అందుకు ఆయన ఉబ్బి తబ్బిబ్బుకాక్క, వారిలో యిట్లా సమాధానం చెపుకూంజే వొడు. *నిజమే ! నేను గొప్పవాళ్ణే. నీను మావ వాస్తే శాణూరు నావంటివారి॥ి (ాస్తాడు.ి

ఆయనళల్లి కోమలస్వ భావం ఆయనలో నమూ న్తీభవిం చింది. అుదుచేత అమెవలెనే ఆయనకూడా పకుపయ్యాదులను అధికంగా (సేమిస్తుం జేవాడు, భలిఅనే జేశవాళి కుక్కను అతి వేమతో పెంచాడు. దాని! జబ్బు చే స్తే స్వయంగా తీసుకొని వెళ్ళి పశువుల అస్పృతిలో (ప్రవేశ పెట్టాడు. (ప్రతిదినం అస్ప్యతికిపోయి చూచివచ్చేవాడు, అది చివరకు అసువులు బాసీనసకున ఆయన అధికంగా చింతింవాడుం అక్మమ్మిత్రుని

తీ

880 కశరశ జీవితం మరణానికి కుందినట్లుు ఆయన విచారపడ్డాడు. దానిని సమాధి కూడా చేయించాడు. కొన్ని పయులను రంగూన్‌లో ఉండగా మతో పెంచారు,

ఈ దయాదృ శ్రే హా రా జిల్లాపకు క్లేశ ని వారణసంఘాన్ని సాపీించుటకు కారణమైంది. ౪ సమతాబేర్‌లో ఉండగా ఆయన ఒక మేకను పెంచగా డానికి "రెండుపీల్లలు పుట్టినవి బజేమియా, వోపేమియా _ అనేవేప్ల వాటికి 'పెస్తైను. మరొక మేకను కసాయి దుకాణా నికి తీసుకొనిపోతూండగా కొన్నాడు, ఇట్లా దానిని కాపాడి చాసికి “స్వామిాజీ* అని నామకరణం చేశాడు. వ్‌ట్రితో కాల శేషం చేసుంజేవాడు. వాటి మూగభావ అయనరము చేసు కాజేవాడు. ఆయనను భూడగానే అవి ఎంతో "ఆప్యాయ ఉతో అర వేవిః

మరిమూ డు ఎండిపోయిన ముసలావులుకూజానుం జీవి. వచ్చిన వారిలో కొందరుచూచి “మేతవండగ, ఏటిని ఎందుకుంచారు'” అం'శు *“వాటిపొలు గాలా (తాగాను. వాటి యెడ కృతఘ్నుడను కాలేను! అంటూ ఉం జేవాడు.

వీవదసాదలందు ఆయనకు అధిక దయాదావ్నీణ్యాలు. వారికష్టాలు తనవిగా భావించి వారికి చేయతగిన సహాయం శేస్తూంటడేవాడు.

పతితులయెడల ఆయనకు సానుభూతి అధికం. దీనిని పురస్కరించుకొని ఒకానొక సంవర్శముతో ఆయ నిలొ అన్నాడు, +

శళరక్‌ జీవితం క51 జశ్షీన్సు నానాఅవపలు. సడి పలునీధములెన మనుష్యు థి డూ లతో కలసిమెలసి వారితో సంబంధం పెట్టుకొన్నాను మాన వుల్లోని గుణగణాలు లోతుగా పరిశీలించి చూచినట్లయితే వారి దోపాలయ:. దు సానుభూతి చూపించలేకుండా ఉండ లేకు. సంభ బహివనృకుల పై నాకు సానుభూతి అధికమని అవేకులంటారు. ఇఏ నిజమే.*ి గాం 110% 811 3 10 948౯401 211 “అందరినీ తెలుసుకో వట మనేది అందరినీ శమించబానిశే'అనే ఆయనఆశ యము ఆయన ఉండిన (గామము ఛాలా చిన్నది. ఏమా దొరిశేది కాదు. అన్ని ఇతిరచోట్లనుండే తెప్పించవలసి వచ్చేది. అయినా పచ్చిపో యేనారికి అన్ని సదుపాయాలు చేసేవాడు, “ఇంత అవేళ భోజనము చేయకుండా వెళ్ళటానికి , సీలు లేద "ని పటు పకశునొడు బ”"బ రూపనారాయఃణ నదీరూప ముస్తవె ఆయన ఆ నది! అతిసమాపవాన ఒక కుటీ రాన్ని నిర్మించాడు. మూలఫీలతలు, చంపక పుష్పాలు ఆ కుటీర (పాంగణంలో ఉండి;,అఆసాహిత్య 'వేత్తకు లతిపోవనమువలె ఉంజేదిం గృహ (పొంగణముననే నిరంతర నిర్ధ్రర జలరాశ్‌, విశ్వ బంధువులగు సూర్య చం్యదుల నిరంతర మైత్రి ఈ పజౌంతెవాలౌెవరణము అ_పళృతిపీయుని అనందములో ముంచేడ. నదికంత సమిపాన అంతకుప్రూర్వ మెవ్వరూ గృవానిర్శాణం చేసివుండ లేదు. పలైటూరన్నా పల్లెపజలన్నా శరత్‌ బాబుకు అభి నమూన మధిశం. అందుచేతి కోలాహలముతో కూడుకొన్న

852 శరత్‌ జీవిత౦ కలకత్తా నగరము వీడి ఏకాంతవాసాన్నభిలపీ.0ది ఎక్కువ రోజులు పలెటూరిలోనే ఉంటూ ఉంజేవాడు. అ నదీఫీరాన ఉండి ఆనందిస్తూ దీనదుఃఖికులగు పల్లైవజల కష్టనివాగ ణనై (ప్రయత్నిస్తుం డేవాడు. ఆ (గామ శేవుకు కట్టబడిన మెట్ల వరు సలన్నీ నాగుచేయింఛచాడు, నూతనంగా ఒక తటాకం (తవ్వించాడు: ఆ (గామానికి ఒక రోడ్డుకూడా "వేయించాడు. ఆడపిల్లలకు గాను ఒక బాలికాపాఠ శొల పెట్టించాడు.ఈ సంస్థ లన్నీ సమతా'బేక్‌లో ఆయన కీర్తిని నేటికిని సోపమీస్తున్నని.

హోమియోపతి; బయో శెమిక్కు వై ద్యాల్లోఆయన నిపుణుడుఅసం ఖ్యాకులగు అసహాయ రోగులకు ఉచిత చికిత్స చేస్తూ పధ్య పానాలకుకూడా సహాయము చేస్తూంజేవాడు. శూవ్మాణపిల్లలోని డాక్టరు వీయనాథ్‌ను గురించి 'చెప్పీన దంతా ఆయన స్వానుభవమే* ఆయన కాతర కభా శిల్స్చే కాదు. పరదుఃఖ కాతరత ఆయన (_పభావ గుణం, పరోప కారమే ఆ గేష్టశిల్పి జీవితి ,వధాన ధర్మము, ఆయనను చారు సాహి త్యాచార్యునిగా గాకు పరదుఃఖ కాతరునిగా, శరుణామూ ర్థిగా, పరోపకార పారీణునిగా ఎరుగుదురు.

ఆయనకు సంగీతమందు అభిని వేశమున్నదన్న సంగతి పాఠకులకు సపుచయమే. ఆ సంగీతాభిమానం ఆయన వార్థ క్యంలోకూడా త లేదు ౮ మసఫోను రికార్డుల చాారాఅనం టిస్తూ ఉండటమేగాక, ేడియోద్యా రాకూడా ఆనందిస్తూ ఉం జేవాడు,

హుక్కా. లేకుండా తణమైనా ఉంజేవాడు కాదు వా సేటస్వుడుకూడా గుప్‌గుప్‌ మంటూ. హుక్యాం వీలుస్తుం

శరర్‌ జీవితం 858

'జేవాడు. ఇక లేసీరు సంగతి చెప్పనక్కరలేదు. రోజూ చాలా సార్ల పుచ్చుకొనేవాడు. ఒక్క-కళాప్వూడు కప్పూలకు కప్పులు కడుపులో పోసేవాడుం

ఆయన జ్ఞాపకశ అపారమైనది. (వతి చిన్ననివయం కూడా ఆయన స్మృతిషథంలో నిలిచి ఉంజేది. మరణించే మరుత్షణంవరకుకూడా ఆయనకు ఆ జ్ఞాపకథ క్రి అలాగే ఉంది.

పెద్దలయెక ఆయనకు అధిక గౌరవం. వారు వచ్చి నప్పుడు లేచి గౌరవముతో అఆహ్వానిం చేవాడు,

యువకులయందు ఆయనకు అపారమెన అభిమూనం ఉంచేవి. చేశం బాగుపడాలండే వారివల్లనే కలగాలని అంటుం జేవాడుం +

న్హీలయెడ ఆయనకు అధిక జౌరవం. (స్ర్రీలను ఆయన శేవలం 'క్తులుగాగాక మానవులుగా ఫౌవించాదు.

సంఘంకంశు న్యాయంకం యె మానవుడు అధికుడు. మానవునిపె మరొకటి లేదనేదే ఆయన దృఢభావన. ఆయన మానవవాది.

ఆయనలో చక్కని హాస్యరస ముంబేది. ఆ హాస్య రసం ఆయన మరణ పర్యంతం ఉన్నది. అందువల్లకూడా అయన అందరికీ ఆదరపాతుము కాగలిగాడుం

ఆయిన నిత్వ్యయాననుడుః వార్థక్యంలోకూడా ఆయన పవృదయం ఉత్సాహపూరితంగానే ఉంజేఏ,

ఆయన నా 'స్తికుడని అంటారు. ఆయనకూడా అనక వో లేదు. కాని దానిభావము వేరు ఆయననా స్థికుడు కాదు,

గిస్‌4 శరర్‌ జీవితం పరమ ఆ స్తీకుడు. వెగా విగహారాధకుకుకూజా. జేశబంధు చాసు ఆయనకు రాధాకృష్ణుల విగహాలుబహుమతి చేశాడు. అఆ యుగళమూర్థిని ఆయన వతిస్టించి అనుదినం పూజ చేస్తూవుం డేవాడు.

ఆయనలో బేశాభిమనం అధికం. జేశస్వాతంత్య సముపార్ణనలోను; 'జేశహీతముకొరకూ ఆయన అన్నివిధాల కృవీ. చేశాడు.

ఇండవనాని కంటపడకుండా ఆయన అశజేక బీదలకు సహాయము చేస్తూం జేవాడు కస్టాలోపడి కడ తేరలేని అశేక మంది వీధవలకు, సం ఘబహేమ్మ్మీతులైన అనాధలకు అయన ఆశ్రయమిచ్చి వోమీస్తుండేవాడు.

చందనగర్‌లోని మోతీచాబుచే. ప్రతివ్ఫీంప బడిన '్రవర్హక సంఘానికి అప్పుకప్పుడూ వెళ్ళుతుంజేవాడు.. దాని యందు ఆయనకు అధిక ఆదరాభివూనాలు, దాని సార్రవలం బన విధానము ఆయనకు అధికం గాసచ్చింది. కాని కాహాయ వస్త్రధారణ; ఆయన శిష్యులు ఆయన్ని దేవునిగా ఆశాధిం చటం శరత్‌ బొబు ఖండిస్తుం జేవాడుం

సాహిత్యంలో రపీందదుని, రాజకీయాల్లో మహాత్ముని ఆయన ఆదర్శంగా ఎంచుకున్నాడు. అంతేకాదు, గురువు లుగాకూడా భావించాడు, అయినా అంతఃకరణకు భిన్నంగా ఆయన ఎన్నడునూ (ప్రవర్తించలేదు. ఈ గురుశ్సు లిద్దరినికూడా ఖండించిన ఘట్టాలు "లేకపో లేదు,

ఆయన పేరు ప్రఖ్యాతులు గాంచిన తర్వాత విలువైన శాసకాలమాద'ణీ్‌ ాస్తుంజేవాడు. విలువైన వరక రాలు

శరద్‌ జీవితం తీన్‌

కళకు అదనపు అంగాలని ఆయన భావన, ఆయన (వాసి నంత విలువైన కాగితాలపై యావత్తు రచనలూ సాగించిన రచయిత మరొకరున్నారో లేరో!

లావుగా; పొడవుగా చేతినిండా వుంజే సన్నటి అంచాల పాళీతో మెరుస్తూ ఉంజే కలాన్నే ఆయ సనెప్పుడూ వాడుతుం జేవాడు. చో

ఆయన అవశాలు ముత్యాల కోవల్లాగా ఉండి ముచ్చట గొలిచేవి.

శరచ్చంగదుడు స్వభావతః ఆత్ళనోపనశీలుడు

ఆయన సర్వస్వతంతుడు. కాని ఆయనను ఈ (పపం చంలో బంధించిన దొక్క-శ్రే.అది ఆయన స్వయంగా "తెచ్చు కొన్న అకృ_తిమ (వేమ. దీనికై ఆయన అన్నిటినీ అర్చిం ఇాడుం

ఆయన గొప్ప శిల్పి. శిల్చేకాదు; అమృతహస్తుడుం అమ్మృతహాస్తుడే కాదు. అమృత హృదయుడు... అమృత హ్యదయుజే కాదు, అన్ఫుగమూ" ర్తి ఆయన సాహిత్య సంప దంతా ఒక ఎత్తు; అయన ఒకఎత్తు.

కుటుంబబీవితవం కి 2000 [100 ఏ 586 28 6౩౯116 6896గ ాలెంారక్రై.

ఆయన కుటుంబ జీవితాన్ని. గురించి ఎరిగిన వారు ఇాలా అరుదు. రాజకీయంగా గాని వ్యక్తిగతంగా గాని అయన ఆర్భాటము లేని వ్య కిం అందుచేత ఈ సంగతులు ఎరిగినవారు (వేళ్ళమిద నీ ఉంటారు.

పట్టణజీవిత మంశు ఆయనకు ఇష్టముం జేదె కాదుం అందుచేత స్వబేశం చేరగానే కలకత్తా కాపురం పెట్టక హా శా జిల్లాలోని బాజేశివపూర్‌ అనే (గామములో వచే తించి అద్దెగృహములో నివసిస్తూ ఉంజేవాడు. అటుత ర్యాక కొన్నాళ్ళకు హానీ జిల్లాలోని సకుతా బేక్‌ 'శామములో ఉంజేవాడుం ఈ (గామం ఆయన అక్కగారి ఇ౮ానూనికి దగ్గర. అక్కడ ఒక స్వంత ఇల్లుకూడా కట్టాడు. విశ్వకవిని దర్శించటానికి శాంతి నిశేతనాని॥ వెళ్ళినక్తు శరద్దర్శనానికి ఈ (గ్రామమునకు కూజా అనేకులు వస్తూవుంజేవారు.ఈ పల్లె టూరి (ప్రశాంత వాతావరణం ఆయనకు అధికంగా నచ్చింది ఇక్క-డఉంజే ఆయన అనేక నవలలు ఛాసేవాడు. హీర ఇగ్దయీబేవి (చేరణవ్య కలక ళ్తాలో బాలీగంజి అశ్వ సేదళత్తు రోడ్డులో ఒక సౌధము కట్టించాడుం వశర్తాకాలములో మాము కలక త్తాలో ఉంటూ ఇతరకాలంలో ఈ _గామం లోనీ ఉంజీవాడు,

అయన దర్శనానికి వచ్చినవారిని అధిశ ఆదరాభిమా నాలతో అవ్వోనించి మ్యడ్రసోచేతముగా భోజనము. చేయించి

శరథత్‌ జీవి త్యం శ్రళ్‌? పంపేవాడు హిరణ్ముయీ జేవి వ సమయాన ఎవరు వచ్చినా వీసుగులేకుండా అందరకూ అప్వ్యాయతశో అన్నఫపూర్ణ్మవలె ఎట్టిలోటు లేకుండా సర్టయంగా వేసి పెన్తుదిం శరత్‌ వాబు కలకత్తాలో కాలు పెట్టగానే తన చిన్న తమ్ముని ఫీలివీంచుకొని తనదగ్గరనే ఉంచుళాన్నాడు పెద తమ్ముడు సన్యసించిన సంగతి పాఠకులకు పరిచయ మేఆయన 'రామకృన్నమళ పు బృందావన శాఖకు అధిపతియై అకడ వుండేవాడు. కలక ల్తాకు పనిమాద వచ్చినపుడు అన్నగారి ఇంటికి వచ్చి రెండుమూడు రోజులు ఉంటూ వుండేవాడుం స్వామి వేదానంద్‌. జజు పడీ చివరకు సమతాబేక్‌ ఛామంలో అన్నగారి ఇంటివద్దనే 4980 లో ఆసువ్రలు బాశాడు. తమ్ముని చితాభస్థృముపె. సమాధి కట్టించాడు శరత్‌ . స్వామిమరణవా ర్త విని ఒక సన్యాసి సమతా బేర్‌ వచ్చి సొగ్షిమి మృతదేహం తమకివ్వక ఎందుకు అగ్నిసంస్కా- రము వేశారని అడిగెను. అంతట శరత్‌ ఇలా అన్నాడుం *ఆయన నొ అనుంగునోదరుకుు ఆయనయందు మిాళఠంశు నాకు అమితానురాగం కలదు. అంతేశాదు, ఆయనయంగు మోకంశు నాశే అధిక అధి కారమున్నదింఃి శరత్‌ బౌబు సవాచరణి హీిరణ యా చేవి అధిక సరళ పృాదయ. మధురస్వభావముగల (శ్రీ. ఆమె ఎంత దానతత్స రిలగల్లైనదో అంతధ ర్యాత్తు రాలుకూడా.సంవత్సెరంపొడుగునా (వతాలు, ఉపవాసాలు, అధితి సత్కారాలు చేస్తూ ఉండేది. అమెయన్ని వ తానుహఫ్టానాలు చేస్తున్నప్పటి! ఆమె ఇష్ట చైవము శరశ్చంగదు జే దయాదాశీ ణ్యాల్లో, (పేమాను 40

856 శరర్‌ జీవితం శాగాల్లో; శీవాశు శూ *వల్లో అన్నిటా ఆమె ఆయనకు సహ చరిణిం

కరత్‌ బాబు ఆమెకు విద్యాబుద్ధులు ర్చి అమెను ఉత్తమ మహిళగా చేసెను ఆయన సడా ఆమెను అదరాఖి నూనములతో చూస్తూవుం జేవాడు. సమతాబేర్‌లో ఉండగా అమెళొశసారి జబ్బు చేసింది. ఆమె మంచముదగ్గర కూర్చుని ఆ వ్యాధి కుద వరకు ఆయన సకలోపవారములు చేసెను. వారుభయుల (వేమ స్ని స్థపూర్వక మైనది అమెకు సంతానము మాము లేదు. ఆ లోటు భర్తీక్‌ శరత్‌ ఇాబు కనిస్టసోదరుని కన్న పుత్రునిలాగా చూచుళానేది. శరత్‌ బాబుకూడా (ప్రకాశ చంద్రుని (పేనుతో చూచేవాడు.

ఈ చిన్నతమ్మునకు శరత్‌ ఛాబు వివావహంచేశాడు. అనంతరం ఆయనకు ఒక కుమారుడు ఒకకుమా కై కలిగారు. కుమారునిపేరు అమలచం[దుడు, కుమూ రిపేరు ముకుళ మాల. వీ రిరువురు వారిశంకానికి వోరాలేగాక నే తాలకు మణులుకూడా, వరిని విడిచి ఉంజేవారుకారు. తండ్రికంళే ఇనుమిక్కి-లిగా [ేమించేవారు. విశేషించి ముకుళమాల యందుంజే అనురాగం చేత ఆమెను సభలకుకూజా వెంట బెట్టుకాని వెళుతుంజేవాడు శరత్‌.

కరత్‌ చాబు హిరణ్మయీదేవినోర్కె మిద కలకత్తాలో కాపురము పెట్టటమేగాక 'మోటారుకూడా ఒకటి కొన్నాడు. ఈ మోటారు కొనుటలో వాతాయన ష్యత్రిక సంపహదకుడు అవినాశ చంద ఘోపాల్‌ చేయి శలదు, అవినాగుడు ఆయ నను అధికంగా సారవించేవాడు. శరత్‌ బొబు యెడ ఆయన

శరత్‌ జీవితం 850 దాలొ అభిమానం కలవాడగుటవేతనే ఈ మోొటారుబంకి ఆయనకొరకు తెచ్చాడు. నిరాడంబరుడగు శరల్‌ ఈ చక్యని మోటారు ఎక్కునా_యని సంబేహించాడు. మితుని కోర్కెను మన్నించాడు. కొద్దిరోజులలో మరణిస్తాడనగా “భాల్‌ మంద్‌) ఆజే నవల ఒకటి ఆయన పతికలో శరత్‌ బాబు ప్రకటించసాగాడు, దీనివల్ల వచ్చిన ధనం ప్రజావేమా నికి వినియోగించాలనే తలంపుతో సర్వహష్కలు అవినాశ చం్చదునికి ఇచ్చి వేశాడు. కాని ఇడి తుదముట్టకముంచే ఆయన మరణించుట జరిగినది.

అను. శయె గలను అనాలకా.

వముహా (ప స్టా నం

నరత్‌ ఛాబు దృఢకాయుడు కౌడు* ఆరో గ్యవంతు డంతకం కే కాదు. పెగా పరటబేశంలో ఛాలాకాలం ఉండటం, "జీళపాళలకు అన్న పానీయాదులు వశేయ॥ పోశటం, అర్ధర్యాత్రి నరకు చదవటం 1! ఈ అస్వస్థ శరీరంతో ఆయన ఆచరించని బేమున్నది 9 ఆసేతు హీవమూా చలంవరకు సంభారం చేసొడుం పాఠక (పపంచాన్ని హాస్య కరుణరస తరంగాల్లో తల మునక లుగా ముంచి లేవనెత్తాడు. జీకబంధు చి త్తరంజన్‌ చాసు3 కుభాన్‌ బాబు మొదలగు జీధనాయకులతో కలసీ చేశ-సీవ చేశాడు. తన విపుల (పాణశ క్రిని సాంఘిక దురన్యాయానికి వ్యతి రేకంగానూ, విమర్శకులతోనూ, పోరాటంలో వ్యయ షగచినశ్లే, జరా వ్యాధులతోకూడా త్యీవయుద్ధం చేశాడు. ఉ _త్తరాల్లో తాను అనారోగ్యంగా ఉన్నట్లు (వాసేనాడుం తీరా వెళ్ళి భూచినవారికిమూ శం ఆయన అస్వస్థతిగా ఉన్న ప్పటికీ ఏదో పని వేస్తూంజేనాడు.. తాను మంచాన పడట మం శే పరలోకయాత అచనే సంగతి ఆయనకు తెలుసు. జ్వరం ర్మీవంగా ఉన్నా, రాతిళ్ళుకూడా చన్నీళ్ళస్నానం చేసే నాడు.

“మూరు వంగబేశ నవనలాకారులలో ఉల్తేములు. వంగ సాహిత్యంలో నూతనయుగారంభకులున "మొదలగు లోకుల స్తుతులకు అయన ఎన్నడూ ఉబ్బి తిబ్బిబ్బు కాలేదు, ఈ మాటలన్నీ, ఈ చెవిలో 'వవేశించి ఆ ఇవిలోనుంచి పోయేవి, ఆయన నించాస్తుతుల కలీతుడు. ఆయన అంతరంగ

శరత్‌ జీవితం 881 మెరిగి నవారు కొన్దిమందినూ(త మే. ఆయనలో విస్మయ జనక మైన వై రాగ్యముం డేది. అందుచేతనే ఆయన అన్నిటా తట న్టుడు. ఆయన జీవితం ఈ పంథానే నడిచిందిం

కొద్ది ఇజాలమునుంచి ఆయన సు స్త్రీగా ఉంటున్నాడు, ఆ స్థితిలోనే 1036 లో మండువేసవిలో సమళాబేర్‌ నుండి "రెండుమైళ్ళు నడిచి రై లుస్టేమనుకు వచ్చాడు. అప్పటినుండి విగ్రోవేదన ఆరంభ మైంది. అందుకు చిశకిత్సృచేయ (ప్రయత్నిం చారు డాక్టర్లు. కాని (స్రయోజనం లేకపోయింది. చదివినా థధానీనా ఆ నొప్పి ఆధికమయ్యే?. కళ్ళజోడు కారణమనే తలంపుతో జోడు మార్చారు. దానివల్లకూడా లాభం లేక పోయింది వగా జర్టరంకూడా రాసాగింది. మళలే రియా అనుకొని క్వినైన్‌ ను శరీరములో ఎంతనింపొలో అంత నింపారు. దీనివల్లకూడా లాభ ౨ లేకపోయిందిం ఉాకృర్లు “చిక లాయి” అని చికిత్స చేశారు. నిమ్మళించింది. కాని మళ్ళా జబ్బు చేసింది. ఈమారు కడుపుజబ్బుః వమితిన్నా జీర్ణ మయ్యేది కాదు. ఆజర్గరోగమన్నారు డాక్టర్లు. మందులూ మాకులూ వమిా పనిచేయలేదు. పల్లెటూరు వెడితే ఆరోగ్యం చిక్కుతుందని వెళ్ళాడు. కాని మరింతజబ్బు చేసేసరికి శల కత్తాలో చేరి డాక్టగ బిపిన్‌ చం[ద్రరాయ్‌వద్ద మందు (ప్రారం భించాడు- మందులూ మాకులుకంశు 'లేసరు.. హుక్కా తాగటం ఆయనకు అధిక అనందం. వైద్యులమాట మన్నించ టానికి బదులుగా వారిని హోస్యరసంలో దించి కడుపుబ్బ నవ్విం'చేవాడు. ఆయనకు సమాధానము ఇెప్పలేక వోస్య ములో మునిగి తిరిగి వెళ్ళిపోయేవారు.

862 శ౪రర్‌ జీవితం

నియమోల్రంఘనమే ఆయన జీవితానికి సాతిపదిక, ఆజే ఆయనకు అధికంగా ఉపకరించింది. ఈ నియమోల్ల ౦థు నమే ఆయనను గృహత్యాగం చేయించింది. సర్వస్వతం (తుణ్లీ చేయించింది. ఇబే సన్యాసం ఇస్పీంచింది. ఇచే ఉద్యో గాన్ని విడిచిపెట్టించింది. దీనివల్ల నే తన జీవితాన్ని తాను అవహేళన చేసుకున్నాడు. ఇందువల్లనే ఆయన జూతిఆల్మను దకాశింప చేయుటకు (ప్రోశ్సహింపబడ్డాడుం

శానీ మానవుని అలవ్యాన్ని అంతా కాలపురువుడు గుణిస్తూ జే వున్నాడు. కాబూలివానివలె నిర్ణయుడై వడ్డీతో సహా వసూలు చేయనున్నాడు, ఇక శరత్‌ బాబు తన శరీ రాన్ని గురించి ఇదివరకువలె నిర్ణ త్యుంగా వుండటానికి ఏీళ్లేక పోయిది. పూగ్వమువలె ప్రకృతితో పోరా జే క్తి నశిం చింది. అన్న పానీయాల్లోగాన్సీ (వయాణాల్లో గాని ఎందునా ఆయన అదివరకు కాలాన్ని పాటించేవాడుకాడు. అదివరకు వలె సినిమాలకు, నాటకాలకు, పార్కులకు పల్లెలకు వెళ్ళ టానికి ఆయనకు క క్రిలేదు. గత్యంతరం లేక వైద్యుల విధి నిపే ఛాలకు కట్టుబడవలసి వచ్చింది.

వైద్యులు చేయవలసినదంతా చేశారు. చివరకు కల కళత్తాలోని యూరివీయన్‌ నర్శింగ్‌ హోంలో | ఫవేశ పట్టారు ఎక్కులే తీశారు. కేన్సర్‌ అన్నారు వైద్యులు, కాకి శరత్‌ బాబు మాత్రం ఈవణ్శాతము చలితుడు కాలేదు.

శాశిరకంగా ఆయన శీణించిపోతున్నా మానసికంగా ఖైర్యంగానే ఉన్నాడు ఆయనకు హుక్కా నల్లమందు సీవించటం అలవాటు, అక్కడ వైద్యులు వల్లకాద నేసరి$

శరత్‌ జీవితం 98 ఈ ఆెండడూ లేకపోతే ఆర్థరా(తియైనా లేచి వెళ్ళిపోతా నన్నాడు, కాని వారు దాని కంగీకరించ లేదు. అందుచేత ఆయన మృతులు మరొళ నర్శింగ్‌హోమ్‌లో (ప్రవేశ పెట్టగానే ఆయన ఆనందించాడు. వ్యాధి వృద్ధికాసాగింది- శ్ర చికిత్స చేయాలన్నారు. బిపిన్‌, చందరాయ్‌ మొదలగువారం ఆ ఆలోచించి ఈ పరి స్థితిలో (వయోజనములేదని చెప్పారు. వార్తాప్యతికల్లో (పతి రోజూ ఆయన ఆరోగ్యాన్ని గురించి (పకటించబడు తుంజేదిం రనీం[డుడు శొంతి విశేతన్‌ నుండి ఇట్లా వాగౌదు “సమ స్త వంగ బేశం మూరు ఆరోగ్యం పొంచార జే వార్త వినాలని ఆశ పడుకున్నది." పాక్‌ నర్శింగ్‌ హోం పరిసరాల్లో (పజ లంతా గుమిగూడి ఆయన అరోగ్యమెలా ఉన్నదోనని ఆకు రతతో ఉన్నారు. వతి కాధిషతులు ఎప్పటిక ప్పాడు "ఇఒలిఫోన్‌ డార్రరా ఆయన స్థితిని గురించి అడుగుతూనే ఉన్నారుః అరణ్యాల్లో; ఎండల్లో, స ళా నవాటికల్లో ; సము(ద్రంలో ఈ భయంకర (పజేగౌలన్నిటా శరత్‌ బాబు పూర్వము నిర్భయుడై సంచరించిన శ్లు నేడుకూడా నిశన్చింతతోఉన్నా డు. ఆయన స్వహ_స్తంతో (వాశాడు.. “మారు ఆవ శేవను చెయ్యండి...నేను సహించగలను.* డాక్టర్లు ఆయనవంక 'కేంపారదూవారు. మృత్యువును చిరునవ్వుతో కౌగలించుకానే ఆసాహనీకి, యోగికి భయమా? అంతిమకాలం ఆసన్న మైంది,అయినా ఆ ల్మీయులనుహోస్యంలో ముంచెత్తుతూ నే ఉన్నాడు. చివరకు గకనివారంనాడు ఇెడ్డరోజు శానేవచ్చింది. భరించ లేక పోయాడు కొధనుో అవా శేదావో,

శతి! శరశ్‌ జీవితం అమాశేదావో* (నాకు ఇమ్ము నాకు ఇమ్ము) అని పెద్ద పెట్టున అరవసాగాడు. వమిటి ఆయనకు ఇవ్యనలసీనది ఈ భూలోకంలో ఆయనకు పొందలేనిది ఏమున్నది? వంగీయులు చేయతగిన మ ర్యాదలన్నీ చేశారుః

నాకు ఇవ్వు; ఇవర్చిండి; అనేదానిలో అంత కార్థం వీమిటో ఎరిగినవారు ఎందరున్నారు! సర్వ శాస్త్రములు కాచి వడపోసిన ఆ యోగి అన్న మాటలోని గూథార్ధాన్ని ఆయన (గ్రంథ సముదాయం ఉన్నంతవరకు అలోచిస్తూ నే ఉంటారు, సాధారణ ముముయువ్రవలె ఆయన బక సీటిచుక్ట్కను ఈం ఉండవచ్చు. మానవులు ఎన్ని భేదాలు పెంచుకున్నా సర్వ మాసవులు ఒక కేననిం

1088 జనవరి 16 అదివారం ఉదయం 10 గంటలకు పాక్‌ నర్శింగ్‌ హోంలో కరుణా కాతర కథాశిల్పి ఇవాలోక యాత్ర బాలింఛాడు. మరణ సమయానికి ఆయనకు 62 సంవ త్సిరాలు, "బలిఫోన్లు విలపీంఛొయి. అకాశవాణి వపంచ మంతా ఈ దుఃఖవార్తను మోసుకు పోయింది. పషతికలు అయన మరణానికి రెండుగంటలకు ముంచే ప్రత్యేక సంచి కిలు _పకటించాయి. కలక తానగరమం తా శోళా రృమైందిం నగరమంతా కదిలి వచ్చింది. ఆఫీసులు, కాలేజీలు) దుకా ణాలు అన్నీ ఎక్క-డివక్కటడ నూయబడ్డాయి.. (ప్రజలంతా తమ (పేయనవలా చ(శ్రవ రికి తమ ఆంతరంగిక (శద్ధాంబలిని నివేదించటానికి నేల ఈనినట్లు రాసాగారు. ఒక్కవంగ "జీశములో మినహ+ ఇళేరచోట్ల రచయితయెడల ఇంతసాను భూతి (వ్రకటించటం జరిగిందో లేదో !

శరర్‌ జీవితం 8605 మరణొనంతేరం నర్పింగ్‌ వళోంనుండి అయన ఖొళతిక బేటోన్ని స్వంతభవనమునకు. ఒళ నిాటారులో చేర్చారు, ఈ దుఃఖవా రవిని శరత్‌ బాబు యెడల తమ అంతిను గౌర వొన్ని "తలియ చేయుటకు ఆరుబెంచారు అనేక [వముఖులుం అట్టివారిలో కొందరినిమాతమే వేరొఎంటున్నాను. కరశ్చం,దబోస్‌, నళినీ రంజన్‌ సర్కార్‌, రామ (వసాదముఖ్య్టీ 9) ఉమా(ప్రసాద ముఖీ + కీరణశంశర రాయ్‌, తుషార కాంతిఘోమ్‌, కెప్టెన్‌ యన్‌, చటక్టీ మొదలెనవా శెందరో ఉన్నారు. బంధున్నిత్రులు దుఃఖా వేశముతో అశు వులు కార్చసాగారుం సాయంకొాలంశి_185 నివిపాలు అయ్యేసరికి వలువ్రర చే అర్పింపబడినపుష్పమాలల చేశప్ప బడినఅకన్నీ టి కథకునిభాతిక కాయంగొప్పడా శేగింపుతో బయలువెడలింది. సుభాష్‌ చంద్ర బోస్‌? అశుతోమ్‌ ముఖీ భవనముల ఎదుట, శాల్చాన్‌ స్టూలు గురుద్వారంవద్ద ఆపబడి పువ్పమాలలు వేయబడనవి. కరత్‌ జశాబుకు, సుభాష్‌కు గాఢమైతి కలదు. అందుచే తన ఈ శోకయాఃతి దతీణ కలకత్తా కాం్యగసువారి అధ్య ర్యాన జరుప బడింది. జాతీయపతౌకముహ స్తములనిడుకొసో వంజీమాతరం%, “శరత్‌ చందునికి జోహార్‌ అనే ధ్వనులతో కలక ళ్తానగర మందలి జేలాది స్త్రీపురుషులు శవానికి ముందు వెనుకా ఉండి స్మశానానికి నడవసోగిరి. వంగాజీశవముందలి _పముఖాలు, రాజ. కీయ వే తేలు; కవులు, కళాశాలల్లోని విద్యార్థులు, విద్యార్థి నులు; పతికాధిపతులు, విలేఖరులు, వర్తకులు; వకీళ్ళు, బాం వపుః సంభసంస్క ర్తకులు, శాసనసభ్యులు, డాక్టర్లు; ఇందనిక్లు శీ

$థ| శరథత్‌ జీవితల

"బేశసేవకులు మొదలగువా శే గాక గెరవ కుటుంకూలకు చెందిన సవాసాధిక స్రీ పురుషులు, వేయేల ఉచ్చ సీచ భేదములేక ధన వ! న తారతమ్యుము లేక సర్వజాతులవారు; సకల (శేణులవారు, తను అక్వీ యుడు అంతరించాడనే అధిక దుఃఖఫారముతో పాల్గొన్నారు.

ఈ విధంగాశ్మ కానానికి పోతూఉం శు దారిపొడుగునా ఇర్ముపక్క-లా మేడల పైనొ, మిద్దెైలపైనా; చెట్ల పైనా ఎక్కీాన జనసమూహం తమ్మ సియతమ నవలాకారునికి అశు5ర్పణం చేయ సాగింది. కలకత్తాలోని అనేశ సంఘాలవారు పూల మూలలు తను [ప్రియతమ రచయిత భౌతిక చేవాంపై భ శితో ఉంచసాగారు, అందులో శొన్నిటిని మ్యూత్రమే చీర్కాంటు న్నానుః

యెసిజెన్సీ? విద్యాసాగర్‌ , సొాలటిమ్‌ చర్చి; సెంటు జలియన్‌, అశుతోష్‌, సిటీ, రిప్పన్‌, వంగవాసి కాలేజీలు చేర్కొనదగివి. ఇట్లా కళాశాలల వాశేగాక కలకళ్తా విశ్వ విద్యాలయము పవమాన దాని వెస్‌ ఇాన్సలర్‌ ఇ్యామ్యప్రసాద్‌ ముఖ్బ ః వంగశరాష్ట్ర కాంగ్రాసు పయోన శాళీపద ముఖిక్జీ పఫువృమాలలు అర్చించారు.

ఇంకా ఇతర సంఘాలనుండి కూడా పువృమాలలు ఆర్చింబడినాయి-అందులో శాన్నిటిపేస్ల సిక్కు లగురుద్వా రా; శ్రీ హర్డ్‌... ఖేయాలీ సంభుం, కాశీఘట్‌ శ క్రిమందిం౦, భవాసీపూర్‌ మిత్ర ఇన్‌ స్టిట్యూట్‌ + లెసిడెన్సీ కాలేజి యూనియన్‌, యశోహార సాహిత్య సంఘాదులు----

శరత్‌ జీవిత౦ ఫి? ఆ శంగాకీరమున అనేక మహా పుగుషుల భౌతిక "జీహాలు అగ్నిశిఖలచే భస్మీభూత మైనవి. ఈ పవిత్రతీరా న్నే చిరస్మ్రరణీయుడగు దేశబంధు చి త్టరంజన్‌ దాసు; యతీంద మోహన్‌, ఆమతోప్‌. ముఖర్చీ ఇాళ్ళుల్‌ ; జకీన్‌' చాన్‌ మొదలగు మహానీయుల నశ్వర జేహములు లయ (పాప్పి _ చెందాయి శ వఛజేశాన శ్రీశాంత అమర రచయిత, కరుణా శాతర కథా మహశిల్పి, నవలకు నవజీవనము పోసిన నవలా చ్మకవర్హి పీన చరిత బాంధవుడు, శరశ్చం(దుని భౌతిళ 'జేహం ఉంచబడెను.ఆయన (పియసోదరుడు వకాశ చందుడు అశువోము ముఖర్జీ తృతీయ పుత్రుడు ఉమా(పసాదు, అంతిమ కర్ణులు చేశారు. అ చితాశయ్య చతుర్షిక్కులఅనొాడు పరివేష్టించిన అసంఖ్యాక జనసందోవాం, జశేటివరకు ఫెరత "జీశంలో ఏ కవి మరణ సమయాన చేరలేదు. నగర మందలి నలు (పాంతములనుండి (స్రీ పురుషులు పాదచారులై వచ్చి చుట్టూ చేరి కన్నీరు మున్న్‌రుగా శోకించసాగిరి. ఈ రచ యిత, మహిళోద్యమ నాయకుడని [గహించి, ఆ నానీవు తల్లులు తను ఆంతిము అనుతాపమును అంద జేయుటకు అక్క- డకు అరుదెంచిరి. నీతాకాలమున ఆ సాయంత్రము 5 గంటలకు ఉనా 'వసాదునిచే శరచ్చందుని వశ్ర్ర పుమవృమాలలు తొలగింప బడినవి. (పకాళ్‌ చందునిచే అగ్నిసంసా౭రము చేయబడి నది. మంచిగంధపు 'చెక్కులచే వేర్చబడిను ఆ చితినుండి మహాజ్యాలలు కమ్ముసాగెను. జీవదాసు, సీరూదీదీ, జ్ఞానదా, తల్లి దుర్తాసుందరి ఏ శిఖలలో బడిరో అందులోనే మూగ

ని[ికి +౪రఠర్‌ జీవితం వోయిన మహిళలకు మాటలు నేర్చిన మహామహుడ్సు పతిత దీన పమపాతి, కంటికి కానరాకుండా పంచభూతాలలో లీన మయ్య్యూడుం

లోకం కన్నీరు కార్చింది? ఆ శిల్చి మరణానికికాదు; అన్ఫుత పృాదయుడగు శరచ్చంగదుని. మరణానికి. మరల ఎన్ని జన్నాలకు ఇట్టి శరుణార్చ ్లి వహృాదయుని కాంచగలమని వారు కంవీత హృదయ లలయ్యారు. ఆ శరచ్చందుడు ఇక లేడు, శాడు. కాని కరుణాకాతర కథాశిల్చిమా్యత్రం స్వీయరచనలవే చిరంజీవి మూ్యూతము కాగలడుం

ఆయన మరణానంతరం, వంగదేశమంళా ఘూర్షిల్లి పోయింది. జీవించి ఉండగా ఆయన్ని నిందించినవారు కూడా ఈ శోకవార్త విని దుఃఖితులై ఆయన ప్రతిభను ప్రశంసింప సాగారు

విశ్వకవి రవీందుడు, శర చ్చర్యదుడు ఇవాలోకయ్మ్యాత ఇాలీంచాడని విని ఇట్లా సానునయ (వవచనాలు పలికాడు

6 జాబ్టుద్ర్‌ అమరస్థాన్‌ "వేమేక్‌ ఆసనే,

తతితార్‌ తతినంయ్‌ మృత్యుర్‌ శాససె,

జేశేర్‌ నూటిక్‌ శే నిలో జారెహరి,

బేకేర్‌ హృదయ్‌ తాకే రఖయాచే వరి *ఎవ్వరిని మనం అధికంగా _వేమిస్తామో, వారు మృత్యు ముఖాన పడినంత మాత్రాన మనకు కలిగిన నష్టంలేదు. వారు మన .వ్భాదయ సీమలనుండి తొలగక, అనురులయ్యే ఉంటారు

గన ద్ధాంజ లి

శరత్‌ బాబు ఇవాలోకయాాత చాలించాడని వినగానే ఆకాశవాణి విలపీంచింది. పతికా (ప్రపంచం పరితొవం యళ టించింది. సమస్ట బంగాళం ఆయనకు అకుతర్పణమిచ్చింది.

ఈ సందర్భంలో ఆసేకులు సానుభూతి సంజీశాలు పంపీంచారు. (గంధవి సర ఛీతిచే అందులో ళొందరివే సర్యగ వాంగా 'పేర్కొంటున్నాను

“వంగ జీవితపు ఆనంద వేదనలను . అత్యధిక సాను భూతితో చ్చిత్రించిన ఆధునిక (వియతమ రచయిత మహాప్రస్థా నమును గురించి చేశీయులతోపాటు నేనుకూడా అధికంగా దుఃఖపాగరములో మునిగినాను.”

_-రవీందనాధ ఠాగూరు=

*వంగసాహిత్యం (కస్ట సాహిళ్యారాధనకుని కోల్పో యింది. ఆధునిక రచయిళల్లో శరత వాబువలె పాళళక వృూద యాన్ని మూరనొన్న వారులేరు. కాంగాసు శార్యశలాపాల్లో కూడా ఆయన కొంతవరకు పాల్గొన్నాడు. ఆయన మరణం వల్ల వంగబేశం కాం్యెసును బలపరచే ఒళ నువానీయుని కోల్పోయిందిః వంగసాహి త్యారాధకులూ, ఆయన కుటుంబ ముతో పాటు నేనుకూడా శోకా ర్తుడనుం

_-బాబూ రాజేంద్ర(సాద్‌.

*క్చరత్‌ శూబువంటి మవాలత్తర సాహిత్యాలాధకుని

మృత్యువుచే సమ స్ద వంగజేశకము దుఃఖాంబుధిలో ముని

గి శరర్‌ జీవిత౦

గింది. వారితో పొటునేనుకూడా ఆవేదనను అనుభవిస్తున్నాను.

నంగీయుల దుఃఖంతో సమ _స్థభారతము శోకించుచున్నది.౫

__సీ. యఫ్‌. ఆండ్రూస్‌

వంగ చేశ గవర్నరు లార్జు బోవరు తన (ప్రయివేటు

ఛ్రటరీద్వారా శర చ్చం(ద్రుని మేనమామయగు సునేంద్ర

నాధ గంగోపాధ్యాయకు ఇట్లా సానుభూతి సందేశం

వంపాడు.

“మహా రచయిత యగు (శ్రీయుత శరశ్చంద్రచట్యీ మహాశయుని మరణానికి సౌరవనీయు డగు గవర్నరు లాద్డు (బోవరుగారు చాలా దుః స్తున్నారు. ఆయన మరణంవల్ల బేశానికి, సాహిత్యానికీ తీరనినన్టం కలిగింది.”

*నగ్రశ్‌ శా అకాల మరణంవల్ల ఒక ేశొనిశేగాదు తీరనినష్టం కలిగింది. సాహీత్య జగత్తుకుకూడా ఆ నష్టం సంభ వించింది. శరత్‌ బాబు ఒక బెంగాలులో నేగాదు, ఆయన సమ స్థ భారతజేశములోను సాటిలేని మేటి నవలాకారుడు, వంగ జేశమందలి విద్యావంతులకు, సరళ నృాదయులగు పల్తీయులకు ఆయన సమధిక[ప్రీయుడు. ఆయన ేస్టనవలలగు “చర్మితహీన్‌ ”, “(శ్రీకాంత సాహిత్య జగత్తులో అమూల్య రత్నాలు. వంగీయులంతౌ ఆయన నోబుల్‌ బహుమతి పొందు తాడని అనుళొన్నారు.౨

-- బెజవాడ గోపాలరెడ్డి

*౪రద్‌ జీవితం 81 “నగ జేశముంతా నేడు శర చ్చం(దుని అ_స్రమయా నికి అ(కోశిస్తున్నదిం వంగాకాశంలో కొంతకాలంనుండి దేదీప్య మానంగా (పకాశిస్తున్న జ్యోతి అంతరించింది. ఆ స్థానము భర్తీయగునో లేదో "చెప్పజాలము. ఆయన రచనలకన్న ఆయన హృదయం అమిత మధురమైనది. ఆయన 'న్నీవాభావ మతి (ప్రశంసార్హమ్రైనది, పరిసర యు[దవా తారణమునుం డీ ఎంతవరకు ఆయన అధిరోహించెనో నేను స్వయంగా ఎరుగు దును. ఆయన మరణంచే నేను ఒక అత్మ బంధువును కోల్పో యాను, ఆయన ఒక వంగీయుల హృదయాన్నే కాదు జయిం చింది పాశ్చాత్య బే శాల్లోకూడా ఆయన (పశంసలుపొందాడు= తద్వారా వంగజూతి గారవాన్ని పింపొందించాడు పాశ్చాత్య జేశాల పర్యటనద్వా రా దీనిని స్వయంగా శగ్రహిం ఇవాొను.న __.వంగదేశ ఆర్థికమంతి, నళినీ రంజన్‌ నర్కార్‌, *వంగమాత నేడొక గొప్ప ప్యుతుని గోల్పోయింది. ఆయనవంటి కోమలపహృృదయుని గాంచ లేము. అటువంటి ఉదానవ్యాదయుడు మనకు దొరకరు అన్ని అత్యాచాశాల యెడ ఆయనకు అధిక అసవ్యాముం డెడిది. పదదళితులయెడ అపారమైన వేమ, వంగచేశమందు ఉద్భవించి వంగీయులను సాహిత్య జగత్తులో చిరస్థాయిగా చేశాడు. ఆయన మరణా వికి నేను అధికం7?ా దుఃఖిస్తున్నాను.” __శరచ్చం[దటోసు

872 శరతశ్‌ జీవిత౦ ఉక్ఞగ్రాచీ చేరగానే నవలొ చ్యకవర్తి శరచ్చందుడు అ స్తమించాడని విని కుంగిపోయాను. ఆయన నగుమోము ఇక కనుపీించదు, వంగ సాహి త్యాకాశమున పూర్ణ చందుడు నురి వనాటికి ఉదయించగలడో 9 వంగబేశములో ఇంటిం టను ఆయన రచనలు చదవనివారు, ఆనందించనివారు లేరు, ఆయన అ స్తమించుటతో సాహిత్యజగత్తులో పీరనిలోటు కలి గింది రాజకీయ రంగములోకూడా కాంగసుకు ఆయన ఇజాస్రటగా నిల్చాడు. అసహో యోద్యమారంభ కాలమునుండి శాం(గసులో చేరి హోరాజిల్లాలో ఆయనచేసిన సేవ కొని యాడ తగినది. ఆయనతో నాకు అధిక సంబంధ మున్నది. ఆయన నాకు అనుంగు మృతుడు. అందువేత నేను నేడు అధికంగా దుఃఖిస్తు న్నానుం ఆయన మరణంవల్ల వ్య క్రిగతంగా "నేను చాల నన్దం పొందాను. ఆ నష్టం నా జన్ములో ఫీశీదిళాదుం కలక తాలో జాతీయ" విచ్యాపీళం స్థాపించుటలో ఆయనకృమీ. అధికం ఆయన వ కృకాదుగాని, యువకులు ఆయన ేరణచే శాంెసు కదనరంగములో దూకారుః ఆయనకు యువజను లందుంజే అభిమాన మధికం, సంఘ బహిమృ్యృశులు; సీడితుల యెడ సమవేదనే శరత్‌ సాహిత్యానికి అధిక శరణ ఆయన సాహిత్యంచే సత్యం యెడల అధికనిస్ట వర్చడినది.

శరథ్‌ జీవితం 878

మన జేశములో..శేపి.0చి వంగసాహిత్యములో పోస్య రసంలేని లోపం అధికంగావుందిం శరత్‌ నాహీత్యంలో దీనిని మనం అధికంగా గాంచగలం, దుఃఖము, దైన్యము? ఆయన రచనల్లో ఉన్నప్పటి! అఆ ఘోర దుర్గ శలోకూడా హోస్యరస మాయన అధికంగా 'ెల్ణడించాడు.

ఆయన ఆదర్శర చయి కే కాదు, ఆదర్శ బేశభక్తుడు, ఇంతేకాదు, అన్నిటికంళు ఆయన ఆదర్శమానవుడు. ఇన్ని గుణాలు ఒకరిలో ఉండుట బహు అరుదు

ఆయన మరణానికి చింతిల్లుచూ కలకళ్తా కార్పొ శమన్‌లోను, బెంగాల్‌ శాసనసభలోను కూడా , సానుభూతి తీర్మానములు వశ (ీవంగా చేయబడుట గమనార్హ్ధములు-

ఆయన మరణానికి సంతావం ెలుపుతూ సత్యేంద మ్మిఠత శాసనసభలో ఇట్లా అన్నాడు *

జ*నరత్భం(దుని మరణంవల్ల ఒక మహోరచయితను, త్యాగిని; కోల్పోయినందుకు మనం మహా దుఃఖాంబుధిలో ముసిగియున్నా ము.”

“*వాక్యవిన్యాసములద్వా రా శరశ్చందుని (ప్రశంసించే శ క్రి నేడు నాలో లేకు. సేక్సియర్‌ ని గురించి ఒక విమర్శి కుడు (1115 ౪25 2 [0251 19 636066 ) “ఆయన ఉనికి ఒళ విందు) అన్నాడు. ఆ మూటలనే తిరిగి ఈయన సందర్భంలో అంటున్నాను, సాహిత్యాన్ని పుంర్కరించుకొనేకాదు నీను

జి

క్‌( శరద్‌ జీవిత 6 ఆయన్ని '(ప్రశంసించేది; వ్య క్షి గతంగాకూడా ఆ మహనీయుడు అధిక (పశంసనీయుడు. ఆయనలో ఏ పఫోజూలేదు. జీను చేశం' తోనూ విజేశాల్లోనూ అనేకులు గొప్పవారిని చూశాను, వారిలో, అనేకుల్లో కనిపించిన పోజు (9౦3 ఆయనలో లేశ మతం లేదు. ఆయన సరళహృృాదయుడు, తాను గొప్ప రచ యితన నే భావం ఎస్పుదూ. వెల్చడించ లేదు. ఆయన అధిక రసజ్ఞుడు. వీటి అన్నిటికి మూలం సమవేదన శరత్‌ సాహీత్యం చదివితే ఇఏ విదితం కాగలదు. ఆయన మన సంఘంలోని దోషాలను చూపెట్టటంతోనే సరి పెట్టు5* లేదుం సంఘం భవి వ్యత్తులో ఇెం'జేమూార్పు కూడా సాహిత్యంలో (ప్రవేశ పెట్టాడు, స్వీయ జీవితాన్ని సార్థకం చేసుకున్నాడు ఆ మహసీయుడు.” _-తులసీశరణు గోస్వామి. “ఆయనపా(త్ర. సృన్టిలో, రసానుభూతిలో, అన్నిటా సత్యమే మనకు నోచరిం చేది. తదా్యారాశే ఆయన వంగ జేశ నరనారీ జనులను సృష్టించాడు అట్టికరుణాకాతర కథ్తాళిల్సి; అంతర్జ్రస్టిగల నవలా రచయిత, అపూర్వరస్నసప్ట;,-మరణం చే నీను మహా వ్యాకుల పడుతున్నాను వంగీయుల హృదయ కువారాలలో అమృతాన్ని మధించి ఆయన సత్యర చన చేశాడు. అందువల్ల నే ఆయనను నారు హృవయపూగర్వకంగా అర్చించారు. ఈ విధంగా ఇదివరకు ఎవరును పూజింవబడ లేదు ౪ గావున బుడ్జీమంశనం చదివీ, 'ముగ్ధస్థంనై శరచ్చిం

*శరఠ్‌ జీవిత౦ 876 (ద్రుని వతిభను గురించి (ప్యపథమంగా వ్యాసరూవంగా వ్రస్తు తించిన్న భాగ్యం వాకు ఇజందుతుంది. శరచ్చంగదుని పో గొట్టుకున్నందున మన సాహిత్యా నికి కలిగిన నష్టాన్ని అందరూ ఆంగీకరించింబేీ. కాని ఆయన నొప్ప సహృదయుడని, శరుణా సముదుడని, ఎరిగినవారు ఎందరున్నారో (99 _-దినేశచందదరాయ్‌, డిం. లిట్‌. అవానావపుమాినానా. తఈఫి (గ0థాం త ల్‌ అననా స్ట కాటొల కకక

ల నానా త్‌ / | ష్‌ | గ్‌ ॥ గ షు క్‌. ॥ . ౯ న్‌ జ | శ్‌ శ్‌ , పా గ న మ. లా క నుం " ఇ ఫేన్‌. - ( ॥ న టోలు * + శీల న. / (క. ఇ 1. శే ఖీ ర. లు లాలా ( స" | . కా క్ట స | భు వ. ణో న క. న. క్ష. వూ ౧వ + హు. న. | క! రావును ల ల. శా న. (| శై [| 4 వ్‌ . శం పను న టం న పాట . వ ్లో' మ్‌! (1 క్‌ టు టే [1 | న ల. ఆ హే న టన పం లా. వస్త టన న ఇ మ కట ము ప న. 1 , కి క. వ ర క మే వాణక? వ