Telugu Adobe Acrobat 11.0.16 Image Conversion Plug in Adobe Acrobat 11.0.16_000736 1 - anilvaranasi/indianlanguages GitHub Wiki

గ గ్ర ర ల్‌ ల్‌ జలే ల గ ణం |

_వినాటపర్వము లేక కీచీహింటీఫీం అజాతీవానమీ కించీపొాంటిపులి థీ జ్లైఅవొంబి,

వచన కావ్యము ఇది వురాణం - విచ్చయ్యచే (వాయబడిన ఈ (గ్రంధము చంగిరి - చిన్నయ్యగారిచే పూర్తిగా రచింపంబడియె వ కాఠశకులు: సి.వి.ర్మ ర్‌డెఐ 10/09. అమ్మన్‌ కోవిల్‌ వీధి, వాలటాక్సు రోడ్డు పోస్టు, మదరాసు... రిజిష్టర్డు శాఫీరై ట్‌. టిని వెల] 1052 [2-0-0

పీర్రిక్ర అవానాల ఏ 0 ఏవాలాలణ

(శ్రీయఃపతియగు (శ్రీమన్నారాయణమూ_ర్లి భూయిళాన మేతుగ్లేః లఖ్మీయురవానుడై (శ్రీ చై కైంఠళమున వెలయుచుండి యుగయుగంబుల యందు భూలోకమున యవతరించి చేతనుల నంరథీంచియు సత్యధర్ల ములయందు నిలకడగా యుండువారల హృదయవాసుడై యుండు క్రో కృష్ణ్టమూరి సీతీదయాపూర్లుడగు వపాండుముహారాజుగారి నపల్నియగ కుంతీగర్భసంభూతు లై యవతరించిన పాండవులు, నత్య, ధర్మ ఛాంతము దయయు పరోపకారములతో సుబుదిగా వెలయుచుండ ధృతరాష్ట్రవుత్రు లగు దుర్యోధనాదులు బుద్ధిహీనత చే పాండన్హలయందు మూత్సర్యముతో (ప్రవర్తించుచుండి పాండవుల యరణ్యములకు బంఫునట్టి యుక్తులుపన్ని శకునితో గలసి కపటద్య్యూతమున పాండవుల రాజ్యమును సొమ్ములను గహీంచుకొని పం(డెైండు సంవత్సరములు అడవులకుపంపి చొక్క_నంవత్స రము అజ్ఞాఠహానము గడవునట్లు విధించి పంపవినయంత నా పాండవులు అడవులయందు యిడుమలబడి కష్టములకోర్చి వొక్కయీ డజ్ఞుతవాసం బున యొగులకండ్త కగుబడక విరాటవురమునయుండి కాలము గడువు నమయమున వారలుండు రసహాన్యములను - గుశ్తైడుగుటక్ర్షై. జట్టీలబంప భీమునిచే పహాతుడై నది యెటగక మోనపోయిరి, న.

అంతట (చాపదియం దాశగొనిన కీచకుని భీముడు వధించినది 'దెలియని కౌరవులు విరాటనాజుయొక్క_ గోవులను (గ్రహీంచినది టెలిసి కొనిన వు త్తరకుమారునితో అడ్జునుకు వెడలి గోవులను (గహీంచుకొని కౌరవులను నోడనొట్టి వారి దుస్తుల (గ్రహించుకొని విరాటపురముచే8 వుత్తర కన్య కామణి కొనగియుండ అద్దనునిచే కౌరవులు వోడినారని టెలి వీన వ్లుత్తేరునిమాట లాలకించిన విరాటరాజు యేబదియాజు చేశాధి పతుల .నొవించ్చిన్లోత్తరాభిమన్యులకు వివాహము గావించి పాండవులు మెదల %చోరలు-లేమేత్ర మ్ల నివాసములకు జని సుఖంబొందిరి, గ స [1 . ర్త మ*ంగళము, 22 పవి.కజాసాలా.

నంఖ్య, ల చనా వనాడా పుట, 1, (ప్రార్థన | క్షే 8. చౌమ్యుడు పాండవులను నూరాద్బ్చట న! క, భీముడు లెను విరటునివద్గ మెలగువిధము చెప్పుట 7 శీ అష్టనుడు విరటునివర్ష తాను మెలంవిధము జెప్పుట 9 క, నకులుడు విరటునివద్ష తాను మెలనసవిధము నన్నతో జెప్పుట 10 "శ నవా దేవుడు భర్జురాజుతో తానువిరటుని చెంత మెలగురీతిని జెప్పుట11 7, ఆౌాపది విరాటమహారాజునింట తాను మెలగువిధమును 'దెల్పుట 1 8. డౌామ్యుడు పాండవ్త్శలకు సేవాధర్థములను యెటిగించుట క్షే ర, పాండవులు తమయాయుధంబులు శమికవృషమున పెట్టుట 19 10, ధర్మరాజు న న్యాసి వేషమున విరాటమపహారాజని గొలువవచ్చుట3ిి 11, భీముడు వంటలవాడైై విరాటరాజు కొలువునకు గొలువవచ్చుట ల్‌ 12, అద్జునుడు బేడిరూపుబున విరాటమహాీరాజునుం గొలువునకు కేక, నకులుం డశ్వ పాలకుడై విరటుని గొలువవచ్చుట విం 14, నహా చేవుడు గోపవేషంబున విరాటమహో రాజునుగొలువవచ్చుటకి 1 15, (ట్రాపది సైరంధధ్రీ వేషముకో విరాటరాజు భార్యయగు మభేష్ణను గొలువవచ్చుట రి 16. సుభేష్ణ (కావదితషీవంభౌమించుట లిక 17, భీముకు మల్లునితో యుద్దము సేయుట 4౦ 18, కీచకుడు (బాపదిని మోహీంచి పలువిధముల పరితపించుట _ శీ 19, పాంచాలి కీదకనితో కఠినమగు వాక్యములు బలుకుట శర 20, సుధేస్ల కీదకునకు హితము జెప్పుట శ్రి 21, కీచకుడు (దాపదియందలి మోహముచే బరితవించుట ! ఏ2, (శాపది కీచకునింటికి కల్లు తేబోవుట క్‌5్‌ 88, కీచకుడు (ద్రాపదిని బ్టుకొనుటకు వెంటదగులుట క్‌8 2కీ, పాంచాలి తనభంగ పాటు విరాటమహోా రాజు నభలో జెప్పుట 60 వ5, (డ్రాపది భీమునిశో తనకు భంగపాటు గలిగిన విధంబు, జెప్పి (పలాపించుట 68 ౨6, పాంవాలి భీముసీనునిళో ధర్మ రాజయొక్క_ మహిమనుజెప్పుట 66 27. హాపది తనమనోదుఃఖమును భీమసేనుసియొడ్గ జెప్పుట _. €8 28, భీముడు పాంచాలికి దుఃఖోపశమనంబగు మాటలు చెప్పుట 4

నింఖ్య వుట, ౨9, (ప్రభాతకాల వర్షనము 76 80, (ద్రాపది కీచకునితో యనుకూలముగ మాటలాడుట శ0 81. (కాపది కీచకునితో మాటలాడినవిధంబు భీమున శెటింగించుట 8ల 2, కీచకుడు పాంచాలియందలి మోహామున తవించుట' “లిక 89, ్రాపదిరాక నెదుకచూచు కీచకుడు ద్యానవనమున విహారించుట 56 లిక, సూర్యా నమయవర్గ నము-_-(డ్రాపదిని వెంటనిడుకొని నాట్న. శాలకు వచ్చుట న! 85, కీచకుడు భీముని మాలినిగా దలంచి కామో(దేకముచే మూట లాడుట 89 $6, భీముడు కీచకుని రూవ్రుమావులేక హింసించి నంహారించుట $0 87, ఉపకీచకులు (డాపదిని కీచకునిశవముతో నంటగట్టుకొనిపోవుట కక 88, భీముడు ఉపకీచకులం జంపి పాంవాలిని విడివించుట్‌ 97 89, (డాపది యద్దనునితో సల్లాపంబు జేయుట 100. 40, దుర్యోధనుని వేగులవారు పాండవులను వెనకి కానకవచ్చుట 108 శీ భీమ్మడు దుర్యోధనునితో ధర్మరాజు గుణములు ఇెప్ప్తుటు 104 శత, సుశర్శ దవీణనోగపాణంబు చేయుట య. 48, విరాట సుళర్శ సయిన్యంబులు సంకులముగా పోడుట 11ేక్మ 44, శ తాసీకుడు శ(త్రునయిన్యముల నుదుమాడుట 116 శీర్‌, విరాటుడు సుశర్శతో బోడుట &కేరి 46, అద్దనుడు తనకు గలిగిన నామ'చేయంబుల వివరముల దెల్పుటో199 శీ7, కర్డుడు బలుకుట , క్షేశ4 ఉర్కి కృపావార్యులు కర్దునితో నంభాషించుట కశక శ్రి, భీప్ముచాద్యల నంభాషణ భిష్మూచాడ్యలు బలుకుట 147-149 50, అద్జనుడు దుర్యోధనునితో సంఛామించుట 158. క్‌, కన్తార్దునుల యుద్ధము 15$్‌ ర్‌ఏ, (దోణాచావ్యలకును ధనంజయునకును యుదము 165 ర్‌, అద్దన కృ పాచార్యుల యుద్ధము ఈ 170 రశ, భీష్మాడ్డునుల యుద్ధము _ క్ష78ి 55, పాండవులు నిజరూపము దాల్చి బలుకుట 168 కం, ఉ _త్తరాభిమన్యుల వివాహమహోత్పవము 19% విషయసూచిక నంపూర్మము,

శ్రీరస్తు అలల శ పంచపాండవుల అజాతవాసము ల్లా వచనకావ్యము గ క్‌ (శ్రీమంగాంచావల్ల భ . చడామోవర కలికలుపు విదారక సుజన సోమానవ (వసంత ఫణి) రా డ్జీమూత విహార ధీర సింధుగంభీరా, గీ, నంతనసంబునం శాండవా జ్ఞాతవాన కథను వచన (బబంధంబుగా రచించి యర్చ్సణం బొనరింతు నీ కధికభ క్రి నవధరింపవుము ేవ మహానుభావ, జనమేజయ మహీమండ లేశ్వ రా! ఖండలుండు వైశంపాయన మునికేఖరునిం జూచి, మహాత్మా! మహాబలవంతులును, తేజబోవంతు లును, కీ ర్తినొందినవారును. నిరపమానశ' క్తి సంపన్నులును, మానధను లును మిక్కిలి సామర్థ్యము గలవాడును, నకలజనులచేతనుు పొగడ బడినవాడను నైన మూతాతలగు యధిష్టిర భీమా జ్దను నకుల, నహా "బేవ్రలు భార్యా నసహితులై పండైండు సంవత్సరము లరణ్యములలో వానము చేసిరని చైవ్చీతిరి, దుర్యోధనుని నియమ[పకారముగా పదమూ డన సంవత్సరము వా రజ్ఞుతవాసము 'జేయవలయునుగడా ! వనవాసాం తరము జనులకు తమ యునికి తెలియకుండు విధమున యావత్సరంబు సెట్లు గడవిరి? రభాన్యవ _ర్తనులై యెట్లు మెలంగిరి +! యెందుండిరి + యేయేవృ త్తి సవలంభించి యేమేమిచేసిరి! యా వృత్తాంతమును విన గోరెన నాయందు కరుణిరిచి వివరింవుము అని యడిగెను, వైశంపాయన మునికేఖరుడు నంతసంబున.నతని 1 పాగద కంగీకనింలా. మమల

నెజీంగింపదలచి జన మేజయ మునీశ్వరుని జూచి యిట్లు చెప్ప నారం భించెను, రాజకులచం(డా! జనమేజయన రేం[ద్రా! తద్వ్భృ త్తాంతమును నీవు కోరిన (ప్రకారముగా వివరించెదను వినుము. ధర్మరాజులు పదిరెండు నంవత్సరములును సీయవాూానుసారముగాా వనవానమును గడివీ నంతట యజ్ఞాతవాస మొనరింప యత్నించుచుండువారికి ధర్మ దేవతా నమాగ మంబగుటయు తమ రహాన్య (ప్రవ _ర్తనమునకు భంగము కలుగకుండునట్లు ధర్జుచేవతచే వరమువడసి వెడలు నమయమున, ధర్ముజుండు తమయొద్ద నుండెడి (రాహ్టుణేష్టలంజూ చి మే మరణ్యవాసము చేయవచ్చినది మొదలు నేఠివంకును, మమ్ము విడువక యగ్నిహో[త్రములగొని మా వెంట వచ్చుచు మే మనుభవించు కష్టములు మాతోడ తామును నను భవించుచు, శ్లేశపడక వర్తించుచుండిన యా మహీసుర గశేష్టులను విడిచిపోవలసి వచ్చెగ దడా! అయ్యో! యెట్లు విడువవచ్చును! నా మనసు సమ్మతింపకున్నది' అయిన కష్టతిర మైన యీ యజ్ఞాత వాసమును, ఏరితో కూడి గడువుటకు సాధ్యమగునా? ఏలాగు సాధ్యమగును! అటుల చేయు టకు వలనుగాదు, ఏమి చేయవచ్చును, మే మనుష్టింపబూనిన కార్య మును వీరి కెజింగించి వీరిని సమ్మతిపజచి విడిచిపోవుటయే నముచిత ముగా దోచుచున్నది అని తనలో చింతించి తమ యత్నిమును వారల శిజింగింపదలచి కరంబులు మొగిచి నవినయంబుగా యా భూసుర త్రము లతో యిట్లనియె, | | " విప్రో త్తములారా! దుర్యోధనుకు వేసిన దుష్ట చేష్టలు సర్వమును మో 'రెజిగయే యున్నావకడా! అయ్యో! వనవాకకాలమగు పదిరెండు వత్సరములు మమ్ము విడువక మారును మాతొోడనుండి నకల కష్టములు ననుభవించితిరి, ఎట్లా కాలమును గడవితిమి, ఇవుడన్ననో, యిది పద మూడవ 'సంవత్సరము ఇతరుల శెటుగబడక మేమి వత్సరముశడకును సజ్ఞాతవాసము. చేయవలయును. ఎట్లును సుయోధన, దుశ్శాసన, కర్ణ ణి నాబలులు మమ్మైెజింగి చెటుచుటకై సమయంబు “వేచియుండుదుకుగాని యూరకుండువారుకారు, నూయసనికి వారికి దెలిసె నేని "నిక్కు నిడుములు వాటిల్లుననుట నిశ్చయము కావున మేము మిమ్మిపుడు విడచి పోవలయు నట్టు సమయము తటస్టించినది, మిరు మా యందన్ముగహూము కలవా రై, ఈ రహాన్య (ఫవర్తనకాలమును నిర్ణసఘ్నుముగా గడువులాగున ' నాశ్రీర్వదించి యనుజ్ఞ నొనంగవలయునని [పార్జించుచున్నాను అని విన్న

తమ యుణ్హేశమును తెలియ జేసినంతట ధర్భుజుడు మిక్కిలి దుఃఖా(్రాం తుడై వెండియు వి(పఫ్రలజూచి అకటా! మావల లోకములో కష్టము లనుభవించు వారెవ్వ రేనియుంగలరా ! మీవంటి యోగ్యులైన భూసు రులతోడను, మితలతోడను, బంభువులతోడనుంగూడి సుఖముగా నుండు కాలము వచ్చునా?! అటువంటి మంచికాల మెఫుడువచ్చును! సౌఖ్యమనుభవింపగలమని నాబుద్ధికి దోచలేదు,. ఈ నంకటములు తీర గలవని తలంపజూలను అని బలికి యధికమయిన వ్యసనముజెంది పర వశుండగుటయు, (శాహస్రణులునుం దమ్ములును ననేక విహీతోపవా రంబు లొనర్చి యకనిని 'దెర్చిరి అపుడు చెంతనుండిన ధౌమ్యుడు యుధి వ్వీరునికి గలిగిన దుఃఖంబు తొలగించి యూజడింపదలచి శాంతవచనం బుల నతనితో నిట్లని మె, ధామ్యుండు పాండవుల నూరార్చుట,

ధర్భురాజూ! అహా! ఇదియీమి! నీతీకు జూడగా మిక్కిలి యాళ్ళ ర్యము కలుగుచున్నది, ధర్భునిరూపణంబు చేయటయందును, ధయిర్యము నందును, వివేకమునందుకు సత్కార్యాచరణయందును, దృఢబుద్ధియం ' దును, నీ సాటివా రెవదనులేరని (పసిద్ధినొందిలివి, కాలస్వభావమును సీవ్చు చక్కగా యెజటిగినవాడవు, ఇటువంటి బుద్ధిమంతుడవు హోని వృద్ధుల వెజిగినవాడవు నయిన నీవే యిట్లు ధుఃఖంచినచో, యొరుల మూట జెప్పవలయునా? నీపేర్టికిని వివేకమునకును నీకు తగిన కార్య మగునా! కష్టసుఖములనుగూర్చి వ్యసనముగాని నంతోపముగాని చెంద రాదనుట నీకు దెలియని విషయముగాదు, ేవతలు నయితము తమకు చెడు కాలము వచ్చినవుడు శత్రువుల జయింపగల మంచిదినములు వచ్చు వరకును నణగియుండుధురు, ఇంక మనుజు లవ్విధముగ నుండవలయు ననుట వేజుగా జెప్పవలయునా? సైరణ గలిగియున్నచో, నీ కనుకూఆ మైన సమయము రాక తప్పదు, ఎన్నటికైన రానేవచ్చును. మున్ను 'చేవేంద్రుడు నిషధపర్యతమునందును, విష్ణుమూర్తి వామనాకారము తోడను, బడ బాగ్ని తల్లి తొడయందును, గోవ్చశరీరములో సూర్యుండును పరులకు వెరచి యటుకరాక డాగియుండి నమయము వచ్చినపుడు తమ' స్వరాపములనొంది కత్రువ్రలను జయించిరను కథలను మనము విని' యున్నవారమే కదా! బొను కాలము తప్పివచ్చినపు దేమిచేయవచ్చును యెన్నికష్టములు కలిగినను నహించి మంచిదినములు వచ్చువరకు గాచి యుండవలయును, అటులనే, నీవును, సంకటములు కలిగినను చిందింపక!

ధయిర్యముతో 'యోక్చయుండి నమయము వచ్చినవుడు పగతురను వధిం వుము, వ్యసనపడుటవలన (బ్ర యోజనములేదు, వి వేకరహితులవలె నీవు దుఃఖమొందుట పాటిగాదు అని మరియు బెక్కు తెరగుల [పబోధిం చెను, “ఈమ ఫుకోహితుడును తమయం డత్యంతమైన (వియముగలవా డున్కు మిక్కిలి వివేకము గలిగి ధర్భుమెరిగినవాడు నయిన ధౌమ్యుడు. ఇచెప్పినమాటలు వినినంతట సతిని పలుకులు సమంజకములుగా దోచుట వలన ధర్భనందనుడు తనలో బొడమిన వ్యననము నడచువొని ' ఇాంత చిత్తుండై క _ర్తృవ్యమునుగుకించి యోచించుతలంవున తమ్ములవంక జూడ నట భీము డ(గజనితో అన్నా! కార్యము గడచిపోయినదె, ఇవుడివ్విధ మున చింతించుటచే నేమి ఫలము! నీయొక్క యాజ్డయ నెడి పాశముచే గట్టుపడి మిన్నక యుంగెదముగాని. లేనిచో మన యర్దనుడ నెడి మదవు పీనుగు నాటిదినం ఆ కౌరవులనెడి తాడు తీశాలగ్రాంచి ఛిన్నాభిన్నము గావించి నీకు నంతోషము గలిగించియుండును గడా! అట్లు వేయుట కనుజ్ఞ యొనంగ వై తివి కావుననే మన కిన్నికష్టములు పా_స్తించినవి, ఏమి చేయవచ్చును? దీని కిఫుడు చింతింప నేమిటికి? యని పలికిన నిజ మైనదగు తమ్ముని పలుకులు విని తెలివినొంది ధర్మురాజతెనికి జవాబు చెప్పక శలయూచి యూరకుండెను, అంతట (ైూవ్మ్హుణు లందజును లం మన చారి శార్యంబునకు భంగంబు గావింపరాదని యెంచి వారి "వేడికోలువకు సమ్మతించి యీ వాక్యముగా ధర్మజా! మంచిది మేము నిల్చెదము, మిరు చని యజ్ఞాతవాస 5౯ లమును సిర్వహింవుడు యీ తల ఫులకును, మారు జేయుపనులకును దైవం బనుకూలం బగుగాక యని దీవించి తమతమ స్టానంబుల కరిగిరి, అనంతరంబు నావ్యాపరిచారంబును సముచిత [ప్రకారంబున వీడుకోలు వడిసి, తెమతమ చొటులకుంబోయి రంతట ధామ్యుడు మ్మాత్ర ముచ్చట నేయుండెను, ఇట్లు ైహస్టాణులు మొదలగువారు తమ్మువిడిచివోయిన పిమ్మట ధర్జుజుండు తమ్ములతే “డను, భార్యతోడను రధంబులపై నచ్చటనుండి గోసుదూర మరిగ్‌ యారాత్రి యచట గడపి మజునాటి యునదయమున తా మొనరింప దలచిన యజ్ఞా లీవానమును గురించి యాలోచింపదొడగిరి అవుడు ధర్మరాజు కిరీటం 'జూచి యిట్లనియె, అద్దనా మన మయిదుగురమును యా (ద్రుపదాళ్ళ జయుంగలిసి యెచట కదగుదము 1 ఇంద మితరలకు గానరాని విధ మున నెట్ల్టుండగలము 1 సాధ్యమ౫పనా? నాబుద్ధి కేమియుం దోచకున్నది సుమా? వీమిచేయుదముము! ఈ సంవత్సరమంతయు రవాన్య (ప్రవర్తన ముచే మనమెటు గడపనే దుము! అత డడిగిన యతం డన్స్ననుభూచి

అజా! ఇట్లు నంటేహించెవవేల! నికు నీయొక్క న త్కార్యములను మెచ్చుకొని మిక్కిలి (వియముశో ధర్టుదేవత, నిర్విఘ్నముగా నజ్ఞాత వానకాలము నెర వేజునట్లు వరంబిచ్చియుండ లేదా! నెజవనేమిటికి! ఆ వర (ప్రభావమున మన మెచ్చట నుండినను నుంష వచ్చును, మనల నెవ్వ రును దెలిసికొనజాలరు, ఎట్లు "జెలిసికొందురు ? సాధ్యమగునా! కానే "దు, ఈ కురు చేళశమునకు చుట్టును, మత్స్య, సాల్వు, విదేహ, బాహ్లిక, దశార్థ్య్క ళూరసేన్క కళింగ మగధ 'దేశంబులు జననమృద్ధియు, నంపత్స మృొద్ధియుం గలిగి సుభిష్షీంబుల్రై యుండునని చెప్పుదురు, అవి నివానయో గ్యంబులుగా యుండు నోవునని తలంచెద, ఈ చెప్పిన దేశములలో వది మోికందరకును నమ్ముతముగా దోచునో యచటికరిగి మనయొడంబడ్షిక శాలము నంపూర్మముసవరకు. నేదో యొక చందంబున నివసింతము, ఇది నాకు దోచిన విధంబు ఇటుమోిద మిాశెటుల యు_క్తంబుగా. నుండునో ఆకీతిని నిశ్చయింవుడు అని పలిశను, అతని మాటలకు ధస్ఫరాజు నంతో మించి తమ్ముడా! సీవు చెప్పినది సిజమే! మనకు ధర్భు దేవత యొకంవిన వరము తవ్పీపోవునా? తప్పదు. యుట్టును మన యత్నిమున కంతరాయ ములు కలుగక నెర వేటుననుట నిశ్చయముగాని, నీవే యోచించి ఇవుకు చెప్పిన ేశములలో నెజుల నెజటుంగ బడక నిర్భయులమై మనము నివ సింపదగిన 'దెద్రియో, దానిని నిర్ధారణచేసి చెప్పుము, ఇక తడవు జేయ రాదు, ఐతే యొకచోటును నిశ్చయించుకొని శభుముగా పోవలయ.ను, నా యభ్శిప్రాయ' మేమనిన యన్నివిధములను మత్స్య దేశ మనుకూల ' ముగా నుండునని తలంచెద, అ చేళాధిపతి, ధర్మ (ప్రవర్తకుంను, నజ్జన (ప్రియుదును మిక్కిలి బలవంతుడునై న చాడని వినియున్నాను, అచటికి యు_క్రమయిన ఇార్యములలో యతినియొద్ద నుండుట యు_త్తముగానుం డునని తోచుచున్నది, ఇంక మిరెట్టు నిశ్చయించెదరో తెలియ బలుకు డని చెప్పిన భీమాద్దున నకుల నపహా బేవ్సలు (ద్రుపదనందనయుం దమ యభి (పాయంబులు నటులే యున్నవని చెప్పి ధర్మజు. డు తెలంచినలాగుసేయుట సమ్మతించిరి. వారండణును దన యభిమతింబుతోడ నేకీభవించుట కని ధర్మరాజు వారింజూచి సోవరలారా! మనము పోవలసినచోటును నిన్ధా ॥ రణచేసికొంటిమి,. ఇక నచ్చట నుండవళసిన రీతిని నిశ్చయించుకొనవల ' యును గడా! యది తెలియబలుకుడు, మనలోన నెవ్వగెవ్వ జేయే విధ , ముగా మత్స్యభూపతిమైన విరటుసి [పియమునకు పాషత్రులము కాగ లమో యావిధ మివుడే నిశ్చృయించుకొనుట మంచిది, మిమి తలం శ] వుల నెజటింగింపుడని యడిగెను, లే

పాండవులు విరటునియొద్ద నుండవలసినరీలిని నిశ్చయించుకొనుట,

ఈ (ప్రకారమగుటయు, నడ్డునుడు, నంచేహామును, దుఃఖమును, కౌరవులకు గూడిన చూవులతో ధర్మ్శజుంగని దీనావనుండైై, అకటా కాలమహిమ నేమనవచ్చును? నీవంటి మహా(పభున్చున కిట్లుక ప్టములొండ వలసి వచ్చెనుకడా! పూజ్య మైన యాశారమును, మాన వైభవమును, సుకుమార భావమును, నిపష్కా-పట్యమును, మెత్తదనమును, (ప్రభుత్వము నీయుటమైన నైవుణియు గలిగి పాపరహితుండ వై + సౌంతమును, సైర ణయ్యు యీవియ్యు సుఖమును, నత్యనంధత్వమును, ధర్మ కార్యములు చేయుటయందు (వియమును, క్లీర్హియును, ధనమును సంపాదించుట యందు పట్టుదలయు, గొప్పగా (ప్రజాపరిపాలసము జేయుట యేకాని, ఎన్న డును నొడలంగొలిచి యెజటింగినవాడవుకావు, ఇతరుల నెటుల సేవింపవల యునో యా యుపాయంబు నీకు దెలియదు, మహా(ప్రభువరేణ్యా! అటు వంటి సకలసామ్రాజ్య ధుడుంధరుడవుగా యుండవలసిన నీవు చని, యెవ్వి ధమున యావిరాటు న్మాశ్రయించి యనునరించి మెలంగుచాడవు? ఇదియే నాకు గొప్ప సంచేహాము, మమ్ముంద నడిగితివిగదా! మొదట నీ విష యంబు 'దెలువుము అని యడిగను, అవుకు ధర్ముజుండు తమ్ముని మనం బున దన విషయమై పొడమిన దుఃఖము దెలిసికొని దాని గణింపక (ప్రకృతము చేయవలసిన కార్య నిర్ధారణను గరించి, వన క్రి నెజపుచు "తాను మెలంగవలసినట్లు నిశ్చయించుకొని యున్నవిధముం "దెలుప, దలంచి యతనితో నిట్లనియె,

అదినా! నావిషయముగా మిరు చింతింపవలసినదిలేధు, దీనికి దగినయు క్రి నేను నిర్ధరించుకొని యున్నాను, యెట్లన్న నేను నన్యాసి వేష మును డాల్బీ విరటునియొద్ద కరిగి యతనివయకు బాత్రుడనై సభ్య త్వము సంపాదించి యఫుడఫుడు ఫుణ్యకథలం జెప్పి సంతోపము నొం దింపుచు, యతని గొలిచియుండెవ, యవుడప్పుడమి జేనిబుద్ధి "బేనియందు తగిలియుండునో యా విషయంబు దెలిసికొని మెలుగెదను, ' మజీయు వేద ములయందును స్ట ఫతులలోను జెప్పబడిన ధర్మములను (గహించియు, జ్యోతిషము, శకునము మొదలుగాగల విద్యల నుపయోగించియు, 'నేద్చ తో యతని మనంబు రంజింపజేసెద. ఈ ఇెప్పిన వేదాది విద్యలన్నియు "నే నెజింగయున్నానుగదా! ఒక్కొక సమయమును నంతోషముగా నుం డుటం బెలిసికొని, వేడుకతో చాచుర్యంబు మాటగా నేనరనితో జూదం

ం

గారముతోను, వెండితోను చేయబడిన వై నాయొద్దనుండెడి విచ్మిత్రము లగు పాచికల విరాటునకుం జూపి యందు మూలమున యావిడ్యయందు నాకు గలిగియుండెడి పాండి త్యాతిశయం "బెజుగునట్లు చేసెదను. సమ యోచితంబుగా వలయు వినోద (కీయలచే (పమోదచిత్తుని జేయ యతని దయకు చాత్రుడ నై యుండగలవాడ, కంకుం డసెడి పేద బెట్టుకొనియె దను, యెఫుడయిన నతడు నా మునుపటి వృత్తాంతము 'డెలిసికొననగోరి యడిగానేసని ధర శ్రసుటోనితో మైతతి గలిగి యతనియొద్దనుండిన వాడ నియు, నప్పార్థివ కేష్టుండు వనవానమున కరుగసటం జేసి యతనితోనమా నులం గానక యిటనటం దిరిగి యన్నివిధంబులం దగినశాడవని నీయొద్ద వసింప దలచి వచ్చితిననియు. జెప్పి నమ్ముకము ఫుట్టునట్లు చేసెద, ఇది విరటునిపాల నేను వర్షింప దలచిన [క్రమము అసి వివరించి యటు వయి పున గూద్చుండియున్న భీమునిజూ ది పొంగి వారలివచ్చు ధుఃఖంబుచే కన్నులనుండి తొలంగు జల=బుల దముడుచుకొనుచు, నిట్టూడ్చు లతిళ లయింపగా, [ప్రయత్నంబున నడంచి ధయిర్య నవలంవించి యిట్లనియె,

పరాక్రమ మతిశయింపగా యముల గర్వ. బడంచి, (దౌపదికి, 'యొర గలువలును, సౌగంధిక నరోవరంబుననుండి కొనివచ్చియిచ్చెను మహాదుర్భార్గుడయిన కిమిస్టారుండను రాశుసుని వధిరిచి వాడున్న వన మును భయరహీతమగునట్లు చేసెను, బకాసురునిజంవి యేకచ(క్రపుర వాసులను రవ్నీంచె, భయంకరుండై న జటాసుపండు మనలం గొనిపోవు చుండ వానిని నంహారించి యందజును విడివీంచుకొనియె, మజణీియు ననం తములయిన గొప్పకార్యములం జేసినవాడును ఫుట్టిన డాదిగా పర్మాక మముతోడనే వర్తించినవాడును, యుత్తమమయిన ఆకోరము గలవా డును నయిన యీయ నిల తనూభనునిం జూడగా దుఃఖం బతిశయిల్లు చున్నది హా మయ్యో! ఈ మహాభుజుండు స్వాతంత్య్ర (పియుండయినవాడు ఇతరుల చిత్తముల కెక్కునట్లుగా కొలిచి యవ్విధంబుగ మెలంగ నేద్చను, ఈ సందేహము నా మనంబున మిక్కిలి పాధించుచున్నడి యని వగచు చున్న ధర్భుపుత్రునింజూచి భీముం డిట్లనియె, అన్నా?! నా విషయమై సీవ్రు చింతింపవలదు,

భీముడు తాను విరటునియొడ్డ మెలగు విధము 'జెప్పుట,

నేనొక మంచి యుపాయము ెప్పుచున్నాను యది యెటులనిన వి రాటునియొద్ద వంటలవాడనయియుడి, యతని చిత్తమున వచ్చినరీతిగా ;

పెట్టుచు నేనా న రేందునికిం (వ్రియంబుగలుగు భంగి[(బవర్హించి మెలం గుచుండెదను, ఆటు విధములయిన రనములును చిప్పిలుచుండులాగున దినదినంబును మజి యేవంటవాడు నెజుంగని (కొత్తవిధములయిన పాకఠములుచేసి నంతుష్ట్ర నొందించెవ, యెంత కష్టమయినను నహించి నాకార్యమునం ద(ప్రమత్తుడనయి (పవర్తింపగలవాడ నాకు (భాయ్యికి గన్రైలు కావలసివచ్చినవుడు కత్తులు కావలయుననియు గొడ్డలికావలయు సనియు. చీల వేయించి యిప్పించవలయుననియు తొందర గలిగింపక యెంత గట్టి కొయ్యలనయినను, నేనే నా బలమువలన కాళ్ళతోను చేతులతో డను విజీచి యుపయోగించుకొనియెదను, అచట వంటలవారికి నాయకు దుండెనేని యతనిమనసు ఆక్కునట్లు చాతుర్యంబుగా వెవ్పినపనుల నొన ర్చి మైత్రి నంపాడించి, మటి నానాటి పాచకుడు లేదని యతనిచే పొగడ బడెదను. విరాటుడు నంతోషించులాగున నఫుడఫుడు మల్లులతో జేరి యత్యుత్సాహము గలవాడనై మల్ల శాస్త్రాాను , సారముగా లాగులు, చాటులుం, బట్లును, నెజువీ యెంత సామర్థ్యవంతుడయిస జట్టినయినను నోడించి పేరు గడించెదను, ఇంతమా[త మే కాదు, వీకశాలమున ననేకు లతో నేనొక్కడ నే యెదిరించి విరటుండున్కు మజియుం జూచువాడను నాశ్చర్యంబు నొందునట్లుగా భంజించెదను, అంతియకాని కినిసివారలం జంఫుట లేదు, ఓడించి సంతసిల్ల జేసెద అదియునుగాక 'బెబ్బులినిగాని, మదవు ేనుగునుగాని కొడమ సీంగంబునుగాని, కారెనుపోతునుగాని మజి యే మృగంబునుగాని మదీయ సామర్థ్యంబు సెంవున కాళ్ళనిజుక బట్టియు, చేశులతో నదిమి పట్టుకొనియు సేట్టిట్టుం గదలనీయకచెసి నిలి 'ినను, నా సామర్థ్యమునకు వెజుగంది యాశ్చర్యముతో మత్స్యభాపతి ఫొనియాడుపనులన్నియుం గావించి పేడు వడయుదును, వలలుండనెడీ నామభేయంబు వహించి ఇట్లు నాన్మాపకారముల నమ్మహిపాలుని మన్న నకుం చా్రుండ నగుదును, అతడు సీవెచ్చట వుండినహడవని యొక వేళ వన్నడిగె నేని పాండవా జునియొద్ద వంటలు చేయుచుంటినని పలుకుదు, ఫది మవీయ (పవర్త్యపకారంబు పరులకు నాయుదంతం 'బెజుంగరాక డు జాగరూకుడ నై యివ్విధంబున నుండగలవాడ నని విశదీకరించెను, ముక్షీయు క్రముగా భీముడు చెప్పినమాటలు విని ధర్ననందనుడు నమ్మ 90చి యతనిని గురించిన విచారంబుదక్కి యడ్జునునిదీక్క మొగంసైై వ్యాకులముచేత మానము తిడుగుడువడుచుండగా శోకఖాప్పంబులు “న్నుల నడంచుకొనుచు మిక్కిలి ధయిర్యముతో యతనిజూచి ఆహా! వ వమా యమైటి దుపా,.లమూ వాజి? ఇందంలంల్వైన ంలుగణ్‌ వన

మును దహీంచినవాడును, ేవతలు సయితము చూడ'ేరని యిీశ్వ రునింజూచి మెప్పించినవాదును మహాబలియులై న కాలకేయ నివాతక్‌ వనులను రాతనుల జయించి ీరొంది "బేవేందదుని యర్ధాసనంబున గూర్చున్న వాడును, నినపమాన కార్య బలాటోప నంపన్నుండ నునైన యీ కిరీటి సామాన్యునిభంగి గొకరి తావ్రనకరిగి యెట్లు సేవ చేయుచుండ “నగలకు! ఇది యెట్లు సాధ్యమగును ! ఆహో! విధికృతం బిట్లయ్యెగదా ! యని పలికి మటి యేమియు జెప్పజూలక శోకా(కాంతు డగుటయు నగ జుని చందంబుజూచి యద్దును డతనికి తృ ప్పి గలిగించువాదై యిట్లనియె, అన్నా! ధర్మనండనా! నన్నుగురించి యేలవగచెదవు!. నీయట్టి వివేక వంతుడగు భర్మజుండు కష్టంబులు పెళొనిన సమయంబున వ్యనన మొంద వచ్చునా? నకలకార్యములును దైవ నంకల్ప[వకారముగా యెవ్పటిశెట్లు జరుగవలయునో యావిధముగా జవగుచుండును, దీనిైై చింతింపరాదు, వ విషయమును గూర్చి యిఫుడు వగచుచున్నాడవో ఆ విషయంబున వదైవవశంబున నాకు నొక యుపాయము గలిగియున్నది. అద్టనుడు విరటునియొద్ద తాను మెలగు విధంబు జెప్పుట, నే నివ్విధంబున (శవ్వర్తించి కాలంబు గడపగలను, అది యుక్తం బుగా యుంకునో యుండదో మిదు విని యోచించి వచియింపుడు యేమ సిన మున్ను నేను దేవలోకంబున కరిగినవుడు యూర్వశి నన్నుచూచి మోహీంచి నేనాయువలీమణి యిష్టంబునకు సమ్మతింపకున్నందున నన్ను నవుంనకుడ వగుదువుగాక యని శపించె, చేను వ్యాకులచిత్తుడ నై యుం డుటయు 'బేవేంద్రు డా [పకారంబు దెలిసికొని అద్దునా ! యూర్వశిచే యొకగబడిన శకాపంబువలన సీకు (వయోజనంబు కలదు, ఇకమిదడట సీ వజ్ఞాతవాసంబు చేయవలసిన కాలంబు తటస్థింపగలదు, అవు డీశావంబు పనికివచ్చును, కాన వగవకుము, ఆ నమయంబున యీ శాపఫలంబునను భవించి కాపమోత్షంబు వడయు మని దీవించె. అది యశ్షైయున్నది, ఇం్మదుడు చెప్పినట్లు యిఫుడట్ట నమయంబు వచ్చినది, కాబట్టి యూర్వశి సాపప్రకారంబుగానే బేడిహదూపంబు దాల్చి, చేతుల నిడువునకున్ను అళ్లె (ాటిచే గలిగిన కాయలకు అవికయు దంతపు గాజులును మూటుచేసి కొని విరాటు కడకు జని, రాజేండ్రా! కన్యకలకు, నృత్యంబును, పాట లును నేద్చ్దటయందు నాచే మిక్కిలి నేద్పకలదు, మిావంతి గొప్పవారి కుమార్తెలకు తృ ప్రికరంబుగా విద్య జెప్పగలను, కావ్సన నన్ను మి నగదలో చాలికలకు న్నత్వనీశంబుల గఅవట౭. ను బు

సగోదచున్నా నని (ప్రార్థించి యనుజ్ఞ నొంది బృహాన్నలయను నామ ముతో కన్య కాంతవురంబున జేరి యూట 'నేద్చటయందు. చాతుర్యంబు వూపి యతనిచే మెప్పు వడసెదను, విరటుండు నీవెక్కడుండిన దానవని యొక వేళ నన్నడిగిన యెడల, ధర్మరాజు నగకున (ద్రాపదియొద్ద నుంటి నని చెప్పిద. ఇట్లు వర్షించుట నా బుద్ధి శెంతయుం బోలియున్నది. మోా.. "కేమి చెప్పెదరో వచింవుడని చెప్పెను, అడ్డునుడు చెవ్పినరీతి యెంతయు నొవ్పీదమై యుండుటవలనను దైవికముగా నతని కటువంటి శాపమొకటి కలిగియుండి యిఫుడక్క అకు వచ్చుటయు దలచి ధర్భునందనుడు నంతు ష్టుడై తమ్ముడా! నీవు చెప్పిన యుపాయంబు మిక్కిలి యుక్తమైనదిగా నే యున్నది, నీ (ప్రవర్తన 8ది తగియుండున క్షై చేయుము అని పలికి యటు (వక్కనుండు నకులునింజూచి వ్యననాధిక్యత వలన డగ్గత్తికపడి గద్గద: స్వరంబుతో యిటులనియ. " ఇది యెట్లు! ఈ నకులుండేమి'చేయును? ఆహో! ఇతని సుకుమార త్వంబును సౌష్టవంబును, , చేహశాంతియు నాగరికతయుం జెప్పకయు జూపకయు వాని కవిగానే యొరుల కెజుంగునట్లు చేయుచుండును, ఇటు వంటివాడా విరాటునియొడ్డ నన్యు లెజుగని “విధంబున మెలంగగలడు? అశటా ఈ విచారంబునకు నేనేమి చేయుదును? అని పలికి కండ్త నీళ్ళు రాల్చుచున్న యన్నంజూచి యతనికూజట గలుగునట్లు తాను నటించు రీతిం 'దెలువువాడై యిట్లనియె, యా ఉం నకులుడు విరటునియొద్ద మెలగు విధంబు నన్నతో ఇెప్పుట, అన్నా! "నేను గుజ్జంబులను శిషీంచి విద్య నేద్చ పనియందు_

(ప్రవేశించి విరటుని గొలిచియుండెద, అశ్వంబులకు వలయు పనులన్నియు నేనెటుగుదును. కావున వానిని చక్కగా శిఖీంచు నేద్చ నాకు కలదు, తురంగములలో ఈడైన ఆకుగుజ్జమును "నేర్చరచి, మొగ్గ గుజ్జములను కూర్చునట్టిమె త్రదనమును, ఈడుగలగజ్జపువిల్లల నడత నెటింగి తాళ్ళచే గట్టి వాటికి జాడలు తెలివి నడత నేవ్చ సామర్థ్యంబును క ళ్ళెములచే స్వాధీనంబులు కాని గుజ్జు బులు వాటి కొత్తి తాకుకునకోర్చిలోబడునట్లు . చేయు నేద్బ్చను, దగఆకుబోయిన యెగిరిపడు చెడగుణంబులు వానిదుష్ట్ర తనము మాన్ని చక్కబజుచు చాత్రుర్యమును, "నీను నేర్చి, యున్నా డను. లాయములో కృట్టియున్న వుడు చానియొద్ద కరిగి యే నంకటములుం గలుగక వాటిని చెప్పినట్లు మెలంగ జేసి లొయములోని గుజ్లపువాండ

పెట్టుకొని యామనుజేం[ద్రుండు నా ముందటి వృత్తాంతము నడిగినయెడల ధర్భురాజునొద్ద యశ్వశితకుడ నై యుంటినని చెప్పినను, ేనివ్వింధంబున సటించుటకు నిశ్చయించినాను అని చెప్పెను, ధర్భజుండునకులుండు చెవ్పీన వుపాయము మిగుల యుక్తముగా యున్నదని యూజటనొంది నహా బేవుని _జూచి ఇతడు మనయందజిలో చిన్నవాడు, అదియునుంగాక కుంతీ బేవి కిరతనియం దందజణికంకె నెక్కుడు [వియము నిష్కపట చిత్తుడును, "పెద్ద లకు (బియ మైనవాడును, గర్వము లేని వాడును, పరిశుద్ధమైన సీతితోకూ డిన మనస్సు గలవాడును, మంచి నడవడిక గలవాడును ధర్భుమునందు, బుద్ద్గిగలవాడును కాంతముగలవాడును సుకుమూరమూ_ర్రియు నయిన యికడన్యు నాశ్రయించి యెట్లు వ! ర్తింపగలడు? కటకటా! దైవమునకు "తారతమ్య చింతకలదా యెట్టివారికయినను నెట్టికష్టములనయినం గలి గించునుగదడా! యని వ్యాకులపూరిత హ్ళాదయుడై. పలుకుచున్న యగ జుంగని సవా బేవుం డతనితో నిట్లనియె. నహా దేవుడు ధర్మరాజునితో "తాను విరటునిచెంత మెలగురీలిని జెప్పుట,

అజా! నేను వికటునిచెంత కరిగి వర్తించుట కొక మంచి యుపాయము నాలోచించితి, నాబుద్ధికి తగిన పద్ధతిగా దోచుచున్నది, చెప్పిన వినుము, గోవుల వాలించుటయందు నేద్చగలవాడనని చెప్పి యమ్మహీపాలుని పసుల కాపరినై యుండెదను, వీరెయ్యది యని యడి గినవో, తంటత్రీపాలుడని వెచ్పిద అచ్చట నేనుచేయు పనులెవ్వియనగా, గొడ్తావ్రలనయినను నా సామర్ధ్థ్యముచే చేవునట్సుచేసి వానివలన పాలు కొనునట్లును రోగమును జెందిన వాని తెసలు (మాన్ని వుదికొని మును పటివలె నుండునట్లును, సులభముగా పాలు పిడనీయక మకుగుచేయు గోవులను నదు పాయముగా నుజ్జుగటి పాలు పిదుకునట్టును చక్కబడి మె లగునట్లు చేసెదను, మటియు పాలువీదుకుట దూడల విడిచిపాలు చేవు లాగున గుడిపించుడ మందజేద్చుట బెదరు వపోగొట్టుట మంచిమేఫవును సీరనుంగల చోటులలో మెలగ జేయుట దుష్ట మృగములకు జిక్కకయు దొంగలు కొనిపోవకయు గాపాడుట ఇత్యాది కార్యములలో చాతుర్యము గలవాడనైై యా నృపాలుని మనంబునకు నంతుష్టి కలుగునట్లు చేయుచు వ_ర్తించుచుండెద, నీవు ముందెచ్చట నుండినవాడ వని యా మహీపాలుం డీడిగిన యెడల ధరురాజునొద నోపాలధ్నయుండ నె యుండినవాడననిపలి

శెద, ఇదియు నాకు దోచెనవెర వని చెప్పీన విని యుధిష్టురు జాయు క్రి యృుక్తంబుగానే యున్నదని తలచి యనుమతించి యువతీశిరోమణి యగు (ద్రుపదనందన విషయంబునుగూర్షి యోచించి మిగుల ఖన్నుడై తమ్మ లతో సోదరులారా! అన్నిటికంయె యీ (క్రాపదిని గురించిన ధుఃఖము మనసున బాదుకొని మిక్కిలి సంకట మైచున్నది వినుడీ! ఈయబల ముద్గరాలు పను లెవ్విగానియు 'బేయజాలనదియు 'జీయ నేర్చినదియును గాదు." మిక్కిలి మె త్తినిది కష్టములకోర్వధు నీచములై నపనులు చేయుట కంగీకరింపదు, గొప్పతనమునందే దృష్టిక లది ఒంటకిగాయుండి పనులు చక్క పెట్టు విధము నెజుగదు. ఇటువంటి సుకుమూరగా(త్రపోయి యితే రులచెంత జేర సేవయొనప్పట శెటుల సాధ్యమగును? వలాగు నిర్వహీంప గలదు? అయ్యమో! విధాత యీ సుందరాంగి నివ్విధముగా కష్టముల పొందునటుల విధించెనుగడా! ఈ మహాదుఃఖము నన్ను వీడించుచు న్నది, అని పరితవీంప దొడంగను, అతని వ్యాకులము తొలగించుటకు వెరవునెంచి (దుపదవుడత్రి విరటునింట తాను [పవర్తించుటకు దగిన యుక్తి కలననియు తన విషయమై చింతింప నక్క లేదనియు జెప్పి తృప్తి గలుగ జేయునదిమై యిుటులు ఇెప్పెను మిరు నన్ను గురించి 'జుమియు వ్యననపడవలసినది లేదు, .

_ (జొపది విశాటమహా రాజు యింటినొద్ద తాను మెలగు

ర్‌డిని దెల్పుట,

. జీను మెలగదలచఛిన రీతిని నిశ్చయించి యున్నాను వినుడు, నేను సైరం(ధివేషము దాల్చి వికటుని భార్య మొదలగువార లుందెడి యం త।పురమునగకు బోయెదను, ఆ నాజపర్ని నన్నుచూచి వీలివించునటుల నటించి యామె విలువ బంపగానే యచటికి బోయెదన్ను ఆలాగుచని యందు కొలువు గుదుద్చుకొని మాలిని యనెడి పేద బెట్టుకొని యలంకార కార్యముల జేయుచు యిది దురాభారము గలడియు నన క్రృములయిన పనులుచేయునదియుగాదు, మికి_లి సుగుణవంతురాలు యని చారికి దోచునటులును నడచుకొనియెదను, అచట నేను చేయుపనులు లెవ్వి యనిన మైపూతలును తగుమయిన పిమళము కలుగుభంగి తగినవానన (ద్రవ్యములంగూత్చె యాశ్చర్యము 'జెందగా శృంగారము చేయుదును,

. నావలన యలంకారనంబంధమయిన పనులెవ్వికలవో యాకార్యములన్ని యు జక్క_గను చమత్కొాారముగను నింపుగను జేయుచు మత్స్య రాజ _మహీమ్‌కి నాయం దతిశయమెన మకు; వకలుగ మని, ౧చుచుండులోందిక

“'మిలగుచుందెదను, మున్ను నీవెచ్చోట నుంటివని యడీ”నా పాంచాలి యొద్దనుండి యామె కింవుగా గారవమయిన యలంకారాది కార్యములం 'జేయుచుంటినని చెప్పెదను అని వచించిన యాజ్ఞసేని పలుకులు విని ధర్జుజుండు భిం।కంపం బొనర్చి నీ మన వంశమునకు కీ ర్తిలేజాలిన చానవ్ర, అమునను దుర్గా స్తల చిత్తవృత్తుల 'డెలినికొని జ్య్మాగతిగా మె లగుచుండవలయునుగదా! యనియెను, ఆమాట కామె మందన్నిత వద నారవిందమై వెగటుచూపుల నతనిజూచి నయిరం[థీ వృత్సియంత నీచ మెనదికాదు. ఆ పనులయందు మెలగువ్వారు_ గార వమును పోగొట్టుకొన నొల్లడు, పతివతలై మంచి నడవడిని గలిగియందుకు, కావున యా గవిషయమును వెప్పవలసిన యగత్యములేదు, నేను నాపనియందు జూగ రూకత కలదాననై గారవముగా పాపభయముతో (ప్రవింతును అని' చెన్పిను, అంతట ధర్మ రాజు సంతసించి నశే, ఆలాగేచేయుమని యంగ్నీ కరించి తమ్ములతో ఇఫుకు మనము పోయి నడచుకొనవలసిన రీతిని నిర్ధా రణ చేసికొంటిమి గదా! యింక యీ (పకారముగా నేయపాయము "లేక వర్తింవుదము. యిదియీ నిశ్చయము, -వేజువిధముగా యాలోజింప వలసినదిలేదు అని దృఢముగా బలికి మరి నిట్లనియె. సోదరులారా ! యివు డింకను మనము చేయవలసిన యీర్పాటులు కొన్నివున్నవి, చెప్పి దను ఏినుడు, మన యగ్ని హో[త్రముల నీ ధామ్యుష. రవీంచుచుండవల సినది, వంటలవారును వాని నాయకులును వాంవాలి పరివారకలను (దుపమని వురంబునకు బోయి యచట నుండవలసినది, యిం[ద్రసేనుడు మొదలుగాగల సారధులు మన రథములగొని దా్యారకానగరంబునకు బోవలసినది, వీరిలో సెవ్వరై నను యితరు "లెవ్వ కేనియు మన నంగతు లను యడిగిన యెడల మమ్ము టై్యైశవనములో విడిచిపోయిరి.. విమ్ముట వారేమైనదియుదెలియ లేదు, శాచియుండి వారిపోకయీ్‌. యెజటుంగరాక వున్న కతనంబున వ్యర్థముగా వుండుశుల నని మేము వోవుచున్నామని 'చెప్పవలసినది యని నిర్ణయముచేసి చెప్పి యభ్యంతర పరివారమునెల్ల నిలువ నియోగించి వీడు కొలిపెను, అ నమయంబున ధౌమ్యుడుపాండు కుమూరులం జూచి యిట్లనియె, థామ్యుడు సాండవులకు సేవా ధర్మములను సొంగోపాంగముగా యెతటింగించుట పొండ వేయులారా! మూరు నకల ధర్మంబులు నెటిగిన బుద్ధిమం తులు అయినను లోకంబున హినులయినవారు జెలిసివున్నవారి కయి

లం ఆ" ఆుజిగియిందూు ఇర్జుమొను చెప్పక మానరు, కాబట్ట మీయందు మిక్కిలి. (దియంబుగలవాడనయి నను నాకు తోచిన సము చితబుద్ధులు కొన్ని "తెలుపదలచితి వినుడు అదియునుగాక శారవ వంశమున బుట్టి గారవంబుతో పెరిగిన మిరు విజృంభించి బయలుపడ్‌తికేని మిరు పూనిన కార్యంబు వెడి కీడుమూడుట నిశ్చయము కాబట్టి కాలనియమము నెటిగి యోద్చతో మెలగుట మంచిది కనుక మీనేమనక వుండుటనై నాకు 'దెలిసినంత వరకును జెప్పుట మంచిది మంచిదన నేల యవశ్య కర్త వ్యము, రాజులను కొలిచి జీవించు జనులు కీడు జెందక వుండదగిన సాధారణమైన నీతిని మికు నంచ్నేపముగా నెటింగించెద సావధానులై వినుడు. యెవడు రాజు నాశ్రయించి జీవింప దలచునో యట్టి మనుజుడు సభకు యోగ్యమగు చందంబున యోగ్యమగు "వేపముతో పోయియ కి మయిన స్థ్టలంబున గూద్చండ తగిన నమయమెజిగి రాజును నందర్శించె నేని (పభునమా్థనమునకు చార్రుం డగును నేను రాజుల్రీతి నంపాదిం చితి నాయందు రాజు మిక్కలి దయగలిగివ్చన్నాడు ఇంక నాకు ఛభయంబు "లేదు యనెడి గర్వమును చెంది మర్యాద దప్పి నడచిన పతమున తప్పక ముప్పు కలుగును, రాజు గృపహామువంటి యిల్లు గట్టుకొనుటయు రాజు వలె వేషము ధరించుటయు రాజునుంబోలె విహారించుటయు రాజు భంగి మాటలాడుటయు నాశితులకు కూడని కార్యములు నమయము వచ్చి నవుడు తమయాజ్ఞ తప్పి (పవర్తించినచో న్వ్యపయోజనముకొటనక్షై కన్న ఫు(త్రులను మనమలను సోదడలను నయితము రాజులు డండింవుదురు, ఎవ జీని "నేర్చరిమైనవాడు చవేయుకార్యమునుచూచి 'యోర్వ లేక యడ్డపడి ఆ శార్యమును తాను వేయ పూనుకొనరాదు, అటుల చేసినచో రాజునకు దనపై గలిగియున్న గౌరవము ఇెడిపోవును, యొంత గప్ప కార్య మైనను మయాజునద్ద నిక్కండకు కష్టము కలిగించు పనిగా వుండినచో చేయకూ డదు, అలాగు చేసిన కీకు కలుగునని యెంచి వివేకలు తామటువంటి పనులకు పూనుకొననొల్లరు, రాజునొద్ద , బిగ్గణగా మాటలాడుటగాని మౌనముగా వుండుటగాని తగదు, మయొవరు రాజునరు మనస్సు గలసి వుందురో అట్టి బుద్ధిమంతులతో మాతైమే నమయానుసారముగా మాట లాడ వలయును. యెప్పుడు సెవనితోడగాని యుదిరించి పలుకరాదు, 'రాజున శెవుడు యిష్టము కలుగునో టెలిసికొని స్వయముగా యా నమ యము సందర్భాను సారమైన సంభాషణ జేయవలసినది రాజును సేవించు వాడు యెట్టయెదుటగాని 'వెన్షకపక్క-గాని వుండకూడదు, మతేయెట్లన్న రెండు పార్వ ౧ములలోను నిలిచి యతని ముఖంబునంజే దాక విలిపి

ధభూచుచు_యెవుజేవై వున జూచునో యేమి చెప్పునో యెవనియం బెమి యభి.ప్రాయపకునో యని కని వ్టైకొని వుండవలెను, యిదియే సేవా ధర్జుము, ఇతరమయిన చోట్లలో జరిగినవి తనకు చక్కగా తెలిసివ్రండు. నవినైన వృత్ర్తాంతములమున యొడల రాజు వినదగినవియో శావో యో చించి పలుకవలసిన బే కాని తనకెంత స్పష్టముగా "కెలిసియున్నను రాచ నగరిలో జరిగిన నమాచారములు బయలు పరచకూడదు. సేవగకుడియిన వానికి రాజాంతఃవుర శ్ర్రీలతో స్నేహము మిక్కిలి యుష్మద్రవకరమగు ను, అచ్చటి పరిచారిక జన స్నేహమన్ననో చదానికంయె కీడు గలిగిం చును, కావున అట్టస్నేవహాము చేయుటను మూనుకొనవలయును, రాజు తన కొనంగక తానుగానే వుత్తమాసనమున గూర్చుండుటగాని వుత్తమ వాహనముల నెక్కుటగాని తగదు, ఇది సేవకు డెటిగి (వవర్హింపవ లెను. యెంత మన్ననగలవాడయినను యిట్లుచేసిన తప్పక హోని జెందును, రాజు గౌరవించినపుడు గర్భుపడుటయు యవమానించినవుడు చింతపడు టయు సరికాదు, యెప్పుడును నొక విధముగా “ీవించుచుండినచో సౌఖ్య ముకలుగును, యెొవరికయినను మేలు చేయుటకుగాని కీడుచేయుటకుగాని శాజు తలచియుండుట సేవకునకు ఆెలిసిపుండినవో ఆ విషయము ఇతరు లతో జెప్పనగదు, యెండకును వానకును నయించి ఇట్లు పర చేశములో నున్నదని యెంచక ఆకలి. యనియు దప్పియనియు [శ్రమ పడుదురనియు జూడక నిదయు నాహాకమును విడచియైనను సమయము వచ్చినవుడు 'రాజుచెప్పిన కార్యమును శ్రద్ధతో మాజాడక చేయవలయునుగాని యం దువలన తనకు కలుగు కష్టములు రాజునకు జెప్పరాదు, చెప్పినచో తన వెగల (వియము తప్పును, తాను రాజున శెంత యాష్తుడుగా వుండినను అతని ధనమును పొము యెముకలుగా దలచి ముట్టక జా్యగతగా వుండ వలెను కాని ఖద్బచేయకూడధు, ఒక వేళ ఖర్చు పెట్టిన చో కీడునుగారవ హోనియు చేకూటుట నిశ్చయము అవలించుట తుమ్ముట డగ్గుట యుమి యుట చీదుట మొదలగు కార్యములు రాజునొద్ద నుండునపుకు గుప్త ముగా జడుపవలెను, అవి రోతను ఫుట్టించు పను లగుటచే (ప్రక్కనుండు వా రనహ్యాపకుదురు, వారి ఇస్గుచేయరాధు, శషత్రువులుగాని వారిదూ తలుగాని తప్పుచేసినవారుగాని పాపవ_ర్తనులుగాని రాజుచే తిరన్కరింప బడినవాకుగాని సేవకుని చేరదగినవారని యెజబుగవలయును, అటువంటి _ వారితో వేకిన తప్పక వేటుకలుగును, తనవె రాజునకెంత దయ కలిగి వున్నను తాను యెంత గారవమును చెందివుండిసను రాజునొద్ద మెలగు. విగ లవోడగావి చిన*లతోడగాని వెరము "టుకొనగూడదు, ' యెష,

దును నిల్లంల ఉను న్నిహాము 5 లగవ్రుండెివ లను, భ-గ్యంబు 5 లగవ్రుం డుట సౌఖ్యము యనుభవించుటశేకదా! యనియెంచి సేవకుడు తనకెంత సంపదకలిగివుండినను బహిరంగముగా యిచ్చవచ్చినట్లు భోగము లనుభ వింపకూడదు, తన యనుభవము రహాన్యముగా జరువుకొని నంతుష్టి నొందవలసినది, యివ్విధంబున యణకువగలిగి రాజును సేవించువాడు సౌఖ్యమును సంతోషమును గలిగి యేశీడును పొందక వుండును, అని +ఈ(ప్రకారంబుగా ధౌమ్యుడు తమకు సేవా ధర్మంబు "లెజిగించిన యత నికి తమయందుగల చాత్సల్యంబున కలరి ధర్మజ 'భీమార్డున నకుల నహో "జేవ్లలు (పనన్నచిత్తులై యిట్లు పలికిరి, స్వామి! తల్లి తంగడ్రి దైవము మి(త్రుడు బంధువు మాకు మిరు తప్ప మటి యెవ్వడును లేరు, మాయందు మికుగల (ప్రియం బేర్చడ మేము మెలగవలసిన సేచా ధర ్తంబులు విశదీకరించి మిక్కిలి (వియంబున . చెప్పితిరి మా వుషేశంబువలన మేముతప్పక మేలొందగలవారము భగ వత్కడుగణా విశేసషంబుచే (బ్రగుకగంటిమి యనుట భామ్యుడు వారలం గని అయ్యో! పరమ ఛార్జ్మికుల రయిన మోకిటువంటి కష్టము సంటప్రా వ్రించె గచా! వమి చేయవచ్చును? యెవ్విధమున నయినను కష్టములకు సహీంచి యడగి మడగి యీ యొక సంవత్సరమును గడుపవలయును అటుపై బయలు పడవచ్చునుగడా! అంత దనుకను కష్టపడవలసివున్నది, యని పలిశెను అటుల యతడు ఇచెప్పినంతట నిజమే! అలాగే చేసెనము యెన్ని కష్టములు తటస్థించినను నయిచ్యినియమితకాలమును తరించె దము, అని పలికి ('ప్రదమీణ నమస్కారము లొనర్చిన యళతడు పరమవా త్సల్యముతో ధర్భుజాదుల నాళీర్వదించిన యా (వాహ్మణో _త్తముని దీవ నలం గైకొని [ప్రయాణ నన్నద్ధులగుటయు వారికి శుభన్కరముగా భా మ్యుడు నిషస్టతఠోడ యట యగ్ని హో్మతుం (టతిష్టించి యఫవుడు చేయదగిన పూజచేసి మంగళపదములయిన మం[ఠములు పఠించుచుండె, నానమ యంబున పాండవులు సీత్రిహో(త్రునకును వుకోహితునకును (ప్రదత్నీణం బొనరించి యామహీ బేవ్సనివలన ననుజ్ఞ గొని యతడునుం తోడ నేవచ్చు చుండగా పాంచాలీ సహితుతై కదలి .మెడనెడం గలుగు శుభసిమి ర్త ములం జూచుచు బోయె దశార్థవ ేశంబు నుత్తరంబున పాంచాల బేళ మునకు దశ్నీణ దిశయందు సాల్వ ళూర "కేన విషయంబులో (పవేశించి “యమునానదికి దశ్సీణ తీరంబునంటి పడమటదిక్కు మొగంబుగా (ప్రయా ణంబు నేయుచు మార్ష్గంబున యచ్చటచ్చట యడవ్రులలోని కాయగసు డులం గోసికొని తి౨ి శాశునడంచుకొనుషను యడంబయిన ముగంబులను

'వేటాడుచు, ఇంవై న తలయందలి వూవుగుత్తులనుండి (ప్రనరించు పరిమ? [ఘూణంబున నానందింపుచు, పూటేనె వర్షించు రమణీయములయి: తుమ్మైెదలతో కళూడియుండు దట్టమగు కొమ్ములుగల ఇవెట్లనీడలలో నిల? యలువు దీప్పకళొనుచు, కమలములు కలువలుం గలిగి జల పతములతో కూడి మనోజ్ఞ ముై కనుషట్టు కొలంకులలో స్నాన సంధ్యాధ్యనుష్టా। (శ్రియల నిర్వ ర్తింపుచు నానావిధములయిన వికసించిన వువములతొ కన్నులపండువు సేయుచున్న పూవుల పొదలచూచి యానందింవుచుపయ్‌॥ మభురధ్వనుల నాకర్ణింవుచు, [క్రమక్రమముగా మత్స్య బేశంబును నమో పించి స్వామి! ఇక మిరు నిలువుండు మేముపోయి వచ్చెదమని పలి! ధామ్యునట వీడ్కొనుటయు, నయ్యపనీ 'దేవోత్తము డొక్క వుణ్యా(శ్ర మంబున కరిగి యట వసించె, వారు (గామంబులు చొరక యడవుల దాడుల నడచి విరాటు నగరంబునకు నతిదూరంబున నుండు కాంతార మును త్వరిత గమనంబున జొచ్చి పోవుచున్న నమయంబున దారిబడలిక చేత నడువజూాలక యాజ్ఞ సేని మిక్కిలి సంకటము నొందుచు నిట్లనియె, అయ్యా! యేమిచేయుదును? విరాటుని వురంబు నమిపంబుగా నుండుననియు (ముగా జేరవచ్చుననియు దలచి యాశతో యింతనర కును నెటుళలో నడచివచ్చితి, ఆనగరము మిక్కిలి దూరముగా నుండు నట్లు దోచుచున్నది, యివుడన్ననో యధికమైన డాహము కలిగినది, నాలుక యెండుచున్నది, అడుగు కాళ్లును డోళ్తునుంబాక్కి బొబ్బలు "లే చెను, రాలు తగిలి గోళ్ళనుండి నెత్తువుగారుచున్నది, ఇకను నెంతదూ రము పోవలయునో ెలిసినదికాదు, హో! దైవమా! యెట్లు! యిక నే . నొఠ యడుగ్రైనం పెట్టజాల ఇప్పటి నా స్థితి మిక్కిలి దుర్భరమయి యున్నది యని నడువజాలక -దుఃఖా(్రాంతయొ కన్నుల సీరు నించుచుం గూర్చుండెను, 9క వా రటుగుకెట్లు! ఆమె శ్రమయు దయిన్యంబునుం జూచి ధర్భురాజు మిగుల కరుణయు, దుఃఖమును జెందిన పృాదయముతో తనలో అకటా! పరిచారికలచే పనినొానుచు, నకలభోగములు ననుభవిం చుచుండవలసిన యా కుసుమకోమల శరీరమున శిటువంటి నంకటములు వచ్చెను, ఈ యువతీమణి పడుచున్న కష్టమును చూడజాలకున్నాడ నని యపరిమితమయిన వ్యాకులముతో (దుషదఫవు(తింజూచి యీ విధంబుగా చెప్పను, ॥ . సోదరా! చూచితివా! అకటా! అదో పాంచాలిచందంబు నటు | దమము శ్‌డే ప 1బ వేనించవలగోంకళి కంయంంండంాం లత. |

లిమి, మనము వాలా దూరము నడిచినారము, మన వెంట నెటులో కష్ట పడి యీ యబలయు నడచినది, కాని ఇప్పటికి బడలి నడువజూలకతపిం చుచున్నది, కడు సుకువూర మైన శరీరముగలది యింతదున్వు వచ్చుట యనిన యసాధ్య మే! యెటులనో వచ్చెను, మిక్కిలి డస్పియున్నది, కావున కొంతదూరము బుడంబులపై నెక్కించుకొని మోచికొనిరమ్ము, 'లేసిచో త్వరితముగా నరుగజాల మని యాజ్ఞావించుటయు, నతండా జవ్వని నెత్తుకొని కొంత దవ్వు వచ్చెను, ధర్ముజుండు నకులుని వంకజూచి యతిడు సైతము డస్సి సడువజాలకుండుటం దెలిసికొని, నహ దేవం బూన్సెను, కాని యతడును, నలసివోయెను, అంతట నర్జునునిం బిలిచి ఫల్లునా! ఈ మదిరాటఖీ. మిగుల నలసి నడువజాలకున్నది, మోచికొని రమ్మని నకులుండును, సహా దేవ్రుడును తేజాలక కష్ట మొందుచున్నారు, మధ్య నెచ్చటను దారిలో నిలుచుటకు వలనుగాదు నేడే విరాటుని నగరమును వేరవలయును, మేమున్ను నడచి యలసియున్నాము, కాబట్టి యెటులే నియుం (బయానపడి సీ ట్రాపదిని ఫవుర సమీపమునకు మోచికొనివచ్చి . డింవు మనిన యటులే యసి యద్దనుడు యిందుముఖం డన మూవున "నెక్కించుకొని వచ్చెను, అటులు వారు చని యా నగరంబు దృగ్గోచరం బగుటయు, తమ్ములజూచి ధర్భుసుతుండు 'యోజించి సోదడులారా! 9ఇళ్సై మన మావురంబులో (వవేశిపకూడదు, మన బేహములను, మన ధన స్సులనుం జూచిన యెడల గుజుతు బట్టుదురు, కావున మన యాయుధ ములు దాచి మాడు వేషములు 'తొాల్బ్చుటకొఅకు యిచట నొక చోట నిలుత మని పలికెను. అద్దనుడు మంచిది యటులే చేయుదమని (చాప దిని చల్ల యిసుకచోటున డించుటయుం దక్కి నవారును ధర్భుజునిమాటకు సమ్మతించి నిలిచిరి, అపుడు పాండవ్యాగ్రజుండు గాండీవిచెతివిల్లు నుపల వీంచి అద్ధనా! మన తక్కిన యాయుధముల మాట యట్లుండనిమ్ము గాని యి గాండీవమునుం గొనిపోయితిమేని సుయోధనుండు తవ్చక మనల గనిపట్టగలడు! అనియెను పార్టుం డన్న చెప్పినమాటలువిని నిజమే! మహోానర్చము చందమున చూపరులకు భయము గలిగించుచుండును కా బట్టి దీని నెచ్చటనయినం పెట్టి బోవుటయీ యు _త్తమముు కాని యీగాం డీవమును విడచియుండుటకు నా హృదయం బొల్లకున్నది, ఐన వమిచేయ వచ్చును! విడిచియే తీజవలయును, కాబేని మన కార్యంబు నెర వేరు గదా! యని పలికి యాలోచించి చిత్తంబు చలించి పరితాపం బతిశయిం పగా నెట్ట కేలకు నడంచుకొని, కార్యావనరంబును బట్టి యూయుధంబు

యించి యోగ్యమైన స్టుము నిరూపణ చేయుటకై. నలువంకలంబరికిం+ యట నొకవైఫున శు శౌనముదగ్గఅ యడవిలో, ఆశాశము నొారయ నటులు వెకి 'బెకగిన దట్టములయిన నికువాటి కొమ్ములు గలదియు, (పక్క కొమ్మలా కాశముయొక్క_ వెడల్పు సగొలుచుటకయి బారసాచిన విధ బుగా వ్యాపించి యుండునదియు, పెద్ద పెద్ద "రెమ్మ లొకడానితో నాక దట్టముగా కలిసికొని యు:డునదియు, మెండుక్‌ నియున్న యాకు బొ పము గుబురకొని పగలు స్థలోభాగము చీకటిమయమై యుండునదియ గాలియొక్క_ నానావిధములమున యాటలు అనగా చలనమువలన గలి, ధ్వనులు నిలుఫవునదియు, కాకులయొక్కయు, గసాబలయొక్కయు ధన లతిశయింపగా డావున కరుసటకే జనులకు భయము గలిగించుచుండ నదియు, నయిన యొక జమ్మి చెట్టుందూచి, డానిని ధర్ముఫు(త్రునకుం జూ। ఈ వృతమును చూచితివా! యిది శ్ఞశానము దగ్గరనున్నది భయ, కరములయిన శాకినీ ఢాకినీ (వ్రముఖమాతములకును వీశాచములకును, కాక ఘూకాదులయిన పమతులకును నునికిపట్టయి. చూపరులకు భయం కరమై దుర్గంధమయముగా యున్నది. ఇచ్చోటి కెవ్వరు రాజాలడ కాబట్టి మన యాయుధంబు లీ వృతుంబుపై 'బెట్టుదము, ఈ చెట్టు మిక్కిలి పొదుగును విరవియుం గలిగియున్నది, దీనియొద్ద కరుచెంచి బూచి యెక్కుట శెన్వరికి నెఫుడు సెట్టి కార్యంబునుం నుండదు కాబట్టి ఈవృతు ముమిదనుంచుటయీ యుక్తము, మన యూయుధములన్నియు మొత్త ముగా చేర్చి, వెం్రుకలతోను చర్జుముతోను చుట్టి పీనుంగువలె కట్టి యుంచితిమేని వెజచి యెవ్వదను దినియొద్గకు 'రాజూాలరు, భయపడు దురు, యిటుల చేయవలసి చచ్చెనేయని చింతింపకు మన మెచ్చటనుండి

నను నుండవచ్చును, కావలసినఫుడు వచ్చి తీసుకొనవచ్చును,

పాండవులు తమ యాయుధంబులు శమిక వృతుమున పెట్టుట

అని చెప్పిన యతని యిష్టానుసారంబుగా చేయుట కంవజు నియ్య, కొని అలాగే చేయుదమని చెప్పిరి, అంత యడద్దనుండు గాండీవము నవ్య లోకించి జొరా! దుపష్కూల మెంతవారలనయినను వంతలు నొందింపక విడువదుగదా! ఈ గాండీవంచేత నే 'దేవరాతన జాతుల జయించి విఖ్యాా తిం గడించితి, దీనిని దబూచినచో యెంత పరా[క్రమళాలియయినను వెట్టు గొంది పరగాత్రివోవును, నకల వె రులను నేను దీనివలన నే ₹ల్మితి,. ఇటి.

వోవలసినట్లు విధి నిర్ణయిం చె, దినిశేమి చేయుదునని దుఃఖించి కొంత - కడవు చేష్ట లుడిగియుండి ధయిర్యము వహీంచి యా గాండీవము నెక్కు డించె. యదిచూచి రత్నములచేతి యలంకరింపబడి నదియు, కురు'బేశము నను సంతోషము గలిగి-చునదియు శత్రువులకు భయము గలుగ జేయు నదియు రాతసులకు కలత పెట్టునదియునై న తన ధనువును ధర్భువు(త్రు డును యెక్కుడించెను, తదనంతరంబ్క, భీమసేను, నకుల నహా దేవులం జూచి మోారును మో ధనువుల నెక్కుడించి తెండని చెప్పిన వారటులనే చేసి 'తెచ్చుటయు ధర్భురాజు వానిని తక్కిన తమ యాయుధములనుం గూర్చి మోవుగా గట్లి ముందు చెప్పిన (ప్రకారముగా -చర్జుశేశంబులం గవ్పీ భయంకర నర్బ్పంబుల బంధించినట్లు బంధించి, యా మోవు నెత్తు కొని ధర్మదేవత చేత వరంబు గొన్నవాడగుటచే భయంబును నంశయం బును మాని స్థిరసంకల్పుడయి శమికవృతం 'బెక్కి, (బ్రహ్మ, విష్ణు, మహేశ్వర, దిక్పాలక, చం[ద్ర నూర్య్య, వన దేవతా, విత్ళాదేవ (ప్రముఖ స్తుతు లొనరించి భూమ్య్యూ కాశంబుల (యూక్థించి, యా మోఫవును దృఢ మైన పెద్దథొమ్మకు (వేలాడగ క్లైను, ఈ (ప్రకారము బంధించి, వాని యధిద్రైవతంబుల నుద్రేశించి నమస్కరించి ఓ యాయుధములా! నాకును నరునకుం దప్ప యొడులకి మి రూపము జూపవలదు, యెవరయిన నన్యు లు మోనమిపమునకు వచ్చినచో, భయంకరమగు విషజ్వాలలు (గక్కు చు, భుజంగా కృతులుగలిగి కనుబ: వలసినది, భీముడు దుర్యోధనాదుల వై అపరిమితమైన కోవంబు గలిగియుుడెడివాడు కావున నెవుడయినను వచేకించి యా[గహాముతో వారి మోదికి బోదలంచి యాయుధార్థంబు గా మియొద్ద కరు దెంచె నేని మిారతనికి స్వాధీనులుకాక వుండవలయును విషమయిన యీ వత్సరమ.త మిరు భీముని జాగ్రతగా జూచునొనుచు నాకు నహాయము చేయవలయును, అని యిట్లు పలుమాజు ఆజెలియబలికి వేడుకొని వృషంబు దిగివచ్చి దానికి 'ప్రదమ్నీణం బొనరించి నమస్కరించి భీమసేనున కభిముఖుండయి, యూజట మాటలతో యతనిం గాగలించి యూరడించె యఫుడచ్చట నమిపముగా సంచరించుచున్న పసుల కాప రులు మొదలయినవారికి తా మొనరించిన పని యిట్టిదని మరదగుచేయు టకై పాండువ్యుతులు వారి కభిముఖులై యిట్లనిరి గో పాలకులా రా! మేము చేసిన పనినీ చూడగా మికు వింతగా దోచివ్చండును గాని ఇది నూకులాచారము, మిక్కిలి ముసలిదియయిన మూ తల్లి మృతి నొంది నది, చచ్చినవారి దహించుటగాని పూక్చుటగాని నూ యాచారము కాదు, మా పూరోగక్షులు యిట్లు వృతంబునకు | వేలగటవలసినటుగా

సీర్ణయించీవున్నారు, కాబట్టి మేమును మాయాచారము యనుసరించి యిట్లు చేసినారము, 9ఇంబేమి యూశ్చర్యంబులేదు యని అతెలియబలికి 'తా మాయుధంబులు చాచుట ర హాన్యంబుగా జరిగినందుల శెంతయు నంతసిల్లిరి, అప్పుడు ధర్మునందను డచ్చేరువం జచ్చిన పసరంబుపడివున్నది జూచి, నహాచబేవ్రని బంపి దానిచర్జుం బొలిచి తెప్పించి యెండయొక్క_ గాలియొక్క_ వానయొక్క_ చెలువ) తమ యాయుధంబులకు తిగులకుండు లాగున యా మోవునకుం జట్టును నడ్డముగా గట్టించి మజియు దాపున బడియున్న ళుష్మంచిన పీనుగుందూచి, ఇది గింజలేరుకొని జీవించుట వృ త్తిగానుండిన మనుష్యుని శరీరము గాబోలునని దలంచుచు నదియును నయ్య్యూయుధముల కట్టవై పెట్టి కట్టించెను, ఇట్లు రహాన్యంబుగా నన్ని పనులనుంచేసి, దీని దుగ్గంధంబునకు వనచ రాదు "లెవ్వవను సమిపము నకు రాజాలరని యొకరితేనొకరు చెప్పి నవ్వుకొనుచు, యచ్చోటువిడిచి విరాటవు రాదడముఖులై పోన్చచుండివ, యజ్ఞాత వాన కాలంబున తమలో తాము తెలిసికొని యొకరితో నొకరు రహాస్య(ప్రచారము నడువుట కను వుగా వరునగ్శా తమకు జయుండును, విడయుండున్సు జయంతుడును జయ 'క్సేనుండును, జయద్భలుండును, నను మారుపేరులు సాంశేతికములుగా నుంచుకొని పాంచాలి నహీతులై నిర్ణులోదకంబులలోదారి బడలిక తీరదు నట్లు స్నానముచేసి వలసీనవట్టు సీరు (గోలి9, పిమ్మట, "చేవ, వీళ్ళ, రుషీ, తర్పణంబులున్తు మంగళ జప హోమ, ధ్యానానుస్టానంబులును నొనరించి, అంతట పాండవ్నాగజుండు నిర్హలచిత్తుబుతో తూర్పు “మొ గంబుగా నిలిచి మనంబున భక్షి యతిశయింప ధర్ముచేవతల దలంచిస్వా మీ! నీవు నాకుం దం(డివి నాయందు కరుణించి వరంబొనంగినాడవు, ఆ వరముచొప్పున నాతమ్ములయిన యీ రాజఫ్ఫుతులు కష్టములు పాలుగా కుండులాగున నమయానుసారములయిన యుపాయములు నమకూర్చి మమ్ము రథీంవుము అని (ప్రార్థించి, తెమ్ములకు తటస్థించిన యవస్టం దలం చి మిక్కిలి వగచి వెండియు ధర్మ 'బేవత నుద్దేశించి దేవా! తొల్లి నీవు మింట బొడసూవినవుడు యత్వునిచే మృతినొందిన నా తమ్ముల పాణ ములు నిన్ను వేడగా కరుణాపూరిత హృాదయుండ వై (బతికించి నాయడ రుదీర్చి యాదరించితివి, అట్టి దయారనము గలవాడ వై యిఫుడు మమ్ము రవీంవు మని మున్ను తాము భూసురుని యరణిం'దేర -జని నన్సొడ్డు. సరో వరతీరంబున, తమకు ధర్మదేవత చేసిన మేలును "దెలియ విన్నపం బోన రించి వినయ వినమృత శరస్కుడయి సర్యప్రార్థనంబు_ గ్లావిం చెను, ధర్జ జీనళతాను[గళాంబున _తతమణంబున దరశన కు నవక చా కనాంనీరూో.

పమేర్చడి, కావివస్ర్రములును, దండయును, కమండలువునుం గలిగిమహో "తేడంబుతో నొప్పుటయు దక్కినవారార ధంబుజూచి యాశ్చర్య మొందు. చుండు దైవితంబుగా వా5వారి వేషములకుం దగిన భూవణాభ రమాల్యా త్యుపకరణంబులు తమకు డాను నన్నిహిశంబునయ్యె, తిదనుగుణ రూ పంబులుు గలిగె, నవ్విధంబున నగుటకు వా రెంతయు నంతసిల్లిరి, తదవ నరంబున పరు లెరుంగరాని లాగున తమకు గలిగిన వేషంబులుచూచి పాండవ్మాగజుండు నంతువ్నినొంది తమ్ములతో మనమందటజము నొక్క టిగా కూడిపోళాడదు, ఒక్కొక్కరుగా పోవలసినది, నేను ముందు పో యెద, పిమ్మట మిరు (క్రమక్రమముగా చనుదెండని నియమించి నానా విధములయిన పాచికలున్ము ముడిచి చంక బెట్టుకొని దైవళంబున విరా టుండ నగరు వెడలివచ్చి బయలుకొలువున నుండుటంచేసి, అతని నభకు సమిోపించి చనుదెంచె, నా నమయంబున. విరాటుడు ధర్మరాజు వచ్చు టను దూరమునంచే చూచి సభ్యులతో నిటులనియె, ధర్మరాజు సన్యాసి వేమమున విరాటమహో రాజుని గొలువ వచ్చుట

“ఆహా! అటుచూడుండు, ఆ వచ్చుచున్న వాండెవండో, మహో వురుషుండుగా కనుపట్టుచున్నాండు యతని తేదస్సును, రూపమునుం జూడగాా లోకముల నన్నిటిం చాలింపం జూలిన (బ్రహస్తై విష్ణు మహే శ్వరులతో తులడూనువాదై యున్నాండు! తలంపగా సామాన్య వుకు వుండుగాం దోంచలేదు, సమస్తరాజులును నమస్కరింపం దగిన చ(క్ష “వర్తిగా నుండుట కండు, ఏలనో చేతులు, పాదములు శరీరమును రత్నాభరణ భూమీతములు కాకున్నవి, ఇడువంకలను మదపు "టేనుంగున మొతత్తములు చనుబేరకుండుట కేమి నిమిత్తమో తెలియ "లేదు, అడ్డముదొలంగి బరాబడలువేయు వెండి కళ్లైలవారు కూడి రాకున్న 'దేలనో తోంచకున్నది, ముశ్తెవు జాలదలతో కూడినయంద మైన తెల్ల గొడుగసలు ేనివలననో పట్టకున్నారు. బళీ! మూన్దాభిమీ కుకుగా నుండవలసినవాంయడగాని సామాన్య రాజ మాత్రుండుగొయ, ఇటువంటి మహో వురుషుం దేశారణముననో యాడంబర మేమియును "లేక యొంటరివాండై వచ్చుట మిక్కిలి యాశ్చర్యముగా యున్నది మహానుభావంద్రైన యశ డిచ్చటిశే వచ్చుచున్నాండు, ఇది నాయదృ ప్టము కాసి వేజటుకాదు, ఆతం డదచెంచి నన్నేమియడిగినను నిన్శైద,

నతందు రాజ్యమునే కోరిన నేమి వేయుదు వనియెదశేేమో అదియును నంతోవమే! అటుల కోరినపవమున నా రాద్యమునంతయు నతేని యధీనముంచేసి మంత్ర, సామంత. సుత, సుపహ్వూ, దట, పరివారనపీా తముగానే నతని ననునరించి యుండెనను, నిశ్చయము అని పలుకు చున్న సమయంబున ధర్భునందనుండును నభకు వచ్చుటయు, నభ్యు లతని కభిముఖులై "లేచి. యెదుడుచన విరటుుడు తానును గద్దియ డిగి. యెదురుగా బోయి. నమస్కరించి యతని యాశీర్వాదంబులు నొంది గౌరవంబుతోం దోడ్కొనివచ్చి యుచితమగు గొప్ప వీఠంబుం బెట్టించి ఆనీనుం జేసి మిక్కిలి వినయముతో మహాతాస్థ! మ్‌ జన్మభూమి యెయ్యది! కులమెయ్యది? మిరుండుచోటును మా పేడను ఇపుడు మో రిచ్చోటికి వచ్చిన కారణమును, వీవరింవుండు. విని నేను నో యిస్ట్రమును నెర వేద్చుటకు సిద్ధముగా యున్నాను, అని యడి "గాను, అతని మాటలకు ఆ ముఖ్యుండు మోమున మందహానమంకు రింపగా ననలేంటడా ! లోకములో యదార్థముగానే పలిశెడి వాడండ బోరు, ఎట్లు తోంచునో యట్లు చెప్పిన, కావలసినట్లు కాగలదు, అంతమా(్ర మేకాని యంతగా యొవ్వరును పట్టిచూడ తగదు, దేహా మనిననో, పంచభూతములు కూడినది, మాననము చంచలమైనది, ఇట్లుండగా నత్యము బలుకువా డెవ్వడు! అటువంటివాడు కలుగే కృలుగడు, నృపాలా! అడిగినవుడు చెప్పవలయునుగచా! వినుడు, నేను (వావస్టిణుడను కురు 'బేశము నా జన్టుభూమి, పాండవ్మాగజునకు జెలి కాడను, నత్పుదషుల కిష్టుడనై యుండువాడను, సన్యానమును స్వీకరించిన వాడను 'రాజలకు దగిన వేసుక ల నేకములు నేర్చి చేయు చుండువాడను జూవమునాడుటయందు నయితము నాకుం గొంత "నేరువు కలదు, సరిపడనివారు, కపటముగా నాధనంబు నపపహారించు కొని యవమాన._ పరచినందున నచ్చట నుండుటకు నమ్మాతిలేశ. వేసట నొంది మజి యచ్చట నేనీియు నుండవచ్చునని వెడలివచ్చితి, రాజ చంద్రా! ధర్భష్ఞాలై. మైతీివలన రాజనీతియుం గొంచె మెటుంగుదును, నా నామము కంకుడు, నీచములైన ఇార్యములు చేయుటకు నమ్మతించు వాడంగాను రాజులలో నీవు మిక్కిలి యోగ్యుడపౌదువనగా విని నిన్ను గొలిచియుండ దలంచి యిటకువచ్చితి. ఒక సంవత్సర కాలము నాళొక (వ్రతము కలిగియున్నది, యది తీటువజకును నీయొద్దనుండి సీకు నావలనైన (పత్యుపకారము జేసి, విమ్ముట, మున్ను నాకెవ్వు రప యెయాకనముు డీ కింగ్‌ యులు 2లియిుయమయుడీం కయి. వోల్‌ దా. ౫ మిల్పని. కొరతే

సమ్మళంచవలయు నని చెప్పిన విరాటుండు నం[వ్రీత చిత్తుండయి కంకును జూచి స్వామి! అలాగే చేయుండు, ఉన్నతానన, వాహన, భోడన, వనశ్ర్రృభూపణ ముల యందుగాని, భోగములయందుగాని నా "కెవ్విధమున జరుగుకో యాకీతిగా మీకును నడువుచుంజెద, ఇట మోకే పొజంతయుం గలుగనేరదు, నా సేవకులలో యొవ్వడై నను మ్‌ యాజ్ఞ మిోజి నకుచుకొననియెడల యట్టివా డెంత గొప్పవాడుగా నుండినను వానిని కటినముగా దండింతును, అటులునుంగాక నీవ బేవేం (ద్రునికో సమానుడ వైన వాడవు, కాబట్టి యెంతకైనం దగినవాడ.వే! మత్స్య రాజ్యమునంగేయు హోలి.చుటకు తమకు యిష్టము కలిగియుండె “నేని యటులు చేయుంకు, నేనును నావావను మిమ్ము సేవించి కృ తార్ధుల మమ్యెదము? అని చెప్పిన దరహాసితవదనుండయి. కంకు డారాజేంద్రు జూచి, భూపాలశేఖరా! నేను గొప్పవతము నవలంచించియున్నాను, హావిప్వూన్నముంగుడిచి నేల శయనింతును, ఇది నా నియమము, ఇటు వంటివాని కివి యన్నియు నేమిటికి! యేభోగమును నాకు కావలసినదిలేదు సువూ! యనిన వికాటుండు మహాత్మా! మో శెవ్విధమున నుండుట సమ్ముతమో, యటుల సనెంతనాలము వసింప ని చ్చగలదో యంతవరకును వసింపుడు, మో రెట్లుగాని మా యొద్దనుండుటయు మాకు శుభకరము, మికు జూదమునందు సయితము పరిచయము కలిగి యున్నటుల చెప్పి తిరి, నాకును జూదమునందు గొంత (పియముకలదు, తద్వాస్రాపారంబున గాని మజి యట్లుకాకపోయినను, "వెద్దలగు మారు మీ మననువచ్చిన మతి యే విధమున నయినను వివారింపవచ్చును, అని పలికి కౌం లేయా ్రజుని నత్యంత నంతుష్ట్రాంతరంగని గాపించి యది మొపలుగా విరాటు డు సన్యాసి వేషముతో యుండెడి ధర్మ రాజుయొక్క 'లేజోమహిము కాశ్చ ర్య మొంది మహా[పియముతో యతని మాటిమాటికిం జూచుచు మిక్కి లిజాగ్రతళో యతడు చెప్పెడి మాటలువిని యఖి(ప్రాయంబును [గ్రహిం చుచు, మంచి స్నేహభానమున తనచేతితో యతని చేయింబట్టుకొని నా నావిధములగా ముచ్చటలాడుచు తానును తనపరివారంబును నమ్ముహా సీయుని గౌరవించుటయం దత్యంతంబయిన యాశ క్షి గలిగియుండిరి, ఇట్లు ధర్భునఎదనుండు విరటు నాశ్రయించి యతనియొద్ద జేరి నంతట నొక చేత గరపెయు మటియొక చేత గట్టియలునుంబట్టి కంకుగుత్తి దగిలించు కొని నల్లని వశ్ర్రమును దట్టిగట్టుకొని యందు చిన్నక త్తి నొకచానిం జెక్కుకొని పలు రంగులుగల మృదువయిన తోలును వైన నుత్తరీయ

'యేనుగువలె నడచుచు, న్లురజనులు తన యాకారముజూచి యాశ్చర్య పడ్తుముండగా విరటుని కొలువును చేరవచ్చాను, అతని రూపమును, లత్న ణములును, విశాలమైన అొమ్మును దృఢములయిన శాహువులునుం జూచి విరాటుకు భయభాంతుడై నివ్వెజతో చూచుచు తనలో అహా! ఈ వచ్చుచున్న వుకుషుం డెవ్వడై యుంకను?! ఇతని లషమణములం జూడగా సామాన్యుడుగా దోచ లేదు, భీముడు వంటలవాడయి విరాటురాజు కొలువ్రునకు గొలువవచ్చుట

మనుష్యరూపముతో భూమియందు విహరింపవచ్చిన సూర్యుడు గానో, చందుడుగానో, "బేవేంద్రుడుగానో యుండవలయును, శేవల మనుజమా[తుండనుటకు వలనుగాదు, ఇత చేకులమువాడో యెచ్చట నుంచునోో యకని పేరెయ్యదియో! ఇచ్చట నెజింగిన వాగెవ్వ నేనియుం గలరా? నా పరిజనులలో గు రిగిన వారెవ్వరు? అనిజతలపోయుచుం డెను, యవుడు భీముడు మెల్ల మెల్లగా సమిపమునకు వచ్చి విరాటునిం జూచి జయా విజయీభవ యని ఇెప్పి ననున్కరించి (వియంబుగలిగించు మాటలతో 'రాజేంద్రా! నేను చూదుడను, నిన్ను "నీవీంచియుండదలంచి వచ్చినాడను, అయినను వంటచేయుటతప్ప మతి యీపని చేయుటకును నా కు దెలియదు, వంటపసనిలో నన్ననో నన్నుమించగల సమర్ధుడెందునుగలిగి యుండబోడు, ఈ కార్యమున నే నెక్కుడు నేవ్పగలవాడను, నాయందను (గ్రహముజేసి కూడును గుడ్డయు నిచ్చిన చాలును, మియొద్ద తృప్పికర ముగా వంట చేయుచుండెన. నాపేరు వలలుడు అని విన్నవించెను. అతని పలుకులు విని విరాటు డాశ్చర్య మొంది వమి? నీవు ళూదుడవా! నిన్ను మూచిన వారెవ్వరట్లు తలపగలకు?! నీయందు ఛూ ద్రలతుణ మొశటియైై నను గనుపట్టలేదు, యొట్లుఫప్పవచ్చును. కౌరా (వభత్వముచేయట కరుహుడై కనుపట్టుచున్న నాకు సమ్మతంబుగాదు, తగిన వ(న్ర్రృవాహాన భూపషనాదుల నొనంగ్ని గొప్ప యుద్యో గంబునందు నియమించెద, నకల భోగంబులు ననుభవించుచుండుము అని చెప్పిన యా మాటలు తనకు నమ్ముతము 'లేవనుటకు సూచనగా శికంబు నడ్డంబుగా మోటుతనముగ గదలించి యందలు వినునటుగా ఓయి ననేం(డా! యిట్టి వై భవంబుల న్నియు నాశేమిటికి? నేనొల్లను, వంటయందు నేను నిఫుణుడను, కావున యాపని నొనంగిన జూలును, నా పాకళుద్ధి నెరింగి మున్ను ధర్శరాజుతన యొద్ద చేద్యలొని మిక్కిలి | వియంబుతోడ'నాదంంచుచుం డెను "నా సామ

ర్ధ్యంబా రాజకుల(శేష్టుండు చక్కగా నెజుగును మో యొడ్డ జేవ్చకొనిన బడల యతనియందు వోలె భ క్రిగలిగి మిమ్ము “చీవించుచుందెగ, నేను మియొడద్ద నుంటి నేని మికు మిక్కిలి నంశోషముగా నుండును, యెట్లనిన ఫ్రులులు సింగములు మ త్తెధంబులు మొదలైన జంతువ్రలనోడను పీకు పొందిన జెట్టిలతోడను పెనంగి జయమొంద కోరినవుడు మి కుల్లాన మును గలిగించు చుండుదును, నేను మిక్కిలి బలాధ్యుడ నగుటచే యా పనుల ననాయానంబుగా జేయగలను, యిష్ట్రమగునేని నన్ను మోయొడ్ద రుంచుకొనుము. ఇటులు చేయుటకు నమ్మతిగానిచో యామాటం జెప్పు ము, అదియును నంతోషమే మజటి యెచ్చటికై నం బోయెద నని పలికిన ఏరటుం డతనిజూ చి యూరటమాటలతో సాటిలేని నీరూపంబును బూచి దానికిం దగినలాగున ను.డుట మంచిదని యటుల చెప్పినాడను కానినిన్ను పొమ్మానుటయు నమ్ముతి లేకుండుటయుగాదు, సీవట్టు తలంపవలదు, నీయి ఫ్టం బాలాగయినచో యటులే యుండుము, వ విధమయినను మాయొడద్ద )వు నిలుచుటయే నాకు మిక్కిలి యిష్టంబు, మా నగరియండలి వంటల వారి కందటకును నాయకుండ వై యెట్లు మెలంగదలంచితివో యాలాగు మెలంగుము అని పలికి యశేనిం దనయొన్ల నునిచికొనియె, తననంకల్పము ఉద్ధించినందున భీముడు మిక్కిలి నసంతోవమును పొంది విరటుని పాక శకాలయందుపోయి చేరెను. అద్టనుకు 'బేడిరూపంబున విరాటమహారాజునుం గొలువునకు గొల్వవచ్చుట శంఖవు గాజులచేత పానములును, ముంజేశులును, రవికచేత భాహువులును వ(్ర్రృముచే శరీరమును, పళ్షైడచే మెడయ్య పసువు వపూతచే ముఖకాంఠియు, తన ఫురుపాకృతి మాయ పజచగా, నద్డునుడు (శ్రీరాపముతో, నుంచు గప్పిన సూడ్యనివ లెను, పొగచే గప్పబడిన యగ్నివలెను యువతీ రూపమును దాల్చిన విష్ణుమూర్తివలెను గను సట్టుచు నిరాటునినభకు వచ్చెను, ఇట్లు %భాజనులు తన యాడు రూప మును చూచుచుండగా మెల్లని నడకలతో డాయ వచ్చుటయు విర టుండు మూచి సభ్యులతో నభా సదులారా! ఈ వచ్చుచున్న రూపంబును జూడుండు, ఆకారము శ్రీగా యుండినను చక్కగా పరిశీలించి కనినచో ఫుడువు లతణములు కనుషట్టుచున్నవి, యువతి యీ మైనచో యిట్టి లతమణము నేలయుండును? రితాచీంపగా 'యెవ్వ జో మహా. ఫరునుం డీ గ్తూపమునో. విజంాంంవ దలా-శి వచనం

తోచుచున్నది, వీమి చెప్పెనరు! మిోబుద్ధి కెట్లు తట్టుచున్నది! అని యడిగెను, వారెవ్వరు నిది మివ్విధమని చెప్పలేక యూరక దమూచుచుం డిరి. అఫుకు విచితమైన యూ న్వహాషముతో ఫల్గునుండు విరటుని సమిోపించి చేతులుమోడ్చి వినయముతో ఓ మహారాజూ! నేను "బేడిని, నా పేడ బృపహాన్నల, "బాలికలకు పాటలు నేద్చటయందుమిక్కిలి సామర్ధ్యము, గలదానను నిన్ను సీవించి మిీ పడుచులకు విద్య గ్‌ ఫుచు నించుండగలచి వచ్చితి నని పలిశ, విరటుం డా పలుకులు విని యధికముగా విసృయించి ఆహా! వమి! ఆట పాటలు నేద్ప చానవా? బేడివా! ఏమి వింత? యిది నిడుదలై న చేశులును విశాల మైన వతమును. తామర "శేకులవంటి కనులును విలానయు _క్తమెన ముఖమునుం జూడగా మదనునికంయె చక్కదనమును బే వేంద్రునికంయె గొప్ప తనమునుం గల మహో ఫురుషునివలె తోచుచున్నది. అయ్యా! ఇటువంటి నీ కీ రూపమెటులు కలిగనోకదా! నకల శుభలతణము లతో కూడి యుండునటులు చేసి బేడిగా సృజించిన యా విధి నేనున వచ్చును?! అతడు చేసినది మిక్కిలి య[క్రమము, దూరమున నీవు. వచ్చుచున్నపుకు నిన్నుచూచి నా విండ్లలో గొప్పదైన విల్లును వాణ ' ములునీ కవచమును వాహనములును నొనంగి "నకలభోగములుం గలిగియుండునటుల వేసి మదీయ మత్స్య రాజ్యమున _ కధిపతిగా నొనంరింప వలయునని నాలో తలంచితి, ఇప్పుడు నీవు చెప్పిన మాటలు నా యభి(పప్రాయమునకు విరోధముగా యీేక్పడెను, వీమి చేయవచ్చును! అని వ్యాకుల 'మొందుచున్న బృహన్నల యతనింజూచి న నేశ్వరా | మికు నన్ను చూడగా వింతగానే తోచును. నేను నిజముగ నాడుదానను గాను వుఠడమడనుంగాను, సాషహమముచే యీ రూపము వచ్చినది, ఇది పూర్వ కర్ముముగాని 'వేజటుగాదు. లోకములో నెంత గొప్పవారికై నను ఫురాకృతి కర్ణుఫలము ననుభవింపకతప్పునా! అను భవించియే తీజవలయును, ఇట్టి న్వరాపముగల నే నితరములయిన పనులుచేయుట నుపయోగపడమిచే నా చిన్ననాట నుండియు నానా విధములయిన నృత్యములుం వాటలును నేద్చుకొంటిని, బాద్యముల వాయించుట యందును పాకడుట యందును న్ర్తనము జేయుట యం దును నేను మిక్కిలి సామర్థ్యము గడంచియున్నాను, అభినయ నాత్ర ములో రసాలంకారహీనములు వి£విగా గలిగించి యొడల మనంబుల నవలీలగా నే నాకరింపగలను. ఎంగ మంగమననల కగాతను మలో ఎ

ముగా ' ననతీకాలమున'నే యిన్ని విద్యలను నెర్సి (పాథలను చయు దును, ఆంభెశాదు, అలంకరించుట యందును నాకు పరిచయము కలదు, అని చెప్పిన యా మాటలు విని విరాటుండు కొంత తడఫవ్ర చింతాశ్రాయడై యుండి. నిర్ధాోమములైన బృహన్నల పలుకులకు సమ్మతించి తన కూరురయిన యుత్తరకు గానంబులు వర్తనంబును 'జేర్పింపనెంచి యామెను విలిపించె తండ్రియానతి న్నుత్తరవచ్చి నిరుప మానంగవిలాన శోభా కలిశయు నన్యకోమల కుసుమ సన్నిభ గా (శ్రయు, నవయౌావనాభిరామ శుభలతుణ కలితయునయిన యాముద్దియ తన వెంటవచ్చిన చెలులనం దంత నిలువరించి తాను జనకునియొద్ద కరు 'చెంచి నమన్కరించె, విరటుం డధికమైన [వియముతో శొగలించి ము ద్దుపెట్టుకొని లాలించి యాదరించి సంతోషముతో తనయొద్దగూద్భ్బుండ "పెట్టుకొని, యటుమాచి ఓ బృహాన్నలా! యాటనేవ్పట క్షీచిన్నది తగి యుండునా? నేద్పుదువా! యని యడిగె, రాజుమాటలకు మందస్మితము వెలయ బృవాన్నల చాతుర్యముగా జవాబు జెప్పెను, ఆ పలుకులకు సం తసించి కొంతతిడవా విషయంబును గూర్చి వినోదంబుతో నంభామీంచు చుండి, తనకూతునకు నృత్యగానములు నేద్చటకై నియమించి భృబాన్న లకు కర్పూర తాంబూలంబును చీనిచీనాంబరంబులును బహుమతిచేసి మన్నించి యు త్తర నప్పగించి యిట్లనియె సీను మిక్కిలి బుద్ధిమంతుడవు, కావున సీకు విశేషముగా నేమియు జెప్పవలసినదిలేదు, అయినను నాకు బు(త్రికయం దధికమయిన వాత్సల్యము గలుగుటచే నీతో నొక విషయ ముం జెప్పందలచితి వీమనిన చెలులళోగూడి తన యిచ్చవచ్చినట్లు యా టలు మరిగి విచ్చలవిడిగా విహారించుచుండినదియేగాని యాచేడియ యిం తవరకును నెట్టి శిమయందు నుండినది కాదు, చాలగోమున పెరిగినది, కా వున కనరకయు గొట్టకయు నేర్పుతో విద్యయం డాని కలుగునటులు చేసి మంచితనముచే నేర్పవలయునని కోరుచున్నాను, ఇదిమొదలుగా తల్లియు తండ్రియు విద్యయు గువవును దైవము డాతయు ఫుడుషుడునగు నేకువిధములయిన రత్నమును సీవ్రగానేయుండి, యాటపాటలు మొదల యిన విద్యలు చక్కగా నేర్చుము అని పలికి యు త్తర చేతిని బృహన్నల చేతిలో యునిచి యప్పగించి కుమా ్తెనుజూచి అమ్మా! ఈ బృహన్నల సీకు గురుండు కావున మిక్కిలి మర్యాద నితనియెడల జూవుచు చెప్పినట్లు విని నడుచుకొనుచుండవలసినది, యితనికిం దగినటులు భోజన నదుపాయ ములును చందన కుసుుు తాంబూలాదములును కడుజాగతామతి వై నీవే యొనరించి నమకూరకు+, చుండవలయును, 1శదతళో వెవీన విదంలను

హీంపుము, ఇదిమొదలు చెలులును, చుట్టములును నాఫ్టులును నిక గురువును .తానే యని యెంచి యితరచింతలువిడిచి సేవింపుము, మన నగరిలో యీ బృహన్నల ఇచ్చట నచ్చట యనెడి భఛేదములేక తనకిచ్చ వచ్చినట్టుగా నసందయిననుం దిరుగవచ్చును, అంతఃవురములలో పైళ్‌ మితని కే యావేపణయును లేదు, ఇత డెందును దిరుగ నద్హ్యడు అని దృఢముగా వచియించి వారి నొకరినొఠరి నొప్పగింతచేసి యంతఃవుర బునకు బనిచి నంతుష్టాంతరంగుండయ్యె. నకులుం డశ్వపాలకుడై విరటుని గొలువ వచ్చుట నయ్యవసరంబున తన మనో జ్ఞా కారమును గనుటచే సూర్యోదయ ముచే తామరలు వికసించినలాగున జనుల నేత్రములు వికసింపగాత త్కౌ లమున దె వవళంబున గుజ్రముల బరగీమీ0చుచుండిన విరాటుని యొద్దకు యూ అవా మాలా క సక టా (యు నకులుం డరుచెంచె, తనచెంత కరుగుచెంచుచున్న యాఫవురువ (శ్రేష్టునిం జూడగానే గుజ్జముల దగ్గరనుండి నభకువచ్చి విరాటుడు నభ్యులకతనిః చూపి కంటిరా! ఈ వచ్చుచున్న వాదెన్వడయినదియుం "చెలియ లేదు.

• మిగుల జక్కనివాడు, ముఖలతణములు దూడగా గొప్పవాడనియ. బుద్ధిమంతు డనియుం దోచుచున్నది, వచ్చునవుడు గుజ్జముల బరీమీంచ చు వచ్చుచున్నాడు, ఇతనికి అశ్వలత్షుణములు చక్కగా తెలిసియున్న ట్లున్నది, ఇతని దృష్టి గుజ్జముల వంఠనే పాజుచున్నది, మిలో నెవ్వ రైన నితనినిగాని యితని -వేజునుగాని, _ కని విని యుండెదరా! లెలిని యుండిన బెలియ జేయుడు, మెజుగ లేని విచారించి 'తెలిసికొనుండు అని పలుకుచుండ పాండవ వీఠుండై న 'నకులుండు విరాటుని నమాపించి నమ స్కారముజేసి మహాప్రభో! మివంటిరాజులెక్క దగిన .గుజ్జములయొక్క లతణములును నెటింగనవాడను,. నానామము దామ్మగంధి అశ్వలతణ విషయమై నాకుంగల పాండిత్యమును ఫొంత చెప్పెద నాకర్ణింపుము, అవ యవ లతుణములు నాయుః[ప్రమాణమును, వాని యభి(ప్రాయము, నయో నిర్ణయము పరిమాణ భేదములు నాహోార విధానము, జాతి విక బలవ శాషధములు, మనోధర్భములు పోవీంచు విధము చికిత్సలు రూపలజి ణము గలభేవము యుద్ధసమయముల నుపయోగించునట్టి వాని తారతమ్య ము మొదలుగాగల సర్వలతుణంబులు సనెటుంగుదు.! యుద్ధము తటస్థింళ “నవుడు పరాశ్రమము మెజయ శత్రువుల సెదిరింతును, కాని మిన్న! యుండువాడను కాను. నేను నీయొద్ద కొలువుచేయదలంచి వచ్చినా!

నొంది ఇదియేమిమాట! నిన్ను పహాయశళితకుడుగా నియమించు యెట్లు! ఆ

ద్వితీయ శుభలక్షణ కలితుడయిన నిన్ను తక్కువపనియందు నిలువుటకు

నామనం బొప్పకున్నది, న్‌ నారాజ్యంబంతయు చాలింపదగినవాడ వై

యుండి యల్ప కార్యము నేల కోరవలయును, నీకు తగిన గొప్ప యధికా రము నొనంగెద ననిన నకులుం డతనితో ధరణినాభా! నాయందు మా

కింతటి కఠరుణారనసంబును గారవభావంబునుం గలుగుటకు నంతోషమే

కాని మైనను యటువంటి పదవి లెవ్వియు నక్క_ఆలేదు, యల్పులయిన

నాబోటివాప తమకు దగిన యుద్యోగముం జేసి జీవింపవలయునుగానిశ క్షి కీమించిన పనులకు బూనుకొనగూడదు, మిరు చెప్పినట్టి యేపదవికిని జే నదహుడనుగాను, నన్ను తురంగపాల కాధ్యమునిగా నియమించుటయీ ఇాలును, మున్ను నేను ధర్మ రాజునొద్ద గుజ్జముల కధికారినై యుంటిని,

అశ్వ శాన్ర్రృము నాకుం గల సామర్థ్యంబుం జూచి యతడు నాయం దత్యం తమైన (పియముగలవాడై యా యధికారంబు నొనంగి తన తమ్ములలో నన్ను గొక్కనిగా దూచుచుండెను, ఇఫ్పుడు ధర్మరాజు తన రాజ్యమును చుట్టంబులను విడచి యెచ్చటికోపోయెను, అతపి వెనుక తగిన చందమున నన్నాదరించువారు లేని కారణంబున యచటనుండి వెడలి మజి యే భూపాలుని తావ్రనయయినను జేరవలయున నెడి తలంఫున పెక్కు చేశం బులు తిరిగితి యెందును తృ _ప్రికరంబుగా దోచదయ్యె తుదకు నీవు ధర్మ రాజుతో సనూనుండవని జనులు చెప్పుచుండగా విని నిన్నుగొలిచి జీవిం

పవచ్చున సెడి య'వేక్షగలవాడ నై యీ ఫవురంబున కరుదెంచితి కలిగిన వృత్తాంతమును నా యభి(ప్రాయమును విన్నపించితి ఇంక మి యిష్టంబు ఉంచుకొనుటకు సమ్మతించి యుండుమనిన వో నిలవెద పొవ్తు మ్హీనిన బోయెద మో యభిపాయమును దెలుప .నోరుచున్నానని ఇచెచ్పెిను, విరాటుండు నకులునింజూచి అశ్వంబులను విచారించుచుండెడి యధికార మే. నీకు కావలసినయెడల యటులే చేయుము, నావలెనే వానిని విచారించువారికి అది మొదలుగా నీవు నాయకుడ వై వారివలన పనిగొనుచు గుజ్జముల నంరతుణ భావమును వహింవుము సీయట్టి యోగ్యని విడుచుటకు నాకు యిస్ట్రంబులేదు నేనేల పొమ్మని చెప్పుదును అని వేప్పి విరాటమహీపా. లుడు మిక్కిలి గారవంబుతో అతని తనతావున నిలువుకొనియె, నకులుం డివ్విధంబున యతనితావున కుదిరినంతట నస్వరాపశాంత మై కనుపట్టుటచే చం(ద్రునివ లెను (దతాపలవణంబులచేత పావకునివ అనుం గనుమ్పుచు నొక (ప్రక్క పనుల గట్టు పలుఫుల గుదియును మ$యొక్మపక్క_ చామెన

ముళలో యొకచేత ముల్లుకర శుభలవతణములును వెడల్పులయిన కన్ను లును తన గొప్పతనంబును వెల్లడింప శాజును జనులును తన వంకగిొని మెచ్చుళొనుచుండగా కొంచెము భయపడినటులు దూవులతో జనులను మాచి తొట్లుపముచు సహా బేవుండు విరాటుని కొలువున కరు దెం చెను, నహా ేవుడు గోపవేషంబున విరాటమహారాజును గొలువ వచ్చుట

ఇట్లు మెల్ల మెల్ల గా నమిపంబునకు వచ్చి దండము పెట్టి వినయం బుతళో ఓ మహారాజా! నేను పసులకాపరిగా యుండగలవాడను, నన్ను సీ పశువ్టలకు కాపరిగా ఉంచుకొనుము, నేను కాచుచుండినయెడల నీ పశువులకు రోగంబులంటక దవ్చీ నొందక దొంగలకు జిక్క_క జేమం బున నుండగలవు పశువులు తప్పించుకొని పాటిపోకయుండునట్లును వులులు మొవలయిన దుష్టమృగంబులవలనం జాూవుజెందక వుండునట్టును పాడి "“తెటుగక వుండునట్లును నావంటి పనుల క"పరివాల(డ్రు మెచ్చుకొనునటు లును, నీకు సంతోషంబు కలుగునట్టును నేను కాపాడి వృద్ధినొందు నటులు చేయగలను, కాబట్టి నన్ను సీ పసుల కాచుటకు నియమింవుము అని చెప్పను, గొల్ల వేషంబుతో నుండు సహా బేవుం డీటులు చెప్పగా మత్స్యభూనాధున కాన్చర్యంబు గలిగిను, అతని. శఘుభలవతణంబులు మాడగా విరటునకు గొల్ల వాడుగా తోచలేదు, మిక్కిలి నం బేహముతో కొంత తడవక్టై దూచుచుండి మనుష్య (శ్రేష్టుడా! అవాహా! వఏమిమాట చెప్పివనవు, నీవు గొల్లవాడవని చెప్పినయెడల యెవరు నమ్ముదురు! నీ రూపంబును చూచిన సూర్య చం(డ్రవంశంబులలో "జీనినో యొకవంశంబున నొక మహాప్రభువునకు బుట్టిన కుమారుండవుగ గనుపట్టుచున్నావు. నా సా్వమాజ్యపాలనంబు జేయుట కఠుహుడ వైయుండి ఇవ్విధంబుగా నచ మగు పశుపాలనాధికారంబును ఫోరుట తగిన కోరికగాదు, ఉత్తమము లయిన వాహానంబులు సౌయుధంబులు నొనగి మదీయ 'బేశంబున నీవు కోరిన స్పలంబు నిచ్చెద గయికొనుము, నాయొక్క పై న్య పాలనాధికార మును వహించియుండుము. ఇది నాయభిమతంబని చెప్పిన నహాబేవుండు నమస్కరించి వినయంబుణో అయ్యా! నేను తక్కువకులములో ఫుట్టిన వాడను పసివాడను యిటువంటి గొప్పపనుల యొప్పుడును జేసి యెటుం గను, నే నిదివరకును పశువులం గాచు వృత్తియంచే యుండి జీవించు చుఎటిని, నావంశ స్తులందజును కౌరవులకు భృత్యులయి. వారి పశులం

ర్థస్టంబు పెంవున యతెని మన్ననవడసి యుండినవాడను నా నామంబు రేంట్రీపాలుండు నావలన ఆవ్రలు వృద్ధిపాందుటం జేసి శీ కాలంబున జీ సీ కడుపులు వెంపునొందించెద నేను మనసుపట్టిన యెడల నాబోతుపంచి తంబు మూర్కొ-న్నను దానివై గాలిసోకిననుం గూడ యట్టి యావ యూలు చాల్చునట్లు తేగినయుపాయంబులు చేయగలను, ఉంగిడి యదురు (దిక్కు మొదలుగాగల పళురోగంబులకు నాపేరు చెప్పిన జాలును, పసికి వలయు 'తెరంగునెల్ల వెజటుంగుదు మటి యేశార్యమును నావలన గాదు' గానీ యీ పసురతణవిధానంబున మాత్రము నీకు నంతుస్టిని గలిగించి సీ మన్నన వడయగలను, నామూలమున పశులాభంబును పొందవలయు ననియు నా సామర్థ్ధ్యంబు దెలిసికొనవలయుననియు నీకు తలంవు కలిగ "నేని యితరములయినమాటలు విడిచి నన్ను నీ పశుల పరికింప నియో గింవుము, అనిన యతనిమాటలు నమ్ముతంబుగ నుండక పోయినను అడ్డి దెప్పినచో యతండు వెడలిపోన్చనేమో యని నంశయించి విడుచుట కష్ట ములేక విశాటుడు తం[తీపాలుని యిష్ట్ర(పకారంబుగానే జరిగింపనెంచి మిక్కిలి కష్టంబుతో యశని పార్ధన నంగీకరించి తంటశ్రీపాలా! మతి యే వుడ్యోగంబును నొల్లకున్నావు పశుల మేఫ్రుపనియే సీకు సంతోవకర మై యుండెనేని యటులే చేయుము, నాగోవ్సలకును నోపాలురకును ముఖ్య వతుకుడ వై యిదివరకునుండు గోపకులు నీ యాజ్ఞ యతి[క్రమింపక మెలం 'గుచుండగ సాధారణముగ గొల్ల వానివలె నీవు గారవముతో మాయొడద్ద నుండుము, అని ఇెప్పి యతని దత్కా_ర్యంబున నియమించె, యటులా పొండువు.తు లయిదుగసరును వేటు చేటుగా చని తమ వాతుర్యంబు వింపవున విరాటుం గొలిచియుండిరి, తదనంతరమున గారవంబుగ తమ చేశావార (శ్రమంబుగా అల్లి యుండిన జడనువివ్చి గట్టువాలు వేషంబునకు దగిన చందంబున కుడి వై ఫునకు వాలుగ నుండునట్టు కొప్పున "బెట్టుకొని చిన్నదయి మాసియున్న చీరం గట్టుకొని నారచీర పయిట వేసికొని వరి _ -చారికా వృష్తికిం దగిన వేవముతో వేషంబునకుం దగిన భావ చిహ్నం బులు కలదై (డాపది విశాట నగరమును (ప్రవేశించె యిట్లువచ్చి (ప్రబల మయిన మేఘము కప్పుటచే కాంతిహీన మై కనుపట్టు చంద్రకళవ లెను దట్టమయిన మంచు కలిసి విశానంబులేక యందము చెడియున్న కమ లమువలెను పొగ యావరించుటచేత తేజోప్రీనమైయుండు. బీబకళిక వలెను వైని ధూళిబెకసి సొగనుతవ్చీయుండు తీగవలెను సయిరంధ్రీ "వేషంబు చాల్చుటచే తనమేని శాంతులు మజుగుపడియుండగ (చౌపది వాంజపీ షం. అధశ్‌కపరంండా రు ,

(డౌాపడి సైరంధ్రీ వేషంబుతో విరాటరాజు భార్యయగు సుభేప్టను గొలువవచ్చుట

ఫురజను లామెనుమూచి బళీ! ఈయువతీరత్న మెవ్వలేయోగాని యసామాన్య శుభలతణ కవితమై కనుపట్టుచున్నది లోకంబున నిట్టి సుందరీమణు లెచ్చటను గలుగరు, చంద్రుని ఫార్యయైన రోహీణియో, "లేక యరుంధతియో కావలయును, మనుష్య కాంతగా తలుపకూడదు అని తలంచుచు మెల్ల!'మెల్లగా వారామె నమిీపమునరకు జేరి అమ్మా సీ 'వెవ్వరిదానవు! యెచ్చటనుండి వచ్చుచున్నావు! వమి కార్యార్షముగా నెచ్చటికి పోవ్రచున్నావు! అని యడిగిరి ఆమె (ప్రసన్నవదనమై యాదర 'మొస్పగా వారింజూచి నేరు పనిక_ల్తెను కూడు గుడ్డయునిచ్చి యెవ్వరు నన్ను రథీంచెదరో వారియొద్ద పనులుచేయుచు జీవించుటకు దలచి నేను వచ్చుచున్నా ననెను,

ఇట్లు చెప్పిన పొంచాలి పలుకులు విని పొరజను లాశ్చర్య మొంది తమతో జరా! ఇటువంటి యందగ త్తెయు సుకువూర గాతయయినపడతి కడుపుకూటిక్రై యుండి పనిచేయునా! ఈ మాట సత్యంబుగా నుండునా! నమ్ముదగినవి కావు అని తలంచుచు చుట్టునుమునరి. ఆమె యందమున్పై యూచి అశ్చర్యపడుచు వెంట వస్తుండిరి, అమె ఆ జన మధ్యంబున నడు చుచు రాజకాంతఃఫురంబు నమిపంబునకు బోయెను, అఆ సమయమున విరాటుని భార్యయగు సుధేష్ల ఇచెలిక1శ్తెలంగూడి మేడమిద వేడుకగా విహరించుచుండీ కిటికీలసందులనుండి యట వచ్చుచున్న (ద్రుపదనందనుం జూవెను, యట్లు చూచి మిక్కిలి ఆశ్చర్యమొంది బళీ! ఈ కాంత యెవ్వతమై యుండును! యెంతయు జక్క_దనము గలడియు గౌరవింపదగి నదియునయి కనుపట్టుచున్నది, అయినను సాధారణ (శ్రీవలె నడుకు వతో, తన యందమును విష్ణయా నహాచిత్తులై యడిగెడివారికి (బళ్యు _త్తర మొనంగ వచ్చుచున్నది, జనులు వింతగా గుంపులుగూడి చూచ చున్నారు, ఈమె యెవ్వరో "తెలిసికొందము, మిరు శీఘ్రముగా బోయి యిచటికి దోడ్కొనిరండు అని యాజ్ఞాపించి "ేర్చరులయిన యిదనవురు యునతులం బంవెను, వారు త్వరితముగా (డ్రాపదియొడ్డ కరిగి అమ్మా! నిన్ను విరాటరాజు మహిమీయయిన సుభేప్ల పీలుచుకొని రమ్మని పంపగా వచ్చితిమి రమ్ము ఆదేవి సీతో మాటలాడవలయునట యని చెన్పిరె, ఆమె వారిమాటలు విని భనకోరిక నెర వేటినట్లు తలంచి తనలో నంత, కంతా దారాల కరం సోషింతాలళ. కివయరనుణోల భుంచిడగి ఆలాగే వవెడు

నని శేకయరాజ సుత పనిక ్రెలగూడి చని సౌధము మిాదికెక్కి తనపాద ముల కాంతిచే యా(ప్రచేశము కుంకమపూత పూసినట్టు కనుపట్టుచుండ గా చేహాప్రభలు (పసరించుటవే గోడలు రత్నమయమనులయి యున్నట్లు తోచుచుండగా, బూఫవులు విలానముగా ముందు వూనవులు చల్లిన విధం బున నొప్పుచుండగా, కొప్పుయో సీలకాంతిమిదికి నీలవర్ష వుపట్టు నందు న గట్టియున్నట్లు కనువీంచుదూ యుండగా తన రాకచే యిట్లా నగద పలువిధంబుల [(బకాళింప (ద్రాపది సుధేష్టయున్న చోటి కరి7ను, ఆమెను మూడగా నే సుధేప్ష మిక్కి లి గారవథావము కలదియై మోమున చిటు' నగ వంకురింప కొంచెము వంగి యాదరముత్‌ దగ్గజకు రమ్మని పిలి చిన పాంచాలి మిగుల వినయముతో ఆమె చెంతకరిగి నిలిచెను, సుధేష్ణ (చౌపదితో నంభాషించుట నమిీపమునకు రాగానే సుధేష్ణ (దౌపది చేహాము నంతయు జక్కగా మూచి నంతోషమున నుచితమగు మాటలతో. [కొక్కులు 'మెజుగునుంబోలు శరీరముగల యో కాంతామణి! నీ కులమెయ్యది ఎవ రికి సంబంధించినచానవు! సీపేళేమి! యేమిపనిగలిగి యెచ్చటికీ బోవు చుండెగవ్ల! సీ వృత్తాంతము సర్వంబును' నెటింగింపునుని యడిగెను, పాం ఇాలి యామెంజూచి వినయం బలిశయింపగా, అమ్మా! నేను గట్టువాలు జాతియందు వుట్టినదానను, మాలిని య నెడి పేడగలదానను, నాకుభర్త లైదుగురు గలడు, ఒక కారణమున (పబలులయిన పీిరోధులునా పతులు భూచుచుండగ నే తలపట్టి యీడ్వబడినదాననై వల్లభ సహితంబుగా వనమున కరిగి [వతంబుబూని యరణ్యాహారంబులం కాలంబు గడవుచు (హు చర్యంబు నడవీవి, నా నియనమూాచరణంబున కింళ నొక నంవత్స రము కొజుంతయున్నది, నీవు మిక్కిలి మంచిదానవనియు ధర్ము(ప్రవ _ర్తన గలదానవనియు వినికిపడ్కి నానేద్బు పనులుచేయుచు యీ సంవత్సర గాల మును నీయొద్దనుండి కడపదలంచి ఇందు వచ్చితి, దీనికి నీవు సమ్ముతింప వలయునని 'వేడుచున్నానని వెచప్పెను, పాంచాలి చెప్పిన మాటలు విని సుధేన్ష ఆమె మాటలను నమ్ముక తనలో ఆశ్చర్య మొంది వీమి! యీ సుందరాంగి పరివారియా? . యిట్టి సీచవ్చ త్తి నవలంభించి యుండదగిన దగునా! జొరా! యిట్లు ఫెప్పుచున్న బేల! ఈమె మాటల నెట్లు నమ్ము వచ్చును అని యోచించి యా యువతీమణింజూచి _ సుందరాంగీ! నీవు వె్పీన మాటలు నమ్ముదగియుండ లేదు, సామాన్న మనువ్వ కాంతవని

ఎందుచేతనోగాని యనత్యము బలుకుచున్నదానవు, ఇంకి నటుల చప్బ8 యా పట్టణమునకు వచ్చిన కార్యమును యధార్థముగా వచియింవు మని యడిగె, (ద్రపదవు(త్రి సుధేష్టమాటలు నిని చిజునవ్వుమోముతో బేవీ! "నేను నత్యమే ఇెప్పితి, కల్లలాదెడిదాననుగాను, మొదట "నేను కృష్ణుని భార్యయయిన సత్య భామయొద్ద పని జేయుచుండి విమ్మట (ద్రాపదియొడ్డ కుం జేరితి, తన యిష్టమునకు దగినట్లు, వర్తించుటంజేసే యామె నన్ను (పాణములోని [పాణముగా భావించి తనతో నమానమనుగా జూచుచు మిక్కిలి గారవించుచుండెను, అవ్విధముగా నే సీవ్రను నన్నాదరింపగోరు చున్నాను. అయినను నేను చెడుగులును నీచములునయిన పనులు చేయుదాననుగాను..యటువంటి కార్యములకు నన్ను నియమింపక గౌరవ ముగా జూచుకొనచుండవలయునని ాక్టించెద, “జీను సీతలంవు నెటింగి యిచ్చానున_ర్తినై యుండుదు యని తాను "దేవతా. స్త్రీ కాకుండుట చేత శౌను ఆమెకు స్పష్టమగునట్లు చెప్పి మజియు నిట్లనియె, తల్లీ! నేను సుగంధ (ద్రవ్యములుగూర్చి చందనాదులు తయారు చేయుటయందున్సుతిల కోంబులు చి[త్రముగా దిద్దుటయందును పూవులు వింతలు వింతలుగా హారములు కూప్పటయందును ఫుష్పములు మనోష్జ ముగా తలను ముడు చుటయందును, [కొ త్తరీతుల నలంకారము చవేయుటయందును నెక్కుడు 'నేద్చగలడానను, ఎప్పుడెట్లుకోరిన యటుల యలంకరింవుదు నిట్టి వే నేను “వేయు కార్యము లని "తెలియ బలికిన సుధేష్ణ యచ్చెరువొంది ఓల తాంగ్‌! సీ వృత్తాంత మద్భుతమై తోచుచున్నది, నీవు నిపపమాన సౌందర్య కలి తవై యున్నావు నిన్నుచూచి (స్ర్రీలే మోహితులగచున్నాడు, ఇటు వంటిదానవు న్నిన్ను నాయొద్ద చేద్చకొనినచో నాభ ర్రమూచి నిన్ను మో హీంచుననుటకు లేశమయినను నంబేహాములేదు నీ చక్కదనముం గని యీ ఫువషుండు దృఢమనస్కుండై; యుండగలడు? మారాజుమా(్రము మిన్నకుండునా కాబట్టి నిన్ను నాయొద్ద నిలువుకొనుటకు వెజటచుచున్నా ను, నీవంటి రూపవతివై మనంబువగిలి నట నావిభుండు నన్ను కన్నెత్తి యమినం భూసునా! అయ్యో! యం(డ్రకాయ గర్భము ధరించి చచ్చి నట్లు నిన్ను దగ్గజునుంచుకొని నన్ను నేనే చెజచుకొనుట యుశ్త్రమగునా దీనికంచు యవి వేకము వేజేమియున్నది తమ్ము తాము జెజిచుకొన నెవ రయినం దలంతురా! సీవిచ్చటనుంకడుట సంకట హేతు వేకాని నంతోమ కరమై యుండదని చెప్పిన పాంచాలి యామెకుం గల సంశయము నివా రింప దలంచి అమ్మా! ఇట్టి సంచేహూమును విడువుము, నీవు తలంచినట్లు జకనయే జరగదు. ఎందుచేత నవిన,. నా కయిదుగురును భ రలున్నారని।

ెవ్పితినినదా ! వారు గంధడ్వలు మహా బలపరా[క్రమములు గల శూరులు సమద్ధులు ఎంతపనియయినం జేయగల సాహసవంతులు వారు. తణకాలమైనను నన్ను విడచియుండరు, యెవ్వడయినను సన్ను సీచబుద్ధి తోడ యవమనమాూనించెనేని అట్టివాడెంత గొప్పవాడై నను నెంత బలవంతు డయినను వాని నెవ్వరు రథీంచుటకై. యడ్డపడినను విడువక ళూరుల యిన నావురువులు తెల్ల వాజుటకు లోపలనే చంపుదురు, చుట్టములును, సహాయులును నెందరుండియుం (బయోజనములేదు, ఎందలణు వచ్చినను తణములో కీలుక్లీలును విజుగగొట్టి చంపి వేయుదురు. ఇది నిజమైన విమ యము అది యట్లుండ నీవ తలంచినలాగును యటువంటి నీచవు పనులకు నొడంబడుదాననుగాను నాహ్భృదయం బటువంటిదికాధదు, నావంశము సీచమైనదికాదు, ఒకవేళ నన్ను నీయొద్ద, నుంచుకొనుటకు నీవు సమ్మ తింపకుండిన నుండెదవుగాని యిటువంటి యల్చవుమాటలు నన్నుగూర్చి ఇెప్పవలదు, నేనునీ వెంచినట్టి విధముగా మెలంగువారిలో జేరినదానను , గాను యిష్టమగునేని యిట్టి సంశయము విడచి నీయొద్ద నుంచుకొనుము, ('ప్రవ_ర్తనమువలన నాయోగ్యత యొట్టిదయినదియు సీవ్ర సులభముగా 'దెలిసికొనగలవు, నేపనిజేసినను. యాపనిని చక్కగా యెటిగియున్న వారంతయు మెచ్చుకొనునట్టు చేయుదును. భయభక్తులు గలిగి నేవొన రించుకార్యములను మాచి నానడవడిని "పెద్దలును సాధుజనులునుమెచ్చు కొందురు, యెవ్వరు నన్ను నీచవు పనుల కుపయోగింపకయ్యు 'యెంగిలి తినునట్లు చేయక మర్యాదగా మభూచుచుందురో వారియెడల నాభర్తలు మిగుల గారవముగలవార లై యుండుదురు. కాబట్టి యో దేవి నీవ్రభయ పడవలసిన కారణములేదు. మంచిడాన వగుటచే నీయొద్ద నుండదలంచితి, నన్నిచట నిలువుకొను మని చెప్పను, అంతట సుభేష 'కనకు గలిగిన సంశయమును వదలి మంచి మాటలతో (దౌాపది నాదరించి అమ్మా! సీ లావణ్యమును జూడగా నాబుద్ధి కిటుల తోచినది, అందుచే సంచేహించి యిటుల బలికితి వెగటునొందకుము, ఇవుడు నీవు చెప్పిన మాటలవలన నా నంశయము తొలంగినది, ఇంక “నేను భయపడవలసినదిలేదు, నీవు సీచవు పనులెవ్వియుం జేయవలదు, అటువంటి కార్యములకు నిన్ను "నేను నియమించుట లేదు, వకార్యములు నీవు చేయదలం చెదవో, యేవి యర పాములుగా. యుండునో, యా పనులున్యూత్ర మే చేయుచు మర్యాడగానే . నాయొద్దవుండుము, అని చెప్పి యామె (ద్రుపదనందనను తనయొద్ద వుంచు కొనెను, పొంచాలి తనకోర్కెె నెజ వేరినందుకు నంతుష్టినొంది యంతః అదు అకులంలాన్‌ వావరు వపీంఆకంకని చ మవనాుంబనేయును.. సుజేనకు నంతోవము

కోలుగునట్లు (పవ_ర్తించుచుండె, ఈ (ప్రకారముగా పాండువ్యుతు లయిదు గుదును, (దాపదియు నన్యులకు 'దెలియని విధుబున విరాటరాజు పట్టణ మున జేరి సంతోషముతో, రహస్యముగా దినములు గడవ్రచుండిరి, అని వైశంపాయన మునీందుండు చెప్పిన విని సంతసిల్లి జనమేజయుండు మహాత్మా! అటుమిద వారల నమాఛవారమున్సు, జరిగిన విధంబును నెరి (అశ్వాసాంతము,) ఉ, భూరిగుణ (ప్రసిద్ధమణి భూవణశోభిత నీలగాతజం | భారిముఖామ రార్చితప జాంబురహాద్వయ దేవ "జేవమం ॥ గా రమణీమణి (వియసుఖ (ప్రదభ_క్తజనావనోత్సుకా ! వారిజనాభేపగిరి వానపరాత్పర వేం టేశ్వరా! ॥ క, కరిరతుకరూపజిత స్ట్టర | మురహార చ(కపా స్త మందర ధరభూ | సురవూజా (వ్రియరివు భీ | కరమాని విహార నకల కలుపషవిదారా! ॥ సామగానలోల దీనజూలపాల సుస్థిక | శేమదాయక సువర్ష చేలవిశ్వనాయకా | శామమోహాళలోభదుర్వి కారదూరనిత్యనూ | యామయ[(పవ_ర్రనాయ నంతశాంత విగ్రహా ॥ పాొండవలఅ జా తవానము (ప్రథమాశ్వాసము నంపూర్మము, (శ్రీమ చ్వేంక కేశ్వరార్పణమ స్తు

స నా నా మాన. సారు అమ సతుల [1 వా మో టక జ (| సం! ళ్‌ మ వై రా సడ లీ "ల్‌ ? ధని చీ నే

టా ము ఢా [గా య [స క సీ గ (వా |. న న. శా శి ళ్‌ ణన న లు నప్పు మ్‌.

అనా శః గ్ర జో! యాంతి! యం

మ

న! లా స రో ఛో సన్లు క లల టీ 1 టన యాలో | 7 గ్‌ గో 12 4 “గారాల భీ! | యుల పన పాన్‌ స! ॥? క స. వ్యమాచసు యట

వీరోటుని రాజ్యమున పారివారికిం దగీన వృత్తులు

పంచపాండవు లయిదుగురును (తాపదితో నహా మారువేషవములతో కాలము గడుపు విధము,

కీబీపాందీపీల అజాతీవానీన ఏంసపాందిఫులి థిజఅవాంయి, నవా! సస ర వచన కావస్టిము (ద్వితీయా శ్వానము) క్‌ (శ్రీముత్సమ న్తలోక |

శేమంకర సు స్వభావ శేష్మాద్దిని వే

వా! మంగాహృదయేశ్వర |

తామరనవళాయతాత తాపనపమా ! |

వ, దేవా! అవధరింపుము జనమేజయ రాజచం[మునకు వైశంపా యన మునివల్ల భుండు పాండవుల తదనంతర వృ త్ర్తాంతంబు నిట్లని చెప్పం దోడంగ౫ను, మహావల్ల భచం(దా! వినుము. పూర్యోో క్ష్యప్రకారంబున పంచ

పాండవులునుం చాంచాలియు విరాటనగరంబున సుస్థిరచిత్తులై వసించి "తాము తాము చేయుపనులయందు మిక్కిలి చాతుర్యముం జూవుచు నృపా లాదులకు నంతుష్ట్ర గలిగెంచుచు -డిరి. యెట్లనిన, ధర్భునందనుండు నభా జనంబులు నంతెసిల్ల రాజునకు బహువిధంబుల వినోదంబు లొనరించియు మధుర (పనంగంబు లొనరించి 'వేకుకగా జూదంబాడియు, నందు గెలు చుటవలనన్సు వేడుకనొంది బహుమతిగా రాజు బహువూనం బొనరిం చుటచేతనుం దనకు లభించిన వ స్తువ్రలను రహాన్యంబుగా తమ్ము జ్ఞల కొనం గుచుండును, వాయునందనుండు వుడగా మిగిలిన మూంసాది పదార్థం బుల విృిక్రయించు నెపంబున సోదరుల కిచ్చుచుండును, ఫల్లుణుడు నృత్య ముసను సంగీతమునను మెప్పు వడసి పొందిన కనకాంబరాదులు నహో దరుల కొనంగుచుండును, నకులుండు తురంగరతణ కౌశలంబున రాజుచే నొందిన ధనంబును నవా దేవుండు గోపోమణ చాతుర్య విశేషంబున పొందిన ధనంబును నన్నలవశము 'జేయుచుండుదుప, (దాపది తనయందు కన్ను గలిగి తివగుచు వారలం చూచుచు, నుచితంవు నడవడిని మెలం గుచుండు, ఈ[ప్రకారము నకలజన పహ్యాదయరంజకులై, ఓర్చు, దాత

గలవాడై వ_ర్హించుచుండిరి, ఇట్లుండగా, నానా చేశములనుండీ వచ్చి యున్నవాడు, నివుణులును బలశాలుదడను, నయిన మల్లు విరాటుని సభలోనుడి తమలో తాము మాటలాడుకొనుచున్న సమయమునహవార లలో నెక్కుడు బలముగల మల్లు డొకండా కోపముతో, రాజు ముందు నిలిచి బాహువు లప్పళింవుచు నేను (ప్రపంచమున (ప్రసిద్ధినొందిన గొప్ప రాజుల నభలన్నింటియందును నుంటిని, యచ్చటచ్చటంగల పేరు పొందిన మల్లుల నెందజీనో చూచితి, కాని యెవ్వడును నాయెదుర నిలిచి భుజములు తట్టి జగడముజేసి నన్నుమించి జయించినవాని నొక్కసినైనం భూచినది లేదు, యెటువంటివాడును నాచే బరాజితుం డగుచుండును, అని నగర్వముగా పలిశెను, వాని యుత్పాహము నాఠకారముం చూచి య్య వాని గర్వో కులు వినియు, విరాటునియొడద్ద నుం డెడి మల్లులు భయ కంవితగా(్రులై తలయె్తి వానిని భబూచుటకును పలుకుటకును చాలక దీనావనులై యున్న విశాటుండు తనతావ్సననుండువారి డార్భల్యమును వచ్చినవాని యురవడినివాచి యుత్సాహము తొలగియుండగా యుధి స్టిరుం డతని తీదదూచి యభిప్రాయమెటిగి యకనితో మహారాజా! ఈమల్లు నెదిరించి నిలువంగల బలవంతునొకనిని నేను మున్ను ధర్మరాజు "తావుననుండగా చూచియున్నాను, అత డిఫు డెటులో కాని యిచటికి వచ్చి మన నగరిలో వంటపని చేయుచుండగంటి, [క్రొత్తగా వచ్చియున్న నలలుడనుపేవగల ళూద్రుడతడే! అతని సామర్ధ్యమును నే నెలుంగుదు నాకు తెలిసినంతవరకు నత డెందటు మహోా(ప్రసిద్ధినొందిన మల్లులనో గెలి చియున్నాడు, వాడయినయెడల యివుడు తప్పక నిన్ను మెప్పింపగలడు, అని చెప్పెను, ఆమాట వినగానే విరాటునిముఖము వికాసకలితమయ్యె ను, అతడు తతణమే సభకు వలలునిం బిలివించెను, రాజాజ్ఞ (ప్రకారము భీముడు భయభ కులతో నభకరుదెంచి యటనుండు వేల్లులంజూచి "రాజు పిలివించిన కారణమును (గ్రహించి భుజములుప్పాంగగానత్యు త్సా పొముళో నిలిచె విఠాటుం డతనింజూచి ఓయివలలా! అదో చూడుము మహా(ప్రఖ్యాతి బలవంతుండయిన మల్లుడు వచ్చియున్నాడు, అతనితో పోడటకుగా నిన్ను బిలివించిలి, ఆయ _త్తపడుమని పలిశెను, రాజు మా టలువిని తనయన్న నంకంజూచిన ధర్భురాజు తమ్ముడు తనయాజ్ఞ గోరు చున్నాడని యెటింగి, తన నమ్మతమును కనుసన్న చే నెజింగించిన భీము డుత్సహీంచి మహీపతింజూచి, వినయముతో (ప్రభో! నేను ధర్మరాజు పాలనుండినపుడు తన వినోదార్థము నెందజు మల్లులతోడనో వోరియు

క్‌

కొలందిని 'బెనగెద అని మె త్తదనంవుమూటలతో సమ్ముతముందెలిపి య నుబ్జ వడసి యుత్సహంచి గర్జనముశేసి మధించిన యేనుంగవ లె మల్ల రంగ స్ధలంబు (శ్రవేశించి రాజుముందు భుజములప్పళించి యటు మరలుటయు దత్పూర్వ మే యామల్లుడును విరాటుని యనుమతినిగొని నడికట్టును చడీ

యును భిగించికట్టుకొని యరుగుదెంచి నిలిచె,

భీముడు మల్లునితో యుద్ధము సేయుట

అపుడు విలసుతుండును మల్లుండును నొకరిముఖము నొకరు జూ చుచు రంగస్థలంబున మన్నుంగొని ఫాల(ప్రవేశముల ధరించి శరీరంబులపవై. జల్లుకొని "రెండుచేతుల ముని(వేళ్లును కొండొకణ పుచ్చుకొని యొండొ రుల బెనకివై చి పై క్తెత్తబడిన కుడిభుజంబుల నెడమచేతులతో తట్టుచు, నేకకాలంబున మల్ల చరచినది యేకళబ్దముగా నొక్కదే మల్ల చజచిన చందంబున నభ్యులకు దోచుచుండ, యొదులెదుదిగా నిలిచి కలియబడి రష్పుడు భీముడు తన నేద్చ తెలియునట్లుగా, మల్ల శాశ్ర్రముచొప్పున తో రవా_స్తమ నెడి బంధము నుపయోగించుటకు తన కవకాళము కలిగినప్పుడు భీముడు దానిని గనబటుచి (వయోగింపకయ్‌ వెనుకకుబోయి యామల్లుని సమిోపించెను, మల్లుకు తనమిదికి వచ్చునవుడు భీముడు దానికిమాలుగా నేమియుంచేయక . చాతుర్యముతో కొంచెము వంగి తప్పించుకొనును, నమయముజూచి మల్లునదిమిపట్టి మిదిశె్తి దగ్గనబడ వేసెను, చడికి, పట్టనము ననువేడలుగల మెల్ల యుద్ధనామము లుపయోగించుటకు నమయ మొదవీనను భీముడు వానిని (వయోగింపక జూవి విడుచును, మల్లుని కాళ్ళసందున చొచ్చినట్లు నటించుచు నీసమనెడి మల్లబంధము నుప యోగించి వానిం బట్టుకొని విడుచును చాడు తన వెకి లంఘీంచినప్పు డంతయు లోబడక తవ్పించుకొనుచు ఇట్లు విరాటరాజునకు నంతోషము బుట్టించువాడయి తోడనే మల్లు నోడింపక' కొంతతడను వినోదముగా బోరుచుండెను, మజియు మల్ల శాశ్ర్రృనంబంధములయిన రీతులనేకములు కనబజచి రాజును నంతోమీంపజేసి విమ్ముట 'సినగుచున్నట్టుండి భీముడు తటాలున మదించిన యేనుంగు చందంబున యామల్లుడు ' నడుమునకు బిగించి కట్టియున్న దట్టింబట్టుకొని విడికిటితో నాకవోటుబొడిచి నోటను

• ముక్కునను నెత్తుకుగారు చుండ కాళ్ళుచేతులును (వేలాడగా వాని నవ లీల మిదికెటత్తి నేలం పడవైచె, ఇట్లు పడవయిచి బోరగిలపడినవాని వీపున మోకాలు మండి బెట్టి యె త్తెను, అంతట తాళమసనెడి మల్ల బంధము 'నుపయోగించుటకై మల్లు

హీనుడై యా శాశ్రృ(పప్రకారము తానోడిపోవుటను తెలువుటకు గుణు తుగా నేలదక్షైను. అటుల మల్లుడు తన పఠాజయము దెలుపగానే, నభ ' చాద చిగజగా భీమునింజూచి పొగడసాగిరి, అంతట వానిని పవననంద నుండు విడచిష్టు నపుడు నెట్టన జుట్టిని గెలిచినందున శెంతయు సంతో మించి మత్స్యభూపతి యనేక వ స్తువులును ధనంబును బహుమతిచేసిన భీముడవియన్నియు నర్ధిజనులకొనంగి నివానస్థలంబునకుం జనియె, ఈ (ప శారముగానే అఫవుడవుడు వినోదంబు గలిగించుచుండును. బలవంతులైన మళల్లులు లేనపుడు రాణిచాస నీలు చూచి నంకోమించుటకైై విరటుడు వులులు, సింగములు, గజములు మొదలగు మృగంబుల దెప్పించి పోరిం చిన వెనుదీయక వానితోడబెనగి జయించి వానిని నిస్సత్తర్రంబులుగా జేసి, యంతఃఫుర శాంతలకును రాజునకును నంతుష్టి సగలిగించుచుండు, ఇట్లు భీముడు మాత్రమేగాక, తక్కిన ధర్మ రాజాదులు నయితము నమ యము వచ్చినపుడు గమతమ చేయుపనులతో చాతుర్యమును చూపి విరటుని మెప్పించి యతని మన్నన వడయుచుండుదురు,

ఈకీతిగా పాండునందనులు పొంఛాలీ సహితంబుగా విరటుని నగ రంబున వర్తింవుచు కొలదిదినములు తక్కువగా నంవత్సర కాలంబు రబా స్యంబుగా గడవిరి, అట్టి నమయంబున నొక్క_నాడు విరాటుని మజదియు దండనాదుండును గచకులకన్నయు రూపగర్వముకలవాడును నానావిధ ఆభరణములు ధరించియు-డువాకును తనకంశు బలశాలులు లేర నెడి గర్వముకూడినవాడును దుర్శార్లపప్రవ_ర్తనఎ గలవాడును సింహూబలుండని 'పీరొందినవాడునునయిన కీచకుండు తన యప్పమైన సుభేస్టందూచి యా మెకుయొక్కి_ చనును ధ్ధేశంబున, యా మెయుండుచోటునకువచ్చియట నాచేపికి వెంబడియున్న [ద్రుపదరాజనందనునిజూచి యా లావణ్య రాశి సౌందర్యమునకు 'నెబుగుపడి యాశ్చర్యంబునొంది తత్సణంబ మన్ముధతా పాయచిత్తుండై మానముతూలి, చేషస్టలువగ్గి, ఖె ర్యముతొలంగి, మోహ మితిశయించి, యామెయందు నాటిన తనదూఫ్రులను మరల్చుకొన లేక (చాపదీరూపమ నెయెడి వలలో తన మాననం బనెడి మృగము తగులు కొని మారుండనెడి వేటకాని కారిం బడుట శెంతయుం దలరి యు నివ్వెణపడి దూచుచు నిలిచె, ట

కీచకుడు (దాపదిని మోహించి పలువిధముల పరితవీంచి

. రూపమును వర్మించుట - బవి[ధమున కీచకుడు_మన;భాననకులోన్తమి తవాళో ఆలీ! బం

ఇ వంటి రూపమును లోశములో నెవ్వర యినను దూచియున్నా రా! ఎవ్వ డుంగని యెటుంగరు,. దీనింజూడగానే నామానస మృపరిమితమయిన మోహమునకు లోనై నన్ను వేగిర పెట్టుచున్నది, ఇట్లగుట నాకు మా(్ర 'మేకాదు చక్కదనమున ఖ్యాతిజెందిన జయవంతుడయినను యీ యిం లిం చూచినచో, మన్మథావస్థకు లోనగును, ఈ వన్నెలాడి లావణ్యాతి ఫశయముచేతనే పంచశరుని యాజ్ఞ కు గారవముకలుగసచున్నది, ఎవడు దీని శో పొందునో వాని పూర్వవుణ్య ఫలించినదని తలంపవలయును కాబేని జనుము సార్థకము కానేరదు, అవాహా! వమి వెప్పవచ్చును! ఈలతాం గియోా(శ్రయముచే మన్మధుడు వృషధ్వజని నయితము లోబజచుకొనును, "జీవేం్యద్రుడయినను యీ వనితామణినిదూచిన మోపామును చెందక యుండజాలడు, ఈ జవ్వనితో, సరిసేయ దగినవారు (పపంచములో మజి యొకరు లేరని (బవ్మాతో మారొడ్డి పందెము వేయవచ్చును, వల వేయ కూడదు వ వురుషుం డీయిందుముఖకిం (బియవల్ల భుండో యతడు విమ్లు మూూర్తినయినను మెచ్చుకొన వొల్లడు ఇట్లనుటకు నందియింపవలసినదియీ లేదు, పార్వతీ, కచ్చీ, ల్ని, నరన్వితులకన్నను, సీ యబల సౌందర్యవతి యని చెప్పవలయును, మన్మధుని ణము లయిదింటిని కరగించి యచ్చు నబోసి నేర్చుతో రూపమేర్చరచి, (పాణము గలిగించి యుండవలయును గాని, సాధారణముగా జన్మించిన యువతికానేరదు, యిట్టి చక్కనిది యెచ్చటను గలిగియుండజాలదు ఇతదులు దీనిని వూచి మోహా వేవనకు లోనగుదురనుట పెద్ద విషయముకాదు, మన్శధుడేయైనను, యా నల తను గన్నచో తాపముజెంది చిగుదుటాకు గొడుగుగాను, తన కమ్ము లుగానుండు వూవులు పాన్పుగాను విర హాతాపశాంతికై చేయించుకొనక పోవునా + ఈలావణ్యవతిని గనిన ఫుణ్యవంతులగు తల్లిదం్యడు లెవ్వరో, ఈ యెమ్మైలాడి నామనంబునకు బొందుపడీ పొవనత్వముగాంచిన యత్ష రము లెవ్వియో, దీనికి భ_ర్తయయి లోకంబున తన జన్మ్మమును సాఫల్య మొనరించుకొనిన యదృష్ట్రవంతు దెవ్వడో ఇయ్యలదబోణి వసియించు రమణీయ మంది5ం 'బెయ్యదియో,. 'తెలియదయ్యె, అకటా! వమిచేయు దును! _ఈ మనోహరి పొందు నా శెవ్విధంబుననొడగూడును! . ఢీని నాతో గూడద్చనట్టి గొప్పసహాయ మెవ్వద్‌ జేయదుడు? నా హృదయం బున నంతకు దాలిమి తజిగిపోవుచున్నది ఇంకెట్లుశ ఎవరయినను ధయి ర్యము జెవ్చీ యూరడించి నాకోరికం దీర్చెడి వుణ్యాత్ములున్నారా? అని ఇట్లు పలుమారు దలచుచు ధృ్నతిచలించి తల డించుచు 'నంతంగగు మంచి

రముగాక మోహమతిళయింపగా సాహానము చేయుట కుత్స్పహించుచు నతీదు నెవ్వరయినం దెలునుకొనబోయెదరని యెంచి యన్యులు వచ్చు క్కులు పరికించుచు బుద్ధి చెడి మనోజన విశారమగ్నుడయి కీచకుడు "నావిధ వికారములుం చెంది మాసినవలువ గట్టినదియు, తనయెడల )నంబు దగులక జూచి యనహ్యాపడునదియునయిన (డాపదినిదలచి వెత నసజొచ్చెను, అట్టి తదణీమణిని కోడుటవలన కీ చకుడ వి వేకహీనుడుగాక 'జీ యెవ్వడగును? అతని శేమి'(ప్రయోజనము గలుగును! ఈ విధ 3గా మోహా(క్రాంతుడయి సీంహాబలుడు తన వంకనే చూచుచుంకు రు బట్టియు వాని యప్పటి తత్వముఖలతుణములను బట్టి పాంచాలి అతని రభి[ప్రాయ "మెటింగినదిమై నిర్భయముగా నతడు తనవంక నే చూచు న్నాడనెడి కోపము ేహూము చమటబట్టగా యిటువంటి యనుచిత 'ర్యములు తటస్థించునట్లు విధాత చేయుచున్నాడుగదా యని తోచుటచే క్చీష్టత యొప్పగా నయ్యవనరమున దన కచట రతకు లెవ్వడును లేక వుటచే భయమువే బేహలత కంవీంపగా తవ్పీంచుకొనిపోవుటకు వెరవ్టు ీపకుండుటవలన ముఖము వివర్ష మగుచుండగా తత్తజపాటు నొందు న్న యా పాంచాలిందూచి వివేకరహీతుడై. కీచకు డామెకు గలిగిన వమట మొదలగు లత్షణములన్నియు తనమిద గలిగిన మోహోవికార బంధములయిన సాత్వికభావములేకాని యన్యములు క్యావని నిశ్చ ౦చి (భమించి మజయు నామెయందు మిక్కుటమయిన యనురాగ లు జెందెను, అప్పుడు “న క్వేంద్రియాణాం నయనం (ప్రధాని మను క్యానుసారముగా తక్కిన యిం[ద్రియములను మించి కన్నులు ,తామే నొనముగా నుండి కనుచున్నవో యనునట్లు యితరములయిన ఇం(ది వ్యాపారములు మజుచి యతడు త దేకదృష్టిగా పాంచాలిని జూడ డ గను, చూచుటదప్ప వానికి యితర చింత యేమియుం ' దెలియ డెను,

పూజ్యురాలయిన తన యక్క సుధేస్ణయు, పశిజనులును తన ను నృష్టముగా జూచుచుండగనే వాడు కనుచున్నార నెడి సంకోచము మైనను లేక యా దుర్మాష్టడయిన సింహాబలుడు పాంచాలి చేహ తియనెడి మహా (ప్రవాహములో మునిగినవాడై, చిగురలంబోలిన చాలిచేతుల యరుణకాంతులను చాలనూర్య (ప్రభలువైని బర్వ యొక్క చక్కని ముద్దుమోము కళలను పై న్యముచుట్టు ముట్టగా, ని కన్నులుగల పాంచాలి చెపులు వాలుఉం అదన టం ఆక.

"లేమ పొందు తనకు లభింపక పోవునేమో యనెడి భయమును, ఆ భయముచే దేహమున నంకురెంచు చెమటయు సతిశయిల్లగా, నెచ్చ టకిం బోవలేని మనోవ్యా హూలంబునొంది మననువేదన బడదొడం గాను, కొంతతడవిట్లు మన్మథావస్థం జెంది తవించుచుండి, యాయబల యెవ్వతె మైనదియుం దన యక్క_నడిగి తెలుసుకొనదలంచి తనజూడ్కు_లను మహా (పయత్నముతో పాంచాలిని నుండి మరల్చుకొని సహోదరియొద్దకు జని యామెకు (బణమిల్లిన, సుధేస్ల తమ్మునకు బంగార వీట వేయించి (ఫ్రియ మతిశయింప గారవించె నవు డతడు సోదరికి యట నమిపముననుండు (ద్రపదపుత్రినింజూవి వేగిర పాటు గలిగిన మాటలతో యిట్లనియె, అక్కా! నుభేష్లా! యీకాంత కులమేమి? నడవడిక ఎట్టిది! చేరె య్యది! దీని మగడెవ్వడు? ఇదివర కీలతాంగి ఎచ్చట నుండినది! ఇచ్చట కివు డేమిపని కలిగివచ్చినది? వనమిచేయుచున్నది? దీనియంధు నీ కింతటి (వ్రీయ మెటులు కలిగినది? సుందరాంగియయిన దీనిని గురించిన యావిష యంబులన్నియు వినరించి చెప్పుము అని యడిగెను, సుభేష్ల యతనివలు కులు విని తనలో అమ్మో! ఇంశెట్లు? యామెంజూచి యితడు మన్మధా వస్థం జెందియున్నాకు, వ యుపాయముచేత నైనను నేనితని చిత్తంబును వ్తూడ్చుట మంచిది, లేనిచో కీడు సంభవించును, ఇవు డేమయుపొయం నాలోచింపుదును? అని తగిన వెరపుతచోచక యత డడిగిన పలుకులు నర కు జేసి జవాబు జెప్పక యితరవిషయమైన సంభామణము జేయ నారంభించె నానియామె (పనంగ మతని మనంబుగా నుండదయ్యె, మోాహతాప ముచే ధయిర్యము తొలగిన యా సింహబలుడు మాటలు విననొల్లక, మనసు వేదన పెట్టుచుండగా, "లేచి (జాపదికి సమిపముగాబోయి యిటు నటు మెల్లగా దిరుగుచుు మానవతిమైన యామె నుగ్రేశించి, చం్యకబింబ నన్నిభంబయిన ముఖముగల 'యో సుందరాంగీ! లోక ములో సౌందర్యమున సీవసమానవు, నీవంటి చక్క_నియింతి యెందును గలిగియుండదు, ఇటువంటి లావణ్యవతివై న సీ వెవ్వతవు! యెవరికుమూ ల! నికు మగజెవ్వడు నీ పేళశేమి తెలియ జేయుము అని యడిగెను ఆమె వానిమాటలు వీనియు విననిదియుబో తె నిర్వికార జిత్తమై బదులుచెప్పళ యూరకుండెను, అఫుడయిన నామె యభిిపాయముల 'దెలిసికొనజాలక యాచపలచిత్తుడు వెండియు నామెనుజూచి ఓ యబలా! మారాడ వేమి? అందములయిన నీ "తెల్లని విశాలనే్నేత్రముల కాంతి నాకై (బనరించునట్లు కము లె వినాడ జూడగ కొ వివేంం? లటజూడుము 1. నన్ముజూచి చెలు

కంవు నీముద్దుమోముకళ లలిశయింపగా జిణునవ్వు నవ్వరాదా యేల కంకో నము సౌగనుమించు నీ పలువదన కాంతులు విలసిల్లునట్లు నంతో నముతో మాటలాడుము, మానముగానుండుట శీమికారణము+ నీయుల్ల మునందలి యనురాగము లేటపడులాగున నాచేతినిప్టుకొనుము,. సంక యింపకుము, అని పలికి వెెరివాని చందమున, నామెను మాటలాడించి వినగోరి తొను మాటలాడుచు, ఆమె మూచుటచే నంతోమీంపనెంచి శాను చూచుచు ఆమెను నవ్వించి తృ వ్రీినొందదలంచి తాను నవ్వుచు, ఆమె తనచేయి పట్టుకొనగా (దియ మొందదలంచి తాను పట్టుకొనుటకు కరంబు జూచుచు ఇవ్విధమున నిజహృదయగతంబయిన యనురాగము నామెకు బెలియులాగున నటింప దొడం7”, _ ... ఎంఠకును చలింపని చిత్తము గలదియై పాంచాలి వానియందు మిగుల ననహ్యముచెంది మాజుమొగంబు బెట్టియున్న మూఢాత్ముడైన సింహబలుండామె మనోభావమును [గహీంపలేనివాడై మోాహాతిశళయం ఎన నింగితము లేక, యెట్టశేలను నామ తనకు లోబడగలదనెడి తలం ఫ$తో, మజియు (వ్రియంబు 'ెట్టిపగా మోహాపూరితములయిన మాట తో యిట్లనియె, ,

ఓ సుదతీరత్నమా! ని న్నెంతతడవు చూచినను, తనివితీఅదు కాని యేమి చేయవచ్చును. యెక్కుడుగా చూచినయెడల దృప్పిదోసు మొక వేళ కలుగునేమో యని నిన్ను తృ్షిగా గనునొనుటకు భయపడుచు న్నాను, ఏమేమో ఇచెప్పదలంచియు, నెక్కువగా వమూాటలాడినయెడల నీవు కోప మొందుదువేమోయని యెంచి నాలుక తుదికి వచ్చిన మూటలు సయితము వోపి నడంచుకొనుచున్నాను, సీ చేయి బట్టుకొనవలయునని పలుసొరులు (ప్రయల్నించి యేమనియెదవో యని శంకించి మానితి నిజే నాకరంబులెట్లు వడంకుచున్ననో చూడుము, ఇన్ని విధముల నాలోచిం చినను సీమనో భావ మిట్టిదని 'తెలుసుకొనజాలకున్నాను, నిజమైన నీయి (ప్రాయమును బయలుచేయక సన్నలయించుచుండుట వింతగాయున్నది. నీ వన్నెలాడీ! నత్యముగా జెచ్చిదను, ఇంక వించుక సేఫవు నన్నాదరింపక యటులే యుంటివేని నన్ను మన్మధుడు నమయించును, వానిచే నేను (పాణములు గోలుపకుట నిశ్చయము, పిమ్మట నంత పరితాపమొందినను లాభములేదు, నన్ను బొందుటకు నీకు శక్యము కానేకధు కార్యము వెడి నంతట నేమి (ప్రయోజనము కలుగును! అని యివ్విధమున లన కోరిక 'తేటపమునట్లు బలుకుచున్న వాని సీచోక్తుల శకంతయు నాగహాంబు నవహీంచి. వాగింయరకాష మగితనవిడాగంయు పయికి బెలియరాని విధంబున

నడంచుకొని, తనకోపంబు తానే యుపశమించుకొని తనలో వీడు దుర పహాంకారము గలవాడుగా యున్నాడు, వేగిరపడి మటి యేవియుం బలుక కూడదు, నేర్పుతో మాటలాడి యుపాయముగా తవ్పించుకొనవలయు నని తలంచి సింహబలునింజూచి పాంచాలి వినయముతో మెల్లగా యిటులని యె,

అయ్యో! మివంటి గొప్పవారు నాబోటి యల్పకాంతలవపై మో పాము నొందవచ్చునా? జూడుము, మలినవ(స్ర్రమును, మాసిన బేహముం గలిగి యసహ్యాముగ కనుపట్టుచుండు నామిోదన నెట్లు వలపు గలిగినది? ఇట్టివారి నచీషీంచుట మంచిదికాదు, పరిచారికలవై వలవుగొనుట మిక్కిలి నింద్య మైనపని సీవంటి సజ్జను లిట్టిమాటలు పలుకరాదు, అదియు నుగాక, సీచకులమున బుట్టిన దానను, పర శ్రీని మగవాలిని, పి్యవతను, యిటువంటిదాననయిన నన్నుదూచి యనుచితముగా పలుకవచ్చునా! నీకును నాడుతోబుట్టువులు కలరు, వారితో నమానముగా నెంచవలయు గాని, యన్యవిధంబున దలందుటయు. క్త్మముకాదు, మీకు తెలియని న్యా యమును నేను వెప్పగలనా? అని ఇట్లు తన యభిప్రాయము న్నష్ట్రమగు లాగున వీడ బల్క్మినను, వివేకరహీతుడయిన యూ కీచకుడు కామో(దే కంబుచే కన్నుగానని వాడై తన్నును యెొదిరిసిం 'జెలిసికొన లేని యున్నా దమును జెంది యంకట బోక మజియుం [(వియములయిన మాటలతో మోవోలతిశయం బెటుంగబడ నిట్లనియె,

ఓ కమలమువంటి వికానముగల ముఖము గలిగిన సుందరీమణీ! మననీయక యింకను నన్ను చిక్కులు పెళ్రైద వేల! నేనోర్వజాలను, నా యందు కరుణింపుము, తామర-శీకుల యందలి మెత్తదనమును తెచ్చి 'యచ్చున బెట్టి యెత్తినచందమున నందములయి యుం డెడియడుగులు గలిగి చక్రవాక పమయుల సొగసుగని వచ్చి (పోగులుపోసిన చందమున చెలు, వొందు కుచంబులు గలిగి, కందును తీసివేసి కాగుచేయబడిన చంథడ్రచింబ మునకు సాటియగు మోము కలిగి, తుమ్మెదల నలువునంతయు [గహీించి నారుబోసి పించిన మొలకల నమూహాంబువంటి నీలంఫు కురులుగలిగి, చక్క_దనంఫు టిక్కవైన సీవ్ర నకల భోగములు ననుభ్‌ వించుటకు దగిన దానవు, కాని యిటుల పరిచాకికవుగా యుండదగినడానవుకావు, వన్నె లాడీ! వ్యర్థముగ (శ్రిప్పుల బెట్టి కాలము జదపుచు నన్నలయింపకుము, కునుమకోమలమైన శరీరము గలదానా! సీవ్చ నీచజాలిని బుట్టినడానవు శావనుటకు నీవే సావీవి, ఎట్లు! నీరూపలావణ్యమువలన నే స్పష్టమగుచు నంది. కీవగులమున బుజినులు జాలిని మరుగుచెప్కెద వేమి! పర (స్త్రీల.

నేవీ,0పరాదని చెప్పితివి, వమిచేయుదును? ధర్యాధర్థుములు కఊూచన 'జీసి యోర్చియుండుటకు సాధ్యమగునా? నా మనంబు సీలువదు, పర (్ర్రీ నంబంధముచే గలిగెడి పాపమెంత గొప్పదిగా యుండినను దానిని నహ్‌ింప గలను, శాని-యనుపమమైన మన్ముధవి కారమున వోర్వజాలను, కాబట్టి మోహములయిన నీకడగంటి దూఫవులను నావై బరగింవుము, కృపాల, నము చిలికి నా కామాగ్నిని చల్లార్చి, మోహాంబుధిలోన మునింగిన నన్నుద్ధరించి దరికి చేప్చము., లేకున్న నేను (బతుకుటకు వెరవు గలుగదు యని యత్యంతంబయిన వ్యామోహంబున నప్పటప్పటికిని మణిమజి సమా పమునకు వచ్చుచు వెటనమూటలం బలుకుచున్న యతని చందంబుగని పాంధాలి తనలో ఓహో! వీడు నీచుడుగా యున్నాడు, మంచిమాటలు వీని యెడల నుపయోగించి ప్రయోజనములేదు, భయము గలుగునట్లుగా దృఢముగా బలికి వీనిని తొలంగిపోవునటులు చేయవలయునని యొంచి చానినిజూచి మిక్కిలి కోపమును చెందినదియై గట్టిగా యిటులనియె,

• పాంచాలి కీచకునితో కినమగు వాక్యములు బలుకుట , ఓయి కీచకా! ఒడ లెజుంగని కామవికారమును జెంది మగవాలి [నయిన పతివ్రతను నన్నుజూచి య(క్రంబయినమాటలు వెప్పుచున్నాడవు; ఇది నీకు చేమకరముకాదని తెలిసికొనుము, ఇంకను నిటుల బలుకక 'వెడలిపొమ్ము, "లేనియెడల గొప్పపర్శాకమము గలవారును, ఇత్రువలను నంవారించి విఖ్యాతి జెందినవారున్సు నయిన నాపతులు గంధర్వ లయిదు గుదన్నారు, వారు సీమాన (ప్రాణములు నిప్పుడే పారింతురు, నిశ్చయము అట్టి మహోప(ద్రవమునకు లోనుగాక తప్పించుకొనుము, మటి యేమి' యుం బలుకవలదు అని ఛభయంకరములయిన మాటలు చెప్పెను, ఆమె మాటలు విని నవ్వి సింహబలుడు కోమలీ! నన్నేల వెజపించెదవు! బళీ! నీపలుకులెంతయు నాళ్చర్య కరము లై యున్నవి, నీవు నాబలిమి నెజుంగక యిట్లు చెప్పితివిగాని వేజటుగాదు. ఇందువలన "నేను భయ మొందువాడను గాను 'గంధడ్వ లైదుగురుమా్మతమేకాదు,. మజియెందరుండిన నుండ నిమ్ము, వచ్చిన వత్తురుగాక నేను లవ్య పెట్టువాడంగాను, సీ పతుళే "శారు మటియెవ్వరుగాని నన్నెదిరించి నిలిచి జయింపగల వారీ మూడు లోకముల యందును లే5ని యెటుంగుము, వారివలన నేమియుప్మదవము కలుగున నెడి సంచేహూము నాకు గలుగదు అని ఇెచ్పిను, వాని గర్వమున ఛామె నుజియు నా[గపహామును జెంది, యోజవదకి.. దికఒరించి బుడి

పీనుడా!.తగును తగదనెడి యోచనలేక కామాంధుడ వై ఇట్లు పలుకు చున్నావు, నీకీనడవడి మంచిది కాదు, అందని మానిపండ్లు కరు సాచెద వేల! ఇది న్యాయమగునా! సీమతికి ధర్మముగా తోచుచున్న డా! ఇవ్విధము నే పూర్వము రావణుడు మొదలయినవారు యోగ్యతా యోగ్యతలు

ఇవిచారింపక మోహాంధకారంబున జిక్కి. చిక్కులువడి (పాణంబులు గోలు పడిరి, సీవీ చర్మితంబును విని యెవంగవా! యొవ్వరు జెప్పలేదా! మిన్నక పొమ్ము అని యిట్లు నిరాకరించి తూలనాడిన పాంచాలి అభి (పాయముం నప్పటికినిం దెలిసికొనలేక మదన వేదనకు లోనై మరల సుభేస్టయొద్దకుబోయి, 'తాపాతిశయముచే' నిట్టూర్పులు వుచ్చుచు, వాంచాలి అనుకూలవతి కాకపోవుట కలిగిన దైన్యము ముఖంబున గను పట్టుచుండగా, ఆమెతో నిటులనియె,

... అక్కా! సుభేస్టా! అయ్యో! నేనేమిజేయుదును?! యివుడు వంశ; మును "పేరును నిన్నడిగి నేను తలుసుకొననెంచిన యాపాలతిపై నా' చిత్తంబు తగులుపడి మరలకున్నది, ఇంక్‌ నిర్వహింపజాల్క మోదటి గతి “నీవే తెలిసికొనుము, (పాణంబులు నిలువవు, ఇంతవరకును, నీ నమిప మున మెలంగుచుండిన యూ శాంతావమణి నేను నీ చెంతకు రాగానే కను పడక పోయినది, ఇపఫు డెచటనుండును! యొట్లును నేను దానింగూడక యున్న జీవించుట దుర్లభము, అని పలికిన సుధేష్ణ యతని వేగిర పాటునుం "జూచి తలయూచి తనలో అయ్యో! మాలిని జూచి యితడు పూర్మ్శము గా చూహాంబుధిలో మునిగివోయినాడు ఈ య'ఎపీతు తగినదికాదు, వల దని నేనెంత చెప్పినను వినియూరకుండు స్వభావము కలవాడుకాడు, తన' పట్టును వికువబోడు యే యుపాయమున నితని కీకోరిక తొలగింతును 1. గొప్ప సంకటము తటస్థించినది దైవమా! దీనికి నేనేమి చేయుదును! ఊరకున్నచో యేమియాపద నంభవించునో దెలిసి యుపేషీంచి యుండు "బెట్లు నావలన నయినంతవరకును, నిట్టి యభి[ప్రాయము కూడదు విడువు మని చెప్పి వారించ జూచెద, పిమ్మట దై వనంకల్చ్ప(ప్రకారము జరుగును గాక యని యాలోచించి, .

సుభేస్లు కీచకునటు హితము జెప్పుట . తమ్మునివంకజూచి యుక్తమైన మాటలతో తమ్ముడా! యేమి, యోచన జేనితివి అయ్యో! ఇట్టి నీచమయిన తలంపు నీకు గలిగినందున ెంతయు జింతిల్లుచున్నాను, సాగసై న మట్టియల ధ్వసితోకూడిన మంద.; యము రతులన ళీ కీ సమియమమంన కంటరాంలా నుకుమూరమున వ జీశాముట.

సువాననుల గప్పునటుల పైట చెంగులు జాటుచుండగ చక్కనొత్తు కొనుచు, చలించు లేదీగలుంబో లె. నెంతయు నంద మొప్ప దగ్గజనిలిచి, "తెల్లని విశాలనేత్రముల కాంతికి వ న్నె కెట్టుచందమున మోమున చిజునవ్వు దొంగలింపగా శృంగార చేష్ట లొన5ంపుచు మనస్సును కరగించి సొక్కిం చునట్టి యింవైన పలుకులు బలుకుచు, యెల్ల ప్పుడు నీయిష్టము సెటేంగి కోరినట్లు మెలంగచుండెడి జవ్వను 'అఆందరో యుండగ, వీరనమైనరూపం గలదియు, పరిచారికయు, పరసతియునై న, సైరం(ధ్రీ వృష్తిచేసి జీవించు చాని నపేవీంచి ఇటులు పరితాపసమొందెద వేమిటికి ఇది యు_క్తమగునా నీవంటివానితో భోగించుటకు సైరం(ధి తగునా రోతపని యోగ్యమై నదిశాదు, కాబట్టి సనీయభ్మిప్రాయము విడువుమని చెప్పెను, ఈ (ప్రకార ముగా తనతలంపునకు విరోధముగ వెవ్పిన సోదరిమాటలు వినుటకు కీచ కునకు మిక్కిలి కష్టముగ తో వెను, ఆమె ఇెప్పినది యెంత న్యాయముగ యుండినను, నతడామాటలయండాదారము లేనివాడై విననొల్ల క , అక్కా! ఇట్లు నీవు చెప్పవలదు, రూపమిగల యువతులు ెక్కం(డు నాయొద్ద నుండుట వాస్తవమే! అయిననేమి నాకొలువున నేకాదు, మూడులోక ములయందున్వు సై రంధివంటి సుందరాంగి 'లేదనుట నిక్కము, ఎందజు శామినులయినను యీ ముద్దియచక్కాదనమును మించిన సౌందర్యవతు లు కాజాలరు, కావుననే నాతలంవు దానియందు నాటుకొన్నది, గండు 'మోలవంటి తళుకులును, కాముని వాణములవంటి వాడిమిగల జూవులం "గూడిన నేశత్రములును, ఆామరతూడులయందమును, 'లేదీగలవంటి కోమ లత్వేములు మించు కరములును చిగుదుటాకులంబోలు సాంఫును, పద్మము లకెనయగు మృదువులు నొప్పు పదములును, కోకిలధ్యనికంయు మాధుర్య మును, ఏీణారంబువలె లాలిత్యెమును నొనంగు కంఠనస్వర మును, నటువం టి శుభలతణములును, నటువంటి గొప్పతనమును చక్కదనమును, నటు వంటి విలాసమును, సైరం(ధియం దే యమరియున్నవి, కాని మజి యే యంగనకు గలదు! నివి తెలియక ఇట్లు పలుకుచున్నావుగాని వేజుకాదు, బాగుగా నెరింగియే నే నాలావణ్యవలిని వలచితి, అక్కా! ఇవుడు నీసహో యము కలిగిననేకాని నా కోరిక నెరవేరదు, యేయుపాయముననై న సెరం(ధ్రీ సంగమమును నాకుం గలిగింపుము, దీనికిం దగిన వెరవును నీవే యాలోచింపవటయును, అటుల జేయ వై తి వేని ఇంక నీకు తమ్ముడయిన సింహబలుండు లేనివాడే యని తలంఫుము, కందర్పబాణహత్‌ందూలి (పాణములు కోల్పోదును తప్పదు, అని దీనాననుండై పలికెను, దురవీమో

చీత్తవృ త్రిని మాద్బ్చటకు రాణియగు అక్క మజీయుం (బ్రయల్నింప దలంచి యిట్లనియె,

_ నహోదరా! వివేకరహితునివలె కూడని కోంకనుచెంది ఇట్లు తవించెద వేమి పర శ్రీ సంగమము మహాదోషమనియు దానివలన నాయు వును. ఐశ్వర్య మున్సు క్రీ ర్రియును నళించుననియు, "పెద్దలు చెప్పుదురు, ఈ న్యాయము నీవును నెరుంగుధువు, "తెలిసియు౨డీయు ధుర్భుద్ధి వహీంప వచ్చునా ఇది తగినపని కాదు, అయ్యా! పరకాంతల పొందువలన నెన్ని యో యనర్ధకములు కలుగునుగాని, "లేశ మైనను సౌఖ్యమును నంతోవ మునుం బొనంగునా నిష్ప్రయోజనము, జార కాంతకు తెన దుర్వర్తనము మగడెరుంగునేమో యని మనంబు భయంబువే తల్ల డిల్లుచుండును, ఇతరు "లెవరునుు జూచిన పరువు తొలంగునని మేను వెలవెల బోవ్ఫచుండును, చెలులకు బెలిసినచో నేమి చేటుమూడునో యనెడి భయమున శృంగార చేష్టలు నొనరించుటను మానుకొనును, బంధువులు గన్నయెడల వెలి వే యుదుర నెడి నెజమించి మేను చెమటబట్టును, సురతమునందలి యుత్చా వాము చలించి తదీయ సుఖమున కానందము జెంది మెచ్చుకొన నేరనిదైై తొటట్రుపడుచుంకును, కావుననే జూరకాంతతో పొందు సృాదయమున కింవు బుట్టింపదనుట నెజింగి బుద్ధిమంతులగువాద దీనిని సుఖమని తలంచి "తా మపేత్న నొందనొల్ల రు, అదియునుగాక యాసై రంధ్రికి మిక్కిలి బల పర్మాక్రమవంతులయిన భ_ర్తలయిదుగుకు గంధర్వులున్నారు, వారల దలంచుకొనిన నాగుండెలు తల్లడింవుచున్నవి,. అకటా! సీవు దానివై దలంఫుగొనుట నెటింగి శేని పిమ్మట చెప్పవలసినదియే లేదు, (ప్రాణహోని కలుగక తప్పదు, ఎప్పుడును జెడుదారిం దొక్కుకూడదు, యటులవేసిన (శ్రదుకు గలుగదు, వివేకవంతులు యోగ్యములుకానివాని న పీత్సీంప జాలరు, కావున నాబుద్రి విని బాగుగా యోచించి నీయ'ీతును విడుచు కొనుము, నేను సీమేలును గోరుడానను గాన యిటుల (పియముతో బలుకుచున్నాను, నామాటల నాదరించి నే చెప్పినలాగు (ప్రవ_ర్తించితి వేని సీశేమియు హాని కలుగదు అని యామె దృఢముగా చెప్పెను, తన సోదరి. మాట లతనికి కర్ణకలోరము.లై తోచెను, గర్వితుడై న సింహబలుడు కా 'మో(దేకంబుచే హితములై న సుభేస్త పలుకులు విననొల్లక, పరితాపాతి శయంబున చిత్తంబు తల్లడింపగా యామెనుజూచి వెగటుగా నగిచి సుభే' ప్లా! మంచిమాట జెవ్పితివి డానికి మగ ల్రైదుగురున్నారనియు, వారు, నన్నేమో చేయుదురనియుం బలికి నన్ను వెజవీింపబూనినట్లున్నది నాలు;

త్త నన్ను నెదిరించువాడొక్కాడును లేదనుట జగద్విదితము, సీ వెదంగసీ త్ర డానవు కావు, తెలిసియు నేలనో యివ్విధమునం బలుకుచున్నావ్టు, యీ ది విమయమును గురించి నన్ను వెజపించుటగాని నీవ భయపడుట కాని యనా నో. వశ్యకము, దాని మగ'లెంతటి పరాకమవంతులయినను నగుదురుగాక, మ. నాయెదుట నిలిచి ₹ేని మచమృజాబల మేర్చడగా, వజాహాత్రిం గూలుశైల ప; ములవలె గీటడంచెద, ఇంక నీవు బుద్ధిమాటలు పలుకుటకు మానుము మ . వలాగున నేని నాకు సుఖము గలుగునట్లు చేయుటకు మార్గమాలోచింపుము మ అటులచేయ వై తి వేని సత్యముగా జెప్పెదను, మన్మధ తాపమున ' నా .ట. టభూణంబులు పోన్టను నామేలునుం గోరుదాన వేమైన యెడల నన్ను చెడు దు. గోరికం కోరితినని నిందింపక, శీఘముగా దాని నివ్చీంచి నాకు లోబడి చు నడుచుకొనునటుల జేయుము, అని పలికి యతిశయించిన ధయిర్యముతో కా దిగ్గనలేచి వమి చేసెదవో నీ యిష్టమువచ్చినలాగున నొనరింపుము నిన్ను ని నమ్మితి అక్కయగు రాణి పాదడంబులవై సాగిలబడి (యమొక్కీ. లేవకుం _జెను, ఆమె యతని తీఠుంగని తనలో వగవునొంది కటకటా, ఇదియేమీ సంకటము యెక్ళడిమోహము యెన్నియాపదలు వినుట కలిగినను 9వు " చెటు లేనియు సై రంధిని వీనితో గూర్చిన నేదప్ప, వ్యర్థఫుమాట లెన్ని చెప్పి ననుం (టమోజనముళలేదు, ' మిక్కిలి గర్విష్తుడిగుటచే యెన్నివిధములు జెప్పినను హోనివృత్తులు (గహింపజాలకున్నాదు, ఏనిశెట్లును మరణము కలు గుట తప్పదు, సైరం(ధి మగలచేగాకపోయినను, మన్మధ 'కాపముచే (నైనను మరణించును, యేమిచేయుదును యేదోయొక యీపాయమాలో చించి వీని పరితాప మడంపకున్న యెట్లు పదంబులవై (వాలి 'లేవడయ్యె నని యెంచి చేతులుాచి పాదా(క్రాంతుడ్లై యున్న తమ్ముని మెల్ల గా లేవనెత్తి యతని దుస్థితిం గనుటచే గలిగిన దుఃఖమువలన కన్నుల నకు వులు (్రమ్ముచుండ నడంచుకొనుచు, యతనింగని, తమ్ముడా! అయ్యో! ఏ పరితాపమును జూడజాలకున్నాను, దుఃఖము యడంచుకొనుము యొట్ల యినను కష్టపడి తగిన వెరవు నాలోచించి సైరంధధికిం దగినరీతిగా బోధించి నమ్నలింపజేసి నీకు స్వాధీన యగునట్లు చేసెద యింక నూజటం జెందిసీ విటన్షోండక యింటికి బొమ్మ నేను వేయబో యెడితం(త్రము నివు డేచెప్పదను వినుము నేకు సాయంశకొలమునకు లోపల మద్యము కావల యును కొనిరమ్మని సై రంధధిని సీయింటికి బంపెన అది యచటికి రాగానే " దానింబట్టుకొని నీకోరకను దీద్చుకొనుము మతియొక విధమున యది నీకు లభింపదము యీ యుపాయచమే మంచిది అని దృఢముగా జెప్పెను తన. _విగల యనురాగముచే యక యవింధమున _బలుకగాజే యావా్హాట్ట

అతనికీ కర్లరసాయన మైయుండె (ప్రముదిత హృదయుందై ఆమెకు_మొక్కి_ యనుజ్ఞ గొని త్వరితముగా "నిజనదనంబున కరగ, కీచకుడు [చాపదియందలి మోవాముచే బరితపించుట ఇట్లు పోయి, నానావిధములయిన మధ్య రనములును తగిన వివిధ భత్యుంబులును, సిద్ధపరచి, తనమందిరమును బహూువిధంబుల నలంకార ము జేయించి ఆ చోట నితరు లెవ్వరును లేకుండునట్టాననరించి, తాను యొక రమ్యాస్థలంబున జేరి పొాంచాలయందు తగులువడిన చిత్తంబు తల "వెట్టుచుండ చలించి, వగలం బొగలుచు, తలంవులకు బొచ్చి, యవి వేకి గావున నసయిరం(ధికిని తనయందు మోహము కలిగియున్నట్లు భావించి ఆహో! విలానముగా యెగిరిపడుచున్న వాలుగ చేప నిడివిసాంవును తెక్కు వపరచి, మిక్కుుటమయిన గాలిసోకి వాడకయుండు కమలదగళముల వెడ ల్పు తిరన్కరించి, చక్కతుడిచి కడిగిన మరుని తూవులను నిర్ణథ్య మొన' రించి, చచెలువొందుచున్న తన మూవులు నా చిత్తమును హారించికొని _పోవ్రనటులు నన్ను వినోదముగా చూచెను, నా హృదయము నాచికొని యె, ఇందునూలమున నావై దనకుగల యతిశయమియిన మోహ వికా, రమును బయలుపరచినది, అటుల మనన్సు నాయందు లగ్న మైయున్నను, సయిరం[ధి తనభావమును స్పష్టము వెల్లడి చేయ లేదయ్యెనని లోచుచు న్నది, ఆలోచించి నేను తెలుసుకొనజూలక పోయిలిని అని యెంచుచు “సంషోభము నొంది యంతంతికు గోరిక లతిశయింపగ కీచకుడు మనస్సు బోయిన దారిబోవుచు, తనలో నేనెవుడు సెరంధిని జూతును? యెవుడు చానిని పొందగలను! ఆ లేము విలానముతో వచ్చి నాముందునిలిచినచో నాకు నేత్రోత్సవముగ నుండునుగడా ఆ సుందరాంగి వ్రియముతో కన్నె _తీ నన్ను చూచెనేని యమృతముతో నభిపేక మొనర్చునటులుండును, ననుమూచి చిజునగవుతో ముద్దుగా మాటలాడిన నాక ర్లములకు రసా యనముగ తోచును, నాకు సంతోషము గలిగించునదియె నాపొందుగోరి వచ్చిన పతమున పరమానందంబు జెందును, ఆ వీతంబినీ వను నను, రాగము పెంవునంగలసి పెనగి నాతమిని దీర్చి నేని మదీయ జన్ముసాఫల్యం , బగును, ఇట్టి భాగ్య మెఫుడు చేకూరునో తెలియలేదు, అని పలుకులు ప్‌ధ ' ములుగ నెంచియంచి వలరాజు బారి కగ్గమయ్యెను, ఈ (ఫకారముగ నతడు విరపా వేదనా దందహ్యామాన మానసుండయి విరుడాలాపంబులు ॥ తనకు దాను మాటలాడుకొనుచు, నిమిషంబొక యుగమేీగా గడవుచు _కయిరం!దడి మయొవడు రాగల కనంంర ాాయునయునుముంును సాన

“సమయము తటస్థించునో యని యువ్విళ్లూరుచు నమ్మదిరాశీ, 'రాక కెదురు :'చూచుచుండె యిచ్చట- సింహబలుని వృత్తాంతం బీవ్విధముననుండ, నక్క_డ, సుధేష్ల తిమ్ముని కొనర్చిన వాగ్ధానమును జెల్లించునదిమై నయి రంధిని రావించి తనకు మిక్కిలి దావా మతిశయించినట్లు నటించుచు, ఓయమ్మా! మెందుచేతనోగాని యివుకు దాహ మెక్కుడై నానాలుక, యెండుచున్నది "పెదవులు వట్లుగశ్షైను, మంచిమధ్యముం (తాగుటకు కోరిక | బున్రైను, అది (తాగిననేకాని యీ దవ్చి తీఅదు, నా తమ్ముడయిన కీచకునియింట రుచికరములైన నానావిధముల మధ్యములు నుండును. కావున నీవు వేగముగా యచటికిం బోయి (కేష్టమయిన దానిం గొని రమ్ము తడవు చేయకుము అని యాజ్ఞాపించెను. సుధేప్ట ఇట్లు చెప్పగానే వనితామణియగు పాంచాలినందన గుండెలు జల్లుమని యుల్లము తల్ల డిల్ల సాగెను భయము గలుగుటవే మేను వెలవెలపోయి శరీరము చమట బళ్లును, పాపమా మె యేమిచేయును? ఫై ర్యచి త్తమై తనలో అయ్యా! గొప్ప కష్టము సంభవించెనే! యెట్లు నేను కీచకుని యింటికి బోజూలనని యామె యాజ్ఞ నుల్లంఘింపకూడదు, పోవుదునని యా దుర్మాద్గని సుందిరమున కరుగుటయును యుక్తముకాదు, సందిగ్గముగా యీర్చడినది ఓ భగవంతుడా! నేద్చతో యీ సంకటమును తప్పించుకొనుటకుం దగిన యుపాయ మేదియుం దోచకున్నది, "జీనేమి చేయుదును? అని డోలాం దోలిత మాననయయి యా మాలిని సుభేష్తంజూచి మిక్కిలి వినయ ముతో యిటులనియె, ల . అన్మూ! సుభేస్టా! ఈకల్లును "తెచ్చు పనికి నన్ను విడిచి మజి యెవ్వరినై నం బంపుము, ఎందువల్ల ననగా నేనివుడు సీయొద్డ నే యుండి సన్ఫాగ్గమునకును, మర్యాదకునుం దగినట్టి కార్యములు చేయుచుండు దానను, కాని యల్సులైన'పరిచాశికలు చేయవలసిన పనులను చేయ దగినడాననుగాను, యిదివరకు నిటువంటి పనులను జీను చేసి యెరుం గను, తల్లీ! సీవ్రు మిక్కిలి యోగ్యురాలవనియు, నీ మందిరమున సడా వార నంపద కలిగియుండుననియుం దలంచి, నా పతులు దగ్గర లేకున్నను నమ్మకముతో "నేను సీయొద్ద నుండునవుడు నీవా గారవమును తప్పజూ చుట యుక్తము కానేరదు, వివేకవంతులై న సత్పురుషులు తమ యా రాచారమ ర్యాడలను రతీంచుకొనుటకై తగిన గొప్పవారి నాశ్రయించి నఫుడు వారు సర్వవిధములను తెమ్మూ(శ్రయించిన వారిని రథ్నీంచి (ప్రతిష్ట వొందవలయును, అలాగుచేయ "ని నిందింపబడుదురు, యెవంరియింటికో

కాదు, నీయొద్ద నేను వేరినవుడే సీచకార్యములను నేను చేయననియ యటువంటి బనులకు నన్ను నియమింపకూడిదనియుం జెవ్పీతీ, ఈ పద్ధత లకు సమ్మతించి నియొద్దనుంచుకొంటివి నిడమే కదా? ఇవు డిటుల చెప్ప వచ్చునా! యనియెను, (ద్రుపదవుపి బలుకులు ధర్భుయు_క్రములయిన వ్గి యుం తా నొనరింపబూనసిన కార్య మనుచితంబయినదనియు నెజిగియ న్న దగుటచే సుభేష్ల తనలో కొంతివరకును నంథయమునుపొంది యాలాొ చించి, న్యాయము కాకపోయినను, తన తమ్మునికి . చేసియిచ్చియున్న వాగ్ధానంబును చెల్లించుటకును, వానిని (బశగికించుటకును సయిరంధిని బంపియే తీజవలయునుగాని వేజుమార్లము లేదసి యెంచి యతనిపరితాపా నోదనా[క్రియా చరణ (్రీతి యతిశయింపగ పాంచాలితే మర్యాదగా యిట్ల నియె. బెరా! నఖ; సి విటుల చెప్పవచ్చునా? నేను (తాగగోరిన మద్య ము 'దెచ్చుటకు మజియొక రరుహులు కారనియు నొండ్లను పంపరాదని యు నెంచి నిన్ను పొమ్మని చెప్పితింగాని పఠిచారకలు లేకగాదు, ఈపని సీచమైనదని తలంచి నంకోచించి చింతించుచున్నావు, ఇట్లు పలుకుటయు, తలంచుటయు, నిరాకరించుటయు, ఛెలిమికిని [వియమునకునుం దగినపద్ధతి యగునా? యితరుల యిండ్లకు పోయి తెమ్ముంటిననుచున్నావు, అలాగు చెప్పితినా! నాతమ్సునియింటి కేగడా పోయింమ్మాని యంటిని, అది పరగ్భ వామగునా అచ్చటికి పోయి మధ్యమును గొనివచ్చుటకు సంశయింప నేల అచటమాము నిన్నెడుంగని వారెవ్వకున్నారు? సీవు' నాయొద్ద చేరిన “నాటినుండియు నందజికిని నీశ్రీలమును సద్దుణములును నఫుడవుడుం జేవ్పియే యున్నాను," కావున నిన్ను గౌరవముగానే చూతురు, మారుబలుకక శీఘముగా పోయిరమ్ము. ఆలన్యము చేసినకొలదియు దప్పిమించి పోను చున్నది యని 'వెకష్కుభంగుల (రొర్టించెను, యెట్లును తానే పోయి 'తేవలయునని పలుకుటచే (ద్రుపదనందన తనలో ఇంక నేనీమెతో నెక్కు వగా బలుకుటగాని యడ్డముగా జెప్పుటకాని నివృ్రృయోజనంబు అని తనలో తలంచెను, + (చౌపది కీచకునింటికి గల్లు 'జేబోవుట

ఇట్లు తలంచి కలకనొందినదియు నంశయముతో కూడినదియు

వైన మాననముతో యాజ్ఞ పేని సుధేష్టంజూచి, అమ్మా! నీ యాజ్ఞ (ప్రకారముగా నీవు కోరినపనిని చేసెదను అని పలిశెను, ఆమ తనమాటకు నమ్మతించినందున, రాణీగారు మధ్యము దెచ్చుటకై బంగారపా(తము:.

'నొందుచు, తత్పొధంబు వెలువడిపోవుచు (ద్రౌపది యాళ్ళుగతంబున నీచ 'సృాదయుండయిన కీచకుడు తనయెదుర తిత్పూర్వము పలికిన క ర్షశూలం బగు మాటలకు దోడుగా, వీడుగుపడిన వానిని కొజువితో కాల్చిన విధ ముగా, సుధేష్ల వానియింటికే బంపుట దలంచి నంతాపంబునొంది తల్లడి పాటున దైవమును నిందించుచు, తనకు దిక్కెవ్వరును "లేమికి వగచుచు, మరల పరివతయైన తన్నెవ్వరు నంటజాలరని యెంచి ధయిర్యమును 'వహించుచుు యంతనే చింతనాందుచు పోవ్రనరమయమున, తలంఫున ధ్రైర్యము కలుగుట జేసి యామె ముఖమున వెల్ల వాటుకలిగ, దేహము పరవశమగుటచే నడలు తడంబడుచుంజెను, భయ మతిశయించుటవలన శరీరము కంపింపదొడం”గె, చలనము కలుగుట బట్టి యొడలున చెమ్ముట యొసంగె, దుఃఖము పొంగివచ్చుట, మనస్పంకటము, నిశ్చేష్టత, బాధ మొదలుగాగల లతీణంబు లా మెను వాదువుళొ నెను, ఈ[కమంబున (ధుప దాత్ధుజ దురవ_స్తంబొందుచు నకలమైన 'యాపడలను వారించినది హరి స్మృర ణంబుదక్క మటియొకండు లేదనియెంచి హృదయకమలంబున పరమ" పురుషుండై న యచ్చుతుని ని వేషించుకొని సంస్థృరింపుచు, సూర్యునిం జూచి (్రిమూర్తిన్వరూవుడయిన యా లేజోనిధికి నమన్మరించి మనంబున భక్తి యతిశయింపగ్యా కరంబులు మోడ్చి ఓజేవా! లోకబాంధవా! నేను సీష్కళంక చిత్తనై, ధర్భాపాళ బద్ధువెన పాండువు(త్రులయెడల పతిభక్తి . తప్పక వర్తించుదాన నగుదునేని, నాకు దురాత్ముండయిన కీచకుని వలన కీడేమియుం బలుగకుండునట్లు నన్ను రథ్నీంపు మనే ఫ్రునః॥ప్రణామం బొనరిం - చిన దయాకదండయిన దినకరుం డసహాయ యువతి దుఃఖతయునై న ఆమెను రవ్నీంపదలచి మహాభుజబల సంపన్నుండైన రాతను నొకనినహో యముగా బంచినచాడు చనుదెంచి యదృశ్యాకారుడై ఆ పాంచాలి నను సరించి వచ్చుచుండె, అమె ఇట్లు సూర్యుని కించి మిక్కిలి (ప్రాయ నతో, భయపడుచ్చు 'బెబ్బులియున్న పొదరును చొచ్చు లేడివలె కీచకుని మందిరమును జేరంజని లోపల (ప్రవేశించె, నా సమయంబున కీచకుడు పాంచాలి వచ్చుటజూచి తనలో*ని తాపమును, చింతయును నడంచుకొని 'వేగిరపాటును నసంతోవము నతిశయింపగా, చంచలించు భావము గల వాడై. తొట్రుపాబున జిక్కుపడీన హారములం జక్క_గా నవరించుకొను చు, .నిష్ప్రయోజన విలానమును గలిగించుకొనుచుండెను యవుడు పాం చాలి సమిపించిి సుధేన్షకు దాహము వుట్టిందున మధ్యమును దెమ్మని

మిక్కలి మోహాముచే తనచూడ్కు. లామె మోముయం'చే నిలివీ యశ దీనముగ యిట్లనియె,

వగలాడీ! అలాగే వారుణి నివ్పించెదగాని సుభేస్తా బేవిక గలిగిన దాహమును దీర్చబూనిన నీవ ఆమెకు సోదరండయి న నాయందాదరము గలదానవై నా దాహము సయితము తీర్చ్పవలడా! ఉపేవీంపవచ్చునా! నీవే పలుకుము, కాంతిమించు సీ క్రీగంటి మూవులను పొందజూలక ేహం తాపముచే (క్రాగుటయు, తియ్యని నీమాటలు సోకని కారణమున వీనులు చెడగందుటయు, యింపయిన నీచేష్టలం జూచుకొని యాడ లేమికి దూఫవ్టు లు కనలుటయు, సౌక్కించునట్టి నీ సురత [క్రీడయందు తగులువడి యానం దంబు జెందలేక మదికుందుటయు, పాయునట్లును నా బన్ముంబు నఫలమగు నట్లును. మన్హుధునిపూనిక నెర వపనట్లును సిగ్గనెడి తరను తొలగించి నన్ను నీచంగా నేలుకొనుము, ఇట్లనివాడు మోహావికారముచే బలికిన, మనోవికారము లేనిదియు, ధయిర్యముగలదియు గావున పాంచాలవు(్రి వానిమాటలు సరకుసేయక పెడ చెవింబెట్టి యచంచల చిత్రమై అయ్యా! శీఘముగా మధ్యము బోయింఫవుము, తడన్చ చేసినయెడల యామె నావై గోపగించును, నేను వడిగా నదగవలయు నారాకకై య్యాబేవి యెదుడు చూచుచుండు నని వెప్పెన్కు ఆ మాటలువిని ముఖంబు వికోసింపగా (కా పదింజూచి కోమలాంగీ! నీవు సుధేష్ణ కోపగించునని భయపడకుము, ఇది గో నిమిషకాలములో నే నితరులచేత మేలైన వాదణేనిచ్చి ఆ మెయొద్దకు బంపెన, ఇక నీకేమి భయము? మనోజ పరిమళయు క్రమయిన యి మద్యము నిచ్చట నీవు గోలి నీ ముఖమీనందలి మంచివాననను నన్ను 'ోలనిచ్చి యధిశమయిన సామస్టుధతాపమునుం జుల్లార్చుము, నన్ను రత్నీంవుము, ఇటులచేసి నాకోరికదీర్చితి వేని కరితురంగర థధపచాతి నమూ పాములతో గూడిన యలిశయమగు నా నంపదకు నిన్నే యధీశ్వరిని గావించెద, 9ది నత్యము, తరుణీమణీ! యింతమా[త్రమేమని తలంపకు మేలైన భూవణములును, రత్నములును, మందిరములును, సుందరవతు లయిన గణికాదనంబులును, నీస్వాధీన 'మొనరిం చెద, ఇదియుగాక, నా భార్యలను సీకు పరివారికలనుగా జేస్తి నేను సీకంటి నంజ్ఞ చేతనే నీ యఖి (పాయమును తెలుసుకొని నీయిష్ట్మపకా రము నడుచుకొందును, యెల్ల కా ర్యములు నిచ్చవచ్చినట్ట్లు నీవే జరిగింపుము అని యివ్విధంబున బలుకుచు సింహబలుం డంతంతకు నగ్గలి.చుచున్న కామాధిక్యతవలన తన్ను దా నెజుంగనివాడై యు(దేకించి దిగ్గనపయిబడి పట్టుకొనియె, ఇట్లు పట్టు వొనుటయు, నద్నకాకారుడె ఆమె ననుకరించి వచు,చున మహాబలి!

ఆయిన ౦*౫ిబుసి నిల్ప్యమయ్యల తెనువునం [బ వెశంచుటయు, యామె కీచకుని వేయి విదిలించి తప్పించుకొని త్వరితముగా వెలువడివచ్చాను! ఈ(పకారంబున నిరాదరణంబుగా (తోచిలొని య వ్వెలంది వోవుచు కీచకుడు 'వెనుముట్లి వచ్చుచున్న పాంచాలి తిరిగిచూచి .భయ(భాంతమొ అయ్యో! ఈపొపాత్తుడు వెంటబడి పట్టుకొనుటకు వచ్చుచున్నాడే! వమి చేయుదును? వదిక్కు నకు బోవుదును? బీనివలన యుష్మవ్రవం బెటుల తప్పు ను? నన్నెవడ రథ్నీంతువ? అని తలంచుచు భయ(్రాంతమై త్వరితగమ నంబున వచ్చును, దైవయోగంబున తత్సృమయమున విరాటుండు బయలి ఫొలువ్రనకు జేరి ఆ నభాభాగంబు చెనకు వేగముగా పద" _త్తివోయెకాని, కామాయ త్త చిత్తుడును గర్వమున కన్నుగాననివాడును నగుటచే ఆ $ీచకు డచ్చటి జన సమూహాంబును నరకుశేయక, రహాన్యమయిన తన ప్రవర్తనము బయలుపడుననియు గెరవహాని కలుగుననియుం జింతింపక తానునుకూడ ముట్టిపదుగున చనుదెంచి, కీచకుడు (తాపదిం బట్టుకొనుటకు వెంటదగులుట మదించిన యేనుగు నడుచుచున్న తీగను పట్టుకొనుటకై. పోవు నట్లును, [కూడుడయిన రాతసుడు భూలోకమున నంచరింపవచ్చిన "దేవ కాంతను పట్టుకొనబోవ్రనట్లును, గండుపిల్లిగోడు వంకవిల్లను పట్టుకొన బోవునట్లును తనమాటను నిరాకరించి వచ్చినదనెడి యాగహాముతో, యా సించాబలుండు (చౌపదిని జడపట్టుకొని దన్ని (క్రిందబడ(దోసెను, ఆ నమభయంబున నదృశ్యుండయియున్న పాంవాలి రతకుండయిన రాతసుం డాకీచకుని నేలబొరగిలబకు నట్లు (దోసెను, అఆలాగునపడిన యతడు దుస్థితి నితడలు చూతుకేమోయని వెంటనేలేచి మరల (చడాపది వెంటబోయిన రాతనుం జేమిచేయునో యనెడి ఛభయంబునుకెంది నిలిచి యెడువుదవ్పిన వాగువామువలె నిట్టూద్చలు నిగుడ నధికమయిన లకోపంబున మల్లడి నొనుచుంచె, నయ్యవనరంబున, భీముడును ధర్మ్శరా జతోగూాడ విరాటుని 3భయందున్న వాడయి, (చౌపదికి గలిగిన యవమానమును, సింహాబలుని (ర్వమునుంజూచి నహింపలేక, కోపాతిళయమున కన్నుల నిప్పులురాల్క దేహముప్పాంగగా, దట్టమయిన చెమ్ముట(గమ్మ పండ్లుకొజుకుచు భయం "రాకారమును గలవాడణ్యె, అనమయంబున నతేనింజూచిన, భూమియు గొకాళమును తాళశములవల "రెండు చేతులంబట్టి వాయించుటకును కుల పర్వుశములొండొంటిందాకి మార్ష మైపోవునట్లు తన్నుటకునుంవడునము(ద ములలోనను నీరంతయు ఇఎగయజలి యంజలి బురదయె తి మేనబూసి

కొనుటకును, దిక్కులన్నియు నొక్క చోటికి దెచ్చి వీసికి ముద్ద జేసి వీండుఓ రును, (బ్రహస్రిండమును (టబద్దలగునటులు కొట్టుటకును, తగిన యుత్తా పము కలబాడై భయంకర మైన (పళయకాలాగ్ని యో యని తోచ చుండెను, ఇట్లు మించిన కోపావేగంబున తమరహాస్యవాన (వకారమున మజచి దుష్షుండయి కీచక నప్పుడు గీటడంగింపదలంచి, వానితో చుక్టీ రికముం గలవాడును, చఛాని ఆజ్ఞానుసారముగా "రాజ్య పాలనము జేయు వాడును నయిన యావిరాటుండు నయితము తన కోపమునకు పార్రుజే యగునని యెంచి యు( మైన దృష్టులొసంగ, నమిపముననుండు గొప్ప ,వృతము వంక్‌జూచి ముఖం 'బెర్రవాలగా ధర్శనందనుంజూచి, యతడు తమ్మ భీకరాకారంబు బూచి యభి[ప్రాయంబు దెలిసికొని, నేేతసంబ్ఞ్ల చే లొందజపడవలవని మూాచింపుచు ధర్మరాజు నందరకు చెలియునటుల నిటులనియె, అవో! వింతగాయున్నది ఈ వలలుం డెక్కడనో యే వృతమునో వంట చెజటుకులక్రై చూచుచున్నాడు, ఎదుటనుండు గోప్పవృతుము కా బోలు వనికీిమాలిన వృషతముః మజటియొకచోట లేదా? ఎన్నోయున్నది, ఫలములు గలిగి పెద్దకొమృలతో కూడినదై విశాలమైన సీడచే జనుల కాశ్రయమై సౌఖ్యము నిచ్చు యీ చెట్టును వంటకట్టలకై నజకుట యుచితమెన కార్యము గానేరదు అని గూడమయిన మాటలచవేత తన యభి[పాయంబును దెలువుచు వారించిన యన్న చెప్పిన మాటలలోనీ యంత రార్థంబు టహించి తన శంగతి విరమించి యుపళమి్లె ఇట్లా యన్నదమ్ములు నటించినరీతి యంతయు న్పష్టముగాదూచి. కీచకునిచే (క్రీందబడ(దోయబడిన పాంవాలి మెల్లగాలేచి, గాలిచే దుమ్ముగవ్పి సాంవుతిండియున్న తీ?యుంబో లె 'నేలంబడుటచే యొడలు ధూళి యంటి యుండగా నం ింగ వూవ్రనందు వానన వెడలునట్లు వేడినిట్టూడ్చు 'లెనంగగా, చం[ద్రబింబమున కళంకమువల ముఖమున ముంగుడులు (కమ్ముకొనగా, తామర శేకులనుండి మంచునీరు జాటుచున్నట్లు కన్నుల నుండి శోకభాప్పుంబులు శాలుచుండగా, యుగమరాలయిన పాంఇాలి సింహాబలునిచే నవమానమునొంది మిక్కిలి ధయిర్యముతో విరాటుని నభయొద్దకువచ్చి నిలిచి, అధికమయిన కోపమును తమ రహాన్య(పవ ర్త నమునకు భంగము కలుసనేమో యనెడి భయంబును మనంబున "'బెనంగుచుండు, నభ్యులంజూచు నెపమున నటయు న్నర్జుజ వాయునంద నులం జుజకుచూఫ్రులం జూచుచు, సభ్యులును విరాటుండ:ను వీనునట్లు దుఃఖముతో యిటనియె, ్‌

పూందాని తన భంగపాటు విరాటమహారాజు నభలో చెప్పుట ధరాస్ట్రధక్భృము లెటింగినవారును, నిష్కళంక చిత్తులును, సాధు జనుల రథీంచి దుష్టుల శిశ్సీంచువాదను, శస్తానస్ర్ర) విద్యలను చక్కగా నెజీంగి పరిశ్రమ మొనప్పృన పండితులగు వారును, శతు నంహారము నొనడ్చుటందు థెర్యశార్య పరాక్రమములు గనపరచి సాధింపగలవారు ను, గంధర్వ (కేకులు నయిన నాపతులయిదుగురును, పరుడొకడు నన్ను యివ్విధంబున పరిభపజుచుచుండగా చూచుచు నూరకున్నారు, యిది యెంతయు నాశ్చర్యము! ఇటువంటి గొప్పవారి భార్యనయిన నేనేయీ రీతి నవమానింపబడి నపుడు మణి లోకమున నెవరియాం[డు భంగపడక తప్పించికొనగలద? ఈ రాడనవభలోనుండు వారిలో నొక్కడయిననుధర్మ లోపమునకు భయపడి యిది తగిన పనికాదని యొకమాటమైనం బలుక లేను, అయ్యో! అందజు నూరకమాచుచున్నారు. ఇందరు గొప్పవార లును చూచుచుండగా, పతివ్రతా వర్తనమును తప్పక నడువుచు సాధ్వి నయి వర్తించు మంచి నడవడికగల నన్ను కీచకు డివ్వినమున లోకంబున నెప్పుడును నెవ్వరియాం[డకునుం జేయదలంపని యవమానమును జేయు టంగాను యొకనికై నను నించుకయు దయ కలుగరకున్నది,. ఇది యాశ్చ 1ర్యము, యింక చెప్పవలసిన "దేమియున్నది! ఎవ రెటులుండినను నుండిరి "గాక! యీ మత్స్య దేశమున కంతటికిని రాజైన విరాటుండును మిన్నక మూచుచున్నాడు, కాన్సన నితకుమూ (త్రమే నాకు నిందింప దగినవాడుతమ 'రాజ్యమున నెవ్వరయిన నే దేనియుం దప్పుచేసినయెడల (ప్రభువ్షలు విచా రించి ధర్మాధర్శుంబు లెటింగి నేరము ౫లిగినవారికి తగినదండన విధింతురు గచా! ఇళం డటుల చేసెనా రావ్రైయుండియ తన యెదుటనే కీచకుడు వేసిన య[శ్రమమునుచూచి యేమియుం బలుక కున్నాడు ఇది న్యాయమగు నా? రాజు లిట్లుండవచ్చునా? యని పలిశిను, ఆమెమాటలువిని వీరాటుం డామెయందు దయగలవాడయ్యెను, కాని కీచకుని శిష్షీంచుటకు తనకు బలముచాలమిచే ఆమెను కాంతవచనంబులచే యూరడించి మహా కోపా విష్టుండయియున్న యాసింబూబలుని రోషంబడంగునటులు మంచి మూట లు చెప్పి యుపశమిల్ల జేసి యతడు తనయింటికిం బోయెను, ఆ నమయం బున నభ్యు లామెనుగని దుఃఖగతు?ః యి ఇంతచక్కదనముగల యి రమణీమణి సె రంధి యెటులణ్యెనో కదా! యనియు, అయ్యో్యో! పొప ము!ీమూయ'దె ననూ నుకునూరగా!త కిటువం8ికన యు కలిగించ. దంల _

ఆశుమి చేయగలదు! అనియును బళీ! రాజమూచుచుండ గహ దుష్టాత్భు డగు క్రీచకుం డింత పనివేసె నిది వానికిం దగిన శార్యమగ్గుస్తొ యనియు ఆరాణి యుపేష్‌ వేయుటవలన'నే యిటువంటి కష్టము నంభవించినది, దీనికెల్ల నామెయే కారణమనియు నొకరితో నొకరు చెప్పుకొని గునగున లుగా బోవుచుండిరి, ఆ నమయమున ధర్మరాజు కోపమువలన ముఖము చమరింపగా, మనంబు కలంగిన వాడయ్యు ధయిర్యముచే తన యాగహా మునడంచుకొనిి ఆ రోషము కతంబున న్వరము మాటుబాటు గౌంద సీయక ఎప్పుడును సాధారణముగా మాటలాడుచున్న రీతిగానే పాంచా లిని జూచి యిటులనియె, . " శ

ఓ నయిరంఖథ్రీ! శాజనకును నభవారికిని నీ నమాచారమంతయు దక్కగా తెలిసినది, యూరక నిలిచి మాటలాడుచుండవలదు, చాలును గాని ఇంక రాణివద్దకుపామ్ము, సీపతులమయిన గంధడ్వలు బలవంతులైన వారని వెప్పీతివి, అటువంటివారు నీ భంగపాటుంజూచి యూరకుందురా తమకు సమయముకాదని యట్లుందురు, నీకును వారికిని సాంశేతికము కలిగియున్నపవమున వారిఫుకు కోవింపనొల్ల రు, కావున నీవు నమగల'నేల నిందించెదవు? వలదు పతివ్రత నభలో నిలిచి ఇట్లు నిర్భయముగామాట లాడుచుండదగునా చెప్పుము యిది మర్యాద శాదుసుమో! యనవుడు నతనిమాటలు విని యామె యంతబోవక యచ్చటనే నిలిచి మజి యేమి యో+ పలుకబూ నెను, ధర్భురాజు యది తెలుసుకొని డానిం జూచి అతివా! చెప్పినమాటలు [గహీంచి యింటికదుగక ఇంకను నుండెద వేల సీ ఇచ్చవచ్చినట్లు నభలో నిలిచి నాట్యము జేయుదానివలె నభినయించు చున్నావు, మగవాం డిట్లు విచ్చలవిడిగా వర్తింపవచ్చునా! ఇది పతి(వతకు నగిన లమణముకాదు, 'వెడలిపొమ్ము అని చెప్పెను, అతని-మూటలు నిని పాంచాలి యసూయళోకూడిన తన యభి([ప్రాయం బన్యులకు "తెలియక యతనికి మా[తము తోచులాగున కంకుభట్ట! నామగడు నట్టువవాడు కావున నేనును నటినే యగుదు పెద్దవారివలె విన్నవారు నడవవలసినది ధర్మమే కాదా? కొను నిజమ! అటక _త్తెనే యగుదు కావున 'నేమిటికి! నామగడు శె లూషుండు మాత మేకాని జూదగాడుకాడు కాన నాకు నాట్యముచేయుట పకితప మగును చూవదలియాలికిం గొప్పతనం 'బక్కడిది కలుగునా?! యని చెప్పి యచటనుండి కడలి తనలో దురాలోచన జేసినన్ను కీచకుని ఇంటికిం బోయి మద్యముం. దెమ్ముని లేనిడాహామును గలిగినట్లు నటించి పంవీన మాయలాడియయిన సుధేప్లకు 'నేనుపోయి నాషడిన పాటులం 'దెలివివగాక యని యెంచి దుఃఖముతో. కన్నుల సీరుగారుచుం

కగా, “ధయ్దిర్ట్యేముతో చేహము వడంకుచుండ నంతఃఫురమున కరిగె ఇట్టు రోవ్రటయి సుధేక్ష (ాపదింజూచి తన కపట(ప్రవర్తనము తెలియకుండు నట్లు "లేని చుఃఖమును "దెచ్చుకొసి తానేమియు నెజుంగని దానివలె కంఠ క్వరము మాబుగా, అమ్మా! ఇట్ట్లుందెద విదియేమి? వాదణిం జేబోయిన వాని కిటువంటి కష్ట మేల కలిగినది? అయ్యో! దుమ్ము కప్పుటనే నీదేవ కాంతి మాసినది, మినోవ్యాకూలమువలన ఏ ముఖ కమలము వాడిపో మనది, చెమట ముంగుడు లంటుకొని యందములేక యున్నవి, శోకభా నములు కాజుచు సీకన్నులు సాబగులేని వై యున్నవి." ఉగ్భలీ! ఇట్ల్టగుట శేమి కారణము? ఎవ్వరెచ్చోట నేమి యపకార మొనరించిరో చెప్పుము రారికి దగు దండన జేయించెద, శీఘముగా యెజిగింప్రుమని యడిగెను, మె కపట నటనమును మాటలనుంజూచి పాంచాలి తనలోన రోమ మును జెందినసదయ్యు తోపనీయక ఆమెతో అమా శ! సీవ్ర నర్వము నెటిం 1నదానవయ్యు నెట్తుంగని విధంబున నడుగుచున్నావు, ఇంక నీకు నేనేమని వెప్పగలదానను? అయినను నడిగితివి కావున వినుము, నన్ను మన్యముం నమ్మని కీచకుని ఇంటికి బొమ్మనిన నీవు పంపిన (ప్రకారమచ్చటికి బోయి గొను, అతడు కామాతరుడయి యోగ్యతా యోగ్యతలు విచారింపక గాహనంబునకుం బూని నన్ను పట్టుకొ నెను, “నేను తప్పించుకొని తత్సమ | కుుంబున బయలు గొలువున్న విరాటరాజు నభయొద్దకు పరుగెత్తివచ్చితి అతడు నా వెంటనంటి వేగముగా వచ్చి జడపట్టి యీడ్చి [క్రిందబడ(ద్రోసి కాలితో తన్నెను, ఇంక జెప్పదగిన "దేమియున్నది? యనివివర ముగా జెప్పి కన్నుల సీరు రాల్చెను, పాంచాలి ఇట్లు చెప్పిన విని సుధేష్ణ మిక్కిలి చింతనొందిన దానివలె నటించుచు మంచిది. దుష్టుండయి సీ న్వభావం "బెబుంగక శీచకుం డింతపని చేసెకచా! నీవ దుఃఖము విడిచియుండుము, వానిని శితసేయించెద, నీకు సంతోషమును కలిగిం చెదను, ఊరడిల్లు మని సుధేష్ణ తనలో భయము జెందినదయి. మిగుల నాదరముతో కూడిన మూటలు బలికి యూరార్చిన, యా కపటమానన యసత్య వాక్యములను లత్మ్యు పెట్టక పాంచాలి యామెనుచూచి ఇంతశార్యము జడుగుటకు కారకు రాలవు నీవేయైయుండియు 'తెలియనిదానివలె నటీంపుచు, నీ (వియమైన సోదరునిపయి నీ వింత యాగ్రహామేల వహింపవలయును! అమ్మా సీవే మియుం జేయవలసినదిలేదు, నా యవమాన భేదములున్సు బూచుచుం డిన ఫుఠరజనులకు గలిగిన చింతయు, లేశమయిననుం దప్పకుండునట్లు బల వంతులయిన నా పతులు తీర్చగలదు, వాడ విడిచి యూరగుండువారు కారు అని సలిశెను, ఆమాటలు వినగానే సుభేషయు నచ్శటి పరిజన

ములున్యు నయిరం[ధి మగలయిన గంధక్యు "లేమి వేయృప్తే సో మొవ్వ "5ెవ్వరి శీమికీకు మూడునో యని భఛయ(భాంతలయి తరత పడసాగిర. వారెన్ని యూరటమాటలు చెప్పినను పాంచాలి కోపమువిజ్శ్‌ళ్టు స్నానము జేయుటకుగాని పోవకయుందెను, అమెయున్న చందముచూచి తనవల నయినవట్టు జెప్పియు వినకున్న చేయునదిలేక సుధేష్ణ మిక్కిలి 'వెజుంగు నొంది ఖన్నయైయంండె. తక్కిన (స్రీలు కీచకుడు చేసిన దుహ్కెర్యమును తలంచి, దుష్టుండయిన యతండు చెడక తప్పించుకొనజూాలడనియు వాడు ఇపెడదగినవాదే ననియుు దలంచుచుండిరి, అంతట పరిభవము జెందిన పాంచాలి యచ్చట కుండి తాను శ యనించుచోటునకుబోయి శయ్యమిోాద నొడలువై చి కనుగొలకులనుండి వేడియయిన శోక భావృంబులు జూజు చుండగా, మిక్కిలి దుఃఖముతో, తాను పడిన భిన్నమును, కీచకుని జ్యాష్ట్వ్రమునుం వాసికిం (బలీశారము జేయుటకు వెరవ్సను దలంచు చుండె, అఫుడామె తనలో,దు ర్మాద్లడయిన కీదకుసి గర్వవడంచినగాని ఇంక నాకుని[ద్ర పట్టదు, పోడన్ననో సింహబలుండు, అటువంటివానిని సామాన్యులు వథింపజూలకు, మజియెట్ల? నా భర్తయైన వాయునందను డొక్క_డే యతరనితో సమానమయిన బలవంతుడు అకడే వానిని నంహా రింపవలయును, భీమునకు దమివబలము సైతము తప్పక కలుగునుగాక ఈ[పకాకము సాయంకాలమువరకు యోచన జీయుచుండి (వొద్ద్యుగుంకు టయు నాటిరా(తి మజ్జన భోడనాదు లొనరించి సమ_న్త్వజనంబులును నిదించుటకుం దొడంగిన విమ్ముట శయ్యాతలంబు డిగ్గి "మేనిధూళి పోవు నటుల స్నానముచేక యుదికి 'యార వై చిన వనస్ర్రైమును ధరించి వైట చెజంగు ముసుగు వై చుకొని యొండ్ల ఆబుంగ బడక గూఢంబుగా తన్మృందిరంబు వెలువడి వంట లలో పరుండి ని్మద్రించుచున్న వృకోదరుని యొద్దకుం బోయెను, (చౌపది భీమునిలో తనకు భంగపాటుం గలిగిన విధంబు చెప్పీ (వలాపించుట

అవుడు భీముడు తన కృత్యంబులన్నియు తీర్చుకొని పరుండి గాఢ ని్మద్రం జెందియుండుటయు నతని శ య్య్యాతలంబు 'జేరసరిగి నిలిచి వల్ల థా! ఆహో! నీవ్ర యున్న విధమునుమాడగా యెంతయు నాశ్చర్యము ఫుట్టు చున్నది. ఎవ్విధమున నీ కన్నుల కిటువంటి గాఢనిద్ర పట్టినది, కటకటా! నన్ను పర్తాభవించిన పాపార్భుడైన యా కీదకుడు తన మందిరములో హాయిగా శయనించి యెప్పటివలె నిదిరించుచున్నాడు,_ అరీతిని వాడు

సెర్భయు డ్రాఖ్ఞషద్ధవావ్రచుండగా, నీవును నెమ్మదిగా నిదించుచున్నావు, ఇట్లు యేచ్చిక్మష్మయులేక ని్యద్రించునట్టి శాంత మేలాగున కలిగినది! మా యన్న న విని నాయందు దయ విడిచితివా అటులే తోచు చున్నది, కాబేని ఇవ్విధమున మిన్నకుండుదువా యని మెల్లగా బలుకుచు "వై చేయి వైచిన, తత్పాణి న్పర్శంబువలన తటాలున మేల్కొని ఎవ్వరీ మనిషీ యని గద్దించి యడిగెను, ఆమె మెల్లగా నేను అని చెప్పెను, కంఠధ్వనిని బట్టి భీము డామె పాంచాలనందన యగుటం జెలిసికొని తనలో ఇమ్ముగువ కీచకుం డొనరించిన దురాకృతము నాతో ఇెప్పి వాని గర్వం బడంగించుమని నన్ను వుకళొల్పుటకై. వచ్చినట్లున్నది, ఏమి ఇచెచ్పడిదో యీయబలనోటశజే వినియెదంగాక యని తలంచి పొంచాలితో ఓకమల ములవంటి కన్నులుగలదానా!, ఇంత(ప్రొద్దుపోయిన పిమ్మట నొంటరివై. నీవిచ్చోటికి వచ్చుటకు కారణ మేమి? వచ్చునవుడు నిన్నెవ్వరును చూడ "లేదుకదా! యని యడిగెను అమె యతపీతో నీవు చక్కగా యెజింగి యుండీయు నన్నడిగెదవేమి ఇఫ్టుడేదూచి సీవింతలో మజచిన నేనింక నావృ త్రాంతమును చెప్పియు (బయోజనము లేదు, అటులగాక నానోటనే వినవలయున నెడి తలంఫవు కలిగనచో సర్వమునుం జెప్పెద మొదటినుండి వినుము, విరాటుని రావమజదిమైన సింహబలుడు తనయక్కను జూచు బ్రవె వచ్చి యచ్చటనుండి నన్నుచూచ్చి, మోహవశుందై కామో బే కంబు పట్టజాలక తావమాదుగా నానావిధములై న మాటలువెప్పి, మర్యాదవిడిచి నన్ను తాకవచ్చెను, నామనంబున వానిచేస్టల శెంళతయు నసహ్యాము జెందినదాన నై మంచితనమున నట్టిదురభిప్రాయమును విడుచు కొనుమని చెప్పితి కాని యా దుష్టుం డంతపోక మరల నన్ను బట్టుళొను టకై యుభేశించీ చెంతకువచ్చెను, అవుడు నాలో యధికమైన కోపమును చెంది వానితో సింహబలుడా మిక్కిలి బలశాలుదిను గొప్పపరా(క్రమ వంతులైన శత్రువుల నంహారించి (పఖ్యాతినొందినవాడును, గంధద్వలై న వా పతుళై దుగుదన్నాడు, ఇటులు దుష్కృత్యమునకుం దొడగితి వేని నీ రూనమును (పాణములుం గొనకమానడు, అని దృఢముగా చెన్పీతి, నా మాటలు నరకుసేయక వాడు కొన్ని గర్వపు దుర్భాషలు పలిశెను*, నేను నమయోచితమైన నయభయవాక్యములు పలికి (తోచివుచ్చి పోయినను, అవుడు వాడును వానియక్క్య మొన విరాటునిధార్య నేమి యోచించెనో నేనెరంగను కాని యా పాపాల మొన శేశయపవు(త్రి తనకు దాహము వుట్టిన విధంబున నటిఎచి నన్ను సింహబలుని గృవాంబున కరిగి మధ్యముం గొని రమ్మని చెప్పెను, వానియింటికిం బోవటకు నమ;తింపక యెన్ని యో .

యడ్డపుమాటలు పలికినంగాని, యాచిడ్డ యన్నిటికినియన్నినూటలు తగ జెప్పి, పోకున్న కాదని నిర్భంధము చేసెను: నే నామెళఫ్ఫీ యెదిరించి ఎక్కుడు 'వినంగ నొల్లక విధిలేక పోవలసినడాననై నాలో మో లావును నమ్మి నన్నెవ్వరు నేమిచేయగల ర సెడి ధ్రైర్యముగలడాన నై నుర దెచ్చు టకు నూతునింటికిం బోయితి అటకు పోగానే వాడు నన్నుచూచి నంతో _వముతో కొన్ని తుచ్చవు మాటలాడి కానూశుడుండయి బట్టుకొనుటకు వచ్చెను, వాని యు[దేకంబుదూచి భయపడి యచ్చటనుండి తప్పించు కొని వెన్నంటి వచ్చుచున్న యా దుష్టునిం జూచి మారుండు చోటికి "వేగముగా పరుగెత్తి వచ్చినాను నేను తప్పించుకొని వచ్చినందున యా పాపాత్ళుడు కోపయొంది నా వెంటనే వచ్చెను, విమ్ముట జరిగినది సీవెజు గుదువు మో యన్న వెద్దతన మా సమయంబున చక్కగా తెలియవచ్చెను అనా డానభలో మిరన్నదమ్ము.లై దుగుడుం గనుచుండ దుశ్శాసనుం డవ్విధమున నవమానసనించె వనవాస కాలమున సైంధవునిచే పరిభవింప బడినాను, ఇవుడన్ననో విరాటుడు మాయన్నయు నభ్యులును సన్‌న్చను గనుచుండ కీచకుం డిటుల పరిభవించెను, అయ్యో! పరులచేత నవమా నింపబడుట నాకుం (గొ త్తకాదు. వాడుకగలవిషయ మే! వమిచేయుదును మిబలపరాాకమములు వ్యర్థమయ్యె కాబోలు కావుననే ఇటువంటి కష్ట ములు నాకు కలిగెను, ఆడుదాని మొరయ్యు గోవుల ఘఫఘోపయు వినినచో, నితరు లెవ్వరై నను విచారించి శిమ్షీంచుట ధర్భుమని చెప్పెదరు, సీతియిట్టి వైయున్నను, కీచకుడు కాలితో నన్ను తన్నుటను జూచుచు ధర్జుసూను శా నమయమున నూరక యెట్లుంచెనో యాశ్చర్యముగా యున్నది, అని పొంఛాలి జరిగిన సంగతి యంతయు జెప్పి వగచుచున్న యామె మూట లన్నియును విని వలలుం డిటులనియె,. ॥ ॥ మానిసీ! నీవు భంగపాటు నొందినదాన వై ఆయా భేగము బెరసిన కతంబున విచారింపక పారపడి ఇటులు తలంచితిని కాని ధర్ముతనయుడు సరిగానే (ప్రవ_ర్తించెను, ఎట్లనిన, కీచకు డట్లు నిర్భయముగా సనిన్నవనూ నించుటయున్సు అది గని నే నాగహము గొనుటయుం 'ెలిసికొని ధర్శ 'రాజవుడు నన్ను వారింపకున్న యెడల నేను. మన రహన్యవ_ర్తనమునకు, భంగము కలుగున నెడి భయముమాని కోపించి కీదకుడు మొదలై నవారిని. వధించియుంటి నేని, ఆ వేగిర పాటున రహన్య భంగమ్‌గునట్లు జనులు మన . మిట్టివారమని తెలిసికొనిన పషమమున, ఫూర్వమువలెనే వెండియుం బం(డెండేకులు కానసములలో వానము చేయవలసివచ్చునుగచా! అజ్ఞాత,

'సేనులు నమ్వయభంగ మగునట్లు చేసినారని లోకులు సీన్చను నేనునుం దెచ్చిన య్మాజ్జేదగా నెంచి నించెంపకుందుదురా? ఇది యంతయు నెటింగయే మాయన్ననా యు క్పాహాంబును నివారించినాడు, కావున సత్య(వ్రతుం డైన ధరక్భురాజు పాగడందగిన వాడుకాని నిందపడుట కరుహుండు గానే రడు, నమియానమయములును, కా ర్యా కార్యములును 'నెకింగి యప్పటి "కెటులునలయునో యటుల (ప్రవ_ర్తించునట్టి యమ్మ ఖ్ఞహోత్తునియందు నేరంబు లేదు. ఓలతాంగ్‌! ఈ విషయమునుగూంర్చి స్‌విటుల చింతింపనేమిటికి? నిన్ను పరిభవపజచిన యా దుష్టుడయిన కీచకుని బరిమాడ్చుటకు ఇవ్రుడు శాలము మించిపోయినదా! వమిచేయును మించలేదు, శీఘ్రముగా వధించి నీమనంబునందలి దుఃఖమును పోగొ శ్రైదను, ఎన్నికష్టములు తట స్టించినను ఇతరులు మనల సనెటుంగకుండు మార్షమెదియో యది జూడ వలసినది ముఖ్యమైన విషయను పగవానిని వధించుపని యంత గొప్ప శార్యముగా తలంపవలము, అది నాకు తృణ్యప్రాయమైనది సుమి! యని పలికెను, ఆమాట విని శిరోమణి యతనిమూటలు విని ధయిర్యముతో కూడిన కంఠన్వరము కలదియై వాయునందనా! ఈ సంవత్సర కాలంబున నేను పడు నంకటములువెప్పి తీఆనలవి కావు, పనులుచేయునవుకు పాపాత్మురాలమిన రాణికి నేను భయపడినటులు అ _త్తగారయిన కుంతీ 'జేవికిగాని భర్తలగు మికుగాని మరి, దైవమునకుగాని వెరచి మయెొదం గను ఎన్ని కష్టములు వచ్చినను, ఎంతె హీనదశకు వచ్చినను నాయాస పడక 'యోద్చకొని కాలమును గడవుచుండియు సా నత్ప్రవర్తన మంతయు నిరర్ధక మై తుదకు దురాత్ముడగు. కీచకునిచే ఇట్లు భంగపడ వలసిన చ్చెనుగదా! యనెడి దుఃఖముచే మనసు' కలంగి సయిరణ లేక యాకుద్దాని నగుటచే యోచింపక ఇటుల జెప్పితి, కాని ధర్జునందనుని యోగ్యతయు గారవమునుం దెలియక వెన్పినడానను కాను, పాంచాలి భీమసేనునితో ధిర వ రాజుయొక్క మహిమను చెప్పుట . ధర్భురాజు సర్వచనవందనియుం. డగుట నేను చక్కగ తెలిసిన దానను, నే నతని నిందించుట 'నా పరితాపాతికశయము వలననే కాని సత్యముకాదు, మనము ధర్మఫ్యుక్రుని ధర్మ(ప్రవ _ర్తన మహీమ వలననే (ట్రతుకుచున్నారము, ఇది యాశ్చర్యముకాదు, అతని ధర్ము(ప్రభావము కత నినేలోకొంబంతయు రతీంపబకుచున్నది. దిగ్విడయంబు జేసేయజూతళ [తుం

ఇ

కయినను శక్యమగునా! కానేందు, రాజసూయమను మహాయాగమును జేసి కీర్తి నొందగలిగినవాడు ధర్జరాజొకండు వక్క మరియెవ్వనివలన నగును! లోకమున పరమ ధామ్టుకుడను పీడ పొందయటకు ధర్మజనికీ వొక నికి దక్క మరి యెవని కలవి యగును సత్య (వతపరిపాలనము దప్పక నడువుటకు ధర్మరాజునకు గాక మకయెనకు జరుపనేచ్చును మహాళ్తువైన యతని గాంభీర్యమును, ధయిర్యమును నితరుల "కెవ్వురికయినం గలదా! ఎటువంటివాడు అతడు క్షీర్తిపంుడు సద్షుణపూర్డుడు, (వోహ్మూణుల రవ్నిం చువాడు, వంశమును పావనము చేయునట్టి యుత్తమవురుషుడు శత్రుల గర్వము నడంచువాడు, సామాన్యుకుగాడు, బుద్ధియు, బుద్ధికిందగిన నంప దయు, సంపదకుం దగినట్లు దానముచేయుటయుు గలిగి పరాాక్రమమునకు దగిన పరీజనము కలిగి యెల్ల జనులు నాళ్ళ్చర్యంబు జెందులాగున ధర్మము తప్పక (పవదర్తించుట ధర్ముపుత్రునకి కొకనికీమా[ల్రమే తగును, యిువని చాకిటగుంకు మదగజనమూపహాంబుల గండస్థలములనుండి జారుచున్నమద జలధారలచే భూమి బురదయై తన దర్శనార్థముగా వచ్చి (క్రీకిరిసియున్న రాజుల సొమ్ము లొకటి నొకటి యొజసిళొనగా రాలినపొడిచే యా బురద యడంగుచుందునో, యెవ్వనినడవడిక గురువునుంబో లె లోకము నకు మంచిమార్షమును దూఫవునదియె యొప్పుచుండునో, యెవ్వనిదయ కూడిన జూఫులు కల్పవృతమువ లె యాచకుల డారిద్యమునుమాన్ని ధన వంతులం 'జేయునో యెవ్వని (ప్రసిద్ధగుణముల వలన గలిగిన సత్కీర్తి చంద్రికలు స్పప్తనమ్ముదములు దాటి యావల (పనరించుచుండుగాక,

అటువంటి యకిశయ గుణములు గలిగి పళాపముచేత జయింప బడిన శతురాజులు పాదాకాంచుకాగా వారికి కకటములయందు చెక్క బడిన మణులకాంతులు చరణుబుల వై (బ్రసరింపగా మహావై భవంబున విలసిల్లు ధర్భుసుతుడు కేవల మనుష్యమాగత్రుం డగునా! అతనికి సాటివా "రంచును లేరని దృఢముగా 'జెప్పవచ్చును సిదపమాన బలపరా[కమ వైభవ యకోదురంధరుందై న యట్టి &(ల్రయకుల కేఖరుండును నుత్తమో _త్తేముకును నగు మహోత్ముడతడు సమ న్త జనులచేతను సేవింపబడు వా డయ్యును "ాను మజియొకని శా(ితుడయి యున్న వనశ్ర్రృ ముల నతని దయవలన నంపాదించి తా నాశయించిన వాని మనస్సున శెక్కునట్లు చరించుచ్చు తన కులగో[త గారవంబులు మరుగుజేసికొని షీనునివె యు౨కుట జూడగా నా మనంబు దహిఎచుకొనిపోవుచున్నది, -నేనీ విమ యంబుగా ననుభవించు దుఃఖ మిటివని పలుకుట సాదంముగాదు. వీ

దైవవళమున నతడట్లు వెతలు గుడువవలసివచ్చినది నీవో మహాబలవంతో డవ్చునీ భుజాబలము సామాన్యమయినది యగునా? భూమిని మోయు నట్టి, యాదిశేవ, కూర్మురా జ, కులపర్వత దిగ్గజములకు [శమ దీద్చు కొనుటకు నీ బాహుబల మూధారమై యుండును, నీ వన్ముగహీంచినచో లోకమంతయు నంతసించును, కోవించితి వేని (లొవులు నిర్మూలమగు దురు, (ప్రపంచమున బకాసుడనియొక్కయు, హిడించాసురునియొక్కయు కీమిస్టెసుడునియొక్కయు, జ రాసంధునియొక్కయు [ప్రతాపంబుల ద్వితీయ ములని వారి నెంతటివారును నెదికింప నోడుచుండువారు అంతట యాబల సౌలు లంవడను నీ చేలికి లోకువమొరి, ఇంక బహుద్భాహుబలమును గురించి చెప్పవలసినది యేమి? ఇటువంటి (ప్రతాప నర్వయు క్తుండవయిన సీ వేమి చేయుచున్నా డవు? అయ్యో! వంటకట్టియలు విజచుచు నీచ ముగా కానినలగూడుకొని పాఠము జేసి రాజు దయవడసి పొట్టబోసుకొను చున్నాడవు, అంతమా[త్రముతో పోయిన కొంతమేలే యనవచ్చునుగాని వివేశకహీనుడై యా విరాటుడు తన వినోదమున కై, దున్నలు ఫులులు, యెలుగుబంట్లు మొదలగు మృుగములతోడను, మల్లులతోడను పోరించి "వేడుక జూచుచుంకును, సీ వవ్విధంబున బోరునప్పుడు నేను మేడపై నుండి చదూచుచుకొనియాడదగిన శరీరము గలవాడగు వీ కిటువంటి నంళట ములు తట స్తించుటను గూర్చి యింతింత యనరాని దుఃఖ మొందితవించు చుండుదును, (ఛౌపది తన మనోదుఃఖమును , భీమసేనుని యొద్ద జెప్పుట క సమయంబున, నీ వా మృగములతో +“పినంగునవుడు వ్యసన ములు, జయముచెందినపుడు నంతనమునుం జెందుట నంత।ఫప్రరముననుండి సీవ్ట శావించుపనులం గనుచుండు సుధేష్ష య్థశ్రైచూచి నంశయము నొంది పరిజనంబులతో రహన్యముగ్యా ఇది యీమో వీంతగాయున్నది, యీ, మౌలిని చూఫు లెప్పుడును వలలునిమిదనే నీలి చియుండునుచూచినారా వీరిదవురకు నేదియో నంబంధము కలిగినట్లు తోచుచున్నది, కాచబేని యీమె యెప్పుడును నతనినేదూచి సంతోవ దుఃఖంబులు చెందుచుం డుట కేమికారణము, ఇచటికి వలలుండును మాలినియు నచ్చిననమయ 'మొకటిగానే యున్నది, ఈ కారణమును బట్టి యోచింపగా నడవడిని “జూచినవుడు నంశయము స్ఫురించుచుండును, యిందలి వ్నాన్త్నవ మెట్టి .దియో తెలిసినదికాదు, అయినను నిజమెయుం౫కా న స

కూడదు అని తమలో తాము గునగునలు వోవుచుండుదురు వారి తలం వును నే నెరింగియు నెజబుంగనిదానివ అెనటించుచుండుదును సీమిది(ఇాం తిచే యే మటికొంతసేవు నిన్నే దూచుచుండ యంత నా పొర బాటుం 'బెలిసికొన్నదాన నై తటాలున జూవులు మరలించుకొని వారివై వుజూచు ,నవుడు ననుగూర్చి వాద యన్నలచే జెలుపుకొనెడి యభి(ప్రాయనులను "నేను 'తెలుసుకొనుచుందును, అవమానమొంది. నేనిటులు దుఃఖంచు చున్నానని కోపంబున ను బేకించి నన్ను పరిభవించినవాని విషయమై నీ "వేమియుం జేయందలంపకుము, యటుల చేసితి వేని మనకు నమయభంగం కలిగి యిన్ని దిసములును పడిన నష్టమునకు ఫలములేక వ్యర్థమైపోవును, వకార్యమును చేసినను మన రహాన్య (ప్రవ_ర్తనమునకు జెలువు గలుగని విధంబున చేయవలసినది యగత్యము, వెరవును బాగుగా యోజించి యొదులు తెలిసికొనుటకు సాధ్యము కానట్లు శత్రువును భంగింవుము, త్వర పడి యేమియుం 'జేయవలదు అని ఇెవ్చి వెండియు (ద్రుపదనందనయిట్లనియె, నమిరనందనా! నాదుఃఖ మింతమా[త్రముతో పోయినదికాదు, ఎది రించే యీశ్వరునినై నను మించిపోనీయక జయించగలవాడ నెడి (వఖ్యా తియుం సెంత మహా బలులకును సాధ్యముకానిజగు యమలోకమును చెందిన జంతువులను రవ్నీంచిన సామర్ధ్యమును సామాన్యులకు లభింపని దగు "జేవేంద్రుని యన్గాననంబు నధిష్టించిన గొప్పతనమును, తనంగ వలచి వచ్చిన యూర్వశికి లోబడక నిరాకరించిన సుశీలమును, ఈ మొదలుగా గల లతణములన్నియు నద్దునునియం దమరియున్నవి, ఇన్ని లక్షణములు మజియొక్కనికి గలుగవు, కావుననే పొర్దుం డనమానుడని వినుతినాం "దెను, యటువంటి, భర తాన్వయదీపకుడును, ఫురందర నందనుండును, "లేజబోబలనహితుండును, విద్యాపారగుడును, వాకనన్నుత వ్యాపారము గల వాడునునై న యద్దునుండు ఫ్రైతము కష్టములొందుపాలయ్యె, అతడు మిక్కిలి గారవముంగలవాడయియుండియు, నాట్యరంగమున నిల్చి బాలి కల ఆటపాటలు నేద్బవిధంబు మిక్కిలి నీచమయిన కార్యముగచా! అక టా! 'దేవపతికి బ్యుత్రుడైై వానిని నిట్టి నీచవృ త్తి నవలంభింపచేసిన దైవము! నేమనవలయును, ఈ విషయమును తలంచినఫవుడు నాకుం గలుగు దుఃఖ మునకు పార వేయుండదు, అతనిని బూచినఫవుడు మగవారిలో యు తమ' వుడుషుదైన వానిని చేడిగా చేయదగునా? విధాతా! "యెంత (క్రూరత్వ మునకు బాలుపడితివి! ఈ రూపమును యీ (ప్రవర్తనమును నితనికిం దొ సవే యగునా? యని మనస్సు నిలువక దైవమును దూజుచుండుదును,

"జీను తలంచి దయిన్యమును చెందుదును, ఇంతకుమించి నే జేయందగిన "దేమియున్నది, ఇదియునుగాక తన చక్క_దనమును చూచినవారికి మరి యుం జూచుచుండపలయు ననెడి య సేక్స గలుగ చేయునట్టి సౌందర్యము గలవాడును తన నడవడిం గనినవుడు పురుషులు సైతమటుల సడచు కొనుట మేలను తలంఫు బుట్టించువాడును, ఆజులయందు శత్రువ్చలునుం గూడ పొగడదగిన (ప్రతాపము గలవాడును నౌడార్యమున కల్పవృతు మును నయిత మల్పకుని పలుకునట్లు చేయువాడును నయిన నకులుండు స్వల్పుండైన రాజునొర్ధ గుజ్జములను శిషీంచువృ త్తి నవలంభించియుం దడుట యనిన నెంతహీనము? అటువంటి యోగ్యున క్రీదుర్దళ కలుగ వచ్చు నా! (పతిదినంబునుజూచి, గడవరాని దైవఘటనం దలంచి నేనుకండ్త సీడు పెట్టుకొని లోలోననే యడంచుకొనుచుండుదు, ఇంక నవా బేవ్చని విష 'యమై యతడు పడుపాట్లు వచించుట'కే నో రాడకున్నది, గంభీర మైనరూప మును, గర్వ రహితమైన వ_ర్తనమును, నతిశయమైన పరాక్రమమును, దయయు, శెర్యమును, వూజ్యులతో (ప్రతికూలవాదములేని విద్యయు, జానముచేయుటయందు నిన్సంశి యమునుం గలిగిన యతనిమహిమ యింత యని పలుకుటకు తరము కానేరదు, మహా సుకుమారగ్యాత్రుడై న యా 'రాజనందనుం డడవులలో దిరిగి పసులగాచునట్లు వికృతం బేర్చడి మనం కష్టమును మూచినవుడు నాకుమూ[త్రమే కాదు, పగవారికై నను, నది "చెజియుచుండును, ఈ దుఃఖ మెవుకు తీటునో తెలిసినది కాదు, మనము వనవానమునకు వచ్చునవుకు మాయ త్తయెన కుంతీ బేవి మిక్కిలి ధయి ర్యము జెంది కన్నుల నిరుగారుచుండగా నహా బేవుని నాకొప్పగించి నన్ను జూచి అమ్మా! ఇతడు కడు సుకుమారుడు, కష్టములొందదగిన వాకు కాడు కాబట్టి ఇతస్‌ విషయమున కన్ను గలిగి రశీంపుము. వనవానశ్షేశము ననుభవింప లేనివాడుగా నుండినను నీవు గలుగుటంచేసి నిన్ను నమ్మిసమ్మ తించి పంఫుచున్నా నని చెప్పెను, ఇతనిని బంవునవుడు కుంతిచెందిన దుఃఖ మిటువంటిదని పలుక తరముకాదు, ఆమె మటీయునితనివిషయమె నాతో పాంవాలీ! ఇతడు పసివాడు యగును వీడు మంచి చెడుగులనెద గడు, ఇంతకు మున్నెఫుకును నెట్టికష్టములునుంబొంది ఎజుంగడు, యెొం తయు సుకుమూర మైనవాడు నేరుగా భోడజనముచేయుటకు ర్‌మ్మునినవచ్చు నేగాని తన యాకలినే తాను తెలిసికొనజాలడు, ఇటువంటిపాడీలాగున కష్టములొంద పాలుగావలసి వచ్చెనే యనెడి దుఃఖము నా మనంబున "బాధి-చుచున్నది, అయినను సీవు గలవ్రగదా! యేదో యొక లాగునకప్త

జా పంవుచున్నాను. వీని విషయమున నీవు కడుజ్యాగత వహీంపవలయును, యెష్పుడెప్పు జేయే విధముగ నాదరించి కష్టములను వెందనీయక మాడ వలయునో, యవఫవుడవు డాయా విధముగా నర సికొనుచుండుము, అలసినవు డును డస్సియున్నఫుడును మనంబున కేదయిన నంకటముగా దోచినవు డును సయితము తక్కువ విషయంబులను గూర్చి సీ వెట్టుండిన నుందువు గాని యీ పసివానిని మాత్ర మేమజక నంరవీంచుచుండుము, ఈ భార మును నీపై మోఫుచున్నాను. నా ఆజ్ఞానువర్రివె మదీయాశీర్వాదం బులం బొందుము, అని పలుమాూటుం జెప్పి బంపెను, నేనును యామె యా్ఞ [వకారము మ్లాయందటి (పేమకు బా్యత్రుడైన యనుంగు తమ్ముని సనెంతయు జాగరూకత గలడాననై యశతనియంద కన్నిడీ వర్తించుచుం టిని, ఇవుడజ్ఞుతవానంబు చేయుటచే నేనుపడియున్న కతవంబున నతని ననునరించి యుపచరించుటకు వలనుగాక పకుచున్న నంకటంబులం గని నదా చింతాకుల మానననై తల్లడిల్లుచున్న డానను, మ్‌ా మైదుగురి యొక్కయు దుస్థితి యివ్విధంబున నేర్చడీయుండుట జూచుచు వ్యననసా గరంబున మునింగిపోవునట్టి దుర్షశను భగవంతుడు నాకుగలిగిం చెను, మి స్థితిగతు లిట్లున్నవిగదా, ఇంక "నేను పడచున్న వెతలన్ననో చెప్పనలవి మైనవిశావు, మా తండ్రియైన (ద్రుపదరాజ కుమారులకంయై యెక్కుడు (యేమతో నన్ను బెచగా పెగినదానను, సాధ్వీమణిమైన కుంతీదేవి కోడం(డలో. నెక్కుడు యోగ్యురాల ననెడి పేరుగొంటిని, అన్నదమ్ము లగు మిీరయిధుగురును మో (వౌణములలోని (వాణముగా నన్నుదలంచి (వియమును దయయుం గలిగి యుండులాగున మి యిష్టానువర్తినై మెలంగుచుండుచు నకలజనులచేతను నచా కొనియాడబడుచుండెడి దాన. ను, దూపమును పరా[క్రమమును౦ గల కొడుకుం గని భారతవంళశమున నా నరియయిన భాగ్యవతి లేదని పదుగుకు బంధువ్రృలచేతను పొగ డ్దం, _జెందితిని, జగత్ప్రసిద్ధ్దంబయిన రాజనూయయాగమును (ైహ్మ్టాణులను, రాజులను తృ క్రినొందించి వారి దయకు పాతురాలనయి మీ దయాతి “-శీకంబునం జేసి వుణ్యవ_ర్త్పన యనెడి గౌరవమును జెందితి, పాండురాజు కోడలన నర్వవిధంబులం (బ స్తుతింప దగిన యుత్తమరాలని ఎల్లరు రాజ (స్ర్రీలును నగ్గిడించుచుండ సెగడితి, మీ కృ పాతిశయంబ్గున నే ఇటువంటి (పతిష్టం గొంటిని, ఎందు గొజుంతగలదానను? ఇన్ని విధంబుల వన్నెకె , క్కియు తుదకు నాస్థితి యెట్ల య్యెను! ఇటువ:టి (పఖ్యాతినొందిన నేనివుడు మానము విడచి నీచమైన పరిచారికావృ త్తి నవలంభించి యితపలకు

కనుసన్న నెరింగి పనుళొనరించుచు కడు హీనదళ ననుభవించుచున్నాను ఇట్లు హీనదశ ననుభవించుచున్న సన్నుజూచుచు మీ రించుకై నను దుఃఖము నొందక్‌ నిర్భయముగా యున్నారు, నేనేమిచేయుదును? 9ది వరకును నొరులచే నేను పనులు చేయించుకొనినదాననేగాని యితరు లకు సేవ యొనరించినదానగాను, మా యత్తయైన కుంతి సయితము నాకు పనులు వెప్పునవుడు సంకోచము కలదై నేద్చునదియుంబో లె చెప్పు చుండుటను సీవ్రు నెజుంగుదువు, అయ్యో! ఆకష్ట్రమింతింతగాదు, ఏమి చెప్పుదును! విరాటుని భార్య ఇతరులు సూరిన గంధమును పూచుకొన నొల్లదు, నేనే నూరి యమొకంగవలయును, ఎంత [ప్రయానగా యుండినను వేయక తీజదని యెంచి నిలిచి యొడలు చెమటబట్టగా గంధము నూరి ఇటువంటి దుర్షశ గలిగించిన యా దయివముం దిట్టుచు మహాభ క్రితో మోతల్లి కొనంగుచందమునా ఆ చందమును వారి కొనంగుచుండుదు, నున్నగా నలుగుపిండిని నూరియు చందనమును నూరియు (కొత్తకొత్త కలపంబులం దయారకుచేయుట ఇన్నెన్నియో యొనరించియు కనునన్న యెతింగికొని సుధేన్షకు యిష్టమువచ్చిన పనులు చేసీయు పూర్వ మెంత యో కోమలములై. యున్న 'మెత్తిసవగు నా యటచేతు లెట్లు కాయలు కాచినవియో చూడుము, జూచితి వేని నేను పడుచున్న కష్ట మెట్టిదయ్యు మనస్సునకు దోచును, నానుదుట నిట్లు నానా దురవస్థలు ననుభవింపవు మని విధాత లిఖంచియుండగా సుఖము కలుగుకెట్లు? అని పొంగి పొరలి వచ్చు దుఃఖాలిశయంబున మటి పలుకజాలక కన్నుల ళోళభాప్పంబులు 'రాలుచుండ తన శీరంబును, శయనించి తన పలుకులు వినుచున్న భీముని జొమ్మున జేర్చి పొగడ దొడంగెను, ఆమె యవస్థలకును యనుభవించు వగలక్రును మిక్కిలి వగవు గొన్నవాడయి యతండును కన్నుల సీదగాడు చుండగ యేడ్వదొడంగెను, ఇట్లు కొంతతడవు చింతించి భీముడు తన దుఃఖమును తానే యడంచుకొని పాంచాలి ముఖమును వనశ్ర్రృముతో తుడిచి కోమలము లై న అమె చేతులను ముద్దు బెట్టుకొని తన మొగంబు గదియించి చింతాలతిశయంబున నిట్రూద్చలు వుచ్చుచున్న యతనింగని తన వంత యొక్కి౦త చిక్కంబట్టి (ద్రుపదనందశ యిట్లనియె, మరున్నందనా ఇన్ని పాటులును ధర్ముసుతుని మూలముగా తటస్థించినవి, పాపహృాద యులైన మన పగవారు పన్నిన మాయజూదఫు టుకులలో తగుల్కొనీ యత డిట్టి కష్టములు తెచ్చెను, మన మందరము నివ్విధమున నిడుమలను భవింపవలసి వచ్చినది, కపటాత్ళులకు తంత్రం బెడుంగజూలక ధర్థుతన

నహింపలేక [ఫాణములు తొజంగియులడుదునుగాని, ఎన్నటికై ననుకష్ట ములు తీజుననియు సుఖము గలుగుననియు నడియానజెంది యసువ్చులు చిక్కబట్టి చావకున్న దానను, పూర్వము నేనెవ్వరకో గొప్పసంకటములు కలిగించి మహాపాపము చేసియుండగాా యాదోపముల ననుభవింపక పోవుటశెట్లు సాధ్యమగును! సుఖమెట్లు కలుగును! దుఃఖమున కలత మెవ్విధమున నొదవును? ఆహా మహా(ప్రవీణులయిన నాభ_ర్తలగు మిరు ముక్కున నూపిరియుండగానే యా (పకారముగా నభాస్థలమున పరమ చుష్టుండయిన యొకడు సన్నవమానించెనుగదా! ఇదియెంతయునాశ్చర్య కరమైన విషయము, దీనికి మిమ్మ నవలసినది లేదు, మి ేమిచేయుదురు దైవనంకల్పపకారము జరుగు కార్యముల నడ్డ పెట్టగల వారెవ్వరున్నాడు నంసారులకు పూర్వక ర్థానురూపముగా మేలుకీళ్లు గలుగుచుండును, అని తటస్థించినపు డనుభవింపక తప్పదు, నివారించుట కెవ్వరికిని సాధ్యములు గావు ఈ న్యాయము నాలోచించి మి కెట్టుగాని శుభము కలుగవలయు ననెడి తలంఫపున నెన్నికష్టములు కలిగినను సహించి కాలము గడవుచుం చెద, అయినను దుష్టుండును శాముకుడును నైన యా కీచకుడు లేచిపట్టు కొని యవ్విధంబున నవమానించుటచే నా పహ్యాదయం బోర్వకున్నది, వానికిం దగిన శిక్ష చేయువరకును నా పంఠాగ్ని చల్లాపనదికాదు, వాయు పుత్రా! నేను సత్యముగా జెప్పెదను వినుము, వీయుపాయమున నయి నను యా నీచుని వధించి నామనంబునగల దుఃఖము నివారింపవలసినది ఆకారము నీవు చేయనియెడల, నురి వేసికొనియో యగ్నియందు బడీ కట్ల నీట దుమికీయో, విషము (దాగియో నేను (పాణంబులు విడిచె దనుగాని, (బతికియుండనొల్లను, నీ పాదములు సావీ,గా ఇది నిశ్చయము కలిగినమాటం జెప్పీతి నింక నీ కెటుల సమ్ముతమో ఆలాగున చేయుమని చెప్పను, పాంచాలినందన ఇవ్విధంబున జెప్పీన విని భీముడు చిజునవ్వు నవ్వుచు యామెనుజూచి, కాంలామణీ! కీచకుని జంవు పనికొజకై యీ (ప్రకారము తాకనాడవలయునా? ఆవశ్యకముగాదు, ఇదియెంతపని నేను దూచుచుండగానే నిర్భయముగా వాడు నిన్నవవమానించియు నింకను భూమిల్లో (బతికియున్న యెడల లోకములో తమభార్యల నవమానించిన వానిని శివీంచువారింక "రెవ్వరండుదురు, అవుడే వానిని (మింగింపకున్న దియే నాయెడ గొప్పనేరము, అటులచేసీ యుంటినేని సీ వింత పరితాప మును పొందవలసియుండదు, ఆ నమయము తప్పిపోయినది, ఇంక వేయి మాట లేలగాని శేపటిదినము ధర్భుతనయుండు వచ్చి యడ్డపడినను, కనిక రించి నీవే విడువవలసినదని కోరినను, విడిచిపెట్లక దుర్చాడ్డుడయిన యా

కీచశాధముని నంహారించెద, ఇది నల్యము, ఇంక వానినిగురించి. చాడు వేసిన పరిభవమునకై. నీవు లేళమా(త్రమైనను చింతపడవలదు, నీయిష్ట (ప్రకారముగా సే తప్పక జరిగించెన, నంశయింపకుము. ఆ(పనంగంబంతట వీడువు మని యూజడీల్ల బలికి దుగ్షశలంది కుంధుచున్న ఆమె మనంబున బొడమిన వగల దొలంగింపదలంచి వెండియు నిటులనియె, భీముడు పాంవాలికి దుఃఖోపశమనంబగు మాటలు చెప్పుట కోమలీ! కష్టములు తటస్థించినపుడు వి వేళముగలవారు చింతింప కూడదు, భగవత్సంకల్ప [వకారము నమకూడు హానివృద్ధులను తలంచు టయు బుద్ధిమంతుల లక్షణముగాదు, ఇంతకమున్ను నీవంటి యువతులెం వరో ఇడుమలనుభవించి సుఖమొందినవారున్నారు నంయాతికూతునవై న సుకన్యభ_ర్తకు పరిచర్య లొనకించుచు గాననమున నానాకష్టములు నను భవించెను, జనకజరాజనందన తన పతినోకూడి యరణ్యవాస మొనరించి పడిన ఇడుములు చెప్పనలవియైనవి కావు లో పాముద్రయగ స్త్యునితో గాడీ చోరారణ్యములలో నానావెతలు ననుభవించె, దమయంతి నలుని తోడ నడవులునాచ్చి పడరానిపాట్లు చెందెను. యొన్నికష్టములు వచ్చి నను తలంపక వారలు నహించియుండి కడపట యా నంకటములన్నియుం దీరి సౌఖ్యమును పొందిరి, ఈ కధలను సీవ్రకు వినియున్న దాన వేకనా! అటుల వారివలె నీవును నాపదలకోన్పియుండి నంపనల ననుభవింపుము, కాలము తవ్చివచ్చినపుకు చింశపడిన [ప్రయోజన మేమిగలదు? దుర్యోధ నుడు, దుశ్శాననుదు, కర్ణుడు, న్‌్రుని, పైంధవ్రుకు మొదలుగాగల దుర్యా ర్షల నధోలోకంబునకు బనుచునంతవ5కును, నా ప్య్ళాదయముశాంతిల్ల దు అతిశయ మైన చింకయు, పరిభవింపబడివ ందున గలిగిన రోవంబును, చాడు పన్నిన కపట పూ్యూహాంబునక్రై పొడమిన కోపంబును, వేరిగిపెట్టి నన్ను వాధించుచున్నది, ఆ ధృతరాష్ట్రుని కొడుకులకు కాలము తీరినందుకు గుజుతుగా మనకీ యస్ఞాతవాన కాలంబును తుదముట్ల వచ్చినది, మన మి యజ్ఞాతవానమునకు (ప్రవేశించి ఇప్పటికి పదనొకండు నెలలుకడచి, పం(డెండవ నెల జకుగుచున్నయది, ఇంక న్వల్ప కాలంబు మనంబుచిక్క_ బట్టుకొని యుంటి వేని యా కొజవయున్న దినంబులు తీుటతోడనే సీకుం గలిగిన చింతయుం గష్ట్రమునుం దీరివోవును, అంతవజకు నూరడిలి తొందరపడక యుండుము, నిన్ను పరిభవపజచిన సింహబలుడు యీయుప [దవమునుం చెందక యుండుటబటి, వాడు “రేవునుంగూడ నిన్ను తాకు

మం. వా త్రము. న అడ్‌ న్లో సు న భ్‌! జ్య న న ఖం! నచాకా వస క్ష శ న న. 1] చో జ! భ్‌ స. వ న... న న | మ శే టే + ళు మాట్ల న శ .. సను ళు 11111 తప మ కాల (మాయావి మ వచ (సా య న... అత్మ (దౌపది భీము ను! ్సర్లాంతము చెప్పుట

లువ ఉంళయింపిడు, నివై నెక్కుడు మోవాముగొనియున్న వాడు కావున మరల నీయొద్దకు రాగలకు, అవ్పుడు ఇాతుర్యముకో నటించి నీవు నమ్ము తించిన దాని విఫంబున నఖినయించి న్నర్తనశాల నం శేతస్థలంబుగా ఇె్పీ యొంటరివాకుగా యచ్చోటికి వచ్చునట్లు దిట్టము చేయుము, ఈ విష యంబున నీ నేద్చు సెక్కుడుగా గనపరచవలయను, వా డచటికిరాగానే "ేనచ్చోటినుండీ యా దుర్మార్ధనిజంపి నీకు గనవరచి నంతోవంబు గలి గించి నీ చిత్తంబు వడసెద, ఈ విధమునగాక మజియొక,యుపాయంబున వానినీ చంవుటకు వలనుగాదు, ఈ కార్యంబు రహాన్యంబుగా జవదగవల యును. ఇదియే మనముచేయవలసిన కార్యము, ఇంక నేమియు యోచిం పవలసినది లేదు, ఇటులే యొనరింతము, ని వీ విషయంబున జాగతకల దానవ్వై (పవర్తింవుము, ఓహో! మన మిమాటలవలన నెడంగకున్నా రము, అదో తూడ్బ్చు లెల్లవారచున్నది, ఇంక మన మిచట నుండకూ డదు. జనులు మేల్కొని మనలం జూచి శేని రహాన్యంబు బయటపడును, ఇంత కాలమును మనము పడిన కష్టమునకు ఫలము లేక్‌ కార్యంబు తప్పును ఇదియునుగాక కీచకుని వధింపబూనిన నా మనోరధము పూర్మముగావల యును, నా యత్నమున కంత రాయము కలుగగూడదు, ఇంకనీవ్రనీశయ్యా స్థానంబునకుం బొమ్మ, తడవ్రచేయవలదు అని యీ (వకారంబున జెప్పి ఆమె మనంబున కందు వారించి తన శయ్య విడిచి లేచి యా లతాం॥ నిలువెడల ననిచి వెంట తానును కొన్ని యడుగులరిగి నిలచి యామె య3గినంతట మరల శయ్యాతెలంబు జేరి భీముడు కలుమీ తాంతరంగుడై కీచకవధో పాయంబును గురించి యోజించుచుండె, (చాపది తను నిడిం చునెడకుబోయి సెజ్టవై "దేహంబు వై చి, కలకచేరని మనస్సును నం యముకోకూడిన అలోచనయుం గలదియై భీముడు కీచకుని చంవునను' మాట నిశ్చయముగాక యుండుటచే నిద్రపట్టక కన్నులు మోడ్చి పొరలు చుండె నప్పుడు, (పభాతశాల వర్మ నము.

(చాపదికి గలిగిన యవమాన దుఃఖములు చూచి చింతనొందు కొలంక లెడి నఖయ వేడి నిట్టూడ్చలు వుచ్చుచున్నదో యనునట్టి మూ తులు విచ్చుచున్న కమలములనుండి యుషప్పముతో గూడిన నువాననలు 'వెలువడియెను, చీకటులు విరిసెను తుమ్మైగుంపులు _తామరల పఫూన్రల వెకి రాదొడం7, చెట్లనుండియు తీ వెలదుండియు బూవ్రలు జలజల శాల జొచ్చెను, చ1కవాగకుల కదికమెన నంతోషము కలిగె కలువలుముకు

ఛించె సురత క్రీడల దనివినొంది యొంకోరులు గాగలించుకొని తవణీమణు లునుం బుగుషులును ని(దించి మేలుకొన్నవానై మరల పరన్చరానురాగ మతిశయించుటచేత కిటికీలనుండి (పకరించు మనోజ్ఞ మయిన చల్లనిగాలికి హృాదయంబులు పల్లవింపగా భోగసాధనములయిన వ స్తువుల నల్పముగా నాదరించి తమ।మందిరముల గల నడ బావులలోని తామరపూవుల పరిమ ముం బోలిన యింపైన వాసనలతో గూడిన యూప్పలగాలిచే. దేహ ను చెమటకంవు నివారితమై సుగంధమతిశయ మగుచుండగా (క్రీడించిరి రాలిన బూఫపులన్నియు విదిర్చి, చక్కబరచిన బాన్పులవ లెమినుక్కుుమను చున్న లన్నియు మాసిపోయిన నిర్ణలముగా గనుపశైను. ఆనమయ మున నము[దము పొంగి పొరలినపుడు నీట మునింగియుండినపర్వత ములు స్పష్టముగా గనుపట్టు విధమున చీకటులు విరసి దిక్కులు వినరముగా గన బడెను, చశ్రవాకములు రాట్రియంతయు జతలు వీడియుండిన చోటులం “జెలిసికొని మరల గల సుకొని సంతోష మతిశయింపగా ఆేయియాకటిచే యభధేశ్చముగా తామరతూండ్లు భథతీ,చి యా ముక్క_లక్క_డక్కడ బడ వేయగా చాలచం[వనేకలు ధరించిన శంకరుని జలమూలర్తి విశేవంబులో యను చాడ్చున కొలంకు లొప్పుచుందెను, (ప్రాతః కాలమనెడి [కొత్త మనుష్యుడు చీకటియను ముసుగుదీసెనో యనునట్లు పయ్‌లు మేల్కొని 'జెక్కలు విదిర్చి కలువుకొని కూయుచుండు యా ధ్వనులు వృకషుము.లొక చాని నొకటి నిద్ర లేవుచున్నవనో యనునట్లు తోచుచుండె, అరణోదయ కాంతివంటి రంగుగల 'బెలువంఫు [ర దామరలో దిరుగు తుమ్మెదల జేకలవంటి విచ్నితమైన కాంతి గలిగించుచున్న పుప్పొడిని రాల్చుచు వీచు చిడగాలిచే గదలుచుండెడి తీగలనుండి రాలిన బూన్ర్చలతోగూడి పాదరిండ్లు మన్ఫృధుని (ప్రాతబడిన చాణములుంచిన గృహములో యను పట్టుండెను, కెల్లవారటచే యొకరినొకరు వెలవెలనై న ముకకాంతితో పరిహాన వాక్యములచే మేలుకొలువుకొను నాయికా నాయికల యప్పటి చిదునవుునుం బోలి దీపములు ెల్లవారరిచి హీనములయ్యెను,.ముందు గావచ్చి ని్మద్రలేపలేదను, కిటికీలనుండి వీతెంచుగాలివై కోపమున నెర చారెనో యనునట్లు తొచు యువలీమణులయొక్క. యుదయకాల మధ మునే న్మెరనయియున్న చూవులుదూచి, నిద్రలేక నన్సైరవారెనవి తలంచి నేగుట మజుచి తమయొద్దకువచ్చు విటుల నాకర్షించునవిమైయుం డెను, (పాతఃకాలమున వనలవ్మీ వురలష్మీ సలంకరించిన లాగున నంత టను వికసించిన పూవులతోడి వాసనలునిండి యొప్పుచుండెను, అంతట తామర కొలంగకంం వేపిక నకంంందా్నాక కలయా యనునటును, చ1[51

వాకములయొక్క యనురాగవు (ప్రోవో యనునట్లును, (తిమూ ర్తుల (పభావముం గూర్సి కరగించి చేసిన సిద్ధగుళికయో యనునట్లును, వేదము లను లీగలు మొలచుటకు కారణమైన యడుగుదుంపయో ఎల్ల దనులకును కన్నులు తెజచిన భంగి సూద్యుం డుదయించుటయు, జనులచేతులు నమ నస్కరించుటకై. మొగిడెను. అందజి హృదయములును వికాసమునొంటె ను, ఈప్రకారం సూర్యోదయం బగుటయు, నునయ కాలమున వేయదగిన 'కార్యములం ద్వరితముగా దీర్చుకొని, కీచకుండు తొట్రుపాటుతో శృంగా రించుకొని, (చాపదివపై గలిగిన మోహాధిక్యతవలన నన్యములయిన పనుల యందును యొరలమాటలు వినుటయందును నిచ్చ లేనివాడై , మదన కంపితగా్యత్రుం డగుచు వేగిర పాటుతో సుభేప్టమందిరంబునకుం బోయి సెరం(ధిం జూచి మాటలాడవలయున నెడి కుతూహల మతిశయింపగా, బయలు బేటిపోవుచు తనలో, నేను శీఘముగాబోయి. నా మనంబున నాటుకొనిన యా కాంతామణిని సమయోచితములై మంచిమాటలభే సంతోషపజుచి యొప్పించి లోనగునట్లు జేసికొనియె, ఇపుడే ఇంటికి దెచ్చి నేడే నాళోరిక [పశారము కూడి మన్మధ "వేదనను దీద్బకొనియెదను. యెట్లును చాతుర్యముతో నాయత్నమును నెజ వేర్చుకొందునుగాని విడు నను అని ఇట్లు మిక్కుటమైన యాసతో తలంచుచు త్వరితముగానుధే్ష మందిరమున కరిగి యట (చాపది తన పనులలో మెలంగుచుండగా మూచెను, అపుడు మోహామతిళయించుటచే యతడు ధ్రైర్యమును కోలు పోయి చిత్తము సంచిలించగా, ఇతరు లచ్చట నున్నారనెడి నంకోచమై నను లేశ విధి త్వర పెట్టుచుండ, వేటకాసయొద్దకు బోవు మృగమువలె (యౌపది నమోపమునకు బోయెను, అవు డామె యా కాముకునింజూచి యు చూడని విధంబున నటించుచు, భీముడు చెప్పియున్న మాటల బల మున ఖభ్రర్యుము గలదియై భయమొంది ముందువలె చలింపక తనకార్య ములలో నిమగ్నమై యుండెను, అట్టియెడ మోహో(దేక మెక్కుడగు చుండగా కీచకుడు తనవంక కామసుందరాంగి భూడ్కు_లు దితుగునట్లు చేయదలించి, యచ్చోటి పరిజనులతో సాకు గల్పించుకొని వ్యర్థముగా నూటలాడుచు, కాలి మశ్షైలు ధ్వనించునట్లు ముని కాళ్లు నేలవై దట్టుచు నొడలు విజుచుకొని యావులించుచు, కారణము లేక నవ్వుచు, చేతులతో కంబములపయి తాళమువేయుచు పాటలుపాడుచు, మజటిమజియు నా లతాంగిని నమిీవీంచి నిలుచుచు, నిట్లు నటించుచున్నను ఆమె తలయెతత్తి తన వంకజూడకున్న మోహమధికమై తల్లడయమొంది యిశ్షై ఆమెవంక జూచుచుండెను, కొంతవడి ఇట్లు దురంకారఫపుచేన్షలు చేయుచుండి

ాపదిని తానుగానే పలుకరించి వివేకరహిశుడయిన యా దురాత్తుం డిట్లనియె,

సుందరాంగీ! నీ పాదసేవచేయుట లభించినయెడల నది నాభాగ్య ముగా నెంచుకొందును, నీకు నాయందు మా[తమే ఇష్టము లేదో, మన్మధ (క్రీడా భోగమునం చే ఇష్టము గల్లదో, నిజమైన నీతలం పెయ్యె దియో, కరుణించి యదిమైనం జెప్పుము, ఫవుజషమలపయి నీ (పేగంటి మూవు లొక్కింత (ప్రనరింపకూడదా? అందుచే నీకేమి నష్టము కలుగును ఎంత వేడుకొన్నను నుపేతుచేసి నాయానలు వ్యర్థమగునట్లు చేయ "నేమి టికి? వెరిదానా ఇట్టుండదగునా నా నొప్పతన మెరుంగకున్నావు, అను హించి నాతోగూడి యనంతమైన భోగము ననుభవింపుము, తక్కువ శానివియు నశింపనదియునయిన నా నంపదకు నీవే రాణివై పాలింపుము, ఈ పట్టణమున నుండెడి ఛామినులందరును నడా నిను గొలుచుచుండునట్లు గావించెద, కొలువు చేయించుకొనుము, ఎవ్విధమైన కొజంతయు నీకు గలుగదు, విరాటుకు రాజనియు నే నతనికి సామాన్యమయిన బంధు మూ(త్రడనియు దలంచితివి కాబోలు, ఈ చేశమునకు రాజును జేనుగాని యతడుగాడు, ఈ బేశమును, మదీయ భుజూాబలముచే నెల్ల రాజుల జయించి జనులకు (ప్రభుండనై నేనేపాలిచుచున్నాను. రాజ్యతం[త్రములన్నియు నావలననే నడుపబకుచున్నవి, నాతోబుట్టువునకు భ_ర్తయగుటచే యా విరాటునకు రాజని'పేద పెట్టి నేనే కూడుగుడ్డయు నిచ్చుచున్నాడను, ఇవు డయినను నా 'పళతిష్ట 'జెలిసికొనుము., నీ మనంబునకు వ్యతి రేశముగా (ప్రవ ర్రింపరాదనియు, నిన్ను నమ్ముతిపజచి కోరిక డీద్చకొనుటకు సౌఖ్య మనియు నెంచి ఇట్లు వేకుచున్నానుగాని "లేనియెడల నింతకు బూర్వమే బలాత్కఒరించి నా యిష్టముం దీద్చుకొనియుందును, నిన్నేకాదు, లోక మున నెందజు యువతులను నేను వలచి పెట్టినను ఇది కూడదని యడ్గపడ గల ళూరుం డొక్క_రుండునులేడు, ఇది నీ వెరుంగవు కాబోలును, విరా టుడును నభవారును బూచుచుండగా నేను నిర్భయముగా వారియెదుట నిన్ను పడదోసి తన్నితిగదా! యవుడయినను కూడనిపనియని నన్నామ్నే వీంప సాహాసించినాడా దీనిని బట్టియే నా (ప్రతాషమును నీవు లెలిసికొన వచ్చును, అయిదుగురు భర్తలు నీకు గలరనియు చారు మిక్కి.లి బలవం తులైన గంధడ్వలనియుం జెప్పికివి, వారి బలశౌర్యములును బాగుగా "తెలిసినది, నిన్ను రథీంప గలిగిరా? యోచింవును, ఇంక నీ వెక్కడికి పోయినను విడువను నిన్ను పట్టుకొందును, అడ్డపడి నిన్ను తప్పించు వా “ెవ౦గును లేకు, కాబం%% యీ నంకర+, ములందలంచి తమకించి 'వేడుచున

నా కోరికను [పీయముతో తీద్సము అని పలుకున్న పాంచాలి తనలో ఓహో! వీడు మిక్కిలి తమకీంచియున్నాడు, నేను చెప్పపోయెడి తంథత్రవు మూటలు పలుకుటకు బూర్వుమే వైబడెనేని కార్యంబు దప్పును, కావున వటుల బొనగక మున్నే జాగతగా నటించుట మంచిది అని యోచన జేసి

వానిని తలయెత్తిదూచి యనుకూలములై న మాటలతో యిట్లనియె,

(చాపది కీచకునితో యనుకూలముగా మాటలాడుట

నేను యీ పని వలదని యెంత చెప్పినను నా మాటలు .వినక మాటిమాటికిని వెంబడించి నా మిదికి వచ్చుచున్నాడవు, నీవు మన్మధ ముధ కలిగినటులే ఇతరుల తలంవునుగూడ మోసాముం గలుగునట్లు వేయుట యు క్తమగునా! అలోచింపుము ఆశ కలిగినను మంచి చెడుగుల నాలోచింపక త్వరపడవచ్చునా చెప్పుము. మగవారు ₹ై ర్యము చాలక, త్వరపడి తమ మోశామును వెల్లడి చేసికొందురు గాని న్ర్రీలటులచేయరు ఎంతమోపహాము గలిగియున్నను దృఢపుతులై- వెలికి గోపనీయక మన స్పుననే యుంచుకొని యుండుదుడు, దీనిం బెలిసికొనక యూరక త్వరపడి సలుకుటవలన నేమి (ప్రయోజనము గలుగును 9ఇది రహాన్యముగా జరుగ కలసిన 'కార్యముగదా! ఇట్లు వెల్లడిల్లగా మాటలాడదిపనా? ఇంకనయి రన్కు నుదేకం బడంచుకొని యన్యు లెటుంగకుండులాగున రహాన్యభం గము కాకుండు తెజంగెతిగి సీకోరిక్ష డీర్చుకొనుము, వేగిరపడవలదు అని చెప్పను, యమృతోపమానములయిన పాంచాలినూటలు వినగానే $ీచకునకు గలిగిన సంతోషము మితిమిరిసదయ్యెనుు అత డామెనుభూచి రుందరాంగి నీవ్ర నను త్వరపడకూడదని ఇాసించుచున్నావు, యొట్లు తాలిమిగలిగి యుంధును అయ్యో! సాధ్యముగాకున్నది, మన్జధుడు నను వేగిర పెట్టుదున్నాడు "నేనేమి చేయగలను ఇంక యువ్హైయు క్ర విచారము 'జేయుకెట్లు! వల నన్నీలీల చాధించెడవు! శీఘ్రముగా నాకోర్కెదీర్చి నన్ను ధన్యునిగా నొనరింపుము, రహాన్యముగా కోరక దీద్చకొనుమని ఇెప్పి తివి అది ఎటులో తోచకున్నది. నేను సీమయాజ్ఞ (వకారముగా. నడుచు కొనియెదగాని వ నమయమున నెచ్చోట నేయుపాయమున నావాంఛను తీద్చకొనదగునో యది నీవే యెటింగింపుము, అలన్యము చేయవలదు,. "నేనింక ఎక్కుడు కాలము వై చియుండజాలంజుమో! యని పలికెను వాని మనోవీకారము నామెచూచి వాడు తనకు ఫూరముగా వసుండుయయె

యనీ పాంవాలి 'తెలిసికొని వానియం నధికమయిన యనురాగము కల చానివలె నటించి యిటులనియె,

ఉత్తర మొదలై నవారు పగలంతయు నాట్యము నభ్యసించిపోగ యా మందిరమున ర్మార్రికాలమున నెవ్వరు నుండకుండుటచే ఇట్టి కార్య' మున స్థము మిక్కిలి యనుకూలమైనదయి యుండును, రపహాన్యముగా "నేను వచ్చుటకును నదియే తగిన చోటు కాబట్టి, రాత్రికి యొంటరిగా నీ వాయింటికి వచ్చితి వేని నీ కోరిక దీద్చకొనవచ్చును, మటి యేమియుం బలుకకపోయి చెవ్పినట్లు చేయుము అని చెప్పెను, (దాపది యటులం బలుకగానే సింవాబలు డుప్పొాంగ్రి నలిననయనా! ఇంతమాత్రము నీవను (గ్రహించుటయీ ఛాలును నీయిష్ట[ప్రకారముగా నే నకుచుకొనెద ఇంక నే కృ తార్ధుడ నయినటులే అలాగే కానిమ్ము సీ అజ్ఞ చొప్పున రాత్రికచ్చోటి కొంటరిగా వచ్చెద, నీవును కొంచము జూగ్రతగలిగి త్వరితముగా రమ్ము అనిన ఆమె వానితో అలాగే వచ్చెద కాని సీవు యొంటరిగా వచ్చిననే తప్ప 'వెంట మతీ యెవ్వరినయినం దోడ్కొని వచ్చితి వేసి నే నచ్చటనిలు వన్సు నీ కోరికయుం దీజదు, అటుమిద నీ యిష్టము, ఇదియ్‌ నిశ్చ యము, ఈ మాటమా[తము మరువకూడదు నుమో! ఇటుల నింకమన మిచట మాటలాడ కూడదు, ఎవరయినం జూచిన నంబేపోమున కాన్ప దముగా నుండును, యూరక (ప్రనంగించుట (పయోజనముకాదు, కానన నీవింక నింటికి బొమ్మ నేనును నాపనులు భూచుకొన నరిగెద అని ఇవ్విధంబున నంశేత స్పలంబు నెజింగించి పలికిన ఆమె మాటలకెంతయు నానందము చెంది, కీచకుండు న్వగృహంబున శీగెను, పాంవాలియుతాను చేయవలసిన యచ్చటి పనులను తీద్చకొని, వంటసాలకరిగి ఇంచుక విక సించిన నవ్వుగల మోముతో భీమునిజూచి, యతని హృదయమునండలి _ కో పాగ్నిని (ప్రజ్వలింపజేయదగిన చతురములై న మాటలతో నిట్లనియె, సమిరకుమారా! నేను చేయవలసిన కార్యము చేసి నా కొరంతదీర్చు కొంటిని, ఇంక నీవు చేయవలసిన కార్య మే కొరతయున్నది. ఇతరులకు లెలి యక కీచకుని జంఫవుట కనుకూలముగా చీకటిరాటత్రియు సిద్రించినది, సీ యిష్టము వచ్చినట్లు చేయుము అని పలికిన మొగంబున జీటునగ వంకు రించి భీముడా ముద్దియనుజూచి కమలలోచనా! ఆపిమయమును గురించి సీవ్రు నన్నడుగవలసినదిలేదు, ఆ కార్యమును నేను భూచుకొనెదను, శాని అ సీచుడయిన కీచకుడును నీవును వమేమి మాటలాడితిరో చాని :

(చాపది కీచకునితో మాటలాడిన విధంబు భీమున శెజింగించుట

అత డటుల నడుగుటయు బాంచాలి తాను సుభేష్టమందిరమున తన పనుల 'నొనరించుకొనుచున్నది యని కీచకుడు అలంకరించుకొనివచ్చు టయు, ఫూర్వరా(త్రంబున భీముడు చెవ్ప్సిన మాటలు బలంబున తాను "బెడరకున్నదియు, వాడు సామదాన భేద దండనో పాయంబులం జూవీ తనతో పలుకుటయు, వానిమాటలకు తా నొడంబడీన విధంబున నటించి (శమ ముగా ననుకూల సంధాషణంబు చేయుటయు నాట్యమందిరమును నంశేత స్థలముగా నిశ్చయించి యట కొంటరిగా వచ్చునట్లు నియమించుటయు, నద్దురాత్ళుండు నంతోషముతో నమ్ముతించి ర్యాతిసనమయంబున నొంటరి వాడై వచ్చునట్లు ఇవెప్పివోవుటయు, నిత్యాది విషయంబులన్నియుం౦ జెప్పిన విని వృకోదరు డాహ్లాదంబు జెంది (చాపదింజూచి అడంచుకొనరానిదియు తీర రానిదియునయిన (శోధము గలవాడనయి వెర యోజింవుచు చింతిల్లు చున్నాను బరమ నంతోవము కలుగునట్లుగా, కష్టతరమైన యీ కార్య మును సమకూర్చి మిక్కిలి మేలుచేసిలివి. ఈ విధమున నమయభంగం గాకుండుటచే ధర్భునందనుండు నంతనపడులాగున శత్రువునుచంవు నుపా యము పన్నుట మిక్కిలి కష్టమయిన పనియయినను నీవు నెర వేర్చితివి అని వలికి తనలో యొక్కింత యోజనగాంచి మంచిది గానీ వాడు భయ పడక సీను చెప్పినలాగున నొంటరిగానే వచ్చునో, మజికొందజను వెంట బెట్టుకొని వచ్చునో తెలసినదికాదు, మటి ఎవ్వరినయినం బిలుచుకొని వచ్చినచో యీ రహన్యము వెల్లడియగునుగదా! అయినను నట్లు జరు గదు, వాడటులచేయడు, మంచిమాటలవే యనురాగముమూవి యొడ గూడ బలికి సీవిట్లు చేయవలసినదని యీర్చడ జెవ్పితివిగాన వాని కాసంతో మమున హోని వృద్ధులను గురించిన యోచన కలిగియుండదు, వానితో సీవ్ర మాటలాడినపుకు ఎట్టి యభ్మిపాయము గలవాడై. యుండినదియుం జూచి చి త్తవృ త్తి బాగుగా 'జెలిసికొంటివిగదా! ఇంక వేటు విధముగా వేయదలంపబడదని తోయచున్నది, వానికి నంచేపామేల కలుగును! అ దురాత్తుడు కామో(దేకముతో 'రాట్రికి యొంటరిగానే తప్పక నాట్య శాలకు రాగలకు. లోపల (ఫ్రవేశించినంతట నీక మారుగా నచ్చటనుండు నన్ను చూచిన జే యుద్ధము జేయుట నిశ్చయము, అంతట నా బాహా బలంబునకు నహీంపజాలక నీకు (ప్రీతిగా చావగలడు, ఇంక నిశ్చ నంశ యింపవలసినది లేదు అని పలికి వెండియు నిట్లనియె. కీచకుడు మోహాపర

వీవ్రు కాకపోవుట దెలిసికొని కలతనొందును, ఆ సమయమున కరతో గొట్టబడిన 'బెబ్బులివలె యా మండపంబంతయు నంమోభము నొందు లాగున మహాకోపముో విబ్బంభింతును, ఒక వేళ వాడు నన్ను టెలిసికొని నమరము చేయుటకు వెజచి పాటీివోవజూ చెనేని నేను విడిచిపెట్టను, డేగ కాకిని బట్టుకొనువిధముగా బట్టుకొని సీ యుర్రైశము నెర వేజునట్టుగా గొట్టుదును, అఆలాగుగాక నాతో యొదిరించి పోఠుటకు తగిన బలముగల వాడై, తొలగక వెంకునకు జొచ్చి నాకు గోపము కలుగునట్లు చేసెనేని ధరణికంప మొందునటులును, మిన్ను చలించునటులును, దిక్కులు ట్రలు నటులును కులపర్వతము లల్లాడునటులును, నము వములు ఫఘూర్జ్మిల్లు నటు లును నాకోపము కృ దార్థత జెందగా మదీయ రౌ(దరనమును గనపటజుచి యా కీచకుని చిత్రవధ జేసెదగాని విడుచువాడగాను నుమో! యని మహ (గంబుగా బలికిన యశని పలుకులు విని పాంచాలి మనస్సు నంచలింపగా తనలో 9ఇకని తీ్మీవంబున్కు ఇతడు పలుకుచున్న మాటలం డలంపగా రహాన్య వ_ర్తనమునక భంగము కలుగువటులు తోచుచున్నది, ఇటులు కతరి నితడు హోనివృద్ధులమాట దలంచువాడుకాడు, కావున ని ర్భాదకం బుగా కార్యము సాధించులాగున బోధించుట మంచిది యని యంచి యిట్లనియె,

సీవు చెప్పడిమాటలు వినగా నాకు భయము కలుగుచున్నది, మన శత్రువులు నవ్వునటులును, భూ జనులు మనల నిందించునట్లును కోప విశేషముచేత యీకలపహామునందు నీవు యోచింపక మన (ప్రవ_ర్తనమును చెఆచినయెడల నీవు నాకోర్కె సాధించినను (ప్రయోజనము లేకపోవును కాబట్టి మన (ప్రయత్నములు బయలుపడక యుండువిధమున శత్రువును వధించుటకు సాధ్యముగా యుండిన నే వూనుకొనుము లేనియెడల [పయ త్నమునకు మానుట మంచిది అని చెప్పెను, ఆమె యభి.ప్రాయమును వృకోదరుండు తెలిసికొని, నంకయము నివారించువాడై యామెనుదూచి దురాత్తుడయిన యా కీచకుడు గర్వముతో న న్నెదుర్కొనగానే, వానితో "నేను పోరునవుడు రహన్యమును బయలుపడుటయు, నను యోజన నాకు కలుగుటకు సావకాశముండునని ఇెప్పజాలను,. గాని యయినను సాధ్య మగునంతవరకును జా(గ్రతగలవాడ నై రహన్యముగా'నే వావి వధించెద నని పలికిన జయము బొందుమని యని దీవించి ఇక నేనిట దడవు నిలువ రాదు, ఇప్పటికే సుధేస్తు నన్ను బిలిచి నేను లేకున్న నరయుచుండును, కావున పోయెవ నని చెప్పి యచ్చటనుండి వెడలిపో మను, భీమసేనుండ

మగ్నమాన మానసుండయి 'యోర్వజాలక పరిజనంబుల గింకురించి యీశాంత స్థలంబు జేరెను, కీచకుడు పాంచాలియందలి 'మోహమున తపించుట

పొాంచాలియొక్క యందమైన మేని మెజ్తుంగు నెంచుచు, రూపము మనంబున నిలువుచు. శంఖమువంటి కంఠముగల యామె ఆబక్కును తలపోయుచు శరీరముయొక్క_ గోమలత్వమును పొగడుచు, నవాజమైన ఆమె విలానమును న్మరించుచు, చేష్టలెంచి మెచ్చుకొనుచు, "లే నెలొలుకు గారవములై న మాటలనెంచి సంకోమీంచుచు, తిన్నదనమును వర్షిం చుచు, అంతంతకు కోరికలు పెనగొనుచుండ గా, కలతనొందిన చిత్తమున "తాలిమి నెలకొలువుటకు తనకు వశముగానున్న మిక్కిలి యధిక మైన 'వేదనచే తల్లడ్‌ంచి చింతింపదొడంగె, చలించియు, దుఃఖించియు, సొక్కి యు తాపాధిక్యతచే మూర్చిల్లియు, నిశ్చేష్ట నహీంచియు, (భమనొంది య్య పరితాపమొందియు తొట్రుపాటులందియు ధయిర్యము దూలయు భయ మొందియు మన్మృధబాధలకు లోనై యీ కీచకుడు పడరానికష్టము లు పడబొచ్చెను, ఈలాగున పీడింపబడిన మనస్సుతో గూడినవాడయి అలోచనలకు దొడంగి, ఆపడతి నన్నూరడిల్లం బలికిన లాగున, [వియము గలదయి తా నెజిగించిన నంశేతస్తలంబునకు వచ్చునో "లేక రాదో, ఒక వేళవచ్చి ముందువలె నిరాకరించి బోవక ఇంఫుమించునట్లు నాతో పొందున్నో లేక పొందదో అనురాగ మతిశయింపగా న వ్వెలంది రాదలంచి నవు దేదైన యాటంకము కలుగునేమో లేక రాగలదో తనకు గంధ ద్వ లయిధుగుడు భ _ర్తలున్నారని చెప్పెను. ఆ నసలతమాటలు నిజముగ నుండునో, లేక కాదో యా తెజవ వేగిరపాటుం జెలిసికొని సుభేప్త పనులు నియమించుటకు మాని విడిచివుచ్చునో, విడువదో, మన్జుథు డా యింటికి గురుండయి, సమయము నెకింగి శీఘ్రముగా నాయొద్దకు వచ్చు నట్టు చేయునో చేయవో, నా బుద్ది శేమియుం దోచకున్నది, యవుడు నన్ను పంపివేయుటకుగా మంచి మాటలాడి యీర్శాతి కా నారీమణి చెప్పిన (ప్రకారముగా నంకేతస్రానమునకు రాకబోయిన యెడల, అయ్యో! మన్ఫృధుడు నన్ను (ుతుక నిచ్చునా? అటుపిమ్మట నా (పాణము లెట్లు ౦లుచును? మోహసాగరమున మునిగి యారాట మొందవలసిన చేకడా! అటుల యగునేని నా కీచేవామును జీవితమును నేమిటికి! నాబుది నిలకడ చు గరపివ ది చీరి వేయాంను?. ఆ సాంగాంల రకం? ద్‌

చవేయును+ యంతటి కఠినాత్ము రాలుగా దోచ లేదు, ఇవ్విధముగా మన్మధ ఛాధలను. ' బొందుచున్న నన్ను గ్రైకొనక మిక్కిలి యనురాగముతో "తాను చెప్పిన మాటలను మటుచి నెమ్ముదియుందునా! ' అలాగు నంభ వింపనేరదు, దానికి మ్మూాత్రము మనస్సు నిలుచునా? త్వర పెట్టుచునే యుండును, ఒకసారి పన్ను నిరాకరించిన యొరిగియే యున్నాను, ఇవుడు నూూత్రము ఎట్లు నమ్మువచ్చును? చానికి నిజమును కాపాడుకొను తలంఫు కలుగదని తోచదు, కావున సూరక పరితపించుటవలన [ప్రయోజనము "లేదు, అది చెప్పిన గడువు వరకును నిరీషీందుటకు నాకు శక్యము గాకు న్నది, కాబట్టి ఇఫుదేపోయి దానిని పట్టి తెచ్చి, మదన తం[త్రములయందు నానేరువు మూవి నంతోషపణచెద, అని వేగరపాటునొంది మరల న్యుజే కము నడంచుకొని, ఇట్లు త్వరపడుట మంచిదికాదు, డాని యిష్ట్మపకా రము నడచుకొనునట్లు వెప్పియుండి ఇపఫుడే. వేటు విధముగా (ప్రవర్తిం చినయెడల (పతిజ్షకు తప్పినవాడ యగుదు, ఒక వేళ దాని మనస్సునకు, వ్యాకులమును కలిగంచునటులుకూడ యగుచున్నది గనుక యోద్చున నట్ల యిన కష్టపడి యది చెప్పిన సమయము వరకును నిరీవ్సీంచుటయే యుక్తం అని మరల ధయిర్యము వహీంచుచు - ఇట్లు పలువిధముల "'యోజనలలో యురియాడు చిత్తముగలవాడై యీ గోమలియందలి మోవామనెడీ వలలో డగుల్కొని యేమియుం దోచక యట్టిట్టయి [భమ యత్రిశయిం పగా తన యెదుట (దౌపది కనబడినట్లుతోచి దాని బట్టుకొనబోయి వట్టిదగుటచే అయ్యో! "లేచే! యేమేమి చేయుదుననికుందును, ఆమెతన యెదుట సంచరించుచున్నటులు కనుపట్టిన మాటలాడబోయి "లీకబోవు టచే కన్నుల సీరు నించుచు దగ్గరకు వచ్చినటులున్న కౌగలింప చేతులు రాచి బయలగుటచే దై న్యము జెందుచు సమ్ముతినొంది - వేరినటులుగా యుండిన వైకొన యర్నించి ళూన్యమగుట 'దెలిసికొని వాధనొందుచు తనతోగూడ విలానవిహారంబునేయుట కా లతాంగి చేరి తిరిగినటులున్న తన యభిమత[క్రీడలం నీయనెంచి యామె లేమిం. దెలిసికొని వెలవెల బోవుచు, ఇటులు బహూువిధంబుల మన్మధ వికారంబులకు లోనై తల 'ాటునొంది మితిలేని నంతాపముతోకూడిన పహ్య్చాదయము. గలవాడై. అ కీచకుని పనివారలు మిగుల (హైర్థించుటచేత స్నానమును భోడనమును తనకు (వియముగా దోచకున్న యెటులో యొకలాగున నొనరించిపిమ్మట. మన్దుధ తాపము కాంతిల్లుటకై యింటి వెరబడి యుద్యానవనంబులోసికిం జని యట తామరకొలంకువై నుండి ఏ'తెంచు చల్ల గాలికి వెట్రవాయునవి, నంతా తలల కోలిచాా మహం చరపం అం కన

(డౌపది రాకను నెదుదచూచుచు కీచకు డుద్యానవనంబున . విహారించుట

అది నహింపరానటులుండిన తియ్యని మామిడినీడకు బోవును, అచ్చటను నిలువ రాకున్న పొదరిండ్లలో దూడను, అందును సుఖము వాసంగకున్న వెడలివచ్చి "తాపము నొందును, తీగలనుండి గాలిచే మిద రాలు వుప్పాడికి భయమొందుచు పూజెసలం గాంచి తలంకును, ఇటులు వెతలొందుచు నిలిచినచోట నిలువజాలక యావిలాసవు తోట లో కలయ (గుమ్మురుచు నచ్చోట నింపైన లేనె ఆతాగుటకు తన(్రియు శాలి కొనగి, మిగిలిన తేనెను తాను (గ్రోలుచుండు మదించిన తుమ్మెద మేటిని, తన అెక్కును విచ్చి క్పి (వియురాలిని లాలించి యనుకూల పజచుకొ నెడి రాజహాంనమును పండ్లరసముతో మవో[పియముతో చంచువులచే తమ[ప్రియలకొనంగి మురియుచుండు శుకదంపతులను నొక చానినాకటి 'తాకునట్లు జతగా గుంఫవునుండి తొలగి చిగురు బొంపముల కరుగు కోకిలమిధునంబులను, బూచిచూచి యాకీచకుడు మతియు విర పా వేదన యతియించుటచే నహింపజూలక మనంబున కోరికలు మోబు చుండ, కష్టమును నెవ్వర పాటును, ధయిర్యమును, భయమున్సు నంచే బూమును, నధయిర్యమును వ్యాకులమును 'జెంది తవీంచందొడం”, ఈరీతిగా బాధలకు లానై వేగిరపాటుతో నక్కడక్క_డం దిరిగి యె చ్చట నిలుచుటకును నొల్లక ఫూర్షముగా ధయిర్యంబుతూలి తున కొక పొానరింటిలో నిర్జించియున్న చంవకాంతపు రాళ్ళ తిన్నెపై నమర్శ 'బడియుండెడి పాన్సుమిదికి జేరి దానివై చేహమువై చి మనంబున నిందీ సపరనయనమొన (ద్రాపదిం దలంచి, మదనతాపంబుచే ఫుట్టిన విశ్రాంతి జెందినవాడ్రై మనస్థయిర్యము తప్ప నాచేతితో చానిచేయి బట్టుకొని ఇంఫుగా మాటలాడి బదులుమాటలు చెప్పించి విందును, దాని చన్ను దోయి నాజొమ్మున గదియులాగున బీగియార గాగిలించి యానండ పడునట్లు చేసెదను, మున్మివేళ్ళతో యాకోమలాంగి ముంగురు దువ్వి, మోవి తేనియనాని, (ద్రొక్కు నటుల నొనర్చెను, నామనంబును దాని మనంబును నొక్కాయగు భంగినటించి. పయికొని సురత క్రీడల "చేల్చి సౌఖ్యము నొందించెదను, తమతమ శయింపగా మరల బయికొని యా యెలనాగను చ్యిత్రవిచ్మిత్రములై న పనులకు లొంగజేసి, యాన _క్సీ బుట్టిం చి యిష్టవిహారము లొనరించుట కలవాటుపజచెవను అని అంతకంతకు

ములచేతను (పొద్దు కడపి కడపి కడగా నది అయ్యో! ఇంకను యీ మోనగాద్వైన నూర్యుం డస్తమించడయ్య గడా! యనియు నేడింత యాలన్యముగా నుండుట నేమికారణమో యనియు్కుు అ _న్తమించనే యన్తమించ డేమో యనియు నాకు సూర్యుం డీదినము పగవాడయి మధించుచున్నా డనియు అదె (గుంకబోవు చున్నాడనియు నవ్విధ మున మదనత పాధిక్యతవలన తలంచి తనకు తానుగానే పలుకుచు మరల యాగలంఫవు మాని కటకటంబడి ఇంక సూర్యు డన్తమించునని దోచకున్నది, నేకు మొదలుగా లోకమున నింక రాటత్రియే లేనట్లుగా విధాత చేసినాడా? లేక నేను కష్ట మొందుటకై. యీాదినము మాత్రము పగటికాల మెక్కువై యుండునా! యని తత్తరింపుచు, యెంత సేపటి కిని [గ్రంకకున్న సూర్యునివంక మాటిమాటికిం జూచుచు, పాన్చువై బొరలాడుచు వివిధభంగుల నాలోచనలం జేయుచు తాపషమునకు తవబాతపహాపడుచు దుఃఖము నొంది కలంగుచు నారాటము మించుటచే, "జేహతాపమునకు లోనగుటవలనను నింద్రియములు నానావిధములైన కోరికల కధీన మగుటవలనను పృదయను దుఃఖపూరిత మగుటవల నను కలతపడి ధయిర్యము తొల%టను . నయిరణ తొలంగ్కి [శ్రమ నొందుచు వివశుడై సింహ బలుండు మన్మధుని "చాధంబడి యల్లాడం చొడంగెను, ఇవ్విధంబున 'వెతలొందుచున్న సమయమున యతసనికి నంతోషకరముగా నుండునట్లును, పద్మములు మోడ్చు నటులుగా సూర్యుం డన్తమించె,

సూర్యాస్తమయ వర్శనము--(దొపదిని వెంట నిడుకొని

భీముడు నాట్య శాలకు వచ్చుట

అప్పుడు పడమటి దిక్క_ నెడి యువతి సూడ్యుండు తనయొద్దకు శాగా యనురాగమును పొందినదో యనునటులుగా యాదిక్కు యె[ర నయ్యె నఫుడు జనులు నంధ్యాకృతంబు లొనరింప దొడంగిరి, ఒక్కొ కటిగా చుక్కలు కనుపట్టదొడంగె. చ్మకవాకములు వివా వేదన కగ్గ మయ్యె, (ప్రపంచమంతయు ర శశాంతులచే నిండెను, దీపముల కంతకు (బకాశము హెచ్చసాగె, పట్టణవువీధులు నిశ్శబ్దము గాజొచ్చె, నటులును మిగుల సంతోషమును పొందిరి, మిట్టయుం బల్లమునుం 'దెలి యరాక కన్నులు మూసినను 'తెఆచినను నొకశేవిధముగా. గాడాంధ కార మావరించె, అట్టయడ పాంచాలరాజవు(తిక వృకోధరుం డున్న

నది, ఇంక తడయరా దని ెప్పిను, (చాపది యిటులు ఇెప్పగానే యతడు వెండ్లికిం బిలిచినటులు నంతోషమొంది.తలకు గుడ్డ చుట్టుకొని యామెను కొంచెము యెడముగా రమ్మని చెప్పి, నడచుటలో భేదము తోచకుంకునటులును, తాను చేయబోయెడి యుద్ధమును గురించిన యుత్సాహము బయలుగానటులున్కు తనకుం గలిగియున్న కోప మొర లకు చెలియకుండునటులునుు గంభీరముగా మహీ పరాకమముతో నాట్య శాల కరిశె, అటుల చని ెలివిలేనివాని హృదయమువలె చీకటి వేత యావరింపబడినదియు, (పాణనాయిక యనురాగమునుంబో లె తెలియబడకుండునదియ్యు భయంకరమయిన యడవి[పచేశంబు భంగి మనువ్యులు 'లేనిదియ్యు. నీచుని భాగ్యము లీల నుపయోగకరము కాని దియు, తెలియని కాస్త్రంబు పగిది చొరరానిదియు, కలలోన లభించిన పదార్థము వలె కనులకు కనబడినదియ్యు 'తెలియనికావ్యమువలె స్పష్ట ముకాని యలంకారము గలదియి మూధఢుని రాజ్యము చందంబున, విటులకును దొంగలనును యోగ్య మైనదియు వైయున్న ఆ నాట్యశాల ముందట వాకిట బేశములు వేరి, యొడ లెజుంగని మదఫుశేనుంగు విధం బున నడుచుచు నటుసిటు “నాలుగు[పక్క_లను వాగుగా దూచుచు చీకటిలోనను జీకటిగాయుండు గోడలును, స్తంభములతోడను తుద “మొదలు ెలియరాని వాకిళ్ళతోడను, విటికివాండకు జంకు బుట్టించు చున్న యా మందిరమున (ద్రౌపది చేయిపట్టుకొని భీముడు నిర్భయ ముగా (బ్ర వేశించెను, ఇట్లుచొచ్చి చేళులతో తడవి యాయింటికి నడుమ నుండెడి యుత్తరయొక్క విలానవు పానుఫుం బెలిసికొని తాను దానిపై జేరి ఆ్రాపదిని కొంతదూరముగా నిలచియుండునట్లు నియమించి కీచకుని రాకకు వేచియుండెను, ఆ సమయమున సింహాబలుండు, యొప్పుడెప్పుడు పోయి పైరం[ధిం గాగలింతునా యనెడి తపహాతహా యధికరింపగా మహా సంతోవముతో నలంకరించుకొని ఇప్పటికే మాలిని వచ్చి యుండును శే సనుభవించునశ్లు యదియు నామిద గల మోహముచే తల్లడించుచుంపునది గాన నావలెజీ (భొద్దుతుంకువరకును శవించు చుండి చీకటిపడగానే తడవుచేయక నాతో గలిసి తనకోరిక దీద్బ్చ కొనుటకై జేరి నారాక క్రై కాచియుండుట నిశృ్వయము, ఆలన్యము చేసి దాని హృదయమునకు నొప్పి గలిగించుట మంచిదికాదు అని తలంచి పయాణంబయి. వేగిరపాటుతోపోయి, మన్ముధవికారము త్వర పెట్టు చుండగా సింగంబున్న గుహలో (బ్రవేశించిన గజంబు చందంబున భీముం **

ఫుతో నిర్భయముగా మిక్కిలి యహాంకారముతో మండపములోని కరిగి వాడందు . వెదకి పానువును జెలిసిగొని మాలిని దానిపై శయనించి యున్నదని భావించి మేనువొంగగా శయ్య నవి చేయినై చెను, అవుడు భీమునకు పట్టరాని కోపము గలిగి చేహము వడకుచున్నను, వాని మాటలు వినుటకును, వాని చేష్ట లెటుంగుటకునునై (పయత్నముతో మనస్సును చిక్కబట్టుకొని ధైర్యముతో నిర్వికారుని చందమున గద లక మెదలక యూరకుండెను, బుద్లిలేని యా కీచకుడు కామవికారమున భీమునిపై సవ్విధమున చేయిచాచ్‌ యది మాలినయీ యని తలంచి, మేను ఫులకరింపగ ను_దేకంబుతో యిట్లనియె, కీచకుడు భీముని మాలినిగా దలంచి శామో(దేశముచే మాటలాడుట + సుందరాంగీ! మాలిన! ఇదివరకును నాతో గూడిన యువతులు "నేను తమయం దడనురాగము కలవాడై యుండదలయునని మేళై న పదార్థములు తెచ్చి నాకు లంచముగా ఇచ్చి సంతోష పెట్టి నన్నుగూడు చుండుదురు. అటువంటివాడనైన నే నిపుడు నీయందు బన్దానుగుడ నై సీకుగాను మేలు వస్తువ లేరుకొని వచ్చినాను. దీనినిబట్టి నీవై నాకుం! గలిగియున్న [(వియం బెట్లిదియో (గ్రహంచుకొనుము, ఇదుగో నేను "తెచ్చినవానిని వుచ్చుకొనుము, 'నా సౌందర్యమును చూచిన యాడుది తనకు దాన్నె వచ్చి నామాన పడును గాని మటియొకని గన్ను లెత్తి మాచున్గా? చూడనొల్లరు. నావిలానము నెటింగిన కాంత యింకొకని' నధికుడని నరకు జేయునా? చేయనేవదు, నా చాతుర్యంబు గనిన, వనిత తన్ను గూడి సుఖ 'మొుదకున్న యెడలా , మన్టుధావస్థపా-లై (వాణంబులు వికువక (బతుకకలదా ? జీబీంపజూలదు, నా తెలివి. "తేటలు 'తెలిసినను మెచ్చి కలయని కామిని నిమిసుమైనను నా యెడ వా. టును నసహించునా? నహూంపలేదు, నేను పలిశెడి నరనఫుమాటలు' పడ తుల యుల్లముల కురులని తలంవుము, నామాటలు వినక లోబడని చానయే యుండదు, సీవ్రమాతము నావేత (ప్రార్థింపబడి నన్నేలుకొనిన దానవు, కావున యండలు స్ర్రీలలో సీ సామర్థ్య మెక్కువై నది, సీకు వళుడనై న విధంబున మతయెవ్వరికిని లోబడినవాడను గాను అని చెప్పెను, వానిమాటలు వినుటకు భీమునకు మిక్కిలి రోతబుట్టి తనలో ఇనీ! ఇవి యేమిమాటలు! విన నహీంపకున్నవి యని యనహ్య్య మొంది, యు, [దాపదికి తాను మవమూటలాకు విధంబు వినిపింపవలయునని తలచి, వానితో మెటగా గూడమెవ యగవమంం? వాజదంయాల్‌ నలం. శే

అయ్యో! పాపము! నీవింతటి గొప్పవాడ వగుటచేతనే నిన్ను నీవే పొగడుకొనుచున్నావు, తెలియక పలికిన పలికితివి గాని, నావంటి యాడుదానిని యెందుగాని నీ వెంత కష్ట్రపడీ 'వెదకినను పొందజాలవు, నీకు లభించుట కష్టము, యొట్ల నీకు జిక్కితి, ఇది నీ యదృష్ట మనవల యును, సొధారణమైన శ్రీలతో నన్ను నమానముచేసి చెప్పితివిః ఇది తప్పు, నేనటుల చెప్పదగినదిగాను నాబేహమును సీదేహామునుం జేరి నఫుడు నీవు చెందబోయెొడి సుఖము 'దెలిసికొనగలవు, నన్ను 'తాకినవిమ్ముట సీను మజటియొక (శ్రీని పొందనేరవు, ఇంక మన్టుధ వికారములన్నియు దూచి తెలినికొనగలవు, ఇది నా జన్ములక్షుణము అని పలికి మహాకోప ముతో భయంకరమైన నగవు నగి లేచి భీముడు తటాలున వాని గుండె లదరునట్లుచేసి వాని తలబట్టి కిందికి వంఫను, అవుడు కీచకు డట్లు వంచిన వాడు మాలిని భ_ర్రయగు గంధక్వుండని తలంచి పరాష్రమించి మిక్కిలి కోపముగొని భీమునిచేతులను దన చేతులతో బట్టి శయ్య పైనుండి [క్రిందికి లాగి పడవై చి యతనివై దన మోకాళ్ళు "రెండునుబట్టి యదిమెను, వా డటుల చేయగానే కరతో కొట్టువడిన పెనువామువ'లె భీముడు మహ కోసము గొన్నవాడై లేచి మేనుపొంగగా, కీచకుని యెమ్ములు నలుగు నట్లు గట్టిగా బిగియ గాగలించిపట్టిన నిటునటుం గుదిలి విడిపించుకొని వాడు భీమునిబట్టిత్రోసెను, అట్లయ్యిరువుడ నొకరినొశడు వాహుబలం బున మాజజూలక, గొంతతడ వత్యు(గ్రముగా బోరదొడంగిరి "తానట్టి నమయయంయబున నా స్థలంబున నుండుటయు తన భంగపాటును ఇతరు లెరిం గిన నవ్వుదుర నెడి యవమానమునకు నెజుచి కీచకుడును తమ యజ్ఞాత వాసమునకు భంగము కలుగునని వెజచి భీముడును చప్పుడు చేయకుండా యా యంధకారములో “నొకరినొకరు నొవ్చించుచు రహస్యముగా యుద్ధము చేయుచుండిరి,

భీముడు కీచకుని రూవుమూవులేక హీంసించి నంపారించుట

ఇట్లు కొంతతడఫువొరి మల్ల యుద్ధము జేయుటకు (ప్రారంభించి, ఒక డు పట్టుకొని యీడ్వగా కదలకుండి విమ్ముట "రెండవవాడు వానిని (గుద్దియు, నొకడు నేల్యళోసి యదిమినవానినీ 3ండవవాడు మెలకువతో (చోసియదిమియు, నొకడు కదలనీయక పట్టిన విదిలించుకొని రెండవవాడు వానిని (గుద్దియు నొకడు నేలతోసి యదిమినవానిని రెండవవాడు మెలకు నతో (దోసి యదిమిగ్వు నొకడు కదలసనీయకపటిన విదిలించుకొని ౭౧

డవవాడు వాని నటులే పట్టుకొనియు, నవ్విధంబున నిడువురు నంతకంతకు నా(గ్రహ బు మిఠతిమిరు చుండ నాయువువట్టుల నొప్పించుకొనుచు సాచ్చు తక్కువలు లేక నమముగా పోరుచు, పరన్చర నియా పేతు లతిశయింపగా పట్టుదల విడువక పెనంగుచుండిరి, కొంతతడ వీరీతిగా పోరాడుచుండ్నకమ (శ్రచుమఃగా భీముని బలమధిక మై కీచకుని బలము తగ్గిపోవదొడంగె, వాడు న_త్త్వహీనుండగుట వృళోదరుండు "ెలిసిఫొని సింపాము జింకను పు లొను విధంబున వానిని పట్టుకొనెను, అవుడు కీచకుడు పరా(క్రమించి మోది శెగసెను, అటుల వా షడగయగా భీమునకు కోవమతిశయించి తటా లునం బట్టుగొని తనబలము కొలదిని విడికిటం బొడివె. ఆపోటునకు నిలువ రింప నోపక కీచకుడు [క్రిందబడి (గుడ్లు వెలికివచ్చి తన్నుకొనసాగాను, కాయలు పండ్లు సాకులు చినళ్లుంగల, నగొప్పచెట్టును మధించిన యేనుంగు కూల(తోసిన చందంబును, వివిధములైన రత్నభూషణములచేత నలం కరింపబడిన చేహాముగలవాడగు కీచకు భీమనేనుం డవలీల ేలంబడ గూల్చె. ఇట్లు పడగూల్చి వానిని విక్కృతవుచావుచంప మనసు వుట్టుటచేత చేతులును కాళ్లును విజిచి పొట్టలోనికి తుటిగి పిసికి ముద్దంచేసెను, ఇవ్వి ధమున నొనరించి, తనబలము నెకింగియుండియు కీచకుని నంపహారింప గలు గునో గలుగదో యను నంశయము జెంది యా దురాత్తుని చావు నెవుడు మభూతునో యని వేగిరపకడుచున్న పాంచాలినిం బిలిచి కోమలీ! నిన్ను పరి భవపజచిన మడాంధుడును దుష్టుండును మైన కీచకుడు మడిసెను సుమో! యని చెప్పి రహూన్యముగా నిప్పు తెచ్చి రగిలించిదూడుమనుటయు యా వెలుతువలో భయమును, నాళ్చర్యము, నంతోషమునుం బెనగు చుండ ముద్దగా బడియున్న కీచక కళేభరమును చూచి దగ్గజుకుంబోయి నెట్టికలు విజిచి ముక్కుపయి. (వేలునుంచుకొని ఓరి కీచకా! ఇట్టి ఫల మును పొందుటకుగడా నీ వింతపని జేసితివి, ఇంక సుఖము పొందుము, పరశాంత నాసించి యా (వకారముగా చెలకేగి యిడుముల నొందించిన వానిగతి ఇట్లు వేజువిధముగ నేల యగును? అఆపాపము తప్పునా? యని యశై వింతపడి వూచుచుండ భీముడు ప్రతిజ్ఞ సాధించి ధార్యకు కలిగిన దుఃఖావమానములు పోగొట్టితిం గదా! యనెడి సంతోషమును జెందిన వాడై ఆఅమెనుచూచి, పాంచాలీ! యివుడు నీకు నంకల్పము నెట వేటి దుఃఖము తీరెనా? నా భుజాబలమును తెలిసికొంటివా! సీ పృాదయంబు నందలి యా(గహము శాంతించెనా? నిన్ను పరిభవించిన కీచకుని ఛాగుగా జూచితివా! సంతోషము కలిగినదా! ఎవడు బుద్గిలేక చెడయుేశముతో నిను నసమిోసించునో వాడు నాచే ఇటులే చచ్చునుగాసో | బక్‌కజాలడు _్రే

ఇఅాయడాళరమారా చా తాణదాణ-రాందాయలవలనానాం?. లావాలా! నాల్‌ ళా... మతా త స నన. లం న యు యలు లా లాల ల వూ వను 'ననిజమనకేనీ అలననలనిమమమునల త్‌ శే న మా, రా న్‌ (| ఏ. అయో స నే ర గ్ల ఖై | యో ఓ క. _ (డో స్దే ఏ ను ఛు 7 భా _ (8 ర హాండాను సంవ స! ళో 101 ఫ్‌? (శస ఖో హ్‌ స స తు, ననన షూ నను క స. వ రీ మల ల వా న కం టా కనాన క వచ తే భీముడు కీచకుని వధించుట

యని వెవ్పిన యతని పలుకులు విని పాంచాలి మిక్కిలి సంతోమముగల దయి యిట్లనియె, వల్లభా! నిన్నటిదిన మా నభలో మహా కోపము కలవాడవయ్యు = యాకోపము నడంచుకొని చలింపకయుండీన నీ ధయిర్యమును "నేడు పదు గురి కన్నులుగవ్పి యెవ్వరికి 'దెలియక చనుదెంచిన గొప్పతపమును మన వారిలో నెవ్వరిని సహాయమునకు బిలువక యుత్పహించి చేసిన సాహూన కార్యమును, ఎవ్వరికిని జయింపరాని యీ కీ దకుని తణకాలమునజుంపీన నీ భుజూాబలంబును చూచుటకును, తలంచుటకును, మెచ్చుటకును నా కలవియగు5?"? సీ గుణములును మహీమయుం గొనియాడుటకు “నేను క్ర రాలనుగాను, గాని పరమాశ్చర్యమునొంది నంతోహాలికయంబున బరవశ నైతిని యని చెచ్పి. కర్ణరసాయనములై న యామె పలుకుల శెంతయు దృ్దియు నంతోవమునుం జెంది ఓ లకాంగీ! ఇంక మనమిట తడయ కూడదు, నీయిష్టము నెర వేరినది గనుక పోయి నెమ్మదిని శయనింవుము, నేనునుం బోయెద నని చెప్పి భీమ సేనుండు తన శ య్యాతలంబున కరిగెను అని వృకోదరండు కీచకుని వధించిన విధంబును వై శంపాయనుండు చెప్పిన విని జనమేజయుఎ డమ్మునివరునింజూచి మహోత్తా! యనంతరము జరిగిన విశేషములను వినగోరుచున్నాను తెలియ జేయుమని యడిగెను, ఆశ్వాసాంతము ద్వితీయాళ్వానము నంపూర్మము, (శ్రీమ ద్వేంక కేశ్వ రార్బణమ స్తు,

శ్రీర ను కటహిం దీం అిజాతీవానీము వచన కావ్యము అణాల $ 0 ఏ అణ తృతీయా శ్వాసము క (శ్రీమద్భువనావన నీ లా! మంగాలోల |! భవ్య లతణకలితా | నీలాంగ | పన్న శేశ్వర శె లనికేతన ! ముకుంద! నతతొానండా |!

"జీవా! వె శంపాయనుండు జన మేజయున కిట్లని చెప్పందొడంగె, మహీవల్ల భా! కీచకవధానంతర విషయంబు వినుము, ఇవ్విధంబున భీమ "సీనుండు నాట్య శాలనుండి బోయి వంటయింటి నమోపమున శరీరంబు చాగుగా గడుగుకొని తన చేహమంతయు . నంటియుండు నెత్తురువాసన పోగొట్టుకొని, కృతకృత్యుడై. శయ్యమిాది క్‌రిన్ని కూర్చుండె, నిచట పాంచాలి భీమ'సేనుం డిప్పటికి వంటయిల్లు చేరియుండునసి నిశ్చయించి నర్తనశాల వెలువడివచ్చి ఫురము క్రావలివారలం బిలిచి ఓ కావలివాండ లారా! అయ్యో! నన్ను కామించి నామగలయిన గంధడ్వలచే జిక్కి పాపశీలుండయిన కీచకుండు చచ్చెను, ఇటువచ్చి వీనిని జూడుండు యని యజఆచి చెప్పెను, ఆ మాటలు విని తొట్రుపాటును వేగిరపాటునుం గల వానరై కానలివారలు దివ్విటీలు గొని కేకలు పెట్టుచు నర్తన శాలకుం బోయిరి, అవుడా యల్లరివిని, కీచకుని తమ్ములయిన యుపకీచకులు వేగిర ముగా చనుదెంచి విచారించి వృత్ర్తాంతముం 'దెలిసికొని యత్యంతమైన దుఃఖమును వెంది నర్తనకాలలో రూపువెడి ముద్ద గాబడియున్న తమ

నిక్చేస్టతం బొందువారును, ఆ కళేబరంబువై బడి మొత్తుకొనువ్న నమిీపమునకు బో వెజచి డూరమున నేలబడి పొరలుచు విలవించ్చు నునై యున్న తద్విదంబంతయు నెజింగి బుధుడనులు గుంవులుగూడివచ్చి శీచకళవమును జూచి అశ్చర్యమునుజెంది అహో! లోకమున మనుష్యు లుగా జన్మించిన వారిలో యిటువంటి విచ్శిత్రపు చావుజచ్చిన వారి నెందును జూడ లేదు, దుర్ధార్లవృ ల్సిని జరించుటచే ఇతడెంత బలఇాలిమయై యుండినను, యది ఇఫు డతసనికి (పయోజనముగాక ఇవ్విధము వ్యర్థ ముగా నాశమైబోయెను, వీడు మూర్ధుకు కావున తనకు గలుగబోవుకీడు "తెలియక దుష్మా_ర్యమునకు దొడగి ఇట్టి చేటుం 'దెచ్చుకొ నెను, కొను గర్వించి మంచి చెడుగుల నెసంగక (ప్రవర్తించినవాశికి పిపత్తురాక తప్పు నా! యేల తప్పీపోవును! వచ్చియే తీజును, అని యొండొరు లనుకొనుచు సమిోవించి అమ్మో! ఇదియీమి యన్యాయము! యీమివింత? ఇతనిచేతు 'లెక్కుడ కాళ్లెవ్వి? యెట్లు బోయినవి? జౌరా! ఇవె పొట్టలోనికిం బొనప బడియున్నవి, ముద్దగా జేయబడియున్నాడు, గంధర్వులచేత చచ్చువారం దటు నిటులే చత్తుకో లేక వారతనిమిద కోపముచేత ఇట్లు చేసిబోయి రో తెలియకున్నది, ది మిక్కిలి వింతయయిన మరణము యనివారు బహు విధములుగా బలుకుచు, దుఃఖమును మిక్కిలి ఆశ్చర్యముం జెంది వదురుచున్న సమయంబున నేడ్చుచున్న యుపకీచకులలో యొకడు తనకు. చానవ్యననంబు గొంతవరకు నువనంహారించుకొని సోదరులంజూచి వదో యొక కారణమున నితడు చావ నేజచ్చెను, ఇంక మన మెంత యేడ్చినను, వీలిచినను సింపహూబలుండమిున మనయన్న మనరోదనము విని బలుక నేద్చునా? దుఃఖమును నివారించునా?! ఇట్లు యెంతతడవు వాపోవుచుండి నను వ్యర్థ మేకాని లాభమినుమంతయు గలుగదు, కావున నింఠశ యుపశ మిల్లుకు, ఇతని నిచ్చటనుండి కొనిపోవుటకుం దగిన యత్నమును "చేయుడు యని యూజటమాటలచేత వారికోకము నుపశమిల్లం జేసెను, ఉపకీచ కులు తమ యన్నను దహనము చేయుటైై కొనిపోవ్యబయత్నముంచేయు చుండగా పాంచాలి భయపడక వారుచేయు కార్యములను జూడదలంచి నమిపమున నొకచోట నిలిచి కనుగొనుచుందెను, అవు డుపకీచకు లామెనుదూచి యత్యంతమైన కోపము గలవారలై, ఉపకీచకులు (ద్రాపదిని కీచకుని శవముకో నంటగట్టకొని పోవుట ఓహో! ఇదిగో యితకార్యము జదగుటకును కారణమయిన

యింకను నేమి చేయదలంచియో చూచుచున్నది, ఈ పాపాత్ళుశరాలి మూలముగానే మన యన్నకు మరణము కలిగను, కాబట్టి దీనిని విడువ కూడదు, ఈ కీచకుని శవమునకు యంటగట్టుకొనిపోయి యితనితోడన దహించుటకు యుక్తము, అంతటితో యతని అశ్మకు శాంతి గలుగును అని కలియబలుకుకొని తటాలున పట్టుకొన యామెను పెడరెక్కలుకట్టి "తాము చేయదలంచిన కార్యమును. మిటున శెరింగించి చేయుట మంచి దని యుచ్దేశించి, తత్పూర్వమే యా వృత్రాంతం బంతయు విని, కలతపడిన చిత్తముగలవాడై యున్న యతని పాలి కరిగి యుగ[గమయిన మాటలతో నృపాలా! ఈ సై రం(ధ్రిని మేమివుకు మాయన్న చేహాముతో గట్టి దహ నము చేయ నెంచికొని బోవుచున్నాము, దీనివలన నే వాయన్నకు మర ణము సిద్ధించినది. కావున మేము దీని విడువము నీవు ప్రభుండవు గాన ఇంతమా[త మధికారమును మా కీవ్వవలసినది యని యడిగిరి, వారి మాటలు విని యటులచేయట యక్రమంబని నెటింగియు, తనకార్యము నమ్మతముగాకుండియు, తనలో ఈ యుపకీచకుల పూనికయు న్మాగహం 'బునుం జూడగ నేను వలదన్నను నుడుగుదురని తోచలేదు, ఒకవేళ వా రించితినేని నామాట వ్యర్థమగటతప్ప (ప్రయోజనము కలుగదు, దీనికై వీరికివుడు విరోధంబుగా బలుకుటచే లాభము లేదు, సైరంధ్రి భార్తలగు గంధడ్వలు బలవంతు లగుటచే యామె కేయపాయముం గలుగ నేరధు, వారే యన్నికార్యములును చక్క_బజతుదు అని యోచించి సశే! మంచిది, మీ శెటుల చేయవలయునని కోరిక గలదో, యూ విధమున చేయుడు పొండని చెప్పెను వార లదియే అంగీకారముగా గొని వేగిరపా టుతో చనుదెంచి మిన్హుధతాపముచే (క్రుంగుచుండిన మన అన్నకు మన మిన్విధమున నై నను (ప్రీలికలుసనట్లు చేయువము, ఈ జఅంకులాడి యత నితోకూడా భస్మృమగునుగాక అంతట మనయన్న అళ్మకును మనకును కూడా తృలప్టి కలుగును, యని చెప్పుచు. కీచకుని పీనుంగువై పాండు ఫుయుల భార్యయగు (ద్రాపదిని వెట్టి పరాంగనయనియు, శీ యనియు యోచింపక యంటగట్టిరి అపవి్య[తుడును చావియు నీచుడునునై. న తమ యన్న దేహముతో చేర్చి పరశుద్ధురాలును మంచి నడవడిక కలదియు నుత్తమరాలునయిన (డాపది నస్విధంబునగట్టి కఠిన పహృాదయులయిన ఆ యుసకీచకులు బంధువు లనేకులు రోడనంబు జీయుచు 'వెంటటవచ్చుచుం వగా "పెక్కులు దివిటీలు "విలుగుచుండ శ్చ శానము దిక్కుగా కొనిపోవ దొడెంగిరి, అవుకు పాంచాలి భయ(్రాంతిమై కిన్నుల సీఐ వెల్లువగా

తనకు సంభవించిన యుషద్రవము పతులెదంగునట్లుగా గంధర్వుల 'బేర్కొ సొ మొర పెట్టు చందమున దోప అయ్య య్యో! నాకు దిక్కు లేకున్నది మో ఛార్యనయిన నా మొశాలించి నన్ను రవీంపుకు మి రుండినవు డీ కీచ కులు నన్నివ్వ్‌ ఫంబున భంగపటజచుచుండుటను మూచుచుండవచ్చునా? ఈ పాపాగ్భులు నీచుడై న కీదకునితో నన్నంటగట్టి దహించుటకై. కొనిపోవు చున్నారు, రంకు రండు శీఘ్రముగా వచ్చి నన్ను విడిపింవుడు, శత్రువు లచే (యమొక్కి-ంచుకొనెడి యోదజయుడా! అనమానపర్యాకమవంతుడ వైన యోజయంతా! మధించిన పగవారి గర్వము నడంచెడి యోవిడయుడా! ఎదిరించినవారిభుజబలమడంచు యోజయ లేనా! పరా[క్రమముచే ఎంతటి వారినైనను భంగమునొందించు యో జయద్భలుడా! మిరయిదుగురు నూరకున్నార లేని? ఈ సీచుల నంపహారించి నన్ను నీ బాధనుండి తప్పిం ఫుడు, వూనినయెడల నెంత గొప్పకార్య మైనను "నెర 'వేర్చు నమధ్ధు లారా! యెదికించి పోరునకు గడంగినచో యమధర్మ రాజు నయినను లక్ష్యము జేయక నిమిషములో చంవునట్టి ళూడులారా! శరణుబొచ్చిన ఎడల నెంతటి పగవాడయినను రథీంచు నత్చ్పుజషులారా! అడిగినవా నికి లేదనక (గాణములనైన నర్పించు యుదారగుణము గలచారలారా! యోనావల్ల భులారా! గంధర్వ(శేష్టులారా! నన్ను కొనిబోవుచున్నారు, ఆలస్యము చేయక వచ్చి రవ్నీంపుడు అని పలవించుచుండ యామెగొం' తుయొక్క_ ధ్వని విని యామె మెర "పెట్టి పలుకుచున్న మాటలే వృత్ర్తాం తంబు బెలిసికొని భీమసేనుండు మహో రోషమును ఛెందినవాడై బళీ! ఇంకను బుద్ధిలేక నా భార్యకు మరల'సీచులయిన యుపకీచకు లింతటి యుష్మద్రవమును కలుగ జేసినారా! భీముడు యుపకీచకులం జంవీ పాంవాలిని విడిపించి నంతోషపజచుట

కానిమ్ము, ఇంక వారిగతి తెలియునుగాక యని సిద్ధపడి లేచిదూర ముగా పోవ్చ్రచున్న వారలను త్వరితముగా గలిసికొనుట కై రహాన్యముగ కోటగోడయెక్కి యడ్గముగా దాటి శృ శాసనము దగ్గజకు వడివడిగా నడిచి యటనుండిన యొక వృషమును. వేళ్ళతో 'బెకలించి భుజమువైై సెట్టు కొని బకాసురుని జంపిన బలవంకుడయిన యా భీముడు కనుబొమలు ముడివడి అ(గ్రహాతి కశయముచే మేను వెమటబట్టుచుండ వెదవ్చలు చలింప థరీర ముప్పొంగ భయంకరాకారుండయి . అపపక్సీ చకులు వచ్చుచున్న చారిలో నిలిచియుంజెను. అవడు [ఉగనమునో కీదకనిలునోు యదు రంం బి

లును భీముని సమిపించి యత్యు([గ్రహాస్వరూవు డై నిలిచియున్న యతనిం గని కూడవచ్చువాడు వచ్చుట మాని నిలిచి, అక్కటా! ఇదిగో! గంధ వ్వలు వచ్చుచున్నాద, ఇంక నేమిగతి యున్నది ఎట్లు తప్పించుకొన గలము? వమిచేయుదము? వెర వెయ్యది యని భీతిల్లి కొంచలు పల్ల ములలో డాగిర్హి కొందజు చెట్లమిద శక్కిరి కొందరు తికిగచూడక వెనుకకు బరు "గెత్తి పోయిరి, కొందజు నీళ్ళలో దూకిరి కొందరు నడుచుటకు కాళ్ళు రాక తడ బాటుజెంది కలకల చాటిన చిత్తములతో యశై నిలిచిరి, ఈలా గున చెల్లా చెదరగుటయు, తమతోడవచ్చిన వారందడం హారిపోన్టటయు నుగ్రాకాడుండై భీముందు యెదుట నిలిచియుండుటయుం జూచి తమ్ము చంపుటవై గంధర్యుండు వచ్చునట్లుగా నెంచి యధికమయిన వెజంగు నొంది పాంచాలీ సమేతముగా తమ యన్న వీనుంగు నట నారవైచి బహు వేగముగ పట్లములోనికి పరుగెత్తి పోవసాగిరి, అదిదూచి చాయు నందనుండుకూడ ముట్టిబోనీయక వారిలో నొక్కడయినను మిగులకుండు లాగున దనచేతు లదరదీఅగా యంగరును (మూనితోగొట్టి నుగ్గునూచ ముగావించె, ఈప్రకారముగ నయ్యుపకీచకుల నిశ్ళేషమముగా నమయించి కోపం బడంచుకొని వచ్చి పొంవాలికట్లు విడిపించి ఇంక నిర్భయంబుగను నిశ్చింతతోడను సుభేప్ల మందిరంబునకు బొమ్మని యా నసెలతను బనిచి "తానును వేజొక మార్గంబున వంటకాల కరు దేంచె ఆనమయంబున విరా టుండు గంధవ్వలచేత నుపకీ చకులను నిరవశేవంబుగా మృలినొందినా రనుట విని భయంబుచే కలంగిన మనస్సుకలవాడై సహోదరులు చచ్చు టచే కలిగిన శోకముళో వాపోవుచున్న తన జీ వేశ్వరియయిన సుభేస్ల నుచితా లాపంబుల నూరార్చి దుఃఖభోపశమన వాక్యంబులతో విరాట "రాజు నిట్లనియె, -

చం[ద్రవదనా! ఇంక యిచ్చటనుండి నయిరంఖధిని పంపివేయుట మంచిది, దానివలన "పెక్కు లనర్థములు కలిగినవి, 9కమిద నేమేమియుప (ద్రవములు వుట్టునో ెలిసినదికాదు, కాబట్టి నామ్తటగా చానీని వెడలి పొమ్మని వెప్పుము,' నేనే యామాట జెప్పి పంవీవేయుదునుగాని, ఆమె యొద్దకు వుడుషులు పోయినయెడల నపాయము కలుగుచున్నది. కాన నేను చెప్పజాలను. (్ర్రీ/లే మంచిగా చెప్పి సాగనంపవలయును, సె రంధి మిగుల చక్కంనిది వుకుషులన్ననో భోగమునం దధికమయిన[వియము గలవారు మన్మ్మధుడన్ననో ఎటువంటివారినయినను మోపాము నొందించి తవింపజేయువాడు కావున ఇంక యామె యిచ్చోటనుండెనేని మన పా+ణవానులకు తపక కీడు కలుగును. [వేళ శెటు సంభవించునో మన

'మెటుంగజాలము, ఆమె పొత్తు మనకు పనికిరాదు, ఉండుట చేమకరము కాదు సీవు నిన్ధావీణ్యముగా చెప్పి యంఫవుము అని దృఢముగా జెప్పెను, తన పతిచెవ్పిన మాటలు సుభేస్లకు మిక్కిలియుం తృ వ్రికరములై దోచి నందున పతితో అది నిడమే! మాలినియుండుట నాకు ఇష్టములేదు, నీవు 'చెప్పినటులే దానిని మంచిమాటలతో పంపివేసెన నని యతినితో చెవ్పి యా విధముగా. పలికి యంఫునదియె సైరంధి రాకకు నిరీమీంచి యుండెను, ఇంతలో పాంచాలి చింతతో మారొడ్డి యాచింత మానగా'నే "తానును తొలంగినదో యనునట్లుగా యంధకారము విటిచి తెల్ల వాజెను పద్మములు విశానము నొందుసట్లుగా సూద్య్యం డుదయించె, తత్పూర్వము గానే పాంచాలి నచేల.స్నానముచేసి రాగాదివికశకారంబులు తొలగించుట చే నిర్ణలమైన బుద్ధివలె సించాబలుం డాదిగాగల కీచకులు చచ్చుటచే "తెలివినౌంది మెల్ల మెల్లగ ఫురంబులో (ప్రవేశించుచుండగ ఫురజనంబు లామెనుదూచి అదుగో భూడుడు మన కీచకుల కందరకును మూరిగా బుట్టినది పోవుచున్నది యనువారు జౌరా! యొనే! నీమదంబడంగ లేదు కాబోలు చూడుము తతృలం బనుభవించెదవుగాక? యని తలదూప॥ దడాగుకొనువారును తటాలున, చూచి గుండెలు జల్లుమనగ యామె చూడ నొల్లక మారుమొగముం బెట్టువారును, యెదుదడపడినయెడల యెంత దూరముగ దారియున్నను "వెనుకకు మరలి పరగిడువాదను, బూడక నమిపించి చేహూములు వడంకగ నొక యోరగాయొదిగియుండువారును, మూడగానే కడువుగొట్టుకొని ఓయమ్మా రాతసి వచ్చినదని బలుకువారు నున్రై బెబ్బులినిగన్న 'లేకులవ లె భీతిల్లి కలతనొంది పాజిపోవుచుండగ దౌపది వారలజూచి వారల యఖ్మిపాయంబు 'ెలిసికొని మనంబున బొడమి రహాన్యరసమును బయటికి తెలియకబోయి తనకొజకువంటఇంటి వాకిటగాచి నిలిచియున్న భీమ'సేనునిజూచి మిక్కిలి (వ్రియము గలదిమై తనకు డాను చెప్పుకొన్న చందముగ తన కృత్యమును తనకు దెలుఫునదియై తలయెలత్తి యతనివంక జూడకయే మర్శ్శముగా కీచకులవలన నాకు వాటి ల్లిన కష్టములు తొలగించి నన్ను రత్నించిన ధర్శమూ_ర్రియయిన గంధ ర్వపతికి నదా నమస్కారములుచేయుచు (బదికెద అనిన రహాన్యముగ మాటలు వెప్ప్తుటయందు నేద్పుగలవాడై న వృళోడపం 'డామెకు జవా బుగా భార్యకొక యపాయము కలిగినవుడు రమీంపని భర్తను భర్తయని చెప్పదగునా? అటువంటివాడు ఫుకుషు డనుటకు నయిత మరడుడుగాడు. లోక ధర్మము నిదియే యగును వాడు నిన్ను రవీంచుట సీకు(బియులై / యున్నందుకు దగినవియేగాని యొకు, డుకాదు.. కాలి? వాంంలిను

వేయదగినపనిని చేసినందులకై. వారిని పొగడవలసినదియే లేదు సుమూ! యనియెను, ఇవ్విధము నిరువ్రురును నితరుల కంత రార్థము "తెలియనిభంగి వమూటలాడుకొని నంతట పాంవాలి "మెల్ల మెల్లగ నాట్య శాలయొద్దకు బోయెను, యచ్చట విరాటుల కూతుంథడ ఆటపాటల మూచునదియుం బోలె యద్దనుం జూచుటయు నయ్యిందువదనం గనీ యతండును నాట్యము నేప్పుచున్న యా కన్నియలును ఆమె నెదురుగ వచ్చి రవు జా బాలిక నిట్లని3, ఓయమ్మా! కీదకులవలన నేమియు కీడుం జెందక వచ్చితివిగదా? నిన్ను కామించి పట్టదలంచిన మధాంధుండు యమసదనము జేరెనుగదా! అంతటితో పోశఠ యుపక్తీ చకులు నీకపాయము జేయంబూని మడిసిరిగ డా! సీపతులు యెల్ల ఫుకును నిను గాంచియుండి సీకపకారము నెంచినవారిని వధించుచుందురా! యని తాము వినియున్న కీచక వృత్రాంతమున కను గుణముగా నుపచార వాక్యములు పలుకుచుండగా (ద్రౌపది యద్దనునితో నల్లాపంబు జేయుట బృభాన్నల సె రంధ్రితో, న్నీ నయిరంధ్రి! అపాపాత్ళుల్రైన కీచ్‌ కులు చేసిన సీచ కార్యములును తడువాత వారందటును చచ్చిన తెజుంగును నీ నోటనుండియే వినవలయును అని యడిగిన నయిరం(ధి తన యభి(ప్రా యము తెలియునట్లుగా యతనింగని అకటా! కన్నియలకోట గఆఫవ్ఫుచుం జెడి నీకు సైరంధధి యీమయిన 'నేమిచింత! నేనెట్లు పోయినను ప్య్నో్రదు గాక నీకు నన్ను గురించిన చింత లేక వోవుటవలననే ఇంత సంతోషము తోడ నడుగుచున్నాన్సు అని పలికిన ఆమె తనయందు కోపముతో యటుల బలుకుట దెలిసికొని బృహాన్నల అమెతే మాలినీ! నీకు తటస్థించిన య సాయములను గురించి నాకు చింత లేక పోలేదు కామివియెనను నిర ద్ధకమయిన ఇట్టి నవుంసకవు వుట్టుంబుట్టిన నేను దుఃఖపడియుం (బ్రయో జనము 'లేదుగడా? ఏమి సహీయము నీకు జేయగలను! నీతో నహాచాన ము వేసియున్నానుగాన నీనడవడి నేనెరుంగుదు, ఎప్పుడును సీయం "జే దోమమునుం గలుగదు, నా న్వభావమును నీవు అెలిసికొన లేక నిన్ను జూచి ముఃఖపడకున్నానని తలంచుచున్నావు, ఇది పొరహాటు, అని ఇట్లు 'తాను నిజ నహోదదలవ లె మారు వేషముడాల్చి యుండునంత మాత్ర 'మేకాక, యూర్వళి తన కొనంగిన శాప మనుభవించుటకు, మటీయొక అకారమును జె-దియుండుట జేసీ, శమ్రవ్రల నిర్జించుటకు తనకు వలను గాకుండుటయు.. గజా, గణంబున మినకుండుటయు, గుదచువడునటి

రవాస్యాఖి (పాయంబుగా జెవ్పిన యతని పలుకులు విని పాంచాలనందన మనమున పొడమిన నంతసమూలము ముఖంబున దోచు చిజునవ్వతో నతనింజూచి, జొనౌను, సీవ్ర నిజము జెవ్పితివి, 'దేనికై యింతదూరము ఇచెప్పవలసినదిలేదు, సీ న్వఖావమును నేనెటుంగుదును, ఎట్లుగాని నీక దోచినలాగున సుఖముగాన గళ్ళను:కూడే రాగా యంతఃవురముం (బవే శించి సహోదరులు మరణించుటచే యధికమయిన దుఃఖమున బొగడు చున్న సుభేస్టయొద్దకు చనుదెంచుచు, తన లతణములు నూచి అమె కోపనూయలు నొందు నేమో యసెడి సంచేహముకలదై నంతోషముచేత సుఖమున దెలియవచ్చు వికానము తెలియ నడంచుకొని, కుతూహాలమతి శయించి నాలుక తుదికి వచ్చినమా టలంజెప్పక యడంచుకొని (ప్రమా దంబువలన దోచు చేష్టల నడంచుకొని ధయిర్యముతో యట్టి లతుణము "లెవ్వియు వెలికిం చెలియరాసీయక, యెప్పటియట్ల నిద్వికారియై "తానేమి యు నెటుంగని దానివలె ఆమెను నమిీపించె, పాంవాలిని చూడగానే, గంధదవ్వ లింకను నేమిజేయుదుకో యనెడి భయములు సహోదరులు చచ్చుటవలన గలిగిన దుఃఖమును మించగా రాణి పూర్వమువలె గాక ఆమె నెక్కుడుగా గారవించెను, ఇట్లు నంభామీఎచి ఆమెను తనయొగ్ద నుం చుకొని ఆమె ముఖంబునుచూచి అమ్మా! నీవు మిక్కిలి చక్క దానవు, నిన్నుజూచిన యే మగవాకును ధయిర్యముచెడి నీయందు (పియమును చెందుట నిశ్చయము, కావున దీని నాలోచించి మారాజు నిన్ను (ప్రార్థించి యెచ్చటిక్షై నను నీయిచ్చవచ్చిన చోటికి బంఫుమని చెప్పెను, అని పలికి తనలో ననుజులు మృతినొందిన శోక తాపం బలిశయింపగా ఆమె తో మాలినీ! మిక్కిలి పరా[శశ్రమవంతు లైన పతులు గలరని నీ యిచ్చ వచ్చినలాగున నందును పరుండ బెట్టి చంపించుచున్నావు, నిన్నుచూచి యీాఫురంబున గలవారలు నమిపమున బోవ్చటకు సైతము భయపడు చున్నాదు, ఇది గొప్ప యుషక్రవకరముగా యున్నది, కాబట్టి యుండిన మట్టుకుజూలును, కాని ఇంకా మా పట్టణమునగాని మాచేశమునగాని యుండక మటి ఎచ్చటికేనియు సీయిచ్చవచ్చిన చోటికి వెడలిపొమ్మ అని గట్టిగా చెప్పెను, ఆమె యటుల బలుకగా విని పైరం(ధి. వినయంబున యిటులనియె, ర

ఓయమ్మా! నాపై కోవము నడంచుకొన్ని మునుపటివలెనే యిశో పదమూడు దినములు సిబ్రుుంట నుండుట కంగీకరింపవలయునని 'వేడుచు న్నాను, ఇన్నిదినములు నీయొద్దనుండినందుకు నాయందు కరుణించి ఇంత మా।1తము నహాయముజేయ నొడంటడివివేవి. వాకోనక మంటలు!

పిమ్మట నా మగలు కనబడి మి కో౭కలన్నియు నెర 'వేర్చగలరు, మూరు మిక్కలి నంతోషింపగలరు, నామగలు కృతఘ్నులు కారు, మిరు నాపట్ల చేసీన యుపకారము నావా రెరుంగనివారు కారు, కృతజ్ఞత గలవార లై యుపకారమును చేయుతలంఫవుతో నుందురు, వారు మిక్కిలి దయగల వారును నుత్తమగుణ సంపన్నులును నైనవారు, దుర్భార్డుల విషయ ముననేగాని తక్కినవారి కెట్టి యపకారమునుం జేయనొల్లరు, మి 'రాజున కెల్లవిధములను మేబునే చేయుదురు, నేను దృఢముగా చెప్పగలను సె రంధి ఇట్లు చెప్పుచున్నది, కారణమేమై యుండునో, యేమి సంభ వింపగలదో యవి సీలో నంచేహామును చెందకము, 9ఇంక దీనినంబంధము మంచిదికాదు, ఈ చింతలన్నియు నాశేల? ఇన్నిదినములవరకు నాదరిం చితి ఆ ఆదరమంతయు నమ్మైుగాకుండునట్లు (ప్రార్థించి, పంవుటయే మే లగునని నీలో యోచన చేయకుము, అటుల చేయుట యు క్రముకాదు, కావున నేనుకోరిన గడువుదాక నన్ను ఏీయొద్ద నుంచుకొనుము, నీకు కాని మజియెవ్వరికిగాని ఎట్టి భయమును చెందవలసిన కారణము లేదు అని మిక్కిలి వినయముతో (పాఫ్టించెను, ఆమె 'వేడికోలును విని రాణి యాలోచనచేసి ఆమెను చూచి మాలినీ! ఇంతగా (ప్రార్థించుచున్నావు గావున సీవు కోరినట్టుగా యా పదమూడుదినములును మాయింట నుండు టకు సమ్మతించినాను, అటుమిద నుండకూడదు, కరుణించి య్‌ అపా యమునుం జెందకుండునట్లు నామగనిని నా కుమూరులను రతీంపుము, సీకు దగినయట్లు వర్తించుచుందుము నీమనసు వచ్చినలాగుననే నన్ని యు నడువుచుంచెన యని యామెను తనయొడద్ద నుంచుకొనెను, ఇట్లు పాంచాలి సుధేస్షను సమ్మతింప బేసి ముందటివ లెనే యామెయొగ్డ పనులు వేయుచు నిర్వ్యననంబుతో యుండెను, ఆ నమయమున యాపట్టణములో వ[ప్రదేశమంతిటను జనఘోష మతిశయించి జౌశా! విరాటరాజు మటుది మైన సింహబలుడు మిక్కిలి బలపరాాక్రమములు గలవాడు, శత్రువుల జయించి తనకు సాటివారు లేదనెడి కీర్తిని పొందినవాడు, మేటిళూరుడు అటువంటివాడయి యుండియు విచిత్రమయిన వావుజచ్చెను, ఆ మహో శార్యవంతుని నట్లు చంవీనవా నెట్టి ళూడులై యుందురో కడా! యత డొక యాడుదాని .గామించి _దానిపతులై న గంధవ్వలచే నట్టి ఘోర మైన చావుం జచ్చె, అయ్యో! వ్యర్థముగా వానివంశము నాశ మైనది, విరాటుని బలమంతయుం బోయినది, ఇంక "నేమియున్నది యని (ప్రడలు చెప్పుచుండిరి, ఈ వృత్తాంతము. (క్రమముగా నకల ేళశములకును వ్వావీంచెను,

దుర్యోధనుని వేగులవారు వాండవులను వెదకి కానకవచ్చుట

అట్టియెడ నట హాస్తినావురంబున దుకోధనుండు పాపబుద్ధిగల వాడయి పాండవుల యజ్ఞాతవాసమును చెదపవదలంచి మం(తాలోచన 'జేసి వారిని 'వెదకివచ్చుట కై "వేగులవారిం బంవీంప వారు "దేశములన్ని యుం దిరిగి తాము మొదట నేద్చళొనిన సం కేతస్థలంబున మరల నంవరు నొకటిగా జేరి యెందును పాండవులజూడ 'తెలియకపోవుటచే దుఃఖఠోా ళ్కుళై మరలి హూ_స్తినాఫవురమునకు చనుదెంచి, వనుగుల గండ భాగముల నుండి జారు మదజలముళ్లు చల్లుటకును, రాజుల సమ్ముర్ధముచే యొరని కొనినవారి భూపుణములనుండి రాలిన పొడి (ముగ్గులుగాన్సు శ్రీు గుంపులుగా నడచునవు డొరసి తెగిపడిన ము ల్రెము ము్తెములు పూవులు చల్లుటగాను, ఇతర చేశముల రాజులు తమతమ "పేరులు చెప్పుచు పై "శత్తిపట్టిన కానుకలతో కూడిన చేతులు తోరణములుగాను నికు సహ జాలంకార తరిశోభితమై యొప్పుచు మహా నంపదతోగూడియున్న నగగి మొగసాల కావేగులవాప చేరితము మర్యాదచొప్పున లోపల(బ వేళించి (వోణుడు, భీష్ముడు, కర్దమ, కృవుడు, సుళర్శ, దుశ్శాసనుడు, సేనా పళులు, పూజ్యులైన "వద్రలు 'సేవించుచుండగా, యున్నతమైన బంగారు సింహాననముపై కొలువుతీరి యున్న వాడును నక లరాజులును వచ్చి నవ స్కారములు చేయుచుండగా వారి కిరీటములం జెక్కియున్న రత్నిముల కాంతులు పాదములవై (ట్రనరించుచుండ నొప్పుచున్న వాడును, మహా వై భవములతో కూడినవాడును సామంత రాజులు జయశ బములతో సో ముచేయుచుండగా నంతోవముతో చారి నాదరించుచున్నవాడును నైన సుయోధనుని దర్శించి జయశ బములతో సాష్టాంగదండ(ప్రణామంబు లాచరించి చేతులు మొగిచి ఫాలముల గీలించి యధిక వినయముతో ఇట్లని విన్న పాంచాలిని వెదకి కనుగొనుటకై మేము మొదట వాడన్న యడనులకు బోయినారము, మాకచట వారలు కనుపించరై రి, అంతట వడువక పొదలు, పల్లములు, [మాకులగులములు జొరరాని స్థలములు, దొనల్కు గుహలు మొదలయిన చోటుల వొకటియయినను విడువక 'వెదకిలిమి,

ఎచ్చటను వారిజూడ గానరాకున్నందున మరివచ్చుతరి నొకవోట రథంబులుపోయి యున్నజాడ కనబడుటయు, మేమా గురుతును బట్లీ ఇాలాదూరము పోయినంతట వటచేరులు పారణగులు చోంజనొాలండే

చుండుటం జూచితిమి, ఆ యా రధంబుల జేర నరిగి యవి యేదిక్కునరకు బోవునో తెలిసికొందమని మేము వాని వెంబడినే బోమిత్తి యవి ద్వార కానగరంబున కరిగెను, రధంబు లచ్చటికి బోవుటవలన నొకవేళ కుంతీ ఫుథ్రు లా ఫుకంబున నుంజెదరేమో 'తలిసికొందమని బహుజ్యాగతయం 'దెల్ల రథములను వెవకితిమి గాని (ప్రయోజనము లేకపోయెను, వారెచ్చట నుండెడి నడి కనుపడ లేము, అంతట నటనుండి యుపేశతచేయక దూరం బున సంశయింపక కష్టంబులు నహీంచి నంచేహాము కలిగిన చోట్లునులేని చోట్లును వెదకి నానా బేశంబులం దిరిగి తిరిగి యెందును పాండవుల పోబడిగానక నంశేతస్తలంబున నందరమునుం గూడుకొని ేవరచారికి వూ పోయివచ్చిన చోప్పుల నెరింగించి చిత్తమున నవధరించిన విధమున నడచువార మై చనుదెంచిలిమి, మహా(పభో! మాకు జూడగా పాండవులు (శ్రకికియుండుదురని తోచ లేదు, పొడవడంగిపోయియుందురనుట నిశ్చ యము, ఈ లోకంబున వారలుండిన యెడల మాకుం గనపడక పోవ జాలరు, ఇది పాండవులను గూర్చి వెదకిన విధము, "దేవా! మరియొక విశే పము నెరింగి యందువలన నంతదూరము లిరిగినందున గలిగిన ఆయానం బున కూజట గలిగెనుగదా! యని సంతసించి వచ్చితిమి, ఆ వృత్తాంత మెజింగంచెనము చిత్తగింవుము, మళ్ళ్య దేశాధిపతియగు విరాటుని మజదిమైన కీచకుని నాక శ్రీ నిమి_త్తమున నడు రేయిని గంధర్వుల రహన్య (ప్రకారంబున జంవీరట, ఆ వధించిన విధంబు బహువిచ్విత్రమైనది, ఆయుధములతో గొట్టినవారు గారట, మరియెట్రు చంపిరనగా వాని తలయును, కాళ్ళును, చేతులును పాట్టలోనికి జొనిపి పీనుగును ముద్ద జేసిరట, ఆరాటత్రియే వానితమ్ములను నయిత మొకనినయినను వికువక చిత్రవధ గావించి ఎవ్వరికిని దెలియ రాక పోయిరట. ఇదియే మేమెరింగిన యాశ్చర్యకరమైన (క్రొత్త విష యము, విరాటుండు మనకు పగవాడు గావున వానికి నంభవించిన యతి శయమైన దుఃఖమును 'దేవరవారి శీరింగింప వలయునని యొంచి విన్న _వించినారము, యికమిదట పాండవుల వెదకుటను గురించి మేము చేయ వలసిన కార్యంబు నానతిచ్చినయెడల భవదాజ్ఞానుసారంబుగా వర్తించెద మని విన్నపము గావించిరి, దుర్యోధనుడు వేగులవారు చెప్పిన విషయం బంతేయు విని అలాగే చేయుదురుగాక యోచించి క _ర్తవ్యంబు నిశ్చ యించి చెప్పెనము, మా రెప్పటికి పొండని వారలను బంచి యతడు తాను వినిన నందర* ములనుగూరి*, కొంత తడవ తనలో నాలోచించి చింతా

(శాంతుడై. పాండవులుకాన రాక వొవుటను గురించి నం'ేహాం బతిశయిం పగ్కా మంత్రులంజూచి యిట్లనియె,

మంతులారా! వేగులవారు వెప్పినదంతయును వింటిరిగడా! కుంతీ నండనులజాడ "తెలియకున్నది, వారు కడు జూగరూకుై (పవర్షించు చుండెదరని నాబుద్ధికి దోచుచున్నది, పొడవడగిపోయిర నెడి మాట యన త్యము, వార లెట్లును నియమిత కాలమును చాతుర్యముతో గడపీ రాజ్య భఛాగమునకైై రానేవత్తురు, కాబట్టి ఆటుల వారు తమ (పరిజ్జ నెర వేర్చి మరలవచ్చి రాజ్యము నిమ్ముని కోరుటకు పూర్వమే శ్రద్ధతో వారిని వెదకి కనిప యెప్పటివలె నడవులకు పోయి వెళలొందుచుండునటులు చేయ వలయును, వారలు మహో నిఫవుణుల రగుటవలన కనిపట్టుట మిక్కిలి కష్టముగా నుండును, సామాన్యమయిన పనిగా దలంపకూడదు, మాన "శెరుంగరాని చందంబున బహుజాగరూకత గలిగి వర్రింపుచుండుదురు, ఎట్లును చారలం గనుంగొనినం గాని వేమంబు గలుగనేరదు, దీనికిందగిన వెరవ్లు నా బుద్ధి కెయ్యదియుం దోచకున్నది, చక్కగా యోచనచేసి కౌంలేయుల గనిపట్లుటకుం దగిన యుపాయంబులను మికుమిోకు తోచి నవి వచెయింవుడు యేది యుక్తముగా గనుపట్టునో యా పద్ధతి నవలం చించితి మని యడిగిన సుయోధనుంజూచి మొడట రాభేయుం డిటులు చెప్పను,

న క్వేశ్వ రా! ఇదియొక 'పెద్దపనిగా నెంచనేమిటికి? తగిన యుక్తి ఇాలురైన వారిని వివిధములుగా పరులకు దెలియరాని మారువేషము లతో పంవీ వెదకించిన ఎడల వారుపోయి యనతికాలములోనే పాండ వుల గనునొని రాగలజ, నంచేహీంచవలసినదిలేదు, ఇట్లు చేయుటయే తగినపద్ధతియని నా బుద్ధికి తోచుచున్నదని పలిశెను, కర్లు డిట్లుచెప్పగా, యా మాటలు లత్ష్మ్యు పెట్టక దుశ్శాసనుండు మిక్కిలి గర్వముతో తన యన్ననుచూచి గంభీరముతో అన్నా! రాధేయుండు చెప్పిన చందంబు నాకు 'సమ్మతముగా తోచలేదు, ఇట్లు కష్టపడి పాండవులను వెదకవల సిన యాపశ్యములేదు, ఎందువలన ననగా, వారలు యిదివర కెన్నడో పాలిసియుండుదురుగాని, (బతికియుండజాలరు. చచ్చినవారలను వెదకుట యుం గనుంగొనుటయుం గలదా! అడన్రలలో దుష్టమృగముల వాత బడిన. వారలు మడసిరనుట నిశ్చయము, వారు చచ్చినచోట పూరి సయి తము మొలసీయుండును, వృధా నంచేహమును చింళయు విడిచి నిర్శ

రాజ్యభోగంబుల ననుభవింవుము, ఇంక నీ విషయంబును గురించి మనం బున దలంపవలదని చె స్పిను అతని గర్వపు పలుకులు విని (దోణాచార్యులు చిజునవ్వుతో గూడిన ముఖముగలవాదై దుర్యోధనునింగని సుయో ధనా! ఈ దుశ్శాసనుండు పాండు నందనులు సామాన్యులభంగి దలంచి తనకు దోచినట్లఎతయుం బలుకుచున్నాడుగాని, ఇతనినూట లంగీకరింప దగవు. కౌంతేయుల నమాన మయో(త్రధర్శము గలవారు గౌరవమును, (వశాషమును, చఛాహుబలమనును (ాత్ఫెస్నేహామును, దై వబలమును, ధర్మ (ప్రవర్తనమునుం గలిగినవారు 'చైవసమానులు శాబట్టి వారికెప్పుడును సెట్టియాపథలుం గలుగవు;, యా యలత్యవుమాటలవలన (బయోజనము "లేదు. 'తెలిసియుండినయెడల నెట్లయిన వెదకి కనుపట్టుట కుపాయము నెరింగించుట మంచిదికాని, దురూవాముచేయుట యోగ్యము కానేరదు, “నేర్చరలయినచో పీ9వీరికి తోచిన వెరవు వెనకి కనుగొనుటకుం దగి నట్లు పలుకవలసిన దని చెప్పెను, , [దోణాచార్యుం డిట్లు పలుకుటయు నతనిమాటలయం 'ెంతయు నాదరముగలవాదై భీమ్ముడు మెచ్చుకొని దుర్యోధనునింజూచి, భీష్ముడు దుక్యోధనునితో ధర్మరాజు గుణములు చెప్పుట

శభాష్‌! యీ యాచార్యుం డొక్కడు మాము దుర్యోధనుని ముందట నిజమును చెప్పినాడు. ఇతడు చెవ్పినదంతయును సత్యమే! పాండవు బుగ్లిబలమును, వాహుబలమును, బె వబలమునుం గలిగిన వార

న్‌ా (నా

గుట నత్యము, కాబట్టి యెప్పుడును వారి కేయూపదలుం గలుగ నేరవు వారికిగల మహిమాతిశయంబువలన వారలం గనిపట్టుటయును మిక్కిలి కష్టము నాకు పాండవులయినను కౌరవులై నను నొకటియే ఇరుదెగల వారును నాకు సమానులే! అయినను, నందరను నడిగినటులుగా నే దుర్యో ధనుం డీ విషయమును గురించి నన్నును నడిగెను, కావున యడిగినప్పుడు "తెలిసియున్న- తవరకును యధార్థమును వెప్పవలయును, నామాటలు హీతమయినవిగ దలంచి నేను చెవ్పినలాగున చేయుట కష్టము కలిగియు న్నయెడల యెరిగినంతవట్టు వచియించెద నేమనిన, ధర్మరాజు యిచ్చట " వసియించియుండునో యా దేశమున నధికమయిన (రాహ్మాణభక్రియు పరోపకార చింతయు, నిర్ణులమయిన ప్ళాదయంబులును, న్యాయమునం చాసక్తియు, నత్యమును పలుకుటయు సాధుజనులును పోషించు టయు,

'యోగ్యుల రథీంచుటయు, దుష్టుల శిమీంచుటయు, మంచి యశభివృద్ధి నొనంగుటయు బంధుజనులయందు [పీయమును, నెక్కుడయిన సంప దయు, ఇాశ్ర్రధర్భంబులెరింగి నటుచుకొనుటయు, నిం[ద్రియని[గహము గలిగియుండుటయు, నత్పుడుషులు మెచ్చదగిన నత్ప్రవర్తనము గలుగు టయు, న్యాయముగా నంపాదింపబడిన ధనధాన్య నమృద్ధి యొప్పుటయా, నిట్టివి శేష శుభలతణములన్నియు జనులకు పొనగి లశ్నీ ్రకరంటై యొప్పు చుండును, ఆ వుణ్యన్వరూఫపు డున్నచోట మరియొక గొప్ప విశేషము కలిగియుండును, అది ఎయ్యదియనిన, ఆవులు మెరుగెక్కి. మిక్కిలి వృద్ధి జెంది నిరంతరమును నెక్కుడుగా పాలనిచ్చుచుండును, గావున నేను చెప్పిన లత్సణంబు లిఫుడేదేశమున గలిగియుండునో విచారించి యందు మంతీనందనులను వెదకింపవలసినది, వారు తప్పక నచ్చట నుండుదురు, ఇది నా యభిప్రాయమని చెప్పెను, కృపాచార్యుం డామాటలు విని గాంగ యు౨డు చెవ్పిన -వొప్పున నుండు 'బేశంబులం గనుంగొని శ ద్ధతో తడవు చేయక వారలను వెనదకవలయును, బాగుగా వెదకినచో వారిని కనుగొన వచ్చును, కనబడక పోజూలకు, ఇడియునుగాక్క పాండవులు తమ పూనిక -వొప్పున అజ్ఞాతవాసము చేయుకాలము, ఇదియును ముగియవచ్చినది, కాన వీరింక విన జాాగతగా నుండకూడదు, వారికి దుర్యోధనునిమిద నధికమైన కోపము గలదు, తమ నిశృయకాలము ముగియగానే వచ్చి తమ "రాజ్య భాగమును గైకొనక వికువరు, పగవా డల్పుడయినను, ను పీషీంచి యుండరాదసి చెప్పుదురు, అట్లున్నవుడు మహాబలపరా[కమ నంపన్నులమిన పాండవ్హల విషయమున మన మ(శద్లగా యేమరి నంతో పముతో యుండుట శేమముగాదు, మనకు గలిగియ్‌న్న సైన్యము నంత యును పగతుర క భేద్యమగునటులు ముందుగానే కూర్చి సన్నిద్ధముగా వించి మనకు సహాయులుగా వచ్చువారల కందరికిని దెలివి [క్రమము సేన లతో కూడ రప్పించి కూరని ఎక్కుడు దండుగలవాడై. దుర్యోధనుం డింక్‌ యుద్ధమునకు నంసిద్ధముగా నుండవలయును, పాండన్చలు తమ (వతిజ్ఞను నెర వేర్చి వచ్చినంతట ధర్మజుడు యుద్ధము చేయగోరని ఎడల మనకు తగిన యనుకూలపద్ధతులతోడ నతనితో నపుడు నంధివేసుళొన వచ్చును, అటులగాక వాడు నంధిచేసుకొన నొల్ల॥ యుడ్లము చేయుట'కే తలంచిన పతమున మనకవు డేదియు క్షమో యటుల " చేయుటకు సిద ముగా నుుడవలయును అపుడు సర్వ నన్నాహాములుం గావించుకొనే యుంటిమేని వెనుక కష్టము లేకుంకును, ఇదియునుగాక ఇటులచేయు, సన నక వాన నం క ల!

నలసీన యగత్యము లేశపోయినను నితరరాజుల మనము లోబజచుకొను టకు. నయితము సై న్యములే సాధనములు కాబట్టి 'సేనలంగూర్చు కొనుట సర్వవిధుబులను యు_క్రమయిన కార్యము, ఇవ్విధమున చేయుట మంచిదని నా బుద్ధికి దోచుచున్నది యనియెను,

ఇట్లు వాడువార తమకుతమకు తోచిన యుక్తులను పద్ధతులునుం జెప్పిన యందరి మాటలను విని దుర్యోధనుండు తనలో హోగుగా యోచించి చేయవలసిన విధమును నిశ్చయించి వారలం గని ఇవుడు మోిరలందరుం జెప్పిన యభి(ప్రాయములగూర్చి యాలోచింపగ నేదియుం దృ_ప్తికరముగా కనుపడకున్నది, అయినను నాతలంఫవును చెప్పిన వినుండు వేగులవారలు కీచకుని నెవ్వరో గంధడ్వలు చంపిరని చెప్పిరి, క్రీదకుడును చాడ, వీరు మల్ల యుద్ధమున గడునేద్చు గలిగినవారు, ఎవడును నొకరి భొకరు జయింప నుత్చాహము గలిగి గర్వించియుందురు, వీరి నలుగురికిని చాహుబలమున సమానులు మరియెచ్చటను 'లేరనుట తథ్యము, కాబట్టి జయించినవో యీ నలుగురుం దమలో తా మొండొరుల జయింపవల యునే ఛాన్స యన్యులకు సాధ్యము కాదు. బలరాముడును కల్యుండును కీచకుని జంపియుండవచ్చునా! ఎందువల్లననగ వారిడువురును దూర చేశ ములయం దుండెడివారు, ఇంతదూరము వచ్చియుండరు, ఇక చంవీనది భీముడుగా నే యుండవలయును, దీనినిబట్టి యోచింపగ పాండవులు విరాటపురమున నుండుదురనియు యొక శ్రీ నిమి_త్తంబు జచ్చెననుట వలన యా శీ పొంచాలిగా యుండుననియు తో"చుచున్నది,. కీచకుని మరి ఎవ్వకును చంపజాలడని మిరందరు నెరింగిన వార లేకడా!. కీచకుడు పాంచాలిని పరిభవము చేయడలంచగ గంధర్వడను పేరు బెట్టుకొని చీక టిలో భీముడు పకల శెరుంగరాని విధంబున శ్రీచకుని వాని తమ్ములను వధించియుండవలయును, ఇటుల కాబేని పించాబలు నితరులు జయింప జాలక, వీతామహుడు చెప్పిన లతణములన్నియు యా 'ేశంబున'నే గలుగునని వినుచున్నారనము, యీ విషయంబు సైతము నా యోచన యే సత్యమని దృఢపజచుచున్నడి, కాబట్టి పాండునందనులు మారు వేష ములతొ విరాటుని నగరంబున వసియించి యుంజెనరు కాబోలుననసి తలచెద, ఇంక వారల గనునగొన నుపాయం బరయవలయును, దీనికి నేను నిశ్చయించునది యేమనిన విరాటుండును మనకు విరోధియే కావున మన మతనిమిది యుద్ధమునకు బోయి యతని రోదనంబును మరలించవలయు

సమరమునకు వచ్చి యడ్డుపడుదురు, అసమయమున వారి నెరింగి సమయ భంగం బభ్యెనని చెప్పి 'వండియు పం(డెందేడులు వనవానంబును నొక సంవత్సరం బజ్ఞాతవానమునుం చేయవలసినదని ఇచెవ్పీ పంఫువము, అటుల నొనర్చితి మేని చతురంగ భూచ(కం బ్యాక్రమించి యశ(ప్రతిహాతంబుగ క్‌ _ర్తిసియుల మై-రాబ్యపాలనంబు చేయుచు సుఖంబున నుండవచ్చును, ఒక, "వేళ మనము తలంచినట్లు కుంతీవు[తు లచ్చట లేనియెడల విరాటుని నర్వ నంపడలునుం జూరగొందము మనకొక విధంబున సదియును లాభం బే యగును, ఎన్నితెరంగుల నాలోచించినను ఇప్పటికిదియే తగిన కార్య ముగ గనుపట్టుచున్నది, నామాటలు మి కందరికిని సమ్ముతముగ తోచె "నేని యాలన్యముచేయక యింక దీనికి దగిన (పయత్నంబు కావించి (పయాణోన్ముఖులు గండు మోిదను యీ సందర్భములను బట్టి యోచన చేయుండని చెప్పెను, దుర్యోధను డీలాగున చెప్పగానే యీ నభయం దున్న (త్రిగ_ర్తదేళాధిపతియయిన సుశర్శ తనలో నుత్సావాముజెంది మైదట కర్ష దుశ్శాననులతో రహన్యంబుగ తన యాలోచనను గురించి కొంత పసంగించి వారల యనుమతింగొని పిమ్ముట దుర్యోధన మహా రాజుతో యిట్లనియె, . మహీపాలా! శేకయరాజును, సాల్వరాజునుం దోడుచేసికొని కీచకుడు నన్నోడించినాడు. అతడు (బ్రతికియుండగా మరల నొకసారి యత నితో నాకు యుద్ధముచేయుటకు నమయము తటస్లించకపోయినది. ఇట్లు కీచకునిచేత యవమానమును పొందియుండెడి సన్నివు డా విరాటుని మిదికి బంవుము, వాని చేశవు ఎల్ల వెంబడి నేను నౌకరులకు జీతముకొఆ కుగా ఇచ్చిన్యగామము లనేకములు కలన, అత డెప్పుడును యీ (గ్రామ ములకు చెజఫు, జేయుచు నందు వసియించువారిని 'బాధించుచుండును, ఇది మంచి సమయము, కావున నేనుపోయి విశాటుని గర్వము నడగించి వాని రాజ్యమును కొల్ల గొట్టిం చెద, ఇంతమాత మేని తలంపవలదు, వాని పశుధనంబు నపహారించి తెచ్చెద, యొక వెళ నడ్డపడి వచ్చినయెడల,

• పాండవుల గని పెళ్తుద, ఎల్లవిధములను 'నేసశార్యమునకు తగినవాడను, అన్యధా ఆలోచింపక నాకనుజ్ఞ యొసంగుము అని పలికిన కర్దు డతని మాటలను నహాయముగా తన నమ్ముశము "ఇెలియులాగున మిక్కిలి ధైర్య ముతోఫీ సుశర్మ చెప్పినమాట యుకృముగానే తోచుచున్నది యటుల చేయవచ్చును, ఇంక దుర్యోధనుం డెటుల నాజ్ఞావీంచునో, భీప్మూదు లెట్లు 3-పిదరో యా 1పకారముగా యీకారంము జణిగవబయును అగి

యిోాంఖుందిను, అలి ఇట్లు చవ్చనంతెట దుర్యూధనుకు దుశ్శాననునింగని తమ్ముడా! సీవింక యోచింపక ెద్దలాజ్ఞావించిన (ప్రకారముగా న్య ముల సిద్గము గావింవుము., అటుల చేసితివేని మనము యిరుదెగలుగా బయలు జేరి పోవుదము, కొంత సయిన్యముతో మొదట సుశర్శనుబంపి, తక్కువ సేనలంగొని మడనటిదినము మన మరుగుదము. కీ[ఘముగా తత్ప్రయత్న మొనరింవుమని చెప్పెను. దుశ్శాననుండు తనయన్న యాజ్ఞ ను శిరసావహించి చేతులు మోడ్చి(మొక్కి, మంచిది. నీవు యాజ్ఞ నుచేసిన (ప్రకారము సిద్ధపర చెద ననియె నంతట నారాజు తెన నిశ్చయమ. నభ్యుల కందరకునుం 'దెలియుటకును, వార లంగీకరించుటకుగాని బంధువులం వక్కిన వారలనుంజూచి గారవాదరము లొప్పగా విన్నారా? ముందుగా సుశర్శుపోయి గోవులను పట్టుకొనగానే సేనలతో గదలి విరాటుడు తన పరాక్రమును చూఫవుటకయి ఇతనిమోదికి యుద్ధమునకు వచ్చును, అపుడు చుటియొక వ్వైవున కౌరవ సయిన్యంబులు మజీవొన్ని గోవ్రలం బట్టగా పాండవులు యుద్ధమునకు పత్తుద్కు నసుశ న్‌ సైన్యము లొకచొటన్ను మో రంనరును మటియొక చోటను చేరవలయున్కు కావున సేనలు వేటు వేలు గా చేర్చవలసినది, ఈ కృష్ణపతమున నష్టమినాడు నన్నా హూముతోపోయి స్తుశకర్శ గోవులను పట్టుకొనును, మనము నవమిన్నాడు పశులం బట్టుకొంద మని నిశ్చయించి చెప్పిన యతని మాటలకు మిక్కిలి సంతోషించి సమస్త పరిడనములును తత్ప్రయత్నంబున నిమగ్నులయిరి, ఆ నమయంబున ఫాండునందనులును పాంచాలియు, నజ్ఞాతవానము వేయవలసిన నంవత్స "ర కాలమును వూర్ణమైయుండెను, ఈ విషయమును గూర్చి యఫవుడు దుర్యోధనుని సభలో యోచించిన వాలెవ్వడును లేరయి!. సుశర్శయు, మహీపతి కార్యమును నేక వేర్చ బూనిసవాడయి,' కవచము గుజ్జముల యంగ్యీ యాయుధము, బిరుదులు, నలంకారి ములు పరికరములు మొదలైన వాని నాశ్చర్యము కలుగ జేయులాగున నవరించి, పర బేశమును సీరువలె (తాగుటగుంకింవుచు గజిబిజి పకుచున్న తన సేనల నందడి నుడిసికొని, గోవులు పట్టుపజచుకొను విధంబు నూహించుకొని, యుపాయముతో, వేగంబుగా పోయి (పయాణంచై పోవుచు, తగ్గకయు, దళంబులకు (శ్రమ గలుగనీయకయు, వీడిన చోట్లయ :దును బయలు బేడు చోట్లయందును, నగారాలు మొదలైన కయ్య మునకు గురుతులగు వాద్యంబు "లెవ్టియు (మోగింపనీయక కయ్యయాత్రచేసి మత్స్య దేశంబు జొచ్చి వేగులవారి వలన విరటుని పశున్సలుండు చోటుం జెలిసికొని, తటాలునపోయి, కారి.చు- చందంబునం బోయి నిలిచె. .

సుశర్శ వవీణ నోగవాణంబు వేయుట అవుడు పళకుల గాచువారందటును నొకటిగా గూడి నుశర్శసై న్య ములు భయ మొందులాగున సెదిరించి బాణములు (నయోగింప దొడ. గిరి, ఆలాగున కయ్యము జేయు గో పాలకునింజూచి (తిగ_శేశ్వదండు నిజ దళంబులం బురికొల్పుటయు, _గుజ్రపు రౌతు లుత్సహించి యనాయాన ముగా వారలం (ద్రుంచి నేల.బడగూల్చిరి, నం౫తి 'డెలియకయు కయ్య ముచేయుటచే 'జెబ్బలు తగిలి చచ్చినవాపగాక పాత శేషులయిన గోప కులు బేహూంబుల ర_్కక్తధారలు గాదచుండగా భయంబుజెంది పట్టణము లోనికి పరు” త్రివోయి రాజు కొలువ్రచొచ్చి మిక్కిలి దుఃఖముతో విర టునకు నమస్కరించి వీరిట్లగుటకురు యీలాగున దుఃఖంచుటకును, “రమయ దియె [ముందునో యని ఎబుంగజూలక్‌ యోచించుచుండు రాజును సభ్యులును/ వినుచుండగా హీన న్వరములతో మహాప్రభో! (తిగ_ర్తచేశవు రాజులు నేల యీనెనో యను భంగి తెక్క కెక్కుడైన చతురుగ బలంబులతో చనుపెంచి మన ఆవ్వలం బట్టుకొనిరి, శావలి వార లడ్డవడగా గర్వంబున శస్తాస్ర్రములచే గొందజుం గూల్చి కొంద రిని నొవ్పి-చి బారదోలి ఆవ్చలను దోలుకొని పోవుచున్నారు. వారి నడ్డగించుటకు మోకు ధయిర్యము కలచేని దూరము పోవుటకు ముంచే మిరుపోయి వారి కడ్డుపడి పకువ్రల మరలింపవలయును, ఇప్పటికే వారలు దవ్వుగ యరిగియుందుకు అని విన్నవించిరి, ఆమా టలు ఇెవిని సోకగానే విరాటుం డదం౭పడీి, య త్యాశ్చర్యంబు జెంది యీమి నిజ 'మేవా? సుశర్జ్శ యిట్లువేసి రాడా? మున్ను తాను పొందిన పరాజయ మును మటుచిపోయి యింతలో సాపాసించి మా గోవుల నప పహాకించుటకు వచ్చినాడా? మంచిది దీనికి దగిన (పతి ఫలమును పొందును గాక ము-దటివలెనే యోటువడి యవమానము పొంది పోవుటకొజకే వాని కిటువంటి దుర్బుద్ధి కలిగినది. వాని గర్వుంబు నడం గించెవ నని బిదదుమాటలు పలికి మిక్కిలి కోపము గలవాడయి కను బొమలు ముడివడ శోధతామాయుం డగుచు మంత్రులను జూచి ఇంక నాలన్యము చేయకూడదు, ఇప్పుడే మనము వోయి యెదిరించి గోవుల మరల్పని యెడల గొప్ప నష్టమును, నధికార మానమునుం గలుగక తప్పదు, కావున మిరు సేనానాయకులం బిలిచి సై న్యములతో యుద్ధమునకు తయారగునట్లు అస్ఞావింపుడు అని వినియోగించి త్వంత ముగా తానును (పయాణనగన్నాహం బొనరించి యుతా,జ యుతులె

గదలు మొడలుగాగల నానావిధాయుధములుం 'బెచ్చి యిచ్చునటుల తగినపనివాండను నియమించెను, అంతట సారథినిం బిలిచి నీవు త్వరిత ముగా లేడునకు గుజ్జములను కట్టి వానికి కవచములను తొడుగుము, మున్ను సీ వవుడవుడు వీరాలాపంబు లొడుచుందువు గడా! ఇదిగో! నమయము వచ్చినది, ఇపుడు నీవు పలుకుచుండిన గర్యో కులకు దగినట్లు ధయిర్యము చూపవలయును అని వెవ్పి పనిచిి రణవీరునకు దశినటుల శీఘ్రముగా తా నలంకరించికొనిి పసిడిచుక్కులు చిత్రించిన కవచంబు దొడిగి యలంకరింపబడిన చ(కములు గలదియు, కట్టబడిన కోటు ముట్టును, నొగయు, కాడియు, నిత్యాది యవయవములు గలదియు, గుజ్జములు కట్టి తయాదడచేయబడినదియు, నానావిధములయిన ఆయుధ ములును నుంచబడియుండునదియు, సారధితో గూడియున్న యరదం 'బెక్కి ఆవులను కొనిపోయిన మార్షంబును పశుపాలకులం దెలియ నడు గుచు [పపయాణంబగుటయు, విరాటుని తమ్ముడు శళతానీకు డనువాడును మహో త్మాహముళకోను, పరాక్రమ నంపదతోడను, చతురంగ బల నహితుడయి నకల సై: న్యంబులును సంతోషించులాగున బయలు వెడలెను, విరాటుని రెండవతమ్ముడై న మదిరాతసుడనువాడు నకలా లంకారశోభినుడయి బంగాదు కవచమును ధరించి ఆ కవచముయమొక్క_ కాంతులచే సకలాయుధంబులును ధరించిన వీరభట నమూహాము (ప్ర౭శించుచుండగా వలు విసరుటచే గలిగిన గాలివలన దుమ్ము, గేగి ఆకాశము (గ్రమ్మునటుల చవేయుచుండెడి మధించిన యేనుగుల దండుతలో గూడినవాడయి మహః పరా[శమముతో వెడలెను, అతని కం జిన్నవా డయిన సూర్యద_త్తనునతడు సూర్యకిరణ సనమూజపామును గప్పునట్టి శాంతులు గలిగిన వివిధాయుధంబులేను ధరించి గొప్ప శార్య వంతులయిన వీరదలతోగూడి (వపయాణం బయ్యా, విరాటరాజుయొక్క_ జ్యేష్టకుమారుడు శంఖుండనునతడు కాననవాసులైన కిరాతులు మొద లగువారి నమూపహములతో గూడి "తెల్లని కవచమును ధరించి సింహ మునలె గగర్టిల్లుచు, భయంకర శంఖనాదము జేయుచు మిగుల పరా[కమ మును, యాద్ధో త్పాహూంబును నొప్పగా వెడలెను, మజియుం "బెక్కుం(డ్రు యోధాగ్రోనదలు దృఢమైన ఛయత్నముతో, _ పలుతెజటంగుల వాహనంబుల నెక్కి, తమతమ సేనలం గూడుకొని రాదొడంగిరి. ఇవ్వి ధంబున విరాటుండు ఫురంబు వెలువడి సై న్యంబులను గూర్చుకొను తలంఫవున ఫురబహిః[పచేశంబున కొంతతడవు నిలిచె, అట్టి సమయంబున

పతంబున నిలిచి యుండుడని యతి నిఫుణంబుగా రహన్య(ప్రకారంబునం 'బెలిపి తానువమూ(క్రము మత్స్యభూపతి సమీపమునకు బోయి సముచిత (ప్రశకారంబున నతనితో నిట్లనియె.

ననేండ్రా! నేను తొల్లి యొక మహర్షివలన నమంతకముగా సాయుధ విద్యనంతయును నేర్చియున్నాను, యుద్ధము 'జేయుటయందు నాకునుం గొంత నేర్పును నుత్సాహమునుం గలదు, నీను నీతమ్ములును బంధులు మొదలై న వారలును గోవులను మరలించుటక్రై పోవుచుండగా నేను మాత మింటియొద్ద నూరకుండుట మనం బొల్ల కున్నది, కాబట్టి నాకును నొక రథంబును గట్టింపవలవని చెప్పకు మని విన్నవించుటయు నతని 'వేడికోలు (పకారము జరిగించుటకు విరాటుడు సమ్మతించె, ఇట్లు వి రాటుండు తన రాక కియ్యకొనుటయు నతనికి సపాయంబుగా ధర్భ్జునంద నుండు తన తమ్ములను సయితము కయ్యమునకు తోడొ్కొ_నిపోవలయునని తలంచి మరల మత్స్యభూపతితో రాజేం(డా! మనయింట వంటలవాడుగా యుండెడి వలలుండు శౌర్యమున "పీడపొాందినవాడు, యిది యండరు నెదంగుదురు, ధామ్యగ్రంధి తంట్రీపాలుడు ననెడి వార లికువుడును నం[గ్రామశేళియందు నిరుపమాన సామర్ధ్యముగలవారలు మున్ను వీడ మున్వురియొక్క_ పరాక్రమమును కొంతవరకును నేను చూచియున్నాను కాబట్టి ఆ ముగ్గిరికిని ఎక్కుటకు దగిన రథములు నాయుధములు నొనంగి వారిని సయితము నంగరమునకు తోడ్కొనిపోవుట యుక్రమని తలం వెద దీనివలన వేమము గలుగునని నా యభి(ప్రాయము, అటుమిద నీ యిష్ట్య్రపకారముగా గావింవుమని చెప్పెను, విరాటుండు పూర్షమయిన సంతోవముతో కూడిన మనస్ప్సుకలవాడై యతని కోరికపకారముగా జేయుట కంగీకరించి శ తానికుని బిలచి సోదరా! అలస్యము జేయక్క శంకు భట్టునకును, వలల డామ్యగ్రంధి;, తంగ్రీపాలులకును బల వేగంబులు గల గుజ్జుంబులు పూన్చిన నాలుగు రథంబులును, దృఢములయిన కవచము లును ఉత్రమములగు ధనుర్భాణాది సాధనంబులను నొనంగుము, ఈ నలువురును యుద్ధమునందు నమర్ధులు నాకు నహాయముగ యుండి జయము గలిగింతువు అని యాజ్ఞావీించిన యతం డట్లనే కావించెద నని వాఠలం దోడ్కొంని చని నకలంమేను నన్నద్దంబు గావించి యంగశరాగంబుఅను మాల్యాభరణంబులను నలంకృతులం 'జేసినం ₹ైళొని వాద నలుగుదను తమకు తామే రథంబులు నడువుళొనువానై తోలుకొని చనుబెంచి విరటుని గూడుకొని రంతట వనుగులు ఇెన్సలు వినడటచవే గలిగిన గాలి

ధ్వనులవలన పర్వతముల (బతి ధ్వని గలుగటయు భయ మొంది యేడ్చు నట్లుగా తోచుచుండగా గుజ్జములు నడచు వేగమున వానిగిట్టలచే (లొక్కంంబడి యగసిన వెను ధూలళినుండి నము(ద్రము రొంపియగుచుండగా శాల్బలముల భారమును నహింపచాలక భూమిని మోచుచున్న క. కూర్చ, వరాహము లొకదానివై నొకటి పడుచుండగా, మహానయిన్య ముతో నధికోత్సాహూంబున విరాటుందు పశువులు బోయిన జాడనుబట్టి బోవదొడంగెను, ఈ [పకారము బహు వేగముగా నడిచి గోవులనుతోలు కొని పోవ్రచున్న (తిగ_ర్తసై న్యంబులం కూడ ముమై, నయ్యవనసరంబున విరాటుని సైన్యంబును, సుశర్శృబలంబులుం జెలనేగ, యార్చుచు, భయం కరమైన గోషతోకూడిన నము([ద్రంబు లొండొంటిని డాకిన చందంబునం దలవ డెను, తత్పమయంబున, నిండ్రయల్ల (తాళ్ళరవములును, యొకరి కత్తు లొకరకత్తులతో శాకుటవలనం గలిగిన చప్పుళ్ళును రథములకు గట్టియున్న గంటలధ్వనులును, గుజ్జములు సకిలింపులును నేనుంగుల' గీంకారశి బ్బృములును, నధికమగుటచే యా సేనలయం దించుకయయినను. వాద్యములు (మోగుటచే విన రాదయ్యెను, ఇట్లుభయ బలంబులుం దల 'పడియను, విరాట సుశర్జు సయిన్యంబులు నంకులంబుగా బోరుట

అట్టి తరి నొఠరివై నొఠరు (ప్రయోగించుపాణము లొండొోంట్‌ం దాక్సి మంకడునవియు, కొన్ని శంఖములను, పొడిచేయునవియు గొన్ని కవచములను ఖేదించునవియు గొన్ని మర్శుస్థానముల నాటునవీియు గొన్ని చేహాములను వేగముచేత నెగం గొట్టునవియు, గొన్ని తలలు తుండించునవియు, గొన్ని ఇరువురియొక్కయు, మువ్వురు, నలువురు, నైదు గుర్రు పదుగురియొక్కయు. శరీరంబులు తూటుపడ దూరననియునె వెడలుచున్న యా శర(ప్రయోగ (పకారంబును జూచి యాశ్ళ్చర్యమును 'జెంది నారదుకు గంతులు వేయుచు కొనియాడుచుండెను, సుభట నమూ వాములు తలపడి, బాణములు తగిలి పడుచున్న వారలంజూచియు వను దీయక పరాకమముతో వైవచ్చు బాణముల లదురుపడుచున్న ళూరుల. ్రైర్యమునకు మెచ్చుచు "తాము [కూరములమున శరంబులు ప్రయో గించి హాతులై పడినవారలం (దొక్కి, మిదికిం బోవుచు, శత్రుపై న్య ములం జొచ్చి వీ కాకుపజచి, యంతటను ర_క్ష్మ్వపవాహములు కలుగ్‌

గూడుకొని వేరువేరుగ గొట్టు చోటులును, అనేకు లొకనిం జుట్టుముట్టిన యతడు సహించి వారిని మార్కొనక నిలుచుదోటులును, యొకసేన మజియొకసేన నెదిరించి వెనుదీయక పోరుచుండు చోటులున్సు గుంవులు గుంవులుగా నొండొరులు గలిసి వెనుకను ముందునకుం బోవ్లుచు పోవు చున్న చోటులునునై యనేకనిధగుల గుజ్జవు దళములు విచిత్రముగా బొమ్ములాడు విధంబున సమరము చేయుచుండ మింటనుండి చూచి "దేవ తుల్‌ వారలం బొగడుచుండిర. - ఒక్కొక్క చోట నిదవురు శూరులు పంతముతో పోరాడజొచ్చియు యొకరినొకరు మించవలయున నెడి తలం ఫుతో పినగుచుండగ నంతలో నరెండుపాయలుగ వచ్చిన శతుసేనలతో బోరి యా శ్మతుసేనలు తమ నమిపమునకు పరుగెత్తుచుండగా, వీర లిడవురుమా[తము తొలగక నిలిచి యొకరినొకరు మెచ్చుకొనుచుమరలి వారివారి సానములకు బోవ్చచుండిరి, తొండములె త్తి ఫూ త్కారముం చేయుటవలేన గలిగిన తుంపరలచేతను, గండన్థల ములనుండి జారుచున్న మదజలధారలు పడుటవలనను మామిని ధూళియడంగుచుండ గా, మిక్కిలి పొడవృలయిన శరీరములున్ను యీదనుండు ధ్వజములును మిన్ను ముట్టు చుండగా గర్జితధ్వనులును నంటల్మ[మోబయును దిక్కునకు వ్యాపించు చుండగా, కలులకాంతియు, ముఖంబులకు బూసియున్న సింధూర కాంతి యు సూర్య కాంతులను మించుచుండగా తమపై జేరి వీరభటుల్లు శత్రు సేనలవై పాణ వర్షము వర్షించుచుండ మలేభ సమూహము లంతటన వ్యాపించి న్వరూపము దాల్చిన కౌ రసాశ తారముల పగిది గనుపట్ట: చుండె, అధికమైన శార్యమును, పరాక్రమ నంపదయును, సామర్థ్య మును, దృథఢములయిన శరీరములును, వ్యూహమునకు దగిన యాయ ధములును దగిలిన బలీయులగు ళూరులు దేవతలు మూచి యాళశ్చర్య మును పొందులాగున చలింపక పోరాడసాగిర, తమళతేద లదిరి లేడ మిదికి నొగిగొగయు తాకునట్లు మెలి కదియించి యొకరు లేరు నొకరు విరుగునట్లు చేసి యా 'తేరులమోడ కురుకుల రథికులును తమ రథంబులు విరుగుటచే విరథలై కత్తులు మొదలయిన సాధనములం బూని పోర వాడున్కు సారథులు చచ్చిన యే తేడును నడువుకొనుచు వాణములు (ప్రయోగించు వీవలు, పగతుర చే మూర్చిల్లి గొట్టబడి రథముమిోద (వాల్‌ యంతలోనే తెలిసి తన్ను గొట్టబడిన వానిని బడ వేయు ళూరుండు, ఇట్ల శౌర్య మే స్వరూపమును దాల్చి వచ్చినదో యనునట్ల యోధాగ్రోనరులు కొంచమయినను నేమరపాటు లేక యత్యుత్సాహముతో భయంకర తంగా వలి అంతు జీయంనిని. . అజణకక్సు సీనలును నధం?

ర్యము నొందక సంగర "మొనరించుచుండగా విశాటుని తమ్ముడయిన ఛ అానీకుడు వింటి యళ్లతాటి ధ్వనియ నెడి యురుములును భూమియు నాశాళమునుం గప్పునట్టి మెజుగులెనంగు కవచరత్న కాంతు లనెడి మెటువును గలిగి భయంకరమైన (ప్రళయకాల మేఘమువలె ఘర్టిల్లుచూ

శత్రువుల నెదికించి "బాణము లనెడి

కతానీకుడు శ్మత్రుసై నస్యముల నుజువూడుట

వర్షముచే ముంచివేసెను, ఎదురులేని బరా(క్రమ మత్సిశయిం వగా యా మహాయోధుడు శస్తాశ్రముల నడయుం 'దెజవీయు. లేక (ప్రయోగించి, రధికలతోడను, సారధులతోడను, గుజ్జములతోడనుం జూచిన నూటు లేరులను పొడిపొడియై పడునట్లు చేసెను, ఆ నమయ మున విరటుని "రెండవతమ్ముడగు మధిరాతు డన్నకు సహాయముగా నతని కుత్చాహ మతిశయించులాగును నశ్ల్యతాడును (మోగించుటయు చాణమును నంధించుటయు విడుచుటయుం దెలియనిలాగున శ ర్మప్రయో- గముల జీయందొడంగ, అతని చేయి యెవుకును భాణలాఘవమున: వెవిదగ్గర నే కనుపడుచుంటెను, నంత వేగముగా నాక న్తాంతలేముగ లాగి విడుచుట మిక్కిలియు నాశ్చర్యంబు గలిగించిన శత్రువులు సైత మతసి సో(తము గావించిరి, ఈ[ప్రకారమున మధిరామయుడు విబృంభించి నాలుగు ఘూజులు రథంబులను నాశము గాపించి, యేనుసలను గుజ్జములను. కాల్చలంబులను విశేషముగా నొప్సించిన దేవత లతని నంగతి (ప్రకార మును చ్మిశముగా మూచుచుండిరి, విరాటుని మటీయొక తమ్ముడైన సూర్యదత్తుడు తత్సమయంబున మహాశర్యనముతొ తన రధమును మండలాకారంబుగా (ద్రిప్పుచు నిజదాహుబల ఫోలి వెల్లడీ యగునట్లుగా" వెదిరించి లోకంబున నితడొక్క జే మహాళూరుండని దూపరలకుం వోచునట్లు విజృంబించి, యందజునుం గొనియాడులాగున నేనుగులు కళమును హరణము జేయసాగను, విరాటుని కుమూదండై న శంఖుడు పెండ్లికి పోవ్రవానినవలె ముఖంబున సంతోపము కనుబటుచుండు, ళ్యత్రు: నీనల దదియుసట్లు 'తేరును తోలించి కన్నులకు శాసరాకుండునంలిటి వేగముతో శస్త్రార్రములను బ్రయోగించుచు భయంకరుడయి. మెదిరించె, అట్టియడ సుశర్మయొక్క_ "సేనాబ్బందము మందర పర్వత ముతో చిలుకునపుడు తిరుగుడు వడిన నము[ద్రమువలె సంమోభయమొంది లంగెను, మేటి మగలని పేపపొందిన తక్షిన దొగలునుం ఈడి

ల.

. క్ట (హైం + హి ాకాయి | | అ బ్‌ ౩2 కా ఫి, హౌ

చటం చ ర? నా! /

| న వ

జ్‌ స క్‌ న లి!

మ కి

జ. ం.

ను స.

వ నానా

వనమా ట్ర గ తం ళ్ళ 1

పం తనా

హల లా!

విరాటుడు సుశగ్భతో పోదడట "

యధిక భయంకరవు గా నంగ్రామంబు జేయందొడంగిరి, అప్పుడు విరా టుకు తన సోదరులున్ను కుమారుడు మొదలగువారురుం. జేయుచున్న గమర(ప్రకారంబునుం జూచి సంతోషమును పొంది సారథితో నూళా! "కేవను సుశర్జు ధ్వడము కనంబకు చోటికి యతి శఘుముగా పోనిమ్ము, వాని గర్వం బడగించవలయు నని యాసన్షాపించినాడు, త్వరితముగా రథము నచటికిం దోలెను, ఆనమయంబున విరాటుడు మిక్కుట మగు శార్యంబుతో యేనూజురథంబుల గూల్చెను, విరాటుడు యుద్ధము చేయుటను చూడగానే యకని పై న్యంబును వీరా వేశంబును నుత్చా పహాంబును నతిశయింపగ శతుదళంబుల జెగదీసి యోర్వజాలక "వెను కళకు మరలునటుల నానావిధ శస్త్రాస్ర్రుంబులుం (శ మయోగించుచున్న యాసం[గ్రామంబునుం గని నంశోమీంచి నారధుకు నెమిలికుంచెనాడించి నృత్య మొనరించుచుండె, ఈపకారముగా విరాటుండు 'తానును, తేన సీనలును, ళూరులును, ధయిర్యంబుతో 'యేకకాలంబున దలపడుటయు భయముచే శంఖంచి దీనత్వంబు జెంది సుశర్శ్శ బలంబులు నిలువలేక వెనుకకు మరలె, తన సైన్యము లధయిర్యంబున మరలుటం జూచి యత్యంతంబయిన కోపంబున కన్నులు ర_క్షవర్షముం దాల్ప్స భుజంయు . లుప్పాంగ సుశర్మ దానునుం దన తమ్ముడును జతగా నమరంబునరకు దొడగిరి రథనమూహాంబుతకో విరాటుని సె న్యంబును నాశంబుజేయు వాడు తామరకొలనుం జొచ్చిన యేనుంగువలె శ్యాత్రవవ్య్యూ వాంబులో జొచ్చె, సుశర్శ బలంబులు తమరాజు విదృంభించి గదియుట గని ఫ్య మును యుత్సాహంబును బొంది మరలి మహాగర్వంబున విరాటుని సేనల నెదిరించి నా నావిధాయుధంబులచే నొప్పించి నమర౦బు జేయుట కారంబిం చినయఫు డా ఇరు తెరగుల నయిన్యంబులుం 'జేయుచున్న నం[్రామంబు "దేవతల కానందంబుకు కలిగించుచుండె, మిక్కిలిపరా[క్రమంబున నమ రంబు చేయుచున్న సుశర్శును జూచి విరాటరాజు సేవకునివై గోపించిన విధంబుగ నిర్ల త్యుముగ జూచి వానిమిద కోపమొంది వేగంబుగ వానిని చాశె, ఇటులు తలపడి యప్పుడు, విరాటుడు సుశర్శతో బోరుట

సంగ్రామము జేయందొడంగుటయు సుళర్శయు నతని సెదిరించి

నిలిచె, నయ్యిదవురగకును పోరు ఫఘోరంబమయ్యె, నొకరికొకరు జయింప

లుగా నేర్చడి పోదుచున్నధో యనునట్లు పంన్నరముం బ్రయోగించు ఫాణ నమూహములచే మింటమంట అనయుచుండ యున్లము చేయసాగిరి, విరాటుకు పదిభాిణములచే సుశర్శ రొమ్మునను ముఖంఘునను నాటునట్టు గొట్టి మజీపదిళకరములలో 'లేదగుస్టములకొంచె సుశర్జు యించుకయుం జలింపక యుదత్తిమములును [కూరములునై న యేబది. నాయకిములను విరాటునిపై (టయోగించి నొవ్చి-చి విరాట సుకద్ములు కయ్యము నొన రించుచుంకుటచే ెండువై వుల నేనలును వెనుకీయక సోరుదుండిరి, యవుకు రేగిన దుమ్మువలన నూయ్యనిలేజము. గనుపడః చీకట్లుుగమ్మి రాళ్రికాలమువలె తోచుచుండె సైనికుల ేహూాములనుంకి కాటుచున్న నెత్తువువలన యాధూళి యడంగి య్యర్రని కాంతి గెినుపట్టుటచే మరల నరిణోదయ మైనట్టు గనుపక్షా, కొం౫ వెలుతురు కలుగుటయుిు సిరుబలం బులు నుత్పహించి కాణాధిసాధనము లొంతొంటి, దాశికి ధ్వనులతిశ యింపగా దాకి నమరిము చేయుచున్న సమయమున చిగిగెంచిన మామిడి మొలకవ ఆ సూర్యుందు పడమటికొందిమిన గనుష్మ్తు, కొంపెహొంచెము చీకటి కలసినప్పుడు సెతము సెనికులు జడువక నమరము వేయుచు న్నది చూచితే మేన్యుక్రుంగి గాఢతమ మేర్చడినంగాని వీరు సంగ్రామము మానదు, వీరు మిక్కిలి యలసియున్నారు, వీరి కుపకారము వేయుట మంచిదని యెంచి మజుగున కరిగొనో యనునట్లు సూర్యుం డ_స్తమించె, చీకటి యధికము కాగానే సయినికులు చేయునదిలేక కయ్యమును మాని యచ్చటచ్చట నిలిచి9, కొంతతడవిట్లు జీకటి కతన; బున నూరకున్న నమ యంబునందు తన వంశమునందు తెనవంళమునబుట్టన పొండునందనులు కయ్యమును చేయగోరుచున్నారని యురి గి వారక్‌ బీ1టి 'లేముండునట్లు జేయువాడ్రై వచ్చెనో యనులాగున చంద్రుక దయిం చె వెలుతుడు కలుగ గానే మరల "రెండు వై వుల సేనలుం గదిసి పోరనార భించి విరాటుండును సుశర్థును నతని తెమ్మని నెదిరించిబలికె ఇట్లు ఎదిరించి (త్రిగద్రలరథం బుల బెక్కిటిం గూాల్చుటయు దనుజంహీతుందై సుశర్భ్థ యధిశంబయిన యా(గ్రసాముత"" తన రధములను 'ెండింటి నతినిమిోదికి దోలించి నఫు డిడువుర న్నదమ్ములు నొళటియై విరాటుని సారథి నొకడును గుజ్టముల నొకడును జంపిం, విరాటుండు విరథుం డగుటయు సుళర్థ్గ మహా గర్వం బుతో తటాలున నరనిం బట్టుకొని సింహనాదం బొనతించి జయదుందు భులు (మోయగా మరలిపవోవ దొడంగె, తమరాజు పట్టుపడుటం గని విరాటుని బలంబులు మిక్కిలి భయమునొంది వెనుకకు మరలి పాటిపోవు |

నొందిన చిత్తముతో పట్టువడి కొనిపోబడుచున్న విరాటునిం జూవుచు సోదరా! ఇంతకాలమువరకును మన మి విరాటు నాశ్రయించి (బతికి తిమి, ఇవు డతడు శ(త్రువులచేత కట్టుపడియె, ఉపేవీంపక మన మతనిని రవ్మీంచుట ధర్మము కావున కణమైనం దడవుచేయక శీఘ్రముగా రథ మును దోలుకొస సీవ్రకూడ ముట్టి మరలింవుము పొమ్ము పొమ్మని త్వర 'విట్రిన భీముడు దన యన్న యూజ్ఞానుసారముగా చేయువాడైై + శరిర ముప్పాంగగా ఓ యన్నా! భయపడ నక్క_ర లేదు, ఇదిగో వేపచెట్టాకటి కనుపముచున్నది. దీనితో శత్రు బంటులను నిమిషములో ధ్యంనముచెేసి సుళర్శ్మ బలంబును గర్వంబును నడంగించి వైదలు మాచుకొనియుండగా విరాటుని విడిపించెద సీవ్రనుం దమ్ములను నకై నిలచి యించుకనేవు "వేడుక మూచుచుండుమని (వ్రయాణమయ్యె, ధర్మరాజు భీముడు చెప్పిన మాటలు విని యంగీకరింపక నం చేహామును జెంది యతనింజూచినవ్వుచు తమ్ముడా! సీవ్చు చెప్పినదంతయు చేయువాడ వనుట నేనెరుగనిదిఠాదు, గాని, ఇవుకు నీకు వృతుమును "ెతీకి పట్టుకొని కయ్యము నారంభించితి వేని యుభయబలంబుల గలవారును తప్పక నీవు భీముడ ననుట ెలిసి కొందురు, కాబట్టి యా (ప్రకారము చేయవలదు, నకుల నహోా చేవ్చలను చ్మక్రరకత్షకులను గొని చన లోక సామాన్యంబులయిన నాపు కృపాను గచాదులయిన యాయుధంబులతోడ నే శత్రువులను వధించి విరాటుని విడిపింప్రము, త్వర పడియుండు విధంబునం చేయదలంపకు మని చెప్పి, ధర్భుజునిమాటలు మెదఫు కేనుగున కంకుశమువ లె భీమునియు నేకన్వభా వము నడంచుటయు నదాజాబదుడయి వృతుమువంక పోవుటుడిగి కను బొమలు ముడివడుచుండగో యన్నవంకగని యిట్లనియె,

అన్నా! అలాగైన నశే! మో రన్ముగహించినటులే చేసెద, ఇపుడే శ్యత్రుసేనల నోడించి విరాటుని విడిపించి తోడ్కొ_నివచ్చి మి కొవ్చ గించెదను, అటులే చూచుకొండుడు, అని వెప్పిన ధర్భనందనుండు నంత సిల్లి యదియు మంచిదనియె, నంతట తా మందజుం గూడుకొని తమ రథ ములను సుళర్థుసేనమిదికి తోలించిరి, వాడును వెనుదీయక ఎదిరించి వీరితో పోరాజదొడంగిరి. ఇటుల సేన లెదిరించిన వసియుం జొడిచియు, భీముండు మహోగగ్రుండై సుశర్మ సయిన్యముతో "రెండువేల రథములు సారథులతోడను గుజ్జములతోను ' చూర్ణమగునట్లు వేసెను, నకులు 'జేడుసూరుల రథములను నాశము గావించె, సహా బేవ్చండు మున్న్నూటిని ధ్వంస మొనరిం చెను, ధర్మరాజు "వేయి రథంబులను సిర్మూలముగావించె

ఆూధుండు మహాళోపముతో ధర్మరాజు నెదిరించి పది బాణములవే నొప్పించి నాలుగుబాణములవే గుజ్రంబుల గొట్టిన ధర్జుతనయుండు కినిసి తీవములైన శరములం (ప్రయోగించి సుశర్థు తేదునకు గట్టిన గుజ్జుంబు లను జంపి, సారథిని నేలగూల్చె అట్టి సమయంబున రధము "లేకయున్న సుళర్శ్థంజూచి యతని'లేరువై గట్టువడియున్న విరాటుం డుత్సహించి కట్లు వదలించుకొని, తాను మునలవాడుగా యున్నను, మంచి వయస్సు గలవాని చందమున కధమువై నుండిన గధను బుచ్చుకొని, "జేలకు దిగి, 'బెజ్టుగా యా సుశర్శను (వేసెను, తతణంబున భీము డరుదెంచి గరి ష్టుండయిన నుశర్శును పట్టుకొని చిడతెక్కులు గట్టి వాని సనయిన్యములు భయము జెందులాగు సింహనాదమునుచేసె. ఈ (ప్రకారముగా కట్టిపడ వైచి పరాజతునిచేయటయు,. నతేని చ్మకరతుకులయిన శోణాశురుండు మొనవలగువారును, తమ్ముకును, నాప్తభృత్య వర్గంబునుం జాగిపోయిరి, ఆంతట భీముడు శీఘ్రముగా వెనుక నేపోయి గోవులను మరలించి యేను గులు గుజ్జములు, రథములు మొదలై నవాని నన్నిటిని చాటించుళొని యన్నయొద్దకువచ్చి, తాను వచ్చినంతవరకును, సుశర్శ్శయొడద్ద కావలి యుంచిన నకుల సవా బేవులం దోడ్కొంని, ఆ సుశర్థు గహితముగా విరా టుడున్న చోటున కరుదెంచెను, విరాటుడు చారల నెంతయే మర్యాదచేసి మంచిమాటలచే మిక్కిలి గౌరవించె, నిట్లు మర్యాడగావించి ధర్మరాజుని జూచి ఓయి కంకుభట్లా! నా గౌరవమును (ప్రాణమును రత్మీంచితివి, సీన్చు చేసిన మహోపకారమునకు మూటు మేలు చేయటకు సాధ్యము కాదు, అయినను శ వ్వ్యూనుసారముగా నొనరించెవ యెట్లనిన, నా రాజ్య మును నొనంగ నెంచినాను, (వియముతో గ కొనుము. ఈ నా దేహమును నంపదలును నీవిచ్చినవియే యగును, వానిని వీస్వాధీనము జేయుచు న్నాను, మత్స స్ట్‌ బేశమున కధిషతివై నన్ను నీ సేవకునిగా (గ్రహించి రమీంవుము అని టాక్టింపదొడంగె, అజాతళత్రుం డతనిజు*చి, రాజేం (దా! నే నివుడు కావించిన యతిశయ వార్య మెయ్యదియునులేదు, సన్ను సీవిట్లు పొగడవలదు, నీకు నాయందతిశయమైన గౌరవము కలదగుటచే యిటుల పలుకుచున్నావు, ఇది నే నెరుగుదును. ఇటుల వెప్పక, శు వును జయించి సంతోవమముతో రాజధానికి బోవ్రటయు తరలుము, నీవు జయశీలుండ వై యొంతయు (పమోదంబున పట్టణము జచేడుటయే నాకు నకలనంపదలునుం గలిగినట్లగున్తు (ప్రయాణ మగుము, అని చెప్పిన

బుంపగా యతనియందు మజియు నెక్కుడు గౌరవము కలవాడై విరా ఎం డతనింజూచి ఓ మహాత్సా! సీ విట్లు నాయందు 1వియము గలిగి ముపకారము జేయదలంచుటయ్యు శ(తువ్హలకు భయంకరుడ వై యుద్ధము దేసి నన్ను గెలివించుటయుం డలపగా నాఫవై సీకుగల (వియమును స్నీహమును గారణములుగా నుంచవవలయునే గాని వేటువిధముగా తోచి లేదు, ఆహో! యీ వలలుని పరా[శమమును పొగడుటకు నావంటివానికి ఫాధ్యమగునా! కార్చిచ్చుంబోలు శతుసై న్యములో (పవేశించి నాశము: గావించెను, ఇటువంటి ధయిర్య శ "ర్య పరా్యశమములు గలవానిని నేటి వరకును నెచ్చటనుం జూచినదియేలేదు, యీ మహాబలుబే యుద్ధరంగ మున నాకు జయమొనంగిన వాడనవలయును, ఇంతమాతమే కాదు, మిక్కిలి కోపముతో మన దామ[గ..ధి విరోధిబలంబులలో (ప్రవేశించి పోరుచుండగా, పగతుల తలలు పడిన తాటి పండ్లవలె రాలెను, ఆ చాతుర్యమును, శ్క్తియుం బొగడ సాధ్యమగునా! ఇంక తండత్రీపాలుం డన్ననో, ఇతని యాధిక్యములు వర్గి ంచుటకు నావంటివాని కలవియగుపని కానేరదు, కొరా! వమి చెప్పవచ్చును? అనై శత్రు సై న్యములలోనిర్భ యముగాను నిర్ల త్యుముగను నెటుచూచినను తానమొ తిరుగుచు ఎదిరి 'సై న్యములను నుడుమాడి మన ఇంతేనియు సమరోత్సాహా మతిశయిం చునట్లుచేసెను, మిడు నలుగురుం దప్ప తక్కిన మన సైనికు లందరును (చేటులబడి యోడి పరుగిడినవా రే! నిలిచినవా డొక్కడునులేడు, జను 'స్నేహితున కొక యాపద కలిగినవుకు నహాయము చేసినవాదే యు_త్తమ ఫురువుడు, అటువంటివాడే నఖుడు, ఇవుడు మోరు నాపట్టి గనపటజచిన న్నహాబావమును, చేసిన సహాయమును మటి ఎవ్వరునుం గనబరచుట కును నొనరించుటకును శ క్రులుగాజాలరు కావున ఇటుల మహోపకార మొనర్చిన మికు వను*సలు, గుజ్జమ.లు, మందిరములు శ్రీలు -వేయీల' మికు మి'కయ్యది కావలయునో యవి యన్నియు. నివ్వదలంచినాను, కోరి చెప్పితిరేని యొక. గుటకు సిద్ధముగ యున్నాను అవి యెక్కుడు (వియంబుతో పలికిన విరాటుని పలుకులను విని పాండునందనులు నంతుష్టి నొందినవానరై జూచి మహీపాలా! యీ (ప్రకారముగా నీవు మమ్ము మిక్కిలి మన్నించి గారవించుటయే చాలును వీనికిమించిన "దేమి కావల యును? ధనమును నంపదలు వడయుటకంళకె యిది తక్కువమైనడా + కాదుకాదు వానిని మించిన యీ మర్యాదయ నెడి బహువమాన మే మాకు

యట్టిట్టులని వీమియుం టలుకకుము, సీచారమైన మేము సీ చేమము నర యుట ధర ము, ఇదియొక విశేషమని తలంపకూడదు, నే నీవు మాకు బహుమానము లొనరింపవలయునని యంతటి ఎక్కుడు [ప్రియము కలిగి యుండినచో వురంబున బోయినంతట యచట సీశెటుల యిష్టమో అలాగున 'జేయవచ్చును, ఇంక (వయాణుబగు మని చెప్పిరి, విరాటుండు వారికి తనయడల గల (వ్రీయంబునకు మిక్కిలి నంళగోివము నొందెను, ఆ సమయంబున ధర్శనందనుం డతినితో కాజశేఖరా! జేను నిన్నాకటి "వేడెద నా కోరక రైవలయ ను కాదనకుము, వమనగా మనచే సట్టువడి యున్న యీ (ల్రిగ_రృపతియైన సుశర్శును, వానిసేనలతో విడిచి పెట్టుము, ఇదియ నాకోంక, ఇటులచేసి మనవురంబునకు ముందుగా త్వరితముగా పోగల చాదడలం బువుము, వారల:న్మ, భవద్విజయఫఘోషం బాచరించి, ఫురాలంకారంబు చేయించి, మంగళతూర్యంబులు, నృత్యనీత వాద్యంబు లును, కుసుమ చందన, సుగంధవ స్తునముదయంబులును, మొదలుగా చేయ వలసిన శుభ్యక్రియలు సిద్ధపఆజచునటుల నియోగింవుము అని చెప్పెను. విరాటుండు నంతసించి "ేర్చరులైన 'సేవకులం బిలిచి జరదుపవలసిన కార్య ములు వివరించి చెప్పి పంపుటయు, వార అతి త్పిగితంబుగా నడచి తెల్ల వాదనప్పటికి నగరంబు జేర విరాటుని విజయంబు ఫవురంబునం జూటింఫు చేసి పట్టణాలం కారము మొదలుగాగల నకల కృత్యంబులునుం చేయించి రాజురాక నిరీమీంచుచుండి, రిట యుద్ధభూమిలో పాండుకుమాడులును, మత్స్య్యభూపతియుం (పయాణసన్నాళాంబు జేయించి సేనాన మేతు లై మహోవిభవంబుతో తరలు నమయంబున, సిగ్గుపడి తలవంచుకొనియున్న సుళర్మను వాని పరివారసహితముగా విడిచిపుచ్చి, మడిమలవరకును నరక బడిన పాదములు చిగుడుటాకుల .పానువువలె దోచుచున్న చోటులను తునిసి చిక్కుపడియున్న తొడలు మదించిన వీడునలు చొచ్చి విజచితో సిన యకటి (మాకులవలె కనుపట్టు (పచేశంబులును, వేగిరపాటుతో బలముగలయం చలు బలాళ్క్ళారముగా -పిటికి (పోగులు పెట్టిన "తామర తూగులవ అఆ నొప్పుచున్న, (ేషలపడియున్న స్థలంబులును, నాగనర్బం బుల చందంబున (వేళయుుగరములు మెజయుచుండగా "తెగయున్న బాహువులు గల చోటులును, నెత్తురు నిండిన పల్లములోబడి నవ్వినట్లు కనుబకుచున్న తలలు విరియబూచిన యె[ర్రదామరలతో కూడిన నడ ావ్రలవ లెనుండు (ప'దేశములును ఖండతుండెములుగా "'తెగయున్న శరీ

నిర్ణలమైన యిసుకగలచోట విడిసి ఆరాట్రి వారచ్చోట గడవీర్తి అని వై శొంపాయనుండు చెప్పీన్మ విని జనమేజయుండు మటుశటి దిన మెటుల జరగనో, యానతిమ్ముని యడిగను, (ఆశ్వాసాంతము) ఇది (ఛీ), మచేగంంక ళేశంర వర(పసాదరబ చతుకింధ కవిత లచచ్త్యోలిళను, కనన. క వ్‌ పారఠావారా. పర్వ సర్వరీ సోమ (శ్రీమత్పనగో(త పవి(తాప _నంబన్నూత సావి[శ్రీ నకిల విజన విభేయ విచ్చయ్య నామ్‌ భేయ విరచితం బైన పొండ వజాతవానం కా బను వచన కావ్యంబున " ఖాన ము బ్‌ నంపూర్మము,

శ్రీర్తు స్త్రీపహిం దీపం కిజ్లాతీవానీము, వచన కావ్యము అణ) 0 ఫఅాాా చచుశా శ్వా నము థి క (శ్రీ భోగీంా చలవా |! నాభువతోవర నహ[న జలజాప్తనమా | నాభయుత యదోతజర | మ్యాభరకణదయా.తరంగ యనమశుభాంగా "జేవా! అవధరింపుమ్యు జన మేజయునకు వైశంపాయనుం డిట్లని చెప్పం దొడంగె, మహేశ్వరా! అటుపిమ్మట నడచిన వృ శ్రాంతముం జెచ్చిద వినుము, ఆదినము సూరోోదయ కాలమున, భీష్మ, దోణ, కర్డ (ప్రముఖులయిన మహా మయోధులతో కూడినదియునయిసే దుర్యోధనుని "సేన మహో పరా[క్రమముతో విరాటుని పట్టణమునకు నమిపించివచ్చెను వచ్చి ఫురంబునకు నగొంతదూరమున నుండి మత్స్య్యభూపతి పశుగణంబు జుట్టిముట్టిన, విరాటుని యల్ప సె నికలు గొందజు కోపంబుతో, ఎక్క 'డెక్కడనని పోయి యొదిరించిరి, వారలంగని కృపుడు, నశ్వశ్రైాముడు, ఫరుని, దుళ్ళాననుడు, కర్ణం వికర్ణ్య, దుర్భుఖ(ప్రముఖులునై న రధిక జనం బులు బహుతర 'బాణ[పసాదంబులం ద 'మ్మైదిరించిన గో పాలవర్లములం గవ్పి చిన్నాభిన్నంబు గావించిన యది కౌరవ సె న్యంబసి "ఇెలిసికొని ఆ పశు పాలకులు 'వెబుగువడి పరు? _త్తదొడంగిరి. గోపాలకుని నాయకుడై న ఇచాడు రథంబు తోలుకొని కూతలు'పెట్టుచు ఫురఐబునకువచ్చి నగరి వాకిట తను రథంబు డిసి యంతఃవురంబున నున్న లమ త్తరునకు దనరాజ

గలవాడై. శాజనందనా! అదో భూమి చలించునట్లు కౌరవసై న్యంబు వచ్చి మన యావలం జుట్టుకొని తోలుకొని పోవుచున్నారు ఇవుడాలన్యం శేసినచో పశువర్షమును గొనిపోవుదురు, కావున శ్నీఘముగా వచ్చి నీ చాణ పరంపరలచే శదత్రుపై న్యముల వధించి గోవులను మరల్పుము ఆల స్యము చేయవలదు ల్వరితముగా రథము నాయ త్తిజేయించి వెడలుము, సీతండ్రిగారగు ' మత్స్యభూపతి యెల్ల వారల యెదుటను, నీ పర్మాకమ మును గురించి యవుడఫుడును నెక్కు డుగా పొగడుచుండును, అట్టినీ శార్యమును కనబజచుటకు సమయము తటస్థించినది, సీ (పసిద్ధికి దగి నట్లు పరాక్రమము జూఫుమని చెప్పెను, అపుడు కొంతజనుల డ్‌గ్గర నుండిన యుత్తరుం డాగో పాలుండు శ్రి యెదుట తన సామర్థ్యమును గూర్చి పొగడుటచే మిక్కిలి యుప్పాంగి హోని వృద్ధులను గురించి యోచిం పక యుద్ధోత్సాహ వుతిశయింపగా ఓయి గవాధ్యమా! నే నీమణమున'నే పోయి కౌరవుల గర్వమకంచి మననోవులను మరలింపగలను, డానిళొక యాటంక మేర్పడినది. వీమి చేయుదును! వీమనగా నాకు రథంబు నడు వుటకుం దగిన సారధి (ప్రస్తుత మొకడై నను ఫురంబున లేకున్నాడు, ఇంక మన పట్టణములో నుండెడివారిలో సారథ్యము చేయదగినవాడను నేనొ కడునుమా[తమే యున్నాను, రశమును నేనేనడపుకొనిపోయి యద్ధము , చేయుట కష్టముగా యుండునుగగా"! వమిచేయవచ్చునా యని చింతించు చున్నాను. తగినవాడుగా సారధి దొరికెనేని పళువ్చలను మరలించుకొని వచ్చుట గొప్ప పనికాదు, అయ్యో! మనమిటుల నాలోచించుచుండిన చారు గోవులను చబాలదూరము తోలుకొనిపోవుదుకేమో కదా! భయ మగసచున్నది! తడవుచేయకూడదు (ప్రస్తుత మెన్వడమిన ళిక్కు నేమో శీఘ్రముగా విచారింపుడు, ఇంతటి పనిని సావాసించి చేసిన ఆ దుర్యోధ నాధులను (ప్రాణముతో విడుతునా వారు నా పరాక్రమమును దూచి యద్దనుడేమో యని (భమించి భీతినొందునట్టుచేసి వారి గర్వము నడంచి గోవులను మరల్చుకొని వవ్చెనను ఇటులచేయకున్న నాతండ్రి మొడ లగసవారియొద్ద నాకు గార్లవము దక్క_నే దక్కదు అని చెప్పెను, అక డటుల డంబఫ్టు మాటలు బలుకుచున్న పుడు పాంచాలి యచ్చట నుండి యామాటలుతయు తాను విని యతక్షు 'లానడ్జునునివంటివాడుగా తోచునట్లు చేసెవనని తనలో నోర్వజాలకయు మహాపరా(క్రమ వంతు లైన కౌరవులను జయించెదనని వచెప్పినమూటకు పరిహాసము గ నెంచినది యునైై, తటాలున నచ్చటనుండి నర్గును డున్న చోటున కరిగి యంతః

డాలోచించి, తమ యజ్ఞాతవాన కాల పరిమితి కడచుటకును నిశ్చ యించి, [(జాపదిం జూచో నస్రు శ్మఘుముగా నచటికి పోయి, వారితో ఇట్లు చెప్పుము, వమనిన మస బృహాన్నలకు సారథ్యంబుచేయు సామ ర్ధ్యము కలదు, తొల్లి ఖాండవదహాన నమయంబున అడ్జనునకు సారధిమై యుండి యతనికి ఇతనివలన మెప్పును వడసెను, మణియుం బెక్కు నమ యములలో యశనికి సారథియైయుండినది నేను చూచియున్నాను, అతని సారధిగా గొనిపోయిన యెడల కౌరవుల న(శ్రమంబుకు గెలువవచ్చును, నంశయింపవలసినది లేదు అనుము, వారు వీ మాటలను లక్కగొనక మజి యేమేనియు వేజువిధముగా యోజించునట్లున్న యెడల నమయాను సారముగా తగినట్లు చెప్పి నీవు వారికి నమ్మురించునట్లు చేసి నను విలుచు నట్టు చేయుము. శీఘ్రముగా బొమ్మనిన యట్లు చేసెదనని సైరంధ్రి విరాటుని వృుకికయమిన యు త్తరయొన్నకుపోయి, అమ్మా! మనయుత్త రుడు లేకు నడప్పుటకుం దగిన సారధి లేడని విచారించుచున్నాడు కావున ఈ నమయమున 'తెలిసియున్న విషయమును చెప్పకుండుట కూడదు కావున నే నెజింగినడానిం జెప్పెద. సారధిలేడని చింతింపవలసినది లేదు, మన బృహన్నల సారథ్యము 'జేయుటయందు కడు నేర్పరి, అడ్డునుండు మెచ్చుకొనదగిన చతురత గలిగిన శార్య శాలి, భుడబలమున్సు సార థ్యముచేయు శక్తియు గలిగియుంకటను చే నెణుంగుదును, మున్ను ఖాండవదపహానాది గొప్ప నమయములలో యీాబృ్బృవాన్నల నహాయము ననే యద్దునునకు జయము కలిగెను, కాబ్ట్టి ఓయుత్తరా! త్వరితముగా యీ విషయమును న్నుత్తపనకుం జెలియంజేయుము. అని చెప్పెను, ఉ_త్తక నంతోమీంచి యామెను వె-టబెట్టుకొనిపోయి యుత్తరునకుం ౌపది చెప్పిన నమాచార మంతయు జెలిజిను. అఆ మాటలు విని యుత్తడు డలవ్యముగా నవ్వుచు, పాంచాలిని చూచి సైరంధీ!" నా (వతము నికు తెలియదా? నేను బేడి ముఖమును నెప్పుడును జూడ నొల్లనివాడను జమి! బృహన్నల నెటుల సార ఖ్యమునకుం "బెట్టుకొం దునుశ ఇటుల పపహానము చేయవచ్చునా? అదియునుగాక మహాయాధా 'ర్రోనదలతో కూడినదైన కౌరవ సయిన్యము వచ్చియున్నది. గోవులను మకలించుకొని వోవ్లచున్నారట, నాప్రతాపమును చూవి, వారి గర్వ మడంచుటకొర క నేను పోడలంచితిని, జెరా! అటువంటివాడు నైన నేను బృహన్నలను సారథ్యమునకుం బెట్టుకొనిన యెడల చూచినవారు నవ౦కుందురా ?

దీనికి మించిన యవమానకరమైనవి మజతీయొక్కటి యున్నడ్యా వీమి! ఈపట్టణములో ఎవ్వడయిన నొళదులేకపోవునా! సారధికి కరవు వచ్చునా చూతము, బృహాన్నలం దోడ్కొనిపోవుట నాకు సమ్మళము గాదని చెప్పెను, అంతట (ద్రుపనవ్ముతి యతనితో రాజనందనా! అటుల తలంషకుము, కౌరవసేనయేకాదు మూడుళోకములు నెట్షివచ్చినప్పటి కిని బృహాన్నలయే నీకు సారధిగాయుండిన తప్పక జయము. కలుగును, ఈమాట నిశ్చయము, అతని పరాక్రమము నేను బాగా కెజుంగుదును, వదో యొక కారణమున రూపబేథము కలిగియున్నంగమా[శమున బల పరా(క్రమములు తప్పిపోవునా, నీ వన్యధా యోజంపక బృహన్నలం గొనిపామ్మని చెప్పెను, అవు డు_త్తరుందు మనస్థిమితము 'లేనివాడయి ముటీ యొకం డా సమయమున సారధి లేకపోవుట దలంచి, యెొట్టకేలకు బృహాన్నలం దోడ్కొనిపోవట కంగీకరించె, అతడు నమ్మతించుటయు నుత్తర (చ్రాపదిని జూచి నేనే పోయి వీలుచుకొని వచ్చెద వని యా శార్యమునకు శ్రానే పూనుకొని తన పాదములు శాంతిచే నేల శెంవులు చాపీన భూమివలె కనుబకడుచుండగా మిన్నుల భారములకు 'నకుము వలచలించుచుండగా నమయము జూచి పొదవుటకై వెంటనంటి మెలంగు కామాంధకారము వలె కొప్పు మెరయుచుండగా ఇెవ్చలకు ధకెంచియుండు ముత్యవు సొమ్ముల కాంతులు జూవులు లేజము నతిశ యింప జేయుచుండగా పాదముల యంబెల చపష్పుడులు విని వెంట వచ్చెడిది, రాజహాంసలు నడక నేర్చుకొనుచున్నవో యనునట్లు తోచు చుండగా మిక్కిలి హోయలుతొ్‌* యుత్తర నాట్యజూాలకు బోయెను, పోయి మేఘములో జొచ్చు 'మెబుగుదీగవ లె నాట్య శాలలో (బ్రవేశించి బృహాన్నలను జేరజని సం్యభమము వినయము నొప్పగా నాయన్నమొన యుత్తరుని సారధి యొకనమయమున కయ్యములో హాతుడయ్యె, ఇంత వరకును తగినవాడైైన సారధి మజీియొకడు దొరకలేదు, కాబట్టి సారధి "లేక' యున్నాడు, ఇవుడన్ననో కౌరవబలంబులు వచ్చి గోవులం గొని పోవుచున్నార నెడి వ_ర్రమానము "తెలిపినది, కావున వారి వెన్నంటి పోయి పగతుల బారదోలి పసుల మరలించుళొని వచ్చుట కుద్యు క్తుండై తనకు సారథ్యము చేయుచాడులేక చింతించుచున్నాడు, ఆ సందర్భం 'బెజింగి నసయిరంధ్రి నీవు సారథ్యంబు చేయుటయందు కడు 'నేర్పటీవని చెప్పెను, ఆమాటవిని నాయన్న తనకు కొంత నహాయము చేయుటకై నిన్ను తోడ్కొనిరమ్మని పంపెను, నేను నీయొడ్డ మిగుల జనవు గలిగి మెలంగుచుండుదానను గావున నెసేనియుం | భౌరించి వీలుచుకొని వచెడ

నం. నవి యో పనికిం బూని వచ్చితిని. నీవు నామాటల నంగీకథింపమై 8 న్ని సీను నాంయందుగాల వాత్సిల్యంబు నొటంచంయు పటకిదియ్‌ీ. నిదర స సంబుగా నుండగలదు. మెట్టును నీవు నమ్మైతించియే. కావలయినని మేపకొనిన ఆ యుత్స్తృమాటలు విని బృజాన్నల సంతెసించి రాజఫ్యుత్రీ! నాకు సామ సాఠరఖథ వము సేయునంతటి నేన్చు క లెయుండునా!కి అమినను నీమా టక మూబటు బలశక్రపాడదన్ను ఇాబట్టి మాన సెట్టయిన నసనుగా క్ర చెప్పక వాలాగే వోయెనను, ఉత్తరా న్యు కోరసయడల యొక సాధ్యము 'జేయునదియికామ్మ మటిలయి నుచటి ంరుస"ధ్య క ష్ట్రతార్య ములు వైనను నేను పూసి సారించి నీకు నంతేపషమును సెలిషంఫునును, నశే! మో యన్నయొన్యకు బోవ్చునిము పన యని న ట్య ్ళౌబ "వలువశీ మొల్ల మల్ల 3 సడచుచు మధించిన మేనుంబప లె వర్చుచున్న ఆ బృ౩ాన్నలను దూగ ముగు నుండగ నే యుత్తిణిడుచూది బిషజగా ఓ బృజాన్నలా! నాక్షష్టుష కారవ్రులతో యుజ్ధము. జీయిట తెటస్థి చివర, కాబట్టి న్‌ా సఖ్య మొసరంపవలయిసని కోరుచున్నాను, -ఈ కార్యము 'జీయక ఇంక టు తన్నిపదిశాదు, నీ ప రాశ్రమము గామిర్థ్యిము సమురింధివలన మ్‌ము "బెలిసిలొంటిమి, శ్వగతిముగా వచ్చి, కవ సాఘును భరించి రథము బాగ్గ! హింఫ్పము అని పువ్చిను, ఆ మాటలు వీనుచు బృహాన్నల పమటోాపము। సకు వచ్చి, య్యుగ్తడునిం జూచి రాబకమారా! ఇది యేమి మూట 1 నావలన నగునా! లట వ'టలకొటజనకె సచో సన్ను భావిితసను. గాని ఇట్లు యుసక్షమునమ బోవ్రటకు నారి బ్ట్‌ము జేయ గి వైనుట సరెయగునా[. చక్కంగా వచాశించి తెగిన నేక్చటిరయైన వానిని సంతునిగా జీసీఫొచుష్న అనియను, ఉత్తరుడు బృభావ్నలంజూచి వేర ఫాటుతో &లూ! బ్బ! న్నా! ఇటుల చెప్పడినుస*1 సిక క్తి మాకు తలియననీ తటంచిల్‌లి్‌ ౪ బోలు ఖాండవదడపాన కాలంబున సర్జునునకు సీపు సారధిగాతముండీ యత నికి జయము గలిగింపలే గా? అటువంటి స్‌బుస్ణ వ్‌ శీష మును, గోప్నళ క్షి యు, నిఫ్పుడు తగ్గివోవు ఒట్టు! ఎన్నటీకిం బోజాలప్పు ముటువంటి వూట లతో (ప్రయోజనము లీదు, నాయందు వియనుగ లిగి యడ్డువాటలు చెట్న క జీను కోరినలాగున నంగీకోరిం ది కభమ్య [మునకు గన్నర్థుండవగుతు అని "దెస్పిన యగర్జునుం డగనికాటలకు భూారాడళ పెర దినటులు సటీంచి యం గీశరిం చెను, అంతట నుత్తరుడు బృభాన్నలకు కన చమును తమ్మగి రుల రువు గావించెను, కేడకులు తెచ్చి కవచమునిచ్చిన, బృభ+న్నల తొడ్రుగు కొనుటకు పెలియనివానివ లె తారుకాఠుగా. తొడీగీ యచ్చటి శ్రీలు

తొడిగి తానును దృఢమైన కవచమును తొడుగుకొని, గోవులను మరి ల్పబోవుటక్రై వేగిర వాటు కెదురుగా, బృహాన్నలవంకజూచి బృహాన్నలా ఆలన్య మేల! శీఘ్రముగా రధమునకు యశ్వములం బూన్సుము, ధ్వజ “మునుగట్టి యాయ_త్తము జేయుము, ఇప్పటికే పశువులుచాలా దూరము పోయి యుండును, మనము త్వరితముగా కూడముట్టి వురజనులు మన విజయం కొనియాడుచుండగా గోవులను మరల్చుకొని రానలయును అని ఇెప్పిన బృహాన్నల యతనితో రాడనందనా! నీ వెటుల యూజ్ఞాపవిం 'చెదవో యటుల చేసెదను, సీ వెచట నుండెదవచో యచట నుండెద, ఎట్లు నీవు పోయెదవో యటుల నేనును వచ్చెదను, నా శ క్షికి తగిన కార్యములను నావలన చేయించి పరాశ్రమముతో శ(త్రుశ్రలను జయింవుము అని పలికి యా ధనంజయుడు మనంబున నంతోషమును పొంది, బంగారవు దండలు వేసి యలంకారము చేసిన గుజ్జములను రథమునకుగట్టి యతి శయమై యొప్పు సింహాధ్వటిమును నిలిపి, సిద్ధము గావించిన్యు యుత్తర యును నామె చెలులున్తు సారధియయిన బృపాన్నలం జూచి, మీరు చని కౌరవవీరులను గెలిచివచ్చినవుడు వారి చ్చిత్రవిచిిత్రములై న వశ్ర్ర ములలో మేలైనవానినిగా జూచి నేను బొమ్మలకు గట్టుకొనుటకుగాను గొనిరండు అని చెప్పెను, అఆ యుత్తర మొదలుగాగల వారు చెప్పిన మాటలు విని బృహాన్నల యామెతో అమ్మా! ఇది యొక గొప్పకా ర్యమా! యుత్తర కువూరుండు కౌరవుల జయింపబోవుచుండగా బొమ్మ లకు గట్టుకొనుటకుగా గొనిరండు అని చెప్పెను, ఉత్తర మొదలుగాగల వారు చెప్పిన మాటలు విని బృవాన్నల యామెళో అమ్మా! ఇది యొగ గొప్ప కార్యమా 1 యుత్తర కుమూరుండు కౌరవుల జయింప బోవుచుండగా బొమ్మలకు గట్టుటకు గుడ్డలు దొరకకపోవునా! ఆలాగే కానిమ్ము సీయిష్ట(ప్రకారము "తెచ్చెనము అని పలికి నత్వరంబు ధను స్పును, బౌణములును, ఖడ్గముద్గ్దరాదులై న వివిధ సాధనంబులును రధం బుపై బదిలముగా బెట్టి నొగలక్కి. చిక్కుపడిన పగ్గములం జక్క జేయు చున్న యుత్తరుండు పసులకాపరులం బిలిచి కుడుబలంబులు గోవ్సలం గొనిపోవుచున్న మార్షంబు నడిగి, వారు వితృవనంబు చెసగా వోయిరని వెప్పుటయు, శేరెక్కీ వెడలి చనుచున్న ఫురంబున వృద్ధ పుణ్యాంగనా భూసుర నమూపజాంబులు బృహాన్నలం జూచి తొల్లి ఖాండవ దహన సనమయంబున నీవు సారధివై యుండి యద్దనున కెటుల జయంబు గలిగిం చితివోో యటులనే సీనహాయంబుచే రాజనందనునకు విజయంబు చేకూ

గనుచు వారు ఫురంబుడాటి యరుగునవు డు_త్తిముండు బృపహాన్నల రథంబు నడఫు నేర్పునకునుు హాయంబులు పోయెడి వేగంబునకును యాశ్చ ర్యంబు జెంది మెచ్చుచు నృ శానభూమి నమిోపంబునకు వచ్చి ముందట కొంతదూరమున పోవుచున్న కౌరవసేనం జూచి, యా సయిన్యములు నడచుటచే మాది కెగయుచున్న పెంఘూళి భూ 'బేదంబు వలన నల్ల గన్కు కెల్లగనుు యెజ్రగను పసుపు రంగుగను గనుపట్టుచు యాకులు గుబుకులవ లెను, చిగురుటాకుల నమూహాములవ లెను వువ్పనంతతుల వలెను, వుప్పాడుల విధంబునను, దోచుచు, భూమినుండి మింటికి బోవుచున్న గొప్ప యుధ్యానమువలె నుండుట శెంతయు. నాశ్చర్యము నొందెను, నయిన్యములకు ముందు గోవులు పోవ్టచుండుట దెలిసికొని యుత్తరు డతిశ్సయించిన భయంబు నొంది, మేను వడకంగ గగుర్పాటు గదుర, దృవ్షి నిశ్చేష్ట జెంద్క దిగులుపడి త త్తజపాటుతో బృహాన్నలను మయూచి సారథి! దూచితివా! అబ్బబ్బా! భీష్ముడు (ద్రోణుడు కృపుడు మొదలైన మొనగాం[డ్రు గలిగి భయంకర మై దుర్యోధనుం డనెడి యెండకాలఫవు సూర్యుని యొక్క_ (ప్రళాపమ నెడి వేడిమి. గలదియయి (పకాశించు బక్కెమును, సేనలును గలిగి ఈ కౌరవ సయిన్యము గనుపట్టుచున్నది, ఈ మహా బలులను సనమిోపించుటకయినను . "నేను శ క్ర్తుండను గాను, ఆలోచింపక వచ్చితింగాని, నేను విలువిడ్యు చాగసగా 'నేర్చినవాడను గాను, పసివాడను, ధనుర్విద్యయం దారి జీన మహో (పసిద్ధులయిన నరుని నయింధవ, దుర్ముఖ, విశర్ల, కర్తాదులు మొద లయిన వీవలకు నేనొక 'లెక్కయా? వారి నెదిరించి పోర నేద్చువాడనా! అయ్యా! "తెలియక వచ్చితిమి సుమో! ఇంశెట్లు ఈ సయిన్యమునందలి వార మిక్కిలి భూరులు,. వీరిని మన మెదిరెంపగల మని నా బుక్డికి తోచ లేదు. అప్పుడప్పటికిని సామనంబున భయ మతి యించుచున్నది, ఓ బృహాన్నలా! నాదేహ మి సయిన్యమును చూడగానే యెటుల వడంకుచున్నదియో జూడుము, నీవు ముదు వెనుక యాలోజింపక యూరక రథమును తోలుకొని పోవుచున్నావు, ఇట్లు పోవుట య్వుక్తము గాదు, నేను నిజముగా చెప్పెదను, వమనిన్యు వీరిని జయించుట 'నావలన నయ్యెడి పని గాదు, కాబట్టి రథము మరల్పుము, అశ్రు పోవ చున్నాపు, నీకు మూత్రము (పాణమునం దాళశ లేదా! యని మిగుల భయముతో పలిశెను, అవ్విధంబున పలుకుచున్న యుత్తరుని మాటలు విని యతని భీతిని జూచి తనలో నవ్వుకొని ముఖము వికసింపగా. యగరునుం డిటనియె.

నరేయ్యద్రనందనా ! ఇటుల బలి₹దవేమి! నిడపమానబలపరా[క మో'వపేతులయిన యా రధికులమిోదికీ పోవుటకు నేను వె[రివాడనుకాను సుమా! నల పోవ్సదును? అలన్యము 'జేయక మన పశులదోలుకొోని పోవు చున్న యల్ప్సనయిన్యములను -వెనుముట్టి గోవ్రలను మరల్పుము, అదియే మనకు ముఖ్య మైనవి, భీష్మదోణాదులతో మనము పోరాడవలసిన యగ త్య మేమిగలదు? వారిని మన 'మెదిరింపవలసినదియేలేదు, (ప్రయత్నించి వచ్చి పళువులను మకలింపక యూరకబోవచ్చునా? అటుల బోకూడదు అంతః వుర న్ర్రీలయెదుట వారు సంతోష మొందునట్లుగా త్వరితముగా నావ్రలదోలి తెచ్చునట్లు (పతిజ్ఞ చేసితివి, మహా శౌర్యముతో రథము నెక్కి. వచ్చితివి, ఇవుడీ చతురంగబలములను జూచి వెటుగుపదెద వేల! న్యాయనుగునా యని పలికి రథము బోనిచ్చుచున్న యుత్తరుడు మటి యును భయంబుజెంది బృపహాన్నలా! వలదు వలదు రథమును సిలు వుము, పశువులు బోయినను బోవ్సనుగాక (శ్రీలు నన్ను పరివాసించి నను, వాడు సంతోమీంపకున్నను దానివలన నాకు తక్కువయగునది యేదియునులేదు, నేను కయ్యము చేయజాలను, తనబలమును యొదుటి బలము కనుగొని తనకంయె యెొదిరిబల మధికమని తోచిన పషీమున యుద్ధమును మానిబోవుట యుక్తమైనవిధి యని హీనన్వరముతో బలి శెను, అద్జునుం డతనితో నృపకుమూరా! నీమాటలను ళూడులయినవార లంగీకరింపుదురా ఈ కారవు లింత వరకును సీవై ఫు తిరిగియైన జూచినవారు | శారు, ఇంతలోపలనే నీవీపకారము భయమొందవచ్చునా? దీనికి దగిన కారణము నాకు దోచకున్నది ఎందువలన? దిక్కులు విరియినట్లు (యోగుచున్న శంఖధ్యనులకు కలతనొందకయు, సేనలు నడుచుటచేత "కేగిన ధూళినిజూచి న్స్‌ జెందకయు, శత్రు సై నికిల వై బడి శస్త్రాన్ర్ర ములుపయోగించునవుడు వెనుదీయకయు, సారధిమివను, కవచముల మోదను, గుజ్జములమిదను,ు శాణములు నాటునవుడు భిల్ల బోవకయు టవైదల పరాశ్రమమునకు సయిచి, నమరముస నడుగు వెనుకకు జెట్టక, ఎదిరించి బోరి జయించినచో లోకంబున ఖ్యాతి గలుగునుగాని, ఈప కారము దూరముననుండియే చూచి పరుగెత్తిపోయినయెడల లోకులు నిన్నుచూచి పరిపహాసింపకుందురా కాబట్టి ధయిర్యము నవలంభించి పగ తురను మార్కొనుము అనిన యు _త్తీరుం డామాటల నాదరింపక బృపహా న్నలా నీవాలోచింపక ఇట్లు చె్పెదవు నుళర్శ బలంబులు గోవుల నప సారించుకొని పోవ్రచున్నందున, నా తంగడ్రియున్న సయిన్యమునంతయు దనకు నహాయము వేకినొరి “ార్సిమోదికిం బోయె, అందువలన షరంబున

మనకు సహాయముగా రాగలవారెవ్వరును లేర్రైరి, నే నొంటరినై ఈ యతిశయమైన కౌరవ సై న్యము 'నెదిరింప శక్త డగుదునా! యోచింపక సీవు తోచినటులు వ్మెరిమాటలు చెప్పకుము, ఆ కౌరవులు చూచునం తకు పూర్వమే మనము రధమును తోలుకొని పట్టణముచేడుట మంచిది "నేనింక రాజూలను అని మిక్కిలి నధయిర్యముతో పలిశెను, భయభాం తుడైై ఇవ్విధంబున తల్ల డిల్లుచున్న యుత్తరునిజూచి, యద్దను డతనితో నీ చందంబుచూచి శత్రువును నంతసించులాగున పశులను విడిచి ఫవుర జనులు నన్వునటు మ5ంలిబోవ చూచెదవు, ఇది మంచి పనిగాదు, ఇంక నీ విటుల పలుకకుము ధయిక్యముతో నుండుము, ఉత్తరకుమూరా | యోచింవుము, స్రైరంధి నన్ను గొప్పగా చెప్పి నా శ క్రిని వర్షించినది, కాబట్టి నీవు నన్ను గౌరవించి సహాయముగా తోడ్కొనివచ్చితివి, ఇది యునుగాక మనము వచ్చునవుడు వురజనులు ననుగొనియాడి దీవన లొనంగిరి. యిన్ని విధములతో యిల్లువిడిచి వచ్చితిమిగదా కౌరవులు గోవుల కొనిపోవ్చ్రచుండగా చూచుచు వానిని విడిచి మరలియూరక బోద గునా! ఎట్లు వ్యరముగా పచ్చుట నాకు సమ్యముగా తోచలేదు,“నేను 'రాజూలను, నీవు భీతినిమానియుండుము, యించుక నేవు దృఢపజచుకొని యుంటి వేసి వచ్చిన కార్యమును నెర వేర్చుకొనవచ్చును, త్విరపడకుము, మనము కౌరవు లాశ్చర్యపడునట్లు పర్మాకమమునుదూపి మన పశువ్చులను మరల్చుకొని బోదము అని చెప్పి యర్దునుండు తేరు వడివడిగా తోలం దొడంగెను అఫు దు త్తకుడు రథము దిగి పరగిడ రాగెను, అపుడు అద్ద నుడు పరుగిడుయుండు ఉత్తరునికి కొన్ని హీితవుమూ+టలు బల్కి, రథము వె నుంచుకొని తాను రథ ము(తోలుచుండెను, అప్పుడు (దోణాచాద్యలు భీమ్మని ముఖంబుజూచి నయిగచేసి తన అభి_ప్రాయం బతనికి లేట్‌ పదునట్ట్లు నితరుల కది తెలియకుండునట్లుగా ఇట్లనియె, ఈ వచ్చుచున్న వాడు తెలియనివాడుగా యున్నాడు, ఉపాయ మెకింగినట్లుండ లేదు కాే ని తాను కురువీరులకు గనబకునా! యీదో వెట్టుదగ్గరకు పోవ్చు నెపము "పెట్టుకొని మన పయికి వచ్చుచున్నాటు ఆలోచించగా మిక్కిలి యహాం కారము కలవాడుగా గనుపట్టుచున్నాడు గాని యుశాయుక్తముల “నెరిం గినవాడయి యుండ లేదు, రూపమునుచూచిన 'ేవేంద్రునివలె నున్నది, ఇతని యభి_ప్రాయ మెయ్యవియో 'లెలిసినదికాదు అని చెప్పను, ఆదా ర్యుని యభి(ప్రాయమును భీమ్మండు "తెలిసికొని యతని నంథధయమును నివారింపదలచి తానును నశ్లై మర్థుముగా దుర్యోధనునితో మాటలాడు ఇవంంబవ మవమినతకు తాాందపంగా వాంధోినొంకంంం వఃవంంరంల సరులు. 41

చోటులు దాటివచ్చినారము కాబట్టి ఇంక పగచారివలన భయము కలు గునని భయము జెందవలసినదిలేదు అనవుకు (దోణుండా అభిప్రాయం బును తెలిసికొని యద్దనునకు సమయభంగము కాకుండుటకు తనతో హార్షించి నంచేహాంబు తొలంగి సింహము గుహాలో మిక్కిలి యాకలితో కష్టపడుచుండు యీనుగులనుదూచి వానిమిోదికి మహాకోపముతో వచ్చు విధముగా యధ్ధనుడు నకల కష్టములునొంది యజ్ఞాతవా నకాలమును కడపి ఇవుడు మనసేనమిది కధిక మైన యుత్సాహముతో యుద్ధాభిలాషు యతిశయింపగా వచ్చుచున్నాడు, ఇతనితో కయ్యము 'జేయగలవా రీ నయిన్యమునం దెవ్వరునులేరు, అద్డునుండు సులభముగా గోవులను మర ల్బుకొని పోగలకు, సామాన్యుడు గాడనియు, శివునింగూడ మెవ్పించిన వాడనియు మన మెరిగియేయున్నారముకడా! యనెను, ఆ పలుకులువిని సహింపక కర్డుండ కటకటంబడి యాచాద్యనిజూచి సీకు మారాడగూడక పోవ్రటవలన పాండవులను నోటికివచ్చినటులు పొగడుచు వారియందు నీకు (పేమ మిక్కుటము, ఎప్పుడును నీవు పాండవ పతపాతముగలవా డవే! నీవంటివానికిది తశ,నపద్ధతి కాదు, కురుసేన కంతటికిని నీవే గొప్ప 'యోధుడవుగా యుందెవవు కాబోలు కాబేని ఇవ్విధమున బలుకుదువా! ఈ సేనలోని వారికందరకును, నుత్చాహము తిగ్గునటుల మాటలాడి శత్రు వుల శౌర్యమునకు వెనుదీయుదున్నాడవు నిజముగా అద్దునుడు నీవు చెప్పి నట్లంతటి గొప్పవాడే యగునా? అర్జునుడు రానేవచ్చినయెడల నెవ్వ రును భయ మొందవలసిన దియీ బేదు, త్మీవములై. న నాయొక్క. బాణము లవే యతని నొప్పించి యోటుబుచ్చి మదీయ చఛాహుబల పరా[క్రమ ములు మూవీ మన సేనలోని వారందరును నంతోమీంచునటుల చేసెదను అని మిక్కిలి యు(దేకముతో ిచ్పిను, అఫవుడు వారి నంభాషణమును వినుచుండిన దుర్యోధనుడు కర్దునితో నూతనండనా ! సీవు పొరబాటు వలన నేమేమియో బలుకుచున్నావు కాని యంతటి కష్టమును చెందవల సిన యవనర మే కలుగదు, ఈ వచ్చెడివాడు ధనంజయుడే మైనయెడల యతడు తన సోదరులతో కూడి మరల పం[డెండు సంవత్సర మడవులలో యుండి తీటవలయును తప్పదు ఇది మనకెంతయు లాభకరమైనదియేకడా! వీవ్వచ్చుడు కాక మజియొకడయినచో యఫవుడును భయములేదు, వాడి మిగల నా బాణములచే యతని గర్వమడంచి మనసేనల కాశ్చర్యమును సంతోషమును గలిగిం ఇెదను,

ఈలాగు భామ్‌ంచుచు శీరఃఖనము సేయుచు మినములు దిద్దుచు బీకరకాలములజూపచు. సింహమువలె మరిలుచు నంతోషమున నిక్కు

లా

చున్న అక్కౌెారవదన సమూపవహాముల నెదుర్కొనదగు పరాక్రమశాలి యగు ఫల్లుణుడు విరాటరాజ వ్యుర్రుడగు వుత్తరకొమాదని వెంబడించు కొని వానికి రణరంగ ళూదడులు గుణంబు లొకమాటు వర్టింప దొణంగెను,

ఓయీ వుత్తదుడా! యే కులోద్భవుడై నను భుజబలపరా(క్రమము గలవాడై నను యుద్ధరంగమున నిలచి పిరుతివియువాడు "శీవలము తుచ్చు డుగా లోకమున పేరనిపవిచుకొనడుగాన మున్ను బెట్టిన కాలు వెను దీయగక ధయిర్యముతో యుద్ధము నలివీ గతించినను అలాటి పరాక్రమ వంతుడు వీర స్వర్గమును పొందగలడు కావున మనము శ(త్రుసై న్యముల జూచి భీలిల్లరాదు పోదమురా యని శమికవృతుము 'జేరిరి,

అప్పు డా వుత్తరుడు శమోకవనమున యున్న వృతమును జూచి విన్టృయంబంది నలుదిక్కు, లరయుచు యేమియు దోచక దిగ్ధ్రమ గల వాడయి చిత(ప్రతిమవలె నిలబడుచున్న వుత్తదుని కజ్టి గాంచి ఓయీ రాజఫుత్రుడా! అదిగో గంటివే పెను శాఖలతో మదించి (గ్రహస్ట్రండం చై "వెలయుచున్న యా వృషక్షుంబున పాండవుల ధనుర్భాణంబు లున్నవి, అంబులపొదియును బదిలపరచియున్నవి, వాటిని గయికొని రమ్ముని థల వొనంగుచు, అంత నా వుత్తరుడు అయ్యయ్యో ఇదెక్కడి అన్యాయము, ఈ వృతుమును జేర్చిపట్టుటకు 'రెండారు. చేతులు దంతిగా గావలయును, యేలుగు వృతుమువై కెక్కగలను, యీ ఘోరారణ్యమున భూతముల కాహారముగా నన్నాసంగదవేమో అయినను ఇందు యొక వుపాయంబు పల్కెదను వినుము, యీ మతృ్య దేశమునకు కొంత దూరము చని అచ్చోట నున్న సేవకుల 'దీసుక వచ్చి ఇందున్న ఆయుధముల దీయిచెందను అని బలుకుచు రథముడిగి నేలకు గువ్పి చారలు ధారలుగా కన్నీరు నింవుచుండెను, ం

ఆ సమయమున వివ్వచ్చుడు రథముడిగి వుత్తరకుమారుని చేర్చి గట్టిగాబట్టి రొమ్ముతో రొమ్ము చేర్చి బిగియ_ కొగిలించి బాబూ నీవు వెగరువవలదు సీ నమోపమున నేను ముఖ్య(ప్రాణనుగా నిలిచియుండ నీకు హోని యేదియు గలుగ నేరదు, నీఫాణమునకు మారుగా నాపాణ మిచ్చె దను, భయముజెందక యా విల్లంబుల దీసుకవచ్చితి వేని నీకు మిక్కుట మగు మంగళకరములే కలుసచుండును, వృతమువై శెక్కుటకు తగు యుపాయము యొద్దియనగా ఆ వృతుమునకు వెనుక భాగముగ , నన్నని కళలు వరున (కమముగా సోపానమువలె నిలబడియున్నవి, వాట్లపై తిన్న

కాలూ గాలల వాండాలా రాలా లతరాగాలలదనడ నలా ంంంతాలు లక నా టి... శ న్‌ వ . వ నం న కా నా న ల! వ న. న మ్‌ న ని మ స: ర్‌ క్‌ వో సా చ! షన స న. సర నాగ్‌ స్స మైన వు క , ళన గాలు క్ష ల ఫరో చూస్తపడం. టూ రద స టమ ఎ యదా క్ర వాయ? న ము చో నము శన మ లో యా ాంల అట్లనుడు ఉ తరు

అలాగుననే వృతముపై కెక్క్‌ కృష్ణాజినముతో బంధించియున్న విల్లంబు లను గాంచి యా కృష్ణాజినమును వూడదీయసాగను, ఆనమయమున అత్రి కంటకమగు కృష్ణనర్పము బునగొట్టుచు యెదుర్కొనివచ్చు రీతిని బున గొట్టుటల విని వొడలు వణుక గిజగిజలాడుచు నేలంగుప్పి కైరా! యీ బృహాన్నలకు నాయందు ఎంత (కూరబుద్ధి గలిగడో నన్నీ అరణ్యమున దీనుకవచ్చి పామువాతబడ నెంచెనే యిచేటి విధియని దూరుచుండగా కిరీటిగాంచి ఓయి రాచకుమారడా యేల చింతించెడవ్టు నీయందు లేళ మయినను విరోధములేదు. నిన్నాదరించుకే నామతము గాని నీకు ఆవ మానము లెచ్చుటకు నామనసొల్లదు, ఇవ్లుకు పామని. భయ మొందినది వీచ్చితనము నీకు (కాంతిని కలుగ జేసినది అది కజవనేరదు, నీకు యే లొనరించబోయెదను నీ కతిశఘుభములే కలుగును శీఘమున గయికొను మని మందలించిన బృహాన్నలమాటలను వినిన విరాటకుమూ రుడు పాము వాత తమ కరములుంచి విల్లంబుల నెత్తగా తాను పాముగా నెంచిన భీతిని విడనాడి 9ం'ేవో విశేవమగు ఆశ్చర్య మొండు, యున్నడని దలంచి అతి ధైర్యముతో దిగువ నిలబడియున్న బృవాన్నలను జూచి కొరా! సీమా టల నంగీకరించి ధీరత్వముగొని (పాణమునకు త్యజించితిని, ఇఫ్పుడు నా మనం బతియుల్లాసంబున కొల్లలాడుచున్నది, సీవ్రు ఎవరో యెజగను, యీ శమికమున పాండవులచేని విల్లంబులు యిందుండుటకు కారణం 'బేమి యేలాగువచ్చెను, యీ వృత్తాంతములను వాచక బలికితివేని యా వృతుమందున్న ఆయుధముల నీవేతికొనగెదను నేనును యా వృతుము దిగివచ్చి నీవాడినట్లు ఎయ్యది కార్యముల సేయుమని సెలవొనంగెదవో అయ్యది తప్పక సేయువాడను అని మందలించిన వ్లుత్తడని పలుకులకు ఆనందించిన బృహన్నల ఓ రాచకుమూరుడా! ఆ విల్లంబులు పాండవుల దని గుక్తైదుగుము. వారును కాలవశమున తమ ఆయుధములను ఇందు భ(వ్రపరచునఫపుడు ఇరువరులు దప్ప యితరలకు కొండపామై యుండుమని ధర్శరాజు బలికిన (బకిజ్ఞ కాబోలు అదియునుగాక అందు గొప్పరూప మును వహించి విల్లు నృష్టిక_రయగు (బ్రహ్మ దేవుని వశమున నూరు వేల వత్సరములును దత(బ్రహ్మూవశమున పదివేల వత్సరములు ఇం(దునివళ మున వేయి వత్సరములును చం్మద్రునియొద్డ అయిదువండలున్ను వరు ణునియెడ వందవత్పరములును మరియు యితరులయెడ బహుదినములు. యుండి కడకు అగ్ని దేవ్చని దళమున యుండెను, అగ్ని చేశ్చడు నవ్యసాచి చేతికొనగి గాండావనవపహాన కాలమున తనకార్యముల దీద్బళొనెను అది మొదలు బినికగంగాక్‌ అందుకని దాంరు. అక అ ృృదము. కందము వకకటిరాలయికంల.

నున నుండి జయమును పొందచేసిన గాండీవమని గు క్షైరుగుము, (పచం డచండమారుతమును ఆకర్షించునట్టి మందరపర్వతేమువ లె (ప్రకాశించు నట్టి గదాయుధము భీమ సేనమహో రాజుదని "ెలిసికొనుము తక్కిన విల్లం బులు ధర్జు వకుల నహోాబేవ్లలదిగా దలచుకొనుము,

ఓ బృహాన్నలా! నీవు నాపాలిట దైవముగా (బకాశించుచున్నావు నీమాటలు అన్నియు నిక్కములేగాని కల్లలుగావు, అయినను మరియొక విన్నపము కుంతీఫ్యుతులగు పాండవులు భుజబల శౌర్య పరా్శకమంబుల మించినవారలు వారల చేశులయం దగులబడిన ఆయుధములు వారి కనముల నేలాగు విడనాడెను యా పరా[శ్రమ ఫుపషుడు యిఫు డెందు వాసము చేయుచున్నాడు ఆ వివరముల దడాచక వక్కాణింపం క్థిం చెదను, బెరా! రాజకుమారా! దీర్లముగా వినుము, పాండవులు విదివశ మున దుర్యోధనుకు కపటద్య్యూతమునకు వోడిసవారలయి. పంథడెండు వత్సరంబులు వనవానసంబులు దొక్కయే డజ్ఞాత వాసంబును నలుప వొరు లకండ్ల కగపడక తమతమ రూపములు మాద్చకొని వానము "సేయుచు న్నాడు వార 'లెదున్నారో యెదుగను అనిన బృహాన్నల మాటల విని విస్టాయంబంది ధర్జు మెందున్నవి ఇంతలో కలియుగమువచ్చెనా పుణ్య మును శిరంబుపై నుంచుకొని ధ్ర మే చేతబూని నగ్య మే్యవతముగబూనిన వారి కీలాటిదుర్దశ రావించ నగునా యని బలుమారు బేవుని నిందించు చున్న విరాటనందనుని భూచి ఓయీ రాజసూనుడా! పొండవులకయి చింతించవలదు వారలు సీఠరాజ్యమందును 'రాజమందిరంబులను రాజవనం బులయందు నున్నవారలు వారలకయి చింతించవలనసిన యంత కలవర బడిన విరాటకుమూరుడు నావురంబునను నామందిరమునను యేలాగున వార లున్నాడు యా వివకంబుల దెలువుమని వినయముతో నడిగెను, అంత నా బృహన్నల రాజకుమారునికి తృప్తి యగును ఓ రాజతసయాః! ధర్భుగుణకులనీలుడగు విరాటరాజునకు సనమయ్తోచిత ధర్మాధర్భుంబుల 'జెలువునట్టి ధక్మరాజు కంకుభిట్టువని ఎరుగుము, పాక శాలయందు రుచుల గల్పించునట్టి పదార్థముల చేయువాడే భీమసేనుడు అశ్వశాలాధికారై (బకాశించువాడే దామ్మగంధి అకడే నలుకుడు మో పళవుల నమూహా ముల గావుకలసేయు తం్రీ పాలకుడనువాడే సహో బేవుకు నీతల్లి యగు సుధే ఫ్టవశమున ' దగిలియున్నది సయిరంధి యదియీ (చౌపది సీ నహోదరి యగు యుత్తరకు నాట్యముల గజపించు బృహన్నల యనునది నేనే చాటడం వ్య అలి చానొక దుక. ప్‌ జిళజానుగు కీచకుని వాని తము

లగు యుపకీచకుల సంహరించి భయమును పోగొట్టినది భీముడని జెలిసి కొనుము, ఆ భీముడు గాంధడ్వలవై కోపము పెట్టిన "గారణము అజ్ఞాతవా సంబు మమ్మైెడ బాసి పోయినది ఇక భయంబు లేదనిబలికిన అద్జనమపవో 'రాజు మాటలను నమ్మికగొనని విరాటనంవనుడు యష్టునునిమూచి నిజ ముగా నీవే అడ్జునుకవైతి వేని నీకు నేను దాసుడై (ప్రవ_రించెదను కాన్టన సీకుగల నామభేయంబులు యెన్నీగలవో అవియును ఆ నామంబులు వచ్చిన కారణములును నవిస్తారముగా బలికినచో నమ్మకంబు గొందు ననిన విని నవ్యసాచి తన నవిస్తారంబుల బలుక దొణంగెను, అద్దనుడు తనకు గలిగిన నామభేయంబుల వివరంబులను ెలుఫవుట

విరాటనందనా! వినుము ఫల్లుణుడు, పాధద్ధడు, కిరీటి ధనంజయుడు, విజయుడు, శ్వేతవాహానుడు, వివ్వచ్చు, సవ్యసాచి, కరి, గాండీవి, కిరీరి అను పదునొక నామధేయములు గల నామములు పెద్దలు వివ్నలు మొద లగు వారలందరు పూజించి మాటలాడగలరు. యీలాగు పలువిధ నామ ములు వచ్చుటకు కారణముయీమనగా ఫల్లునో_త్తరమున ఫుట్టినందుచే ఫల్లుణుడు నాతల్లి పేడ (పదనంబంధమువల్ల పార్ధుడనియు యింద్రునిచే యియ్యబడిన కిరీటమును వహీంచినందుచే కిరీఠథీ యనియు రాజసూయ యాగమున జయముపొందినందు చే ధనంజయుడనియు (త్రిభువచారియగు పరమశివుని చేత విజయుడనియు నలుదిక్కుల రథము సడపఫుటచే శ్వేత వాహనుడనియు వొండొడులకు పరన్పర స్నేహముగల్పించినందుచే వివ్వ చ్చుడనియు, నవ్యాపనవ్యముగా కోణప్రయోగమునేయుట సవ్యసాచి యనియు నాశ(తుస్రలను నంహారించదగు (పతిమపూనినందుచే విచిత్రు డనియు నీలమేఘవాయ శరీరముచే అద్టనుడనియు గాండావనదహానము చేసినందున గాండీవుడనియు చేవతలచేతను (తిమూూ_ర్తులచేతను ననేక అశ్ర్రంబుల పొందినవాడను అజ్ఞాతవానమున క్రై యీా జమ్మివృయమున భ్మదపర చితిమి ఆదినో నీకండ్తుముం దగుపడుచున్న గాండీవమును అగ్ని "జేవునిచే యియ్యబడీన అనుమూనములును అంబులపొదియును గైకొని నాచేతి కొనగుము,. ఇపుడు మనయెనుట నిలబడియుంకు శ (త్రువుల నాళశముగావించి మన గోవ్చును గోవత్పములను గ కొని జయము పొంబె దము, అవుడయినను నేనే నవ్యసాచియని తెలిసికొందువు అని బలికిన అడ్జ్డనుని వచనంబుల నిక్క ముగా గుర్తెరిగి యదర్దునునకు (మొక్కి, నిజ

శించి విల్లంబులును చేతబూని తూణీరము మూఫవునగట్టి నిలుచున్న రథ మువై గూర్చుండి అశ్వముల పగ్గముల చేతంబట్టి అతి యత్సాహంబున ముఖవికాసములు (ప్రకాశింప శత్రువులకు ముందు రథము నడప (ప్రారం భించెను,

ఆలాగు అతి వేగముగా కొంతదూరము గడపీినయంత ఎదుటనిల బడియున్న సె న్యనమూాహములను శాజావిరాజులను రథ గజతురగము లను కండ్లజూచిన యు త్తరకొమారుడు ది*లొంది వొడలువణక గిజగిజి లాడుచు పగ్గములు చేయివిడిచి జారకండ్లు చీకట్లు (కమ్మి వా తెరలెండి బళేల్‌ బళేలని యురకము (బద్దలుగాగ మెబిమరచి చి_త్తర (ప్రతిమవలె రథముపై బడి చెమటలు ధారలుధారలుగా వానలు గురిసినట్లు దుస్తు లన్నియు దడివీ పరుండిన విశాటవ్వుతునిజూచి అద్జనుడు రథము నిలివి రాజకొమారుని తనతొడలకై నిలుఫుకొని వానిభయముదీర్చి యెప్పటి యట్ల రథమువై గూప్పండ బెట్టి రథ మును నడిపించెను, అంత నారథము శొారవుల ముందు నడవసాగాను,

అవుకు [దోణాచాద్యులు మొదలగువారలు (భమసి వొంటి రథ మును వొంటివిల్లును గొని యతిధయిర్యముగా చేశబూని (వచండ తేజో నిధియయి్యి అండములు బెకలింపతగు శంకరునివలె రౌథధాకారుడయి అతి వేగంబుగవచ్చు ధయిర్యవంతుడు యెవడయి యుండదగును వాని 'జూచి ఆలోచింపగా మనము నతనిముందు నిలిచి విజయము పొందగల నూ లేమా యని దీర్దాలోచన జేసి చానిముందు నిలిచి నమరంబునలుప నలయు, ఓయీ! దుర్యోధన మహరాజా! చకలగా ఆలోచింపుమో యని (తోణాచాథ్యలు బలికిన బలుకులవిని అయ్యా మహాస్వాములగు మిరలు యేల భయపడెదరు, అజ్జనుడు ఆను తన నిజస్థితిని 'దెలియకయు సత్య మును విడనాడినవాడయి వచ్చినచో వానిని జయించునంతటి యుక్తి మార్షం బొశటి గలదు, అది యేమనగా నామామయనగు శకునిరాజు తన సాహాసమున పాండవులతో ద్య్యూతమాడి పాండవులను వోడించి పం(డెం డువత్సరములు వనవానంబును వొక్కయీ డజ్ఞాతవాసంబును సలువుంబని పనిచెను యీ వొక్క_దినంబు గడవకయే మన కన్నులయం దగుబడిన నెపంబు నొకడు మరల యొప్పటియటుల వనవానంబును నొక్కే డజ్ఞాతవాసంపున నొరుల కగుబడకయీ కాలము గడుపవలెను గాన నా నెపంబున నీ నమరంబు సేయకయీ కాలను గడుపవలెను గాన వాసికి

వులు జ్యూదమాడి వోడినదినముమొదలు గుణించియుండ వారు భీష్మా చాడ్యులు గాన వారికే చక్కగా దెలిసియున్నది. ' నేటిదినం వొక్క దినము యున్నదని దెలియక త్వరపడివచ్చిన వివ్వచ్చువని అనత్యమునకు మనమేల వెరపొందవలె గానున భీష్మూచాడ్యుల నడి7దమని బలికిన దుర్యోధనుని వచనముల విని దుర్యోధనా యేల వృభాబామణములు వపా డివాడు అద్టనుడేగాని ఇతరులెవరుగారు. వాడు కాలాగ్నినలెను వెలు వడి వచ్చుచున్నాడు గాన నమయోచితముల గుశెరికి యుద్ధము చేయ వలెనని బలికితిని యని పలికిన వచనముల వినిన దుర్యోధనుడు కోపము గలవాడై ఆహో మిరలు యిదివరలో రథారోహణము చవేయుటయును అట్టవోనంబుఐబతో బలుకుటయును మినములు దడవుచును తొడలు తట్టుచును భుజము లెగ వేయుచును యుద్ధవీరులవ లె పటాటోపములు జూవుచుంటిరిగాని సమరము సేయునట్టి పర్మ్శాకమము లేకపోయె గదా వులితోలు ధరించిన గోవుఖలై యున్నారు గాక మిరలు వొడినను వోడు దురుగాక యిం[దాది'దేవతలను యతుకిన్నర కింప్రురుమవులును అష్టదిక్సా లకులును.యీభూమండలమున గల రాజలున్ను గుములుగూడి నన్నెదు" ర్కొనివచ్చినా వత్తురుగాని యీ అష్టరునకు భయమొంది వెనుకకు మరలువాడను గానని -ఖ్రైర్యముగా బలుకందొడంగె, తత్రియకులంబున

బుట్టిన శుద్ధవీరుడు శత్రువులను తృణముగా నెంచదగిన ధైర్యవంతునికి

చావ అనునది తృణమువంటిది కాన యొంటకిగా వచ్చువాడు అడ్జునుడే

మైననున రే కాలాంతకుడయియున్ననుసనే యెవరయియున్నను భయ

మొందజూలను, ఇందు విజయముజేసిన ఏీరుల (పాణములపెకిని భార్య

ఫు(తాదులయందును [పియముగలవారలు తతణమే ఫురిజీరి సుఖముగా

నుండవచ్చును, ఇచే కడపటి సల్ల్గాపమని పలిశెను, శత్రువులకు ముందు నిలబడిన నాకు జయాపజయములు నన్నంటియున్నది, వారివారి నీడలే

చారివారికి తోడుగా యుండును, కావున ఎవరికి ఎవరు తోడగుదుగరు సాయదృష్టనము నావెంటనే వచ్చుచున్నది, నకలము రాగలిగిన శాత్ర్రుం బులు దెలిసీన (దోణాచాద్యలగు మిరలు , ఇటులాడుట ధర్ముముగాదని శకుని దుశ్శాననులు మొదలగువారలు వినునట్లు గుణధ్వని "సేయుచు బిగ్గ రగ యరచి ఓ సహోదరులారా! ఆకర్షించితిరా మంచిెడుగులు బాగు గా గురు తెరిగి ఉ_త్తమకులమున జన్మించిన మనలకు తాత ఆచార్యులై ('రోణాచాద్యలు సమయోచితముగా తన కాలమును గడువుటకై బలి కిని భీకిమార్లములన్నియు పొట్టకూటిక్షై పాటుపడినటులాయెను, (పస్తు

బుర్జుము “లుల బుందిలంచుచయున్నారు, గావున వారినీ నమ్ముట ప్రయోజ నము ేదు, ఆలాగున కయ్యముసను వెనుక జరుగువారలు ఆలాగే యుండని వారలు మనకు జయము కలుగునట్లుగా జపము నలువుచుందురు గాక మిరలు వొదల నహాయమునుగోరకయీ అతి జాగతతో యు-డి శ(త్రువునకు ముందుగా చనుండని సెలవొనంగొను, అప్పుడు అశ్వన్ఞా ముడు కం గ్రెజ్ఞ జేసి మంటలో బడినవుదుగువలె తత్తరపాటు జెంది శకుని ధుఖ్శాననుండు కర్ణుడు భీవ్టుకృ పాచాడ్యులు "మొదలగు శుద్ధవీరులును భుజబల పరా[శమము గల యోధా(గ్రేనరలును వినునటులు భీకరమగు కంఠస్వరముతో ధూర్జటివలె మండిపడుచు వారలముందుగా. నొక వాటం జెప్పందొడగెను.

శారవకులాధిఫపుడయిన దుర్యోఫన చ[కవ రీ! సావఛానచిత్తులై. నాపలుకు లాకర్శింపవలయును, మనము హా స్తినాపురము విడిచి వచ్చి నదియు, విరాటరాజుని నోవ్రలను మసము స్వాధీనపజచుకొని నదియు, గోరతకుల పారదోలి వారల వోడించినదియు ఇవి యంతయును జయ 'మొంధుటతై యేనా "లేక అపజయ మొందుటళో తామే సెైలవొనగము వెండియు సకలశాస్త్రములయందును ధనుర్విద్యయందును కీ ర్రివహించిన (ద్రోణాచాక్యుల మనసు నొవ్పి-"స బలుకుటయు న్యాయమగునా? విలు విక్య నేర్చి మంచి ధనుర్భాణములు గలిగిన నాటిమొదలు నేటివరకు 1ఎంచెందు కయ్యమిడి జయ 'మొందితివి యీ విరాటవురము జేరి గోరత్న 'కుల పారదోలునది ఇది యొక జయము యీ శెండే కన్నులపండువుగ జూచినది ఇంతకు మించి కపటముతో జూదవూడి వారలను ఆరణ్యము నకు పారదోలినది ఇది యొక జయము యీరెండే నీకండ్తకు పండువుగా జూచినది ఇంతకన్న వేరు బలుక మార్షమేదియు అగుపడదు పరరాజల ఫురములకు వెడలి అందందు గల వోటలను పడగొట్టి నయిన్యములను గొని ముట్టడివేయించి శత్రురాజులను జయించిన మొగధీకుని వలె బలుక నేర్చితివి ఇవి సీకు చాతుర్య పలుకు లే గాని మరివేదకావు, నీకు కరీరంబున బలంబు లేకపోయెనా చేత విల్లంబులు లేకపోయెనా యెవరి తోడనయినను కయ్యంబు జేసి యోడితివా యేదియులేదు, సకలశాన్ర్ర ధర్మములను గురు తెరిగిన వదలు వొకనభయందుండినయంత వారలు కాలోచిత యు క్తులను చెప్పుట ధర్మంబు గాన వారలు బలికి, చారి మాటలు వినుటకు సీకు అసమ్మతియయ్యి నేని ఆమాట చెవిని బెట్టక స్‌వే గయ్యంబునకు 'వెళ్ళవ లెను, నిన్నెవరు ఆటంకపరచిరి, ఇవు డయినను

ష్టంకారంబు జేసినాడని వినినమా[త్రంబున అతిరథులు మహారథులు| మొన లగు శుద్ధవీరు అపజయ మొంది (పాణముల పోగొట్టుకొంధుదు, అంతటి పరా[కమముగల నిన్ను జూచిన (దోణాచాడ్యలు గోవులనుగొని వురము వెళ్లుమని జెలుపవచ్చునా నీ పరా(క్రమంబునకును నీకీ ర్తికిని గారవంబున కును హీనము కాదా నహోదసంలను కపటద్య్యూతంబున జయించి జ్యీష్ట గాతయగు ధర్మతనయుని పత్నియగు (ద్రౌపదిని శిగబట్టి నభకు లాగి జెచ్చి వ(స్ర్రమును పోజేసీ కానకు బంవిన*కథగాబలికితివా లేక నీమూామ యగు శకుని మాూటలచే కోటగట్టి జయించిన వీద్యలమని దలచిలివా ఇవియంతయు పాపమనెడినూట శిరస్సుపై నిలువుకొనదగును, ఇదిగో సీ యెదుట వచ్చుచున్న వాడు ధనంజయుడే నీ కపటద్య్యూతంబున కట్టుబడియున్న వాడే సీ మామతం[తములకు లోకువయి సశిరంబుపయి నింవుకొని పాపము ఆలోచింపక మదించిన యేనుగువలె యున్న నీముందు వచ్చువాడు వివ్వుచ్చుడే, ఇంకమిదను నంచేహాంబు వలదు, ఉంకయు నీవు యొజల గోరవలసిన పనిలేదు నీవు ఇతరులను గోరిన వారెవరును నీకు సహాయపడ రానేరరు ఆయాశను విడిచిపెట్టుము. జూదంబున స్‌కు నంతోషమొకగిన యాతడు ఎదుట నిలబడి యున్నాడు యీ దినంబున అతనిని పోనిచ్చుట న్యాయంబు, అతనిచేశనున్న విల్లంబులు తీన్హ మైనవి నహాయపదలకుగల కులమును చెజటచును అట్టి ధనుర్భాణంబులు నీశర మందుండ నీకే కొదువగలిగియున్నది, మునువు పం(డైండు యిత్తిగదుగ దచ్చిలతో గెలిచిన నీ సాహనమున జయించినవాడే విజయుని జయించి వోడింపగలడు, అలాటి పాద్ధని జయించుటకు మాతావున పరా(్రమము "లేదు, మేము మా[తమేగాదు (తిళలోకంబునగల చారలు ఎవరును అక నవ్వడిముందు నిలిచి కయ్యంబున జయింపజూలరు. నకలవిధంబుల జయ (పదుడగు విజయుని నేను జయింపగలనని జాంబీకంబులు బలుకువారలు గలరు, నోటిమాటలకు కరు వేమున్నది. (్రైహ్మజ్ఞానియు ధనుశ్వేద గురు వులుయగు ఆ(దోణాణాడ్యులయందు బదులు బలుక నేర్చిన నీవా ధనంజ యుని జయించువాడను ఆ విడజయుని జయించువారలు ఇవాపరలోకంబు లందును లేరని స్థిరంబుగా దలచియుండుము. ఆ కిరీటిని దిఃఖరించుట కంచే వాని నమరము వానితో గూడియుండినను విజయుని నమరంబు కనులార ' జూచినను జయ్మపదులమని మనలనుగూడ యెంచుదురు, క్రీ ్రియు గారవంబును యిదుచేతనే గలుగును, యీ రవాన్యంబులు గుశ్రెరిగిన 'ధోణాచాద్యలు సీకు హీఠంబుగ బలికిన బలుకులు నీ చెవులకు ములుకులె దోవెను, యూలాగు గావించిన ఆచాడండు ఇచో+ోటయుండ

శాదు, అత డుంజెనేని నిలో గలసీ కయ్యంబున అపడయంబు నొందును, ఆలాటి అపదయంబు నొందుటకన్న ఈ రణరంగన్హల బు విడిచి పోవు టయే యుఛితము, ఓ దుర్యోధనమహారాజా! యింకయు. చెప్పెదను వినుము, సకల జీవులను హారించునట్టి యమధర్మ రాజునయినను సము[ద జలంబును కబళీకరంబు చేయునట్టి బడటానల:-బును శంకరు హరింప 'జేయవచ్చిన కాలాన్ని నమతయగు విషంబును స్వాధీనంబుగాని అష్ట దిక్కులనున్న అష్టసిద్ధులును వొక నమయమున జయించవచ్చునుగాని ఇం(్రుని సుముడగు యా ఫల్లునుని జయించ లేము గాన ఇపీయెల్ల చక్కగ ఆలోచించి నిడానంబుగను సావధానచిత్తుడై యాలోచించి చూడుముని అశ్వ ణ్ఞాముడు బలిశెను, అంత సమిపంబునయున్న కర్గ మహారాజు పట పటయని పండ్లు గరవ్రుచు ్రొళ్ళిబడుచు అచ్చోటయున్న ఘనులనుజూచి యిట్లని బలుకదొడంగెనుం కణుడు బలుకుట లం

భూలోక యింద్రులగు మహాత్ళు లా విరాటరాజుయొక్క_ గోవు లను పరిగ్రహించ యోచించి హా_స్పినావ్రరమును విడచివచ్చిన మనము జయ మొంవవలసియుండగా వచ్చునట్టి ధనంజయుని పొగడించి బలుకుట యు న్యాయమా కుంతీ బేవి తనయులు (వయోగము చేయునట్టి బాణము లకు భయ మొందువారలు వ్యర్థముగా ఇంతదూరము రానేల యింట నుండుయే మేలుగదా వచ్చినవారలు శత్రువుల జయించ శక్తి లేనిహారలు తమతమ వాతెరలకు తాళములు వెట్టి యూరక నుండరాదా మూవంటి ధీరలముందు తమనోటికి వచ్చినంత కూతలుగూయ నేల ఇంత అధయి ర్యశాలులు తాము ెద్దలని'పేరు 'బెట్టుకొన నేల తమకు శ క్రి లేకపోయిన తమవలెనే తక్కినవారలను డలచుట యేమి[పయోజనము వీరులమనసు నొప్పించి మాటలాడ నేల? చీకటి పోగొట్టునట్టి సూర్యునివలెనే నుండ చిన్న అగ్నిశణములవంటి నవ్యసాచి ఎదుటనిలచి వానిరథమును మడియ గొట్టి గుజ్జములను నరికి గాండీవమును హానుమథ్థుజమును (ద్రుంచి జయ మొంద గలిగిన నావీరధయిర్యమును మరచి సవ్యసాచిని గని పొగడించి వాని కాణములకును భయ మొంది రయుడియినటి మిరలందరు యిచ్శ్చో టనే నిలబడి సాషులై యుండవలెను, మిరలు జూచునన్హై వృకోదకు డగు డండధరుని తమ్ముడగు గాండీవ్రని మదముకుగ (దొక్కు నట్టి వరుణా (శ్రుమును వొక్క చాణమున వానిగుండె లదరకొట్టగలను జూడుడు

బును పొందిన గాండీవమః తుచ్పిక్కి. ఛిన్నాభిన్నములయియున్నది, ఆ విల్లును విరచి వానిం బొడిచి నా సాపహపూనమున జయమొందుటను మో కండ్తముందు జూపిదను, ఇంకయు మనవి జేసుకొ నెదను, అలకించవ లెను, 'యేమనగా ఇదివరలో దుర్యోధనరాజుగారి అన్నము దినినదియు కర్తా జ్దనులయం దెవరు పరా[క్రమశాలురనియు. బాల్యమున, ధను'ర్వేవముల పహీంచునవుడు సవ్యసాచి శిరమును దృంచి వొక్కభాణమున బొడిచి మూ వెదనని (పతినయు ధనంజయుని జయించువా లెవరులేరని [దోణా ార్యులును అశ్వ త్తాముడును బలికిన తుచ్చమాటలును (పస్తుతము నా గురువగు పరశురాముడు గటవీిన విలువిద్య [పభఖావములు జూచునట్టి సమయములు యని కాగుగా గుశ్తెరుగుదురుగా యని అతీభీకరముగా అందున్న పరివారములయందు భీష్మాచార్యులు వినునట్లు బిగ్గరగా యర "చను, యా 'చాలకులు అధ్వని కృపాచార్యులు విని మనసు యోర్వక వచింపదొడంగె, కృ పాచాద్యలు, కద్దనితో నంభాషించుట బుద్ధికుశలత మించిన ఓ కర్ణభూపతీ! యా (ప్రపంచమునయుండు భూములను పరిపాలించునట్లి రాజులకు నీతుల భూములు ధర్మాధర్థుములు _దెలిసియు శత్రువును సంధించునవుడు సామధాన భేదదండంబులను చతు రోపాయంబులు ఆలోచించుటచే న్యాయము్రై యుండును, అందు తమ కు దండమనునట్టి నీత్రియే తనకు స్వాధీనమైనట్లున్నది తక్కిన మూడు సీతులు దెలిసికొనుటకు ఆశ క్తులయిన తాము ఇతిరులచేతనయినను విని 'దెలుసుకోవ లెను లేక పెద్దలు బలుకునట్టి హీఠతవచనంబులయినను విన వలెను శాంతమువలన సమస్తము జయమొందవచ్చును తనబలము ఎదిరి బలమును సై న్యబలములను యోచించునవుడు శ (శ్రువునికన్న తనబలంబు ఎక్కువమై యుండె నేని జయ మొందవచ్చును గావున నమయ సందర్భ ములును కాల ధర్మములను యుక్రియు బుద్ధియు శ క్రిగలవారలకు ఎవ్వి ధమున నైనను జయమే గలుగును, తాము అధిశబలవంతున్రై యున్నను తమకన్న బుద్ధిగలవారలగు "పెద్దలును యనునరించి వారి హతవచనముల విని నడచుకోవ లను, ఆలాగు నడవిని నృపాలుడు పోవుమార్షములు మంచి "చెడుగులు గుగ్తెరిగిన బుద్రిమంతులు ఆరాజునకు బోధించవలెను, ఓ యిీా కర్ణుడా గంటి వే వొంటంచాడై వొంటిరథధము వొంటివిల్లు చేబూని శానాక్క_డై వొరుల నహాయంబుగోరక వచ్చునట్టి నవ్యసాచుడు నిన్నే

దుర్యోధనుడు పలుదెరగసలగు (ప్రజలును భీష్ణాచావ్యలు మొదలగు సన్ను ను నీ పరా[క్రమముల పొగడించుకొని బలుకునట్టి నిన్నును లత్ష్యముంచ. కే అతిధయిర్యమున వచ్చువాని జయించువారు యీ సృథ్యయందు గలే అదియునుగాక రాజాతి రాజులముందు మత్స్య్యయంత్రమును గొట్టి సీ దృపదుని కౌసనమును సాధించి _ద్రాపదిని వివాహాము గావించుకొని సకలరాజులను పారదోలినది నీ వెరగవే ఆ పర్మాక్రముడగు నవ్యనాచి నచ్చుచున్నాడే వాని జయించువారు ఇచ్చోట ఎవరున్ను లేరే ఇంశేమి సేయదగును, తొలుత బలరాముని సోదరియగు సుబదను గొనిపోవు: నవుడు అడ్డుపడిన యాదవపై న్యంబులును "దేవతలు, అష్టవసువులును తామున్న చోటు తమకే చెలియక గాండీవునిచేత చాణకాటులకు భయ మొంది పరుగిడిన యావృ త్తాంతము నీవెదగవా జొరా ఖాండవవనమును. దహించి అగ్ని దేవునికి ఆవాతిగా ఇచ్చిన పరాశక్రముడుగాదా ఇవియెల్ల నురచితివా కాలశేయు నివాతకవచకుల బలముల గూలచేసి వారిని దయించునదియు అష్టదిక్కులు కీర్తివహించిన చిటత్రెసేనుని బారదోలి దుర్యోధనునిని సహోదరులును మొదలగువారల కట్లు విడదీసి రతీంచిన సర్మాకమ కిరీటిగదా అ నమయమున వారికి నహాయంబుగా వచ్చినవా 'రెవరుగాని గాండీవమే వానికి తోడ్లై యుండెను, సీవ్ర ఇవియెల్ల మరచి బలుకుచున్నావు సీ జన్ఫుక్సుపయగు సీకాలికి సీవే (మొక్కుకొనువాడవు, గొప్ప సభలయందు నీవిలాగు మాటలాడువాడవు నీవు బలి! నశ్లై ఎచ్చట నయినను కయ్యమున జయమొందితివా లేదుగా యివుడు వచ్చుచున్న సవ్యసాచిముందు ' భీవ్ముద్రోణులును అశ్వళ్రాముడు. దుర్యోధనుడును తిక్కన శయ్యవీరులు నివును నేనున్ను వొండొరులు కలసి మందలు మంద లుగా సై న్యములతో ధనంజయునిముందు నిలబడి యుద్ధము నలిపినను జయిం చెదమని దలంవుబుట్టదే సీ చమత్కాారవచనములు వినినయంత కాళ్లు లేని కుంటివాడు ఆరామడదూరము నత చినాడనియు సూడ్యనిమం చు (మ్రింగినదనియు వెక్క_రించునట్టి సంధాషణయేగాని మరి వేదశాదు, సీవుబుద్ధిమంతుడ వై తే దుర్యోధన రాజునకు (పక్క జేరి నమయోచిత యు క్తులుగటపి తంటత్రంబుగా తిప్పి (ట్రశుకునట్టి వుపాయంబులు దెలుపవ లెను కలాగుచేయనోపక యెనుమునునమ్మి యేటదిగినవాడున్ను మట్టిగుజ్జము నెక్కి యీదులాడువాని చందంబున దుర్యోధనమహో రాజునకు హోని కలి గించి అపక్సీర్హియు అవమానంబుం గలిగించుచాడ వే కాని మేది ఎరుగ దాలవనిన కృపాచార్యులపయి కోపంబు గలవాడయి మొగంబు నటు

దుర్యోధన మహారాజుయొక్క_ అన్నంబు దిని వశ్ర్రంబుగట్టి వాహనం బుల నెక్కి మోనంబులు (ద్రిప్పుచు తొడలు దట్టుచు అట్టహానంబు నలువు చుండువారలు నమురంబు నంధించునవుడు కయ్యంబునకు వెజపొంది దిగులు జెంది దిశలు బరికించుచుండుటకంకబ తమతమ వు మిత్ర కళ ఆాదులను గృహాంబులను జూచి ఆనంద మొంద గోరెడివారలు ఫురంబు జేరవచ్చును యంతమాత్రమైన (ప్రాణుబులపయి _ అభిమానంబు విడిచి మానంబు గథ్నీంచుకొనువారలు ముందుంచు కాలు వెనుక దీయజాలరు, వచ్చెడు వివ్వచ్చుని లత్మ్యుంబు చేయక జయ మొందగలను, ఆలాతి నమ రంబును కాంచితి నేని మికంద:కిని ధయిర్యంబు గలిగి అందును కరంబున విల్లంబు లంది కయ్యంబునకు నెయ్య మొందుదురు అని ఇటుల (ప్రతాప శౌర్యంబుల బలుకుచుండు కర్డుని భీప్మూచార్యులు ఏవీంచి, భీష్మాచాద్యల సంధాషణ హాస్తినావురాధీశుడగు దుర్యోధనమహా రాజువు గాన నాపలుకు లాకర్టింపవ లెను అచేమనగా (దోణాచార్యులు చెప్పిన హితంబులు నహా జములేయని దలచనై తివి కృపాచార్యులు గజవీన నీతులు అనీతులని దలచనగదు, అశ్వ ళ్లైాముడు వచించిన వచనములు మో చెన్సలకు ములు కులైదో చెను, కర్డుడు మాట్లాడిన దురభిమానము లేయగును సామనము డగు నీకు నే చెప్పబూనినవి ద్‌ర్స్స ముగా యాలోచింపుము, అతిబుద్ధిమంతు లయినను బలశాలులై నను తమకాలమున్ను (గహఫలములున్ను అను కూలములై యున్నను పాంతముగ పెద్దల అనుముతియు ఆలోచనలను గైవొని కయ్యమునకు ారంభింపవలెను వృధా భామణములచే కోటలు గట్టుట లాభములేదు, కాబట్టి యశ్నెము (ప్రచుత్నము అనువాట్లకు "బేవు నిముందునిలిపి వానిపై భారనువై చి లోకమున అవమానము పొందక యుందురు, లువి గుర్తెరుగక్‌ యిందుగల శయ్యవీరుల బలములున్ను మనో వేగముగా ధయిర్యములు సాహానములు కొంచమైనను గుర్తెదగక రణరంగమును విడిచి వెనుక బారిపొమ్మనుట న్యాయమేనా (వాణమం దాశ లేనిచారలు గలరో మానముం దృష్ట లేనివారిలు వాడు విరోధియని యు మరునటిదినము వాడే మంచివాడసియు యీలాగు పలుదెరగుల భాషింపగలరు మానముగలవారు సత్యధర్భములకు కట్టుబడి ముందున్నట్టి కాలు వెనుదీయక నూనమునకై (పాణములు విడునురు, అలాగుండ ఆ మువ్వురను అలక్ష్యముగా కరుడు మాటలాడదగునా యిదెక్కడి అభా

(దోణకృపాచార్యు లశ్వ్రాములుండు స్థలమునకు వెళ్ళుచుండగా భయ ముగ దుళ్యోధనుడును లేకు విడచి దిగి బడగిడివచ్చెను. అప్పుడు యా దుర్యోధనునిజూచి "విద్దల నిందించుటయు. ఆలయముల పడగొట్టుటయు అన్నదానముల చెరచుటయు ఇవియెల్ల పాపవుపనులని దెలియకపాోతివి పోపొమ్మని బలికి (దధోణాచాడ్యలు, కృపాచార్యులు అళ్వస్ఞైాములకు నమన్కరించి యిట్లనియె, మహా తప నంపన్ను లై వెలయుచుండు మీ ముందు నామనవి అలకించ (ప్రార్థించుకొ నెదను, తెలివితక్కువ అకలి యెక్కువ అనురీతి బుద్ధిలేని దుర్యోధనాదులు వాల్యావ_స్తచే "పెద్దల మనసు నొప్పింప బలుక "నేర్చిరిగాని 'వెక్టలయందు భ క్షియు యు క్తియుశ క్రియు [గ్రహీంచలేరైరి, శావున వారియెడల గల అపరాధముల మన్నించి శాపం చిడక. జయటప్ర ' దులగునటుల వరం౦ంబులొనగి మూామిా కృ పాఠటాతృముల వారిపై చల్లించి కాపాడవలెను వెండియు యీ కౌరవులకు [వభువగు దుర్యోధనుడు అవ మానము పొండినయెడల అ మానాభిమానము వానితో యుండకయీ కయ్యవీరులగు మికున్న కీర్తి యపక్షీర్తులు అంటియే యుండును, కౌర వ్రులు బుద్ధిహీనులనియు గుదవులగు మిరలు బుద్ధిమంతులనియు లోకము పొగడుచుండును, మణియొక మనవి యీక ర్దుడు బలికిన (పతాపబలుకులు న్యాయము లేగావు మిమిోా ళూరతలును పరాక్రమములును దాచకయే కయ్యరరిగమున నవ్య సాచిని జయింతురని మోకు పొడువుగలమాటలు మండలించినాడు గావున మిరలు దోషముల నెంచక ₹ ర్యవీవడగు విజయయుడను సూడ్యునిముందు మంచువ లెనుండు మనసయిన్యములు నిష్ట్ర యోజనములని దెలిసియున్నది, 'రాజధర్శు మనునీతియు అను సరించి పోవలెను అని బలుకుచుండగా కర్గదుక్యోధనులు వారికాళ్ళ వై] బడి మేము బుద్ధిహీనత చే 'తెలివినవ్పి పలికినమాటలు మదిలోనుంచక మమ్ముల రవీం౦చవలెనని మమాపణంబు వేసికొనవ లెననిన మాత్రమున 'దోణకృపాశ్వళాములు దయాళులై నమస్కరించిన వారలకు దీవెన లిచ్చి చుట్టుగల శై న్యములగాంచి ఇట్లనిరి, అదిగో వచ్చువాడు ధనం జయుడేగాని ఇతడుగాడు, మనము 9ంత సై న్యములును రాజాతిరాజు లును కయ్య వీరులునుయుండి ధినంజయునికి గలిగియుండు కోపా వేశమును అగ్నిలో సుయోధనుని పడ(దోయుట న్యాయముగాదు ధనంజయుడుపరా 'శమముచే కౌరవుల మందల నొకవై వున మరలించుకొని సైన్యముల నొకవై ఫున దడుమగొట్టి దుర్యోధనునికి ముట్టడిగొనునట్టి చశాణములు

యందుగల మాత్సర్యమును దీద్బకొనదగిన సమయము ఇచేగాన మన మందరము వొక్క_తీరునయుండి నవ్యసాచిని అటుయిటు కదలనీయక వానిని ముట్టడికొని దుర్యోధనుని ముందు పోనీయకయీ అరికట్టుకట్టినట్లు కయ్యము సలిపి నవ్యసాచిని అలయసేయవలెను, ఇదియే మనకుగల ఇాతుర్యములు అని బలికినయంత, భీప్మాచాడ్యులు బలుకుట ఓయి దుర్యోధనా! ఆకర్టింవుము, యీ (పపంచమున నవ[గభాం బులచే అవరింపబడియున్నది, అవి యీశ్వరుని కటాతమున అయిదువ త్సరంబులు కొళసారి అధికమూాన 'మొండువచ్చుచున్నది,. అయవములు "రెంకున్ను దళంబులు పదమూడున్ను అయినందుచే పాండవ్రల అజ్ఞాత వాసము నిన్నటిదిన ముదయముతో నరిపోయినది. కావుననే పాండవ మధ్యముండు ఇదిగో వచ్చితి వచ్చితినని గ ర్యంబువో వచ్చుచున్నాను, పాండవులు నత్యంబునకు కట్టుబడినవారలు కాన్సననే వారలుయెన్న డును అపజయ మొంవరు, వారలు గణితంబు మొవలగు సాత్రుంబులు 'దెలిసినవారలు నిన్నటితో అజ్ఞాతవానము ముగిసెను, అందులకై నంజే హించవలదు తొలుత ద్య్యూతెమాడి వోడించునవుడు వనవానంబును అజ్ఞాత వానంబును ముగియ జేసి వచ్చిన వెంటనే భూమి పంచియి వ్చెదనని బలికిన అఆనాటిమాటలు మదవకయే భూములునిచ్చి వారలును మోర లును నుఖంబుగా కూడియుండవ లెను అనిన భీప్మాచార్యుల బలుకుల విని దుక్యోధనుడు కోవోద్దీపితుడై వారినిజూచి తము మందలించిన మాటల య్వుక్తంబులే అదేమనగా యీ పదమూడు వత్సరంబులు అరణ్య వానం బే గావింతును అట్టి మార్షంబు తవ్పిపోయినను నమరంబు నేయువాడను గాన భూమిమాత్రంబు ఇచ్చువాడనుగాను యేలనగా నాకు (వత్యత విరోధులగు పాండవులకు భూమి పంచియిచ్చినను నాయందుగల కోప చింతవారలు వీడవజాలడు అలాగు దుష్టచిత్తవృ త్తిగలవారికి భూమినియ్య కయ్‌ ఇెడ్డకీర్తివపాంచుటయే న్యాయము, కయ్యంబుచేసి నా రాజ్య మెల్ల పాండవులు కొని (త్రిలోశంబుల పాలింతుళేని జీను యీ భూమిని నా (పాణముండువరకు పంచి పెట్టలేక పొదవంబును వహించినాడను ఈ దుర్యోధనునికి కీ ర్తియుందుటయే వాలుమైనది అనిన దుర్యోధనుని (దోణాచావ్యలుజూచి ఓ సుయోధనా వినుము నీవు పట్టినపట్టువలన చట్టి నీచేతికి వచ్చునని దెలియక బలిశదవ్రు ఎంత 'వెరితనంబు, ఇఫ్పుడు యీ

జయంబుగలదు, మేము యీతావృునయుండి సవ్యసాచిని నీపై కయ్యంబు నకు రాసీయక మేముండి జగడమాడి ధనంజయుని పోని చ్చెదము, ఇదియే సమయోచిత తంట్రమని యెరుగుము, (వతంబుచెడినను సుఖమంద వలెను, సుఖము ఇెడినను [వతమందవలెను, ఈ శేంట వొకటి నంద కుం కే, యేమి (ప్రయోజనంబు మే మేలాగయిన తిప్పట్లుపడి ఫురంబువచ్చి చేరెదము విరాటవురంబుచేరి గోవులను గొనివచ్చిరి యని కీర్తియుండును అనిన విని (దోణాచావ్యలు సై న్యంబులను రెండుభాగంబులు గావించి దుర్యోధనుని శరీరమును కాపాడుటకై వొక భాగంబు గోవులగాచుటకైై మరియొక భెగమును పంచి పెట్టిరి అంత దుర్యోధనుడు రధారోహణుడైై గోవులతోను కొంత సయిన్యములతోను మార్గంబుబట్టి చనెను, అంత (దోణకర్షకృ పాశ్వ న్లైమ మొదలగు వీరులు నలుదెనలు నిలువ సైన్యం బులు అమితే సయిన్యంబుగా మాపట్టునట్టి యూవామునుగట్టి ఏరలు సె న్యములకు ముందు నిలబడియుండిరి, అఆ నమయంబున మురళుకాపహా భళము శంఖముజూపి మొదలగు ధ్వనుల నాదంబులు దికలు విక్కటిల్ల ఫఘోషీంచిరి, అప్పుడు ఇంటదాది 'చేవతలును (బ్రహ్మాది ర(ద్రులును తమతమ విమానంబులవై అరోవించి అంతరమార్గంబున నిలిచియుండిరి, ఇమ్వాకు పచులును పాందమహో రాజులున్ను కిన్నరకింపురుషులున్ను యీ చిత్ర ములును 'చూడవచ్చిరి, సవ్యసాచి తనరథింబును అతివేగంబుగా నడ పీంచివచ్చునమయంబున భూమియందుందడు దుమ్ము ఆశాశమువరకు కమ్మి చొకరికొకరు చూచుకొనజూలక యుండగ దుర్యోధనుని సై న్యంబులు వొడలు వణుక భయ మొందుచు గిడగిజలాడుచుండిరి, అదిగనిన విజయుడు వు త్తరకొమాదని మాచి గంటివే గురువులగు [దోణకృ పాశ్వన్లామ భీసూచాద్యలు ముందుండి దుర్యోధనునికి హితంబుగ అవీ గోవులతో పురంబు బొమ్మని పనిచిరి ఈ సాహనంబునకు వెరపొంది ఏరలతో నమ రము సేయుచుందు మేని వచ్చిన కార్యము సఫలము కానేరదు గాన ఇక తణమైనను ఆలస్యము చేయక అదిగో వెళ్ళుచున్న సుయోధనుని అడ్డ గించి గోవులను (గ్రహించుకొని ఆ వెనుక కార్యము చూడవలెను గావున మన రథమును అడ్డత్రోవను (ద్రిప్పుమని అద్జనుకు సలవొనగెను అలాగుననే వుత్తంకొమారుడు దుర్యోధనుని రథమునకు అడ్డముగ చన సాగెను, అఆసమయంబున' విజయుడు తన గురవగు (దోణాచార్యుల పూవించ నెంచినవాడై రెంకు బాణములనెతత్తి గాండీవమున బెట్టి మం (ఆాహతులు జేసి పూజించిపంపిన వెంటనే వొకచాణము సంపెంగ మళ్ల

వై చిపూజించెను మరియొక బాణము అతనికి (ప్రదథీ.ణ నమస్కారములు చేసి కర్ష్నములుజేకి పదమూడువత్సరములు గడవివచ్చితిమి మాకాళీ 'ర్వాదం బొనంగుమని బలికిన విధంబున వచ్చిన బాణముల క్రై నంతోషమంచి 'యేదియు తోచక దిగ్ధ్రమగ లిగియుండిరి. అలాగున నే నలుదిక్కులయం దున్న ఏీవలకు నాణములతో (మొక్కులిడి శుభమాటలిచ్చి సమరవీర లకు మోహనానశ్ర్రము వై బడినటు మోనపవుచ్చి వీరల వెనుక భాగమున యున్న మార్షమునుబట్టి చనెను, అప్పుడు సుయోధనుడు వచ్చెడు నవ్య సాచిచేత తగులబడక తవ్పిబోవలెనని దలంచిన కయ్యపవీర సైన్యము లకు ముందు నిలచిన ధనంజయుడు ధనుష్టంకారము చెసి జయజయమని ఘాోమీంచెను అప్పుడు సుయోధనుడు గిజగిజలాడుచు వృద్దుల దిఃఖరించిన మనకు విపత్తు సంభవించెనుగదాయని దిగులొందుచు నొక్శమాని నీడను విలుచుండెను, సవ్యసాచి తన గాండీనంబును వంచి నారియక్కించి ధను వంశార బు చేసినయంత యానాదంబును వినిన (ద్రోణకృపాశ్వ శాములు (ళమసి ఇంతలో ధనంజయుడు సుయోధనుడు చసిన మార్గంబునంటి చనినాడుగదాయని ఆలోచించుచుండగ విజయుడు తొలుత గోవులను విరాటఫురంబునకు పంపి ఆపై యిందున్న 'వీదుల యెదుర్కొనవచ్చు నమర సై న్యంబుల వొక చెయిదచూచెదను, గోవులకు ముందునిలచి పిరల, వె నొకబాణం వై చినమా(త్రంబున నమర వీరులు దిశలు బార సాగిరి అసమ యమున అర్జునుడు విడిచెడి వాణములకు గట్టుబడిన గోవులను గోపాలు రను కూర్చి మోరలు విరాటఫ్టరముచేరండని సెలవొనంగినయంత గోపా .లురు గోవుల చేకొని పిల్లనగ్రోవులు వూదుచు అతినంతోషంబున వురంబు వెడలసాగిరి, అంత నా పశుసమూ హంబులు అ త్యానందనుతో చెన్చలను కొమ్ములును నమముగా ముందిడుకొని వాలంబును పైకీ ఎగయ వేయుచు అంభాయని వినుఘోషలిడుచు గోవ్చలను గొనివచ్చిన ' దుర్యోధనుని సె న్యంబుల బొడుచుచు శాలితోదన్నుచు నె త్రిత'“గుముచు తమ మత్స్య దేశమును అందుమార్షంబుబట్టి చను పశువులను విడువ లేదని దుర్యోధనుండు తన నయిన్యముల నెచ్చరించియు తన హాణములచే గోవుల మందల (ద్రిప్పుకొనుటకు వలనుగాక తన సై న్యములతో సిగ్గాంది నొకవయివున నిలుచుందె, " ఆ నమయమున విరాటరాజయొక్క_ గోరతకులు జయజయ మని ఘోమలిడుచు అతి జై ర్యముతో తమకు యువరాజగు యు త్తరకొమా దని వాగడుచు ఆనందసాగరమున నీదులాడుచు వచ్చుచుండిరి, అపడ

నాది సై న్యంబులను కాళ్ళతో(దొక్కుచు కొములతోకుముచు తోకతో గొట్టుచు గిట్టలతో 1దొక్కుచు. పలువిధంబుల నాశంబుగావించుచు బోవుచున్న పశువులను భీమ్మలు మొదలగువారు చూచి సుయోధనుడు పశునమూ హూంబులను విరాటప్రురంబునకు విడిచిఫుచ్చెనని దలంతురో "లేక అద్దనుడు మరల్చుకొని చనుచున్నాడని దలంతురో ఇవియంతయు 'యేవిధ మైనగాని ఇంత కాలము పనమూడువత్సరొంబులుగా ఈ దుర్యోధనుని కనులార జూడకయేయుండి ఇవుడు జూడనోవితిని గావున వీనిని విడిచి పోరాదు వీనికి తగిన కావలివాం[డను యు+చవలెనని దలంచి విలువంచి మంగత్రములచే బాణములను (ప్రయోగించి గోవులను అటుయిటు పోనిక కట్టి వెేశిన అలాగుననే మత్స్య దేశమున యున్న వనములకు పోయెను, ఆ (ప్రదేశమున గల (ప్రజలందరు గోవులను గాంచి జయంబుజయంబని బలు కుచు సంతోవమీంచుచుండిరి, అంత భీష్ట్యద్రోణ కృపాశ్వ జాములు మొద లగు వీడులు జొరా! యీ అథ్జనుడు మనల మోనబుచ్చి సంతోషమున యేమకియుంటిమి, యీలాగుననో సుయోధనుడుండు చోటు దెలిసి విరాట రాజుయొక్క_ పశువులను రథతీంచుకొనెను మన తలంవు లీజేరలేదు మన మిందుండి యేమి[ప్రయోజనము అని మనసు కరుగ చింతించుచుండిరి,

అఆ నమయంబున ధనంజయుడు అతి ఖ్రైర్యంబుగ నాల్గువయివులు దిఃఖరించి జూచుచు పశువ్సలు తమ సనెలవులం జేరియుండునని దలంచి పాముధ్వజము యైందున్నది సుయోధనుని రథ మెందుంజెనో, దుర్యోధ నుం డెక్కడున్నాడోయని విలువంచి నారియెక్కించి గుణధ్వని జేసిన విజ యుని ధనుష్టకారమునకు 'నెరనొంది తాను రథము నొకవై. వున [దైప్పు కొని సయిన్యములకు మధ్య జాగుచు. దిగులొందుచును నిలువసాగను, అప్పుడు సవ్యసాచి కోపా వెశంబున కన్ను లెఅజేసి మాసములు (శ్రుళ్ళ పండ్లు పటపట గరచుచు అతితీవ్రహృాదయా వేశము గలబాడయి తనకు సారధిగనుండు ఉత్తరకొమారునిజాచివొక మాట మందలించం దొడం” విరాట రాజవ్యుత్రుడగు నామి్య్రుడా! అదిగో గంటివే తన సై న్యములను విడిచి దిక్కు లేనివాని చందముగ నొక (వ్రూకు నీడను నిలబడియున్నాడు "యతని బలగర్వమును యతని విల్లును ధ్వంనపడ నాశము గావించెదను యతని నమి పమునకు రథంబును గొనివొమ్ము అనిన మాత్రమున వుల శాంకితుడై న వుత్తరకొమారుడు అలాగే రథిమును సుయోధనుని రథ మును గట్టియుండు గుజ్జంబుల తలలపైకి తన రధాశ్వంబుల కాళ్ళను నిలిపెను, ఈలాగు సేయుచుంచెడి చిత్రములను చాలదూరనముగా యుండు

ఇజేటి యాశ్చర్యము ఆహ! యీవిజయుడు పశ్చిమదిశయందువచ్చి మనకు మోహమును దూఫునట్లి యతని 'రాకనున్ను వాని విశ్వానమున్ను గాంచుచు (భమసియుంటిమి అట్టి నమయంబున నవ్యసాచి యేలాగుననో తూద్చదిశగా వచ్చి గోవులను (గహించి విరాటవ్రురంబునకుబంవి నుయో ధన మహారాజును నాతని పైన్యములను తాను వొంటరిగానే ఎదిరించి కయ్యంబునకు (పారంభింపబోవుచున్నాడు, ఇక యిచ్చోట యుండుట 'యేమి(పప్రయోజనము వ[జయూపాము అర్ధచం[డ్రయూపహంబు మొదల యూసాంబుల దీస్తివేసి (దోణాదులు విజయు డుండుచోటున కరుగసాగిరి ఓ జనమేడయ మహారాజూ! అరివేగంబున మన్నదర తణంబులోన సుయోధనుని నమివీంచిన నవ్యసాచిని నమిపింప (దడోణాదులు యేలాగు చనినారో ఆ వివరములను జెలివిడదను వినుమని వైశంపాయనులు జనమేజయునకు బలుకదొడంగ7ాను, " _ అడ్డనుడు దుర్యోధనునితో నంభామీంచుట అతి వేగముగా నడపించివచ్చిన రథమును సుయోధనుని ఎదుట నిలివీ సుయోధనునితో నంభామించ నెంచిన ధనంజయుడు తన్నుచూడ రావని సిగ్గుగలవాడై యున్న సుయోధనుడు పరమసాధువ్రలగు పాండ వుల కపటద్యూతమున దడయించి నడవికి బంపిన మోనమును దలచి సార ధికీని అందున్న వృతుశాఖలకును మధ్య తన ముఖమును మదడుగుచేసిన సుయోధనుని రధమున గట్టియున్న గుజ్జములను నరికి సారధిని తొలగించి సుయోధనునిచూచి యిట్లనియె హా స్తినాపఫురాధివుడై అన్యు రాజులకు శిరమువంచని సీ్మపభావమునకును నీచేతి విలువిద్యా గారవములకును ద్య్యూతమున ఇం[ద(పన్తము మొదలగు నక లె శ్వర్యములున్ను జయించి యిచ్చిన శకునిరాజు యుండగా భుజబల పరా[కమశాలియగు కుం దుండగా అతిరథ మపుకథ చమత్కార సాహసులగు (దోణ కృ పాచార్య శ్వళ్టైాములుండగా సీకేదికొరత యున్నది నీవంటి పరా[క్రమళాలి విరాట "దేళశమునగల పకుశ్రలను విడచి పెట్టి దొంగతనముగా హా _న్తినావురంబు (వవేశించితి వేని రాజవీధులు మొదలగు వీధులయందు గల చాసిజనం బులు పళ్లెరమున ము త్తెముల హోరములుదెచ్చి యేలాగు హారతులు దీయగలడు నీవలన కారవకులంబున కే హోని 'యేర్చకును వెండియు శ్వేత: చ్భృ(త్రమును చామరములు వీచుచుండ చానీడనంబులు నాట్యంబులు నలుప భూసాదలు ఆశీర్వదించ రాజూతిరాజులు నిన్ను పొగడుచుండ

వీనుడయియుండి మోనములు (ద్రిప్పి నలుదినలుజూచుచు అట్టహానంబులు శీయు నీవంటివాడు రణరంగమున శ[త్రువునకు వెరపొంది వురంబు జేరుట మయ్యత్రియులకు తగు కార్యమా ఆడచానిచందమున తలవంచిదాగుట న్యా యమా నీవు నాముందు యగుబడితివి చాలాదినములుగా గాచియున్న నా కండ్లకు నంళోవమిచ్చితివి ఇపుడు నీ శరీరమున రంధ్రములు గావించి సీచారికి నీవీసోదడులకును కండ్త సీరుగాదడనట్లు కొట్టి నా మనన్ప్సంకట మును దీర్చుకొనదగు మృత్యు దేవతను నీ కొనగుధదును యయినను నా యన్నయగు వృకోదరుడు మ్‌ా తమ్ములనూర్లురను తానే బరిమాన్చిన నని పూనిన (పతినన్రై ఆలోచించెనను అదియుగాక సూర్యోదయము "మొదలు అ స్తమానమువరకు నకలసౌభాగ్యములను భోగములును అలం శకారాహారంబులును అనుభవించుచు ఆనందించుచుంటివి అట్టి సూర్యుని బొత్తి మరిగిపోయి మగుడి నవీనముగ మొలచిననూర్యునివ లె వచ్చితిని మాకిడినట్టి వనవాసాది అజ్ఞాతవానమును పోగొట్టిలిమిం దురాత్ములగు మూశీరములు తాటికాయలు నేలుబొరలినటులుపార లింపజేయసిదముగా ధీమసేను డత్యుగ్రుడై. వేచియున్నా డనుకొనుము, గంటివే యాలాగు మిన్ముల నందరిని యమవుకికి పంపెదనని (పతినపూనిన వృకోదరునిమాట వోటుబోయినను నీవు వొంటరిగా ఇపుకు నాయెదుట నిలచినచే చాలు నని సీప్రాణంబులను ఫపూడదీయగలను '్రీలను శిశువులును యుద్ధరంగ మున భయపడి పరుగెత్తువానిని చంపరాదని ఆద్యులు బలికియున్నారు గనుక ఆఅమాటల శిరసావహించి వొంటిపాటుగాయున్న నిన్ను చంపబూ నను సుమా భయమొందవలదు, ఓరి పాపీ! వనవానంబునకు పోనిచ్చిన పాండవులు మరలిరారని దలచితివో బీనలు మహారాజగుటయు మహో రాజు బీదవాడగుటయు శేపగలువంటిదని గు శ్తెడుగవో ధర్భమునకు సత్య మునకును శొంతమునకు నమతగలడా అధర ఇాలులకు అపజయమున్ను అపడలున్ను నమిపముననే యుండును అని పలుబెరగుల వానిని పొడు వుమాటలచే హీనపరచినయంత దుర్యోధనుడు చింతా శ్రాంతుడయి

• యేదియు మాద బలుక నమయముగాదని యుండగా దూరమునయున్న 'దోణాదులు కళ ర్ణడు శల్యుడు శకుని మొదలగు ఏడులు సుయోధనుడుండు తావు తెలిసి యందువచ్చిచేరిరి, ఆ సమయంబున అధయిర్యముతో దిగు లొంది మూల(ంకిన గుడ్తగూబవ లె పడియున్న సుయోధనుని చెంతకు కయ్యవీడులువచ్చి హా స్తినావురాధీకఘునకు ధయిర్యములు మొలిపించు

వింటినారీరవములు శంఖ పఫూరితంబులును రథధములకు "వినుకవచ్చిన సయిన్యములును వచ్చిచేరిరి,

ఆలాగు తన సయిన్యములతో (దోణాచాడ్యులు “మొదలగు శుద్ధ వీరులు నమివీంచి తన్నుచుట్టి గొలుచుండి (క్రీగంటిమూవులతో వారల గాంచినమాత్రమున సుంత ధయిర్యమువచ్చి "ేలం (శాకుచున్న చిరం బును పయికియెల్తి వారలను బాగుగా జూచినవాగరైై కొంత నంతోషం పొందియుండగ యా సుయోఫనుడు వుండురీతిని గాంచిన కర్ణుడు కం గ్లెజ్ద 'జేసి పండ్లు విటవెట గరచుచు ముఖమున చెమటభారలు[క్రాల తొడలు గదల చేతులు నులుముచు తనరథముకు ముందుగావచ్చి కూద్చండి యేనుగులమధ్య గొప్ప సింహము చేరినట్లు గొప్ప గుణధ్య్వని చేసెను, యా ధ్వనిచే రణరంగ మెల్ల యొకమాటు . బెదరసాగను, అలాగు నిలబడిన కద్డుడు సవ్యసాచినింజూచి ఓరి విజయా! నీ వెంతపరా[క్రముడవో వొంట రిగాయున్న సుయోధనమహో రాజును దిఃఖరించి వానియెదుట నిలబడి నీ నోటికి వచ్చునంత దుర్భాషలతో బలుకనేర్చితివి యదియేటి మగతనము అతి తుచ్చమగు ళూడుడవు నీవేగాని వేరొండు పరాక్రమియు యా భూ మండలంబున యుండబోరు, మేము ఇందరు వీరులు నిన్నావరించియున్న వారము, ఇఫ్పుడు సీ సామర్థ్యమును సీ భుజబల పరా(క్రమంబును నా ముందు చూ పెట్టుము అని పలికిన కర్ణునిజూచి ఓరి దురాత్మా! సీవంటి అల్బ బలులును అమితవాదులను పటాటోపములచే మిట్టిబడువారలును య నేకులగంటి నిలుఫుడు యీ సుయోధనుడు ధనంజయునివేతి వలలో నగులుబడినాడు గాన యీనమయంబు వీనిని దప్పింపనెంచి నీచాక చక్యము నావద్ద చూపించ నెంచితివి యైనను గొప్పగాదు, నిన్నుగాని నీ వారినిగాని యీ సుయోధనుని విడిచిపోవ్రు వాడనుగాను ఇది స్టిరంబుగ దలచుకొనుమని అతి యా(గహంబున ధనంజయుడు తన రథమును కర్ణుని వంక (దిప్పెను,

కశారునుల యువ్లము లంద న్‌

కర్ణుని రథమును అద్జునుని రథమున్ను సమివించి నిలబడినయంత కర్ణునివంక నున్న సెన్యంబులును రథగజ తురగములును ధనంజయునికి నలువంకల చుట్టుగొనసాగిరి, సుయోధనుని తమ్ములగు చి(తాంగదుడు వికర్ణుడు చిత్రసేనుడు నంగ్రామజిత్తు చ్యితరథుడు దుర్టుఖుడు మొదలగు వారలు కర్డునికి వ్రపససోదడులగు మగుఠా ధిపతులును కర్ణుని వెనుక పోనిచ్చి

విల్లంది నారిని బిగించి తొమ్మిదితొంచై నూరు చాణములను నవ్యసాచి పయికి విడిచినమా (త్రమున కాలాగ్నిరు(దునివలె మండిపడి తనయెదుట నిలుపబడిన సై న్యములకు'నేదే మరణము నంభవించెనని దలంచి గాండీవ మును వంచి దివ్యాస్ర్రృములను అనునంధానముచేసి ఒక్క శూణంబును సయిన్యంబుల పై వై చినమా[త్రంబున అబాణమొక్కటి పది పదినూవ నూవ పదినూడులై' అందు నిలబడిన సయిన్యములపై కిబడి ్రుళ్ళ 'జేసెను ఆ సమయమున సై న్యములు దిగులొంది మూర్చిల్లి కొంత తడవు నకు లేచి మగుడి బాణములు చేకొని అడ్జునుని పై “వేయసాగిరి, అంత కోపోర్టీవితుడగు సవ్యసాచి అత్యు[గుడయి వీఠరల విడరావని దలచిన విజ యుడు వారలు విడిచిన బాణములను (దుంచి సుయోధనుని తనయులకు శుద్ధవీదులు అకోపించివచ్చిన రథములను విరచి విల్లులను తుంటలు గావించి గుజ్తములను నరికి సారథులను బొడిచి వారల శరీర మెల్ల తూట్లు శావించి వీఫులుజూపి వోడ జేయించెను, ఆ సమయమున యీ చి(త్రము ఎను జూచుచున్న కర్ణుడు కోపముగలవాడై. మిీసములు (త్రుళ్ళగా ంగ్రెజ్బచేసి బారా! ఇచే యణమున నవ్యసాచిని శిరము (త్రుళ్ళచేసెదనని ఛనంజయుని ముందు రాసాగిన కర్దుని అశ్వస్రైాముడుజూచి న్సీ కర్ష'రాజా ఏవ ఆ ధనంజయుని పలుతెరగుల దూషించితివి, నిన్ను చంపగోరివక్కు వీనములుగా కంకణోద్ధారుడయి యున్న ధనంజయుని సంధించి కయ్య సూడెన ననుచున్నావు నీబలము యెదుట నిలబడు వాని బలమును బాగుగా యోచించుము రణకంగమున ముందిడినకాలు వెనుకదీయక్‌ క్‌ య్యమాడవలెనని ఆ వివరం మదిని వాగుగా యోచించుము, తొలుత శవు రాజుల సభయందు పలికినమాట వొక్క_రై నను మరచియుండువారు గారు, కావున నీవు వానిచేత తగులుబడి తప్పి (బతికివచ్చుట యరుధు యరుదు గనుమని అశ్వ న్లాముడు బలి*ను, ఓయీ. అశ్వహ్ఞైమా ఆకర్షింపుము,. నేను యూహ్ముణజాతిలో బుట్టినవాడనుగాను మ్మల్రియకులమున బుట్టినవాడను ఇదిగో నీవు చూచు చుండ యీ రణరంగమున నాఎదుట నిలువబడి నన్నెదిరించువానికే యా నమరభూమియం చే సమాధి గట్టించెదను, నాయుద్ధ వీరత్వమున్ను నా భుజబల పరాక్రమమున్ను నా గాంభీర్యమగు విలువిద్య (ప్రభావములను సీవేజూచి విస్ట్ట్రయంబందనలవు జూడుమూ యని తన రథమున గట్టియు న్న "క్క ము లల్లాడ గుణముల అకుగులయంబె' జీనుబడినదుము ఆ క పట. గ, బె నము[గమ్మ ధణధణధణాయని యతి గంభీరముగా నవ్వసాచిని రథము

రథమున గట్టియున్న "బక్కములు పటపటయని ధ్వనులు బుట్టించ గంటా రవములు గణగణయని జ్వలింప కన్తార్దునులు తమతమ విల్లులకు నారి ఎక్కించి గుణధ్వనిసేయు సమయమున ఇం(ద్రాదిచేవతలు గిజగిజలాడ నము[ద్రంపొంగి పయిబకుచందంబున బడకోనలము జలరాళిని చాటి వచ్చిన చందంబున భూలోకమున గలవారలు (ప్రళయ కాలము సంభవించు నేమోయని (భమలు జెందుచుండిరి, కర్లుకు అతియు(గ్రా వేశముతో అగ్ని కణములకు సమతయగు వాణముల చేబూని వింటనుపెట్టి అద్జనుని విల్లు బాణములును చెదరగాశ్హైను, అదిగనిన ధనంజయుడు కంగ్లెబ్ట చేసి అఆగ్నేయా(స్ర్రంబును అభిమంల్రించి కర్టునిపై విడిచెను, అప్పుడా కరుడు య్మ్యుగుడయి. పది గాణంబులనుగొని సారధియగు వుత్తరుని పయికిని గుజ్జంబులకు యురువది వబాణములను రథ ముపయికి నలువది శూణంబు లును ధనంజయుని వైకి వంద అంబులను విడ చెను. యీలాగువచ్చుచు న్న అశ్ర్రములును సవ్యసాచిగాంచి చతుర్చుఖాన్ర్రము చేకొని మంతా హుకులిచ్చి కర్లుకు విడిచిస బాణములను వెలకొలది తునియలు గావించి నేలంగూలచేసిన మ్మాతమున అంతర వీధిని జూచుచున్న ఇం(ద్రాదులు ఆ త్యాశ్చర్య మొంది ధనంజయుని పాగడుచుండిరి, అప్పుడా ధనంజయుడు కొన్ని కాణములు చేకొని కర్టుని రథమునకును సారధికిని గుజ్ఞంబులకు రథ గజతుకగ పడాదులకును దగులునట్లు విడిచినమా[త్రమున కర్ణుడు కోపగించి ఆవాణంబులు తుంటలు తుంటలు గావించె యీలాటి కయ్యం బును గాంచిన శూరులు వీరుతువియని బలాబలులని బలుకుచుండ కుడి ఎడమను ఎడమకుడియును మాద్చలుకొని మగుడి కయ్యమాడసాగిరి, ఆ నమరమున వీ రిరువ్చల రథంబులు కుమ్మర వాని చ(ంబురీతి చుట్టి చుట్టి వచ్చునపుడు భూమిలో పల్లములు అమిత మైయుండియు నయిన్య ముల కాలిదుమ్ముచే యెొప్పటియట్ల పల్లభూమి మిట్టమై చెలగెను, అతి జా్యగతుడయి వెలయుచున్న నవ్యసాచి కజ్ఞనిగాంచి ( కర్షభూపతీ!. నీ సాహసాది చమత్కారములును నీవిలువిద్య (వభావములుచూడ యాళ గొనియున్న నా ముందు నీపరా[క్రమంబులన్నియు జూపితివి, ఇదినో గాంచుము యీశచశణంబున సీపరా(క్రమంబును పోగొశ్లైదనని ఆెండు చం(డాశ్ర్రములను ఏల్లున భిగించి కద్లునివై విడిచెను, ఆ య(స్రైపర్మాక మంబులు కర్దునిచేతి విల్లును రండు తుంటలు గావించిన మాశత్రంబున కండెజ్ట జేసి ఆ మొక్కలనుబడ మకయొక విల్లునం దే వ్యజ్రాయుధమునుభెట్టి అద్దనుని పయికి విడిచెను, ఆ నమయ-బున సుయోధనుడు మొదలుగా

155 నుడు యేలాగు తవ్ప్చీపోగలడు, వాని సామర్థ్యంబు చూడవలెనని రెప్ప పాటులేక చూచుచు:డిరి, ఈలాగున అందరున్ను మయమూచుచుండ ఇంక వ(్రాయుధమును చేకొని నురికి వేసెను, అలాగు ను8కి మాక్ష మును దుర్యోధనుని 'సేనలకండ్తకును అంజనమిడినటులు వారి కండ్లలోబడెను, అహాహో! ఇదియేటిచిత్రము జరా! ఈనవ్యసాచిని సాహాసమున విడువ బడిన అస్త్రము కర్ణుని అస్తమును రాపొడిచేసి మనకండ్లను గప్పి వేసెనే యనుచుండ ఇం(దాదులు మెచ్చదనినట్టి దివ్యాశ్ర్రంబు చేతబట్టి అఖి మంత్రించి ఆహుళులిచ్చి ఈశ్వరుని ఛ్యానించి విడిచినమాతమున నా యస్త్రము కర్ణుని రథమును శలగూలచేసి వాని సారధిని భూమివై. పడ (తోసి గుజ్జములు దిశలు జేర కర్చునిచేతయున్న విల్లు తుంటలు తుంటల్రై భఛిన్నాభిన్నములై పోవ కర్ణకవచము తునియలై బడ ఇట్టి ఆవాణమును చెందిన కర్ణుడు శిరమువంచి నేలనుదూచుచుండెను, ఓయి కర్ణ రాజూ! నీవు చాల ధై ర్యవంతుడనియు బలశాలి యనియు యుద్ధరంగమున నిన్ను జయించువారు. లేరనియు తెలివిలేని కవులు నిలబడిన నభయందు బలుక నేర్చినవాడవు మరియు మహాధాత యనియు నీకు సమానంబు ఇతరులు ఎవరులేరనియు మధించిన యేీనుగువతె దిరుగులాడు సీయట్టివానికి వొక నమయంబున సమరంబు నమివీంచినచో విల్లంబులను జారవిడచి దుర్భలుడయి శిరమువంచి వీవ్రనుజూపి పరుగు లిడు సామర్ధ్యంబు సీకే యున్నదని యెరుగనివాడవు, నీ ప్రతాపంబులు నీవే పొగడుకొనుచు జొమ్ములు బిగియ దిరుగువాడవు ఓయీ కనా! నీవు వృధా ఫభాపణములు బలుకువాడవు యుద్ధరంగంబున వెనుక బారువాడవు సీవ్ర సమరరంగంబున నిలచి శతువులతో కయ్యమాడి రణరంగంబున నీ [పాణంబుల విడిచినచో భూలోకంబున ఖ్యాతియు ఇం(ద్రాదులకు భీతియు రంభాది చాసీజనంబుల సఖ్యంబు గలిగి వీరన్వర్లంబు పొందగలవు, ఆలాగు గాకుండు నేని దుర్యోధనుకు|నిన్ను నుజింపవగిన మాటలు మాట లాడి వారలను మోసబుచ్చి కయ్యంబున వోడితి వేని యమునిచేత తగులు బడి వాని దండనలకు లోకు వగుదున్ఫ, ఓరీ దురాత్మా! సీకు ఆ కౌరవ .నభయందుండి (ద్రపదరాజపు తిని దీసుకవచ్చిన దుశ్శాసనుని మెచ్చుకొని అఆయువతీరత్నము కట్టువుట్టంబును పోనిచ్చి మానభంగంబు చేయునపుడు హో కృస్టాయని మొ లిడినయంత వాని కృపచే నాయింతి మానంబు దక్కించుకొనుసమయబున మిరలు పకపకలాడుచు దినంతులుగొట్టుచు .. అవోకారంబు సేయుచు నధాష్‌ నథాషని నవ్వుచు యుండ లేదా అసమ

వైెకి (వవేశింపనీయక నణచి 'విట్టినందుచేగా ఇంత కష్టంబులు మాక వాటిల్లెను, వొకనూటు వా"[క్రీగంటి చూపులతో మాకుజాడలు చూ యు౨డిన యంత కర్ష దుర్యోధనాదులను వీచు నీ భూలోకంబున నెన్నడో మ3గిపోయియుండును గాని ఓరీ దుష్షచిత్తా! అత్యంత కోపోర్దీవితుడగు నాయన్న భీమసేనుడు నభనుజూచి దుర్యోధనాదులు నహాోదరులు నూదగుదును దుక్యోధనునిన్ని ఈ గదతో చంపును అంత కాలము నటిం చువరకు నా చేతులతో నీదగ్రోలుట లేవని (ప్రతినవూ నెను, నేనున్ను నిన్నుజూచి స్మీపాణము నేనే దీయువాడని అతిధ్రైర్యముగా బలికిన ధీర తను నీవే వినియున్నావ్రగా ఇవుడై నను మోనము పోయినది యేదియు "లేదు ఇదిగో చూకుము నేరు నసీవైకి విడచునట్లి చాణముచే నీతల ధాథ్రిపై బడి పారలబోవుచున్నది గాంచుమని బలికిన ధనందయుని పలు కులు విని నారాచమునుగాచి చెవియందు విడిచినచందమున మండిపడి పండ్లు పెట పెట గఆచుచు కన్ను లెజ్బ జేసి మినములుదిద్దుచు. భుజ ములు తొడలు దట్ట్లుచు పెళ్టుమని పెద్దనగవు జేసెను, వెంటనే మజటీయొక రథమువై యారోవించి దివ్యాస్తములును రత్నమాణిక్య న(జ్రకవచములనుగట్లి దివ్యమాలికల ధరియించి సవ్యసాచి ఎదుట నిలచి మిీనముదిద్దుచు భుజములదట్టుచు అట్టహానములతో వెడ లుచు కంటనాదమునేయుచు, ఓరి ధనంజయుడా! నిలు నిలు వోడకుము వోడకుము పారిపోకుము భయమొందకుము. ఇదిగో నిలిచియున్న నా ముందు కయ్యమాడుము నీ సాహానమును చూపుము సీ చమత్కారం బులు నేడే నమసిపోవ చేసెదను, వెండీియు పంచమహావీరులని పేరు వహీంచితిెగాని ద్య్యూతమాడునవుడు పందియములు బెట్టినవాట్లను జయింపశ క్రి లేని దుర్చలులు మకియు రాజ్యమును చాయాదులకు వొప్ప "జెప్పి కాననమున దిరుగుచు కాయకసుడుల దినుచు పతములవలె డాగీ యుండునది మరచి నీ (ప్రతావములు బలుకుచున్నావా ఓరీ ధనంజయా! సీ నతియగు పొంచాలిని మానభంగము వేయునవుడు ఈ పౌరుషము. ఎందుబోయెను, న రేం్యద్రుడగు దుర్యోధనుడు రాజ్యము (గ్రహించుకొన్న స్పుకు-'పర్శాకమము 'లెందుబోయెను, ఆడదాని చందమున తలలువంచి సిస్తొంది దిగులువూని శరీరకంపములనో మూనము పోగొట్టుకొన్న మి శౌర్యములు ఇంలేయని నేనుజూడ లేదా, ఓయీ ధనంజయుణా! విజయ గాండీవమను విల్లంది జయము పొందవచ్చితివో రాజాతి రాజగు ద్దుర్యో ధన మహారాజు నభయందు పాండవులకు వెనుకయుండి పుటలో పాము,

నాడో పాసు స్‌ సీ (యు కా చే శ్‌ ర. చం నాం టా తున. ర వాన త్యనాానననననాానా హా నా లూ నలా ప్రకా తా వం న ర నా కం త. కర్ణ్ణుడును ధనంజయుడును యుద్ధంబు "జేయుట

నట్టి అన్ర్రములు సీ శరీరమును (త్రుళ్ళచేసి పొడిచి శిరము నేలబడచేని యీలొకము విడచి యమలోకము వచేదనట్టి కాలము నంఘటించెను. తల్లి తమ్ములు భార్య బిడ్డలు మొదలగువారిని విడిచి పెట్టి కయ్యమునక వచ్చిన నిన్ను ఈ విరాట చేశ భూమియందు యమఫురముబంప సిద్హుడె యున్నాను గాన నన్నుదూర నేల! ఓరీ కిరీటీ! కొంత సేపటికి మునువునన్ను జయిచితివని నోటికి వచ్చినంత కన్నకూతలు గూసినది సఏీవేగా సీచేలి ఛాణములకు నేవోడినటులు విముఖుడయిన విధము నీవెరుగ నై తివి. ఓర కిరీటీ! మధించిన యేనుగు సింగమునకు వెరపొందును, అట్టి సింగము యేనుగకు రుడియుటకు కారణమెకుగవు, వింటియందుగల నారిచే విల్లు ఎంతవంగుచున్నదో అంతయు చారుటకుతగునని యెరుగవా అలాగునని సింవాము వెనుకకు వెళ్ళి యేనుగమ_స్తమువై బడి యేనుగను చంఫునని ఎదుగవా ఇక మాట్లాడనేల యని విల్లువంచి నా౭ిబిగించి మిక్కుటమగు -తీక్షముగల శరములనుీ వరున వదినగా వొకటివెంట మరియొకటి వేయ దొణగెను, -

ఈలాగు బలికిన కర్దనితో సహాయముగా నున్న వీరుల పై కిదివ్యా త్రుములును రథగజమురగములకు తగు బాణములును అభిమంటించి విడిచి కర్డునివై కి తీశ్టచాణములను విడువసాగెను, ఈలాగు విడచిన చాణములును (ద్రుంచునటుల కరుడు గొప్ప అశ్ర్రములను విడువగా కర్ణుని సై న్యములు 'బాకులు ఛూలములు శేడయములు ఖడ్లములు విండి చాలములు మొదలగు గదాయుధములతో విజయునిచుట్టి మంచు (కమ్మి నట్లు (కమ్ముకొనిరి, అంత గాండీవుకడు తనచేతి విల్లువంచి నారిబిగించి అగ్నికి సమానమగు విశిఖము లనేకములు వారల పై వఏీవసాగను, అహాణం బులు సై న్యంబులమిదను కర్ణుని వాణంబులు మీదనుబడి దూళథవము “గావించునవుడు వారు వారలు దిగులొంది దిశలందిరి వారి శరీరములు కాట్లు గలిగి కాళ్లు వికెగి కరంబులు తుంటలయి. శిరంబులు ధరనుబడి అల్లోలకల్లోల మయిరి, అప్పుడు కర్దుడు తన నిజగురువగు పరశు రాముని (ర్రాక్థించి అగ్నిళో నమానమగు అ(శ్ర్రములును వ(జాయుధముతో నమానమగు బాణములను కోట్లకొలది విడువసాగను, అఆమహాణములు భూమికి అకాశమునకు (ప్రబలి యెందావరించి కిరీటిని చుట్టి తలదీయ' వచ్చెను, అప్పుడా కిరీటి సింహముఖా్ర్రైములను అభిమంత్రించి కర్ణునివై, విడువసాగెను, ఆ బాణము కర్టుని బాణములను చిన్నాభిన్నముచేసెను, ఈ, లాగున వొండొరులు కయ్యమాడుచు వారివారి బాణములు చేయునట్టి చి[తంబులు ఆర్న రంబులును అపాయములను జూ-చుచున 'బేవతలు మొడ!

గు వారలు తమచోటు విడచి పారసాగిరి, అంత కద్డుడు కోపముగల ఇాడయి నలువంకలుజూచి కుడి ఎడమగా రథమును (ద్రిప్పుచు విజయుని గాంచి ఓరీ ధనంజయుడా! నీకుగల హీనబుద్ధి కై వాలానింతసిం చెదను, అజ్ఞాతవాసము నీయ సన్నిద్ధు పోయిన మోరలు సీ సోదరులను విడచి మొంటరివాడయి వచ్చిన సి మూర్ధతిసమున ఇంకను వొక్క-దినమున్నది మొరుగనయితివి, ఇవుడు నీవును సిసోదరులతోను (చాపదిని దోడుకొని పోవువాడవు వీదిగో చూడుమని ఇఫుడు నేను విడుచునట్టి బాణముతో స్మీప్రాణములు దీసి వేసెదను, తక్కిన వారలు భూమిపై యుందురుగాక అని పలుకుచు దివ్యాస్తములు చేకొన ఫల్లుణుడు యెక్కిన రథమునకు రథసారధికిని అశ్వములను ెక్కెములను నురికి విజయుడు మూర్చిల్ల దగినట్టి బాణంబులు విడువసాగెను, అనమయమున కిరీటి కోపముగల 'వాడయి చీకట్లు (శ్రమ్మువచ్చిన చాణములును వ్యజాయుధముచే నుక! గొప్పదగు విశిఖముల చెళొని వీనితో ఇంతితడవు క య్యమాడుచుండుటడే.- కర్ణుడు మహాపరా[క్రమము గలవాడని పాగడుచుందురు గాన వీనిని ఇక (రణరంగమున నిలుపరాదని దలచినవాడయి తాను విడచిన అన్తములు కర్ణుని కవచములను పగులగొట్టి యురమును బెకలించి కండ్లను బొడిచి 'ర_క్షధారలు (న్రవింషచేసిన విజయునిసాహనమునకు మెచ్చిన ఇంద్రాదులు 'తమతమ నివానము చేరసాగిరి, అప్పుడా కరుడు తనకు గలిగిన వుష్మద్రవ ములను బయలుపర చక 'వేరురథముపయి ఆరోహించి వేడు. విల్లంది 'దోణవర్ష ము కురియునట్లు కాలాగ్నివ లె ప్రకాశించి విషములు (గ్రక్కు ఫొని వచ్చినట్టి అస్త్రములను గణింప శక్యము లేక ప్రయోగించెను. అలాగు విడచిన బాణములను విజయుడు గాంచి కం దైజ జేసి అర్థచందాస్త్రము లను చేళొని వ్యుగముగా పూజించి కర్టునిచేత బట్టియున్న విల్లు రెండు (బద్ధలగునటులు జీల్చి దిశలు బరికింపచేసెను,

(్రద్ధలయిన విల్లును జూచి కర్డుడు ఛీయని పారవై చి చండమా ఆతమువ'ల మండిపడి ఈ విజయుని నాశము చేయుకే మంచిదని దలంచి [ప్రచండమగు గధాయుద్ధమును. చేకొని గిరగిరమని (ద్రివ్పి సముద్రము పొరలి తరంగములు అకసమంటి వచ్చునట్టు చుట్టి.విజయుని పైకి వీవ సాగెను, అసమయమున విజయుడు జాగరూకుడై తటాలున గాండీవమును వంచి వ్యజాయుధమును చేకొని యతి బేవతల బూజించి యభిమంత్రించి పర్వతము ఆకాశమున శెగసి నేలకు వచ్చు చందమున వచ్చెడి గధా యుద్ధమును యెదుర్కొని గధాయుద్ధమును తుంటలు తుంటలుగా నజ ీలుడజీయగా అవి కవి దంల డి వారం? రగిగ జవను దూటు

లుగావించి చిన్నాఖీిన్నముల గాపెం చను, అంతనా నయిన్యముల క్‌ర ములు 'తెగియు కాళ్లు విజటి*యు శిరములు (టబద్ధలయియును దిగులు జెంది చోడసాగిరి, అప్పుడా కర్టుడు తాను విడిచిన గ దాయుద్ధము తుంటలయి తన సై న్యములకు శ్యతువాయెనే యని యోచించి వీజయు డున్న రథ మున్ను గుజ్జములున్ను నెమ్మతి గలిగి శిధిలము లేక యుండుటను గని అహో కిరీటికి గల మం[త్రబలమున్ను "దేవ తాబలమున్ను "రెండున్ను వానికి అత్యంత అనుకూలమై యువ్నది ఇంకేమి సేయుదును ఇంతకన్న ఎక్కు వగా బాణములున్ను గధాయుద్ధంబులును ఎంధుండి లేగలను యేలాగు జయిఐచగలను అని పలుదెంగుల అలోచించుచు (టమ గలవాడై నిల బడియుండెను, అలాగు నిలబడియున్న కర్డుని గాంచి పకపకలాడుచు దినంతులు గొట్టుచు పది బాణంబుల నొక చెతం బట్టి అధిచేవతల నఖి మంత్రించి మంత్రాహుతులు మనసాయిచ్చి గాండీవమున బెట్రికద్లని పెకి విడిచెను, అంత కర్దుడు యెక్కివచ్చిన రథమున్ను గుజ్రములున్ను సార థియు చుట్టువెవున నిలబడియున్న తక్కిన నయిన్యములున్ను దిశలుదప్పి చాదచుండ కర్ణరథిము నేలకు వాలియుండెను, అది గనిన కర్ణుడు కను "లెజ్బజేసి పండ్లు పెట పెటగజచి వజ్రాయుధము సూచి కాయుద్ధము కర్తరీ ముఖాయుద్ధం అర్థచం(ద్రాయుద్దం మొదలగునవి తనవశంబున లేనందుచే భూమిపయి నిలచి కయ్యము సేయం ఆరంభించెను, అది గనిన విజ యుకు ఓహో ఇదియు మంచి సమయమే వాటిల్లెగడా యని సంతోషము గలవాడయి (హీ స్ర్రంబును చేతంబూని తన నిజగురుని మది దలచి మం[తాహుతులిచ్చ కర్ణునివై. విడచి వానిని భూమిపయి బడి పొరల చేసెను, అప్పుడా కిర్లుడు అన్తశ న్తములును విల్లును లేకయు రథ గజతురగ పధాదులు దిశలు బరికించివోయినదియు గాంచి దిగులొంది వొండొరులు గావక విముఖుడ్రై పోనెంచిన కద్డుడు యుద్ధరంగంబున విజయానికి వ్‌వును జూపి బారదొడంగను. అనమయంబున కిరీటి రథముననున్న విరాట నందనుడు పరుగిడుచున్న కర్దునిమూచి నవ్వుచు చేతులుదట్టుచు పరిహో నముచేయుదుండగా దుర్యోధనుడున్ను తన తిమ్ములును శకుని మొదలగు వారలు దిగులొందుచు యిక మనకు అపజయమె నంభవించును. గాని మేలు గలుగదని చింతించుచుండ (దోణకృ పాశ్వ శ్రమలు మొదలగు "శేధామ్‌ శభాష్‌ విజయా నీవే గాండీనవ్టకు నీవే కిరిటి నీవే బలీయుడు నీవే జయ్యప్రదుడని పొగడనాగిరి, అసమయంబు అశ్వర్దామయు దయిళగుణ ముగలవాడయి తన రథంబును క్‌ర్టుని నమిపంబునకు గొనిపోయి బానికీ భెరంంబు గలుగజేయ నుంకించి కరుకు చమసగును కాాగిం అతి వోన

చుండగా కర్ణభూపతి దిరిగిచూచి ఆహా మోసము వచ్చెనే అదిగో వీజ యుడు ఇదిగో విడయుడు 'వెన్నంటివచున్నాడే యని భయంబుతో వెండి యు పరుగులిడసాగను, అంతట (దోణనందనుడు అతివేగముగా కర్డుని ముందు చని ఓయీ కర్గ రాజూ! నేను అశ్వ స్టైమను భయమొందవలదు, సీవ్చ గాండీవి ముందు నిలిచి బలికిన డంభపు మాటలు యెందుపోయెను, నీ కిరీటి యెొందుబోయెను, కవచ మెందుబోయెొను, చేతబూనిన విల్లెక్కడ, చాణంబు అందుపోయను, నీముఖంబున గట్టియున్న వీరపట్ట మెంబేగెను వొంటి రథంబును నొంటివిల్లును గలిగి యొంటరి వాడయి వచ్చుచున్న వీదయుని జయించి ఎప్పటియటుల యరణ్యంబునకుం బంప గలిగిన సాహాసంబు నీయర చేత యున్నదని బలికిన సామర్థ్యంబు ఎచ్చట యున్నది, అయ్యయ్యో పెద్దలమాట లలత్యుంబానర్చి మమ్ములను యలత్యుంబుచేసి కయ్యంబునకు నెయ్య మొందిన సీ సాహనభయిర్యం బులు భూమిపాలాయెనే అంగ బేశాధిపతివగు నీకు ఈలాటి కష్టంబులు , 'రాడగునా మొరగుచున్నకుక్క "వేటకు నుపయోగమగునా నీ వాడినంత దుర్భాషలు పలుక ధనంజయుడు కార్యమునదలి పెట్టి కార్యసాధనంబు గావించుకొ నెనే ఇదేటి అవమానము మానంబునకన్న ,పాణంబులు ఎక్కువాయెనే శూరులు శత్రువులకు వీవుచూపి వారదగునే సమరంబు నకు కాలు బెట్టి వెనుకకు జారిపోదగునా -ఈనీతి నీవెదగవా నీవు చేయు సట్టి కయ్యంబును నీకు గల జయ్య(ప్రవమును నీవెనుక యుండి చూడుమని బలికి వెరి ప్రతాపమాటలు ఇవుడెంచేగెను, ఓరి వెర్రివాడా నువ్వు పొందిన అపడయంబునకయి కొంతతడవ్రు విశ్రాంతి పొందియుండుమని అశ్వస్టైాముడు కార్డుని పంపివేసెను,

• అతి ధీరతగల ధనంజయుడు విరాటరాజ కొమారునిజూచి ఓఈ వుత్తరకుమారుడా! ఆదిగో చతుక్వేవములకు నమతగా నిలబడియున్న (దోణాచాద్యలు మొదలగు గురువులను గంటివే కిరీఠి అతి ఖ్యాతియు సీతియు గలిగి ఇం్య్రాదులచేతను మహరుషులచేతను కీ ర్తివహించిన వు_త్తమకులమున బుట్టినవారలు వీరలు దుర్యోధనుని పోషవ గ్లమునయుండు వారలు వీరలలో (దోణాచాడ్యులు నూకు నిజగురువని బాగుగా గుశ్తె రుగుము, వారికీని గంగపుతులయి భూమిని ఖ్యాతివడసిన భీష్మూచార్యు లకును మధ్య బంగారు రథముపై చిడునగవు 'లెగయ అనిశార్య పరా (కమథీద లై ఇం్య్రాదులచే పొగ డ్దగలవారు .కృ పాచార్యులని దెలిసి కొనుము, వారికి నమాపమున రథమువై ఇవుడువచ్చి నిలబడినవారు నముటహుముంనితోను సామోత్‌' కంకఠనితోను సమానులె మనృధుని

వలె అందచందముగలిగి అతి శ్రైర్యంబగు గంభీరముతో యుండువారు, మాకులగురువగు (దోణాచాద్యల కొమారుడు అదిగో గంటివే రథము నకు నేరుగా రథమునిలివి యీ తణములు మూతలిడక్‌ జూచుచున్న దుర్యోధనునికి దుద్భుద్ధులు గజపి ఇం్యద్ర్యప న్తమునయున్న మమ్ముల 'రావపించి కపటద్య్యూగమున మూ రాజ్యముల నపపహారించుళొని మమ్ముల శకానకు తరిమిన పొపవియగు దుర్యోధనుని తమ్ములు పరమచండాళులు అతి దుర్మార్గులు వీరలు నమిపమునయుండు వారలు అతి భుడజబలశాలులగు అతింఢులు మహారథులు మొదలగు శుద్ధపీరులు, ఇట్టి బలళాలులముందు మనము జయ(ప్రదులగుటయే పరాక్రమముగాని మరివేడుగాదు, ఇక యూరకుందు మేని వీరాతివీదులగు వారలు మనల నోడించునట్టి యు క్రులు పన్నగలరు, గాన మనము జాగతగా యుండవలెనని యోచించి బలుకు చుండగా దుర్యోధనుడు (రోణాచాడ్యుల వెంత జేరి నమన్మ్లరించి ఓ మహానుభావా కర్ట్ణుడువీప్రుదూపి అపజయయమొంది కారసాగనే ఈ నమ యమున మిరలు శ్మత్రువునిముందు నిలువక మమ్ముల తగులబడ "సేయుట న్యాయమేనా యని బిగ్గరగా యరచుచున్న దుర్యోధనుని మాటలంగ్నీ కరించి సుయోధనా! భయమొందవవలదు ఇదిగో నవ్యసాచిని. వోడ 'జేసెవనని బలికి (దోణాచాడ్యులు తన రథమును యతివేగముగా నడపి సారధిని హోచ్చరించి ధనంజయునిముందు నిలువసాగెను, / (దోణాచావ్యలకును ధనందడయునకును యుద్ధము

అలాగు (ద్రోణాచాడ్యులు వచ్చుటను గాంచిన గాండీవుడు వు త్త కొవూరుని ఎచ్చరించి (ోణాచాద్యలముందు రథి మును నడువుమ నెను ఆలాగు రథము నమిీపించునంత (దోణాచాడ్యులు ధనంజయునిగాంచి ఓరి ధనండయా! దుర్యోధనుని ఆవరించిన శుద్ధవీదలు మేమందరము ఇందుండ నీవెచ్చట పరుగులిడ పోవ్రచున్నావు నిన్ను విడువజాలము కయ్యమునకు నిలువుమని విల్లువంచి నారిబిగించి ధనుష్టంశారము వేసెను అంతట విజయుడు గాండీవమున శుభాశ్ర్రముల బిగించి (దోణాచాద్యల పాదపద్ధృములకు వొక చాణమువై చిన నమస్కారములు గావించి మనసా పూజించి మరియొకళాణముచే పండెండు వత్సరంబులు వనవానంబును నొక్కయే డజ్ఞాతివాసమును గడవి మి అశీర్వచనములచే శుభులయి యున్నవారము ఇక ధర్జుధర్థుములరసి సీతిమార్గములనుడలచి సత్యమును మున్నిడుకొనవ లెను 'వెండీయు నాకు పలుదెరగుల అ(్ర్రాశనశ్ర్రముల గజివీన మహాగుడువలు మీరేగా ననా శగించననిక చగాసంంైమలు

మిాశేగా మివంటి పర్మాకమముగల విలువిద్య (ేష్తులగు మాముందు నిలచి కయ్యమాడ శక్తిగలవాడనా తమకు దాసుడను వ్యుత్రునివంటి వాడను తమకు శిష్యుడను తమతో ఎవుట నిలబడువాడనుగాను మరియు "తాము (బ్రహ్ముకులముస జనించినవారు మిపాదములను నదా పూజించు వాడను గాన మోకు వలయునంత నమస్కొాారములును వుపచారములు వేయువాడను విరాట రాజుయొక్క గోవులను గయిగాొని వచ్చిన దుర్యో ధనునితో వాని తమ్ములు శకుని మొదలగువారలను బరిమార్చి మావిధ ములను దీద్చకొనువాడనుగాని మితోను అశ్వశ్లైమ కృపాచాద్య లును మాతాతగారగు భీష్మాచాద్యలతోను కయ్యమాడ మననులేని వాడను, ఆలాగు యుద్ధంబు నలుఫుదు నేని పంచమహో పాతకులలో నొక్క డయి చెలగుదును అని నమస్కరించి బలికెను,

అది గని వినిన (రోణాచాద్యలు చిడనగవ్చతోను అత్యంత ఆశ తోను విజయునకు ఆశీర్వదించి బాబూ కిరీటి నామాట లంగీకరించుము సత్యధర్భంబులయందు బుద్ధిగలవాడవు సీవ్టు నసీవెదగని ధరాధర్ధుము లును లేవ్ఫు, నేను ఇంతకాలము దుర్యోధనుని అన్నంబు తిని వానికి సమ యంబు వచ్చినపుడు వానిమాటల యుల్లంఘనముచెేసి విరిత్రియుట కయ్య వీదలకు తగు ధర్భు మేనా?! కయ్యరంగమున శర్రువుడై వచ్చిన కొమారు డయినను శిష్యుడయినను యితరుడయినను నిజబంధువయినను పషూ పాతము లుంచక యుద్ధము చేసేకావలయు, ఈ ధర్జుము నీ వెటుగవా 'వెండీియు ఇం[ద్రలోకమున కేగి నివాదకవచకులను ళూరులను నుక్మా_డి కిరీథి యని "పేరు వహించిన సి సాహూనమగు విలువిద్యనుచూడ ఆశరించి యున్నాను, ఆ విద్యా_ప్రవీణతను నాముందు చూ పెట్టమ నెను, అలాగు చభూవుటకు సీకు మనసు రాకయు కోపము గలుగకయు యుండినచో నేనే తొలుత నీపై చకాణముల విడి చెననని దివ్యాన్తములను వేలకొలది ఎత్తి విట్లునయుంచి నాకాశము భూమియు ఆవరించునట్లును దిక్కులు ెలి యక చీకట్లు శమ్ముకొన జఇాణంబులతో (క్రమ్మి వేసెను, ఆనమయంబున (దోణాచాద్యల నమిపమునయున్న దుర్యోధనాదులు ఆహాహా అతిజయ (పదుడగు విడయుడు నేడే తన జీవితకాలముకు ఈ యుద భూమియందు నిడవబోవుచున్నాడని యతినంతోషమున వొండొరులుబలుకుచుండిరి. అకసమున వచ్చిచూచుచున్న జే వేం్యడ్రాదులును పొంకుమహారాజు మొద లగు వారలు ఆహా ఇ9ఇచేటి ఆశ్చర్యంబు, ఈ (దోణాచాద్యలు సుంతయి లగు శిష్యుడని (వ్రియమును అనురాగంబును లేక అపాయంబును గలిగించు వతషచనాణముబను వేళ్‌ కదవంజయుడు యేలాగు జీవించపోగల

డని (భమసి పలుకుచుండిరి, ఆ నమయంబున ధనంజయుడు తన గురువగు (రోణాచాద్యలకు నమన్కరించి స్వామి ! తనసకుగ ల శిష్యులలో వీవ చాడను మామాటకు మె5ందవ్పినవాడనుగాన అయినను నమయము వచ్చి నప్పుకు తన,(పాణమును తస యశమును తానే కాపాడుకోవలెను, గాన ' నాయందు యేదియు దోషములేదు, నేను 'నేరస్టుడనుగాను లయుదిగో "తాము -ఈ శిష్యుని మెచ్చుకొనదగునట్టి కార్యము నలిపెదను అని మంచి నారాచములను చేకొని నారాయణ మంత్రమును అభిమంధత్రించి జీకట్లు (గస్పియున్న బాణములను తుంటలు తుంటలుగావించి నేలంగూలచేసెను “వెంటనే వీడయుకు తన ఆచాద్యనిపెని కొన్నివాణములను విడువ సాగను, ఆ బాణములను (దోణాచావ్యలు తుంటలుగావించి కిరీటిపై కొన్ని బాణములను వీవగా గాండీవుడు ఆ అంబులను ము త్రినియలు గావించెను, ఈలాగు వొండొరులు వీరుతివియక భాణములు వొకరువై యొకరు వైచియు ఎవరికిన్ని యే విధమగు అవియము లేకపోయెను మటియు ఇరువుడు అమితములగు బాణంబులు చేకొని నొకరిపయి నొకరు వీవసాగిరి, ఆలాగు వీచునప్పుకు (దోణాచావ్యలు కోపంబుతో సూర్యా (శ్రుమున్ను (ప్రయోగించెను, అంతట విడయుడు 'మేఘాన్త్రమును వైచి నుడీగించెను, అదిగనిన (దోణాచాద్యలు వాయువాశ్ర్రమును వుపయో గించిరి, అంతట విజయుడు నాగాస్త్రము వె చి వాయువును పోగొళైను, అదిగని (దోణాచాద్యులు గరుడా త్రంబు నుషయోగించిరి, ఆయ న్త్రంబు వోగొట్టుటకై గదాయుధము వీవను, ఆ గదాయుధము నేలబకునట్లు (రోణాచాడ్యులు సేయగానే యిం[డ్రాదులు మొదలగు వారలు మూచి విస్టాయంబందిరి,

ఈలాగు (ద్రోణాద్దనులు వొకరికొకరు ముందిడినకాలు. వెనుక దీయక అత్యార్భాటములతో తమతమ పొరిషంబులను విలువిద్య సాహ నములను జూఫపుచు అసాధ్యమగు సమరంబును జూచువారలకు అలలచే అఆవరింపబడిన సము[ద్రంబు ఆకనముం చి అందుండి నేలంబడు జల(ప్రళయం రీతి కాణవర్ష ంబులు గురియుచుండగా (దోణాచార్యుల సయిన్యంబులు శూలము విండివాలము పాశము అంకుశము క త్తిశేడయంబు మునలము గదాయుభము మొదలగువాట్లను చేకొని ధనంజయుని రథభముమిదను గుజ్రములమోదను మెక్కములమిదను సారధిమోదను మోదించి నుదకు సమయమును గాండీవ్రకుజూచి (ప్రళయకాలరు(దునివలె మండిపడి పట పటమని పండ్తుగజచుచు వెదన్చల గఆచుచు కంగ్లెజ్హ జేసి రౌ్యదాకారుడై విబువంచి వొక్క. అనమును అభిక్నుుతింది విజసణకవగు 1నిోావాం.

ర్యుల దలచి విడచినయంత ఆ బాణము వేలకొలదిమై అవియే కోట్ల ఫొలదిమై ఆకనముననుండి నమ్మతంబులు (వాలినటులు (రోణాచావ్యల సయిన్యంబుల పై బడి వారి శరీరంబులకు శాట్లు కలిగించినమా (త్రంబున కొందరికి ర_క్త్యప్రవాహంబును మంకొందరికి కాళ్లు తునియ లై యును మరి కొందంకి చేతులు తెగి నేలబడియు కొందరు శిరములేశ మొంజెములు ధరను బొరలుచు కొందరు దిశలు బరికించి పదగులిడుటయును ఈలాగు పలుబాట్టు పడుచున్న సయిన్యంబులును ఇంగదాదులుజూచి. ఈలాగు శయ్యంబు ఎన్నడు జూచినవారముగాము ఇక (దోణాద్టనుల నమరము యేలాగు ముగియునో యని చూచుచుండిరి,

అప్పుడు (ద్రోణాచాడ్యులు వెనుకవయివునను రథమునకు యిరు వంకలను దిరిగిజూచి నయిన్యములు ధైర్యములు విడిచియు దిశలు పరి కించిబారుటయు ఛిన్నాభిన్నములుగా 'నేలంగూలి యుండుటయునుజూచి విన్ధ్హయంబంది ఆహో! విడయుని 'ాణకాటులకు నహించక సై న్యములు ఈలాగు పరితపించుచున్నదని డలచి విలువంచి మంచి శరములనుబెట్టి అభిమంత్రించి ఓరీ వీడయా! ఇం[ద్రలోకమున సీవాతకవచకులను జయిం చినవాడవు నీవే నీసాహసము' నేడే గంటిని, నీ పరాక్రమంబును సీశౌర్య మును గంటిని, నీకన్న విలువిద్యా (ప్రవీణుడు ఈ భూమియందుండుట యదదు.యరు బేయైనను ఇంకయు సీసామర్థ్యము ఎంత గలిగియున్నవో వాట్లను గాంచబోయెదను; అని బలికిన (దోణాచార్యులకు నమస్మ్ల రించి, చేవా! తమ సెండదామరపాదములయందు నామనసు నిలకడయొ నదా “మిమ్ముల ధ్యానించువాడను, అలాటి గుడుభ క్రి నాయందు సంపూర్మముగా యుండుట నత్యంబు సత్యము నన్ను యెన్నటకిని గాపా. డును, ఎందడ వీరులయినను అతిరథులు మహారధులు మొదలగువార లయినను న న్నెదుర్కొని వచ్చినప్పుడు వారలు అపజయంబులే పొంద గలడు, మి కృపాకటాతుంబున నేనే జయ్యప్రదు డగుదునని దీర్ధ్స నమ స్కారంబులతో మనసార పూజించిన ధనంజయుని పలుకులకు అనందిం చిన (తోణావాద్యలు అతి తీీవమగు చాణంబులు విడచి వాస్‌ రథంబును గుజ్జములును సారథిని గూల్చి విజయుడు మూర్శిల్లదగిన జాణంబులు విడిచెను, అదిగని ధనంజయుడు భయభాంతిని విడిచి దివ్యా(స్ర్రములను గాండీవమున జొనిపి గుదవులమిద విడచిన బాణములు తినమోదను సారధిమోదను యశ్వంబులమిదను రథ ముమోదను బడనీయక తుంటలు గావించెను, (ద్రోణాచాడ్యులు చింతాసాగరమున మునిగినవారయి

లా న్ని లఖవెానిము జిలతో

ఆ సమిపంబున యుండి జూచుచున్న (వోణాచాద్యల కొమాదడు

డగు అశ్వన్థ్ధాముడు ఆహో! మోనంబు వచ్చెనే ఇంకేమి సీయుదుము, నాజనకుడు సమరంబున మున్ను బెట్లినకాలు ,వెనుకదీసి భారసాగెనే ఇంతకన్న అవమాన మిక ఎంమన్నదని తటాలున తన రథమును :దివ్పి ధనంజయుం డున్న రథంబునకు నమిపంబున "జేరి కిరీటితో సమరము కీయ (ప్రారంభించెను. యేలాగనగా (ప్రళయకాల రు దునివ ల మండిపడి సూర్యుడు యతి వేగంబుగా తన కిరణములు భూమివై ఏచులాగసనను అగ్నికికణములు కండ్ల రాల్చుచు అతిఠకా(దాకారుడయి యుండిన అశ్వ ఖ్ఞాముడు శాణములు చేకొని ధనంజయుని పై దళాన్ర్రంబులున్ను రథం బువెకి నూజటు వాణంబులును సారధివె: "వేయి బాణంబులును ెక్కెం బుపై పదినూరు. అ(్ర్రుములును వేసి అత్రిగంభీకుడై. సింహంబువలె నిలబదెను, ఆ నమయ-బున ఇం[(ద్రాదులుగని ఆహాహాయని బలుకుచు ఆశ్చర్యములు బకుచుండిరి. అప్పు డా ధనంజయుడు అధయిర్య మొందక అశ్వ శ్రైాముడు విడిచిన బాణంబులు తుంటలుగావించి ఇరువది సూర్యా (శ్రుములు జేకొని అశ్వన్ఞాముని రథంబుక్ను అశ్వంబులను నురికి జయ్మపదునివ లె యుండెను, అది గనిన యశ్వ బ్ధాముడుకోపోద్దీవితుడయి వ[జాయుధంబుకు జేకొని ధనంజయుడు బట్టియుండు గాండీవంబున నున్న నారిని వీడ జేసి అమిత ఛభాణంబులను కిరీటివె విడచి భూమియనియు ఆకాశ మనియు దెలియకుండునటుల జీకటులు (కమ్మ జేసెను, యదిగని కిరీటి తన గురువ్వురుడసు యశ్వస్థామనుగని ఓహో నావిల్లున యుండు నారినిరీ సి నందుచే నీవు యుద్ధవీరు డయితివా యని బలికి మగుడి నారిని విల్లును బిగించి దివ్యా(స్ర్రములు యలవిలేక విడచిన వాట్లను తునియలు జేసిన అశ్వన్టైముడు కోపంబుకలవాడయి అనేక వాడి ళాణంబులను గొని విజి యుకు ఈ బాణ బులచే బారిపోవలె నని డలచి విడచిన బాణములను దుర్యోధను సె న్యంబులు గాంచి శభామ్‌ శభాష్‌ యశ్వన్దామా నేడే సీ నమర (పభావంబును గంటివని ఫొగడుచుండిరి, ఆ నమయమున అష్టకుల గబంబులును అష్టగజ నాగ ములున్ను న్వర్షలో కాధిపతులున్ను వినయం బందిరి, అంతట విజయుడు కోపముగలవాడై అశ్వన్రాముడు మూఫున గట్టియున్న యంబులపొదిని నొక్కా హాణంబుచే యంబులను పోనిచ్చిన యంత ఆది గనిన అశ్వ స్రైాముడు తనచేత నున్న చాణంబులను వైచి చేతరిక్తవా స్తుండై 'జేయబడి నిలువసాశెను, అదిగని అశ్వ స్థాముకు అత్యు డై తండ్రిని ధ్యానించి పరమశివుని బూజించి దివ్యాస్త్రంబులు రా

డు సుంతై నను రుడియక 'ధ్రైర్యవంతుడయి తన తూణీరంబున గల బాణంబులను దీసి అశ్వ హ్లైమునిపయికి వేయుచుండగా ఆ తూణీరమున శరములు అమితములై అతయమషయ మని యఖభివృద్ధి నొందుచుండు చి(త్రమును కొంత దూర6ంబునుయున్న కృ పాచార్యులు ఈ యఘోర నమరంబును బూచి యొండొరుల సాహనములకు మెచ్చినవాడయి తన రథంబును వీరల మధ్యను 'బెచ్చి నిలిపి యిరువంకల "రెండు చేతులను చూవీ మామిా కయ్యంబుల ఇవాలించుమని వేకకొ నెను, అది గసిన కిరీటి ఉత్తరకొమారుని గాంచి ఓయి బుద్ధిమంతుడా! విరాటరాజవు్రు జా! మన రథంబున యున్న శరములును మనకు చుట్టుబడియుండు చాణం బులను భ(ద్రపరచుము, అశ్వ హైామాద్దనుల నమరంబును వాలించుకొన మని తానే సమరము చేయబోవుచున్నాడు గాంచు మని బలికిన యంత ఉత్తరకుమారుడు రధంబు నతి వేగంబుగ కృపాచార్యుల కెదుట నడిపిన తతణమే ధనంజయుడు యేదియు బలుకక యీ అశ్వ శ్రామునికి అవమా నంబు రాసీయగక యద్దుబడిన క్వ పాచాక్యులపయికి అమిత వాణములను వర్షము గురిసినట్లుగా. పాణవర్ష మును నగుంపించెను, అప్టన కృ పాచాద్యుల యుద్ధము

విలువిద్యయం దత్యంత (ప్రవీణులగు కృ పాచార్యులు దివ్యాన్తం బులచేగొని ఈలాగు వొండొడులు చేయునట్టి (ప్రచండ నమరమును సిరు రులు నసుకులును విశ్ట్హాయంబంది ఆహాశకారముసేయుచు తమతమ నిల కడలు విడచి పాఠరసాగిర, ఆ నమయంబున మహమ్మేరు "మొదలగు పర్వ తములు తలక్రిందలై పొర లదగునట్టి తత్తర పాటుపడ్‌ భూమిపయి వొరగ సాగాను, భూమి(బద్ధలాయెను, చెట్లు "వెనువృతుములు జీలి ధరవయి గూలెను, ఆ నమయంబు గుర్తెగగిన ధనంజయుడు దివ్యా న్త్రంబులను అభిమంగల్రించి కృపాచారికిని రధథమునకును గుజ్జుంబులకును విడువసాగాను ఆ బాణకాటులకు వోర్వలేని కృపాచార్యులు వొడలంతయు వణుకులు బుట్టి శరీకంబు తూట్లుబడ బడలికతో రథ ముపై యొరిగి కొంతసేపటికి అసాధ్యమగు వజ్రాయుధంబు వేకొని గాండీవుపట్టి విడిచెను, ఆఅవ(జాయు ధంబు మార్షంబసనటులు థధనండయుకు ఆగ్నేయాన్త్రంబును విడిచినది మయూచిన కృ పాచాక్యులు మరిమరి దివ్యాన్తంబులను పై పై విడువ సాగను ఆయ_స్త్రంబులన్నియు [మంచివై చిన ధనంజయుని పరాకమంబునకు నంతపసించి కృ పాచార్యులు అమి తా_స్త్రంబులు వైచియు కరీటికి గల

శరవర్షంబు గురిపించెను, ఆ సమయంబున కృపాచార్యులు (భమ జెంది గొప్పసింహంబువలె ఘర్టించెను, ఆ ఘర్టననువినిన ౩; న్యములు భీష్మా ఇార్యులచే "సెలవంది (తిచూలంబు విండివాలంబు ఖడ్గ శేయంబు నలము దద చక్రంబులను విల్త్లంబులను చేకొని గాండీవుని నమిోావపించిరి, భీప్మాద్దనుల యుద్ధము '.

అమిత సై: న్యంబులతో విజయ.ని ముందు విజయముచేసిన భీష్మా ఇాద్యలు వుంఖాను ఫుంకంబుగా వికడువసాగెను, అది గనిన ధనంజయుడు కోపంబు గలవారై అఆవో ెద్దలగువావ లకు ధర్శ్మాధర్మంబు లిట్టిదని 'దెలియకపోయెనుగదా యని [కూరచి త్తంబుగలవాడయి యిుదివరలో రణకంగంబున ఎవరివైకీ (ప్రయోగించని చతుద్మఖాస్త్ర ౦బులను విడువ సాగెను, ఆబాణంబులు పది వంద పదివండలు లశ దశలతుల కోటి దళ కోట్లు ఈలాగు అమితంబులయి భూమి అకాశమంతయు వ్యాపించి అచ్చోటుయుండు నయిన్యంబులు కరంబులయున్న ఆయుధంబుల వారి వారి కరంబులను తెనదీసి రథి ంబులును గుజ్జంబులును గజంబులును నేలబడి (పాణంబులు విడుచుటయును తక్కినవారలు దిశలు దెలియక పరుగులిడుటయును గాంచిన భీస్మాచార్యులు అహా ఇట్టి పరాక్రమశాలి మనకు మనముడయి యుండి భుద్ధవీరుడని ఖ్యాతివడసినే ఇదియే చాల సంతోషమని చిడునగవుతో కవ్వడిని కొంతసేవు చూచుచుండి' మరి కొన్ని దివ్యాన్తంబులచేకొని కిరీటిరభంబునకును హనుమత్క్కొ_డికీనిగుజ్ట ములకును సారధికిని విడువసా”ను, ఆ బాణంబులను ధనంజయుడు ఖండించి తనకున్ను రథమునకును సారధికిని గజమునకును గుజ్జములకును యేవిధమగు అపాయములేక సురవీతముగా యుండ జీసికొ నెను, ఇంతలో (ప్రొద్దుపోయిన సమయము గు_ర్తెరిగిన భీప్మూచార్యులు అర్భ్య పూజకై వెడలసాగను, "

అదిగనిన దుర్యోధన శకుని దుశ్శాననులు ఓవ మోనము వచ్చెనే అతిజయ గంభీరుడగు కర్ణుడును విలువిద్యా గురుడగు (దోణా వాద్యులును వావకొమాదడగు అశ్వ త్రాముడును కృ పాభార్యులును మన 'తాతగారగు భీష్మాచార్యులు మొదలగు వఏీరాతివీదలు యుద్ధరంగమును విడచిపోయిలే యని డిగులొంది దిశలుజూచుచు ఎందు నందులు దక్కు నోయన మతి (భమలు గొనుచుండ దుర్యోధనుడు అహా:కరించి కొంత భీకరంబుతో రథమును నడపించినయంత అదిగనిన వివ్వచ్చుడు ఓహో

జయ మొందువానివలె నాయెదుట రాసాగెనే బొరా! వీని గర్వంబును గదియుటకు ఇచే మంచి నమయమని కొన్ని అన్తంబులనుగొని శకుని నం(గామజిత్తు దుశ్శాననుడు మొదలగు వారి రథములను గట్టియున్న గుజ్జంబులను (ద్రుంచి సారథులను బొడిచి రథములను విరచి చేతి విల్లం బులు విరిచి విల్లుబట్టనీయక చేతులకు కంకణము గట్టినరీతిగా శాణము లచేగట్టి వారి శరీరములను ఛూకులచే బొడిచి యురంబులు బెకలించి వారివారి ళూరతల భోదించి దిగులు బొందించి దిశలు బరికింపజేసి సై న్య ముల కరములయందుండు భూల మునల వీండివాల ఖడ్డములు చెదరగొట్టి వాత కరనులను కాళ్ళను విరములను బొడచి యురంబులు జీల్చి "జీల బొరలవేసెను, అడ్పుడా దుర్యోధనుడు కోపముగలవాడై దివ్యా) ముల నభిమం[(త్రించి విజయునివైకి విడిచిన మాతమున జొరా సీయంత టి రణరంగళూడుడు యీ భూమిని ఇక ఫుట్టబోడు, నీవే ఘట్రివాడవు అతిబలుడవు అతి విజయయుడవు అతి భూరుడవు అతి చమత్కారుడవు ఇంతయు నమరరంగమున శత్రువ్రలముండు మున్ను బెట్టిన కాలు వెనుక దీసి వీవ్రచూపి పరుగులిడునట్టి _విరికిబంటగు. నీకు యుద్ధ మొకటా ఓరి. ఘూతకుడా ఇదిగో నాచేతిచాణములను దప్పించుకొనుమూ యని దివ్యా స్త మొకటిదీసి దుళ్యోధనని రథంబును గుజ్జంబులును సారధిని పొడ్‌ చిన మా[్రంబున అవి చిన్నాభిన్నములై చెల్లాచెదరెను,. వెంటనే మర్యోధనుకు చాటి వోడసాగునేమోయని ఆలోచించిన కిరీఠి మరియొక అన్హ్రంబును చేకొని దుర్యోధనుని పై వె వెను, ఆ బాణము దుర్యోధ నుని శరీరంబు తూట్లుగావించి వాని బాణంబులును విల్లును తూణీర మును ముత్తునియలు గావి :చిన చి(త్రంబునకు యోర్వ లేని దుర్యోధనుడు వీవ్రుమూపి పకుగులికసాగెను, అంతట కవ్వడి చిరునగవు లెగయ ఛీఛీ! దుళ్యోధవా వోడకుము వోడకుము నిలువుము నిలువుము, అభయ[పధాన మొస గెదనని బలుకుచుండగా దుర్యోధనుకు విననివాని చందంబున గాండీ వుని వంక దిరిగిజూడక యే అడుగులిడసాగెను, అంతెట గాండీవుడు విలు వంచి తక్కిన సై న్యంబులు ఇందుండరాదని తలంచి అమిత హెణంబు లును సయిన్యములపై వయిచి శిరములు కాళ్ళుచేతులు తునియలు గావించి మొండెములు దర వై బొరలు వారిచేతి అఆయుధంబులు మూర్షం బులై గూల నెత్తురు ప్రవాహము బుకరదలయి రణరంగమంచదుండదిక్కు దిశయు లేక చెదరిపోయిరి, యలాటి గోగ్రహణ యుద్ధమును గాంచిన నరులును సుడులును అ త్యాశ్చర్యంబుతో వొకరికొకరు ముక్కులప్రై

"రము గావించిన ఆది శంకరు డిఫుడు నిజముగా ఇందు యగుబడుచున్నా డనియు పద్మానురాది జడానవుల నంచారించిన ఖీ సు(బ్రహ్ముణ్యు డితడో యనియు ఎవరిచే ఎత్తరాని శివధనసు చేకొనిన (శ్రీరాముడు ఇతడేనో. "లేక సూర్యవంశంబుల నుక్క_డించిన పరశురాము డిశడో యని పలు "దెరగుల నుతించుచుండి3, అచ్చట దిరుగుచున్న ద్దలు కాకులు శూబలు కొంగలు నక్కలు కుక్కలు ల త్యానందముతో వచ్చి "నేడు గొప్ప ఆహోరంబు చిక్కెనని వాటికడుపుల నిండింపుకొనుచుండ (పీతం బుల వైకి భూతంబులు (ప్రవేశించి భూతాకారములతో కిరీఠికి నమన్క రించి అహా పుకుషోత్తమా! 'వుణ్యమూ ర్తీ! నీ యన్న్ముగసాంబున నేడు మూకు గలిగిన అమితమగు ఆహారంబుల తిని నంతోమీంచెన మనెను, అంత నావిజయుడు అతి గంభీఠుడై గాండీవంబునయున్న నారిని విడదీసి రథముపై బెట్టి అంబుల పొదిని భుజమునుండి విడదీసి రథముపై యుంచి 'తానున్ను సారధియగు వు త్తరకొమారుడు రథంబువిడచి దిగి గుజ్జముల చెవులకు సమరరంగము తీరెనని మం[తోపబేశముగా జెప్పి పగ్గముల వూడదీసి గుజ్జములను చేతబట్టుకొని ఆ వనంబున యున్న సంజీవి దెచ్చి గుజ్జముల శరీర మెల్ల బట్టించి , కాట్లుమాన్ని సీడు (ట్రావించి నెమ్మలీ గలుగ చేసినది జూచుచున్న ఉత్తరకొమాడునికి ఆనంద ముప్పలిల్ల కిరిఠిని గాంచి ఓ మహోనుభావా! నీ పరాకమమునకు సాటిగలమేటి ఈ భూమి యంబెవరు లేరు లేదు నీవే జయప్రదుడవు, నీవే విజయుడవు, ఎరుగక 'మోనబోలతిని నన్ను మన్నించుమూయని (మొక్కి. కిరటియు. తానును తటాకముచేరి స్నానములచేసి నీకుదాగి అతి విశ్రాంతిపాంది తమ నిజ (ప్రదేశమునకు పోదమని (ప్రయాణ నన్నద్ధులయిరి యని వైశంపాయనులు జెప్పిన పాండవ అజ్ఞాతవానమందు నో[గబవాణమున దుర్యోధనాదులు ఈలాగు వెన్నిచ్చి వోడిరని యా వృ త్ర్తాంతములను బలికిన వినిన జనమే జయులు ఆవలి చరిత్రంబును వినగోరి వేడుకొనగా వై శంపాయనులు' ఈలాగు బలుకం దొడంగిరి, ,

ఓ జనమేజయమహాోరాజా! అకర్షింపుము, ఈలాగు పాంకువు(తు డగు విజయ గాండీవుడు అతి చాక చక్యంబులతో శారవ ననుూహము. నెదుట తానొంటరివాడై నమరంబు చేయునపుడు రథములు విరిగియు గజములు (తాలు (్రద్దలయిగూలియు యశ్వములు వొడలు జీలి (గ్రుంకు టయు కౌరవదళంబులు శాళ్ళువి2గి చేతులు జెగి శిరములు బగిలి మొందెములుగా నమ35 కొంవరు దిశలుజూచి పకుగులిడుచును ఈలాగు

ఫుఠమంటి పోవుటయు ఇట్లు దిగులొందింపజేసి కొంత వి(శ్రాంతినొనియు న్న ధనంజయునిజూచి ఆహో యీలాగు మనలనోడించి గోవులను గొని పోయిన యా దుకాత్ముని వూరకవిడచుట ధర్ముంబుగాదు, మనము ఈ అపజయంబు పొంది పా_స్తినావురంబు చేరుటకన్న ముంచే మరణము నొందుట మేలగున్ను, (పాణమునకన్న మానమే యెొక్కుడగును గాన భీవ్మద్రోణ కృ పాశ్వస్ఞైాములును జయ(ప్రదుండగు కర్ణభూపతియు ఇతర రాజులును నహోవరులు అత్రిబలులయి యుండగ మనశేటి భయమున్న దని దుర్యోధనుడు గర్వించి అహాంకరించి దురాలోచనగలవాడైై బలికిన మాటలను శకుని విని శభాష్‌ శభాష్‌ సుయోధనా మంచి అలోచన లిచ్చినావు మనము విముఖులమై ఫురము చేరరాదు, వొంటిరథముతో వొంటి విల్లంది వొంటరివాడైై వచ్చి మనల నెదుర్కొని నిలువబడిన యా కుంతిసుతుడు మన కేమా[తము వొక్క వేలికి సరిపోలడు గాన యిఫుడే నమరమునకు సంసిద్ధుడె చనుమని శకుని బలికిన బలుకులు నాలకించి కయ్యమునకు కాలు పెట్టుటక్సై రథమును ధనంజయు.ని ముందు నడవీంప సాగెను, తనకు నమిపముననున్న కర్ట్ణుడు దుర్యోధనునిగాంచి శ్చ నరేంద్రా! తామేల చనవలెను, నేనును నమిపముననుండ తొలుత "నేనే నమరమునకు పూ నెననని సుయోధనుని వెనుకకుదీసి తన రథమును ముందుగా నడ విను, .

ఆ నమయమున భీవ్మ[ద్రోణ శృపాశ్వళణ్థాములు సుయోధనుని మనోభావము ఎరిగినవారలయి మాడు బలుకక్ష దుర్యోధనుని 'విన్నంటి పోసాగిరి, అలాగు వచ్చిన కౌరవ జనులను గాండీవుడు గాంచి ఓహో. ఇదియు మంచి సమయమే వాటిళ్లెనని దలంచి వశ్లతాళ్ళచే బిగించిన విల్లంబులను వూడదీసి కవచములను ధరించి సారధిని హాచ్చరించి యశ్వములు వలకు మంగత్రంబుచ్చరించి రథముపై కూర్చుండిన కిరీఠిని కౌరవ సయిన్యములుజూచి విల్లు టంకార ధ్వనులతో సింహానాదము గావించి వెడలిరి,

కొంతసేపటికి వెనుక కౌరవ సైన్యము పడిన పాట్లును [వణము లును ర క్ష్మప్రవాహములును మరచినవారయి మగుడి సమరమునకువచ్చి గజాశ్వదళములతో నిలచి సమరముసేయ (ప్రారంభించిరి. ఆ నమయము గర్తెరిగిన గాండీవుడు ఇక సూరకుండరాదు. వీరలకు నరియగు (ప్రాయ శ్చిత్తము చేయించవలెనని దలంచి విల్లువంచి కరమున బట్టునంతలో దుర్యోధనాదులకు ముందుగానిలబడుచున్న కర్టుడు మంచిశణముల చేకొని

వంబును వంచి ఇంగద్రుడిచ్చిన ఇం[ద్రాస్ర్రుంబును వెట్టి వారలపై వైచిన యంత నాహాణము భూమి ఆకసంబునుండి జీకట్లు (గమ్మివొండొరుల ముఖములను జూరులును సీడలును దెలియక పంతవీంచుచుండిరి, ఆవేళ శారవులు ఇవ్రుదేమిచేయగలరో జూవెదమని గాండీవమును ధనంజయుడు రథమువై పెట్టి వారల పరితవింపులను జూచుచు మనసున ఆశ్చర్యం బొందుచుండెను, ఆవేళ కౌరవులు నొెకరికొకరు దడవిజాూచుకొనుచు కొంత మనసు దిగులొందుచు కొంత ధ్ర ర్యములుం దెచ్చుకొనుచు మంచి దివ్యాస్ర్రుములు చేకొని గాండీవ్రుని కాణమును [దుంచసాగిరి, అదిగనిన కిరీటి కోవీంచి వారలు విడుచునట్టి బాణములు తునియలుచేసి వైపయి ద్రివ్యాశ్ర్రముల నభిమం(త్రించి వొకటి పది నూబు పదినూజులుగా విడువ సాగెను, ఆ చి(త్రకయ్యమున నిలబడియున్న భీప్మాదులు తమలో తాము చింత గలవాకయి అయ్యయ్యో మనము కయ్యంబున నిలచి కాట్లు బడిన గాయము ఇంకయు బూడివోకున్నది, యంతలో ఈ సుయోధనుడు మగుడి నమరమునకు మొదలిడగానే ఈ విజయుడు జేసెడి రణ శరీర మును [వణములు గావించుచున్న దే. ఎన్నడు. మనము, ఈలాటి యప జయ మొందినవారము గామే, ఈ అపజయము మన జీవితకాలము వరకు మనల విడువదని బలుకుచుండ ఇం[ద్రాదులు గరుడగంధర్వ యత. కిన్నర కింప్రుకువులును దిశాదిశలయందు దిక్సాలురును పాండువ్లుతుని సావాస బలశెర్యములను మెచ్చుకొనుచుండగా కిరీటి కౌరవ నమూపహా ములు మరలివచ్చి [శ్రమలు బెట్టుచున్నాడ కదాయని కోపముకలవాడై. మోవాన్నాస్తము చేకొని అభిమంత్రించి దూపదీపనై వేదంబులు మనసా గావించి ఆచార్యుని దలచి విడిచినమా(తమున యా బాణము తన నిజ విన్దువుచందమున కౌరవులపయి బడి వారలకు నృరణ లేకయు "దేహాముల మాన న్థ్ఫృతితప్పిన వారయి రధథములమిోదను గుజ్ఞములమిోాదను గడముల మిోిదను యొడలుదెలియక బడియుండిరి, కాల్చలంబు వొడలు మరచిన వారలై భూమిపయిబడి మూర్భనొందుచుండిరి, ఆనమయమున విరాట: ప్యుతుడు ఉత్తరకొమారుని జూచి అదిగో గంటివే, ఇపుడు దుర్యోధనా ధులు ఈ నమయమున పడుచున్న పాట్లు (ద్రోణ కృ పాచార్యులును పడి పోవ్రచున్నా శే ఇచే నాకు చింత కలిగను, అప్పుడు విరాటనందనుడు కవ్వడిం గాంచి అహా! తామేదో సెలవొనంగ అలోచించి యున్నారు, అలాటి యాలోచనను నాకు సెలవొనగుమని వేడిన విరాటవు(తునిజూచి

లోపడియుండువారలు, ఇచేనమయము నీవ భీవ(దోణాదు లలంకరించి (యుండు వ_న్త్శిములును కరీటములును చేకొనవలదు, ఆలాగు గావించితి వేని వారీ మోపహానా_స్త్రమునకు వెజపొందినవారలు కాడ వారిచేతి ఖడ్గమునకు పాలగుదువు గాన వారలవిడిచివుచ్చి తక్కిన కర్ణ దుర్యోధ నాదులు సహో వారలు ధరించియుండు వన్తములను భుజకీ 'దృలను కిరీటము లను రత్నఖచిళతాభరణాదులను మూటకట్లి దీసుకరాన లెను, ఇవియంత సీ చెల్లెలు ఆశతో ఆటలాడుచున్న బొమ్మ స్ట్రులకు వుపయోగింపవ లెనని ఇెవ్పిన తణములో విరాటవు(త్రుకు రథము విడచిదిగి తటాలున పరుగులిడి వారి సమిపముచేరి వారివారి తలపాగలను కిరటములను భుణక్రీ ర్రలను కవచ ములవైై గట్టియున్న పట్టుదుప్పట్లను ఇవియన్నియు నొక్క మూటగా గట్టి దీనుకవచ్చునపుకు అచట బడియున్న దళంబులును కర్ణ దుర్యోధ నాదులను జూడగా చారలు నోరు దెరచివారలును కన్నులు మూళశలిఃప ఇవారలును దెరచిన కన్నులు 'దెరచినటుగా యుండువారలును యాలాగు _నానావిధములుగా యుండు కౌరవులను జూచి యాశ్చిర్య మొందుదు మూటను చేకొని రథముచేరి ధనంజయుని సంధించెను, అంత కొంతనీప టికి మూర్భగాబడియుండు శారననమూ పహూములు కొంతకొంతగా మూర్చ 'ెలిసినవారయి ఎన్నడో పరుఫువై బడి నిదురించి నేటికి నిద్ర మేల్కొను వారి చందమున యొండొరులు ముఖము వీఖీంచి ఆహ: ఇచేటి పెద్దమ్మ . మనకు (భాపొందినది, ఇవియంతయు కిరీటి కావించిన, చిత్రమే కాసి మరి వేడకాదు, అయ్యయ్యో కిరీటములును భుజకీ ద్రలను దుకూలము లను గానకపోయెనే, ఇంతకన్న అవమానము మరేదియులేదు, మన బుద్ధిహీనత చేత మగుడి కవ్వడిపయి. కయ్యమునకు (ప్రయత్నించితిమి, ఇదియు బుద్ధిహీనత యేగాసి మరివేదడకాదు, ఇంకయు ఎయ్యది ఆపదలు వచ్చునో యని (భమజెంది బలుకుచుండిరి, ఆనమయమున కొంత దృఢ మొందిన దుర్యోధనుడు తర్తర'బాటు

పడుచు తప్పుటడుగులతో (దోణాచాద్యల చెంతిహరి స్వామి! ఈ విద యుస యేలాగు జయించగలము ఇందు. శేడి వుపాయమీ గెలువు మని నమస్కరించి యడిగిన దుర్యోధనాదులను గాంచి నాపలుకు లాలోచిం వుడు ఈ భూలోకవాసులగు నఠలును, స్వర్లలోకనంచాడదులను ఇందా దులును [తిలోకాధిపతులును వాతాళలోకులందరును కూడినను కవ్వడి ముందు నిలచి కయ్యమాడలేదు, 9ది నిజమని నమ్మువలెను యా రహ స్యము దెలిసికొనక పాండునందనుని వై కయ్యము సేయ నోఫవుకొ నెదరు

అ క్ష తవపవపానము క! హారి దారవ్లుుతాదులను బంధుమి(కులను మరచిపోవలెను, ఇవి తెలిసి కొనలేక ఇంకయు కయ్యమున శే ఆలోచిం చెదవు, ఇపుడు గాండీవి విడి చిన మోహనా(శ్ర్రృమునకు అందరు మూర్చిలియుండగా మి మో శరీర ములగల ఆభరణ వన్తములను కిరీటములను గొనిపోయినాడు మిమ్ములను జంవుటకు మరియొక బాణము వై చెనేని (పాణములు పోయియుండును గదా అలాటి అధర్మ నమరమునకు తలంఫుగొనువాడుకాడు,. కాగుగా గురు తెరుగు మని బలికిన నమయమున తాతమొన భీప్మాచార్యులు దుర్యోధనాదులను జూచి కుంతీఫుత్రుని జయించువాడు ఎవ్వరును లేరు, ఇంతకు మిమిో (ప్రాణములు నిలచినది మిఫార్యల మంగళసూత్రము యొక్క బలిమిగాన మిబలముగాదు, వెండియు దుర్యోధన కపటద్యూ తలనాడి రాజ్యములు జమించి అరణ్యమునకు పాండవుల పంవిన నీమామ యగు శకునియుండగా పతివ్రతయగు [ద్రుపదరాజవు(త్రిని నభను మాన భంగము గాంచిన దుశ్శాననుకు సారధి వ్యుతుడగు కర్దుదేమి మరియును శుద్ధవీరులుండ సీకేమి భయమున్నది, సమరము వాలించుకొనుమనిన యంత దుర్యోధనుడు కిరీటిముందు నిలచి కయ్యమాడడలచినది గుర్తెరిగి ఓయి దుర్యోధనా! ఇదివరలో (ప్రాణములు విడిచిపెట్టిన కారణమును సీవు ఎడుగనయితివి చె్పదను వినుము, ఓరీ మతిమంతుడా! ఆనాడునభ యందు నాయన్నయగు భీమసేనమహో రాజు సిన్ను సంహారించెడనని' పూనిన (ప్రతిన తప్పరావని నిన్ను విడుచుచున్నాను, లేక యపుడే నీ (పాణ ములును ఇచ్చోటనే పోనిత్తును. అని పలుబెరంగుల బలి!ిన కిరీటినిజాడ నోపక శిరమువంచి వీవుచూవి పోసాగాను, అదిగని కవ్వడి రివ్వున శాణము లెత్తి వికద్డని గజమును చంపి దుర్యోధనునికి మరియొక కాణము వైచిన యంత దుర్యోధనుడు సిగ్గొంది పరుగులిడి పారసాగెను, తక్కిన వారలు వొండొగులు గలసి దుర్యోధనుడుచనిన మార్గములంటి పోసా గిరి. ఆ నమయము. గుర్తైరిగిన ధనంజయుడు విరాటఫుటతునింగాంచి ఓయీ వ్వత్తరకొనూడుడా! మన శతు నమూవాములు రణరంగమును విడిచిపోసాగిరి, సుంతసేవు ఇందుంచెదమా సీయాలోచన యీలాగు యని యడుగగా ఓ మహా రా! విజయ గాండీవము ధరించి నిలచిన నీముందు అతి నమద్ధలమని అనేక విధములుగా తమతమ సాహనమగు పటాటోప వచనములు బలికింగాని తాము శుద్ధపీదలయి. జయ మొందకపోయిరి, యీ రణరంగంబును విడిచి. పోవునవుడు చచ్చియు చావనివీనుగులై చచ్చునవుడు ఆడడానిచందమున తలలువంచి భూమినిజూదుచు బలము

యీరా ఇక రామరామ మనమిందుండియు యీమి (వయోజనము విరా టఫురంబు చేడుదమని గాండీవునితో హితముగా బలిశెను,

అలాగే గావించుమని తన రథమున గాండీవమున్ను తూణీరము న్ను వయిచి శంఖమునెటత్తి భంభంభం మాసి జయఘోపషము బట్టంచెను, అనాదము వినిన దుర్యోధనాదులును దిగులొందగా (దోణక్స్‌ పాచార్యు లును భీవ్ముశ్వజ్ఞైములు తిరిగిచూచిన తేషణమున ధనంజయుడు రథము విడచి తటాలున భూమికి దుమికి ఆచార్యులకును పెద్ద వాండ్లకు దీర్ధ్యముగ నమస్కాారముచేసి మగుడి రథముమెక్కి వుత్తరదిశను యతి విరాట ఫురము చేర నడిపె, అలాగు పోవుచు మునుపటియట్ల శమికవృషము చెంత జేరి తన వస్త్రాభరణములును కిరీటము గాండీవము బాణములు మొద లగువాట్లను మునుపటియశ్లై కట్టగాకట్టి హానుమధ్వజమును దీసివయిచి సింహాధ్వడమును లేడునకుగట్టి శమికవృతంబున వై చి తాను మునువు గొనిన బృహాన్నలరూపమును ధరించినది గాంచిన 'వుత్తరకొమారుడు విన్టయుడైై ఓ రాజేంా! మన శత్రువుల ముందుగా నిజరూపమును డాల్చి వారలను జయించిన గొప్పళూరుడగు నీవు ఈలాగు మారు రూప మును ధరింపనేల! అహా! దైవమా మా యదృష్టము ఈలాగుండునా ఇదియెంత అన్యాయము నకలరాజులను జయించి ధనంజయుడు మోరీ లాగునుండుట ధర్మంబుగాదు, యని పలుతెరగుల నుతించియు దుఃఖం చియు కిరీటిని వేడియు తానుగొనిన మారురూపమును విడువక యే వుత్తర కొమారుడు నసంతోషమందునటుల హీతముగా బలుక'నేర్చిను ఓంయిా విరాటసుతా! నాపలుకు లాకర్టింవుము, మేము అయిదుగురు అన్న తమ్ములము పీన్న పెద్దలందు మర్యాదలుగలవారము, నకలజీశ్రలయందు (వియముగలవారము ధర్యాధర్థుంబులు "ఆలోచించి కాలోచిత మార్గముల ననుసరించి తిరుగువారము గాన నేనుమా(తము ఈ రూపమును విడచి నీవ్చ జూచిన నిజరజూపముతో నూవారలముందు నిలచుటకు మనసులేని వాడను, వారలను నావలెనే రూపములు మాద్చకొన్నవారలు గాన సీవ్రు తొందరబడకుము మనము విరాటఫురముచేరిన తడువాత అన్ని వృ త్తాంతములు వెల్లిడియగును రథము నడపింబెదను, నీవు గూర్చుండు మని విరాటప్ముతుని కూర్చుండ పెట్టి ఆను సారధియై రథము నడువు టకు బూనుకొ నెను,

ఈలాగు వీరలు చనుచుండగా సుయోధనాదులు సిగ్గునొందిన

చైవమా ఈలాగు గావించవచ్చునా నిరుపేనమై అడవుల నంచరించుచు కందమూలములదిని అలయుచున్న పాండవులలో మధ్యముండగు కిరీటి వొంటరివాడయివచ్చి ఇంత నయిన్యములను నురికి భూడల వొడలను బొడిచి గోవులను (గ్రహించుకొని మమ్మందకిని వోడ జేసినాడుగా ఇవుడే లాగు ఫురంబు చేరుదనని ఆలోచించుచు చీకట్లుగ్రమ్మిన తరువాత రథ .గజతురగ పదాదులు చప్పుడులేక యూరిలో (ప్రవేశింపవలెనని నిశ్చయ పరచుకొని ఆలాగున పా_స్తినావురమున యొడులకండ్త కగుబడకయీ అంతఃపఫురము చేరి హంసతూలికా తల్పమున పరుండి నిద్రయులేక పొర లుచు హో యని కంఠధ్వని చేయుచు యెనుబోతురీతి బునలుగొట్టుచు రొమ్ము తటతటలాడ మగుడి ధనంజయుడ్యు తన సమిాపమునకు వచ్చు చున్నాడేమో యని (భమసి (భమసి నలుదిక్కులు దూచుచు అంత; ఫవురమునుండి. దిగువ "(తొంగిచూచుచు ఈలాగు మతి (భమిలుగలిగి భయ[కాంతితో యుండెను,

తదనంతరము విరాటవుర మార్షమునంటి పోవుచున్న వుడు విరాట రాజుకొమాడుడు ఇంకయు రాలేదని కొందరు దూతలు వు త్తరకొమూ రుని ఎదుర్కొనిపోయిరి. ఇంతలో మత్స్య దేశాధిపతియగు విరాటరాజు దమీణదిశను సుశేకువనువాడు విరాటరాజు నెదుర్కొని నమరము నలిపి అపజయుండయి. పహా_స్తినావురము చేరసాగెను, అంతట విరాట ఆరాజు జయ(ప్రదుడయి ఇల్లుచేరినవారిని తన భార్యయగు సుధేష్ణ సమో పముచేరి మంగళహారతులు దీసి తాము దథీ,ణదిశమున వచ్చినవారిని జయించ నేగినపుడు భీష్టద్రోణ కృ పాశ్వళ్రాములు 'సుయోధనాదులును కర్ణ ఫక్రుని దుశ్శాననులు "మొదలగు శుద్ధపీదులు సయిన్యములతో వచ్చి మనగోవులను గొనిపోయిరి, అది. తెలిసి మనకొమారుడగు వు _త్తరుడు వారలపైకి నమరంబునకు వెడలియున్నాడని చెప్పినమా[(లశ్రమున వొడలు 'జలియక దిగులొందుచు హో యని 'బెబ్బులివలె గొప్పధ్వని జేయుచు ఇం కేనాటికి పుత్రుని జూాడబోయెదమ యని మూర్చతో నేలబడినయంత సమిపమునయున్న దాస దానీజనంబులు అతి వుపచర్యలుచేసి కొంత 'దెలివి 'దెప్పించిరి. ఆ నమయమున కంకుభట్టువను ధర్మరాజు రాజుచెంత చేరి భయమొందవలదు తమ కొమా _న్తెక నాట్యములు గజవునట్టి బృహన్నల యను నాయువతి రథ సారథ్యము సేయుచు శత్రువ్టలజయించ పోయిరి గాన మనకు జయమే గలుగును భయ మొందవలదనెను, అలా గై తే ఇఫుడు వారలకు నహాయముగా చేను వెళ్నెననని అతి తొంద

దరు మి కొమాదనికి తోడుగా మిరు వెళ్ళినచో వుత్తరకొమాడనకు యేమి గెౌరవములున్నది గాన కొంతిసేవు ఆగియుందు నేని వెళ్ళినదూత లవలన జయప్రదములే వినగలము, ఇంత ముత్యములు కర్పూరము మొదలగు హారతులు అయ త్రపరచమన అలాగే నమ్మృష్త మర్యాదలు యుంచుకొని అదిగో అదిగో వచ్చుచున్నారని బలికిరి,

అప్పుడా విరాటరాజు అత్యానందభరితుడయి వుర వీథధులయందు మకరతోరణములును గొప్ప ధ్వములును అందుదు గొప్పలగు పచ్చని తోరణములును పందిళ్ళను వేయించి నారికేళ వృతుములును అరటి వృషములును వడుస వరునగ బెట్టించి అందందు డానడానీజనముల నిర్హ యించి నాట్యము లాడువార లును గానములు నలువువారలును ఈలాగు నన్నాయి మొదలగు. వాయిద్యనులు ఘోమింప బంధుమి(తాదులకు దివ్యాన్నములు బెట్టి 'గంధవుపష్పములతో అలంకరించి తాంబూలమిచ్చి నంత్రుపష్పులగావించి కొంత విశ్రాంతిని పొందిన విరాటరాజు కంకుభట్టును జూచి పగడన లాడునమని ఇరువ్సరు గూడి యాడసాగిరి అయాట కంకు భట్టు గెలిచినందుచే, విరాటరాజు మన్హేశము గలవాడై. మరియొక యాట యాడెదనని (పార్థించెను, అలాగే కానిమ్మానిన యీయాట నేనే జయించగలను అది యీలాగనగా (దోణకృ పాశ్వస్లాములలో దుఠ్యోధ నాదులి జయించిన నా కొమారుడగు వ్పుత్తరుడు జయమొందినట్లు నేను సందెమున, జయ మొందుదు ననెను అదివిని ఓ రాజేం్య్యడ్రా! ఆకర్షింవుము నీకొమారుడగు వులత్తడుని వెంబడించిన బృపహాన్నల జయమొందునట్లు యీ యాట "నే గెలువగలనని బలికితిరేని అది చెల్లునుగాని వుత్తర కొమారునిమాట చెల్లద నెను, _ .

అది వినిన విరాటరాజు బాగుబాగు అఆద్యులగు తాము యెంత 'మాటలాడితిరి అతిరథులు మహారథులు కర్ణ సుయో+ధనాదులు నొ కొమారుని ముందు నిలచి కయ్యమాడనోపలేక అళక్తులయి బాణకాట్లు బడి బరితపించి మున్ను బెట్టినకాలు వెనుకకు పెట్టి రణరంగంబున వీవు భూవి భుజబల శౌార్యములతో గలసి మెలసిన నాళొమాదని జయ (ప్రదుడు గాదనుట యుచితంబుగాదు, కేవలము వుదవమరూపమును స్రీ రూపమును శెంట నొకటిలేక మి[శ్రమమైయుండు బృహాన్నలను పొగడ న్యాయమా యని కంగ్లెజ్టచేసి కర్ణకళూరముగా బలికీ విరటుని పలుకు లాకర్మించి కంకుభట్టు మగుడి యిట్లనియె,

ఓ రాజేం్రా! వినుము, తొలుత వొక సమయంబున గాండావ

౯౮ బు ౮ టె” గుయి క్‌ఆ1 ధృంచిన వాడెవడు! పరమశివుని ఎదుర్కొని గాండీవమందినవా డెవడు! ఆలాటి పరా[క్రమళీలుడే బృవాన్నలయని బాగుగా గుతర్చైరుగుమనిన యంత విరాటరాజు కోపగించి ఎన్నడు యీలాగు ఆపశకున నంభాప. ణులు తమళతావున వినినవాడనుగాను నేడే వినుచున్నాను, అయినను తమ బలుకులు వాలించి యూ3కుందు లేని అవియే చాలుననెను, ఆ మాటలు విని ఓరాజా! ఇంక కొంతసేపటికి మనమికువుర తర్కము 'వెల్లడియనగును, శీఘ్రముగా వినగలము, ఇది యేలాగనగా వొకరిపల్ని పరవురుషునికి కనిన వ్యుతుడు తన వ్యుతుషని నిజభర్పయెత్తి ముద్దుడు లాగు చందంబుగా యున్నది కానిండు 95 నిమిషమా(త్రంబు యోట్నుగా యుండిన మికు తెలుసును.

అని బలికిన యంత విరాటరాజు కన్నుళ₹జ్ఞచేసి కొవించి ఓహో కిరీటి యనగా యీలాగు బృపహాన్నలమై యుండడ మనగా ఇదెక్కడి బద్ధములు వాగుబాగు వొఠ (ప్రభునిచెంతయయినను గొప్ప కుటుంబము నందయినను ఇతరు డొకరు చేరియుండి తిన కడువుకూడు సాధించుకొను చవారుగూడ యీలాగు పతృపాతముగా బలుకజూలరు అని కనులెజ్టు జేసి కొపనరవుతో ఓ విప్రోత్తమా! నా అన్నము దిని నాచే రవ్నీంపబడిన మిరు నా కొవమూారుని మెచ్చుకొనక బృహాన్నలయందు (వియముంచి బలుక నేర్చిన చే ఇాగాయున్నది అని బలుకుచు తినచేత నున్న అతత లను కంకుభట్టుడను ధర్భ్హురాజువై వినరి వేసిసయంత ఆ పాచికలు అదిరి నెత్తిన బడెను ఆ సనమయమున విరటుడు పకపకలాడుచు దినంతులు గొశ్లైను, ఆ పాచికలు ధర్భురాజు ముఖమున దగిలినమా(త్రమున కుంకుము పూవుచందమున రక్తము కారదొడగెను, ఆ సమయమున సుధేన్షచే ఆౌాపతి వాజనభయందు యేమి వృత్తాంతము జరుగుచున్నదో యని విని సైరంధ్రి కంకుభట్టు మొగంబున గారుచున్న నెత్తుడును తన చీర చెరగుచే దుడి చెను అని బలికిన వె శంపాయనులం గాంచి జన మేజయుడు అకారమును దెలువుమని యడిగెను,

ఓ జనమేజయ మహారాజా! ఆలకింవుము ధర్మరాజు మొగంబున యున్న ర_కృము వొకచుక్క భూమిపై బడినమ్మాలైమున అది ఐళ్వర్య ములతో సంతోషముగా వుత్ర మిత్ర కళ్యతాదులతో వెలయుచున్న విరటుడును వారిరాజ్యమున్ను శ్నీణమవునే మన యజ్ఞాత వానంబును ఇందుండి పోగొట్టుకొన్నా మే ఇంత వుపకాదులు శీణదశ పొందరాదనియు

కలుగ రాదనియో "పెద్దల నుపచరించుట డానీజనులకు సహజమని యో తనకు గల నిజభ_ర్రయని మో ధర్మపత్నీ లతణములు మూచిన విరటుడు ఇచేటి యాశ్చర్యము ఎన్నడు లేని వితగాయున్నది ఆహా, మనకు దెలి యక ఇంత కోపము వచ్చెనే కోపంబు శతువంటిదని చింతించుచుండెను, ఇటులుండ యుత్తరకొమారుని దోడితెచ్చుటకై. ఎదుర్కొనిబోయిన సయిన్యంబులు మంగళ వాద్యంబులతోను ఖడ్గ ఆశీడయ బాకు డాలు ఢమరు వీండివాలంబు మునలంబు ధ్వజంబులు మొదలగువాట్లతో శంఖ నాధంబు సేయుచు విరాటపురంబు (బ్ర వేశించునవుడు బృవాన్నల రథము నడపఫుటయు విరాటనందనుడు బే వేందునివ ల (బకాశింపుచుండిరి: ఆనమ యమున చానీజనులు వీధులయందును హోరతులు దీయ ఆలవట్టంబులు "'మొదలగువానితో సురటులు ఏన నాట్యాంగనలు నృత్యములు నలుప గానయించతులు మంచి పాటలం వాడ మృదంగ'పీణ సారంగ మొదలగు వాద్యంబులు నలుదెసల చెలంగ అ త్యానందా ర్భాటంబులతో వచ్చిన కఫొమాదుని విరాట రాజురెండుచేతులచే జీరి అలింగనముచేసి దృష్టిరీసినటు మొగంబును దుడిచి ముద్దిచ్చినయంత వు_త్తరకొమూరుడు తండ్రికి నమ స్క_రించి కం్లెత్తుకొని వారి భుజాబలములు చక్కగా చూచి నంతోమషించి మరికొంత సేపటికి కంకుభట్టును వారి మొగంబును జూచి అయ్యయ్యో "జీవా మవహోనుభావా తమ ముఖంబున యేల ఇంతటి కాటు గలిగినది యొవరీలాగు గావించిరి, అలాటి దురాత్ళు "అవవ భెవరయినను సే యని బిగ్గరయరచుచు అతిగోపంతో పలుకుచున్నకొమారుని కోపంబును శాంతపరచుటక్షై విరాటరాజు వదో కొన్నివ్రపాయములగు మాటలచే తన పొరచాటని బెలిపెిను, అంత వుత్తరుడు (తుళ్ళిపడి మోనము వచ్చెనే మోసము వచ్చెనే యని పండ్లు వెటపెట గజచుచు కన్ను లెజ్జ "జేసి చేతనుండెడి విల్లును ముత్తునుకలుగా విరచి నేలంబడ వేసి ఆహా ఈ అపరాధంబు జేయుట తగునా యని కన్నుల సీరుకాడ్చుచు ఓ మహాను భావా శ్షుమింవుకు, మో (ప్రతాపంబును మి సత్యధర్భుంబును ఎదడగక గావించిన అపరాధంబును మన్నించుట తమకు నపహాజమే గాన తమ 'సెందామర పాదంబులకు నమస్కాారంబు జేసెడనము. మిరు మహాఘను లని గురు తెరుగరయిరి యని బలికిన విరాటతనయుని అదరించి పూర్తాళీ 'ర్వావంబు ఇచ్చిన ధర్మరాజు విరాటనందనుని జూచి ఓరీ బాబూ! (దోణ భీవ్ము కర్ణ దుళ్యోధనాదులు గూడియున్న రణరంగ మెటులుండెను, వారి వారి నమరంబున గలిగిన విశేషములేఏి యేలాగు వారల నోడించి

“'రాజులున్ను గూడియున్న సభలోనుండ యడుగగా విరాటతనయుడు మాడబలుక శకి లేనివాడై శిరము వంచి నేలనుజూచుచు తన తల్లి మొన నుభేస్ట్రయుండు యంతః।వురంబు చేరి అతిరథ మహారథ ళూరడుల నోడగొట్టి పశుమండల దెచ్చినవాడను సంతోషమున పారాణి దెప్పించి దృష్టిదీసి ముత్యాల హారతులు రత్నాలహారతులుదీసి తొడలపయి గూర్చుండ బెట్టుకొని ముద్దిచ్చి ఓరి బాబూ రణరంగంబున శ(ర్రువుల ఎటుల జయించితివని యడగసాగిన తరుణమున బృహాన్నలయగు అద్దునుడు తన రథములో యున్న దుస్తులను మూటగాగట్టి శిరమువై బెట్టుకొని సుధేష్ట జూచుచుండ వ్హుత్తరకన్యకామణి చేతికిచ్చెను, ఆనమయంబున వుత్తర వొమారుడు దిగులొంది వదియు బలుకనివాదై. గగుర్చాటులతో వొడలు వణుక కండ్ల నీళ్లు శాల్చుచుండెను, ఆ నమయంబున విరాటరాజున్ను సుధేస్టయుగూడి ఓరీ చాబూ నాముద్దులయ్యా య్‌మా ఈలాగు మాన ముగాయున్నావు.అచ్చటి ముచ్చటలు 'దెలుఫవుమూ యిని పలుదెరగులు వేడిన తిలిదండ్రులను యేకాంతస్థలమునకు గొనిపాయి ఓ జననీ జనకులా 'నేనేమని బలుకపోయెదను, తాముచేసిన అపరాధముచే మనకు వికోధము గలిగించుకొంటిరి. అహా అమ్మహానుభావుని పగి జేసుకొనదగునా భిబేటి కష్టము, మనమే ఆపదల్తు సంభవింప జేసికొంటిమి అదేమనగా అతి వీజాతి వీరులగు దుర్యోధనాదులు జయించుటకు నేనుగాని మిరుగాని ఇంకయు ఇతరులుగాని జయింపజాలరు, వా రాదవీణనోగ్రహాణమునకు వెళ్లినప్పుడు హాస్తివావురాధీకులు చతురంగ సై న్యములతో (రోణభీవ్మ కృ పాశ్వ న్లైములును నూరు తమ్ములతో దుర్యోధనుడు కద్దుడు శకుస మొదలగు భుద్ధవీరులు వచ్చి మనగోవుల మందల గైకొనిపోయినది విని నాతల్లి నన్నుడయించి రమ్మని పంవునవుడు వు త్తరకు నాట్యము |1గజు వీంచు బృహన్నలను సారథిగా బంఫుమని సయిరంధి చెప్పిన పలుకులు విని బృహాన్నలను సారథిగా పనిచెను,' ఆ బృవాన్నల సారధియైవచ్చి కొంతదూరము చని కౌమోకవృతము. చెంత జేరి అందున్న గాండీవము అంబులపొదిని అందుకొనిపోవుచుండ గా మహానము[డంబు అలలతో ఆకన మంటి నలువై వుల ఆవరించుకొని వచ్చుచందమున నిలబడియున్న శారవ. జనులనుగాంచి దిగులొంది విముఖుడయితిని అప్పు డాబ్బహన్నల నిజ రూపమును వహీంచి నన్ను సారధిగా నియమించి తాను గాండీవము చేత బట్టి కౌరవ సైన్యమునకు ఎదురేగి వారల బలము _లుడుగజేసి గోవుల మందలను మనవురంబునకు బంపి మోహనాస్ర్రముచే వారల నూర్చిల్ల .

ఓ జనకా అకర్షింపుము, మహానత్య ధర్శరాజుగారికి అపరాధంబు నలివితిరి ఆ యపరాధమును యీలాగు పోగొట్టుకొనిపోయెదరో అహ! మనయింట బౌనసినగా వృత్తులు 'సేయుచున్న సయీరంఖధి దృపదరాజ ఫు(తియగు (దాపది యగును మా చెళ్లెలకు నాట్యము గలిగించు బృహ న్నల యూర్వశి శాపమును వహించిన అద్దునుడని ఎరుగుము, మన క్రీచ శకాదుల జంపిన ఏరాతి వీడడగు నాతడు మన పాకశాలయందు పచనం బులు వేయుచుండు భీమరాజని ెలియవ లెను, అశ్వశాలయందుందు నాతడు నలుకుడనియు గోరత్సకము చేయు నాతడు నహాదేవ్రడనియు ఎడుగవలెను, తమ యజ్ఞాతవాసమును గడువుటక్రై ఈ మత్స్య దేశము చేరిమన చెంత వాసములై యున్నవారలు తాము వారల చెంతచేరి తాము చేసిన యపరాధములు యె న్నెన్నిగలవో అవి యన్నిటికి మన్నన లడుగ వలెను, అంత జననీ జనకులు ఇద్దరును దుఃఖా(శ్రాంతులయి దిగులొంది గిజగిడలాడుచు అయ్యయ్యో యా బలులముందు మనమేలాగు యుజ్దీ వించపోయెదమని (భమసి తెట్టు పాటుబడుచుండగా వు త్తరకొమారుడు తండ్రిని జూచి ఓ జనకా! నా పలుకు లాకర్టింపుము మనల మన్నించు మని (ప్రార్థించుకొను రీతిగాను మన యపరాధముల మరచిపోవునట్ట్లుగాను తగు వుపాయ మొండుగలదు, అచేమనగా .నా చెళ్లెలకు నృత్యములు నలువుచున్న ధనంజయునికి చెల్లెలను ఇచ్చి వివాహము గావించితి మేని మనయందు (ప్రియముగలిగి స్వతంతులమై వారలు మనముగలసియుండ వచ్చునని చెప్పినయంత యిబే మంచి మార్గంబు తగిన యుపాయమని నంతసించిరి, అంతలో సూద్యడు పళ్చిమదిశను వేరెను,

మడనా డుదయమున తూర్పదికను ఇరుకరముల తామరలంది నపాన్ర కిరణములు (బకాశించి వచ్చునట్టి సూర్యుడు వెలుబడకమునుపే విరాటరాజు సమస్థానమునయున్న పాండవులును (చాపదియు వొకటిగా గలసి మత్స్య 'చేశమునకు వెలుపల నిలచి యమధర్మరాజును (ప్రార్థించి తమతమ నిజరూపములను చాల్చి సంతోషసాగరమున యీధదులాడు చుండీరి, ఇంతలో సూడ్యుడు మత్స్య చేశముపై బాగుగ (ప్రకాశింప దొణగెనని వైశంపాయనులు బలికిన గోోగహాణమును చరి(త్రమును విని పాండవుల మధ్యముడగు గాండీవుని సావాసాది గుణములను జనమేజయ మహారాజు అత్యాదరణతో విని సంతసించెను,

ఫొండ వాజ్ఞాత వాసమున గోగ్రవాణభాగము సమాప్తము

(శ్రీర్ము కీచీపాం డీ సం అజ్లాతీనానీము, ఆత్తమైాాహహాసాాాననాాజళయ్రా వచన కావగ్ధిము కృష్ణ స్తోత్రము క్క డ్వారక నాధుడు భూమిని భారములళ౯ దీద్బునట్టి భగవంతుడు యిం పారగ పాండవసాయుడు ' ధీరత సుకుమారకృష్ణ "దేవ్చని గొలుతుకా,

| న_్ప్తసాగరములును అష్టకుల గజములున్ను అష్టకుల నాగములను ధరింపబడిన ఈ (ప్రపంచమును నృష్టించుటకై తాము సాముడై నహ (ప్రాముడై సవా(నకరుడై నవా. పాదములతో నల్లని చబాయగల (శ్రీ మహోవిష్ణు (బ్రహ్మ బేవుని సృష్టంచె వారి అనుమతిని పూజించి వారివలన వుద్భవించిన 'వేదళాస్త్రాగమ వుపనిషత్తుల (గహించిన తపః (శేష్టులగు వైశంపాయనులు ఇట్లని నక్కాణింప దొడగిరి, సుగుణగణశీలపభావు డగు జన మేజయమహో రాజా! అజ్ఞాతవానమును చాలించిన పాండవులు విరాటవురమునకు బయలున యుండగల ఫువృతోటయందుగల్థ శుద్ధో డకమున స్నానము గావించి శు్రభవ(శ్ర్రము లలంకరించి పూర్థ్వవుం్యడ్ర ములతో సూడ్యని యెదుట నిలబడి వ్యానమహామునులు యమధర్థురాజు వుండగల దిశనుగాంచి నమన్కరించిన యంత తమతమ నిజరూపములు -గలవారలయి. పాంఛాలియగు (చాపదియు గూడియుండ ధర్భురాజు సెకతి మేడవై కూర్చుండు సమయమున భీమార్జున సకుల సహా 'బీవ్సలు అతి భయ్మభాంతియు గలవారలయి తమ కులాచార ధర్మములను యను ' నరించి నితిమా రము సుంతయినను విడువక చేతులుగటి వావెరలునమూసి

(ద్రౌపదితో వెలయుచు ధర్మరాజును గొలుచుచుండిరి, ఆ నమయమున విజయ[పతాప వీరుడగు ధనంజయుడు భయభ కి వినయపూర్వకంబుగా అన్నయగు ధర్మరాజు ముఖంబునుజూచి అన్న పరిశుద్ధముగా నిష్కళంక ముగాయుండు చం(ధ్రునివలె (ప్రకాశించుచున్న తమ ముఖమునకు కాటు బెట్టిన వా "శెవరని యడి”గను, అంత యా ధర్మరాజు చారొండు బలుక కయే చివనగవుతో యూరకుండుటను గనిన పాంచాలరాజవుత్రి సవ్య. సాచినిగాంచి మొన్నటిదినము బగడనలాకుచు జయాపజయములు తమ కొవూరునినని వాదించిన విరాటరాజు యిలాటి కార్యంబు... 'కావ్‌ంచె నని బలికిన యంత గాండీవుడు కంగ్లెజ్టచేసి పండ్లు విట పెటగరచి మోస ములు (శుళ్ళ హో యని బెబ్బులివలె బుసగొట్టుచు శ్రౌరా ఇంత దుర్గా గ్గ్షమా ఇఫవుడే యీ మత్స్య దేశమును - తువ్పిగరగొట్టి వాని కుటుంబ మును వాని వెన్నంటివచ్చు వారలను మున్నీట గలిపెదనని అహంక , రించి బలికెను, సమిపమునయున్న భీమసేనుడు నిప్పులతో గాలిగలసి ' ట్లు గాండీవునితో గలసి విరటుని ధ్వంసంబు చేసెదనని అతికోపంబుతో ' బలికినప్పుడు నకుల సహా ేవులుగాంచి అయ్యయ్యో విరాటరాజునకు కాలంబు నంభవించెనే యని చింతించుచుండిరి ఈలాటి అర్భాటములను గాంచిన ధర్భురాజు తమ్ములనుగాంచి నా ముద్దుల నహోదరులారా! ఎంతటి కార్యములకై నను కోవమును ముందిడక శొంతమును పొంది ధర్మములను నమయా నమయములును గణుతించుట అత్యావశ్యకము, వెండియు ఒరులు గావించిన వుపకారంబు మరచి చారలకు అపకారంబు గావింపరాదనుసీతి మిర ఆకుగరా మరియు పిన్నలుచేసిన యపరాధ ములును ఆర్యులు మన్నింతురను మాట మరచితిరా యివియెల్ల దీర్ధ్స ముగా ఆలోచింపవ లెను దుష్టులకు గావించిన మేలు చెడుగులయి ముగి యును, మనము పం(జైండువత్సరములు ఘాడారణ్యమునయుండి గాలి వాన ఎండలకు వోర్చి కాయకసురులదిని తపించుచు కాలము గడపీన తరు వాత అజ్ఞాతవాసమునకు తగు రాజ్య మెద్దియని ఆలోచించునఫవుడు అందరి రాజులలో విరాటరాజు అతి గుణకీలుడనియు వుత్తముడనియు మన

• మర్యాదలకు తగువాడని బలికిన వారలు మోర లేగా ఆలాగు మాోమాటలు విని విరాటరాజు చెంతచేరిన తడువాత ఆరాజునకు వుండిన నకల అధికార మున్ను రాజ్యభారమున్ను మనశే యొసగి తాను మనకు లోకువయి యుండి అన్నివిధముల నుఖములనిచ్చి రత్నీంచిన ధాతయగు విరటుడు కోపముచేతనో లీక మన విధిపశముచేతనో యొక అపరాధము సలివిన

షా

సీ వాడినమాటలును సీ కోపమును విడచి శాంతి పొందుము ఆమాటలు వినిన భీమార్జున నకుల నవో చేవ్రలు విరాటరాజుపయి యుండిన కోప మును విడిచి నంతోవముళతో ధర్భురాజునకు నమన్కరించి . అంతట ధర్మరాజు నమిపమునయున్న అరణ్యముచేరి శమికవృతము నమిప, మున నిలచి ఓ కల్చ్పతరువా! యని ముమ్మాద బలుకుచు అష్టశక్రులను పాకించి యా వృతమును చుట్టి వచ్చి నయికత సింహాసనమున గూర్చుం డిరి అంత ధర్మరాజు మొదలగువారలు వురములో లేక ఎచ్చోటికి వెడ లిరో గాంచిరండని మం్శతివురోహీత సామంతరాజులును కొందరు విిప్రోత్త్సములను రావించి మిరలు మన నిమోిపము ఫుర విపినములందు డాసి అమ్మ హద్దులు యెందున్నారోయని వెదకి వారల నమస్కరించి వెంటనే నాకు కబురు 'దేవలెనని దిట్టపరచి బంపినవారలు అత్యాశతో దిశలు దిరుగుచు పాండవులుండు స్థలముచేరి వారలకు నమన్కరించి (వ్రియముతో యిట్లనిరి, "

ఓ మహాత్ములారా! మిర లీ పురమువిడచి వచ్చినది గురు లెరు ' గక మా రాజగు పిరాటరాజు చింతా(ాంతుడయి ఆహాళాదులు లేక పరితపీించుచు యా పాండవన్రల జూడక నిమిషమయినను యుండజాలనని పిచ్చివానివలె యేచేదో బలుకుచు మమ్ముల జీరి తాముండజెడుచోటరసిన యా యాజ్ఞలను శిరసావహించి వచ్చితిమి, మా ఫుణ్యవశంబున మిమ్ములం గంటిమి, మారీతినే తపించు విరాటరాజూనకు తమ దర్శస 'మొసగి రతీంపవలయును అని వేడుకొన్న మంనివురోహితులకు హితంబు లగు మాటలు చెప్పి మేము యిందున్నామని గమ రాజునకు తెలువు "డని వారల పనిచినయంత వార ల త్యానందముతో శీ గమనులయి విరాటరాజు చెంత జేరి స్వామి! మన పుష్పవనమందు సె కతటకేణిపైకి వసించియున్నారని బలికినంత తటాలున లేచి స్నాన నంధ్యలు గావించి బంధుమి[తుల రావించి డానడాసీజనంబుల బిలిపించి బంగారు వెండి తట్ట లను 'దెప్పీంచి గంధ వున్న తాంబూలములనుంచి పన్నీరు అగడ'మొన లగు వాసన(ద్రవ్యంబులతోను కదళి నారిశేళాది పలువిధ ఫలములును ముత్యములు పచ్చలు మాణిక్యములు మొదలగు రత్నహారతులళోడను కర్చూర హోరతులును పారఠరాణియు మొదలగువానిని చేళొని నన్నాయి వాయిద్యములును భి3 ఢంకా కాహాళములను' పదు నెనిమిదివాయిద్యంబు లును ఘఫోషీంప పండ వీణ మృదంగము మొదలగు నాదములలతోడను నాట్యాంగనలు నృత్యములు నలుప కట్టియలు జయజయ మని కయివార

బని శుభములు సలుక విరాటభాపతి అత్యానందభరితుడయి తన నిజ సమూాహాములతో మకరతోరణములు పచ్చలతోరణములు సూర్య (ప్రభలు చం(దప్రభలు శ్వతభ్యత్రంబులు జలతాదచే నల్లికగొనిన "బశ్యెములతో ధర్మరాజు నమిపంబున జేరి సమన్మ్క_రిం చెను,

అంత నా విరాటరాజు మహోస్వాములగు మిారలు నన్నొక రాజుగ యెంచి నన్ను గౌరవించి నమయోచితమయిన రాజధర్మముల గరవపించి నారాజ్యమునకు నావురంబునకు నాబంధుమి[తులకును నొప్పుత్రకళ(త్రంబు లకును నడా అనంద మొనగ జేసినది తమ శెందామరలవంటి పాద న్పర్శ 'యేగాని మరి'వేరు కాదు, ఈ యొక సంవత్సరమున నారాజ్య మంతయు సుఖమంద మంచి వానలు కురిసి నన్యంబులు ఫలించి కడవ నెడి భయము "లేక అతి రమణీయంబుగా నుండెను, మి (పతాపములును మిరు పాండవ్ర్చలనియు దెలియక మోసబోతిని నేను కావించిన యపరాధమును మన్నించి నన్ను కృ తాద్ధనిగ సేయవలయును అని వేడుకొనెను, అది విని ధర్మరాజు నంతోషసాగరమున బడి యిీదులాడుచు వాని యప 'రాధమును మన్నించి ఇటుల బలుక్కదొడ గను,

పాండవులు నిజరూపము చాల్చి బలుకుట

అయ్యా విరాటభూపతీ! నీకన్న బంధువులు సీకంు మితులును నీకన్న సహోదరుడును మరి యెందును మా కగుపడరు, 'వెండియు సీ రాజ్యమున_మేముండి నుఖములే యనుభవించితిమి గాని దుఃఖముల నను భవించలేదు మూకష్టంబులను మాన్సెడి చేవతగ నీవుండి మమ్ముల రవీం చితివి ఈ యుపకార మొకగొప్పగాదు మరియొక కార్యమున్నది అచే మనగా మాఫవురంబులను మా సొమ్ములను యన్నియు (గ్రహీంచులొని మమ్ముల దరుమగొట్టిన శ్మత్రువులగు శౌరవులతో మేము .కయ్యమాడు నఫవుడు నీ చతురంగ సయిన్యములును మాకు సహాయంబుగ నిచ్చినచో మమ్మైదుర్కొ-సనిన * వ్యాత్రవ్రలను యమనవురంబునకుం బంపగలము అని బలికిన ధర్భనందనుని వచనంబుల విని యాలాగే నొనగెదను అని బలుకుచున్న విరటుని వాటలకు ముంధుగా యుత్తరకొమారుడు ధర నందనునకు నమస్కరించి స్వామి మా రాజ్యంబును మారాజ్యంబునగల నకల పదార్థంబులును ధన కనక రథ నయిన్యంబులును తమజే గాని పూదిగాదు, వెండియు నానహోదరియగు ఉత్తరను అతిరైర్య పరాక్రమ వీకలగు ధనంజయ మహారాజు ₹ైళొని మము;ల తన దానడనములుగా

ఇ. కులగుణ(శ్రేష్టుడా! ఆలాగనుట. ధర్భుంబుగాదు శీను నీకు చెలియలగు వ్పుత్తరకు నృత్యంబులం గరివీనందుచెత విద్యాగురుండ య్యెడను విద్యా గుకుడగువాడు తంగడ్రితో సమానుడని ఎజుగుము, సీ వొళసనమయము మాతోగలసి బంధుత్వము గావలెనని గోర్కె యుండునేని నాకొమారు డగు ముద్దుల యభిమన్యున కొనగుము, ఆలాగు గావించుటచే మాకండ రికిని నంతోవంబు గలుగును అని బలికిన ధనంజయుని వచనంబులకు అచ్చోటయున్న పొరోహితులును విరాటరాజును యేకధ్వనిగా తథా'స్తు "తథాస్తు యని శుభములు పలుకదొడగిరి, ఆనమయంబు విరటుని సెల వందిన నృత్య నాట్యముతో మంగళవాయిద్యములు సలిపిరి,

• వెంటనే పాండవులు విరాటవురంబున యున్నారని వబదియారు -జీశంబులయందును తందోరా వేయించెను. యీాలాగుండ, 1 ఓ జనమేజయ మహారాజూ! విరాటరాజు (ప్రథమ వు(రుండయిన 'న్వీతను డనువాడు పరమశిివునిరించి కై లానము చేరి ఘోర తపంబు గావించి తనకు నమాను అెవరును లేకుండుటకును తపంబు నలువుచుం 'జెను, ఆ సమయంబున లీ కృష్ణపరమాళ్శు యతడు దీర్ధతపంబున జయ మొ-దిన వీదసప యూ 'స్వేతనుని జయింప యెొవరికిని తరంబు గాదనియు వొకనమము దురాత్ళు లె. న, కౌరవులు వీనితో సఖ్యమాడి దమవంకం 'జేర్చుకొందు రేని ముందుముందు జరుగబోవు భారతయుద్గమున వీరు కౌర వులతో గలసియుండరాదని దలచినవాడయి స్వతనుడు'తపంబు నలువు చున్న పర్వతంబు చేరి ఓహో విరాటరాజు (ప్రథమ వు(త్రుడా అని జయ బల(్రదముడా నిను గాంచి చాలకాలమా యెొను నీయందు నాకుగల విశ్వా నంబున నిన్ను చూడ వచ్చితిని నిన్ను గంటిని చాలా నంతసించితిని గాన నను వెంబడించి వచ్చి నామిల్లు జేరి అన్నపానాదులు ఆరగించి కొంత విగ్రాంతి పొంది దపోగ్నిని చల్లాడ్చుకొనువూ యని హీఠతవచనములతో బలికి ద్వారకకు దోడి తెచ్చి ష్యడసాన్న పరిపూరితునిగ జేసి నృళ్య గీత వాయివ్యములచే యశని మనసు రంజిల్ల జేసి పాండవులు విముక్తి పొందిన కబురు ఎప్పుడు వచ్చునో యని కాలమును నిరీీంచుచుండెను, సీ, కపటద్య్యూతమువల్ల కాననంబున యుండి కారవులకుమేలు గలిగించువారు పుడమీయు రాజ్యంబు ఫుకజనంబులు నెల్ల . వుతుహూతులననుండి పొందువారు బలు రక్కసులనెల్ల బరిమార్చి విఫ్రల

విరటునిచే నజ్ఞాత "వేదన లెడహెసి విభుభులు నయిన్సరు వెలయువారు " “చారి సుతముడగు నభిమన్యు వరనిగాంచి నాదసుతయగు నుత్తర నవనిమెచ్చ పెండ్లి గావించు చోద్యము గానరారె ఇట్లు తమశరాక రావించు వీరటరాజు ఆ, వె, దారసుతులుగూడి తగుబంధువ్రలచేరి దయయు పూర్షమించు దావీణ్యములతోను ధరను నభిమన్యు నుత్తర దంపతులకు దీవనల్లియరా-ే ధీడలారా, అనమయమున విరటునిచే పంపబడిన నొక దూత అతి తీవగమ నుడయి శుభప్రికను దెచ్చి (శ్రీకృష్ణమూ _ర్రిచేతి కొనగిన యంత ఆ పత్రికను దీసి చదివి ఆనందములతో అన్నయగు బలరాముని గాంచి అన్నా వింటివే పాండవులు అజ్ఞాతవాసము దీరి శుభులయి యున్నారట "వెండియు అభిమన్యునకు 'పెండ్షియట గాన మన మందరము వకీభవించి చనవలెనని బలికిన మాత్రమున (శ్రీకృన్ణబలరాములును సాత్యకి కృత వర్మ్యయు అందములమించిన సుభ(వ్రయు అభిమన్యుడును విరటుని కుమూ రుడగు స్వేతుకును తమతమ బంధుమ్మిత్ర కళతాదులతో వురజనంబులు పరివారంబులు కలసి గజాశ్వధారూఢు లై అతి అ క్భాటంబున శృంగార వాయిద్యములతో విరాటవురమువచ్చి చేరునంతలో (శ్రీ, కృష్ణమూర్తి "రాకను వినిన పాండవులున్ను విరాటరాజున్ను లేచి యెదుర్కొని చని [నిండు కౌగిలి 'చేద్చకొని వురములోనికి దీసుకవచ్చి వారిచారికి దోచిన విడుదులును అంతఃపఫురములును మేడలును నునిచి వారలందు నుండ నిచ్చి యాదవ జనులందరు ధర్మరాజుకు నమన్మ_రించి వారివెంత నివ సించిరి శ్రీకృష్ణునియొక్క అష్ట భార్యలున్ను బలరాముని పర్నియు సుబడ్రా "దేవియు. వీరలందరు (శ్రాపదియున్న మేడయందు. నివసీంచి కుశల (ప్రశ్నలు “'సీయుచుండిరి అంత అభిమన్యుడు ధర్మరాజు మొదలగు తంగడ్రు లకు నమస్కరించి ఆశీర్యచ నములంది (చాపదిదేవికి నమస్కరించి విర టునికి (మొక్కి “నుధేన్షకు నమస్కరించిన వారలు అభిమన్యుని దీసుక వచ్చి వానితం్రియగు ధనంజయుని చెంత గూద్చండ బెట్టగా అప్పుడు ధర్మరాజు వుత్రునిగాంచి ఓరీ నావ్రియవ్లుత్రమా యని జీరి కొన్ని నీతుల విచారించునవుడు సీతులకు (పతినీతియు మాూటలగు తగు 1పతిమూటలును

సుభేష్ట్రయు తక్కీన మం(త్రిసామంతులు నంతసించి వారికిగల నత్యధర్మ ములపీను పర్మాక్రమంబులకును తగు వుుర్రైడే వీడుయని అత్యానంద భరితులయి మన వు త్తరకు తగుళ_ర్రయని దలంచుచుండిరి,

అది నమయము తెలిసిన విరాటరాజు తన కొమారుడగు స్వేతు గని ఓరి చాబూ! సీవు ఎందండి వచ్చితివి యీ కృష్ణమూర్తిని యేలా గంటివి ఎచ్చోట సంధించితివి వారికి సీకటుల స్నేహము వొనగూడెను యా వృత్తాంతములను దెలువుమూయని వుటత్రుని యడుగునవుడు. (క్రీ కృష్ణమూర్తి విరాటరాజునుగాంచి ఓ మత్స్య దే శాధిపతీ సకొమాదడగు 'స్వేతబలుడు తాను ఇతరులచే అపజయ మొందరాదనియు తనకెదుట నిలువబడిన శత్రువులు తమతో నమముగా నమరము సలుప రాదనియు తనచాణములకు నమరయగు శాణములు ఇతరుల కుండరాదనియు ఇత రుల శరీరబలములుకన్న తనబలమే మిక్క_టముగా యుండవ లెననియు దలంచి సంపూర్మ ఛభారముతో కయిలాన పర్వతముచేరి శ్రీమతి పశుపతి యస యా వుమామ హేశ్వరునిగూడి ఇనుకాలము తపము సలువుచుం -జెను, యీతని తపమునకో మెచ్చిన శంకరమూల_ర్తి ఇతని మనోభీష్టము లొన'*పనట్లు తాను కయిలానముండినటులే అస్తుఅస్తు తధాస్తు యని వరంబొసంగిన రహన్యము నేనుగని "వెంటనే కయిలానపర్వతము చేరి తమ జ్యేష్టళొమాడనితో హితవచనంబులు బలుకుచు తేపము వాలింప చేసి ద్వారకకు డీసుకవెళ్ళి విందు లారగింపచేసి నా శ్మత్రువ్రలను నీ కొమూరుడగు 'స్వేతరాజువే జయించి నాయంతఃవురమున నే నివసింప జేసి తిని ఇంతలో ఇచ్చటి ముచ్చటలు ఇట్టిడని లిఖంచి బంపిన సుభ లేఖన ములు జూచి మేమందరము గలసి మెలసి యిందొచ్చితిమి యని బలికిన (శ్రీ కృష్ణమూర్తి బలుకుల కానందించి తనభార్యయగు సుభేష్టను గాంచి జేవీ కంటివే ఈ కృన్ణమ్వూర్తి పాండవులకు (బియుడని ఏంటిమి గాని మనలకు (బియుడు కాడని దలచియున్న తలపు పోగొట్టుటకయి మన ఫవ్యుత్రుడగు న్వేతునియందు దీసుకవచ్చి మనకండ్లకు ఆనందముగ జూపెళ్సైను గాన ఈ గోపాలమూల్తి సర్వభ_క్రజన మనోల్లానుడు సత్య ధర్జములయం దే వానము చేయువాడని ఇపుడే బాగుగా గురుతయ్యెను అని బలుకుచుండు నమయమున,

ఆ సమయమున పాంచాల దేశాధిపతియు సోముఖుడును తనకుగల చతురంగ పై న్యములను ఉపపంచపాండవులును ద్యుష్టద్యుమ్నుడును యతనితో గలసీన తక్కినవారలును వచ్చిచేరిరి, పీరలను విరాట

దీసుకవచ్చి తగిన దివాణములయం దుంచిన ఆసనములు నివసింపచేసి నభాముండపమువచ్చి చేరిరి,

ఆవల కుంతికుల భోడరాజులును మ[ద్రదేశాధిపతులును వాణిజ్య లును న్నేపాబంధువులును పాండ్య దేశాథిపతులును చోళనాట కన్లాట 'రాజులును మొదలగువారలు తమతమ పరివారములతో విరాటపఫురమున చారివారికీ నిర్ణయించిన వీడుదులయందు నివసించిరి, యీలాగువచ్చిన శరాజాతి రాజులంవడ పాండవుల చెంతవేరి ఆలింగనాదులతోను వందన ములతోను వారల సంగుష్టిగావించి సమిపమున గూద్చండి మహాఘన తయు గొప్ప పరాక్రమమును గల మోరలు ఇ-(దాదులతో నమమైన వారలు మిరలీ వురములను విడచి పంథడండు వత్సరములు అడన్చల యందు నంచరించియు గాలివానలకోర్చియు కందమూలాదుల భవథ్నీంచి యు దిక్కుదిశయు లేక వానముచేసియు వొక్క యే డజ్ఞతవానమున యొ ఈులకండ్త కగుబడక నంచరించుచుండిన సాహనము వై వబలమేగానసి మనుష్యులవల్ల గానేరదు ఆహా ఈలాగు (బ్రహ్మ విధిం చెనేయని చింతించు చుండు రాజులనుజూచి, ఓనా (పియ మితులగు మిరలు విద్యయు బుద్ధియు యల నిర్మ్ణయమును 'దెలిసినషారలు మోకు నేను మందలించునది 'యేమున్నది అయినను అకర్టింపుడు] కర్మము చేతనే శరీరము వచ్చెను, శరీరము వచ్చిన వెంటనే మూయ నంబంధమగును, మాయయీ ెలివిని పోగొట్టును, తెలివి దస్పినందుకు విధియని బుధులు వక్కా_ణింతురు, ఆ విధి (శ్రిన్నూప్తలను విడువజాలడని బలుకుచుండగా మన మేవూ[త్రము సుఖదుఃఖంబుల "రంకును మనుజులకు సొంతమైయున్నది అలాటి విధిని పండెండు వత్సరములు అడవుల గడవీ వుణ్యవుడముకును వయాళగుణ మును మనునీలి ధర్భ్యములును గుర్తెరిగి భూతదయతోయుండు ఈ విరాట రాజు వెంత జేరియున్న వొకనంవత్సరమున్ను మనోచింతలు లేక నంతు స్టైంతరంగులమై అడవ్రలయందుబడిన ఇడుమల మరచినవారలయి సుఖ ముగా యుజ్జీవించుచుంటిమి ఇంతకాలము గడపీన మాకు యొన్నడు (శ్రీ॥ కృష్ణమూర్తి కరుణగలిగి యెప్పటియట్ల సుఖముల పాందుదుమో యని మందలించిన ధర్మనండనుని మాటలాకర్ణించి ఓహో ధర్భునందన మహో రాజా యేల తాము యోచింపవలెను ఇచ్చోట భూలోకమునయున్న రాజలందద తమతమ సయిన్యములనో ఇందు విజయంబు చేసియుండు వారము ఇచే మణంబు దుర్యోధన దుశ్శాసన శకుని కర్తాదులవై ద్యందయుద్ధంబు చేసి వారలను యమఫురంబునకు కాఫురమంపి తమకు

ళా

ఆ సమయంబున విరాటభూపతి ఆ యారాజులు నుడివిన మాటలు ఆలకించి అతి నంతోషంబున విడచిలేచి నిలబడి అందరికి నమస్కరించి నోపాలదూడామణీకి నమస్కారంబు నలిపి యతడు తన మనంబునందు గల తలవులను వెలువడ బల్కదొడగెను, అది 'యేలాగనగా నకల సాహస చై ర్యములతోను అనమాన ధనుర్భాణములతోడను చతురంగ బలంబులుగల దండుదళంబులం గూడుకొని ఇందువిజయము చేసియుండు భూమిశులు రణరంగంబున నిలచి జయ్మిప్రమలగుటకు నందియంబు లేదు, భజబలకెర్య థై ర్యముల మించిన పాండవమధ్యముం డగు ధనంజయుని యొక్క కొమారుడయిన వీర అభిమన్యునకును నా ముద్దుల కొమరిత మగు ఉత్తరకును వివాహంబు గావించుటకును శ్రీకృష్ణబలరాములును రాబంధుమి[త్రులకును కుభూవాలము గలిగియున్నది గావున అలాటి శుభ $ంతోష సమాచారమునకు మోిరలందరును సమ్ములిగొని ఈ కల్యాణ మహోత్సవంబు జరిపించి యా వధూవరులకు సాశీర్వచనంబులు చేసి పయి నమరంబునకు నెయ్య మొందవలయునని యందరకు వందనంబులు జేసి బలుకుచు గంధ వుష్ప “తాంబూలాదులతో ఫలంబులు దెప్పించి వారల ముందు నిడి అప్పుడు ధర్మరాజు తన తల్లియగు కుంతీదేవి ముఖ మును వీవీంచినయంత నా కుంతిబేవి అలాగే వివాహాంబు గావించుట యీ మంచిదనెను. పాండవులు అజ్ఞాతవాసమునకయి పోవునవుడు వార అను విడిచి చనిన డామ్యాది (్రైహ్మణముఖ్యులు అచటికి విజయంబు జేయుటను గాంచిన ధర్మరాజ భీమార్జునులు మొదలగు పాండవులును సంతి (డాపది సుభద్ర మొదలయిన నారీమణులును వృపపొండవులును అభిమన్యుడు మొదలగవారందజు నా టహ్మాణు! కు నమన్క_రించగా నా యాహ్మణులచే నాశీర్వచనంబులు బడసి యుండుకతంబున ధామ్యులు ధర్ధునందనుని జూచి మూరలు చొకనంవత్సరంబు అజ్ఞాత వానము ఎటుల గడపితిరని వినగో రెదనని బల్కిన ధౌమ్యులకు (మొక్కి. పాండవ్రులును (డాపదియు మాపరూపములు దాల్చి తను కంకుభట్టుగాను, భీముడు పాకొంబులు చేయువాడుగను, అర్జునుడు నటికుడుగను, నకులుడు అశ్వపాల కుడుగాన్ను నహో జేవ్చడు గోరతుకుడుగాను, (ద్రౌపది సుధేసష్ణయింట చాసి గాను యుండి కాలము గడివీతిమి యని బలికిన తజవాత విరటుడున్ను ధర్మ రాజున్ను గలసి ధామ్యులకు వందనమాచరించి కశుభళార యోగ నవ్‌ (శ్రము మొదలై నవి జూచి వివాపహాంబునకు ౬ఘ్నము నియమించియున్నా రము గావున తామును యా లగ్నంబునకు ముందుండి పాణి, గపహాూణ కళ

యా ధౌమ్యులు యాలాణే యని సమ్మతిగొని (ప్రల్యేక స్థలంబులందు 'వారివారల నుండ జేసిరి, ఉ_త్తరాభిమన్యుల వివాహమహోలత్సవము అప్పు డా విరాటరాజు తన పరిజనంబులను రావించి ఫురమందు గల అన్ని వీధులయందును మకరదోరణంబులను పచ్చలదోరణంబులను పగడదోరణంబులను ముల్యేంబులదోరణంబులును గట్టించి ఎచ్చోటులం జూచిన పచ్చని పందిళ్ళయందు నిలువుటద్దంబులను కాంత దీపంబులును కంబములయందు సించాములును మయూక బొమ్ములును శునకముల (ప్రతిమలును 'బెట్టించి అ నేశవిధంబులగు యలంకారంబులతోడను నావుర “మెల్ల యిం[ద్రలోకంబునం గల అమరావతియో అలకావురియో యను “ నటుల యలంకరించి మళ్లై ముళ్లై యిమవావీ. గులాబి మొదలుగాగల వూవులతో నలంకరించి 'వేదికలకు ముత్యములును పగడ పచ్చల వజ్రం బులచేతను యలంకరించిరి, ఈలాగు సకలపరిజన వురోహితులును యేబదియారు దేశాధిపతు లును మకుట మాంధాతులు అతిరథ మహో రథులును ళూరాతి ళూరు లును పరివేష్టింప పొండవరాజుల బంధుమి[తులును విరాట రాజుగారి బంధుమిత్ర పరిజనంబులు నిండియుండ కల్యాణమంఠ పమునకు కుడి(ప్రక్క_ ఫువషులును ఎడముభాగంబున యువతీమణులును గూద్చుండి పెండ్లిపం దలియందు చాలికలును ఫువ్పప ఖ్లైరంబులను అఖండ దీపంబు౯ను శతఘట కలశంబులను సహా(్త్రకళ దీపంబులను ఫవూర్మ కుంభంబులను 'వేదిశల ముందు పంచకలశంబులును మూడు కుంభంబుల ముమ్మూూ దుల నాహ్యా నముచేసి సూర్య, చంద్రు బుధు గురు, శ్కుక్రు శని రాహు, శేతు "మొదలగు నవ(గ హూములను (ప్రతి బేవతలనుబూజించి హోమములు నలిపి దీపంబులు వెలుగుచుండ సకల, వేద వేద్యులగు (బావస్ఞణో త్తములు జర లుపాడుచుండ పురోహితులు మంథత్రంబుల నుడువ కట్టయులు కయివార . ములు పొగడ పాటకులు సంగీతముల భాడ నాట్యాంగనలు నృళ్యములు వేయ వై టిలు వీణలవాయించ నక్కిన శుభవాయిద్యంబులు (మోయ నన్నాయి వాయిద్యంటు వెలగ అతి యలంకారంబులతో ధినముధిమ యని ఫఘోమింఫప్రచుయుండ కన్యకామణి యయిన ఉ_త్తరకు మంగళస్నానము "కావించి తలదువ్వి రత్నఖచితంబులై న యాభరణంబులచే సలంకరించి ముత్యాల కొంగుగల జలతావచీరలగట్లి మళ్లె ముళ్లె విరజాజి సంపెంగ

ల్‌ , సురటులు ఇరువంకల డానీజనంబులు వేయ చత్రముల కొన్ని యతివలు బట్టుకొనగా రత్నకంబళంబుల బరచిన నేలపై తిన్ననిఅడుగులిడుచువచ్చు నంతలో అభిమన్యునికి మంగళస్నానములు గావించి సర్వాభరణములతో శరీర మెల్ల నలంకరించి పట్టువీతాంబరములను గట్టించి కిరీటము భుజ కీర్రలు చెలగ ముత్యముల హోరములును పచ్చల హోరములును పగడ మాలికలును రత్నఖచితములగు పథకములు యురమున మెజయు అత్తరు వునుసవాననలు గల గంధమును పట్టించి మళ్లె ముల్లె విరిజూజి నంపెంగ పాన్న చామంతి గులాచిమొదలగు వువ్చృథధామములు మెడను వయిచి తిలకముదిద్ది పట్టువ(శ్ర్రముల పై నడచివచ్చినవుడు యిరువంకల పరిజనసమూహాములురాగా కట్టియలు క్రైవారములు నలుప నృత్యగీత మంగళ వాయిద్యంబులు నలుచెనల యోయుచుండ కల్యాణ మంటపంబు నకు తీసుకరాగానే పెండ్లికొమూ ర్రెయగు వుత్తరను చెలులందరు గూడి కళ్యాణ మండపమున ెండ్హిళొమారుని సమిపము 'జేర్చిరి,

అంతట విప్రోత్తములు వొక పళ్ళెరమున గంధవుపష్ప యతుతలు -ఇిట్టి,న్తారిశేళమునకు పైగా మంగళస్మూశత్రమును బెట్టి (బవ్మూ విష్ణు మ హేశ్వరాదులు మంథత్రములును సరస్వతి మంగళ నర్వమంగళ దేవతల నుతించుచు అందు విజయంబుచేసియున్న 'రాజులహా న్తంబుల తాకించి న్వష్తడువులను అరుంధతి మొనలగు మహాపత్మివతలను, నుతించి మంగళ నూ(త్రమును అభిమన్యుని చేతికిచ్చి వుత్తర కన్య కామణి కంఠంబున గట్టిం చిర, యుడు వింత చాయిద్య ఫఘోవంబులు (యోగుచుండెను, అంగ నామణులు పెండ్లి పాటలు ఛాడసాగిరి, మరికొందరు దేవతలు విరులు వానలు గురివించునటులు చుట్టు విజయముచేసియుండు రాజులు మొద లగు వారలు ఫవువ్నములు వయిచిరి, అంతట వచ్చియున్న వారలు మెచ్చు కొనదగు డంపతులు శేవులు బెట్టిర, ఆవై వచ్చివవారలు, గ్‌, రామకృష్ణులు (శ్రీధర్మ రాజు మొదలు భీము 'డర్జుననకుల సహ[ప్రాము లందరును కూడి తల(మాలు యాశతోను . నరున బెట్టి యా వధూవరుల కవుడు ఈలాగు (హ్మ్‌ తవత్రియ వైళ్య ఛూ ద్రజనంబులును వచ్చిన, భూపతులును యవ్వధూవదలకు "శీమలు బెట్టి బంగాడు వెండి మొదలగు వాట్లతో గావించిన తట్టలును గిన్నెలు పన్నీరు చెంబులు మొదలగునవియు ఆనేకములగు రత్నాభరణములు ముత్యాలు పగడములుపచ్చలు రవలు

స్టన్‌ టట క వొ స్‌ న్‌ ని | ₹ , ల!

మ జో స [స న్న. రే 2 సన [ క మ గ క ల గ స ల లలల స. | ధరల జై ఒమన్‌ జి సయాళ్ళ, రో హా: [న గ ాాయయ ే న డడ క య యయా యాడ తా (శ్రీ కృష్ణమూర్తి వ్వుత్తరాభిమన్యుల నహా యేీకీభవీించుట

జా కొమా న్తెకు తగు వెడి వీళిలును దీవెనులుగా నన్మానములుజేసి వారి వారి యంతస్థులకు రీతిగా మర్యాదలు నలిపిరి, అప్పు డా వరాటరాజు ిద్లబంగారు పళ్లెరమున గంధఫపుష్పతాంబూలములంది తన ఇచెంతయున్న సామంఠరాజుల' చేతికిచ్చిన మాత్రమున వారలు అతిభక్రితో తొలుత అచ్చోట విజయముచేసియున్న వి(ప్రోత్తములకు నొనగి వెంటనే క్షత్రియ కులో_తృములకు మునుఫుగాయుండు బలరామకృమ్ణులకొనగి అటుతరువాత' తక్కినవారలకు వదుశ[క్రమముగా యియ్యసాగిరి, ఆలాగుననే సుధేన్ల ేంతనుందు బంధువులగు యువతీరత్నములు పశ్లైరముల వుష్పగంధ' తాంటూలము లందుకొనువారు కొందరును నారిశేళనులు ఇచ్చువారు మరికొందరును ఫలాదులొనగువారలు కొందరును యీలాగు అందరికి నొనగి-వారల నం్మర్రుప్నులు గావించి అంతట గీతవాయిద్యములతో దంపతులను గూడి (స్రీ పురుషులు గలసి దోడ్కొటని వెళ్ళి విడీదిగృ హాం హెనచేర్చి సై త్యోపచారములతో పహోరతులుదీసి అలంకారములు మాన్ని నెమ్మతి గావించిరి, వెంటనే విపోత్తములచే చేయబడిన భోజనాదులు భుజించుటకైై వరదునవరుసగా వచ్చినవారలు గూద్చుండి భోజనముచేయదొణగిరి, అప్పు డా విరాటరాజున్ను ధర్భరాజున్ను నిలబడి బంతులను విచారించి వారి వారికి గావలసిన పదార్ధములును ధనములును ఇప్పించుచుండిరి ఈలాగు భుజించిన వెంటనే వాంల మనన్సు నంతృప్పిగావించి వారి వారి విడు దలకు పనిచి దిండదివాసులయం దుండపవేసి బలరామ కృృష్ణులును ధర్జు శాజు విరాటరాజున్ను యేశాంతస్థలముల గూర్చుండి ఆహారాదు లందు కొనిరి, ఆలాగుననే (ద్రాపది కుంతి సుబ్యడ్రయు సుధేస్వయు గలసి వారల వూజించి నెమ్మతిగలవారయి యుండిరి, జు నాటి సాయం నమయంబున నాట్యాంగనలు నాట్యములు నిలుప గాయకులు గీతములుపాడ వెణికలు వీణెలు వాయించ ఈలాగు పలు విధముల్గగు వాయిద్యములు దికాదిశలయందు గూడ్చుండి మంగళ ఘోష. ములు నలిపిరి యీలాగు ఇడవదియొక్కదినము మహానండముతో వివాహమహోత్సవము నలిపిరి, ఇట్టి వివాహమును గాంచీన వారలం ద్దు అత్యానంద భరితలయి యుండు నమయమున విరాటరాజు బల కామ కృష్ణులకును ధర్భభీమాద్దున నకుల నహా దేవ్రలకును మంచిమర్యా దలు గావించి (దాపది కుంతి సుబ(వ్రలకు సవీనవ(స్ర్రైములుయిచ్చి తన . యంతఃవ్రురమునగల దానదాసీజనంబులకు వ్ర డానములు వొనగి పెండ్లి

ములున్ను చినచినాంబరములున్ను రథగజతురగ పదాతులును (ఈ! ధనముగా నొనగ్ని అల్లుడగు అభిమన్యునకు తగు మర్యాదల నొనగిన సంతృ ప్రిశావించి అందరు చూచుచుండ ధర్శ భీమార్దున నకుల సప "బేపలతోను (చ్రాపతి సుభ్యద కుంతియు శేవతి రుక్టిణి మొదలగు శుభాం గనలులతోనూ బల రామకృష్ణులతోను ఇం(ద్రప్ర_స్త్వమునకు వెడలునట్టు వేసి రాజూతిరాజులు గలసి వీరాటరాజున్ను మార్షమంటి కొంతదూరం విడచి వచ్చిరి, వచ్చిన రాజులందరు నంతసించి తమ నివానంబులు చేదటకయి విరాట రాజువద్ద సెలవంది వారివారి వురములు పోయిచేరిరి, ఈలాగు వై శంపాయనులు జన మేదయులకు చెప్పినవిని తన వంశమున జనించిన. మునుపటి వారలు ఇంత పరా[క్రమ బలగాలులనియు సత్యధర్భ్థుములయం,. దాశ క్రి కలవారనియు తెలిసి మిక్కటమగు సనంతోపమున యీదు లాడుచు మహరుషీయగు వైశంపాయనులనగు నమస్కరించి వారివే సీలవంది. నిజస్థలి చేరను, క, మంగళము గలుగు నెప్పుడు మంగళ నభిమన్యు నుత్తిరాంబకును నడా మంగళము నదా దాంపత్యము మంగళస్యూత్రంబుదీర్ధృ మంగళమగుగాకొ, క, ఈ యజ్ఞాతము చదివిన యేయాపడలింప చి _త్త లెన్నడురా బే 'వేయేల సెప్ప నేటికీ (శ్రీయఃపతి కృష్ణమర్నారరి ేేదుము లొనగుకొ, లేనీ, కోశ్కామిరగ (వ్రాయించె సి, వి, కృష్ణు బుక్‌ డిపో వాకు సొంఫవుమోిరగ వారు భక్రజనుపోష బహుజన పాలహితులు యెొపుడు-యిహపరసుఖముల ఇంపుపొందు, పంచ పాండవుల అజ్ఞాతవాసము 195కి. వచనకావ్యము. సంపూర్ష్మము