Telugu Adhunika Telugu Vyakaranam - anilvaranasi/indianlanguages GitHub Wiki

| = 1 మ క్‌ ( థ్‌ స్ట్‌ గ మో మగ ( శా 'ఉీ చతు. ॥

గే. / య. సళ న. వ. ,

ఏ “ఉం తాం తాలి... . ౮ స వ ల క . ' ఎవ-- ఆధు, క. | | 0౦6607 ఉదొముకూ: ' ఎవష5రమువ్వు | డా!ఎనానివిరమరూర్తి వ సాదరాబాదు- ౨ం౦౦౫౫7 ఇండంకూ

"1 క్‌ త్‌ కా కా క్‌! క కా పనా నా కం నం నర అ [్‌

అంతర్జాతీయ తెలుగు సంస్థ 1975లో జరిగిన మొదటి (సపంచ మవిశభలలో చేసిన నిర్ణయం (ప్రకారం ఆంధ్యపదేశ్‌ (పభుత్వం అంత ర్ధాతీయ తెలుగు సంస్థను స్యాపించింది. అప్పటి భారత రాష్ట్రపతి థ్రీ వకుద్దిన్‌ ఆలీ అహమ్మద్‌ 19075 సెప్టెంబరు 8న (ప్రారంభించారు. అప్పటి విద్యా, సాంస్కృతిక కాథామాత్యులు ఫ్రీ మండలి కృష్ణారావు ఈ సంస్థ మొదటి అధ్యక్షులు. ఆ తర్వాత విద్యా సాంస్కృతిక శాఖామోత్వులు శ్రీ భవనం వెంకట రామారెడ్డి కొంతకాలంపాటు యీ సంస్థ మ్యైళ్యక్షలుగా పని చేశారు. మళ్ళీ 19+1లో శ్రీ మండలి వెంకట కృష్టాకావు కైకార్త్తుత్రక్తాలక్టోబరు. నవం౩రు, డి సెంబరలలో థ్రీ మామిడిపూడి గోపాలకృష్ణ మ! ఉన్నారు. (వస్తుతం థ్రీ వందేమాతరం రామచం దరావు యీ సంస్థ ఆధ్యతృులు ఈ సంస్థ శ్రేవలం ఇతర రాష్ట్రాలలోను, ఇకర దేశాలలోను ఉన్న తెలుగువారికి సొంస్కృతికంగాను, భాషాపరంగాను సహాయ, సహకారాలను అందించడానికి ఏర్పడినడి. [కిందటి ౫రు సంవత్సరాల్లోను తెలుగువారికి తన శాయళక్తులా సహాయ సహకారాలందించింది. " ఉపాధ్యాయ శిక్షణ శిబిరాలు :

ఆంధ్యపదేశ్‌ (పభుత్వ ఆర్థిక సహాయంతో యింతవరకు సంస్థ 6 ఉపా

. ధ్యాయ శిక్షణ శిబిరాలు నిర్వహించింది మొదటిది హైదరాబాదులో అయిదు గురు మారిషస్‌ ఉపాధ్యాయుల _ కోసం నివ్వహించి:ది. రెండన్టకోర్చు కూడ హైదరాబాదులోనే జరిపాం. మూడోదిమ్మదాసులోమ, నాలుగోడి వోసూకలోను, ఆయిదోది గుడియా త్తంలోను,ఆరోడి బెంగుళూరులో ము జరిపాం. (పతికోర్సులోను 40నుంచి క7 మంగివరకు పాల్గొన్నారు. ఇందులో మొదటికోర్సు 4 మాసాలు శెందోది క వారాలపాటు. మిగతా నాళాగు కోర్సులు ఒక్కొక్కటి రెండువారాల పాటు జరిగాయి. ఈ శిబిరంలో. తెలుగుభాష ఆధునిక పద్దతుల్లో ఎలా స్రోధిం చాలి అన్న వీషయం గురించి బోధించడం _జర్తిగింది వివిభ "కోర్సుల్లో జపా

ధ్యాయులు చాల ఉత్పాహంతో పాల్గొన్నారు. భొషాబోధనలో కోర్సులు = పు్షకాలు :

తెలుగుభాష. నేర్చుకోనేవారికి కూడా ఆధునిక పద్ధతుల్లో సంస్థ కోర్చు

ఆధునిక్‌ జెలుగు. వ్యాకరణం సంపాదకులు మా పేటిక్టీరా మప్ప రచయిత డా॥ యన్‌. శివరామమూలరి యేన అంఠతరాతీయ తెలుగు సంస్థ న! హైదరా బాదు ఇండియా +

(6) సక్వహాక్కులు: అంత ర్థాతీయ తెలుగు సంస్థని హీ మొదటి ముద్రణ 1000 (వతులు శ్ర మార్చి 181 యీ స గ భం గ ధా. దంగల్‌ రా ఎ ౯ న అమెరికను డాలర్లు షస రి 6లా ల శ బు లో ఉ పాం వ నో భం ఆంధ్రప్రదేశ్‌ (సభుత్వ ధన సహాయంతో అంతర్జాతీయ తెలుగు సంస్థ డై రెక్టరుగారిచే (వకోశీత మైనది. ముద్రణ ; సమళా పవర్‌ యెన్‌, బసంత్‌ థియేటర్‌ దగ్గర; హైదరాబాదు,

ఇందులో ఆధునిక (ప్రామాణిక తెలుగు ్ష పరిభాష 1 ధ్వని _[సపకరణం || పద (ప్రకరణం వ వోకు పకరణం | సహశ్రైలుల (సకరణం 126 లిపి (ప్రకరణం 168

వూ మూట

అంతర్జాతీయ తెలుగు సంస్థ స్టాపించి ఆరు సంవత్సరాలు కావస్తుంది. [కిందటి నాలుగు సంవత్సరాల్లో మారిషన్‌ తెలుగు ఉపాధ్యాయులకొక శిక్షణ శిబిరం, భారతదేశంలో వివిధ రాష్ట్రాలలో తెలుగు బోధిస్తున్న ఉపాధ్యాయులకు అయిదు శిక్షణ శిబిరాలు నిర్వ హించాం. ఈ శిక్షణ శిబిరాల్లో ఆధునిక తెలుగు వ్యాకరణంకూడ బోధించవలసిన అవసరం ఏర్పడింది. ఆధునిక తెలుగు అవసరాన్ని సమాజం గుర్తించి అన్ని రంగాలలోను (క్రమేపి ఆధునిక తెలుగు వాడకం ఎక్కువొతుంది. ఆలా వాడుక తెలుగు ఉపయోగం పెరుగుతున్న కొద్ది, దీనికొక వ్యాకరణం (వ్రాయించి అచ్చు వేస్తే ఉసయోగపడుతుందని అనిపించింది. ఇటాలియనులకు, రష్యనులకు తెలుగు చెప్పేటప్పుడు ఈ అవసరం యింకా పెరిగింది. వీటి

ఫలితమే మీ చేతిలో ఉన్న యీ “ఆధునిక తెలుగు వ్యాకరణం౦ి. తెలుగు వర్మనాత్మక వ్యాకరణమ్మీద కృషి చేసిన జా॥ శివ రామమూరర్తికి యీ పని అప్పగించాము. దీని రాత (ప్రతి తయారయి నంతనే ఆంధధ్యపదేశ్‌ ప్రభుత్వం వారు దీని ముద్రణకు తజ్బు మంజూరు చేశారు. ఇలా (పోత్సహించిన ఆంధ్రపదేశ్‌ _సకుత్వం

వారికి మూ సంస్ధ తరఫున కృతజ్ఞ తలు.

ఈ వ్యాకరణం బాగా ఉపయోగపడేందుకు దీన్ని 0జ€కొ

మెరుగు పరచడానికి తగిన సలహాలిచ్చి తోడ్చడాతారని ఆశిస్తూ, మాఫేటి రామప్ప డై రెక్టరు

నా వూట

ఆధునిక వ్యావహారిక తెలుగుమీద ఎన్నో పరిశోధనలు జరిగాయి, జరుగుతున్నాయి... దీని అవసరాన్ని గుర్తించి భవిష్యత్తులోకూడ జరుగుట్లూనే ఉంటాయి. అయితే యింతవరకు ఆవనిక తెలుగు గురించి పూర్తి వ్యాకరణం కాలేదు. ఒకటో, ఆంగో వ్యాకరణాలు వచ్చినా అవి భాల వ్యాకరణాన్ని జాగత్తగా అనుకరించినవనే చెప్పాలి

ఈ వ్యాకరణం ఆధునిక థాషా శాస్త్ర దృష్టితో ఆధునిక తెలుగును విశ్లేషించి రాసిన చిన్న వ్యాకరణం ఆధునిక తెలుగు అన్నది చాల విస్తృ చార్థంలో వాడే పదం ఈ పదం గురించి ముందు ముండు వివరించడం జరిగింది. అధునిక తెలుగు కంతటికి వ్యాకరణం రాయడం చాల కష్టమైన పని. ఆధునిక తెలుగులో ఒక శైలికి మ్మాతమే యీ వ్యాకరణం పనికొస్తుంది. ఎక్కడో తప్ప మాండలికాల జోలికి పోలేదు. దీనిలో సహ శ్రైలుల (పకర ణం కూడ చేర్చాం. కానియీ సహశ్షైలుల (సకరణంలోకూడ మిగతా శ్రైలుల గురించి ఒక్క రవ్వ స్పృశించడం మాత్రమే జరిగింది. ఇది సమ్మగమైన పరిశీలన కాదు. అయినా నేడు మనం వాడుతున్న తెలుగులో ఒకశైలి గురించి, అందులోని వ్యాకరణ విశేషాల గురించి కృుణ్ణంగా సోదాహరణంగా పరిశీలించడం జరిగింది. ఆధునిక తెలుగుకు ఈ రోజు కొత్త స్థితి కలిగింది. దీనివల్ల తెలుగు రాజభాషగాన, మాధ్యమంగాను [(పభుత్వంవారు (పోత్సహిస్తున్న నాటినుంచి స్కూళ్ళళోను, కళాళాలల్లోను యూ తెలుగు ఉపయోగిస్తే సరిపోతుందని నిర్ణ యాలు జరిగినా యిది యింకా సరిగ్గా అమలులోకి రాలేదు. కాని యిది త్వరలో అమలు జరుగుతుంది. సమాజిక ఆలోచనలో వస్తున్న మార్చు ఎవ్వరూ ఆపలేరు. ఇటువంటి పరిస్థితుల్లో వాడుక తెలుగుకు ఒక మంచి వ్యాకరణం అవసరం, ఇప్పటికీ చొలమంది వాడుక తెలుక్కి వ్యాకరణం లేదనే వారున్నారు. న్యాయంగా ఆలోచిస్తే మనం వాడుతున్న తెలుగుకే ఎంతో చిక్కైన వ్యాకరణం ఉంది

ఇందులో. చాల మట్టుకు నేను 1983లో రాసిన పిహెచ్‌డి. సిద్ధాంత వ్యాసమే ఆధారం. ఆ తర్వాత 18 సంవత్సరాల్లో చాల కొత్త పరి శోధనలు వచ్చాయి. ఇవి కొత్త సిద్ధాంతాలతో వ్యాకరణ విశేషాల్ని విశ్లేశించి

ర్రీ

రాయడం జరిగింది. ఇటువంటి వాటి జోలికి పోలేదు. ఫిర్వచనాల్లో గొడవలు, సిద్ధాంత చర్చాల్లో బేధాభ్మిపాయాల జోలికి పోలేదు. అందువల్ల యిది కేవలం వర్ణనాత్మకంగానే నిలిచిపోయింది. ఇండులో అక్కడక్కడ సవరణలు చేయ వలసిన అవసరం ఉంది. ఈ వ్యాకరణం ఉపయోగించేవారు యిటువంటి సలహాలు యిచ్చి దీన్ని యింకా ఉపయోగపడేట్టు సవాయపడమని కోరు ళున్నాన ః కృతజ తలు

జ

దీని తపతి? (పచురణకు అంగీకరించి, యీ వ్యాకరణం ఉపయో గించేవారికి యింకా బాగా ఉపయోగపడడాకికి పలవాలిచ్చిన మా సంస్థ బోర్డు సభ్యుజు డా వావిలాల గోపాల కృష్టయ్యగార్కి, థ్రీ దేవులపల్లి రామాన' జకావు గార్కి, డా మోటూరి సత్యనారాయణగార్కి. నా హృదయపూర్వక కృత జ్ఞతలు. దీని రాత పతి కొంతభాగం చదివి సవరణలపు సలహాలిచ్చిన డా బూదరాజు రాఢాకృష్ణగార్కి, డా| ముదిగొండ వీరభ్మదళాన్ర్త్రు గార్కి నా హృదయపూర్వక కృతజ్ఞతల. ఎప్పుడూ ఉళ్సహపరిచి దీని మ్ముదణ చురుక గా చేయించిన మా జై రెక్టరు మాటేటి రామప్పగారికి దీని పూవులు దిద్దడంలో సాయపడిన మా తమ్ముడు వై. జగన్నాధనాంపడిక్తి జాగత్తా అచ్చువేసిశ ల్రీ సమతా పవర్‌ పెన్‌ వారికి, కవర్‌ డిజైను తయారుచేసి యిచ్చిన అమర్‌ మోహనులకు కృతజ్ఞతలు.

ఎన్‌. శివరానుమూ రి అణాటి

ఆధునిక [పావూణిక తెలుగు

1 ఆధునిక తెలుగు

ఆథునిక తెలుగు అంటే (పస్తుకావఫారాలకు ఉపయోగించే. తెలుగు అని చెప్పుకోవచ్చు. తెలుగుతో (పస్తుతమైన అవశరాలు చాల ఉన్నాయి. ముఖ్యంగా ఒకరితో ఒకరు మాట్లాడేటప్పుడు ఉపయోగించే తెలుగు, ఒకరితో మరొకరు లిపి మూలకంగా అభిప్రాయాలను తెలుపుకోవడానికి ఉపయోగించే తెలుగు, తెలుగు నేర్యుకొనే పిల్ణల అవసరాలను, భాషాబోధనలో ముఖ్యమైన ఉద్దేశాలను పురస్క రించుకొని పాఠశాలల్లో ఉపయోగించే తెలుగు, ప్మతికల్లోను, రేడియో, టి.వి, మొదలయన (ప్రచార/ప్రసార సాధనాలలో ఉపయోగించే తెలుగు, సాహిత్య" జగత్తులో పజలకు తమభావ స్పష్టంగా అర్థమవుతుందని కవులువాడే తెలుసు ఇలా ఆధునిక ఆవసరాలు బాల చెప్పుకోవచ్చు ఇంకా క్టుప్తంగా చెప్పుకోవాలంటే నిత్య వ్యశహారంలో సమాజానికి ఉపయోగించే. తెలుగును-ఆధునిక తెలుగుగా చెప్పుకోవచ్చు.

మీద చెప్పుకున్న అవసరాలకు ఎటువంటి .కెలుగు వాడాలా అని (పశ్నించు కుంటేంవాడుక తెలుగు మూ పయోజనాన్ని సాధిస్తుందని చెప్పుకోవచ్చు. శి. ఆధునిక వాడుక తెలుగు

“ఆధునిక వ్యావహారిక తెలుస, వాడుక తెలుగు అన్నది చాల విస్సృతార్థం ఉన్నమాట 1971 జనాభా లెఖ్ఞల (పకారం మనదేకంలో తెలుగు మాట్టాడేవారు ఉీ47,54,850 మంది. వీరిలో 8,71,27,282 మంది అంధ రాష్ట్రంలోను; "6,17,568 మంది ఇతర రాష్ట్రాలలోను ఉన్నారు. విదేశాలయిన మారిషస్‌, మలేషియా, ఫిజి, శ్రీలంక, బర్మా, సింగపూర్‌, దక్షిణ ఆఫికా మొద లయిన దేశాలకు ఎప్పుడో వలస వెళ్ళిన తెలుగువారు రమారమి 5లక్షల మంది ఉంటారు. తెలుగు 1పాంతానికి మనదేశంలో మరే (ప్రాంతానికి లేని మరో విశిష్టత

కూడ ఉంది. తెలుగు మాట్టాడే (ప్రాంతం చుట్టూ తమిళం, కన్నడం, మరాఠి, ఒరియా, హీందీ థాషీయులతో సత్సంబంధాలు కలిగి ఉంది. ఈ అముదు (ప్రాంశాల్లోను కొన్ని వేలమంది ద్విభాషీయులున్నారు. ఆధునిక వ్యావహారిక తెలుగు అంటే మీడచెప్పిన అన్ని రకాల తెలుగువారు మాట్టాడే తెలుగు అని అర్థం. ఏ భాషా వ్యవహారంలోనై నా కార్యక్రమం న్యక్రమంగా జరుగుకూ ఉంటే ఆ భావ గురించి ఆలోచనే ఉండదు. ఉదాహరణకి ట్రబల్‌ భాషలో వనీ [ప్రామాణికం ఏది అ్మప్రామాణికం, ఏ భాషలో బోధించాలి అనే [పళ్నలు రావు. కాని అదే తెలుగో, ఇంగ్రీషో అయితే ఏది ప్రామాణికం, ఏ భాషారూపం బోధించాలి, ఏ భాషా రూపం (వాతలో ఉపయోగించాలి అనే (పళ్నలు ఎవ్పటికప్పుడే కల గుతాయి అంతేకాక ఆ భాషలో భిన్న భిన్న వ్యవహారాలు-నియంతృత్వ ధోరజీలో నడుస్తూ ఉంటే ఇన్ని వశ్నలు ఉదయించవు, ఒకప్పుడు తెలు గులో సాంయ్యపదాయ శైలి నియంతృత్వ ధోరణిలోనే వ్యవహరింపబడిందని చెప్పడంలో ఆతి శయో్తి లేదు. ఇది చాలాకాలం నిలిచింది. కారణం దాని వ్యవహారం చాలా తక్కువ మందికి పరిమితమై ఉండేది. నేటి పరిస్థితి చాలా భిన్నమైంది. ఎందు కంటే భాషను అభ్యసించే వారి సంఖ్య వందల నుంచి లక్షలకు చేరింది. అలాగే సమాజంలో భాషయొక్క ఉపయోగం కూడా పెరిగింది, తి వామాణికత - [ప్రమాణం (ప్రామాణికత అనే మాటలు మనం నిత్యజీవితంలో వింటూ6టాం, |1సమాణం అంటే ఒక కొలబద్ద వంటిదని అర్థం. (పతిపదార్థం యొక్క విలువదాని అవసరాన్ని బట్టి, అందులోని గొప్పదనాన్ని బట్టి దాన్ని వాడుకొనే సమాజమే నిర్ణయిస్తుంది, లోకంలో (ప్రతివస్తువు విలువ దాన్ని వాడు కొనే వారిమీద ఆధారపడి ఉంటుంది. కాని మిగళా పదార్థాలలాగా, వస్తువులలాగా భాషా ళూపాల విలువని నిర్ణయించడం కష్టం, ఎందుకంటే ఖొషా రూపాన్ని (శాసులో పెట్టి తుయ్యలేం. ఈ రూపాల్ని వెలకట్టి మనం కొనలేం. ఈ సామాన్య సత్యం అందరికి తెలిసిందే. అందువల్ద భాషా రూపాలను డిపెండెంట్‌ వేరియ బుల్స్‌ అంటాగ, బంగారం, వెండి మొదలై నవి ఇండి పెండెంట్‌ (స్వతంత్ర) ॥ వేరియబుల్‌ ఎ అంటారు, అలాగే మశ అలవాట్లలో కొన్ని మంచివ్హి కొన్ని చెడ్డ విగా సమాజం పరిగణిస్తుంది. ఇందులో కొన్ని ఆర్థికంగాను, ఆరోగ్యపరంగాను, విలువై నవిగా చెప్పుకోవచ్చును, అందువల్హ వీటి విలువ సమాజంలోని (ప్రతి రె

మనీషీ గుద్తించగలడు, కానీ భాషారూపాల వీలు మనం రూక [ప్రమాణానికి గాని కొల (ప్రమాణానికి ఆకువుగా రేనివి.

కొన్నిటి విలువ వాటిని వాగే మనుషుల మీవ ఆధారపడి ఉంటుంది. భాషారూపాలు కూడా అటువంటి వాటిలో ఒక తరగతికి చెందినవి. *ఉ మాండలికాలు

ఈ సువిశాల [వపంచంలో ఎక్కడ మాట్టాడే తెలుగైనా యీ తెలుగు భాషలో భాగమే. ఆంధరాష్ట్రంలో అన్నిరకాల వారు మాట్లాడే తెలుగు, మతే షియా, ఫిజీ శ్రీలంక, మొదలైన దేశాల్హా మాట్లాడే అతిభిన్న మైన తెలుగు భాష ఇందులో భాగమే. అన్ని భాషల్లోలాగానే తెలుగు భాషలో కూడా సహజంగా మాండలికా లేర ఎడ్డాయి. కాషా స్వహపాలు అక్కడి పరిపాలకులు, అభ్యసిఐచే విద్యను బట్టి కూడా మారుతూఉంటాయి. ఉదాహరణకి కోస్తాప్రాంతంలో వాడి నన్ని గౌరవ వాచక సర్వనామాలను తెలంగాణా [పాంత భాషలో వాడరు, కోస్తా (ప్రాంతలలో వాడు ఆతను, వారు తమరు మొదలైన గౌరవ వాచక సర్వ నామాలు ఉపయోగిస్తూ రకరకాల జాతుల, అధికారుల మధ్య గౌరవాన్ని సూచించడానికి ఉపయోగిస్తారు. దానికి ముఖ్యమైన కారణం సమాజంలోను/జ భాషలోను జరిగిన సంస్కృతీకరణ. తెలంగాణాలో సామాన్ఫుడు మాట్టాడే భాషను మనం చూస్తే = ఎక్కువగా ఆడు (వాడు) అనే మాటే కనబడుతుంది ఈ సర్వనామాల్ని బట్టి [క్రియారూపాలు కూడా మారుతాయి. ఇక్కడి నైజాం పరిపాలనలో. వివిధ జాతుల మధ్య మనం కోస్తాలో పాటించినంత గౌరవ వ్యత్యాసాలు లేనట్లే కన్పిస్తుంది. అలాగే రాయలసీసులో కూడా కోస్తాలో వాతీ నంత విస్తృత సర్వనామ (ప్రణాళిక లేదు. (ఈ విషయాలమీద యింకా పకి శోధన జరగాల్సి ఉంది). ఇటువంటివి సాంస్కృతికంగా వివిధ (ప్రాంతాళ్హో కలిగిన వ్యత్యాసంవల్ల భాషలో కలిగే మార్పులు. అలాకాకుండా కేవలం భాషలో కలిగిన ధ్వని మార్పులవల్ల కూడా వివిధ (ప్రాంకాల్లోను, వివిధ శాతుళు మాట్టాడే భాషలో వ్యత్యాసం కనబడుతుంది. కొన్ని ఉదాహరణలు గమనించండి ;

వచ్చాడు ఒచ్చాడు ఒచ్చినాడు వచ్చినాడు ఒచ్చిండు అచ్చిండు న్‌

ఆంధ రాష్ట్రంలో మాట్లాడే తెలుగులో ఈ రూపాలున్నాయి. 1ప్రామా జిక భాషలో ఈ రూపాలన్ని చోటుచేనుకొనడానికి అవకాశం ఉండదు. ఇటు వంటి అన్ని రూపాలు [ప్రామాణిక భాషలో చోటు చేఎుకోగళిగితే (ప్రామాణిక రూపం, అఆప్రమాణికి రూపం అనే వపశ్నే ఉండదు. అందువల్ల. ఈ రూపాల్లో వ్‌ కొన్నింటికో [ప్రామాణిక భాషలో చొటు లభిస్తుంది. (ప్రామాణిక భాషలో చోటు లభించడానికి కొన్ని ముఖ్యమైన కారణాలున్నాయి. ముఖ్యంగా రూపాలు వతి భాషలోనూ, సాహిత్యంలోనూ (పచురంగా చోటుచేసుకోవాలి. నవలల్లో పాతలనుబట్టి మాందలికాలు మారుస్తూ [వాసిన కొద్ద్‌ రచనలలోని దూషపాలు (ప్రామాణిక మైనవిగా మారే అవకాశం లేదు. ఎందుకంటే ఇవి ఏ కొద్ది నవలలో కొద్దిమంది మాతం చదివే అవకాశం ఉంటుంది. 5 (పామాణిక రూపం --ఆవశ్యకత

వివిధ మాండలికాలు కలిగిన ఏ భాషక్రైనా ఒక (ప్రామాణిక రూపం అవ సర్వం వివిధ రకాలుగా వ్యవహరించే మానవ సమాజానికి, సామాజికంగా కొన్ని కట్టుబాట్టుండడం అవసరం. ఎవరి యిష్టం వచ్చినట్టు వారు చెయ్యగలిగితే సమా జంలో నానా చిక్కులు ఏర్పడతాయి. అందువల్ట (పతి సమాజానికి, (పతి సంస్థకి, [పతి గపభుత్వానికి కొన్ని నిర్ణీత సూ(తాలున్నాయి. ఈ సూ(తాల ననుసరించి మ్యాతమే పనిచేస్తుంటాయి. ఈ సమాజమూ, సంస్థలూ, (పభు త్వమూ, అందువల్ల సొమాజికంగా వీటిలో ఉండే స్మూరాలు చాలావరకు స్థిర యెన్సవి, కాని అందులోని సభ్యులు మారుతూనే ఉంటారు. సమాజ అవసరాన్ని బట్టి చూర్చులు జరుగుతుంటాయి. వీటిని కొత్తగా చేర్చుకోవలసి ఉంటుంది. అందువల్ల సమాజ నిర్మాణ స్మూకాలు అందులోని సభ్యులకంటే స్థిరత్వం కలిగి ఉంటాయి, భాష కూడా ఒక సంస్థ లాంటిదే. ఇండులోని సభ్యులు చావుప్పుట్టు కల నల్ల మారుతున్నా దాన్ని ఉపయోగించే స్మూతాలు కొద్ది -మార్చుఅతో అలాగే ఉంటాయి. ఈ కాద్ధి మార్పులకు భౌతికంగాను, సౌమాజికంగాను కలిగిన కారణాల వల్టనే. సమాజంలో ఈ స్నూతాలే ఆ సమాజాన్ని ఒకటిగా బంధి స్తాయి. ఈ సూ[త్రాలే ఆ సమాజానికి కొలబద్ధగా వ్యవహరిస్తాయి. ఆ [పామా ణిక రూవం మాట్టాడే వారికి గౌరవాన్ని -ఆపాదిస్తుంది.

ఆందువల్ల తెలుగువారి నందరిని ఒకటిగా ఉంచడానికి కొన్ని [పమాణాలు అవసరం. అందులో భాష ఒకటి. ఎన్నో మాండలికాలున్నాయి కదా, ఇవన్నీ జ!

తెలుగు వారి కందరిని ఒకటిగా ఉంచవా? అనే (పళ్నకు ఉంచవనే చెప్పాలి [పామాణిక రూపం "లేకుండా (వతి మాండలికంతోనూ వెళ్య పుస్తకాలు,

• మిగతా పుస్తకాలు, (పభుత్వ నిబంధనలు, ఉత్తర్వులు (పచురించడం నష్టం, ఒకటికి నాలుగింతలు పనిగా మారుతుంది ఇది పనిలో నాలుగింతలు కావడమే కాకుండా నాాలుస రకాల ఆలోచనలకు దారితీస్తుంది అయితే మాండలికాలు (్రాతల్లో ఉపయోగించకూడదా అంటే కొన్ని పరిస్థీతుల్లో ఉపయోగించవచ్చును. (ప్రాధమికంగా వయోజనుల విద్యకోశం, స్కూళ్ళలో _పాథమిక తరగతుల్టోను, ఆయా మాండలికాలను ఉపయోగించడంలో కొంత అర్థం ఉంది. కాని కొంత కాలం తర్వాత [ప్రామాణిక తెలుగుకి మారవలసి- ఉంటుండి, దీనికి ముఖ్యమైన కారణమేమిటంటే 90 శాతం రచనలు ఎప్పుడూ [ప్రామాణిక తెలుగులోనే వస్తు న్నాయి. అందువల్ట మిగతా రచనలు చదవాలంటే [ప్రామాణిక తెలుగుతో పరి చయం కలగాలి 6 _పామాణిక రూపం = ఉత్పతి

పతికల్టోను. పాఠశాలల్లోను, పామాన్య జనులు చదివే సాహిత్యంలోను వాడే భాష సాధారణంగా [ప్రామాణిక భాషగా చలామణి అవుతుంది. అంటే యిది ఏ [పభుత్వంగాని, సంస్థగాని యిది (పామాణికం-మీరు దీన్ని అకసరిం చండి అని _పత్యక్షంగా చెప్పకపోయినా, పరోక్షం ? పాఠ్య గంథాల ద్వారాను, ఇతర సాహిత్య వ్యాసంగం వలను ఒక [ప్రామాణిక భాషను కొన్ని సంస్థ సమాజానికి అందిస్తూ ఉంటాయి. అంతే కాకుండా రచయితలు ఆ జాతిమొ త్తం జనాభాలో చాలా కొద్ది శాతం అయినా వారు (వాసేది ప్రామాణికం అం మొత్తం జనాభా చేత పరిగణించేటట్టు చేసే శక్తి వారికుంది.

మొదట తెలుగులో ఎక్కువ సాహిత్యము, పృతికా సాహిత్యము - నేటి ఉభయ గోదావరలు, కృష్ణా, గుంటూరుల నుంచి వచ్చిందని చెప్పడంలో అతి శయో క్రి లేదు, అలాగని మిగతా (ప్రాంకాల నంచి సాహిత్య సృష్టి జరగలేదని కాదు, అంతేకాకుండా మొత్తం ఆంధ రాష్ట్రంలో యీ [పాంయ్యతంలో భూములు సారవంత మైనవి వ్యవసా యానికి నీటి సరథరా సమృద్ధిగా జరిగేది. (ప్రజల్లో "ధనవంతులు ఉండడం వల్ల, తద్వారా నాగరికత, ఆ తర్వాత కళల గురించి ఆలోచించే అవికాళం, స్తోమత ఉండడం వల్ల ఈ (ప్రాంతం నండి ఎక్కువగా

క్‌

సాహిత్య సేవ జరిగిందని చెప్పుకోవాలి. ఇంకో ముఖ్యంగా తొలుతొల్త రోజీ మండి,. విజయవాడ, మొదలైన [ప్రాంతాల్లో ముృుదణాయం కాలు స్థాపించి సౌహిత్యాన్ని వెలుగులోకి తేవడానికి కారకులై నారు ఇక్కడివారు. అందువల్హ ఈ (ప్రాంతంలో శిష్టులు వాడే తెలుగు శిష్ట వ్యావహారికంగా చలామణి అయింది. ఇప్పుడు ఈ శిష్ట వ్యావహారికం చదువుకొన్న వారందరికి పరిచయమే, ఎందు గంటే స్కూలు పుస్తకాల్లో (గాంథికమే రాసి ఉన్నా, వ్యావహారిక రూపాన్ని వాడడం వల్లనే. ఒక రూపం (పామాణిక రూపం కావడానికి అక్కడి సామాజిక స్థితిగతులు కూడా మొఖ్యమైన కారణం. అలాగే ఇంగ్రీషు భాషకు లండన్‌ మాండలికం, (ఫెంచిలో ఫా9న్న్‌ మాండలికం, బెంగాలికో కలకత్తా మాండలికం [పామాణికాలయ్యాయి, 7 గాల=పొాఢ వ్యాకరణాల ప్రభావం 1858లో ఫ్రీ పరవస్తు చిన్నయసూరి బాల వ్యాకరణం, ఆ తరువాత 1885లో [ప్రాఢవ్యాకరణం బహుజనపల్లి సీతారామచార్నుల వారివి వెలువడ్డాయి, బాల వ్యాకరణం కప్మిత యాన్ని (ప్రామాణికంగా తీసుకుంది. ఆంటే నన్నయ, తిక్కన, ఎజ్జన కవుల్ని (పామాణిక కవులుగా తీసుకొంది. వారు [1, 19,18 శతాద్రాలకు చెందినవారు. ఈ ర6:డు వ్యాకరణాల్లో వాల వ్యాకరణం చాల ఖాత గడించిండిం (గాంథిక వాదులు దీన్ని రమారమి వేదంగా పరిగణించి ।$4వ శతా దం తర్వాత (వాసిన పు స్తకాల పరిష్కారంలో కొన్నిటిని దిద్దడం కూడా మొదలు పెట్టారు, దీన్ని ఫ్రీ గిడుగు రామమూర్తి పంతులుగారు త్మీవంగా ఖండించారు, బాల వ్యాకరణం కళాశాల విద్యార్థులకు పాఠ్య [గంథంగా నిర్ణయించి అందులో కొన్ని పరిచ్చేదాలు బి వ; బీయనస్‌ సి; క్లాసుల్లో (సవేశ పెట్టారు. స్కూలు విద్యార్థులకు కూడ ఇందులోని కొన్ని అంశాలను బోధిస్తూ ఉండేవారు. వ్యాకరణం అనే నరికి తెలుగు విద్యార్థులకు చెప్పలేనంత భయం కలిగేది. ఈ వ్యాకరణం వల్దనే తెలగు నేర్చుకోవడం చాల కష్టమని కూడ అనిపించేది, = కొందరు ఉపాధ్యాయులు బోధించే వ్యాకరణం తరగతుల్లో నూటికి పదిమంది కూడా హాజరయ్యేవారు కాదు. దీనికి మరొక కారణం కూడా ఉంది, వ్యాకరణం బోధించే ఉపాధ్యాయడికే సరిగ్గా తెలుగు వ్యాకరణత _త్ష్యం అర్థమయ్యేది కాదు, శ

ఇక ఆయన విద్యార్ధలకు ఎలా ఇెప్పగలడు ? భాషాళాస్త్రంలాగ వ్యాకరణం (వత్యేకంగా నేర్పే ఆలవాటు లేకపోయింది, అందరిలాగే ఆ ఊపాధ్యాయుడు కష్టపడి మార్కులకోసం వ్యాకరణం చదువుకొనేవాడు. కళాశాలల్లో సాధారణంగా పని సర్జుబాట్టలో ఆ ఉపాధ్యాయునికి వ్యాకరణం మీద [పత్యేక అభిలాష ఉన్నా లేకపోయినా వ్యాకరణం బోధించే బాధ్యత ఆయశది అయ్యేది, ఇక తప్పనిసరి అయి టోధిస్తూండే వారు, అందువల్ల వ్యాకరణమంటే ఇటు బోధించే ఉపాధ్యాయ డికి అటు నేర్చుకొనే విద్యార్థికి కూడా కొరకరాని కొయ్యగా పరిణమించి తెలుగు మాతృభాషీ యలకు తెలుగంటే ఒకరకమైన ఏవగింపు కలిగింది, ఇందులో ఎక్కువ భాగానికి కారణం యీ వ్యాకరణాలే, ముఖ్యంగా ఈ వ్యాకరణాలు (గౌంథికంలో స్యూత ఫక్కీలో రాయబడి ఇది తప్పు ఇది ఒప్పు అని చెప్పేవిగా ఉండేవి. కాబట్టి ఈ తప్పొప్పులు విద్యార్థు ఎ నేర్చుకొనడానికి అనువుగా లేకపోవ డం వల్ల తెలుగుభాషా బోధనలో కొన్ని చిక్కులేర్పడ్డాయనడంలో సందేహం లేదు ఇదిలా ఉండగా వ్యాకరణంమీద మోజున్న పండితులు తెలుగునకు న్న వ్యాకరణ దీపం చిన్నది అనీ ఆంటూనే ఉన్నారు. ఇక్కడ చెప్పకోవలసిందేమి టంటే తెలుగుకు ఉన్న వ్యాకరణ దీపం అందరికి వెలుగు నివ్వలేదన్నది సత్యమే. అంతేకాకుండా తెలుగులో ఈ సాం్యపదాయవైలి మాత్రమే వ్యాకరణబద్ధంగా ఉంటుంది. మిగతా వ్యవహార మాండలికాలకు వ్యాకరణ బద్ధంగా ఉండిఉండాలనే అభ్మిపాయం విద్యార్థుల్లో పాతుకుపోయింది. దీనికి చిన్నయసూరి గారి “వ్యాకరణ విరుద్ధంబగు భాష [గామ్యంబు”-వస్తాడు తెస్తాడు, వచ్చేం, తెచ్చేని అనే స్యూతం ఎక్కువ కారణం, 8 వ్యావహారిక భాషోద్యమానికి కారణం వ్యావహారిక భాషోద్యమానికి ముఖ్యంగా పరోశమైన అనాటి సామాజిక స్థితిగతులు. 1880 తర్వాత భారతదేశంలో శే కాక [ప్రపంచమంతటా సమాజంలో ఓక నవవైత న్యం కలగడం (ప్రారంభించింది. సాం్య్యసదచాయకంగా వచ్చిన కొన్ని దురాచారాల్ని ఖండించడం, సామాజిక సమానతకోసం నినాదాలు చెయ్యడం, స్వాతం్యత్యం కోసం తపించడం మొదలైనవి ఈ కాలంలో కలిగిన సామాజిక చ్లైతన్యంలో మార్పులు, సామాజిక చైతన్యం కలిగిన కొద్ది కాలానికే భాషలో కూడా చైతన్యం కలిగింది. 16907 ఆ | పాంతంలో రాయబడ్డ గురజాడ అప్పారావు కన్‌

గారి రత్తవలు సమాజంలో. దురాచారాల్ని ఎత్తి పొడవడమే. కాకుండా. అప్పటి వరకు . పాతుకుపోయిన. .[గాంథిక _ వాదాన్ని. కాదని ఆయన _కేన్యావల్కం, ముత్యాల సరాలు మొదలై నవి వ్యావహారికంలో వాశారు. అందువల్ల ఆయన [ప్రారంభించిన వ్యావహారిక ఉద్యమం బాలా ఒడిదుడుకులు . కలిగినా చివరికి - వ్యావహారిక ఉద్యమం విజయం పొందింది. దీనికి కారణం సమాజంలో కలిగిన మార్పే, (పస్తుత నవ సమాజ, సమ నమాజ, నిర్మాణాన్ని గురించి ఆలోచించే .ఈ;. సమాజంలో భవిష్యత్తులో వ్యాచహారికం నిలవడం, (గాంథికం రెండో స్థానాన్ని. చేరుకోవడం తప్పదు. ఏదో కొద్దిమంది [గాంథికాన్ని కాపాడాలని పయత్నించినా అంచ-విజయవంళతం కాదు. ఎందుకంటే, ఇది కేవలం భాషావాదద్మూ[(తమే - కాదు: ఇది సొమాజిక థాషావాదం అందుకే భాష విలువ, అభివృద్ధి శ్రేవలం తనన్ను-వాడే [పజల మీగడ ఆథారపడి ఉంటుందని చెప్పుకొన్నాం. ఆనాడు వచ్చిన సొమాటిక చైైతస్యం ఈనాటి నవసమాజానికి + పునాది. అనాడు గురజాడ, గిడుగు రామమూర్తి - పంతులుగారు జరిపిన వ్యావహారిక భాషోద్యమం ఈనాటి లెక్కలేనన్ని రచనలకి, "ప్మతికలకి పునాది. చాలామంది కవుల్లుూూరచయతలు వెలిశారు... తెలుగులో నేనూ (వాయగలను అనే మనస్సంక - ల్బం, -మనళ్ళక్తి పసాదించింది ఈ_వాదం, వ్యావహారికంలో- రచనల. చెయ్య - కూడదనకొంటే మన సాహిత్యంలోనూ ఏవో కొద్ది రచనలు మ్యాతి మే-వెలువడేవి. ఇంత విస్తృత పరిధిలో రచనలు జరిగేవి కావు రచమిత లు:ఉద్భవించే. వారు కారన్సి ఇవ్పడంలో. ఎటువంటి అతిశయోక్తి లేదు. అందువల్ల పరోక్షంగా" ఇటు వంటి పరిణామానికి వ్యావహోరిక భాషోద్యమమే కారణం. 9 మాతృభాషా-బోధనలో ఆధునిక _పామాణిక తెలుగు ఆవశ రక్‌ త ఖారత దేశంలో. [కిందటి రెండు చళాద్దాల నుంచి మాతృభాషాబోధన అవళ్యకత, పెరిగింది. భారత దేశానికి స్వాతం[త్యం వచ్చిన తల్వాత ;దేశానికి రాజభాష ఉండాలని, దీనితోబాటు (ప్రాంతీయ భాషలు అభివృద్ధిపరచుకోవాలని, [మాంతీయ భాషలలోనే విద్యాబ్యాశం జరగాలని, రాజ్యాంగం కూడ నడపాలని కొన్ని ఊహలు పాలకుల్లోను, [పజల్టోనూ కలిగాయి. నేడు (ప్రాంతీయ థాషల కున్నంత గౌరవం, బ్రిటిషు పాలనలో లేదు. 3958వ సంవత్సరం - వఠకు న!

తెలుగు ఉపాధ్యాయుల్ని చిన్నచూపు చూసి మిగతా ఉపాధ్యాయల కంటే తక్కువ జీతాలివ్వడమే ఇందుకు తార్కాణం. సమాజంలో ఆయా ఖాషలపై గౌరవం, ఆయా కాలాల్లో పరిపాలిస్తున్న. రాజకీయ నాయకులిస్తున్న పోవణ మీద ఆధారపడి ఉంటుందన్న సత్యం మనంథరికి తెలిసిందే. 16 వ శతాబ్ది ముందు సంస్కృత భాషను బాగా రాజులు పోషించడంవల్ల ఎక్కువ సాహిత్యం ఆ భాషలోనే రాగలిగింది. అలాగే (బిటిమ పరిపాలనలో ఆఆగ్గానికున్న గౌఠవం, మిగతా ఖావబకు లేము.

[పపంచం మొత్తమ్మీద భారతదేశంలో ఖభాషాబోధన (పత్యేక మైన స్థానాన్ని ఆ|కమించుకుంది. స్కూలు విద్యార్థులు కనీసం మూడు ఖానల్టైనా నేర్చుకోవాలి. ఒకటి (ప్రాం తీయ భాష. రెండు రాజభాష, మూడు అంతర్జాతీయ థాష. (ప్రాథమిక, ఉన్నత స్కూళ్ల ధైంటేబిల్‌లు మనం జ్యాగ త్తగా పరిశీలిస్తే వారంలో ఉన్న త8-40 పీరియడ్డలో [8 నుంచి 20 పిరియడ్డు భాషాబోధనకే వినియోగిస్తున్నాం. హర్యానా, మధ్య పదేశ్‌, ఒరిస్సా, ఆంధ, కర్ణాటక, కేరళ రాష్ట్రాలలో ఉపయోగించే వైంటేబిళ్ళ పకిస్థితి కూడ ఇంటే. అంతేకాకుండా స్కూలు బడ్జెట్‌లోర 40 శాతం భాషాటోధనకే ఖర్చు పెడుతున్నాం. &ఇంల యుక్తో బోధనలో మనం సాధించే ఫలితాలు చాలా ఆధ్వాన్నంగా*జ్‌ందన్న పరిస్థితి అందరికీ తెటథిసిందే.

సంవత్సరానికి కనీసం 150 గంటల చొప్పున మొత్తం (ప్రాథమిక ఉన్నత స్కూళ్లలో 10 సంవత్సరాలలో 1600 గంటలపాటు స్కూలులో తెలుగు నేర్పుతున్నాం, ఇంటిదగ్గర రోజు కనీసం అరగంట చెప్పున మరో 560 గంటలు తెలుక్కోసం వినియోగిస్తాడు విద్యార్థి. ఇదికాక రోజూ తెలుగు వింటూనే ఉంటాడు. కాని పరీక్షల్లో మార్కులు చూస్తే రెండో భాష అయిన అంగానికి మాతృభాష అయిన తెలుగుకి ఓకే స్థాయిలో ఉంటాయి. పైగా తెళగు కష్టమని వాధపడే విద్యార్థుల సంఖ్య చెప్పనక్క రలేదు , ఇటువంటి పరిస్థితికి కారణా లేమిటి? అనీ | పళ్నించుషంటే కొన్న జవాబులు దొరుకుతాయి.

. తెలుగు మాతృభాషగా చదువుకుంటున్న విద్యార్థికి క్లాసులో గంటసేపు చదువుకుంటున్న సాంపదాయశ్షైలిక్‌ రోజు 15 గంటలసేపు నిత్య వ్యపవోరంలో ఉండే వ్యావహారిక శై లులమధ్య వ్యత్యాసం పాటించి గు త్రించకోవడం చాలా

ం్ర

కష్టమే అవుతుంది. ఈ వ్యత్యాసాణు గుర్తించుకోవడం కన్నా కొత్తగా నేద్చ కుంటున్న ఆంగ్లమే మేలనిపిస్తుంది. ఎందుకంటే కొత్తగా నేర్చుకుంటున్న ఆంగ్లం మీద జెలుగు [ప్రభావం బాలా తక్కునడ కాని గంటసేపు నేర్చువున్న సాళ్యపదాయ శై లిమీద రోజూ వ్యవవోరంలో ఉండే 15 గంటల వ్యానవోరిక ౩ లి [పభావల బాలా ఎక్కువ. ఇదే పరిస్థితిలో క్రాసులో కూడ వ్యావవాతిక మే బోధి స్తే-విద్యార్థికి సులువుగా ఆవగతమవశానికి దోహదం చేస్తుంది. ఇంతకి తెణగు భాషాటోధనలో ముఖ్యోద్దేశాలేమిటా అని ఆలోచించడలి చాలా అనవసరం. ఈ కింది వాటిని ముఖ్యోద్దేశాలుగా పరిగణించవచ్చును :

1... (ప్రామాణిక భాషాబజోధన, సాంప్రదాయ శైలి బోధన,

2. భాషా వ్యవహారంతో ఎక్కువ పదజాలాన్ని ఉపయోగించేటట్లు చెయ్యడం వల్ద భిన్న పద్ధతుల్లో అభ్మిపాయ వ్యక్తీకరణకు తోడ్చడుతుఐడి. ॥

3. ప్రామాణిక భాషాబోధన వల్హ సార్వజనీనమైన అర్జాల్ని జోధిం చడం.

శీ. ఆ భాషలోని సాహిశ్యం చదవడానికి - తద్వారా ఆ సమాజపు సంస్కృతిని ఆకళింపు చేసుకోవడానిక్‌స్తదూ _

క్‌... భాషలోని శైలి పద్దతుల్ని ఆవగతం చేసుకోవడానీకి,

ర. సృజనాత్మక రచనలకు, సాధారణ రచనలకు భాషను ఉపయా. గించే శక్తి సంపాడించడానికి.

(| *46460సరీష్‌లు పాసవడానికి.

మీద ఉద్దేశాల్ని పరిశీలిస్తే - మనం వీటిల్లో ఏవి ఎంతవరకు స్పాధ్రిస్తు

న్నామో ఖచ్చితంగా చెప్పలేం, అధ అధ ఉద 10. తెలుగులో వ్యవహారికం (ప వేశ పెట్టడంవల్స లాఖాలు శ్రీయ, డబ్బు యన్‌. డి. సీల్వా గార 1976 లో వేసిన పరిశోధనల వల్లి కొన్ని విషయాలు వెలుగులోకి వచ్చాయి. ఆయన ఈ పరిశోధనలో ఆలుగ్తు కన్నడ, తమిళాలలో నేటి భాషాబటోధనలో ఉన్న తారతమ్యాల* పరి 10

శీలన చేశారు. తెలుగులో లాగానే తమిళంలో కూడా పాఠశాలల్లో. కెండు ఖలైలులు వాడే పరిస్థితి ఉండి. చెందమిక్‌ అని (ప్రాచీన తమిశానికి చెండిన రూపం, ఓకటి నేటి తమిళం. అయితే జెలు*లో పాఠ్య్మగంథాలు యింకా సంపదాయ శైలిలో ఉన్నా, నీద్యార్ధలు పరీఇా ప్యతాలు ఏ శైలిలో ఆయినా రాయవచ్చునను పద్ధతి తెలుగులో కొంత మార్చు తెచ్చిందనడంలో సంజేహం లేదు. వ్యావవోరిక తెలుగు స్కూళ్ళలోను, క కాకాలల్లోను, విశ్వవిద్యాలయా ల్లోను ఉపయోగించవచ్చని ఆంధా యూనివర్సిటీ నియమించిన కమిటీ సిఫార్సు చేసింది. చీని (పకారం వ్యావవోరిక భాషలో పరీక్షలు [వాయడం ప్రారంభిం చారు. ఇది కొన్ని మంచి వలిఠాల్నిచ్చింది అని డ. సిల్వాగాఠి అభిప్రాయం. -0-- గ!

పరిభాష ఈ వ్యాకరణంతో వాడిన పరిభాష యిక్కడ యిచ్చిన ఆరాలో వాడబడింది. థి ౧)

1. నామవాచకం : విభక్తి (ప్రత్యయాన్ని గాని, బహువఫీన (ప్రత్యయాన్ని గాని తీసుకొన గలిగే శక్తి గల స్వతంత్రపదం. రాముడు, సీత, లక్ష్మి, కలం చి' నీ. క్రియ : కౌల్యపత్యయాలను తీసుకొన గలిగే శక్తిగల స్వతంత్ర పదం, పొడు, చేయు, వెళ్ళు
2. విభక్తి (సత్యయం : వాక్యంతో (కియా రూపంతోసామ. వాచకానికున్న కారక (కర్త. కర్మ మొదలై నుసంబంధాన్ని సూచించే (ప్రత్యుభ్తుం. వాణి పిలిచాను, వాడికి ఇచ్చాను వ! 4, దిహువచన (ప్రత్యయం : ఒకటి కంయపే ఎక్కువ సంఖ్యను సూచించే (ప్రత్యయం, లత - లతలు, గుర్రం = గుృురాలు శ, కాల(ప్రత్యయం ; భూత, భవిష్యత్‌. నర్హమాన కాలాలను సూచించే (ప్రత్యయం, పొడాను, పాడుతాడు
3. (ప్రత్యయం : స్వతంత్ర పదాలతో వాడినప్పుడు మాత్రమే అర్ధాన్ని నంతరించుకోగల ధ్వని రూపం. అన్నకి, సీతని కి

శి పదం : అర్భవంత మైన ధ్వనిరూసం, అన్నం, సున్నం 8. స్వతంత్ర పదం : తనంతతాను అర్జాన్నిన్వగలిగే ధ్వని రూపం, ఆక్క. అమ్మ $. ఆస్వతం్యతపదల ; స్వతం్యత పదాలతో వాడి నప్పుడు మా్యతమే అర్థాన్ని న్వగలిగేది. రాముడి, రాముడు. ఇ 10. ఏకొచ్యాలు ; ఒకే అచ్చు కలిగిన పదాలు, రాపో, తేలే 11. అవ్యయం : నామ్యప్రత్యమ్టూన్ని గావి, (క్రియా_సత్యయా న్నిగాని తీసుకునే శక్స్‌ లేనివి, కంశె, 12. నామ (ప్రత్యయాలు ; నామవాచకాలతో చేరే ప్రత్యయాలు విభక్తి(ప్రత్యయం, బహువచన్యపత్యయం 18. (క్రియూ(పత్యయాలు ; (క్రియాధాతువులతో చేరే ప్రత్య యాలు, క ఇ, తే, ళా 14. ఉభయ. (పత్యయాలు ; (క్రియలతోను. నామవాచకాల తోను, చేరేప్రత్యయాలు. రా, అండి- వే, (పాడురా, పుస్తకంరా, చేయండి, పుస్త కమండి) 1%, కృత్తులు ; (క్రియారూపాలకు (ప్రత్యయాలు చేర్చగా ఏర్పడిన నామవాచకాలు. పాడు - పాట, చేయు - చేత వల్లె

16. తద్ధితాలు : నామవాచకాలకు (ప్రత్యయాలు చేర్చినప్పుడు ఏర్పడే నామవాచకాలు, డ్‌! 17, కృ్యత్చత్యయాలు ; (కియారూపాల నుంచి నామవాచక రూపాల నిష్ఫక్తి కోసం చేర్చే _పత్యయాలు, పొడు _- పాట్‌ అఆ 16, తద్ధిత _సత్యయాలు ; నామవాచకాల నుండి మరికొన్నీ నామవాచకాల నిస్పత్ని కోసం చేర్చే (సత్యయాలు, ఉస్పు-ఉస్పరి

17. సమాసం ; రెండుపదాల సముదాయం. విడదీసి మధ్య మరో పదం చొప్పించడానికి పీలులేనటు వంటివి, కన్నీరు, (పన్నీరు ముక్కాలు £8. (కియాధాతువు; ఏ (ప్రత్యయము చేరని (కియారూపం. రతాన౭, పాడు, విను, తిను

18. సర్వనామాలు ; నామవాచకాల స్థానంలో (గర్వంగా వాడ బడే రూపాలు, వోడు, అది, అవి.

19. ఉత్తమ పురుష ; తనగురించే చెప్పే సర్వనామం, నేను _- మేము 28, మధ్యమ పురుష ; ఎదుటివాని గురించి చేప్పే సర్వ నామం. నువ్వు - మీరు

20. ప్రథమపురుష ; 'వ్రక్కాడో ఉన్నవారి గురించి చెప్పే సర్వనామం, 7

21. స్తీలింగం ; స్రీవాచకాలను సూచించేపదాలు, అమె, సీఠ, లక్యీ, ఖ

22. పుంలింగం: పురుషవాచకాల్ని తెలిసేపదాలు, "రాముడు, రవి

23. నపుంసకలింగం: స్తీ, పురుషవాచకాల్ని కొకుండా మిగళా వాటిని తెలిపేపదాలు. ' చిలక, చీమ, అవు, మేక ఏ8, విశేషణం: గుణాన్ని విశేషించి చెప్పే శక్తిగల పదం మంచి, చెడ్డ, ఆఈ, ఈ

24. విశేషణ పూర్వపదబంధం: పూర్వభాగంలో విశేషణం కలిగిన పదబంధం. - మంచి ప్పుస్తకం, చిన్నకలం 80, శ్రియాసమాసం: శెండుగాని అంతకంపె ఎక్కువగాని (కియాధాతువులతోకూడి సమాసలక్షణాలు కలది.

25. పీలదడు, సాగదీయు కదలీ (పళ్నార్థకాలు : (ప్రశ్నలను అడిగేటప్పుడు ఉపయోగించే ఎప్పుడు, ఎక్కడ, ఏ

26. అనిశ్చిత సర్వనామాలు :; ఖచ్చితమైన స్థితిని చెప్పలేని సర్వనామాలు, _ కొంత, కొన్ని, కొందరు, కొంచం శి8. మనుష్య వాచకాలు; మనుష్యుల్నిసూచించే సర్వనామూలు. వొడు, ఆమె, వారు

27. మనుష్యేతర వాచకాలు: . మనుషులు కాని వాటి గురించి తెలిపేపదాలు అవి, ఇవి

28. పర్యాయరూపం: ఒక రూపొనికి మరోచోట వాడదగిన మరో రూపం రా వన్‌, చూడు, చూన్‌ న!

88, సంఖ్యావావకం: సంఖ్యలను చెప్పేపదాలు. ఒకటి, రెండు, వంద, వెయ్యి 87. సంబోధన ప్రథమ; సంటోధనలో ఉపయోగించే (ప్రధమ రూపం, రాముడా, -కృష్ణుడా, రవీ, లక్ష్మీ రికి, (క్రియారూపనిష్పద్తి: [కియారూపాలు ఏర్పడే సద్గతి. వస్తాడు, వన్‌ +తా+-డు - త$. కృతీ: ఏ (ప్రత్యయం, చ్రేరన్ని రూపం, - పాడు, పను, తిను 7 40. కాలటోధక (సత్యయం: కాలాన్ని సూచించేప్రత్యయం. పొడుతాను(త్ర్ర) వింటాను(వా) విందిగ్రఓీన్స్‌ ఢీ వ్యతిరేకార్టక ప్రత్యయం: వ్యతిరేక అర్థాన్ని సూచించే (ప్రక్యభుం చూడకండి(ఆకొ పాడని(ఇన్ర్‌ 42, సర్వనామ (ప్రత్యయం: సర్వనామాన్ని సూచించే (ప్రత్యయం, చూస్తాను(ను). పాడుతాడు(డు) 48. (ప్రార్ధనాద్యర్థకం: ప్రార్దనను సూచించే (క్రియారూపం. . చూడండి, . వినండి. వినవే 44. సమాపక(క్రియ: తనంత కౌను ప్పూర్తి అర్భాన్నివ్యగలిగే క్రియ... వెళాడు, చూడండి, పాడింది, పొడాలి, పోనీ (6, అసమాపక్మక్రియ: తనంతతాను పూర్తి అర్థాన్ని వ్యగలిగేది. చేసి, విని, చ్లోస్తూ, పోడుతూ, రాని; పోవి శ్‌

44, వ్యతిరేక (ప్రొర్థనాద్యర్థకం: 'ార్టనను సూచించే (క్రియా రూపాల్లో వ్యతిరేకతను సూచించేరూపం. చూడకండి, వెళ్ళకండి, చూనకే 47. నిషేదార్థకం: నిషేధించే అర్భాన్ని సూచించేరూపం * చూడకు, చెయ్యకు, చూడకండి 48. విశ్చయార్దకం: నిశ్చయాన్ని సూచించే (క్రియారూపం. చూడాలి, చెయ్యాలి, వెళ్ళాలి 48, అన్నంత రూపం: ఆన్‌తో ఆంతమయ్యేరూపం, చూడన్‌ఇయ్యు (న్‌ చూడనియ్యు వెళ్ళన్‌ ఇయ్యు (న్‌) వెళ్ళనియ్యు 50. క్య్యార్షకం; ఆయిపోయిన పని గురించి సూచించే అసమా పక క్రియారూపం " చేసి, తిని, వెళ్ళి 51. శ్యతర్థకం : జరుగుతున్నపని గురించి సూచించే [క్రియా రూసం.

• చేస్తూ, వెళూ, తింటూ

68. (క్రియాజన్య విశేషణం. గుణాన్ని విశేషిదని సీస్పేగల (క్రియారూపం. చేసినపని, వెళ్ళినమనిషి, వచ్చేగండం
69. అభూతకాలరూసం : భూతకాలం కౌనీ రూపం, చూచే, వెళ్ళే, తినే క్‌ఢ. ఆప్యర్థకం :(ఇ)నా (ప్రత్యయం చేర్చగా ఏర్పడినరూపం. ' చూసినా, చేసీనా, వినినా కక, చేదర్ధకం : (ఇతే (ప్రత్యయం చేర్చగా ఏర్పడినరూపం, చూపితే, వెళ్తే, వస్తే కి

కక. సంపూర్ణవిధి : సంపూర్ణ మేన పనిని తెలిపే. [్రీయో రూపం పాడేక, వెళ్ళేక, చేవేక, విన్నాక 5, హర్చ్‌టివ్‌ : ద్దాం/దాం అనే (ప్రత్యయాలు చేర్చగా ఏర్ప డిన రూపాలు. వెళ్ళాం, చేద్దాం, చూద్దాం. ఉందాం ఇ 68? విశేషణాత్మక పదబంధం .విశేషణం కలిగిన వదబంధం. మంచిప్పుస్తకం, చెడ్డకథ 58. ఉద్దేశ్యం ; ఉద్దేశింపబడిన నామవాచకం, చేసిన-[-పని, వెళ్ళిన + మనిషి,ఇద్దరు -.. మనుష్యులు 00, నిర్పిషాగ్లకం . విర్షిష్ణంగా చెప్పేపదం, , న్‌బథి నస క తిరుపతి కొండ 61. (పత్యక్షకర్మ : ద్వితీయావిభ క్తితోకూడి కర్మగా వ్యన హరించగల రూపం. పుస్తకాన్ని కొన్నాను, రాముళ్ఞీ పిలిచాను 68, పరోక్షకర్య : చతుర్థీ విభక్షి(కియతో. కూడి కర్మగా వ్యనహరించగల రూపం, సీతకి యిచ్చాను,ఆయసనకు రాదు

• 68. సహాయక్కకియ : ముఖ్యమైన (క్రియ పక్కన చేరగల (కియా(పకృతి. ఆరటోయు, పడగొట్టు, చెయ్యగల

64. సహజాతంర్మ ; (క్రియారూపొన్ని పొలి కర్య్మగాఉన్న నామవాచకరూవం, ఒక నవ్వు నవ్వాడు
65. సరానుబంధం ; పదానికి ముందు (వచ్చే, థాగలలో చేర్నేది. న 7 ౯

గమీనీకో న

ఈ వ్యాకరణంలో వాడిన కోంత వరిభాషకే ఆర్జాలివ్వదడ్డాయి. కొన్నిటికి పదాల్నిబట్టి ఆర్హాల్ని (గహించవచ్చు. కాబట్టి వివరణలు యివ్వలేదు. " ధి

ధ్వని [పకరణం ఆధునిక [ప్రామాణిక తెలుగులో ముప్పై వర్ణాలున్నాయి. ఆయి దచ్చులు, ఇరవై మూడు హల్టులు. అచ్చుల్లోను హల్లుల్లోను దీర్ధత్వం వర్ణమే, హల్లుట్లో మహ్మాపాణం కూడ వర్ణమే. కొన్ని ౩ లుల్లో మహాపాణత వర్ణంకాదు. అచ్చులు: 5 న! ఊఉ ఏ జ అ హల్లులు : రి పవ త్‌ టి చ ర్త బి ద్‌ డ్‌ జ గ మన న ణ న య ఫ స ష శ వా ల ే ర దీర్దం-__] మహాప్రాణత____1 ఉదాహరణలు : అక్కడ ఇక్కడ ఎక్కడ అప్పు ఉప్పు ఒప్పు కిట్టు కుట్టు కొట్టు

"రెక్క ఉక్క ఒక్క పట్ల పిట "పెట్ల పొట యట రు వ! ల దిరానికి ఉదాహరణలు :; ఘు అడు ఈడు ఏడు కారు కూరు కోరు కీడ్రు కూడు కోడు ఏడు ఊడు ఓడు నూరు నారు నోరు సీరు అగు ఆగు ఇక ఈక "సెడ "స్‌డ హలులు : ఉం పాట బాట తాత దాత సాంతం శాంతం ఓటు ఓడు సాకు. షాకు చారు జారు కౌఫీ కాపీ కటు గటు లంగా రంగా లి న! నల్లి మల్లి లక్యా నక్క_ రాణీ రానీ తాపు టాప్ప చాల శాల షాపు చాప్ప మహాప్రాణాల్తళందక | లగ ధాం హంంటయాన ఖ్‌ ఆధు గ మహా పాడీ దుగా వినిపిస్తుంటాయి, సం ఖ్యావాచకా నష త్తిపలి కేటప్పుడు తప్పు ్ఞువి అచ్చ తెలుగు మాటల్లో మెగా ఆలో హా నా 4 భో వ వయకూ.

లేవు సంస్కృతం మొదలైన భాషలనుంచి ఎరువు తెచ్చుకొన్న పదాల్లో మహా (పాణాలు విన్సిస్తుంటామి. భక్తుడు భర్త ఖాదీ కథ ఫలితం స్ధలం ఘోష హల్లుల్రో కూడ దీర్చ త్వం వర్జభేదకమని చెప్పుకున్నాం. "మొగ మొగ్గ గడ గడ యె దొమ బొమ్మ మను మన్ను వర్జాల వ్యాప్తి నిర్వచనం : ఇ, శలు తప్ప అన్ని హలులబ్డు పదాదిన పద మధ్యన అచ్చుల మధ్య మాతం ఉంటాయి. పదం చివరకూడ హల్దుతు రావచ్చు. వ్‌ _ ఉభయోష్ట్య శ్వాస స్పర్శం త్‌ అ దంత్యశ్వాస స్పర్శం ట్‌ య మూర్షన్యశ్వాస స్పర్శం చ్‌ యు తాలవ్య శ్వాస స్పర్శం క్‌ అ కంఠ్య శ్వాస స్పర్శుం ట్‌ = ఉభయోప్ట్యనాదస్పర్శం డ్‌ = దంత్యనాదస్పర్శ౦ డ్‌ నా మూర్చన్యనాదస్పర్శు ౦ ట్‌ జ ళాలన్య నాదస్పరళుం ణ్‌ ల కంఠ్యనాదస్పర్థుం . డై

ట్స న ఉభయోష్ట్యానునాసికం

వ్‌ _ దంతోోష్ట్యానునాసికం

న్‌ ఆ దంత్యానునాసికం

ణ్‌ = మూర్ధన్యానునాసికం

వ్‌ ల దంత్యోష అంతస్తం

ఈ నో య్‌ | తాలవ్యు అంతస్టం (యు

ఫ య దంత్యోష్ట్య ఊష్మం

న్‌ న దంత్యోష్మం

శ్‌ ఇ తాలవ్యోష్మం

ష్‌ ల మూర్చ న్యోష్మం

హ్‌ ఆ కంఠో్యోష్మం ళ్‌ = దంత మూలీయళ్షడితల)

ల్‌ ఎ దంత మూలీయ పార్శి్వికం

క్‌ ఒ మూర్దన్య పార్శ్వికం

మహా (ప్రాణాలు (|

ఫ ల ఉభయోష్ట్య మహా(ప్రాణశ్వాస స్పర్శం థ = దంత్య మహా(ప్రాణ శ్వాసస్పర్శం థ జ మూర్ధన్య మహా(ప్రాణ శ్వాసస్పర్శం ఛ్‌ జు కాలవ్య మహా,ప్రాణ శ్వాసస్పర్శం ఖ ఆ కంఠ మహా(పాణ శ్వాసస్పర్శం భ = ఉభయోస్ట్య మహా(ప్రాణ నాదస్పర్శం ధ ల దంత్య మహా(ప్రాణ నాదస్పర్శం

ఢ న మూర్ధన్య మహా[ప్రాణ నాదస్పర్శం ఘ ఎ కంఠ్య మహా(ప్రాణ నాదస్పర్శం

తిం

7. అనునాసికం _[ ఆంతస్లం థి థి అంతస్థం -1. అంతస్థం క్షే అప్పు ఆత్త అట్ట అచ్చు అక్క అబ్బు అద్దకం ఆడ్డు అజ్ఞ అగ్గి యుద్ధం వజ్ధల కర్ర కల్లు ఆతృత ఉత్సవం (ద్రవం ఆళ్చర్యం కస్తూరి ఇష్టం ళ్‌ ర ఖరరు అరం జల టి ళా ఆప్తుడు చాఫ్టరు వయోగం అప్పర కన్యాకుబ్దం తావి జ ది (భమ (వాహ్మణుడు ఉత్పత్తి సత్కారం జటా్యా చటం పొటం ఇడీ వజం భా ళం దిక్పాలురు వక ఆకు నం! వన! (క్రమం స్తం పరీక్ష అగ్రహారం న్దాని కర్పూరం ఆర్వరు కోరు అర్నన డె ట్‌ అరీ పార్కు వరం జ భే వర్షం శమ శ్లోకం పుష్పం ఆవిష్కరణ స్పర్శ అ జు పహ దయ కష్టం స్కూలు అౌార్చ్రదయిం౦ ఆహాదం ళం
8. ఉప్మా రత్నం స్నానం కృష్ణ డల

ఆత్మ పద్మ రాట్నం రుక్మిణి రుగ్మత కర్మ వర్ణం జ్హానం స్మశానం (బ్రహ్మ థి 0౦ప అంపకం ౦బ ఆంబ ౦త అంత ౦ద ఆందం౦ 0ంధ గంధం ంథ పంథా ౦ట గంట ండు పండు ంచ కంచు 0జ వంజరం నే వంకీ 0౦ంగ బంగారు ౦ఘ జంఘాలుడు మ్క చెమ్మ్‌, చెమవ్చూ (చు నమత 0౦ళ ఆఅంళం 0స హంస న్బ కాను 9చ తేంచు ఖీ మ్మ తుమ్మెద న్న వెన్నెల క వాజ్డీ 2ెగ్ర

న్మ చిన్మయానందుడు

ణ్భ మృణ్మయి, కిర ణ్శయి గ్‌, వ్య ఆప్యాయత

బ్య బ్యాంకు

త్య త్యాగం

ద్య ఉద్యోగం

ధ్య ధ్యానం

ట్య నాట్యం

ళ్య పొఠ్య్యాంశం

చ్య అచ్యుతుడు

జ్య రాజ్యం

క వాక్యం

గ్య ఆరోగ్యం

ఖ్యి శక్యాతి

ర్య చర్య

ల్య బాల్య

త్వ త్వరగా

ట్వ బట్వాడా

ద్వ ద్వారం

ధ్వ ధ్వని

జ్వు జ్వరం

క పక్వం

ర్వ గర్వం

ల్వ కాల్వ

శ్వ అళ్వం

స్వ స్వత (తుడు

ర్‌.

సంయు కొాకరాలు : అమల్ళు నాలుగు నరాలు కలివి: | సంస్క్యృూకి స్వాతం్యత్యము మూడు నరాలు కలవి : ణ సంస్కారం త త్స్వము " సంస్థ చంద్రుడు నర్ణ్యం తంగడి అర్హ్యం పాండ్యరాజు పార్శ్వం నంద్యాల ఆర్జ్రత ఆంధధుడు రాష్ట్రం సంధ్య నిష్క్ర్రిమణం ఆంగ్హం స్తీ 'అెండక్ష్మ రాలు కల సంయు క్తాక్షరాలు థ్‌ కేం అఆననునాసికం -[- అననునాసికం.. లి ఆననునాసికం -|. అనునాసికం [ ఎకవర్డ రి అనునాసికం -(- అననునాసికం [ ( భిన్నవర్ష శ, _ అనునాసికం -[ అనునాసికం --- ఇ గ. అననునాసికం -[- అంతస్సం యి గి, అంతస్థం |. అననునాసికం జా

న్‌ మ్య రమ్యం న్య కన్య ణ్య పుణ్యం న్వ అన్వయం ణ్వ కణ్వుడు

గి వ్వ దువ్వెన వ్య కావ్యం య్య అయ్యా

సవరాలు ; -

మ!

1... పదాదిలో ఇ, ఎలతో కొద్ది యకార లక్షణం కలిగిన ఇ, ఎలు ఉ, ఒలుతో కొద్ది వకార లక్షణం కలిగిన ఉఊ, ఒలు ఉన్నాయి యిల్న్వ వ్వ యా వ్యా యెడ వ యేషు వ్క్యో

2. _ పదాల్లో రెండో అకరంలో ఆ ఉంపే మొదటి అక్షరంలోని అన్ని అచ్చులు ఆ తో సమస్వరత కలిగిన ధ్వనిని కలిగి ఉంటాయి. అలాగే రెండో అక్షరంలో ఇ ఉంపే. మొదటి ఇతరంలతో ఇ తో సమస్వరత కలిగిన లక్షణాన్ని కలిగి

28 -

ఉంటాయి. అయితే మొదటిది అన్ని అచ్చుల్లోను చాల స్పష్టంగా కనిపిస్తుంది. సంధివశా క్త శండో అకరంలోని అచ్చు లోపి న్తే మొదటి ఆతరంలో సవర్థంగా ఉన్న అచ్చు వర్మ లక్షణాన్ని పొందుతుంది. అ అ కట్టా కట్టు -[- ఆ కట్ట [ఆ ఇ ్ష్‌ పిట్లు పిట్లు పిట్లు పిట్ట శ్‌లు వి వె మెట్లు మెట్టు (లు మెట్లు మెట్ట ఎలు ఉ డి ముద్దా ముద్దు ఆ ముద్దా ముద్ద -(- ఆ ఒ ఒ మొక్కా మొక్క -- అ మొక్కా. మొక్క ఆ ఆ లో పాట్లు పాటు+-లు పాట్లు పాటళ+ లు ఈ ఈ మీరా? మీరు+ ఆ

• ల మీరా * మీర+- ఆ ఈ టొ పూట్లు పూటు+-లు న పూట్లు పూటగ+ లు తీ ఓ కోటొకటి కోటు+ ఒకటి న్‌ కోట+ ఒకటి నిన్నమ్మరమ్మంది పిల్ల నుకున్నాను ఖై

ముద్దిమ్మన్నాడు మందన్నాను ముక్కన్నాడు కొమ్మనుకున్నాను_-_ మొదలైన వాటితో మొదటి అక్షరంలో ఉన్న అచ్చు వ్యత్యాసంవల్ల _ రెండు రకాలగా ఉచ్చరించవలసి ఉంటుంది, లి ఇ, ఈ, ఎ, ఏలతో కూడిన చజలుతాల వ్యలకణాన్ని కలిగి ఉంటాయి. ఈ తాలవ్యాలు ఊష్మీకరణ పొంది ఉంటాయి కూడ, చిక్కు జారు చుట్లు జుట్టు చింత 'జెండా చోటు జోరు చ్మెకం చెక్కు చుట్ట జూలు జొడి" జేబు చోటు జొన్న కొన్నిట్లో రెండు రూపాలు స్వేచ్చగా వాడొచ్చు. రా చదరంగం -_- చదరంగం మ్‌ చాల ఎ చాల బొలతో వ దంత్యోష్ట్య లక్షణాన్ని, మిగకాచోట్ల ఉభయోస్ట్య లక్షణాల్ని కలిగి ఉంది, వదిన విరుగు వద్దు వెన్న నరం న్నైరం ర

ర్‌, ర వర్దానికీ రండు సవర్జాలున్నాయి. మూర్ధన్యాకరాలతోను సంయు క్రాతీరంగా వచ్చినప్పుడు మూర్జన్య లక్షణాల్ని కలిగి ఉంటుంది, చ(టము గంథడ్రగొడ్డలి రాయి నారు రానుడు రవి 6. న వర్దానికి మూడు సనర్హాలున్నాయి. జ అనేది కంఠ్యాలతో వచ్చినప్పుడు, ఇ అనేది తాలవ్యాలతో వచ్చినప్పుడు మిగతా చోట న భరి కొంగ అంచు నగ కొజ+శగ అఇఖ+ాచు /, గ, జ, ద, ఐ లు అచ్చుల మధ్యలో ఊపష్క్మీకరణం చెందిన సవర్షాలను కలిగి ఉన్నాయి. ణి శుగ గజం గదబ కబురు సంధి &క స్వతం్యత పదం (ప్రత్యయాల్లో కలిసినప్పుడు, రెండు స్వతంత పజౌొలు కలిసినప్పుడు వాటిమధ్య జరిగే ధ్వని మార్పులు సంధిగా వ్యవహరిస్తాం. క్షే, స్వతంత పదంతో అచ్చుతో మొదలయ్యే (ప్రత్యయం కలిస్తే పదం లోని చివరి అచ్చు లోపిస్తుంది, శెండు-1- ఓ = రెండో రాముడు _|-ఇ =రాముడి సీఠ + ఆ == సీతా మ!

కీ. _ ద్వితీయాదీ విభక్తులతో కలీసినప్పుడు ల్లుతో అంతమయ్యే పదాల చివరి అచ్చు లోపిస్తుంది. రొములు -1-ను = రాముల్ని కాలు --తో = కౌలో 8. ర, ర లతో అంతమైన పదాల చివరి అచ్చులు, ల, నల ముందు లోపిస్తుంది. వారి--ని = వార్ని ఉ. తి, తో ఆంతమయ్యే పదాలు త్తో తో కలిసినప్పుడు సదాల చీవరి అచ్చు లోపిస్తుంది. చేతి-.తో = చేతో 5. టు,టిలతో అంత మైన పదాల చివరి అచ్చు, లో ముందు లోపిస్తుంది. 6, ఇఉల తో ఆంతమయ్యే పదాల చివరి అచ్చు-ఏ అచ్చుతో కలిపినా లోపిస్తుంది. అచ్చు లోపించని రూపాలు కూడ ఆరుదుగా ఉంటాయి. తమ్ముడు -- ఇచ్చాడు = తమ్ముడిచ్చాడు లకీ 1. ఏడ్చింది == లకే శ్రిడిింది వాడు +- అన్నాడు = వాడన్నాడు వై

ఆడీ న జు కృష్ణుడు లా ఉన్నాడు == కృష్ణుడున్నాడు రజని -- ఒచ్చింది = రజనొచ్చింది అది _(- ఇచ్చింది == అదిచ్చింది ఇది |. ఎవరు = ఇదెవరు' ఇది-- అక్క-డిది = ఇదక్కడిది ఆవి-.-ఉన్నాయి = అవున్నాయి అది-[- ఒకటి = అదొకటి సీత - అన్నది = సీతన్నది అమ్మ. అన్నది జ అమ్మన్నది 9. _కు తో అంతమయ్యే పదాలకు గా చేరిస్తే కు లోని అచ్చు లోపిస్తుంది. కగాగా లు కలిసిగాగా వర్ణసమీకరణం చెందుతాయి. పరాకు+గా== పరాగ్గా చికాకు-+ గా = చికాగ్గా 10. ఆనునాసికంతో అంత మయ్యే పదాలు హల్టుల్లో కలిసి నప్పుడు కచటతప లు వికల్పంగా.-గజడదబ లవుతాయి. అనునాసిక హల్లు (పాయికంగా లౌపిస్తుంది. నస్తున్నానని+ చెప్పి= న స్తున్నానంన్నెప్పి కేం ట్టు పె లలోని ద్విత్వం ఆత కారంముందు లోపిసుంది బ్‌ అట్‌ కోట్లు కొటో లబ ళం సెపె ఉపెటో ళు ళం వెల్లిం

18, డు తో అంతమయ్యే. పదాల చివరి డు ద్వితీయలిభ క్రి (పత్యయంతో కలిసినప్పుడు చివరి అచ్చు లోపిస్తుంది. డిశాని లు కలిసి జ్జిగా వర్ణ సమీకరణం చెందుతాయి, .

రాముడు+- ని రాముణ్ణి - 'మొగుడు+- ని == మొగుళ్లీ

18, లుల నలు పరమైతే ముతో ఆంతమయ్యే పదాల చివరి మ్లు లోపి స్తుంది, ముందు అచ్చుకి దీర్చం వస్తుంది.

అడగడం == అడగడానికి ఉద్యోగం = ఉద్యోగాలు

14, ఫ, పు లతో అంతమయ్యే పదాలు పతో [ప్రారంభమయ్యే పదాల్లో కలిస్తే మొదటి పదంలోని చివరి అచ్చు లోపిస్తుంది.

కోప+- పడు ఆప్ప+- పెట్టు

₹5. రెండక్షరాలు కలిగి, కకులతో ఆంతనుయిన పదాల చివరి అచ్చుకతో

మొదలయ్యే పదాల్లో కలిస్తే మొదటి పదంలోని అచ్చు లోపిస్తుంది, నాకు+ కాదు = నాక్కొాదు -.. రాక+ కోసం = రాకో్యూసం

16. అచ్చుతో అంతమయ్యే పదాలు ఇ, ఎలళో కాని, ఊఉ, ఓ లతో గాని మొదలయ్యే పాలతో కలిసినప్పుడు వరసగా యి, వు లు వికల్పంగా ఆగమంగా చేరతాయి.

ఆమె+ ఇచ్చింది = ఆమె యిచ్చింది/ఆమిచ్చింది ఆవిడ+- ఎక్కడ = ఆవిడ యెక్కడ/ఆవిడెక్కడ సీత+ ఉంది = సీత వుంది/సీతుంది

కే, అన్నంత రూపాల తర్వాత వచ్చే సవాయక (క్రియల మొదటి నాద రహితమైన హల్లులు నాదత పొందుతాయి. అచ్చుతో మొదలయ్యే సహాయక (కియలముందు నగాగమం వస్తుంది.

కూడ+ పెట్టు నా కూడబెట్టు చూడ+ కలుగు = చూడగలగు వెజెలీ

అద తీ. పద _పకరణం

వదాలు రెండు రకాలు: 1 స్వతర్మత వదాలు, ౨, అస్వతం్మత పదాలు, న్వతంత్ర పదం తనంత తాను గాని, ఒకటి ళండు (పత్యయాల్ల్తో గాని ఉంటుంది, (చ్రత్యయాలు సాధారణంగా ఏకాబ్కాలు.. వీటిని స్వతం్యత పదాలతో కలివీ మ్మాతమే వ్యవహరిస్తాం. న్వతం్యత పదం తనంత తానుగా ఆఅర్ధాన్నివ్వగలదు, ఆఅన్వతం్యత పదం స్వతర్యత పదంతో కలిసి ఉన్నప్పుడే అర్థాన్నిస్తుంది, న్వతం్యత పదాలు అవి పొందే (వత్యయ నిష్పత్తి నకసరించి మూడు తరగళతు లుగా విభజించవచ్చు ౩? 1. నామవాచకాలు, లీ, (కియలు, లి అవ్యయాలు, బప వచన | పత్యయాలో గాని, విభక్తి (_వత్యయాల్తో గాని కలివి వ్యవహరించగలిగే పదాలు నామాలు, కాలవాచక (పత్యయాల్లో వ్యవహరింపగలిగే వదాలు (క్రియలు, బహువచన, విభక్తి, కాల (పత్యయాల్ని తీనుకునే అర్హత లేనివి అవ్యయాలు.

లక్ష్మీకి లవ్మీ

కలం కలాలు

పాడు పాడుతాను పాడాను

ద్వారా 1

నుంచి (అవ్యయాలు)

(పత్యయాలు రెండు వర్షాలు. కేం కృత్త ద్ధిత [వత్యయాలు, ల. నామ [కియా విభ క్తి (వత్యయాలు, కృత్త ద్ధిత [వత క్టయాలు శబ్ద సాధన (పత్యయాలుగా వ్యవహరిస్తాం. క్ర ఎత్పత శాయాలంటే [కియాధాతువులకు గాన్సి (కియా నమాసాలకు గాని పత్యయాలు చేరిస్తే నామవాచకాలు నిష్పన్నమౌతాయి. తద్ధిత [పత్యయా లంటే నామవాచకాలకి [ప్రత్యయాలు చేరిస్తే మరికొన్ని నామవాచకాలు

33

ళన ని ననా హూ వరాల త్రో రాన వ వ 4 సీష్పన్నమౌతాయి. నిర్తీత మైన నా వు, [క్రీయ వర్గాలత్‌ మ్‌ (త మె వర్తి స్తాయి నామ, [క్రియా విభక్తి (పత్య్మయాలు మ్మాతం ఆయా వర్గాల్టా ఉండే అన్ని పదాల తోను వర్తిసాయి. ఉదాహరణకి :

“పాడ్రు' అనే కియనంచి పా ఆనే నామవాచకం నివృన్నమౌతుంది, కాని డు చివరలో ఉండే (ప్రతి శబ్దానికి ట అనే (వ్రత్యయం చేరి నామవాచకాలు నిష్పన్నం కావు. మాడు -_ అనే [క్రియ నుంచి “మాట” అనే నామవాచకం నిష్పన్నం కాదు. కాకి అనే నామవాచకానికి కాకులు, కాకిని, కాకికి మొదలై. న్మ బపంవచన, ఏధక్తి [ప్రత్యయాలు చేరుతాయి. ఇలా ఏ నామవాఛకం తీసుకున్నా యీ (ప్రత్మయాలు వరసగా చేరురాయి,

జ మ _ ర క్‌

ఈ (పకరణంలో మొదట తస్టిత (పత్యయాల గూర్చి తర్వాత క్న్మత్పత్య యాల గూర్చి, ఆ తర్వాత నామ విభక్తి (ప్రత్యయాల కూర్చి తెలుసుకుందాం తచ్ధిత [పత్వయాల కొన్ని నామవాచకాల్లో లింగ వివక్షతకు చూవిసాయి. ఇటు వంటివి సాధారణంగా నంన్కృళతం నంచి ఎరుపు లెచ్చుకన్నవే,

ఈ (కిందివి త ద్ధిత (ప్రతృయాలు ?

తే: (స్త్రీ లింగము : (పుం) లింగము :

టి =ఉడు దేవి దేవుడు సుందరి సుందరుడు

8.2: ఇని =ఉడు

కామిని కాముడు నాగిని నాగుడు

లలి ; =అ ఎదు క!

కాంత కాంతుడు విజయ విజయుడు క్‌ ; ఇని _ఖ్ని కుటుంబిని కుటుంబి యోగిని యోగి 8.5 : పం నపుంసక లింగము (ను =డిడు అం వైద్యుడు వైద్యం హితుడు హితం 8,6 ; పుం,స్తీ9 నపుంసక _ఖి అం ॥ ప్రధాని ప్రధానం దేశి దేశం వ్యాపారి వ్యాపారం వ్యాపారి వ్యాపారం త: న స్త్రీ +అం =అటి కులం కులట ఏరి: పుం. నవుం. అం _అత తవం | తీవ్రత

ఏల; న న =ఉడు అత నాగరికుడు నాగరికత

910: న న క్రీర్తి కీరన

కెశే? న న =థిం - =ర్పికం దైవం బైవికం

వ]ే2ి ; న న అరక =ం నాటిక నాటకం

818 ; న న =అం ఎరుక కర్ణం కర్ణిక

లెశేశీ వ. న న =డిడు =అటి

చప్పుడు చప్పట _ చప్పట్లు 815 ; న న ॥ =ట్తిలి అయబడు దోసిలి దోసెడు వీడికిలి సీడి3గు

జరీ ఇన న _ఖ్ని _ఉవ్సే తతి మృత్యువు లతే ; న న హెదం పాదుక 8.18, _ జూఠళ్లం మొదలైన వాటికి *అరి (వత్యయం చేరుళుంది. జూదంలోని చివరి అన్గునాసికం పోతుంది. తగుపు, చదువు, _గడునులలోని రెండో అక్షరంలో ఉఊఅ గా మారుళుంది. టక్కు టక్కరి చదువు చదవరి ,జూదం జూదరి తగువు తగవరి గడును గడసరి 8.18; ఈత మొదల్నైన వాటికి కాడు, కత్తియలు పుం, శ్రీ లింగాల్లో చేరుతోయి. అందంలోని చివరి అనునాసికం పోతుంద. ఇవి నంధి వకాళ్ళు ఛాలచోట్ల గాడ్ను-గత్కియలు, ఖఅందం అండగాడు అందగత్తె ఈత ఈళతగాడు ఈతగత్తై పాట పాటగాడు పాటగత్తె మొన మొనగాడు చ్తూటి మాటగాడు మాటగత్తె ష్‌

9.20; మాటకు, “కారి చేరి మాటకారి. మోనము, ప్రై కాలలో చివరి *ము? హోయి “కారి చేరుతుంది. మోసం మోసకారి వైత్యం వెైత్యకారి విల! ; అం =ాకగ కన్నడం కన్నడిగ లలిలి ; సాలె సాలేడు

• ఈడు హిరి 928 ; పైకు వైబ్‌ _అట చీరి తిబైటీ ; పిడి (కిలి చేరి పిడికిలి కలి5్‌ : న _-ణ ధార ధారణ ముద ముద్రణ 826 : కవి (కో తి చేరి కవిత 8లో? ; చెవి (8 కడు చేర్చి చెవుడు 8.28 ; _ తెల్ట-మొదల్లైన వాటికి “ని చేరుతుంది.
• తెల తెలన జ. లు పచ్చ పచ్శన ఫి

ఎర్‌. ఎర్రన స్ప నల్దన పుల పుల్లన చప్ప చవ్పన నన్న సన్నన 8.29 : *అతి మొదలైన వాటికి” “పి చేరుతుంది. మగలోని చివరి ఆశా గా మారుతుంది. ఆతి అతివ పలు పలువ మగ మగువ తిళ0 : హవ (కులా చేర్చి పావలా 8,8]; జాతి వాచకాలైన మంగల్క విరుకల్య మేదర చాకల, కుమ్మర మొదలై న వాటికి *ఇి చేరుతుంది మంగల మంగలి ఎరుకల ఎరుకలి మేదర మేదరి చఛాకల చాకలి కుమ్మర కుమ్మరి లి,88 : ఉవ్వు (కు వెన చేరి ఉప్పెన 3కి

కీ,$కీ; అరుణ మొదలైన వాటికీ “ఇమ చేరుతుంది. అరుణ అరుణిమ వూర్ణ పూర్ణిమ 9.84: ముదుకు ఇయి చేరుతుంది. ముద్దులోని ద్విత్వం కొన్ని చోట క! యు ఛం హోళుంది. ముదు ముటియ స చి 9.85; మేలు, వసిలకు “ఇమి చేరుతుంది. మేలు మేలిమీ పసి పసిమి 8.86; మోవు మొదలైన వాటికి “ఇకి చేరుతుంది. మోపు “మోపిక చంద చ్‌ (ద్రిక మాల మూలిక 8.872 లో ముండు=మొదలైన అవ్యయాలకి “గిరి? శ్లేరుతుంది. ముందులోన్స చివర అతకరం పోతుంది. లో లోగిలి ముందు ముంగిలి శ

ల్లీరీర్రీ ౩ “మెలి 8 క బేరి మెలిక 8.890: మూర మొదలైన వాటికి _ఎడు చేరుతుంది, మూర మూరడు ముంత ముంతెడు కుంథ రుండెడు వీసె వీసెడు గంప గంపెడు మూర, ముంత, కుండ, వీసె, గంప మొదలై నవి. వీటిలో మరికొన్ని పదాలు గూడా చేర్ప్చొచ్చు. 8.40: మాతృ మొదలైన వాటికి క చేరురుంది. మాతృ మాతృక భూమి భూమిక 8,4] : పొడికి _-ఉం చేరి పొడుం తకలై ; పొలి కి --ఉసు చేరి పొలుసు 9,కీలి : గురి కి _ఉతు చేరి గురుతు, 8.44; _ఒండులోని చివరి అచ్చు పోయి డ టగా మారి అరి చేరుతుంది. ఒండు అరి ఒంటరి క!

లీ.ఉఠ్‌; జాలు మొనలెన వాటికి _అరి చేరుతుంది. జాలు చాలరి మోవు మోపరి పొదుపు పొదుపరి .46: కంచు మొదలైన వాడికి అర, ఆరి చేరులాయి. కంచు, కమ్మ, ఉప్పు, కంచు మొదల్హైనఎ, కమ్మి కమ్మర కమ్మరి కంచు కంచరి కంచరి ఉప్పు ఉప్పర ఉప్పరి 9.47: కంచులోని*చ సగా మా౭ం_ఆం చెరుముుండది కంచు కంసాలి 248 ; కత్తికి _-ఏర చేరి కతర, వొశ9 : పర 8 లము చే పరాయి. పోతుంది. పర్త చిరు, చిక్కు మొదలై నవి. పర పరాకు చిర్రు చిరాకు చిక్కు చివాకు శై

క్వతులు : అపైలు శః (శేంవెవి కత్తులు. కృత్తులనగా [కియా (పాఠివదకల నంచి గానీ (కియా సమాసహెల నంచి గాని ఉత్పర్తి యైన నామవాచకాలు. 8.50; కాయ మొదర న వాటికి _అ చేరుతుంది. కాయు కాయ కమ్ము కమ్మ ద్‌ష్క, పుట్టు, మీటు, కట్టు, కొనరు, జ్యర్యు, నీలు, (కెట్ట ఉరుక్కు కుదుపు మొచల్ల నవి, మూచశతరాలు కరిగిన (కిళూ రూపాల్లో రెండో ఆతరంలతోని "ఊఉ '*ఆ'” గా మారుతుంది. 8.51: ఆదు మొవర్తైన వాటిలో ద కారంలో నాచత పోయి అ చేరుతుంవ. . ఆడు ఆట పాడు పాట పండు పంట 8.52: వంగు మొదలైన వాటిలో గ కారమలో నావత పోయి _అ చేరుతుంది. వంగు వంక వీగు వీక్త మూస్క ముకుగ్కు ఎరు, అలుగు, కాగు వంగ, ఏ,5కివఐి బలు మొదలైన వాటికీ _పు చేరుతుంది, బలు బలువు “గెలు గిలుపు బలు, పిలు, ఒలు, గలు, అరు, -పరు, తుడు కుడు, పేడు, త్రై

9.54; చూచు మొనరైన వాటిలోని చివరి అవరం బోయి. -పు చేరుళుండిం చూచు చూపు కాయు కాపు మాయు, దాయ, ఎంచు, చూచు మొదలై నవి. 3.5ళ్‌ : అచ్చు మొదలైన వాటిలోని చివరి అక్షరం పోయి వ్వ చేరుతుంది. గ్‌ యు లో ఆయబ్బు (| _ అబ్బు 'హెచు హెష లు య్వ్య) 9 9.56: కూయు ఆదులలోనియ్‌తగా మారి _ఆ చేరుతుంది. కూయు కూత కోయు కోత నేయ నేత కూయు, కోయు, మూయ, రాయ్య గీయ, పూయు, చేయు, మొదలై నవి. 8.57: రా ఆదులకు -_5 చేరుతుంది, రా రాక షో ప్రో లో పుట్టు పుట్టుక ౮ 9.58 : " పండుకు గు చేరి చండుగు శశ

బీర్ట్‌ర్ట్‌ (పేలు మొదరైన వాటికి _డు చేరుకుంది, (వేలు (ఢేలుడు "పేలు పేలుడు (పేలు, 'పేలు నలుగు, తెలువ్క, తాకు దాస్క డారు. ఇరుగు మొదలై నవీ, 8.60 ; గోకు-(పాకు._లకు-రు/డులు చేరుళాయి. గోకు గోకురు, డు (ప్రాకు ప్రాపప్కడు లి61: చచ్చు-లోని-చ్చు హోయి దానిము దున్న అచ్చు దీర్ణ త్వం పొందవ వు చేరుకుంది. చచ్చు చావు 8.62; పూయు-_లోని య పోయి _వు చేరుళుంది. పూయు పూవు 8.68: _ దిగు-మొదలైన వాటికి వవ లు చేరుతాయి, దిగు దిగువు, అవ వగు ఎగువు/వ బిగు బిగువు జీన్స్‌.

ల64 : నేర్చు-కొలుకు లకు _అరి చేరుకుంది. తొలుకులోని _ రెండో. అతృరంలో “ఊఉ” *అ” గా మారుతుంది. -- తొలుకు తొలకరి 8.65: _కూడు-మొదలైన వాటికి _అరి చేరురుంది కాయలోని యవగా మారుతుంది. తిరుగు తిరగలి కాయు కావలి 8.66: నడు, కు_అత, అక చేరుతాయి, మదుకు, _ఆత చేరుతుంది. నడు నడత,-నడక్ష మడు "మడత' 8.67 : _ దువ్వు-నిల్చ్బు-లకు _ఎన చేరుతుంది. 'నిల్చు-లోని లశచ్ర గా మారుతుంది, దువ్వు దువ్వాన 8.68: _ బీలు_మొదలైన వాటికి _ఇక చేరుతుంది. తూచు తూనిక | చీలు, ఎన్ను, పన్ను, నమ్ము, ఏలు, పోలు, అల్లు, కదులు, తేలు, కుదురు, చేరు పీలు, పమ్ము, వూను, ఉను, బౌొంద్కు కూడు మొదలై నవి మాన్తా. తూచు లోని చు పోయి.న్‌ చేరుతుంది, ॥ త్‌

8.69: పొగడు_మొవల్పైన వాటికీ. _త చేరుకుంది. క*చ్చ, మడుచు, లోని చివరి అక్షరము పోతుంది. మడుచు, లోని రెండో అకరంలోని ఉ--అ గా మారుతుంది. ,.. పొగడు పొగడ కలచు కలత “'మడుచు మడత 870వ విగు.ముగు_లకు ఇంపు చేరురుంది. బిగు బిగింపు ముగు ముగింపు 8,712 కను-విను_లకు _కలి చేరుతుంది. కను _ కనుకలి విను వినుకలి 8.72: విను కి *ఇకిడి చేరి _వినికిడి 8.8 ; దోచు మొవల్చైన వాటిలో చ య, లుపగా మారి _ ఇడిచేరుతుండి, దోచు దోపిడి ఒరయు ఒరవిడి రాయు రాపిడి మోయు మోవిడి 8.74: గిలు _కు _అ చేరి గిలక =... గిలుకు గిలక శీ

ఫ్‌₹5 2 వడు- మొదలై న వాటికీ._ఉ అక చేరుళుందీ. పడు వడక జ అచ పుట్టు పుట్టుక వాడక, పుటక-_అనే రూపాలు కూడ ఉన్నాయి. 8.76; వెలయు_లోని యు పోయి అ ద్విత్వంగా మారి _అడి చేరుకుంమి వెలస్‌ వెల్లడి 8.77: మిగులు-_లోని చివరి అక్షరం పోయి -_అత చేరుతుందిం మిగులు మిగత,తా 8.78 : విరియు-లోని యవగా మారి -_ఇ చేరుతుంది. విరియు విరివి 8.70; లే_కలుగు_లకు _ఇమి చేరుతుంది, కలుగు లోని గు పోతుంది లే లేమి "7 కలుగు కలిమి 8.80; మీరు_లోని రు పోయి _ద చేరుతుంది. య మీర మీద లా ాా ఇ 881: నెట్టు, కుక్కలు నుంచి బీట, గుక్కలు, వి్‌టు క విట్టు _బీటి కుక్కు గుక్క బా చాలవు శ్ర

8.828: కను_మను.-లలోని న కారం ద్విత్వంగా మారుతుందీ, కను కన్ను మను మన్ను శ్రీయా సమాసాల నుంచి ఉత్పతి యెన నామవాచకాలు : అల్‌ ధి లి.88; ఏలబడు మొదలైన వాటికి ఇ చేరుతుంది. పదంలోని రండో అక్షరం లోని అ-ఉ గా మార్షతుంది. ఏఐబడు, కిష్టబడు కొనబడు, మొక గ్రాబడు, తఈనబడు. వలుబడు ఏలుబడి కిటబడు తిటుబడి బె యు 8.884; అప్పగించు- మొదలై న వాటిలోని _చు పోయి _త చేరురుంవి. అప్పగించు అప్పగింత చప్పరించు చప్పరింత అప్పగించు, చప్పరించు, ఆవులించు, ఎక్కిరించు మొదలై నవి, 8.85: ఆ, ఇ, వఏనుంచి ఉత్పత్తిర్నైన నామవాచకాలు : (వథమ వురుష సర్వనామాలు : వకవచనం : బహువచనం : పుంలింగము వాడు అతడు డ్రి

అతను ఆయన వారు,డాషృ ఇతదు వీడు ఇతను ఈయన పప/వాష్మ శ్రీ లింగము. ఆమె అవిడ వాష్మి ఈమె ఈవిడ వ్‌ష్మ సప్త్పంసకం అది అచు ఇది వ (హ్నార్ధక (ప్రధమ ప్పరుష సర్వశామాలు న దా అహం. చేత ల గం పుంలింగము ఎవడు ఎవరు వుం'స్త్రీ ఎవరు ఏవరు నపుంసక ఏది ఏవి వీట నుంచి ఉత యా జ య ఏరియెన మరికొన్ని దాం; అప్పుడు ఇప్పుడు ఎప్పుడు అక్కడ ఇక్కడ ఎక్కడ అన్ని ఇన్ని ఎన్ని అంత భంత ఎంత క్ర

అందతు ఇందరు ఎందప ఆవతల ఇవతల ఎవతల అలా(సు ఇవా) ఎవా (గు) కొందర కొంచము. ఈ ట్రచివి అవ్యయాలు : చాలు చాలా దాగు దాగా ద్వారము ద్వారా (పత్యయాత్మక నిష్పత్తి 1 నామవాచకాలు ; శామవాచకాలు నాలుగు వర్గాలు. ఇవి (వ్రత్యయాలో చేరే.ప్పుడు పొందే మాచ్చంనకునంంచి యా పర్గీక రణ చె య్గబడింది. 11, ఉతో ఆఅంతమయ్య్మేవి. డుతో అంత మైన మనుష్యవాచకాలు డుతో అంతమైన మనుష్య వాచకాలు కానివి. ముంలో అంత మై రెండక్షరాల కన్న ఎక్కు కంవి, ఉ లతో అంతమెన మీగరా నామవాచకా ను దర గాన గం ధాబా ఈ ను. 2. అతో అంతమయ్యే నామవిచకాల్తూ హం త "| ౮ ఏ) 8 ఇ రో ఆంతమయ్మే శమవాచకాల త్తి £|0 రం 1 గ 4. ఏ లో అంతమయ్యే నమ వాచకాయ్మీ లో వ వ. సలు య ధామడు, పండు, అనందం, పొము, కన్ను, వడిషన న్‌ వళ్లు 3 థ్‌

బహువచన స్వరూపం న బఐహువచనానికి రెందు పరాయ రూపాలు. ళ్త, లు, ళ్ణ వత్యయం యూ (క్రింద నిచ్చిన వివిధ నామవాచకాలతో చేరుతుంది 8.86: “రు తో అంతమయ్యే ఊరు మొదలైన వాటికి చేరుతుంది, |వతక్థయం చేరే ముందు చివరి అక్షరం లోవిస్తుంది. ఊరు ఊళ కుదురు, గోరు, నుదురు, నోరు, పేరు, వెదురు, కుటురు _ ఊరు మొదలై నవి. 887; లుతో అంతమయ్యే తాబేలు మొదలైన వాటికి : తాబేలు తాబేక్ష 5. తోడేలు, కుందేలు, కాలు, వేలు, మేలు, తాబేలు మొదలై నవి. ఏ.88: లితో ఆంత మయ్యే తిరగలి మెదలైన వాటికి. తిరగలి తిరగళ్టు చాకలి, మంగలి, గొడ్డలి, నాగలి, మొనలి, రోకలి, వాకిలి, ముంగిల్కి ఆకలి, చెక్కిలి లోగిలి తిరగలి_ మొదలై నవి. 8,898: డితో అంతమయ్యే వచ్చడి మొదలైన వాటికి వచ్చడి వచ్చష్టు చలివిడి, మామిడి గుమ్మడి, బడి ముడి మడి, పొడి, గుడి, కోడ్కి బండి తిండి, వచ్చడి, మొదలె నవి, + యా ర్‌త్చి

800; ండుతో అంతమయ్యే పండు మొదర్రైన వాటికి పండు పళ్తు ఛా గుండు, రెండు, పండు మొదలై నవి. 8,91వఐ డుతో అంతమయ్యే గాడు మొదలైన వాటికి గూడు గూళ్ళు ధా కూడు, మూడు, ఏడ., నాడ, పెరడు, నాడు, వీడుగుడు మొదలై నవి, 8,892: న్ను తో అంతమయ్యే కన్ను మొదలైన ఐటికి జ కన్ను కష్ట పన్ను, చన్న, కశ్ను మొదలై నవి, 8908: పెళ్లికిళ్లు చేరి పెళ్లిళ్లు. వ్‌! యా రుణం వె పెళ్ళి త,94: అమ్మాయి, కుమారి ఐత్తాయిలకు తప్ప ఇ తో అంతమయ్యే మిగతా అన్ని నామవాచకాలకు లు చేరుతుంది. అమ్మాయి అమ్మాయిలు బతాయి బత్తాయిలు కుమారి కుమారిలు అమ్మాయులు _ రూపం కూడ డింది. బహువచన (వత్యయం చేరేటప్పుడు పదాల్లో కొన్ని మార్పులు జరుగుతాయి ఫ్‌3ై

9.95: యితో అంతమయ్యే నామాలలో రాయు రేయి తప్ప మరా వాటిలో చివరి య్‌ త గా మారుతుంది. నూమిు హాదరులు 896: చేకు మొదలైన వాటిలో చివరి అక్షరం పోరుంచె. చేను చేలు | "పేను "పేలు వేము వేలు శ్చీక్సు వేయి, చేుు మొదలైనవి. వం : ట్టు తో అంతమయ్యే నామాలలో చివరి ట్‌ పోచుంది. మెటు మెటు టబ లు కొటు కొటు రు! రా 8,982: టిటు, లతో అంతమయ్యే నామాల చివరి అచ్చు పోతుంది, కోటి కోటు ల పాటు పాట్లి న్నర. కాటు రు వ్‌ 8 99 : డు తో అంతమయ్యే మనుష్య వాచకాల చిచ౦ం దు పోతుంది, అర, మొగుడు మొగష్టు/మొగులు క్ష్‌

8.100 ; ము ఠీ ల౭౬మల్చే నామవాచకాం చివరి ము లోపించి దాని ముండ్తో రాళం రాకాలు మంత్రం షంత్రాలు రాజం రాజ్వూలు ఫి లి గొళైం గొళ్లైలు మం. రా విథకి (ప్రత్యయాలు నాలుగు : అణాటి ద్వితీయా విభక్రి: అవధి 8101: ద్విరీయః విధిక్తికి మూదు పర్యాయ రూపాలున్నామి. ను, ఉత్తమ, మధ్యమ పృడష నర్వూమాలతోను, ణి దు తో అంతమయ్యే శామవాచరాంరో చేపరుంది. అ్యపాణి వాచకాలరో ద్వితీయ విభక్తి (మర్యయం అడచుగా చేరులుంది. ని, మిగళా చోప్ప చేసతుందిం నేను నన్ను మనిషి మనిషని రాముడు రాముజ్ఞ,రాముడి వన్తు పంటిని క. రాయి రాతిని ధనము ధనాన్ని అమ్మ అమ్మను/ని అన్న అన్నను,ని రాధ రాధన్ముని ముగ్గ ముగ్గును, ని జో పుస్తకం పున్తకం,పుస్తకాన్ని కోడులు కోతుల్ని క్‌క్‌

చతురీ విభకీ: థ జూం 8.102 : చతుర్ధీ విభక్తికి రెండు పర్యాయ రూపాలు. 1.5కు__ ఉత్తమ, మధ్యమ వురుష సర్వనామాలతోను అంచు. ఇందు ఎందుల తోను కి మిగతా పదాలతోను చేరుతుంది. స్ధల పేర్టతో కి అరుదుగా చేరుతుంది. నేను నాకు మిరు మీకు చిటి చిటిక రు! ర! రపు రేపటికి నూయి నూతికి పాప పాపకు పిచ్చుక విచ్చుకకు పాటలు పాటలకు

• కాశీ కాశీ8/కాశీ జ్య రి, వి క్రై ణ్‌ షష విఖథద£: లు జున్‌ 8.108 : షష్టీ విభక్తికి రండు పర్యాయ రూపాలు. _ఇ (పత్యయం మనష్య వాచకాలయిడురు లతో ఆంతమైన పదాల తోను అతను, ఇతనులతోను అ బహువచన (ప్రత క్టయంతోను చేరుతాయి. తమ్ముడు తమ్ముడి న! కృష్ణుడు కృష్ణుడి వాడు వాడి అతను అతని గుర్రాలు గ్మురాల వ్‌

సపమి ; 8.101 : నప్తమిక్నిరెండు వర్యాయ రూపాలు, నృ తేద్కీ మీన మొదలైన మాఎలకోకు, అ_అముతో అంతమెన [గౌమం న మెదలైన మా.లతోకు, నీరు, ఏరు, నోరు, పాలు, ప*లు మొవరైన వాటిలోను చేరుతాయి, తేదీ తేదీన (గ్రామం (గ్రామాన సీప సీట్‌ వప వీట నోరు నోట పాల పాలు వగలు పగట 8.105 : (పాజిఐ చకాల్ని సంబోధించేటప్పుడు వదాల చిపరి అచ్చులు దీర త్వాన్ని పొందుతాయి. నామవాచకొల చివరి *డు' అప్పు'డిప్పుడు పోతుంది. బపంవచనంలో “ఆరి అనేది” చేరుతుంది. రాముడు రామ్హా రామ। రామ్తూ రామ రాముడా, రామ తమ్ముడు తమ్ముడూ తమ్ముడా సీత సీతా మనుష్యులు మనుష్యులారా అబ్బాయిలు అబ్బాయిల్టారా వ్‌

అమ్మాయిలు అమ్మాయిల్లారా మళలు మకైలారా ర. లు మాలతి మాలతీ 8.106 : నామాలతో విభక్తి (వతంయాలు చేరేంప్పుడు రెండక్షరాల కంటే ఎక్కువ కలిగి యుండి 'ము' తో అంతమయ్యే పదాం చివరి ము లోపించి ద్వితీయ, చతుర్ధీ షష్టి విభక్తుల ముందు న్‌ చేరుతుంది. (గ్రామం గ్రామాన్ని గ్రామానికి (గ్రామాన 8.107: పన్ను మొదలైన వాటిలో చివరి అక్షరం లోపించి 'టి వసుంది. ఇలు గా వాతో ఛి ఒకు లకు ఇం, ఒం అనే రూపాలు, వన్ను, కన్ను లలో దీర్హత వో చి పోతుంది. ఇల్టు ఇంటికి ఒళు ఒంటికి యు పన్ను పంటికి కన్ను కంటికి కన్ను, చన్ను: గూడు, గోరు, నోరు, ఏరు, నుదురు, ఇలు ఒళ్ట, పగలు, రోలు, కాడు, కూడు, నొడు, నేడు, పన్ను మొదలై నవి. 8.108 : కాల వాచకాల్లైన మాపు మొదల్లైన వాటికి “అటి” చేరుతుంది. మాపు మాపటికి మొన్న మొన్నటికి నిన్న నిన్నటికి . "నేపటి "సేపటిలో రేవు రేవటికి వ్‌

8.112: రాయి మొదలైన ఐటిలో య్‌" త్‌ గా మారుతుంది. రాయి రాతికి నూయి నూతితో గోయి గోతిలో చేయి చేతిలో ఏ.118 : (పత్మయాల ముందు బహపఖవచన (వత్యయం చివరి 'ఉ' అగా మారుతుంది. బళు బళలో ర్‌ యు కథలు కథలలో సర వైనామాలు వ; 8.114: సర్వనామాలు రెండు వర్గాలు, 1. మనుష్యవాచకాలు 8. మనుష్యేతర వాచకాలు, వక బహు ఉత్తమ వురుష (ఉ. వు) నేను. మేం మనం మధ్యమ పుఠష (మ. వు) నీవు మీరు నువ్వు ఆత్మార్హక తాను తమరు థి తను వ్‌ఫి

8.109 : వీటిలో నే, మే, మన, నీ, మీ, రా, తమ లు [పాంపవకలు. నువు లు వకవచన (పతృయాలు, రు బపఎఖవచన (పతృయం. (వథమ ద్వితీయ, షష్టిలలో ఈ కిందివి వాటి రూవాలు.

(ప్రథమ ద్వితీయ షప్ద్‌ ఉ.పు ఏక నేను నన్‌- నాం ఉఊఉ.పు బహు మేము మమ్మ మా-- మనము మన-_ మన-_ మ.,పు ఏక సీవు నిన్‌ _ స్త నువ్వు నువు మపు బహు మీరు మిమ్ము ప్త కి ఆత్మార్థకం ఏక తను తన్‌- తన_ తాము తమ తమ ః తమర్‌ _ 8.110 : ద్వితీయా విభక్తిలో మమ్మ, మన, మిమ్మ అనే రూపాం బహం వచన [ప్రత్యయం “లు' చేసుతుంది. 9.111: రెండో వర్గానికి చెందిన సర్వశ మాల్లో యూ (కింది మార్పులు జరుగు తాయి, మనుష్య వాచకాన్ని తెలిపే డు తో అంతమయ్యే వాటికి చివర ష్షీ విభక్తి [(ప్రత్యయంగా “ఇ చేసతుంది. న అతడు అతడి వాడు వాడి జ*లహృువచన (పత్యయా హల్లుకు దీర్షిం. ణ ఘు 60

వ.1[2 : మనుష్య వాచకాలు కానీ ఈదు తో అంతమయ్యే వాటి చివర డు లోవిస్తుంది, టి చేరుతుంది. అప్పుడు అప్పటికి ఇప్పుడు ఇప్పటికి ఎప్పుడు ఎప్పటికి తి1ే1లి : న్ని తో అంతమయ్యే సర్వనామాలకి ఈటిి టీ చేరుతాయి. అన్ని అన్నిటి3 _ అన్నీటిక కొన్ని కొన్నిటిలో కొన్నిటిలో ఎన్నిటికి 8.114 : త తో అంతమయ్యే నర్వనామాల చివర టి చేరుతుంది, అంత అంతటికి కొంత కొంతటికి ఎంత ఎంతటికి £.115 : ద్వి వి లతో అంతమయ్యే నర్వనామాలకు యీ (కింది రూపొలున్నాయి ప్రథమ షష్టీ ఆది దాని ఇది దీని ఏది దేని (1

ఆవి వాటి ఇవి విజి వ్‌వి వేటి 3.116 : అక్కడ మొదల్చైన వాటికి చతుర్ధీ [ప్రత్యయం మత్రమే. చేరుతుంది. అక్కడ ఇక్కడ, అవతల, ఎక్కుడ, ఎవతల, మొదలై నహి కి ముందు డ_డి గా మారుతుంది. అక్కడ అక్కడకు/కి ఇక్కడ ఇక్క_ూడకు/కి అవతల అవతలకు]/కి ఇవతల ఇవతలకు/క ఎక్కడ ఎక్కడకు/ఎక్కలడికి సంఖ్యా వాచకాలు 3.117 2 ఈ కిందివి (పాథమిక సంఖ్యా వాచక రూపాలు. ఒకటి, ఓ రెండు మూడు నాలుగు ఐదు/అయిదు ఆరు వడు ఏనిమిది తొమ్మిది వది నూరు వంద లక్ష కోటి (6౫

8.118 : 11 నుంచి 19 వరకు నంఖ్యావాచకాలు వదికి ఒకటి" రెండు, =. చేర్చడం వల్ల ఏర్పడతాయి" పదికి పర్యాయ రూపాలున్నాయి. ఒకటి మూడులతో పద రెండు తో పన్న్న్‌ తొమ్మిది తో పన్‌ నాలుగు తో పథ్‌ ఎనిమిది తో పద్ధె మిగతా చోట్ట పది 9.119 : అయిదు, ఆరు, ఏడు లతో హా చేరుతుంది, పదిహేను 98,120 : సంఖార్థ్వాచకాలు పదితో చేరినప్పుడు వాటి పర్యాయ రూపాలు. “ఒకటి' కి కొండు “ఐదు” కి *ఏను “రెండూ లోని మొదటి హల్లు హోతుంది. “తొమ్మిది” లోని మొదటి హల్టు నాదత పొందుతుంది. పదకొండు పన్నెండు పదమూడు పధ్నాలుగు పదిహేను పదహారు పదిహేడు - పద్ధెనిమిది పందొమ్మిది 6

పదుల 'నీర్మాణం : 8-121 : |[పాధమిక సంఖ్యావాచకాలకి, పది చేర్చడంవల్ల వదు లేర్పడతాయి. పడికి రెండ, ఆరులతో వయు నాలుగ్గు ఎనిమిద్శి తొమ్మిదిలతో భై ఏడు బ్రో అనే పరార్థ్రయ రూపాలున్నాయి. 8.122 : పదితో కలిసినప్పుడు నంఖ్యావాచకాల పర్యాయ రూవాలు. 'రెండుకి ఇర మూడుకి ము నాలుగుకి నల ఖదుకి వ్‌ ఆఅరుకి అర ఏడుకి డె ఎనిమిదికి ఎన తొమ్మిదికి తొమ్‌ నలభై ఏభై అరవై డెభ్ఫై 64

ఏ.128 :. సూరు నుంచి నూటపది వరకు సంఖ్యలు. నూరు అనే దానికి సంఖ్యా వాచకాలు పూర్వభాగంలో చేర్చడం వల్హ ఏర్పడతాయి, నూరు. సంఖ్యావాచకాలతో' కలిసినప్పుడు, నూటలోని. చివరి అచ్చు మిగళా అచ్చులతో కలిసినప్పుడు పోతుంది. ను-రు సంఖ్యావాచకాల ముందు నూట._గా మారుతుంది' నూటలోని చివరి అచ్చు అచ్చుల ముందు లోపిస్తుంది. నూటొకటి 101 నూట రెండు 109 నూటైదు 105 నూటారు 106 నూటేడు.10" నూట తొమ్మిది 109 9.104 : ఓ చేర్చడం వల్ల సౌర్వనామిక విశేషణ. రూపాలేర్పడతాయి. ఒకటి ఒకటో మూడు మూడో నాలుగు నాలుగో నూరు - నూరో 8.125 : మనుష్య బోధకాల్టైన సంభథ్యావాచకాల్లో ఒకటికి లింగ టోధక మైన మూడు (వత్యయాలు చేపతాయిః ఒకడు పుం. లి. ఒకరు పుం. స్రీ ఒకరై త్రీ 6క్‌

శ్ర126 : మనుష వాచకాల్ని తెలిపే సంఖ్యావాచక [వతృయానికి మూడు పర్యాయ రూపాలున్నాయి*. రెండు, నాలుగలతో రు, మూడుతో గ్గరు, మిగతా చోన్ల గురు వస్తుంది" ఈ (పతయాల ముందు సంఖ్యా వాచకాలు ఈ (కింది రూపాల్ని కలిగి ఉంటాయి. మూడు పంచి "మంది" కూడ చేరుతుంది. రెండు ఇద్ద మూడు ము నాలుగు నలుగు ఎనిమిది ఎనమండు తొమ్మిది తొమ్మండు పది పదు ఇద్దరు ముగ్గురు నలుగురు ఐదుగురు ఆరుగురు ఏడుగురు ఎనమండుగురు పదుగురు మూడు మంది 812% : అర్క పావు, అనేవి నగాన్ని 1/4వ వంతు తెలిపే రూపాలు* ఇవి సంఖ్యావాచకాల తర్వాత చేరుతాయి. ఇవి చేరేటప్పుడు అరతి" ఉన్న పావుతా ఉమ్‌_అనే సముచ్చయార్థకాలు వస్తాయి, మూడున్నర మూడుంపొవు తి-128 : నంబోధన (పథమ తప్ప మిగతాఅన్ని (వత్యయాలు సంఖ్యావాచ కాలతో చేరుతాయి. ఒక టితొ మిగతా వాటిలో ఇటి, ఈటి, చేరుతాయి. రెండు ఆండిటిక రెండీటికి మూడు మూడిటికి మూడీటికి నాలుగు నాలుగిటికి నాలుగీటికి 656

తి. 1290 ; నూరు-ద్వితీయా, చతుర్ధి నవ్తమి వీభక్తుల ముందు. 'నూటిగా'" మారుతుండి. నూటి నూటికి నూటిని నూటిలో నూడులో ీయారూప నిష్పతి ; ల కా180 : (క్రియాధాతువు౨ నిర్మాణం ఈ కింది నిచ్చిన వివిధ రూపాలున్నామి. హ అ ఫో రా (హు ఆహ ఆఅ ఆడు పాడు (హు అహ అ అడు వడు (హ) హఆహ అ వ్రాయ రాయు " (హ్ర అంహ ఆ ఎంచు దంచు (హా అహహ అ అచ్చు నచ్చు (హు అహఅహఅ అలుగు నలుగు (హృ ఆహఅహఅ మూలుగు 3.181 : హఅంహ అ లో తప్ప మిగతా అన్నిట్టోను అననానికం సాధారణ హల్లుగా వరిగణింపబడింది. వెట్టువిట్లులో తవ్ప మిగతా అన్ని చోట్ల చా హాహ అంటే దీర్ష మే. లి 189 ; మొదటి అతరంలో అయిదు అచ్చులు, వాటి దీర్షరూపాలు ఉన్నాయి. ఏకాచ్కాలతో తప్పమిగికా అన్ని ధాతువుల్లోను చివరి. అచ్చు మూడు అక్షరాలు గల ధాతువుల్లో రండ" అచ్చు ఆ, కృ డీ మ్మాతమే ఉంటాయి. మొదటి అక్షరంలో ఇ, ఒలు ఉంటే రెండో అక్షరంలో ఆ, ఇ లు ఉంచవుం 67

(కియల -వర్గీకరణం 8.188 2 ఛాతువుల్లో కలిగే మార్పుల్ని బట్టి కియలు. ఆరు వర్గాలుగా విభజించవచ్చు. 8.184 ; ఒకటో పర్గం: 1టుతొ ఆంత మయ్యేవి. వి ట్టుతొ అంతమటయ్యేవి క్షే కొట్టు తిట్టు 2 నాటు గ్‌టు 89.185 : రండో వర్గం: 1.నుతొ అంతమయ్మేవి అక్కు కొను, తిన విను, ఉన్‌, కను 2 మిగతావి. "

1. అను విను కొను ౨. తన్ను దున్ను నాను 8 188: మూడో వర్గం: చ్చుతొ అంతమయ్యే హఅ ఆహహ కాక యుచు, స,తొ అంతమయ్యే అన్ని [కియల. యుతొ ఎంత మయ్యేవి హ, అ అహ అ, మిగతావి చు, న తొ అంతమయేంవి ో న! చేయు కోయు చూచు పంచు 8.187.: నాలుగో వర్గం : నాలుగు వకాచ్కాలై న [(కియలు, రా ప్రో తే లే 8.188 : అయిదో వర్గం: చ్చుతొ ఆంతమయ్యే (కియలు. చచ్చు ఇచ్చు మెచ్చు హెచ్చు గుచ్చు 68

8,180: ఆరో వర్షం + మిగతావి, అలుకు అలుగు కదులు పాతు (పొతిపదిక నిర్మాణం ఫి 8140: 1. (కియా ధాతువులు. ౨. ధాతువులకు (వత్యయాలు చేర్చగా ఏర్పడిన రూపాలు. 8. నామవాచకాలకు [వత్యయాలు చేర్చగా వర్చడిన రూపాలు, 4 “ఇంచు చేర్చగా ఏర్చడిన రూపాలు. క. కొను, వడు మొరలైన సహాయ [కియలు చేర్చగా ఏర్పడిన రూపాలు, 6, ధ్వన్యనుకరణ రూపాలతో నహాయక్‌ (శ్రియలు చేర్చగా ఏర్పడిన రూపాలు, (కియల నుంచి నిష్పతి అయిన రూపాలు. అవాఫ 8,141 ; “గు తొ ఆంతమైన దాగు మొదలైన రూపాల చివరి గు పోయి చు చేరుతుంది దాగు దాచు తూగు తూచు వంగు వంచు "పనగు 'పెనచు వేగు వేచు (౮

గు తొ అంతమైన ఆగి మెదలైన రూపాం చివరి గుపోయిపు చేరుతుంది, ఆగు ఆపు ఊగు ఊపు కాగు కాపు రేగు రేపు పేగు సేపు సాగు సాపు లు. నా కలగు కలువు జరుగు జరుపు నలుగు నలుపు 8,142 ; దిగు మొవరప్పైన వాచిలోని గ. పోయి 6వు చేరురుంప్క దిగు దింవు తగు తెంపు చినుగు చింపు తగ్గనకు _ తవ్పు అపుతుంది. ల్‌్త్షాం నమ జ హా తగ్గు తప్పు 814వ లుతొ అంతమయ్యే కొన్ని ధారువుఎ చివరి ల పోమిు వు చేరురుంది కదులు కదుపు కుదులు కుదుపు మెదులు మెదుపు 70

8144: నెసములోని ముపోయిన చేరుళుండ్ని నెరుము నెపపు 8.145 £ చూచులోని చివరి చు పెర్టం పోయి వు చేరుతుంది, చూచు చూప్పు 8146; మాయుళోని యుపోయిపు చేరుకుంది, మాయు మావు 8.14 2 మూడచరాలు కరిగిన ధాతువుల చివర చు పోయి వు చేరురుంది నులుచు నులుపు నిలుచు నిలువు నడుచు నడుపు అనుచు అనుపు కుదుచు కుడుపు 8.148: లేచు లోని చు పోయి పు చేరుతుంది. లేచు లేపు 8.149 ; ఎంచులోని ౦చు పోయి రు చేరుతుంది.ఎ, ఏ గా రుమాతుంది. ఎంచు ఏరు 8,150: గీయు లోని యు పోయి టు చేరుతుంది. గ్‌య గీటు 9.151; దూయునకు దువ్వు అవుతుంది. దూయు దువ్వు గ్గ

8.152 : కారు- మొదలైన వాటికి. చు. చేరుకుండి: కారు కార్చు తీరు తీర్చు తేరు లేర్చు దూరు దూర్చు ఇగురు ఇగుర్చు కుదురు కుదుర్చు కాలు కాల్చు కూలు కూల్చు తూలు తూల్చు రాలు రాల్చు తేలు తేల్చు చీలు చీల్చు అదలు ఆదల్బు తెములు తెముల్చు పగులు పగుల్చు విగులు విగుల్చు ఆను ఆన్ను మాడు మాడ్చు చిముడు చిముడ్చు వడు వడ్చు ఊడు ఊడ్చు 8.158: పో నుంచి పంపు పో పంపు 72

త.154 : పన్ను నుంచి పమ్ము .

పన్ను వమ్ము 5.155 : వీడు నుంచి వెప

యు

వీడు వెక్ష

లాలా ౨ 89.156: చిందు నుంచి చెదరు 8.157: వెనగు, తొలగుల నుంచి. పేను, తోలులు.

దేవు, ఒరయుల పంచి వెదకు రాయలు.

'పెనగు పేను

తొలగు తోలు

దేవు వెదకు

ఒరయు రాయు 6.158 : దొల, తెర మొదలైన నామవాచకాలకు [వ్రత్యయలు చేర్చగా [కియా

రూపాలేర్పడతాయి. చివర ఆ ఇ లు ఉ అవుతాయి.

తెర తెరుచు/తెడ

ాా కాలా

క్‌ల కొలుచు/కొలు

బిగ్‌ బిగుచు

నులి నులుచు

బల(-) బలుచు/బలు

విడి విడుచు/విడు

73

8.159; వెల్ల, మొరల నంచి వెలుగు, మొరుగులు. వెల్ల వెలుగు న మొర మొడగు 8.160; కొనకు రు చేరి కొనరు, 8.161 : చిగురు-కు చు చేరి చిగుర్చు. చిగురు చిగుర్చు 8.162 : “ము తొ ఆంత మయ్యే నామవాచకాలకిఇంచు చేరుతుంది. ము పోతుంది తాండవము తాండవించు తారసము తారసించు దట్లము దట్టించు ఆనందము ఆనందించు 8,168 ; నటన, ఆలోచన లోని న లోపించి _ ఇంచు చేరుతుంది. నటన నటించు ఆలోచన ఆలోచించు 8.164: ఇ తొ అంతమయ్యే కొన్ని నామవాచకాలకి ఇంచు చేరుతుంది. సుఖి సుఖించు సింగారి సింగారించు 165: _నన్యాసి, విారములలో రెండో అక్షరంలోని దీర్టం పోతుంది. సన్యాసి సన్యసించు విహారము విహరించు 74

8 188: నిట్టూర్పు మొదలైన వాటిలో పు లోపించి చు చేరుతుంది. నిట్టూర్పు నిట్టూర్చు 8.167 : మార్చు, కూర్చు, నేర్చు, చేర్చు, నిట్టూర్పు మొదలై నవి. 8.168 :; పలుకరింపు, పలవరింపులకు ఇంచు చేరుతుంది. పలుకరింపు పలుకరించు పలవరింపు పలవరించు త.169 : కొలుపు మొదల్టైన. వాటికి ఇంచు చేరుతుంది. రెండో అక్షరంలోని ఉ..ఇగా మారుతుంది గ౧లుపు గలిపించు వి్‌లుపు పిలిపించు చూపు చూపించు తప్పు - తప్పించు " . క్మి170 : రంగు మొదలెన వాటికి రించు చేరుతుంది. చివరి అక్షరంలోని ఉ అ గా మారుతుంది. రంగు రంగరించు పలుకు పలుకరించు చిలుకు చిలుకరించు 8.171: [వేరణార్థకానికి క పర్యాయ రుపాలున్నాయి : నుతో అంతమయ్యే అను, తిను, విను, కొను, కను, లకు ఇపించు చేరుతుంది ఆను అనీపించు త్గెక్తి

విను వనిపంచు కొను కొనిపెంచు కను కనిపించు 81/2: చు తా అంతమయ్యే ధాతువుల చివరి చు పొయి పంచు బరురుందిం వార్చు వార్పించు మాను మాన్చించు కార్చు రార్పించు 8.178 : ఏకాచ్కాలైన రా, తే, పోలకు దీర్దం పోయి ప్పంచు చేరుతుందచె రా రప్పించు తే తెప్పించు ,పో పంపించు 91/4; అడ్నకు గించు చేరి అడ్డగించు. 8.175 : మిగతా అన్నిటికి “ఇంచు చేరుతుంది. అలుకు అలికించు నలుగు నలిగించు తిటు తిటించు బ్‌ రయ్‌ కొట్లు కొటించు ట బట పాడు పాడించు 8,176 : సహాయక కియలు చేరగా ఏర్పడిన రుపాలు. పాడుకొను అనబడు ఎండబెటు ల ఆరగటు ట్‌ 76

థ్వన్యమక రణ రూపాలకు ఆడు అను చేర్చగా (కియారూపాలేర్పడతాయి : గజగజలాడు గడగడలాడు బడబడమను గణగణమను కొన్ని నామచాచకాలకు ఆడు _ చేర్చగా [కియా రూపాలేర్పడతాయి : మాటలాడు ఆటలాడు పోట్లాడు - 6. క్‌టాడు న.

9.1౧ ; సమాపక అనమాపకాలని శియారూపాలు రెండు రకాలు పూర్తి అర్థన్నిచ్చేది సమావక [కియ. తనంత తాను వ్పూర్తి అర్ధాన్నివ్వ లేనిది నమాపక (క్రియ

సమాప (క్రియలు నాలుగు వర్గాలు ఫి

1. (ప్రకృతి + ప్రత్యయం గలిగిన రూపాలు.
2. (ప్రకృతి + కాలబోథక ప్రత్యయం + నర్వనామ_ ప్రత్యయం
3. ప్రకృతి + వ్యతిరేకార్థ (ప్రత్యయం ప్రత్యయం
4. ప్రకృతి + కాలబోధక (పత్యయం + ప్రత్యయం.
5. మొదటి వర్గం వ పార్థ నాద్యర్థకం : చూడు . . చూడండి లాగా

చూడవే చూడరా చూడండి. చూడవ్కే చూడరా లోని చివరి _వత్యయాలు - ఉభయ (వత్యయాలు _ ఇవి నామచాచకాలతో కూడ చేరుతాయి. ఓ రెండో వర్గం : వర్తమాన భవిష్యద్‌ రూపం. వక బహు ఉత్తమ వురష (ఉ.వు) చూస్తాను... చూస్తాం మధ్యమ పురుష (మ. వ) చూస్తావు... చూస్తారు ప్రథమ పవురవ (వ్రపు) పుం॥ చూస్తాడు పుం[న్రీ॥ చూస్తాడ పుం॥న॥ చూస్తుంది నం॥ చూస్తాయి. భూతకాలం న ఉప్పు చూడను చూడం మ,వు చూడవు చూడడు ప్రవ వుం! చూడడు పుత్రీ! చూడరు శ్రీ॥న॥ చూడరు న॥ చూడవు వ్యతిరేక ఆభూత కాలం : ఊపు చూడను చూడం ముప్పు చూడవు చూడడు పవు పుం; చూడడు పుం.స్ర్రీ॥ చూడరు స్రీనన।; చూడదు న॥ చూడవు గ్ర

8. మూడో వర్షం ఫ్‌ వ్యతిరేక (పార్ణనాద్యర్థకం/ని షేదార్థకం ఇ చూడకు ఉ. నాలుగో వర్షం : హ రేటివ్‌ ఎం చూదాం యట ౧ నిశ్చాయార్ద్ణకం ___ చూడాలి థ అసమాపక్ర [కియలు మూడు వర్గాలు : షం (వకృతి శ్‌ ప్రత్యయం
9. (ప్రకృతి -- కాలప్రత్యం +- ప్రత్యయం
10. (వ్రకృతి - వ్యతిరేకార్థక ప్రత్యయం + ప్రత్యయం మొదటి వర్షం ఫి అన్నంత దూపం ఉం చూడ క్వార్ధకం వ చూచి అభూత త్రాయాజన్య విశేపణం -_--- చూచే రండో వర్షం వ శ్యతర్థకం ా చూస్తూ అప్యస్థ్రకం న చూసినా భూతకాలిక (కియా జన్య విశేవణం ___- చూసిన చేదర్ధకం ఎ చూపితే 779

మూడో పర్తం : శ వ్యతిరేక కారకం ఆ చూడక ల 9.178 ; (పార్ధనాద్యర్థంలో యు తో అంతనముయిన [క్రియల ఇవరి ఉ-ఇ గా మారుతుంది. య ద్విత్వంగా మారుతుంది. మి"ఠా ఎన్ని (క్రియలు. ఉ ఆంతంగానే ఉంటాయి. దిగు ఎక్కు దున్ను చేయు ఎ చెయ్యి లి19; కాలాన్ని సూచించే రూపాలు కాం (పత్యయంతో వాటు సర్వనామ (పత్యయాన్ని కూడ తీసుకుంటాయి. మూడు విధాంన పురుష జోధకత, రెండు విధార్తైన వచనం, [పథమ పురువతో గ్విపిధమైన లింగ వివతతను వ్యక్తం చేస్తాయి. (పథమ పరుష : శీ మగ (పుంకం%0) మసుష్య వాచి వీ మగ కాని స్తీ - సంపునవ రంగం మహష్య వాచి కానిది, వక్ష బహు ఉ.పు ను ము ప్రపు గ్‌ డు సీ! 6 హస! దిదు గో యివ్య ఫ్ర్‌0

త్త నంపుసళ ఠింగంలో ఏవొవచనానికి _ రెండు వార్యాయ రూపాలు ది అనే; అఆఘాతికాలంలోను _ దు అనేది వ్యతి రేకార్థంలోను వస్తాయి. సవుంసవ _ బపభవచినంలో కూడ రెండు రూపాలు వి అఘాత కాఎంలోళు _ పు వ్యతిరేకంలోను వస్తాయి. ఉంపు __ ఏక్త, చదువుతాను పాడుతాను వింటాను 39 9 బపు నడుసాము అడుగుతాము కొంటాము మ,పు ._ ఏక చేసావు పడతావు పడతావు ఆనుతావు 9 బహు తిఏప్పుతాను తింటారు ప౦9.పు, ఏక వుం. వసాడు దిగుతాడు 4, నన్త్రీ: చేస్తుంది పాడుతుంది బహు.పుం.స్త్రీ పాడుతారు ఆడుతారు 19 9 నం తిన్నాయి చూశాయి. తె150 2: ఆభాతకాలం ఏ అమాతకాంం (్రత్యయానికి నాలుగు వర్యాయ రూపాఎట. రుటు (పథమ స్త్ర - నపుంసక [వత్యయంతోను/ తా _ టా మిగతా (వత్మయాంలోకు వ్యాప్తిలో ఉన్నాయి నందుల మ్యూూ వ్యాక్షరంతో [ప్రారంభమయ్యే (వలయాల - చల్‌ అంత వింటాను చెప్తాడు వింటుంది చేస్తుంది ఉంటాను 681

8.181 : భూవకాలాన్ని నూచిస్తూ ; మూడు పర్యాయ రూపాలు ఇస్‌ -_ అనేది (పథమ -_ సపుంసక _ స్త్రీ లింగ (వత్మియంతోను, ఏ .. ఆ అనెవి మిగతా పర్వనామ (పత్యయాలతోను వస్తాయి. ఆ అనేది _ నుత అంతమయ్యే [కియలతో _ పడు, చెం ఇదం మొదవ్హైన [క్రియలతో వస్తాయి. మిగతా కొన్నిట్లో ఆ - ఏ స్వేచ్చగా వాడబడలాయి.

ఊగింది చూపింది ఉన్నాను కొన్నాను ఊగాను చూపాను ఊగేను చూసేను 8.182 : వ్యతిరేక అభూత కాలం: ఆ ఆఅనేఏ వ్యతిరేక అభూతకాల (ప్రత్య యం. లు, లనల ముందు, ఏకాచ్కాల ముందు ఆ లోపిస్తుంది. కాదు లేదు చూడను వినను చెప్పను 8.188 : మూడో వర్గం న వ్యతిరేక (పార్ధాాద్యర్థకం ధాతువుకు _ వ్యంరేక (వత్యయమైన ఆక్‌ 1. పార్ధనాద్యర్థక (పత్యయం చేర్చగా వర్పడతాయి. చూడకు వినకు చెప్పకు శి.184 : హార్దేటివ్‌కి రండు పర్యాయ రూపాలున్నాయి. చుయుతో అంత మయ్యే ధాతువులతో ద్దాం మిగతాచోట్ర దాం వార్థప్ర్తిలో ఉన్నాయి" విలుద్దాం పిలిపిదాం స! కొలుదాం కోదాం చి ౧ ఆదాం చూదాం టి ట్‌ రై

వద్దాం సోదాం దిగుదాం. 8.185 ; ఆలి _ అనేది నిళ్చయార్హక (పత్యయం వి థ్‌ లీ వలవాలి చేయాలి కొటాలి నినాలి మ! అసమాపక (కియలు న 8.186 : అన్నంత రూపం ఆ, అన్‌ _ అని రెండు వర్యాయ రూపాలు _ అచ్చుల ముందు ఆన్‌ హల్చుల ముంయు - అ - వ్యాప్తిలో ఉన్నాయి. కొన కొట్ట చేయ వ్‌లవ చేయనియ్యి, పాడనియ్యి 8.187; ఇ అనేది క్రార్ధక (_వత్యయం. కొన్నిచోట్ల కొను లోని చివరి అక్షరం లోవిస్తుంది. ఆయి లోని చివరి అచ్చు లోవిస్తుంది. న అని. వుట్టి చేన్సి అలిగి చేయి పుచ్చుకుపోయాడు 'వెద్ధ వాడై పోయాడు 8.188 : ఏ అనేది అభూతకాల [కియాజన్య విశేషణ (ప్రత్యయం : కాచే కొనే చిసే కదిలే షు!

8.189 : ఉ అనేది శత్రర్ధక ప్రత్యయం. అభూతకాం ర వత్యయానికి ఊ చేర్చగా వత్రర్థక రూపాఠేర్పడరాయి. కొడుతూ వింటూ చేస్తూ పోతూ 8.190 : ఇనా - అనేది అవ్యర్థక [1పత్యయం. పాడినా పిలిచినా తిన్నా అలిగినా మానినా 9.191: *అి _ అనేది [కియాజన్య విశేషణ (పత్యయం, భూతకాల (ప్రత్య యం ఇన్‌ కు విశేషణ | ప్రతశ్థయం అ -- చేరి చూతకాల [కియాజన్య విశేషణ రూపం ఏర్పడుతుంది. ఈ (ప్రత్యయం ముందు ఉండు - అనేది ఉన్న్‌గా మారుతుంది. వినిన మొద లైన వాటిలో. రెండో అక్షరంలోని అచ్చు లోవిస్తుంది. పెట్టిన వినిన పాడిన విన్న ఉన్న క.192 ; నంపూర్ణ విధి (వత్యయం న పాడేక పిలిచేక అలిగెక చదివేక 8.198 : వ్యతిరేక అన్నంతం అన్నంత [పత్యయం ముందు వ్యతిరేక (వత్యయమైన అక్‌ చేరుతుంది. కొట్టక కొనక చేయక పిలవక 84

లతె.154 ; వ్యతిరేక (కీయాజన్య విశేషణం. వ్యతిరేక (పత్యయమైన “అన్‌

అనే దానికి ఇ అనే [కియాజన్య పశేవణం చేర్చగా ఏర్పడుతుంది : కొనని దిగని పిలవని ఆడని

8.105 ; వృతిరేక్ష క్యార్ధకం : (పాంవదికకు _ ఆన్‌ అనే వ్యతిరేక (పత్యయం చెర గా ఎర్బ్చడుళుంది ;

కొనక వినక చేయక చెప్పక

త196 : చేదర్ధకం : ఇ అనేవి చేదర్ధకసపత్యయం.. న, నలతో అంతమయ్యే (పారిపదికల ముందు ఇ లోపస్తుండి.

దిగితే పెడితే కొడితే పిలిస్తే పాడుకుంటే విలిపిస్తే చేస్తే వింటే ఉంటే పోతే 8.19% ; ధాతువులోని మారు" లు ; ధాతువులకు (కియా పత్యయాలు నా. 0౪ చేరేటప్పుడు ధాతువుల్లో కొన్ని మార్పులు జరుగ. తాయి.

8.198 : ట్టు తో అంతమయ్యే రూపాలు _ అభూతకాల [ప్రత్యయమైన తా ముందు, హార్ట్‌టీవ్‌ దాముందు డగను, తూ ముందు డు గను - మిగతా చోట్ల ట్టు తో అంతమై ఉంటాయి.

వు! కొడదాం కొడుతూ కొటేను ట్‌ ఫిల్‌

8.199 : ను తో అంతమయ్యే -_ 8 (కియల చివరి అచ్చు, సలుల మంద లోపిస్తుంది. భూతకాలంలో చివరి న ద్విర్వాన్ని పొందుతుంది. తింటాను వింటాను కొందాం కొంటూ తిన్నాను విన్నాను వినిన విన్న త.200. తన్ను _ ఉండు లలోని చివరిను, డలు హట్డుల ముందు లోపిస్తాయి. తంతాడు “ ఉంటాడు 8201: చుతో ఆంతమయ్యే ధాతువులు (0) తాళూలముందు చస గా మారుతుంది. చిలుస్రాను కొలుస్తాను విలిపిస్తాను చూస్తాను (11) వ్యతి రేకార్థక ఆ, నిశ్చయార్థిక ఆలి ముందు-_చ-వ గా మారుతుంది. పీలవకు కొలవకు పేలవాలి కొలవాలి (11) హార్ట్‌టివ్‌ ద్ధాం ముందు వాటి చివరి అక్షరం పోతుంది. వీలుద్దాం కొలుద్దాం ఆ న! లి శ్‌

8.202: యతో ఆంతమయ్యే [క్రియలు (0) వాటి చవర య, తా, తూ ఇ, ఎం ముందు న గా మారుతుంది: కోసి వేసే (1) దాం -_ ముందు చివరి అక్షరం పోలుంది. చేద్దాం వా9ద్దాం కోద్దాం (1) పథమ శస్త్ర _ సపుంనక ముందు తప్ప దూతకాలిక ఆ _ ముందు యు _ శగా మారుతుంది ; చేశాను వా9శాను కూసింది 8.208: రా అనే క్రియకు _ వస్‌, వు వచ్చు, రా అనే నొలగు పర్యాయ రూపాలు వస్స్‌ _ నావత లేని (పత్యయావలతోను వ- అనేది - ద్దాం తోను, వచ్చు అనేది _ ఇ, వఏలతో రా మిగతా చోట్ల వ్యాప్తిలో ఉన్నాయి. వస్తాను వస్తూ వద్దాం వచ్చి వచ్చే రాని 8.20: పో పోక, పోడు _ అని పోకి మూడు వర్యాయ రూపాలు. ఆఏ _ పోవ, అచ్చులతోను పోయ్‌, ఎూలకాల (పత్యయంల్‌ నా న్‌ పో మిగతా చోల్డ వ్యాప్తిలో ఉన్నాయి. పోవాలి పోయాను పోయే పోయినా పోను పోతాను పోతే 87

8.205 : హలుఎతో (పాఠరంభమయ్యే [వత యాఎరో వకులోన _ చివరి ళు న . ఎ ఆ (ప మ్మాతం లొపిస్తుంది ఫ్‌ వెళాను వెళ్తే వెళ్ళాం 8.206 : చూచు _ నకు చూడు అని హైర్బనాద్య్యకం5 ౫., చూస్‌ నా దతతేని (ప్రత్యయాలతో, ధ్ధాం-తో చూ, చూచ్‌ మిగతా చో వ్యాప్తిలో ఉన్నాయి* చూడు చూడకు చూసాను చూడను చూద్దాం చూచే చూచినా 2.207 ; ఆ*పనకు కా, అనవ్ప, అయ్‌ అని మూడు పర్యాయ రూపాలు. కా వ్యతి రేకార్థక (ప్రతృ్మయంతోళ, అవు _ హల్టులతో మొదలయ్యే (పత్య యాలతోను, అయ్‌ మిగతానోం వ్యా పిలో ఉన్నాయి. రు యో కాను కాకు అవృతాను అవుదాం అయినా అయే పఏ,208 : రేచ్తు వీచు, ఇచ్చు లరు వరుశగా అప పీవ్క ఇవ్‌ వ్యచిరేకార్థక (వత్యయాలతో, లేస్‌ పీస్‌ ఇస్‌ నాదత 6ని హళ్టులరో మొదలయ్యే (వత్యయాలతో, లేవీ ఇ _ ద్దాం - ఆఅసే వ్రత్యయంకో రెచ, వీచ్‌ ఇచ్‌ మిగతావోం వాపిలో ఉరశాయి ణు “రూ 0౮4 అవను ఇవ్వను లరద్దాం ఇద్దాం లేచినా వీచినా ఇచ్చినా లికి

8.209 ;: [పార్హనాద్యర్హకంలో మూడక్షరాలు కలిగిన చు తో అంతమయ్యే రూపాల చివరి చు లోపిస్తుంది : నిలుచు నిలు ప్‌లుచు విలు నడుచు నడు గెలుచు గలు ఏ.210:. యుతో అంతమయ్యే ధాతువుల చివరి యు వికల్పంగా ద్‌ర్దాన్ని పొందుతుంది. రాయు, కూయు, లో మ్మాతం అటువంటి దీర్చింరాదు: చేయు చెయ్యు / చెయ్యి కోయు కొయ్యు / కొయ్యి తీయు తియ్యు / తియ్యి తతి! ఏ ఎందానకు వ్యతిరేకార్థకంలో లి అనే రూవం వస్తుంది: ఛి లేను ఉండను ఉన్నాను జానా రం

అద టా వాకఠష నిర్మాణం ; తెలుగులో ముఖ్యంగా రెండు రకాళైన ఆధార వాక్యాలున్నాయి.

1. (కియలేని వాక్యాలు: 8. [క్రియతో కూడిన వాక్యాలు. ఈ రెండో తరగతికి చెందిన వాకారల్లో ఒక చగామబంధం, ఒక (క్రియాబంధం ఉంట-యి. ఇవి సాధారణమైన (వాతిపడికలు ధాతువులు కూడ కావచ్చును, (కియలేని వాక్యాలు : అది చెటు ఆయన నాన లగారు ట్‌ అవి పుస్తకాలు. (శియతో కూడిన వాక్యాలు : రజని వెల్తున్నాడు ఆమె చదువృతుంది బండి కదులుతుంది. ఇవికాక కొన్ని పదాల్నే వాక్యాలుగా వ్యవహరిస్తాం. సాధారణంగా ఇటువంటి వాక్యాల ముందు మరికొంత వాక్యం ఊండి ఉంటుంది. కాని ఈ రెండింటి మధ్య నిర్మాణంలో ఏక్కువ సంబంధం ఉండదు. అవును కాదు తర్వాత

కలై; విశేష ణాత్మక పం బంధాల్లో చాల వాటిలోని పదాల్ని తారుమారు చెయ్యవచ్చు. లలా చేసినపువు వీశేవణం చివర సర్వివామ [పత్యయం చేరుతుంది. మంచి ప్పస్తాం పుస్తకం మంచిది చెడ్డ కధ కథ చెడ్డది కలై ; (కియరిని వాక్సాల్లో ఉతమ, మధమ పురువల్లో వాక్యం చివర కొన్ని [ప్రత్యయాలు చేరుతాయి. ని-ను __ ఉత్తమ పురష వకవచనం ము -_.. ఉత్తమ పురుష బహువచనం వు. మధ్యమ వురుష ఏకవచనం వి- మధ్యమ పురుష వకవచనం, బహువచనం ది-ప్రథమ పుపష ఏకవచనం -- స్రీ-నపుంసక లింగం. నేను భాస్క(ర్రావుని నేను లలితను మేము పిల్లలం నీవు జంతువ్వి పుస్తకాలు వారివి నీవు రమవు పుస్తకము చిన్నది అది సీతది శవ. నామబంధం : ళల జళిణే బట ఎ ొామబంధాలు ముఖంగా రెండ రకాలు వ 1 ఆంతరకిం్ధదో పం బంధాం ౨. ఐపో 8 కే్యద పదబంధాలు. పరానబంధాలతో కూడినవి మతమె బపా:ః న్‌ పదబంధాలు. మిగతా అన్ని అంతర కెళ్యద పదబంధాలు. త!

అంతర కే్యద పదబంధంలోని పదాలు వ్యావరణాలత్మవంగా వన్‌నం వదో ఒక పదం, పదబంధం తాలూకా లక్షణాల్ని కంగి ఉంటుంది. వాహ్మ కేయర పదబంధాల్లోని వదాలు ఆ పదబంధంతో వాసర ణాత్మళంగా" ఒప తరగతికి చెందినవి కావు. మంచి పుస్తకం పెద్ద కథ సీత కన్న బలమీద ల ఛా అంతరకేంది పదబంధాలు రెండ. తరగతులు : |. సమన్వయ పదబంధాలు. 2. విశేషణాత్మక పదబంధాలు. సమన్వయ పదబంధాలు మూడు రకాలు : శే నంకలనాత్మక పదబంధాలు. బ్ది వ్రతిస్థావన పదబంధాలు. లి. పర్యాయ పదబంధాలు. ఉల్‌. సంకలనాత్మక పదబంధంలో సాధారణంగా ఒకే తరగతికి చెందిన ఆండు పదాలు కలిసి ఉంటాయి. కొన్ని పదబంధాల్లో సంకలనాత్మక ప్రత్యయం ఉంటుంది. కొన్నిట్లో ఉండదు, నంకలనాత్మక వత్మయం కలిగిన పదాబంధాలు ఆరెండు రకాలు :

1. వరునగా ఉండే పదాల కలయిక __ బహువచన (వప్రతృ్యయం లేనిది. ౨, వరునగా ఉండే పదాల కలయిక-బపహువచన ప్రత్యయంతొో కూడినది. ఉదా శ సంకలనాత్మక ప్రత్యయం లేకుండా : శే అమ్మ, నాన్న, చెల్లీ మద్రాసు వెళ్తున్నారు. కాగితాలు, కలాలు, పుస్తకలు కొనాలి.
2. సీతారాముల కల్యాణం. 92

వి సంప అవార్మక వితృ్మయంతో కూడినపి : ఇటువంబ పదబంధంలో సాధారణంగా అందులోని పదాలు సంక లనాత్మకి (ప్రత్మయంతో కూడి ఉంటాయి... ఈ కింది (పత్యయాల్ని గుర్తించండి. అ. నముచ్చయార్థకం : ఆ, దీర్షం, ఇ. న్ను, ఈ ఉం దీర్ణం సాధారణంగా పదబంధంలోని అన్ని పదాల చివరను వస్తుంది. కొన్నిట్లో చివరి వవంతప్ప మిగతా అన్నిటికి చేరుతుంది. ఆవూ దూడా ఆవూ దూడ అదీ ఇదీ తీసుకుంటాను. కొన్నిహోా అవధారణ కోనం పదబంధంలోని రెండు వదాలకు చేరుతుందెం ఆవి తీనుపంటాను. ఇదీ తీసుకుంటాను. ను ఉం ఆనేఎ సంఖ్యావాచక రూపాల్లో వాడునౌగం రండున్నర అయిదుంపావు పదిన్నర శీ,6 : పహాంన్థాపన వదిబంధాలు : ఈ పవబంధాల్లో. రెండు నామవాచకాలు గాని వదబంధాలు ట్ర న న ం ల సమానమె దానితో ఒకటి సమమైన (పంవత్తలో డిండి - రెండు వడబంధాలు గాల అర్గాన్ని కలిగిఉంటాయి. థి మహాత్ముడు గాంధి ప్రధాని ఇందిరాగాంధి చెల్లి శారద రా 93

472 పర్యాయపదబంధాలు £ అః పబబంధాల్లో వియఎక. రూవాం్లనొ- కాని లేకు ఐవ” ఆ. మాన (ప్రత్యయం అయి టి కాని ఉపయోగిస్తాం.

అది కాని ఇది ౯ని ఆయన గాని ఈయన గాని అదో బెక ఇదో అమ్మైన నాన్నగారైనా కాగితమైన పుస్తకమైన మూడో నాలుగో శీలి; విశేపణాత్మర వదబంధాలు : జక సామాన్యమైన వశేపణాత్మ: పవబంధంలో ఆ దు రూపాలుంటాయి. ఇందులో మొదటి3 విశేషణంగా వృవహారిస్తుండి. రెండీది చామవాచకం. ఒకే వదబంధంలో ఎక్కువ వదాలున్నవ్వుడు వూర్వు భాగంలో ఉండే ఒపరి రూపం మ్యాతమే వశేవణ లషణున్ని కలిగి ఉంటుంది. ఆ౮టణం ఉద్దెళ్ళం ఫ్‌ రంగు ఎర్ర గురావి తెల గితం నల౫౭ ౩ ణ్‌ వో రంగు రుచి స్పక నూచించే వదాఎ చివరన, ట్‌ లు పళల్పంగొ చేష ౨2 క ణే జ వా ప్‌ త ల వా బచుతాము, వ్యావహాపం తె లో స ఎన్న ట్‌ ఎన్మవ [పచురంగా ==” తాం* ఎర్రటి గులాబి తెలటి--గితం వ నలని ౯౩ ల!

పరిమాణం : చిన్న కలం పెద్ద వుస్త కం రకం : కొత్త మాట పాత పాట మంచి ఆట రుచి : తియ్యని పండు వుల్లని వండు స్ప స్ధైన వెచ్చని నిట్టూప్ప మెతని వరుపు బ్‌ నో చల్లని పానీయము ఈ పదబంధాల్లో పదాలు స్థానాలు మారితే విశేషణానికి వకవచనంలో 'ని", బవఐవచనంలో 'వి చేర్రతాయ. అటువంబప్పుడు ఇవి పరిపూర్ణ మైన వాఠ్శాలుగా ఉపయోగింపబడతాయి. గులాబి ఎర్రటిది కాగితాలు తెల్లవి కలం చిన్నది పున్తకం పెద్దది పాట పాతది పవ్పస్తకం మంచిది. పరిమాణం ౨ ఉద్దేశ్యం 2 ఇవి ఉద్దేశ్యం యొక్క- వరిమాణాన్ని తెలియ జేస్తాయి. మానెడు, దోసెడు, విడికెగు, వీనెడు, గాను మొదలైనవి ఈ తరగతి లోనివి, లీటరు నెయ్యి పిడి3డు బియ్యం గాసు పాలు యల ఫిప్‌

సంఖ్యావాచకం లా ఉద్దేశం న సంఖ్యావాచకాలు ఉద్దేశ్యానికి ముందు వస్తాయి. (వాథమికి సంఖ్యా వాచకాల్లో ఒక్క ఒక (టి కి తప్ప మిగతా అన్నిచోప్ల ఉద్దెష్నం బపళవచనంలో ఉంటాయి. బపఖవచన (వత్మయంలేని “వందారు” మొదరై నవి చాం అరుదు. ఒక పుస్తకము మూడు కలాలు పది కాగితాలు వేయి రూపాయలు సార్వనామిక సంథ్యావిశేషణంలో మాతం ఎప్పుడూ ఉడైళుం ఏకవచనం లోనే ఉంటుంది. ఒకటో తరగతి మూడో మనిషి మనుష్య వాచకాలకు సంబంధించినవి : ఇద్దరు మనుష్యులు ముగ్గురు మనుష్యులు నిర్ధిష్టార్థకం ఉద్దేశ్యం : తిరువతి కొండ (దాకవచ్ళ కృష్ణానది తాటాకు నిర్జేశార్థక విశేషణం ల ఉద్దేశ్యం ణి ఆ రోజు ఈ మనిషి సంబంధ బోధక (కియా విశషణరూపం ఉదేశం : ౧ ౨ వ రమానారకం : వో ధ చేస్తున్న మనిషి చదువుతున్న “అబ్బాయి పోతున్న అమ్మాయి చూస్తున్న లత తగ

తద్ధర్మ ఏశేషణం బి ఉద్దెశ్యం ని చేసే వని చూసే సినిమా చదివే పుస్తకం పోయే బండి ధూతార్దక [కియావిశేషణం ఫ్‌ చూసిన సినిమా చదివిన పుస్తకం రాసిన కథ పాడిన పాట వష్టీవిభ క్తి - ఉద్దేశ్యం ; వష్టీ విభ క్తిని సూచించే వదం విశేపణంగా వ్యవహరిస్తుంది. నా మాట ఆమె పాట సీత వ్రాత లక్ష్మణ చరిత్ర స్ట వాచకి విశేషణం య ఉద్దేశ్యం : ఇక్కడి పని బయట మనిషి దగ్గరి యిల్టు తర్వాతి యిల్దు కాల వాచకాలు __ ఉద్దేశ్యం న ఇప్పటి పని తర్వాతి మాట రేపటి కథ నిన్నటి పాట బహుళవ్యా ప్రి విశేషణం ఖ్‌ ఉద్దేశ్యం : ఫి

పరిమాణ 1 ఉద్దేశ సంవ అన్ని, కొన్ని. ఇన్ని - మొదరైనవి పరిమాణాన్ని నూచించేవిం వీటిలో ఎప్పుడూ ఉద్దేశ్యం బపహాపచసంలో ఉంటుం౨. కొన్ని పుస్తకాలు అన్ని పుస్తకాలు ఇన్ని పాలు రాశినామం - ఉద్దేశ్యం శ కొంత తేనె కొంత కథ సగం పాఠం వూర్తి పాఠం కాస్త సేపు తర్వాతి మాట పునరు క్రి పదబంధాలు : కొన్ని సర్వనామాల పునరు క్తివల్ల ఇవి ఎర్పడతాయి.. కొన్ని నామ వాచకాలు కూడ ఫునర్నుక్తి కావచ్చు.

1. అప్పుడప్పుడు కొన్నికొన్ని
2. ఇల్లూలేదు గిల్లూలేదు కాఫీ గీఫీ 49: బహి: కేర్యదపదబంధాలు వ్‌ కుర్చీమీద పెచ్టె క్రింద సీత కన్న ఇంటి లోపల 98

పరాన బంధాల తర్వాత కొన్ని పదాలు చేర్చినప్పుడు ఇవీ ఆంతర కేంద పదబంధాల్లాగానే వ్యనహంసాయి. | షి. జావ జ్‌ లై అద క శ ౯ కుర్చీ మీది పుస్తకం పెట్టె [క్రింది బల్ల . సీత కన్న పెద్దవాడు. ది ఓ10 2 వదబంధం. ఎంత పొడవైన ఉండవచ్చును. మీద చెప్పిన వద బంధాఐకు పూవ్వభాగంలో మరికొన్ని రూపాలు చేరవచ్చు. శే నిర్రైణార్థక సర్వనామాలు. - 2 వ్రాయాజన్య విశేషణాలు. ల వ వ. వర నాత్మక విళషణాలు, న! రే సర్వనామాలు. ఆ మంచి పుస్తకం తెస్తున్న మంచి, పుస్తకం నా మంచి పునకం నా పెద్ధ ప్తస్తకం " అక్కడి మంచి పుస్తకం ఇటువంటి వ్యాకోచత చాల అనుబంధాలతో సాధ్యమౌతుంది. కాని ఆరేడు విశేషణొల కంటె ఎక్కువగా చేరే పదాలు అరుదు. పెద్ద వదబంధంలో పూర్వ భాగంలో ఉన్న చివరి విశేషణ రూవం మ్యాతమే విశేషణంగా వర్తిస్తుంది. మిగతా పదాబంధమంతా ఉద్దేళ్యమె. ళు ఆ*ద కప్ప వ్‌ల్ల పెద్ద/కప్పవిల్ల . మింగుతున్న / పెదకప్ప వెల్ల పిల్లను మింగుతున్న పెద్ధ కప్ప పిల్ల చేప, పిల్లను మింగుతున్న పెద్ద కప్ప పిల్ల చిన్న /చేప వెల్లను మింగుతున్న పెద్ద కప్ప విల్ట పం

4.112. విశేవణాల్లో ఒక దాని తర్వాత ఒకటి వచ్చే...వుడు కొన్ని నిబంధన లున్నాయి. -

1. పరిమాణం -(౧ రంగు _ ఉద్దేశ్యం. చిన్న ఎర్ర బంతి. ౨. రకం -- రంగు _- ఉద్దేశ్యం. మంచి నల దా్రక్షు వద పచ్చ కాగితం.

2. ౧

3. పరిమాణం -(- రకం - ఉద్దేశ్యం చిన్న మంచి పుస్తకం. పెద్ద చెడ్డ గుర్రము,

4. రచి (- రంగు . ఉద్దేశ్యం, తియ్యటి ఎర్ర జామి పండు. పుల్లటి నల్ల దాంత్ష

5. రచి _- రంగు ఉద్దేశ్యం. పుల్లటి మంచి నల దాంక్ష.

6. న్పర్శ్గ + రకం ఉద్దేశ్యం. చలని. కొత నీరు. క. అవనీ 412; [కియా పదబంధాలు : (క్రియలు (ప్రత్యక్ష కర్మ, పరోక్ష కర్మ ఆశయాన్ని బట్ట శాలుగు విధాలు :

7. కర్మను తీసుకోలేనివి ; వాటంతట అవి కొన్ని ( కియలు (ప్రత్యక్ష కర్మనుగాని, పరోక్ష కర్మనుగాని కలిగియుండవు. ఎనగు పొడుగు. మరుగు కేరు

8. [వత్యక్ష కర్మసు మ్యాతమే కలిగేవి. ఎరుగు అనుప్తు తలుచు కరుచు

9. పరోక్ష కర్మను కలిగేవి మాత్రమే. లయ్మె ఎగురు ఎండు ఉండు. ఉరుము.

10. (పత్సక్ష _ పరోక్ష కర్మలను కలిగేవి. అ ఆయె చె ఇచ్చు అడ్డు అడుగు అలుకు 4.18 : కొన్ని ధాతువులు సహాయ [కియలుగా వ్యవహరిస్తాయి. ఇవి రండు రకాలు.

11. అన్నంత రూపాలలో వచ్చే సహాయక క్రియల్లు: 2. క్త్వార్ధక, శ్మతగ్థకాలతో వచ్చే నహాయక [కియలు. ఆరనిచ్చు ఎండబెట్టు అమ్మజూవు ... ఆరబోయు ఎగట్రాకు ఎగదోయు చేసిపెటు చూన్తూఉన్నాడు. స్ట స్తు [క్రియా పదబంథంలో (పత్యక్ష వరోక్ష కర్మల. స్థితి సహాయక (క్రియల మీద ఆధారపడి ఉంటుంది... ీనినననతంచి నహాయ [కియలు నాలుగు వర్గాలు: ఒకటో వర్షం నహాయక (కియలు : క్రియా వదబంధంలో సహాయక [క్రియ చేర్చడం వల్ల మొత్తం పడదబంధంలో కర్మను తీనుకొనే స్థిలి మారుతుంది. కొట్లు కట్టు వెట్టు మ లట ల అద అంపు వేయు కలచు, పడు రెండో వర్గం : ధాతుపు మీర్తజకళజైనాన గ్షనివ్‌. | ందీ! ౧ బొల మళ రూ న న ల. వచ్చు ౮ స్ట స్త (| | క్‌ శ 101 స్ట న చ్నా కం. జు ఆడా వ న్‌.

మూడో వరం : వ్యరరేకార్థంలో మ్మాతమే ధాతుపుఎళకు జరప : గి ఖి కూడు వలయు చ కొ ఉండు అగు నాలుగో వరిం ; వ్యతి రేకార్థక అన్నంత రూపంకో హ తమె ఇెరేవి. లి ధి టు తప్పు సహాయక [క్రియలు ధాతువులర గాని, (కియా వదబంధాయి. గాని చేర్చవక్చు. చేయబోయాడు వెయ్యబోయాడు చేయించబోయాడు రాయించుకోటోయాడు. క*14, ఒకటో వర్గం సహాయక (క్రియల ంచి ఈ [కిం] రూపారచ్పడతాయిః (ేరణార్థకం ః కొటు న! వడగొట్టాడు విడగొట్టాడు చెదరగొట్టాడు చెడగొట్టాడు వెళనియు చూడనియు? ల లి లి పాడనియ్యు చెదరనియ్యు శతర్థరం ష్‌ కల చ్రెయ్య్టగలడు పాడగలడు చెప్పగలడు వినగలడు 102

వ్వతిరేక షరర్థకం + చెయ్యలేడు షపాడలేడు చెప్పలెడు వినలేడు చూపు అమ్మజూపు పోయు ఆరబోయు పెట్టు ఆరబెటు ఎండబెట్లు మ! టె పొక్కబెట్టు చిమడబెట్టు కట్లు న! ఆరగ ట్టు ఎండగట్టు ఛలు వర ఎగజల్లు యలు కోయు తెగకోయు పా9కు ఎగబా9కు దిగ బా9కు క03

తీయు నిలదీయు “'సాగదీయు . అంపు సాగనంపు తోయు దిగదోయు ఎగదోయు రేగు చెలరేగు గా చేయగా ఓ15్‌ 2. రెండో వర్షం సహాయక [కియల నుంచి నిప్పన్నమయిన రూపాలు : వినబడింది కనబడింది తుమర్థకం :. చూడొచ్చాడు యం పాడొచ్చాడు. నంభవనీయత : పాడవచ్చు చూడవచ్చు. తినవచ్చు పాడొచ్చు చూడొచ్చు తినొచ్చు అరభమాణార్థకం న చూడటోయాడు వినవోయాడు “తీనటోయాడు న!

*€16: మూదా వర్గం సహాయక (క్రియల నుంచీ నిపష్పన్నమయిన రూపాలు : చూడకూడదు పాడకూడదు వినకూడదు అ. వ్యలరేక నిశ్చయార్థకం. చూడవద్దు తినవద్దు వెళ్లవద్దు న నిషేదార్థికం ఫ్‌ చూవించవద్దు ఇ. వులఓరేక ఖూతకాలం ; చూడలేదు వినలేదు రాలేదు 1/2 చాలుగో వర్షం సహాయక (క్రియల నుంచి నిష్పన్నమయినవి ః చూడకతప్పదు పాడకతప్పదు చేయకతప్పదు శీ18; గౌణోపవాక్యం ; క్యార్ధక, శ్యతర్థకాలు, అనమాపక [కియా రూపాలు గౌణోవవాక్యాల్లో ఉపయోగపడతాయి. గౌణ [(కియారూవం, ముఖ్యమైన (కియా రూపం వూర్వ భాగంలో వస్తుంది. కొన్ని [క్రియలు [వకృష్ణమైన బంధం కలిగి సమాసాల్దాగే వర్తిసాయి. క్వ్వార్భక, శ్మతర్భకాల తర్వాత ఏ (క్రియ ఆయిన రావచ్చు. కాని యీ (కింది నిచ్చినపి మాత్రం పదబంధాలలాంటి రూపాల్ని కలిగి ఉంటాయి. పోవ వె శ్రీపో పెట్టు చేసిపెట్టు ళు వేయు చేసెయ్యి ఉండు చేస్తున్నాను. క05

ం (క్రిందటి విభాగంలో ఇచ్చిన [కియా' బంగాలకు, అ” బంకాలపవం కనిపించే ఈ రూపాల మధ్య వివక్షతకు కొన్నీ కాచణాలున్నాంను : (10) క్ష్వార్ధత ళ్యతర్థక (కియల తర్వాత ఏ [కిైపంమున రావచ్చు. కొని

• అన్నంత రూపాల తర్వత 7 ౩ష్వమున [క్రియలు మ్యూతమే రావచ్చు. (10) గౌణ (కియబకు _ ముఖ్య (3యబకు మధ కొన్ని వదాలు ఇమచ్చ వచ్చు. శః (కించివి చూడల : అ. వ్లిపోయారు చచ్చ్బపోయాడు ళు -.. బింతికిపోయాడు చేసిపెట్టు కొనిపెట్లు ౧ . య్‌ ఆ. పరిసమాప్తి ; చేసెయ్యి చదివెయ్యి
• అ కాలావథిక రూపం : చదుపుతున్నాను వింటున్నాను
• ఈ, ముఖ్యమైన [కియ గౌణ (క్రియ - అవ్యయం [కియా పదబంధం చేసేసి. వెప్తన్నాడు చేసి వెప్తన్నాడు చేసి తర్వాత వెళ్తాడు చదువుతూ వెళ్తున్నాడు బేసి అక్కడ పెట్టమన్నాను. తిని ఇక్కడ పెట్టమన్నాను శంక

ఓల మతీరూ విభ ర్‌కయకు _ “ఇంచు! చేర్చిన తర్వాత రెండు కర్మలను మ త టు ం లట కతగె ఉంటుంది. అంచుటళో ఒకటి ముఖ్య కర్మ, -రెండొది అముఖ్య కర్మ, హమెఖ్యవల్మ న. అనుబంధాన్ని కలిగె ఉంటుంది? అమొటఖ రర్మ పథమలోకాని డ్వితీయలోకాని ఉంటుంది... సాధార జంగా ముఖ్యవిన్మ తర్వాత అముఖ) కశ్మ “"వసుంది. ఉఊనిక వాడె పత ఆ పని చేయించాను. అత ఇత ఆ కథ వాయించాను. ఆ పని వాడి చేత చేయించాను. ఆ “*థ లత చెత వాశముంచాను. ప్పాపీరదా భై కాని (క్రియలు కూడ కర్మలను కలిగియుండవచ్చు. కాని ఇటుపంలం తహంవారనామ విచకాత యుంటాయి. ఒక పండు పండింది. = (వైయగా వ్యవహరించె “ఆని' అనె (క్రియారూపం (ప్రత్యేకమైన దా ప్రి కచ ఉంక,. ఈ [కిందివి కొన్ని గమనించండి. (1) వరోక్ష నాన్న గారొస్తానని చెప్పారు - నాన్స గారాసారని జెప్పారు రం అవి శ ల ల ల ॥| య. య తదను (1) "ఆన అనెక భూతకాం [క్రియారూపంక్‌ ఉపయోగించినప్పుడు. పరొక్ష్మ ణః ఎన ల నల కీ తో ద్ద చనపండు సంవాన గేరిని అభాత కాల (కియా రూపంత్న్‌ ఉపయోగించినప్పుడు ఆఅనుమానారకాన్ని తెలియజేసుంద. న యు వర్గం వస్తుందని అనుకున్నాను. న్‌ మ( ఆయన వసారనుకున్నాను. 1107"

(111) మీది వాక్యాల్లో అని అనేది భూతకాలిక (శ్రియలతో తప్పకుండా రావాలి. అభూతంలో ఇది వీిపల్పం, ఆస్‌ అనేవ3 పర్పసివ్‌ క్లాజులలో కూడ ఉపయో :పడుతుంది,

ఆయన దర్జాగా ఉండాలని బాగా డబ్బు గడించాడు. క్రాసులో మొదటివాడిగా ఉండాలని కష్టపడి చదువుతాడు* న. (౪) కొన్నిచోస్స “అని' నంబంధ బోధవంగా నముచ్భయార్థకంగా ఉపయోగవడుత్పుది. ఆయన వస్తారని వెళ్టాం. (17) ధ్వనులను తెలిపే రూపాల చివరి ఈ రూపం చేరుతుంది : అది దఖీ మని వడిపోయింది. చెట్టు మీదినుంచి గభీమని దూకాడు. ఉ21 ; (కియా బంధం _ నామబంధాల మధ్య అన్వయం. కర్తగా వచ్చే నామబంకాన్ని బట్టి [కియారూపానికి పురుష, వచన, లింగాలను సూచించే కొ న్ని ప్రత్యయాలు చేరుతాయి. నామవాచకాల్ని రండు రకాలుగా విభజింప వచ్చును. ఆ. డం, టం లతో అంతమయ్యే [కియాజన్య - మవాకాచలు. చెయ్యడం వినడం, 108

ఆ. మీగితా అన్నీ (0) బపబవచన (వ్రతృ్వయం కలిగిన క ర్హతో క్రియ బహంవచనంలోనే ఉఊఉంటుందె, నీష్ట కారుతున్నాయి నీపకంారుతుంది. మనుషులు వస్తున్నాప కోకిలలు పాడుతున్నాయి. మీరు వెళ్తారు ఇందరు మనుష్యులొచ్చారు, (1 పథమ, పురువలో మ్యాతమే లింగ వివక్షం ఉంది. పుం ఏకవచనం పుం, స్త్రీ బహువచనం స్రీ, న. ఏకవచనం న. బహువచనం రజని వెళ్తున్నాడు రజనీ కరుణ వెళ్తున్నారు ఆవులు వెళ్తున్నాయి. 1 (11) ద్వంద్వ |కియంతో సమన్వయం : ప్రథమ పురుష పుంలింగం + ఉత్తమ ఏకవచనం పంథమ స్రీలింగం + ఉత్తమ ప౦9థమ 1 నవృంసకలింగం + ,; బహు ప్రథమ ॥ బహువచనం + ఉత్తమ బహువచనం వచనం ఉత్తమ | ఏకవచనం + మధ్యమ వురుష ఏకవచనం ఆయన నేను వెళ్తున్నాము అమ్మానేను వెళ్తున్నాం అది నేను వెళ్తున్నాం ఆయనా మేము వెళ్తున్నాం నేను నీవ్య వెప్తన్నాం 109

(1౪) వియోఎన [పత్మయంతో ఐ వవంవచన, బ*జపచన పత్యయాలు రండూ వాడవచ్చు. శి వా ం రాముడో కృష్ణుడో వస్తారు/డు లకమ్మ్మైనా లఅతైనా వస్తుంది/వస్తాప. (౪) సంఖార్ట్రాచకాలలౌ, ఒక్క “ఒక' తప్పు వా"తా _న్బుతైం బహు 'వచనం ఉంటుంది. రెండు గురాలొస్తున్నాయి- నలుగురు మనుషులొస్తున్నారు-

(1) అపాొణివాచకాల తోను (క్రియాజన్య నామ వాచకఎలే'- ఎప్పుదూ

నవురనక లింగ సమన్వయం కరి౧ ఉంటు2ం. ఆవని చెయ్యడం అయింది. ఆయన రావటం నిశ్చయం పదు. (౪11) రాశి నామవాచకాలరో ఎవ్వుడూ ఏకవచనం మ ్యరమె ఉంటుం £ పంచదార బాగుంది బంగారం మంచిది.

(౪10) అంత. ఇంత, ఎంత, కొంతలు ఎవ్పుడూ ఏవపచన సమన్వయాన్ని అన్ని, ఇన్ని, ఎన్ని, కొల్నలు బహువచన నమస్నయాన్ని తిరిగె ఉంటయి :

కొంత వెండి ఏంత వంచదార కఇరత బంగారం అన్ని వున్త*లు ఇన్ని చిలుకలు ఎన్ని తుమ్మెదలు,

110

శవ! ; కర్త, కర్మ, త్రయలు 1 నామబంధఛం కర్త గాని, కర్మగా గాని వర్తించవచ్చు. అది కర్మగా వచ్చేప్పుడు వాక్యంలోని ముఖ్యమైన (కియతో. అది నమన్వయాన్ని కలిగె ఉంటుంది... ఇవి పధమా £ భక్తి టో ఉంటుంది. లక్ష్మి భార్యాభర్తలు

జీవల ; ర్మలు నాలుగు ;

1... ప్రత్యక్ష కర్మ

2, పరోక్ష కర్మ

3. పరానుబంధాలతో వచ్చే కొన్ని కర్మలు

4, నహజాత కర్మలు.

() పత్యక కర్మ ద్వితీయా విభక్తితో కూడి ఉంటుంది. కొని ద్వితీయా విభక్తి (పత్మయం అపాణి వాచకాలతో వికల్పం కనుక అటువంటి చోల్ల కర్మ (వథమలో ఉంటుంది. [క్రియ ముఖ్యంగా (పత్యక్ష కర్మకి సంబంధించి ఉంయిఐ ని.

నేను వున్తకం కొన్నాను నేను పుస్తకాన్ని కొన్నాను.

(1 పరోక్ష కర్మ చతుక్జీ విభక్తి పత్యయాన్ని కలిగి ఉంటుంది. ్రైః కోసం, కొరకు అనే వరానబంధాన్ని. కూడ కలిగి యుండవచ్చు.. గామ నామాలతో చతుర్జి విభక్తి _పత్యయం వికల్పం కాబట్టి ఇటువంటి చోట్ల వరోష్ష కర్మ (వథమలోనే ఉంటుంది.

(1) తృతీయ, నప్వమీతో కూడిన కర్మలు.

ఆయన కలంతో రాస్తున్నాడు. ఆయన ఇంట్లో ఉన్నాడు. (17) సనసాజాత కర్మలు. ఒక పాట పాడాడు. క్ష

*4ల9 ;. కర్త, కర్మల సంబధాన్ని అనుసరించి వాక్యాల్నీ ఈ కీంది విధంగా విభజింప వచ్చును.

1. కర్త -- (ప్రత్యక్ష కర్మ -( టయ
2. కర్త -- పరోక్ష కర్మ -- [కయ
3. కర్త + వ్రత్యక కర్మ + పరోక్ష కర్మ + శ్రియ ఉ. కర్త - తృతీయ, నప్తమి మొదలైన కర్మలు + శ్రియ 5 కర్త +- నసహజాత కర్మ +- (క్రియ
4. వ్రత్యక కర్మ +- ప్రత్యక కర్మ + (క్రియ
5. కర్త + క్రియ 8 కర్తగాని కర్మగాని కానిది +- (క్రియ.

ఉదా। ఎ, నేను రాముడిని చూశాను. బీ. నేను రాముడికిచ్చాను. సి. నేను పుస్తకాన్ని రాముడికిచ్చాను డు ఆ పని ఆయన చేత జరిగింది. నేను ఆయనతో వెళ్తున్నాను. నేను ఇంట్లో ఉన్నాను. ఐ, ఒక పలుకు వలికింది. యఫ్‌, నన్ను పుస్తకాన్ని. చూడనియ్యి జి. వాన వెలిసింది. పౌచ్‌. జలుబు చేసింది, కే12

4.24; గనామబంధాలు _ వాటి సహస్థితి న (పథమ న సంఖ్యావాచకాలు, (కీయాజన్య నామవాచకాలు సొధారణంగా కనగా వ్యపహారించప్ప్తు, మిగతా అన్ని నామవాచకాలు కర్తగా వ్యవహరిస్తాయి. డ్వ్‌ద్‌య ; ద్రె్‌తీయా విభక్తి, ద్వితీయా చతుర్ధి విభక్తి [క్రియలతో మాత్రమే వస్తుంచె, తృతీయ: తృతీయ విధక్షి పరానుబంధం సాధారణంగా (పేరణార్ధక (కియలతో పనుంగిం ల ఆయనచే పని జరిగింది. తృతీయలో తోడ అనెది సాధారణంగా అర్థరీత్యా అన్వయం కలిగిన (క్రియతో వనుండి. కూజాతో నీళ్లు తెస్తున్నాడు ళా అాజటీ నాతో వస్తున్నాడు. చతుర్జీ : డ్వితీయా, చతుర్ది విభక్తి [క్రియలతో మాత్రమే వస్తుంది, ట్లు ణు క! అవనీ పంచమి ; మరో నామవాచకంతో మ్మాతమే వస్తుంది. ఆయన వున్తకము. నప్తమి : సప్తమీ విభక్తి వరానుబంధంలో స్థలాన్ని నూచించే వాటితో సాధారణంగా వనుంది. అక్కడ, ఇక్కడ, ఎక్కడ అనే వాటితో ఈ పరానాబంధం చేరదు. న్‌ ఇక్కడ అక్కడ “క ళ్‌ స | నంజోధనా (వథమ ని (ప్రార్థనాద్యర్థక [కియా రూపొలతో వస్తుంది శ హేయ్‌! వులిని తీసుకొస్తున్నాడు. క్ష

విక్‌ ఏ: రెండు సామాన్య వాకాాల కలమయువి వుగాని, న ఉపవాక్యం మరో సామాన్య వాక్యం కలయిక పెల్చగౌని వవ్పచిదాం.. ₹ండో దాన్ని ఉపవాజ్య్యి సంకీర్ణ వారం అనవచ్చు. నమా - ఢికరణ వాక్యంలో వ్యాక రణాత్మ కంగా సదూన (పంపు గల ఫండు నామాను వాక్యాలు ఒక్‌ నముచృంవంగా అలసి ఉంటయి. ఈ సముచ్చ యుం కొన్ని వాక్యాల్లో కేవలల ఆవ? నత వల్లనే బఇంయబది.దుందెం ఆ మాటా చెప్పారు, ఈ మాటా చెప్పారు ఆయనా వచ్చారు, ఈయనా వచ్చారు. -... కొన్నిట్టో కూడ ఆనే పదం వాదులాం. అమువం..వ్వుదు దాక్కాల మధ్య నముచ్చయం లోపిసండి. రావు ప్యానయాడు లత కూడా పా్యానయింది. ఉపవాక్య సంకీర్ణ వాక్యంలో క్వారకాది [కియారూపాలు ఉవద వ్యానికి చెతి ఉంటాయి ; ఆ వని చెప్పితే నేను చేస్తాను. ఆ వని చెప్పినా చేయను. వాక్యంలో పదాల వరుస్కకమం : ఉీ,268; నామబంధం -1- అవ్యయం )) ఎ [కియాబంధం అన్నది వాక్యంలో సాధారణమైన వరునకమం. కాని ఏకైన పదంలో గాని, పదబంధంలో గాని, ఒల్ని చెప్పాలంటే దాన్ని వాక్యంలో మొదల.కి తీనుకరావచ్చును. ఇటువంటి ఊనిక తీసుకురావడానికి (కియాజన్య విశేషణాలు కూడ వాడుతారృ ల సాధారణ వ వాడు వెళ్లాడు నిశ్చిత: వెళ్టాడు పొడు ఏవారకం ;. వెళినవాడు థి ౮ క్షైగశ

మరికొన్బి ఒ న ాళేపుం చెద్దే్‌ శం ఉన్న వదబంవాల పరున మార్చి నజ ఆ గ్‌ అభిని క ల క క ఓవరకొన్ని స్టియాలు చెతనాం.... కాని సంథ్యావాచకొం ఉద్దేశ్యం ఉన్న వా ౯ పా ది శ పనబంచతో వడక మనా లేలం, లం లు నా అద ఒర అన్న అ్రుస్తవం పుస్తవం చెన్నది ఎ'గితం తెంటిది లు వార్యంల పదాఎ చరునలో ఈ (కింవ్‌ మార్పులు జరగవు. న న. తేశంం చాక వక క్ర పక్ష పష్ట కృష్ణానది తాటాకు గులాబిపువ్వు టైం ళి ర ల ౮ గె (్‌/ ష్‌ ” సు అలలలిు అపర్న్వై రర్వాత దానికి సంబంధించిన నామవాచకం వస్తుంది. మడ లం జు 7 క బ్‌ శం చేట్‌ పరుస మాత్తై రెం పదం చివర మరో సర్వనామ [పత్యయం లేడతుంది. నా పుసకము పుస్తకము నాది అన్నయ్య బట్లలు భర రాకకు వాం యు వాన ీయాజన్య నామవాచకాసకి పూర్వమున్న నామవాచకం. ఇవొజివాచక మైల వదన మార్చబవడు. కాని ప్రాణివచకమైలే వరున మార్చవచ్చును య పని చేయడం ౧౦ట మోగడం లు ఆయన చదవడం పూర్తయింది. చదవడం ఆయనది పూర్తయింది. క్షిన్షేవ్‌

క్వార్థకానికి సంబంధించిన నామవాచకం ఎప్పుడూ. ,కిఐకి పూర్వకాగం లోనే ఉంటుంది. పని చేసి ఇన్‌ ఫినిటివ్‌ ఆఫ్‌ పర్పస్‌ నామ బంధానికి. సంబంధంచిన నామవాచకం ఎప్పుడూ పూర్వ భాగంలోనే ఉంటుంది. వని చేయడానికి ఆట ఆడడానికి పాట పాడడానికి “గంటలు అనే మాటకు సంబంధించిన సంఖ్యావాచకం దానికి పూర్వ భాగంలోనే ఉంటుంది : రెండు గంటలు మూడు గంటలు అనిశ్చిత [ప్రత్యయపైన *ఓ' కి సంబంధించిన నామవాచకం. ఎప్పుడూ పూర్వ భాగంలోనే ఉంటుంది : ఏది కావాలో పుస్తకం పీసుకురావాలో లేదో "పన్ను తేవాలో లేదో (పశ్నార్థకాలు సాధారణంగా [కియారూపానికి కాని, నామరూపానికి గాని, ముందే ఉంటాయి. ఎక్కడి వెళ్తున్నారు? ఎక్కడ కొన్నారు? 16

వ అరేకాంకం ఫి ఆ డు ఉఓ2గ:. ఇంరదరరు. మనం. వివ్పుపన్న (ఆంకా సూచక వాక్ళార్ని వ్యంరకార్థరంలౌకి మార్చవచ్చు. చస్థంలవ వాక్యాలు రెండు విధాలుగా ఉత్పన్నమౌతాంయి. !. వాక్తుం ఆణ౧ ఎంకో” నూచుి కయ తీసిపేస్‌ ఆ స్థానంలో వ్యతరేక (క్రియకు ఉపయోగ”ంచవం పు: లె వదు కాదు, వద్దు చూడదు ఆనే మాలు ఖు ఖు టా ఇట్‌ ఇల ళ్‌ ల త క ఉపయోగించడం వ్వ. సమాపకి అసమాపక (క్రియలలో కొన్నింది వుంరేకార్థిక రూపాల” దం లం న “ ౨ గి రించి 2ంతవుముందె చెప్పుకున్నాం అది చూడు అది చూడకు అది చూసిన మనిషి అది దాన్ని చూడని మనిషి లేకనే వ్యరరేక ప్రతృయం తర్వాత _ ఉండా అనే. [క్రియా రూపం నవక క ల న బా కన అరై జంప మెర్తనం ఏర్పడ-రుంది, చూచి. చెప్పాడు చూడకుండా చెప్పాడు ేంర్రంం వంటో అం నజ ౧ భూపాకి | కియ చెరిస్తే చాత్వస్టవంల్‌ వ్య-_౦క _ అన్నంత రూపొనికి పో అనె (ట్‌ అ వంం రత రుం ఖల క్రంద త్వర్థం ఏర్పడుతుంది. చూడకపోయినా ఒకటే చూపకపోతే సంభసియతలో. కడ. వ్యలరేక అన్నంత రూపానికి పో అనె కియి న జ శి ం చఇరిస్త వృతరేక నంభవనీమి రూపం వవ్పడుతుంపి. షపాడకపోవచ్చు వినకపోవచ్చు శ్రే

నమ్ముసీంవ రూపానికి వ్యతిరేళంలో తహ పో బం మ్యంరే సమర్థనీయ రూపం ఏర్పడుతుంది. నీ ం క న! ం న కొత “కొను. ఆనే [క్రియకు నాలుగు పర్యాయ రూనాలున్నా పు. ౩ గ కొను కో అనేవి. ప్యవభినం ముందు కో చెయుచుంన : పాడుకోలేదు చేసుకోలదు ఆ, పాడుకున్నాను ఆడుకున్నాను సాంవదాయ నో దాం. న పం సహాయక (8వ కారకం ఇప్రదాయ తెలుగలో కొప అన ఆత్మ్మాం వాజలాల వ వ. తర్వాత వచ్చేగి.. ఆధునిక తెలుగులో | పార్రవాద్వువం తర్వాత వస్తుంది. (క లో అథి న్‌ సా॥తె చేసికొన్నా ను. ఆ॥ తె చేసుకొన్నాను. యం ఇ | శ వ. షో టం రూపం అన్నంత రూపానికి రా -(. లేదు చేర్చే, వ్యలరం ఆఅన్నంల య ఏర్పడుతుంద. చూడొచ్చాడు చూడరాళేదు. “అమి ఆనే అన్నంత రూవం తగ్వాత జేరిర్వే వ్య్యంరవ 6హతతాలం రో, " తీ జా చెశేశాను, చేయజేదు/చే సెయ్యలేదు. 118

వ “వద్దు పనే నిషేచార్హకంలో ఉవయోగిస్తాం. వ్యలిరేక హార్జేటవ్‌, వ్యలరో నిశ్చయార్థవింలో కాద “వదు అనే రూవాన్ని ధాతువుకు చేడస్తాం, చూడకు చూడొద్దు చూదాం చూడొాదు న చి

న వ కే | మూపపి అనే పదం |కషకు చేంపే వ.లిరు నిశ్చాయార్హకం ఏర్పడుతుం., ౬ న్‌ | - చూడాలి చూడకూడదు ..గ్టి అనేవి కియల లేని వాక్యాల్న, నామవదబంధాల్ని వ్యలిరేకంగా మాల్చటంలో ఉ పయో వడ్వత్తుంది. - అదిచెట్టు అది చెట్టుకాదు నేను మనిషని నేను మనిషినికాను వాడు రాముడ్డు వాడు రాముడు కాదు/కాడు మంచి వుసకం మంచి వున్తకం కాదు పెద్ద కథ వెద్ద కథ కాదు 4 శాన్‌ 1 టి క్‌ : లే యొక్కూ రూపాలు. “ఉండు అనే (కియారూవెలకు వ్యతిరేకాలుగొ వఐ"డుతాం, వుసకం ఉంది -. వున్తకం లేదు “వడ్డు" అనేది కోరికను కాదనడానికి కూడ ఉపయోగిస్తాం : . ఈ వుస్తకం కావాలి ఈ వుస్తకం వద్దు క్షం

“అక్కరలేదు. అనేది చేరిస్తే అక్యూవ ఉఊనింతో 3రిగన వ్య౭రేకత ఏర్పడుతుంది. నావ్యావాలి నాకక్కరవదు. కొన్ని సర్వనామాలు, అంగకార నూచవంగా ఇప్పే-ప్తుదు, వ _రేకార్దాన్ని సూచించేంప్పుడు వాటి చివరి అచ్చులు డీర్షాన్ని పొందుతాము. ఇటువంటి దీర్జాన్ని పొందినప్పుడు వ్యతిరేకత గాని ఆంగకారం గాస్‌ ఇంకా. ఉంనికల్‌ చెప్పే నట్టాతుంది. ఆయనతో ఏమీ అనరేదు అక్కడ వమీ లెదు. అప్పుడు ఇప్పుడు ఎక్కడ అన్ని ఎక్కడ ఏమి (పశ్నార్థకం ఫి ఉ2ర్రి ; (పశ్నార్ధకాలు ఐదు వధాలగా ఉత్పన్న మౌతాయి. ఓ. _ ప్రశ్నార్ధక రూపాలు ఉపయోగించడం వల్ల £. _ప్రళ్నార్ధక వ్రత్యయమైన 'ఆ* చేర్చడం వల్ల 8. వాక్యం యొక్క చివరి అచ్చుకు దీర్దాన్ని చేర్చడం వల్ధ 4* రాతలో వాక్యంయొక్క చివర (వ్రళశ్చార్థక గులు దంచడం వల్ల ర్‌, అనిశ్చిత ప్రత్యయమైన ఓ చేర్చడం వల్ల. ఇందులో మొదటి నాలుగు విధాల తయారైనవి (పత్మక్ష (పక్నలు. అనిశ్చిత [పత్యయం చేర్చడం వల్ల తయారైన [వశ్నలు పరోక్ష (పశ్నలు* కే20

(ప్రత్యక్ష ప్రన్నలైే ఎవరు, ఎర్కాత ఎన్న, ఏమిటి మొదలైనవి ఉపయోవెంచడం వల్ల నిళ్చయార్థాఘైన వళ్నలు రృన్నమౌతాయి : అది ఏమి పున్తకం? ఎక్కడి కెళ్తున్నారు? ఆ పని అమిందా? ఆయన చూళారా? మీరూ వెక్తున్నారా? ఆయన చూశారో లేదో? ఆ వని కాలేదా? ఆయన చూడలేదా? 429: అప్టయాలు : పరానుబంధాలు ; వాటిలో క్‌ (ట్రత్యయాలు కండ ఉన్నాయి.

న న ణు టట్‌ శ న్‌

(10) స గ్ధోక్‌ (ప్రత్యయం : శతర్థక మైన తూ [వత్యయంతో న్‌ అనేది, మితాచో_ ఏ అనేది వ్యా పిలో ఉన్నాయి.

ఉగ అలీ చూస్తూనే పోతున్నాను.

(1) సముచృయార్థక (వత్య్మయం : ను, దీర్షం అనేవి. రెండూ సముచ్చ యార్దకాలు న్నీ అనేది ఆర అనే దాని ముందు, మ్‌ అనేది పావు అనే దాని ముందు చేరుతాయి.

వాడూ వీడూ వస్తారు ఒకటీ రండూ కలసి మూడు రెండున్నర రెండుంబావ్ప క్షై2ష

(111) అనిశ్చితోర్థక ప్రత్యయం : ఓ అనే & ఆనశృతాకర్థ్రక వత్య్మయం : అవునో కాదో మంచో చెడో (౫) (వళ్చార్ధక (పత్యయం ; ఆ అనే? (వళ్నార్హత (ప్రత్యయం ; నువ్వు వెప్తన్నావా+ మరికొన్ని పదాలు : ఇక/ఇంక శండు సొమాన్న వాక్సాల్ని కలపడానికి ఉపయోగపడుతుంది, వాక్యం మొదట్లో చీన్ని ఉవయోగించినప్తుడు - అంతకు ళా ముందే కొంతపని జరిగింది అనే అర్థాన్ని నూచిస్తుంది. మనం మద్రాసు చేడకున్నాం “ఇక ఫర్వాలేదు. ఇక మనం వెళ్టాం. ఇంకా __ పని యింకా జరగలేదని తెలియపరుస్తుం. ఆయన ఇంకా రాలేదు. ఆ వని ఇంకా కాలేదు. ఊరక _ ఏ పని లేని కార్యం గురించి తెలియ పరుస్తుంది ఊరక కూర్చున్నాను . ఊరకే చూస్తున్నాను. పే/వైన _- ఈ పరానుబంధాలు స్థలాన్ని, కాలాన్ని “మీది అనే అర్థంలో సూచించడానికి ఉపయోగిసాం. ఆ వైన చూడు వైన చూడు తమరివై ఫిర్యాదు. 122

తర్వాత వ రండు వామాన్య వ-కళార్ని పలవడానికి ఉపయోగపడుతుంది : ఆ పని అయింది తర్వాత ఈ పని చేయ్యాలి. ద్వారా $; ప* ఎల? ఎరిగిందో తెలయపర్చడానిక్రి ఉపయోగించే పరాను బంధం, ౨ వని ఆయన చ్వారా జరిగింది. నీద దాని ద్వారా వస్తుంది. చాల - _శేపణం యొక ౧ ఇన్ని ఎక్కువ చేయడానికి ఉపయో” పడురుండి, పుస్తవాలు చాలా బాగున్నాయి పని చాంా బాగా జరిగింది. నాకు చాలా పనులున్నాయి రంకు - ఇడి. సాధారణంగా హేత్వర్థక (క్రియతో వస్తుంది. నమచ్చ యంగా చూడ దఉపయోోపన కండి, ఆయన గనుక వస్తే నేను వెళాను పని కాలేదు కనుక నేను రాలేను. కనక _ బదులు "కొని కూడి కొన్ని చోట్ట ఉపయోగించవచ్చు. ఆయన గాని రాకపోతే మనం వెళ్లాం ఆయన గనుక రాకపోతే మనం వెళ్ళాం కాన్‌ - అనేవి భూతకాలిత హేత్వర్థక [క్రియతో ఉపయోగించవచ్చు. ఆయన వచ్చినా గాని పని జరగలేదు. క్ష23

"కొనే "వాక్యంలో వియోజగానా వరిగించ అ. ౨లో ఉపయోగించవచ్చు [గ్‌ ఈ =. అది కాని ఇది =ని తీనుకువో. కన్న/కంటె _ తుఎచాత్మక వన్టంని తెంపే వాక్యాత్తో ఎ వయోగిసౌం. గ శ్రా నూ ఆయన నాకన్నా వెద్దాయన. కన్న, కంచె తర తమ చేదాన్న చిప్పే-చ్పదను భాద అపయోగిన్తాం అఆటునంటి నాకర్థింలో సాధారణంగా (కయ వ్య లేవాళలంలో ఉంటుం. ఆయన కన్నా మంచివాడు లేడు. కాస్తా/కొంచెం - సంఖ్యావాచకాల ప ఉఊవయో ౫ంచఎయండా.. అనశ్చ్‌తంగౌ కొంచెం అనే అర్ధంలో వాడుతాం కాన సీళు పొయి* వానానా షం. జు కొంచెం నీక పొయ్యి పె | కాస్త వేగంగా రండి కోనం _ అనే వరాశుబంధిం చరుర్షి విధ కిని నూచింవే..చ్వుచం వాడుతాం: చి వావి నా కోసం పుస్తకం కొనుకున్నాను అది మీ కోనం కాదు గుండా _ అనే వరాశుబంధం పనిని సాథించే కారణంగా వాదుతాం దొంగలు ఆ దారి గుండా రావడం (ప్రారంభించారు. బాగా _ పని బాగా చెయ్యి శేదఢీ

ము -_ జనరు కన తెంపే చో వఐడతాం: ళా శాబావ ళు ము కొంటున్నాడు. శక. వ. రా చుం .- మ - న ల ం అపహెడదాన కాజకాని సంకల, లచ _ చంచమి అథ క పరాశబంధిం, అవాదాన కాంకొల్న న సూజంప బోటం దాటుతాం : అందులో నుంచి కొన్ని తీసుకురా చానిరోంచి వచాడు. పం నహి/వాటు/ర్తూడు _ పరాన బంధాలు, ఆయనతో సహా వసాను ఆయనతో పాటు వసాను. _ ల అం ఉచె” జం గ్రా. పంచమి (పతృయంా తప్ప మిగతా ఆన్ని (పత్యయాలా ను వాిదుతాం , ఆయన్ని కూడా విలు అయనక3 కూడా ఇయి: సుమారు ఆరు గంటలకు సూను. వ - వన ఎరాచాసకి కారణాన్ని నూచిస్తూ వాడుతాం : వ్‌ న్‌ చలి వల బయటకి రాళేకపోయాను. యు "ళీ అధాగు ఇభాగు - లాగు ౬ బ్య. అటా నా బట న ఇ ల 25

పని యొక్క రిని తెలియజేసే అవ్వయాలు అలాగు చెయ్యి అటా చెయ్యి యు ఇలాగు చెయ్యి ఇట్టా చెయ్యి ఎలాగు చెయ్యగలవు ఎట్టా చెయ్యగలవు ట/ అట వాళ్యంలోని విషయం చెప్పిన వాడికి ఖచ్చతంగొ రలదుం ఎవరో చెప్పినట్లు చెప్పినప్పుడు వాడుతాం. అది మంచిదట అది పాతదిట అదనంగా తంయవేసూ ఏసి _ ఇద్దరు కంచె ఎక్కువమందికి సర్ది ముచ్చెవద్ధలణ వ వాడుతాం వ్‌ రెండేసి పుస్తకాలు ఇవ్వండి నలుగురేసి రండి చెరి _ ఇద్దరికి న ర్లే పద్దతిని నూచిసూ వాడుతాం, ౧ ద 9 ను చెడి రెండు రూపాయలు యివ్వండి రా (పార్థనాద్యర్థక ౦లో [కియలతోక, ఆగౌరదం అమిత అ" రాగం వ్‌లు విలురా పాడ్తు పాడురా పుస్తకం రా 126

వ్‌ స్త్రీ రంగంలో ఇద్దరు స్రీల మధా జరిగే సంథాపణలలోను, ఆతి నన్నిహిత షైన భారా భర్తలమధం జరిగే సంభావణలలోను వాడుతాం : యలు అండి - గౌరవాన్ని. సూచిస్తూ. ఏకవచనంలోను, సాధారణమైన బపు వచనంలో వొదునొం ; | వెళ్లండి రా పాడండి గా అవృ్చయ (పతాయం ః తెల్లగా తీయ్యగా న్‌ మెల్లగా చక్క-గౌ “ఎరించి _ చతుర్ధీ వ్‌భక్తిని తెలిపే కొన్ని చోట్ట వాడులొం : పరీక్షల గరించి చదివేను. శై?

అద్య అటు షం ఇట లో సహ్మశైలుల (_పకరణం యూ ॥ ఆధునిక సౌహిత్యభాపలో మూదు శత్లైలులున్నాయి.. 1. గాం్టాదారాల, 9. ఆధునిక (ప్రామాణికలు.. 9. వ్యవహారికం,. ఈ ప్రురణంలో బాట్‌ మధ్య ఉండే ముఖ్యమైన భేదాలు కొన్ని గుర్రిదాం.. వంచరులు,. ఎరాతవ మంచి న్‌ క ణం, చాలని లలో జెలుగు సొహిత- పిపానుకులు, కొందడ పంశోభమలు. నొార్మపదాలయిన్నైంల ల్‌ వ్‌ మం | వట. ణకంలోనె రఆస్తుంటారు. ఆధునిక తెలుగలో 90 శాతం రచనలు ఆభిగం (వాలు ణికంల్‌ + జరుగుతున్నాయి... చిన్న కన్న కధలు. నాటికలు మూడి స్తైాంలొ ఉంటాయి న =. ఇద జాల చక వం కొన్ని సంధి మాప్పళు తప్ప కండు మూడు ఖైలుర్ల" న రా ₹ అ ఆంంట్రా లిపి; క! ;.. దంత్క తాలవ్య చ, జల పివక్తతను సూచించడాన్న చాల అద 7 పు ల య '* “ప వాడడం సార్యవదాయ శైలకే పరిమితం. వాబానే తాలి చదుపు చలి మాటి తాట మంచు జూచి --జచ్చిన రాజు గుంజు ఆ లా త హోశ్యో బ్రురుల పివక్షత సౌయ్యవదాయ శె లిలో ఇచ్చితంగాపొటిస్తారు. మిగళౌ వూ. రెండింట్లో రెండూ వాడుతారు. దృతము దుంతము దృప్ది దు9ష్ణులు య్‌ |!

అర్ధాం స్వావం శౌంపదాఎస శైలిలో పాటిస్తారు... అధునిక పామ ణికం లోవ వ్యాన ఆర్జాఒన వరం కొద. వ్యవహార ఇ లిలో అరుదు. సాం్యవ చాయ ౩ ౨లో వాడృషప్పుదు దాని తప్వాత హల్లు మ్యాతమే ఉంటుంది. స్థూలంగా షె ౯ నాంప్రదాంప శ్లైంలో అర్జాము వౌర్వం ఈ క్రింది విధంగా వ్యాప్తిపొంది ఉంది, దంలే అంతమయ్యే నామవాచకాంలో డు 8 ముంచు, [పార్ధనాద్యర్థక రూపాలతో ౨౦౫ (పత-యం డు కి ముందు _ వాండు వేటకాండు చేయుడు చు తో అంతమయ్యే (కియక్లో గు ముందు (ఈ కింది వాటిలో) మూలుంగు " అడ(గు కాయ కడంగు అలుగు వెలుణు మూఃంగు ములుగు ఈతో అంభమయ్యే (కియా నిష్పన్న నామవాచకాలలో త ముందు : చేంత మోత కోంత తనము, వొతు మొవలెన విశేషణ (ప్రత్యయాల ముందు పెట్టు, పాడు, పెరు మొదమన నహాయవ (క్రియల ముందు : చక్క_-ందనము *= థీయందనము ర స తాంగుంట్‌ తు చక్క-ంబెట్టు చవ్క్మంబడు మెత్తయారు క్షం

-నముచ్చయార్థక మైన యు తర్వాత, అవ్యయ్యపత్మయమైన గ/గాల తర్వాత -_ గతించుచున్నారనియు.దెలియుచున్నది. చేయించుచున్న వన్ని యుందరుగకుండ “నిశ చఎయముగఈ స్పష్టముగ విభక్తి (వ్రత్యయాల తర్వాత వరానబంధాల తర్తాాత _ వానితోడ(బోయెను వానితోటోయెను నాకు(గన్నులు థార్గవుని(ంజూచి మూతి వై(గొఖైదను కూడా(/కంటేం రూప్రంగాన్సు, పురుపబోథక [1వత్యయమైన ను గాను --- నేనిక (జెప్పంజాలను '(నేనికను చెప్ప చాలను) చుట్టగాల్చినవాడు బ్‌ (చుట్టను కాల్చిన వాడు ల్‌ నే(జదివితిని ఫ్‌ ష్‌ ళ్‌ $ త్‌ శ తర్థక పత్యయం మి తర్వాత, (కియాజన్యవి కేషణం ఇని తర్వొ' చూచుచుంటోయెను (చూచుచు పోయెను) | చేనినంబని క్షం0

ముతో అంతమయ్యే నామవాచకాలలో (రెండక్షఠాల కన్న ఎక్కువ కలవి ము _ పుగా మారినప్పుడు _ శనివారపుంబకుపుల నంత ర హన్యపుంబెల్లలు ఈ కింది నిచ్చిన రూపాలలో : ఇంక ఈందు' వళు ఉంట ఊందు వెండి పూంట పోక ఆబోంతు ఈంగ వనుంగు వేండి" వైట్‌ వీట తాండి తోంట కాంపు కాంక గూడు దాటు చూండు మేక మూక గంటు మొద(ట వీపు దాక నేండు నాండు వేవ వీంట లేత మీంద మోకాలు కా(టోలు కప

ర్‌ క్రి బదులు ౯ వాడే వద్ధతి సార్రదాయ నైరలో ఇంగ అక్కడక్కడ ఉంది. మిగతా రెండు త్రైలుల్లో లెదు. షడ్డర్శనములు షద్దళక నములు ప్రదర్శనము ప్రదళ౯ణనము. 52; ధ్వనమలు : శకట రేఫ సాధు రేల వివషత సొం్రదాఎవ. వలలో. ఖచ్చితంగొ పౌటిసారు. మిగతా రెండు శ్లై లుల్లో యీ పివతత అరుదు. తెల్లవాజు సరికి తెల్లవారు సరికి వేలు వేరు తెలియబజీచారు తెలియబరిచారు కూడ అక్కడక్కడ వాడుతారు. కాని మూడో 3 లిలే వాటిని అయి, అవగానే వాడతారు ; ఐనది అయినది కొను అవును మహాప్రాడాలతో కూడిన వదాలు సాంప్రదాయ శైలిలో బాగా వాడతారు. ఆధునిక [పామాణికంలో అక్కడక్కడ వాడ.తారు. మూడో వైలిలో చాల ఆరుదు, వదం మొదట్లొ ర తో కూడిన నంయుక్తాకరాలు సాం్యపదాయ. ]లీలో వాడుతారు. మిగతా రెండింబ్టా చాల అరుదు. త్రాగు తాగు వ్రాలు దాలు (మ్రాను మాను [ప్రాత పాత క్షే32

ఆంగ్ల పదాలు రెండు మూడు శైలుల్లో ధారాళంగా వాడుతారు. సాంవ దాయ వ్లైలిలో చాల అరుదు. సాంప్రదాయ శైలిలో నంస్కృత పదాలు ఎక్కవగా వాడుతారు. 5్‌.కి ; పదాలు వ: నంధి సాంప్రదాయ ౭లిలో జరిగే కొన్ని సంధి మార్చులు : అచ్చుల ముందు, అంతస్థల ముందు అర్థానుస్వారం న గా మారుతుంది : రాముడు రాముని వానితో ననెను అందరకూ నైక్యము కలదు. వమియు నక్కరలేదు. అనగ ననగ అరసున్న తర్వాత, డ్వితీయా ని, ను ఊత్తమ పురుష ఏకవచన (వ్రత్యయం ను, ని పరానుబంధాల్భొను సమాసాల్లోను _ నాదత లేని ధ్వనులు నాదతను పొందుతాయి. చేయ గూడనీ పని (చేయ కూడని) భక్తితో బదములకు (భక్తితో పదములకు) లోనికి బోయి (లొనికి పోయి) ఎప్పుడైన జెప్పెదను (ఎప్పుడైన చెప్పెదను) వ్యవహారపు గాగితములు (వ్యవహారపు కాగితములు) నేను బోయితిని (నేను పోయితిని నేను జెడగొటలేదు (నేను చెడగొట్టలేదు) జు! ట్‌ శే

రెండు పదాలు కలిసినప్పుడు రెండోది అన క్ట్‌దేళ స్టం కాకుండా ఊంటే రెండో పదంలోని మొదటి ధ్వని నాదళ్వాన్ని పొందుతుంది ; ముక్కునుండి గాని (ముక్కు-నుండి కాని కారుణ్యము గూర్చి (కారుణ్యము కూర్చి) అన్నదమ్ములు (అన్నతమ్ములు సంధిలో య, వ రావడం మూడో శైలిలో బాల అరుదు. సాంప్రదాయ శైలిలో య రావడం ఎక్కువ. ఆధునిక (పామాణికంల్‌ య, వలు సంధి వశాత్తు వస్తాయి. (౧ పత్యయాలైన ఆఓవల ముందు ఆధునిక (పామాణికంలో య, వ, ల రావు చివరి అచ్చు లోవిస్తుంది. (1) (పళ్నార్థక గుట్త తర్వాత ్త అక్కడున్న అచ్చులు ఇ, ఎలు అవుతాయి. (11) అ, ఉలతో (పారంభమైన పదాల ముందు కలిసియేంయయున్నది కలిసియేఉన్నది కలిసేఉంది సీతఉంది బుద్ధికట్టి బింక మేది? యేనుగు తొండమును. .. చతుర్ధీ విభక్ని పత్యయం- ముందు సాం్యవ్రచాయ శైలిలో న -- మిగతా రండిట్టా, కన్ని! గంహమునకు. _ గరిపానికి గంపాములకు గ౦హాలకు విభక్తుల ముందు పదాల్లో ట్‌ రావడం కొద్ది వదాల్టోనే కనిపిస్తుంది. మూడొ ౩ లిలో, సార్యపడాయ శైలిలో యీ [క్రింది వచాల్లో కూడ “ట్‌” ఆగమంగా కనిపిస్తుంది. ఏ4

వీటిలో చివరి అక్షరం పోయి ట్‌ చేరుతుంది : వెడికిలి పిడికిట్‌ పౌకళ్కలి పొక్కాట్‌ చెక్కిలి చెక్కిట్‌ దోసిలి దోసిట్‌ కగిలి కౌగిట్‌ గువ్పిలి గుప్పిట్‌ నాగలి నాగట్‌ రోకలి రోకట్‌ లోగిలి లోగిట్‌ వాకిలి వాకిట్‌ నందిలి సందిట్‌ ముంగిలి ముంగిట్‌ ఎంగిలి ఎంగిట్‌ ఆకలి ఆకట్‌ కుందేలు కుందేట్‌ నొనలు నొనట్‌ మొదలు మొదట్‌ తాబేలు తాబేట్‌ బయలు బయట్‌

ఏటిలో చివరి లు లోనించి 'ంటో ఆగమంగా చేరుతుంది : ముల్లు ముంట్‌ విల్డు వింట్‌

ఏర్‌

ఏటిలో '*ను లోపించి ట్‌ చేరుతుంది : చను . చంట్‌ కన్ను కంట్‌ మన్ను మంట్‌ పన్ను పంట్‌ వీటిలో చివరి రు లోవించి ట్‌ చేరుతుంది : ఎసరు ఎనట్‌ ఎదురు ఎదట్‌ పడమర పడమట్‌ కుదురు కుదుట్‌ ఏటిలో చివరి శు లోపించి ట్‌ ఆగమంగా చేరుకుంది : పెరడు 'వెరట్‌ తాడు తాంట్‌ ఏడు వట్‌ నాడు నాట్‌ నేడు నేట్‌ “జోడు జోట్‌ నిరుడులోని రెండో అతరముళలోని ఉ _ ఇగా మారుతుంది : నిరుడు నిరిట్‌ రావడి కొవట్‌ కా భర్యా ప దళ బుదనిచ్చెనవి కొన్ని (వత్యయాల ముందు ఇ -_ కటిగి ఉంటాయి : నేటికి ఏటికి 136

న ముతో అంతమయ్యే పదాలు, మరో పదంతో కలిని నమానంగా దృడినప్పుడు, ము __ పుగా మారుతుంది. తర్వాత హలు నాదత పొందుతుంది తర్వాత వచ్చెది అచ్చయితే “ట్‌” ఆగమంగా వనసుంది : గ "| " రహన్యవు బిల్లలు (రహన్యవు బ్‌ విల్లలు) దారుణవు టాత్మహత్య (దారుణము జా ఆత్మహత్య) వలపు బాటలలో (ఏలము = పాటలలో) రహన్యవుటాలోచన (రహన్యము -ా ఆలోచన) తామరపుటాకు (తామరము ఆ ఆకు సము[ద్రవు పెండ (నముదద్రము వ ఎండ) సము[ద్రపుటొడ్డు (నముద్రము య ఒడ్డు) వీటిలో కూడ ట్‌ ఆగమంగా కన్పిస్తుంది. వ్‌ జీలుగుబెండు టస్తరు ముద్దుటుంగరము ప, వు లతో అంతమయ్యే పదాలు ప, 'వె లతో కలిసినప్పుడు సాం్యవ దాయ ₹లిలో వాటిమధ్య అచ్చు లోపించదు. మిగతా గరెండిటో లోపినుంది : చూ ల | " కోపపడు కోప్పడు ఆవుపెట్టు ఆష్పోట్టు క్క కల తో అంతిమైస వదాలు (వో ఆ అ) కాదు, కొరకు మొదలైన వాటితో కలిసినవ్వుడు వాటి మధ్య ఇచ్చు లోపించదు. మిగతొ రెండిట్లో లోవిస్తుంది : . నాకు కాదు తమ రాకకొరకు క్ష.

వలయు లోని మొదటి వ సార్యచదాయ 2౨లో లోపించదు. మిగళౌ రెండిట్లో లోవిస్తుంది : చేయవలయును చేయాలి చేయవఠను కు తో అంతమయ్యే పదాల్పు చిరాక, చికాకులు అవ్యయి (వత్యయదైన గతో కలిసినప్పుడు సాంప్రదాయ 2౬తో సమీవరణం జరొ”దు. మి/తా రెండిట్లొ జరుగఎతుంది. చిరాకుగా చిరాగ్గా పరాకుగా పరాగ్గా (క్రియలు, కలుగు ఆనే సహాయక [కియలతో కలిసినవుడం సాం(ప్రదారు శైలిలో వాటి మధ్య అచ్చు లోపించదు. విరుగరోని రెంజ అక్షరంల ఊ - అగ్యా మిగవా రెండిట్టా మారుతుంది. విరుగ గలుగు విరగ్గలదు శి డు తో అంతమయ్యే (క్రియలు, వ్యతిరేకార్థిక రూపమైన లేదు ల్‌ కలిసి నప్పుడు డ ళ లకు సమీకరణం సాంప్రదాయ శైలిలో జరగదు. మిగతౌ రెండిట్టా జరుగుతుంది.

• చూడలేదు చూ శ్హేదు *ఓ. బహువచన రూప నిష్పతి : రు అనే బహువచన [ప్రత్యయం డు తో అంతమైన మనుష్య వాచకాల తర్వాత కూడ సాయ్యవదాయ శైలిలో చేరుతుంది... మి/తా ₹ండిట్లా ఇది నర్వ నామాలకే పరిమితం. వాలుడు, దాలురు 138

సంపదాయశ్రైళతో లు డం అతో అంతమయ్యే కొన్ని నామఐ చకాల్లో ౯ డ్‌ ఆగమంగా వస్తుంది. చెల్లలు చెక్టండ్రు స్వర. మాకో: వేటక౯ాడు వేటకాండడ్రు కాళులుు పొఫఠలు వంటి బకృూపచన రూపాలు సార్యపదాయ శైలికే పరిమితం ; ॥ కాలు కాళులు పాలు పాళులు _ డు తో అంతమయ్యే కొన్ని పదాల చివరి ఉ లోపించి సాయ్యపదాయ ౭ లిలో లు [పత్యయం చేరుతుంపి. కాని మిగతా రెండిట్లో చివరిడలలు సమీకరణం పొంది ఫ్లు గా మారుతాయి. అనునాసికం లోపినుంది. పండు పండు పప యు లు గుండు గుండు గుళు గ యం ముతో అంతమయ్యే పదాల చివరి ము లోవించి లు _ బహువచన వత*యంగా చేరుతుంది సాం్యపదాయ శైలిలో, ము లోపించి, దానికి ముందున్న న్వరానికి దీర్ణం కొన్నెక్హా మ్మాతమే వన్తుంది. సా్య్యవదాయ శైలిలో" ఈ మార్చు మిగతా రెండిట్లో నిత్యం : బంధము బంధములు బంధాలు గంధము గంధములు గంధాలు కా యో ణో పశ్లైము పశ్లైములు వశ్రేలు గొఖిము గొఇ్లిములు' గొశ్లేలు యణ ణ లె క్షం

డు తో అంతమైన మనువ్యవాచకాలు బహువచన (ప్రత్యయమైన లుతో నమీకరణం పొంది ళ్లు గా మారడం సాం్యపదాయశ్రైలిలో అరుదు. కాని ఇది మిగతా రెండిట్లో నిత కం: "తమ్ముడు తమ్ముట్ట మొగుడు మొగుక్ట త. విభక్తి ప్రత్యయాలు ; సార్యవదాయ. శైలిలో అన్ని విభక్తి (పత్యయాలు అహునాసికంతో అంతమౌతాయి. అచ్చుతో కలిసినప్పుడు న గా మారుతుంది. డుతో అంతమైన మనుష్య వాచకాల చివరి డు పోతుంది. విభక్తి (వత్యయాల ముందు ని వస్తుంది. మూడో శైలిలో వీటి చివరి అచ్చులోపించి డన తో కలిసి జ్ఞ గా మారుతుంది. రెండో శ్లైలిలో ఎక్కువగా చివరి అచ్చు ఇ గా మారి ని చేరుతుంది. రాముడు రాముని రాముడిని, రాముణ్ణి భీముడు భీమునిని భీముడిని, భీముణ్ణి సాంవ్రదాయ తలళిలో మ్యూకింది నందర్భాల్లో అచ్చులు లోపించవు, ,.. ఓ డుతో అంతమైన వదాలు _ ద్వితీయ ను ముందు పరానుబంధమైన . తో ముందు, నప్తమి వరానుబంధమైన లో ముందు. క. రు, రి లతో అంతమైన పదాలు _ ద్వితీయ ని ముందు _ నప్తమిలో ముందు. కే40

ఓ. టు, టి అటి తో అంతమైన పదాలు-_నప మీ వరానుబంధమైన లో ముందు ముందు అచ్చు లోపిస్తుంది. పాలలో పాలో కారులో కార్టో చేతితో చేతో వేటి లో వేట్లో ద్వితీయా విఖిక్సి : ద్వితీయా విభక్తి (పత్యయిం ముందు ని అనే ఆగమం డు తో అంతమైన మనుష్య వాచకాలతో వస్తుంది. మూడోశైలిలో వీటికో జి అనే (వత్మయం (ప్రచురంగా కన్పిస్తుంది : థార్గవుడు భార్గవుని యోగ్యుడు యోగ్యుని గోపాలుడు గోపాలుణి మ! మూడో శైరిలో ద్వితీయా చతుర్థి విభక్తి |పతృయాలు _ కొన్ని నర్వ నామాల్లో తప్ప మిగతా అన్నిచ్‌బ్ప ని, కిలు. అందు, ఎందు, ఇందు లకు మ్మాతం కు చేరుతుంది : లక్ష్మికి సీతకి అతని చెట్టుని చు ము తో అంతమయ్యే నామవాచకాల్లో చివరి ము లోపించి న అనే సప. [వర్యయం సాం్యపదాయ శైలిలో ఎక్కువగా వస్తుంది. అలాగే సప్తమిలో అ అనే (వత్మయం కూడ కొన్నిట్టో కన్పిస్తుంది. లోకమున లోకములో - కౌగిట నొసట ఇంట కేశ

ఎదుట పడమట అంతట ఇంతట ఎంతట బహువచనంలో కొన్నిచోట్ల ణి ళా చేతుల బెట్టుక్‌ ందురు క న్నుల మా కడుపుల బుట్టిన మూడో శైలిరో అక్కడక్కడ ల్లో, ఓ అనేఎ నప్తమి పరాఒబంధాలుగా వాడుతారు : 1లో లు జ్‌ చెటలో రాళల్తో ౧౧౫ అల ఇటో నోట్లో సందిటో ట్‌ ట్‌ షష్టీ విభక్తి ప్రత్యయం _. ఈ కింద నిచ్చిన వటిలో ఇ పన్టీ విభక్తి (వతృయం. సాం్యపదాయ శైలిలో ఇవి ఎక్కువ. వీటిలో కొన్నె పదాలు మిగతా రెండిట్లో కూడ ఉన్నాయి ; ఊరు ఊరి చేను చేని మేను మేని దాపల దావఠి నాలు కాలి (వేలు వేలి ఆలు అలి కేశ్స2

మనుమరాలు మనుమరాలి అక్కడి ఇక్కడి ఎక్కడి సంబోధన [(పధమలో వదం మొవట ఓ అనే రూపం యొక్క ఉపయోగం సం్యపదాయ 2 లిలో వాడకం ఎక్కువ, ఓ యమ్మా మూడో శెలిలో కొన్ని పదాల చివరి అతరం లోవించి కొన్నింట్లో పక్క అచ్చు దీర్హాన్ని పొందడం, కొన్నిట్రో చివరి అక్షరం పోయి ఈ చేర్చడం జరుగంతుడి : అరుణా అరూ విజయా విజీ రజనీ రజీ 5.6: సర్వశామాలు ; మధ్యమ వురుప సర్వశామం నీపు బదులు నువు, నువ్వు అనేవి మూడో శైలిలో [పచురంగా వాడుతారు సాంప్రదాయ శైలిలో ఈవు అనే రూపం కూడ ఉంది. ఆత్మార్థక సర్వనామ మైన తాను యొక్క వాడకం రెండు మూడు శైలుల్లో తక్కువ. ద్వితీయా విభ _క్షి సత్యయం ముందు సాం్యపదాయ శెలిలో మిమ్ము: మమ్ము అనే రూపాలుంటాయి... మిగతా రెండింట్లో మిమ్ము, మమ్ము అనే రూపాలుంటాయి : మమ్ములను మిమ్ములను మమ్మల్ని మిమ్మల్ని 43

క.89: ద్వితీయా, చతుర్జీ విభక్తి పత్యయాల ముందు మొదటి శ్హై లిలోను, కు రండు మూడు శైలుల్లో సాధారణంగా ని, కి; తనను తనకు తనకు తనని తమకు తనకి అతను, ఇతను, ఆయన, ఈయన అనే నర్వనామాలు సాం్యపదాయ శైలిలో ఆరుమ, రెండు మూడు శైలుల్లో వీజిని పచురంగా వాదంతారు. వాడు -_ వీడు అనే సర్యనామాలకి సార్యవదాయ శైలిలో వాం్యడు పీర్యడు అనే బహువచన రూపాలు కూడ ఉన్నాయి. మూల ౭ెలిలో వాట్ల - న! వీళ్ణ ఆనే రూపాలు ఉన్నాయి :; సర్వనామాల్లో కూడ, డు తో అంతమయ్యే నర్వనామాలు ద్వితీయలో రూపాలు ఈ విధంగా ఉంటాయి : వాడు వానిని వాడిని వాణ్ణి వీడు వీనిని వీడిని వీణ్ణి శటా టి వై తన్ని కొన్ని మొదలైన నర్వనామాల్లో నంవ్రదాయ శిలీల్‌ _ ంటి అనేది విభక్తి [వ్రత్యయాల ముందు మిగతా. రెండిటిలో -- ఈటి అనెడి కూడ చేరుతుండి, అన్ని అన్నింటికి కొన్ని కొన్నింటికి &ఓ? ; సంధ్యా వాచకాలు ; క్రో వచ శైలిలో పది అనే దానికి వదున్‌ _ అని 11, 16, 1/, 18 లత వండ్‌ అని 12 తో, వది అని 15 తో, పదు అని మిగతా చోబ్ద ఉంటుంది: పదునెనిమిది వదిహేను క్షేఢ4ీ

సాయ్యపదాయ శైలిలో పది యొక్క రూపంగా _ 20, 60 అతో వది 80తో పవ్పది "0 తో-బ్బదిమిగతా అన్నిచోబ్ల-బది పర్యాయ రూపాలగా వస్తాయి. ఇరువది ముప్పది డెబ్బది ఏబది ఇర్వ అపు ఏ? అనేవి సార్యపదాయ శైలిలో ఇరు, అరు, ఎను అనే రూపాలయగా ఉన్నాయి : ఇరువది అదడువది ఎనుబది ఇరవై సాంప్రదాయ శైలిలో ఆర్డ్‌నల్‌ (వత్యయంగా అవ అనేది చేరుతుంది. ఇది మిగతా రెండిట్లో ఓ గా మారింది ; నాలుగవ ఆరవ/ఆరో ఐదవ సాం. శై లో నంఖ్యావాచకాల చివర ంట్‌, ట్‌ అనేవి విభక్తి (వత్యయాల ముందు చేరుతాయి ఏ మిగతా రెండిట్లో ఇట్‌ / ఈట్‌ లు చేరుతాయి. ఎనిమిదింటికి తొమ్మిదింటికి నాలుగిటికి ఎనిమిదీటికి 5,8 : (క్రియలు ఫ్‌ బడు _ అనే [కియ సార్యపదాయ శైలిలో వచురంగా వాడతారు మిగతా రెండు శ్రైలుల్లో దీని వాడుక చాల తక్కువ. చేయించుకొనబడు చేయించబడు క్షేశ్రీఫ్‌

అత్మార్థక సహాయక (కీయ కొౌంచరి రాతల్లో =ండదు మూడు శైలుల్లో మొదటి అక్షరం. నాదత సౌందుతుందా.. సాంప్రదాయ. శ్లైఓలో ఇటువంటిది జరగదు : తీసుగళి నోపనొక్కూగుని నర చేసుగుంటానంది వెనకేసుగొస్తుంటే (క్రియా రూపాలు : పాడుము (ఏక) పైడుడు. (బహు) సొం్యపదాయ ఖైలి వ్‌ వక బహు ఊపు : హపౌడుదురు మషాడ్రుదుము పాడెదను పాడెదము మప: పాడుదువు పడుదురు పాడెదరు హైడుదురు -ప్రవు : హైడును వాడుదురు ఫాగెడుని పుంస్తీ: పాడెదరు రండు మూడు శైలులు : మ.పు : పాడుతాము పాడుతారు ప్రవు వ వుం. పాడుతాడు. పుం.స్రీ:. పాడుతారు శ్రీన: పాడుతుంది. న పాడుతయ్‌ క్షేశర.

నాంపదా:ముశైలి ణ్‌ ఊఉ.పు : హెడితిని హపాడితిమి మ,పు : హెడితీని హెడితిరి ప్రపు : పాడెను షాడిరి ర0చ. మూడు శైలులు ; ఉ.పు : పాడాను పాడాము మ.పు : పాడాపు హెడారు ప్రవు : పుం: పాడాడు పుం.స్త్రీ ; పాడారు శ్రీన :. పాడింది న; పాడాయి' ఉ.పు : పాడినాను మౌడినాము మ.పు : పాడినావు షాడినారు ప్రవు ;. పుం: పాడినాడు పుం,స్తీ : పొడినారు స్రీ,న: పాడింది న; పాడినయ్‌ సాల్వపదాయశైలి రెండు, మూడు శైలులు పాడకుము పాడక (క్సా పా డకుడు పా డకండి పాడవఠలను పాడాలి పాడుదము పాడుదాం పా డుచు (న) పాడుతూ పొడిన (న్‌) పాడిన కేశ?

ర్‌9 : సాంప్రదాయ శెలిలో ధాతువుల చివరి ఉ - ఎఖాతకాల (వపత్యయ మైన ద ముందు వికల్పంగాను, డి ముందు నితృంగాస _ ఎ _. గా మారుకుందిం చుతో అంతమయ్యే ధాతువుల ముందు, నుతో అంతమయ్యే (హు) ఆహఅ ల ముందు మార్చు జరుగతుంది. ధాతువుల చివరి ఉ - ఎగా మారినవ్వుడుః మిగిలిన రూపంలో య్‌ _ స్‌ గా మారుతుంది : పెటదను పెటుదును ట్‌ యల్‌ చూచెదను వనెదను చేసెదను చేసెడిని మకు తప్ప, ుుతో అంతమయ్యే ధారుపుు చివరి ఊ అభూతకాల (పత్యయమైన దు ముందు వికల్పంగాగు, భూతకాల వత ర్ట్‌యం టి ముందు నిత్యంగాను లోవిస్తుంది ; వినెదను విందును అనెదను అందును వింటిని వింటిమి లు తో అంతమయ్యే ధాతువుల, (మూచకరాలు కలవి ఓవరి చు వ్యలిరేకార్థ (వత్యయమైను అ ముందు, (ప్రార్ధవాద్యర్థక (ప్రత్యయమైన ము థి ఇవ . స థ్‌ స్రీ (0 శ్‌ మూ ముందు వు గా మారుతుంది : విలువను పిలువము విలువవఠలను చుతో అంతమయ్యే ధాతువుల, పేరణార్థక రూపాల చివరి చు, అభూత కాల |ప ళు వం శ (ప్రత్యయమైన తు ముందు, లోపిస్తుంది. మిగిలిన రూవంలో, చివరి హల్టు నిలిచెదను నిల్తును నిల్తుము వ్‌ల్తును విలివింతుము 148

చ్చు లే అంతమయ్యే ధాతువ్పం చినరి చ్చు ఆఘాతకాల [(వత్యయమైన

త్తు ముందు లోపిసుంది : తెచ్చెదను తెత్తును వత్తను

చచ్చు అనే (కియకు, వ్య రేకార్థక అ [వత్మయంకో, (పార్జనాద్యర్ధక (పతృయంతొ ౫, నిళ్చయ్యాక (పత్యయంతోను చావు అనే రూవం కలిగి ఉంటుంది:

చూడవఠలను పాడవళను వినవళఠెను.

అ". _ అనే [కియకు అధాతకాల [(ప్రత్యయంతో _ అయ్యే అనే రూపం, చూఛకాల (వత్న్మయమైన _ ఇలితో అయ్‌, (పథమ పురుష (ప్రత్యయమైన _ ఎ తో ఆయ్‌, అయ్యెలు ఉంటాయి :

అయ్యదను అయితిని ఆయెను అయ్యను

సాంప్రదాయ తైలిలో మూడక్షరాలు కలిగిన (కియాధాతువుల్లో ప్యతి రేకార్ధర (పత్యయమైన -- అ ముందు రెందో అక్షరంలోని ఉ_ అ గా మారదు;

అలుగు విరుగు వ్‌లుచు వీలువను వీలవను ఉండు లోని చివరి అక్షరం ఘాతకాల (పత్మయమైన ట్‌ ముందు లోపీసుంది : చంటిని ఉంటిమి సార్యవదాయైైలిలో ఇచ్చు అనే కియకు (పార్ధ గాద్య్ధకము త ఇయ్య, ఇవ్వు అని రండు రూపాలున్నాయి : ఇయ్యుము ఇవ్వుము క్లేశం

యుతో అంతమయ్యే ధాతువుల చివరి అచ్చు లోవిస్తుంె, ఇ, వ లతో (ప్రారంభమయ్యే (వతృయాల ముందుయ్‌ ._ స్‌ గా మారుతుంకి : చేసితిని చేసి ర్‌ 10 : సర్వనామ (పత్యయాలు ఫి రెండు మూడు శై లుల్లో సర్వనామ (వత్యయాలు నమానమే. కాని నవుంసక లింగంలో మూడ" శైలిలో చివరి అచ్చు పచురంగా లోవిస్తుంది : వస్తున్నాయి వస్తున్నాయ్‌ పోతున్నాయి పోతున్నాయ్‌ సంవ్రదాయ శైలిలో [కియా రూపాల్లో (ప్రథమ పురుషలో ౨౦| వివదత లేదు పీటికన్నిటిలో ను అనేది సర్వనామ [ప్రత్యయం : చేసెను తినను సం్మపదామ శైలిలో సర్వరామ (పత్యయాలు ఇ తో అంతమయి ఉంటాము, రెండు మూడు శైటల్లో ఉ తో అంతమయమి ఉంటాయి : నేను చేసితిని వారు పాడిరి మేము పా డితిమి (పార్ధనాద్యర్థకానికి రెండు రూపొలున్నాయి. ఏకాచ్క్యాలతో మ్ము అనేది మిగతా చోట్ల ము అనేది : తీసికొమ్ము కమ్ము రమ్ము తమ్ము పొమ్ము ఇమ్ము పాడుము వెష్టము తినుము కేక50

అభాతకాలంలో ఉత్తమ, మధంమ పురషలలో దఆనేవి_వతో ఆంతమయ్యే రూపాలముందు, డు _ అనేది ఉతో ఆంతమయి* రూపాల ముందు (పథమ పురుష పుంస్త్రీ. లింగ (వత్యయాల (ప్రత్యయం లేదు. కొన్నిచోబ్ద డ్శు డి అనేవి వస్తాయి. దు అనేది న అనే నర్వనామ (వత్యయం తోను, ది అనేది ని అనే సర్వుశామ (పత్మయం తోక ఉంటయి ; చేసెదను చేసెను చేనెడిని చేసెడును భూతకాలంలో టి ఆనే (ప్రత్యయం, ఉత్తమ మధ్యమ పురుషల్లోను, నుతో అంతవైన [క్రియలతోను, ఇలి అనేది మిగఠా చోట్ట, (వధమ పురుషలో ఎ _ అనే [పత న్ట్‌యం ఉంటాయి : కంటిని చేస్తిని చేసెను ఉంటిని వ్యతిరేక (పార్థనాద్యర్థకం సాంప్రదాయ శెలిలో అక్‌ (అక్‌ -1-ఉఊ) అయితే మూటగో శె లిలో - అక్క చూడకు చూడక చెప్పించుకోక వాక గ్రా పలక్క సార్యపదాయ శైలిలో “వలెను చేర్చడం వల్ద నిశ్చయార్థకం ఏర్పడుతుంది మూడో 73తో _ ఆఅలితోపాటు, అల, ఆలెకూడ చేరుతాయి : విలువవలెను చేయవళెను వినవఠెను కావాలె చెప్పాలె చెప్పాల క్షేక్షక్షే

సౌం్యవదాయ శైరిలో, చు అనేని శ్యతర్థక పత యం. తు టూ అతో హెటు తో, టోలు కూడ మూడో శైరిరో కన్పిస్తాయి వ చూచుచు పాడుచు పెడుతో వింటో సాంప్రదాయ శైలిలో _ దము _ అనేది హర్ట్‌టివ్‌ పత్యయం.. దాం, ద్దాం అనేవి మిగతా శైలల్లో వాడ.తౌం : వీలుపించుదము, విలిపిదాం. టం (ప్రార్థనాద్బర్థక బపంవచనంలో రా అనే రూపం ద్విత్వంగా మారుతుంది కొన్నిచోల్డ మూడొ శైలిలో _ రా దీర్జల్వన్ని కూడ పొందుతుంది : పదండ(ర్రా ఏం జేస్తుందర్రా సార్యపదాయ శైలిలో ప్రార్థన ద్యర్ధక బపలవచనంగా డు, ండు అనే (వత్యయాల్ని కలిగి ఉన్నాయి ; రండు తెండు పాడుడు దయచేయుడు దీవించుడు పవ క్షేక్ర2ై

చి ఇల లిపి [ప్రకరణం 61; నేటి తెలుగులో శి2 లిపి సంకేతాలున్నాయి. వీటిని $ వధాలుగా విభజించవచ్చు. అవి 1. అచ్చులు : 2 హల్లులు : లి దీర్ణం ; డ్డ మహ్మాపొణత : ధ్‌, నగహల్టులు. వుర్ణానసార్వం, ఆర్థాను స్వరం, విసర్గ ఆనేవి సగహల్డులుగా వరిగణించబడ్డాయి. ఈ మూడింటికి పర్యాయ రూపతలేదు. 6.బి : తెలుగులో అచ్చులను సూచించేవి 8 సంకేతాలున్నాయి. వీటిలోనే బు అనే నంకేతము గూడా చేర్చవచ్చు. కాని దీని ఉచ్చారణ చాలవరకు రు మ్మాతమే. అచ్చులలో (నతి అచ్చుకు రెండు నుండి ఐదు పర్యాయ రూపాలున్నాయి.. ఐసొలేవన్‌ (వృధ: కరణ) లో వాడబడే లివి సంకేతం ముఖ్యమైనదిగాన, మిగతా నంకేతాలతో కోలిపి వాడబడేవి గౌణ సంకేతాలుగాను చెప్పుకోవచ్చు. ఈ లివి నంకేతాలు వాటి న్యాప్తి యీ ఆధ్యాయంలో తెలిసికొందాం 68: అచ్చుల నంకేతాలు _ వాటి పర్యాయ రూపాలు ; సంకేతము ; వర్యాయ రూపాలు : (ప్రాథమిక రూపాలు; గౌణ రూపాలు: 1 “అ అ న వీ ఇ ఇ తి వి *ఊీ ఉ ఇ ఖు "వ ఎ గా ర “జి &ఒ రూ

8 వ్‌. జూ ౨ “ఐ ఐ నో గ కడా జా శా థి "బు బు ఖ్రి 6.4: అచ్చుల వర్యాయ రూపాల వార్ధిప్తి గరించి యీ (కించ మార్పులు గు ' రించాల్చెవుంది. 6.5, హల్టు యొక్క పర్యాయ రూపానికి దానితో వచ్చే గౌణమైన అచ్చు పర్యాయ రూపానికి మధ్య స్థం ఉంటుంది. మహా[ప్రాణతతో కూడిన *గ” (ఘ) ఏ అచ్చుతో కూడిగా సరే హెఏ అచ్చుతో కూడినా సరే వఫషసలుఒజఓలు తప్ప ఏ అచ్చుతో కూడా సరే: ఘ ఘనము యో పలక ఫ ఫలము ష షరాయి స సరము హ హల్లు ళా 668: వఫషన లు ఒ ఓ,బౌలతో కలిసినవుడు వాటి గౌణ లివి సంకేతం హల్లు యోక్క [ప్రాథమిక నంకేతానికి అడ్డంగా రాయబడుతుంది. ల! ఫారం హైగడు పోలిక పౌరుషం కేకశీ

“షి షాను షక “సి సాము సొమ్ము సోడా సౌకర్యం 6.7; హళ్టు యొక్క [ప్రాథమిక సంకేతం ఐ 'ఉ' బు లతో కలిస్తే ఒక ఆభాస సంకేతం ఉంటుంది. ఈ ఆభాస సంకేతం ఐ అయితే ఆవ వతో సరూపంగా ఉంటుంది. ఊఉ తోను బు తోను అఆ తో సనరూపత కలిగి ఉంటుంది. “ఐ' కైలానం మెలు శీ క! ఉ కుట్టు పుట్టు కూత వూత బు కృప క్యూరము 6.8 : మ, య, సనా ఎ జొతో కలిసినవుడు ఆ తో సరూపమైన ఆభాన వదాంశము కలిగి ఉంటుంది. “జో మ మౌనము య యొావనము హౌసు 69; ఓట అనే (పాథమిక లిపి సంకెతం మిగతా అచ్చులతో కలసినపుటు అ తో సరూవమైన ఆభాన సంకేతం ఉంటుంది. ట టీకా టూక్రీ క్షేస్‌న్‌

6.10; హల్లు యొక్క లివ్‌ సంకేతం ఆభ్యంతర ప్యవధానం ముందు ౯ న! ఒక ఆభాస లిపి సంకేతం ఉంటుంది. వాక్‌ భాస్కర్‌ 611: లిపి సంకేత పర్యాయ రూపాల వ్యాప్తి. ఆ అనే (ప్రాథమిక సంకేతానికి యీ [క్రింది రూపాలున్నాయి. ఆభ్యంతర వ్యవధానంలో దీర్చం లేనప్పుడు దీని రూపం (అ). అచ్చు అమ్మ (ల) దీర్దంతో కూడినవ్పుడు అభ్యంతర వ్యవధానంలో ఉండే రూపం. ఆడు ఆరు (4) ట అనే హల్లుతో కలిసి ఉంటుంది. టక్కు టక్కరి ఖబలగన అ లతో ఆఅ ను సూచించే అచ్చు లేదు... జ, కో, లకు కూడా ఆను సూచించే అచ్చులేదు, ఖరము బరువు లఘువు గణము యజము హా వేజ్క టేశ పరుడు కక

(౮) మిగతా అన్ని హల్దులతోను ఉంటుంది కలుపు పరుపు మలువు నలువు హల్లులతో కలసినపుడు దీర్చ మైన అకు యీ [క్రింది పర్యాయ రూషా లున్నాయి. , . రుటమయ హా లకు తప్ప మిగతా అన్ని ఆక్షరాలకు అ దీర్ణము వచ్చినపుడు తలకట్టు (ై) లోవిస్తుంది. కారు పారు నారు వారు ()ట తోనురు మయ హ లతో ఉంటుంది. టాపు మాయ యాచన హాలు 6.12 : ఆభ్యంతర వ్యవధానంలో ఇ అనే అచ్చుకి రెండు పర్యాయ రూసా లున్నాయి. (ఇ) డీర్ణ ము లేనప్పుడు వ్‌ ఇలు ఇమ్ము (ఈ) దీర్ణముతో కూడినప్పుడు వ్‌ ఈడు . ఈల శే.

దీర్షం లేనవ్నడు పదం మొదట్లై 'ఇ'కి ఉన్న రూపాలు నాలుగు త రం ల క్క,జ్య వడ, ఇ పష్కన,హ, మహ్మాపౌణంతో కూడిన _ పడ లతో వ్యాప్తికలిగి ఉంది. కిటికీ పిలువు సిరి కీటకం టిచడు (7) చ, త, న, బి మ ల, ళ, ప మహావాణతతో కందిన క్క చ, ఐ లతో వ్యాప్తికలిగి ఉంది. తిటు చిటి బిలము ట్‌ ట్‌ చీర నీప మీద (౫) గ ర మవ్మోపాణతతో కూడిన త, ద లతో కలిగి ఉంటుంది. గిట్ట రింగు థీవి గరు ఠీము (2) ద మహాపాజతతో కూడిన త, ద లతో కలిగ ఉంటుంగ. దిట్ట ధీరుడు దీపము 6.19: ఆభంతర వ్యవధానంలో ఉ దీర్లం లేనవ్వుడు -- దేర్చంతో. కూడి అ శ ఖు నప్పుడు ఒకే రూపం కలిగి ఉంది. ఉప్పు ఉక్కు ఊరు పు ఊఉ _ నాలుగు రూపాల్ని కొలిగి ఉందిం కే58

క్క జ, బ లతో ఉంటుంది. నుదురు బుధుడు ముక్కు. మూడు నూడ టూరు (౨) జ లో కూడినప్పుడు . జువ్వి జూదము (౮) వ్య వ మహ్మాపాణతతో కూడిన వ తోను ఉంటుంది, పువ్వు . పూర్వము ( ౨) మిగతా అన్నిచోట్ల కుక్క _ చుట్టు. .... సూద్యడు తూర్పు దూరు 6.14 : ఎ కి అభ్యంతర వ్యవధానంలో ఒకే దూవం కలిగి ఉంది. ఎద ఎద్దు వరు ఏడు (=) హల్డులతో కలిసినవ్వుడు మూడు వర్యాయ _ రూపాలున్నాయి. జ, బ్క న, ల, ళ తోను మవ్మాప్రాణతతో కూడిన క, జ, బ.లతోను బెబ్బులి లెక్కలు ఖేలనము ఖేదము ()ట తోను _- వెక్కు 'పేకు క్షేక9.

(౨) మిగతా చోట్ట గ్‌ గల పెడ గేదె "పేద 6.15 2 _(ఒ) వ్యవధానం ముందు ఒకే రూపం కలిగి ఉంది. ఒకడు ఒకటి ఓర్పు ఓడు ()ొక్కగ్య చ, డ,త, ద మహ్మాపాణతతో కూడిన చ, డ,త, ద, లలోను వస్తుంది. కొంగ దొంగ కోటు చోటు (గొ వ, ప, స మహ్మాపాణతతో కూడిన ప తోను వస్తుంది పొంగు సొంపు పోడ (౧) మిగతా అన్ని చోట్ట __ జోరు 6.16; (బ్రా కి వ్యవధానం ముందు ఒకే రూపం ఉంది. . జొన్సు జాను (గొ న, ఇ ల మహ్మాపాణతతో కూడిన క్క, బ లతోను నౌకరు (బౌనుదొర (” చ, మహ్మిపాణతతో కూడిన చ, జ లతోను వన్తుందిం చౌక్ష 160

(సా మిగతా అన్ని చోట్ల వ కౌముది పౌను గౌరవము 6,17 ; ఐ -_ వ్యవధానం ముందు ఒకే రూపం కలిగి ఊంది. ఐక్యము ణదు (ఆ) అత్కరానికి (కింద తైలానము వైనము 6.18 : (బ్రు వర్ణానికి రెండు రూపాలు - పదం మొదట్లో బు మిగతా చోట్ల లా? యిణము ం ఖువ్నె కృషి కృష్ణుడు 6.19: దీర్షం : దీర్లానికి రూపొలు -- | ఖు (౮) వదం మొదట్లో ఆ ఆనందము ఆయువు (౮౭) కృిగ, చత, ణ, దన బర స్కప మహాపాణంతో కూడిన చ, చత బ్యదబ లతోను ___ కాలము గాలము తాశము ఠాణా 16

(4) హ తో కూడినప్పుడు హారము హాయి (ఆ) మిగతా హల్లులలో __ న్న. జాలకి టాపు మానము ఘాసము లాయరు (ఆ) ఇ, ఎ లతో కగ ఈత ఊరు ఊలు () య కాక మిగతా అన్ని హల్లులతో జి (-) య, మలతో వికల్పంగా __ యీత మీద/మీద మీరు మీరు (ఆ) ఊఉ, బూ లతో కూడి ఉంటుంది. కూర నూరు (/) ఏ, ఒ లతోన్స, వీడు ఏకము ్‌శేను వేయు కేర2

&డ ఓవిక కోపము గోడ మ. యలతో కూడినవ్వుడ: (] ణి మోకాలు యోగము 620 ; చ్‌ర్చ ౦లో హల్డులకు కలిగన రూపాన్ని బట్టి హల్లుల్ని రెండు విఢాలగా విభజంచవచ్చు. (0) చీర్జంలో అదే సంకేతాన్ని ఉప యోగించేవి. (2) భిన్నమైన సంకేతాన్ని ఉవయోగించెవి, ౧ గద బి చలి జ జడ ల టక్కు. అణా 2 డబ్బు నె వడు బి బడి నె సీ న్‌ షరాయి 6 కజఅ | న్‌ క చ, ప,బ, న, ళ, లలో కుడి వైపు పెరిగిన సంకేతం గు ర్తించాలి, 6.21 ; కడవ ఠా అక్క వక్క నక్క 63

న: కన్నము ఆయన న్‌ అయ్యా రమణ ర్స కరం లక్క ల అల్లుడు యలు గళము " వల క్‌ తువ్వాలు ల మన్నిక శ్ర అమ్మ తల అజాత అత్త 622, క్క గ చు జ త, ద టి డృ, ప బ, లు మహ్మాపాజత కలిగి ఉండగలవు, అందులో క, గ, జ, ట, తలలకు [పత్యేక రూపాలున్నాయి. "చ, జ, దృ ప, బ లు అదే రూపాల్ని కలిగి ఉంటాయి. ఖ 5 ఖరము ఖు ౧ ఘడియ గడీయ 164

౬౫ జ రుషము జలగ క ణి కంఠము పటము యు తె మిధిల తరము చి చదువు ఛలము ౭ కడవ దృథము అదను రథము ఎ పలుకు ఫలము బె బలము భర్త హూశుళ। 165

అక్షరాల్లో రూపసావుక్టం చాల ఛాషల్లోలాగానే తెలుగు అక్షరాల్లో కూడ రూపసామ్యం ఉంది, అయికే ఒక్క దీర్హాకరాలు ,ఒ_త్తక్షరాల్లోతప్ప,రూ పసామ్యతకు ధ్వని సామ్యతకు ఎటునంటి సంబంధం కనిపించదు. తెలుగు లిపిలో నిఘంటు వరుస మాతం ధ్వనిసామ్యాన్ని బటి నిర్ణయించారు. ళు మ! అక్షరాల్లో రూవసానమ్యుం లిపిటోధనలో ఉపయోగంగా ఉంటుంది. ఈ (కింది రూపసామ్యుశను గమనించండి, ఆ...-అఆలత ఇ..--ఇ ఖా ఉ.--ఉడద ఊ,ఢ,ధు థ ఒ---౬ఒ, ఓ, బొ, జ, జ, ది, భ,బు,బూ ౦-౦రయ,ళఠఈ ఈరు టంట, అ విరావుం ; గురులు ద పదాలమధ్య విరామాన్ని సూచించడం రెండు రకౌటు.

1. పదాలమధ్య ఖాళీస్థలం ఉంచడం ఓ. పథాఅమధ్య విరామచిహ్నం ఉంచడం. ఈ కింది సూత్రాలు సాధారణ్యవ్యవహారంలో ఉన్నాయి. కాని యింతకంబె భిన్నంగా వాడే రచనలు కూడ ఉండొచ్చు. చే

2. పదంలోని చివరి హల్లు 1 అచ్చు -. మరోపదంలోని మొదట్‌ అచ్చుతో కలిసినప్పుడు సాధారణంగా మొదటి పదంతో చివరి అచ్చు లోపిస్తుంది. అటువంటప్పుడు 'ముదటిపదంలోని చీవరి హల్లు. రెండో పదంతో కలు స్తుంది.

తమ కొక నూతన నివోసం (తమకు * ఒకు) | వా కేవరూ యీ విషయం అంగీ కరించరు (వారు * ఎవరు శ, రెండు పదాలు కలిసినప్పుడు యగాని, వ గాని ఆగమంగా వన్దే య, వలు సాధారణంగా శెండోపదానికి చేరుతాయి హరిభవాని యింకా యిలా అంది శ చేసిసెడుతూ వుంటాను $, _ నామ ఐబంధంతోగాని నామవాచకంతోగాని విభక్తి (సత్యయం గాని, పరానుబంధంకాని కలిసినప్పుడు వాటి తర్వాత విరామం ఉంటుంది. ఆయనకు విశ్రాంతి లేకుండా చేస్తుంది కూతురుకోసం వెతుక్కుంటూ వచ్చాడు ఆమె గదిలో చూళాడు శీ. క్రియూవిశేషణ రూపాల్లో తప్ప అసమాపక (శక్రియారూపం తర్వాత నదిలో సీరుండే కాశీదాకా వెళ్తుంది చేస్తూ కూర్చుంది, ర్‌ ఓ, పీ,గా మొదలై న (ప్రత్యయాల తర్వాత మాకెంతో సంతోషంగా ఉంది మ్‌రే చెప్పుకోరడి శొద్దిగో గింది ఫస?

8. (ప్రత్యయంతో కూడీనా కూడరపోరునా, కర్త శర్మల తర్వాత శై లజ మామ్మూలుగా
9. ఊనిక కోసం పదాల చివరి అచ్చులు చీర్చాన్ని పొందినప్పుడు మీరెస్పుడూ అలా చెయ్యుగూడదు అందరూ తనకు కొత్తవాస్హ 68, సంకలనాత్మక (ప్రత్యయం, ఆ, ఈ, ఏల తర్వాత ఆమెకూ రమేష్‌కూ ఈ చష్టుడ్డు ఆ కొత్తభ్యక్తి 1... సంకలనాత్మక (ప్రత్యయం తర్వాత, ప్రార్ధనాధ్యర్థక రూపం తర్వాత | ముందెప్పుడూ యిలా చేయనులే " నీవుకూడా తిను కమలా విరామ గుర్తులు :
10. పుల్‌స్టాప్‌ వాక్యంచివర, ఎ(్రీవియేషన్స్‌లో (ప్రతి అకఠం తర్వాత ఉంటుండి. ఆమె'సపేరు కనుల, - కోరా (కోరాడ రామచంద్రయ్ట) వి (పళ్నార్ధక గుర్తు. పశ్నల చివర ఉంటుంది. 1681

ఎవరు చూసారు (| ఆయన అఆంగీకరించారా ? ల ఆళ్ళర్యార్థక చిహ్నం వ ఆశ్చర్యార్థక వాక్యం చివర పరోక్‌ ప్రశ్న చివర ఆశ్చర్యార్థకాన్ని వ్యక్తంచేసే అవ్యయం చివర సంబోధన (ప్రథమావిభక్తి రూపం చివర కదా, గో, మొదలైన రూపాల చివర ఆ అమ్మాయి ్రీమంళుని కూతురట ; అతనికి పని చేశాయో లేదో; కాబోలు "నాయనా ః నాన్నగారూ : ఉన్నారుగా | అదుగో । వాడు ఉమేష్‌ : ణీ కామూ వ్‌ ఎ) సంకలనాత్మక పదబంధాలతో ఒకో పదాన్ని విడదీసి చూపించడానికి బి పర్యాయపద బంధాలను వేరు చెయ్యడానికి సి చేదర్థక, _క్యార్టక (ప్రత్యతయాల తర్వాత డీ అవ్యయ (ప్రత్యయమైన గా తర్వాత ఇ) అప్పుడప్పుడు సంబోధన (పథమ తర్వాత ఎఫ్స్‌ సంకలనాత్మక (వత్యయం తర్వాత 169

జీ (ఫత్యేకించి ఒక పదటంధాన్ని గానీ, పదాన్నీగానీ మీగళొ వాక్యంతో విడదీసి చూపినప్పుడు హెచ్‌ పరానుబంధం తర్వాత, (ప్రార్ధనాద్యర్థకం తర్వాత, వు అప్పుడప్పుడు వ్యతిరేక (కియాజన్య విశేషణం తర్వాత హేమాలిని, రమేష్‌ = ఎక్కడా జీవరాసుల అలికిడిగాని, చప్పుడుగాని లేదు చాలా నేపు నిశ్శబ్దంగా ఉన్నాక, అతను ఇలా అన్నాడు నిజంగా, బహుమతులు యిచ్చిపుచ్చుకున్న వాళ్ళు లేదమ్మగారూ, ఇక్కడే ఉంచాను రమేష్‌కు, హేమకు | ముందురోజు, పెరుగూ కూరలూ కొనడానికి " పథకాలను గురించి, సెద్దవాళ్ళతో ఆలోచించడంలేదు, ఇక వెళ్ళి విద్రపొండి, నాన్నా ఇన్నాళ్ళూ విగ్గరగా నవ్వని, హేమాలిని ఇప్పుడు కప్పు ఎగిరిపోయేలా నవ్వుతుంది. ర్‌, 'సమికోలన్‌ ; చిన్న చిన్న వాక్యాలు వరుసగా చెప్పేటప్పుడు-ఒకోవాక్యం తర్వాత శాస్త్రము లున్నవి; పురాణము లున్నవి; సమస్త కళ లున్నవి 6, కోలన్‌ ; ఫత్యక్ష కొపేషన్‌, ఒకవిషయం [కింద యిచ్చిన వివరాలు యిచ్చేముందు ం శే0

ఊతను యిలా" అన్నాడు : పీరు మధ్యాహ్నం యుచ్చీన రూపాయి. రమేష్‌ నవ్వాడు 1 చాలమంది మనుష్యులు యిలా చెప్పారు అవి ర0డు రకాలు : 2. పరోక్షం 6 హెఫన్‌ : 6... గొలుసుగా చెప్తున్న విషయాల్లో ఒక్కొక్క విషయాన్ని విడదియ్యడానికి. వ్రాయగా వ్రాయగా (వ్రాత-పొడగా పాడగా బదము- వాగగా-వాగగా వక్త్సృత్వము |, డాష్‌ ; ఎ) ఒక విషయాన్ని చెప్పినప్పుడు-అందులోని_ వివిధ పద బంధాల్ని పిడదీయడానికి వి ఒక "ఉసవాక్యం తర్వాత---మరో ఉపవాక్యం వచ్చి నప్పుడు సి వాక్యం తటాలున ముగిసినప్పుడు డి సంతకం ముందు (కొన్నిట్లో) ఇ) ఒకర్ని సంథోధించినప్పుడు (కొన్నిట్లో) ఎఫ్‌) (ప్రార్ధనాద్యర్థకం తర్వాత (కొన్నిట్లోో 1శ1

ఎన్ని ధర్మశాస్త్రముకు- -౨= ఎన్నీ దీనిజానాలయ ములు-.__ఎన్ని వ్వుస్తక శాలలు శన్ను కలుసుకోడానికి..-ఇంట్లోనున్న ముసలివాళ్ళ కంటపడకుండా ఒకచేళ బాభాయి వస్తే :.,=. నువ్వుంా రమేష్‌ (శ్రీమతి హేమాలినికి. ఆతని "పేరు చెప్పు 8. పెరేంఢిసిన్‌ (ుండలీకరణం) వాక్యంలో ఒక పదబంధాన్ని వివరించడాోనీకి..అయితే యిది వాక్యంలోని భాగం కాదు. | సీయోగ్యకా వ్యతముళు (నర్టీఫికేట్‌)' చూపమన్నాడు. 8. రెండేసి కొశ్వషన్‌ో గుద్తణు ( *) ఎ మగొళో హాక్యం నుంచి డ్రై రెట్ట కొటేషన్‌ను వేరుచెయ డానికి - బొ కొన్ని అశ్యదేశ్యాయాలను, ధ్వన్యనుకరణ రూపాలను మిగతా వాళ్యంనుంచి వేదచెయ్యడానీకి - “పీమిట్రి యోవేళ తొందేర నాన్న గోరూ ,"' అనడిగింది హేమ “భాథ్ట్‌ ఆయినప్పుడు “రైలొ మని 10. ఒక కొశేషన్‌ గుర్తు: (”) ఎ) వాక్యంలో ఏదైనా పదాన్ని పరిహోసధోరణీలో. వాడి

• నప్పుడు | పీ తన్యదేశ్యాయాలను వేరుగా చూపించడానికి సి కొపేషన్‌ను గుర్రించడానిక్‌ స్తూ

నల్లని “బ్లాక్‌ హెడో ను జూచుటవల్లి “నాచురల్‌ థిలాఫీిలో ఏమ్‌. ఏను అచీటీనీలోనికి దీసుకొని. పొ””మ్మని చెప్పింది 11 శ₹ండు లైన్లు: (॥ )గబుల్‌ న్లేషెన్‌ (కొన్నిట్లో) ఇంటి'పేరును వేరుపరచడానికి

• పా॥ లక్ష్మీనరసింహరాపు

12. జకలైైను (1 ) సింగిల్‌ న్లేష్‌ ఎ్యవీవియేషన్స్‌లో రాసినప్పుడు పేరు చివర కా॥ | 18, చుక్కల. వరుస (4) తటాలున ఆగిన వాక్యం చినర మరికొంత విషయం గురించి అడిగినప్పుడు “ప్పదోో*,,4,,యిదిగా ఉంది __ ఇప్పుడేంటి, ఇలా అంటావు, 4244466
13. హైఫన్లవరస (-----)

• పదానుబంధం చివరి అచ్చును పొడిగించి యింకా సనురి కొంత విషయాన్ని అన్వేషించినప్పుడు ఉమేష్‌_అంటాడూ --- - -”

15. _కోలన్‌...డాష్‌ (:) ఏదైనా విషయాన్ని వివరించి చెప్పేటప్పుడు వేటినైనా వివరించి చెప్పేటప్పుడు వాటి వరున్యక్రమాన్ని చెప్పేటప్పుడు |. ఓక విషయం గురించి చెప్పబోయే ముందు- పర్యవసాన మేమనగా ; శష్టు చికిత్సవలన నాలుగవ్లధి కూలికి (గంధమెస్పుడు రాయకూడదు జరిగిన ఒక వృత్తాంతం చెప్తాను సారా 173

కొన్ని వ్యాకరణ _పత్యయాల పొనఃవుసాస్టలు

• (ప తికలలో) -

1. బహువచన పత్యయం రు 1 లు = లైరి8 +... అఆలు = 768 వ్తం ఆ ల్ల ఎలి" ల = త16 ఇంగ్లీషు సు[,అ స ఎకి సు ఎక్క £. విభ కి ప్రత్యయాలు : ద్వితీయా ని -_-115 ను = [17 (నువ) నే = కేలిశీ చతుర్జి క్తి ఎ 12 కు = శిథిల క్రీ ఎ 10 కూ శ్‌ (కు[.అు క _ 114 పంచమి ఇ = ర్‌కీ ఆ = లలి స్ప్తమి ఆ = కలీ న ఎ తీస్‌
2. సపరానుజంధాలు ; అన్యయాలు తో = 76 ఇట్లా -లీ లో = త్రీఫ్‌&ీ ఇంకా -18 లోన్‌ -46 అయినా -1 చేత -7 ఆర్యా -$ కన్న -]1 అంతా -] నుండి --15 తాలూకా -కి పాటు -_]1 గ్‌ = ల్లీ

ఆట. -]్లీ వల్ల _- వ్‌] శ్రీద -2 వలన ఎల ఆ = కలి లేదు - కి "వెలుపల _.]1 కాదు = కదా ఎత రాదు అ కే గుండా _-2 ళీ కి కంచ _]1 ఊఊ 16 మీది ఎ ే ఈ = 160 గురించి _-| ఆ -్‌ కలై గూర్చి - 10 ద్వారా జే కూడా _ 80 చాల ఎ ద్వారా -5 చాలా ఒలి వరకు _ 10 పట్ల ఒక్‌ అట్లు = 5 కోసం, ఎర్‌ అట్టు ఎత గా = 16 4. (కిళూ.పత్యయాలు | ఉ = 12 ఆని = బై0కీ అనీ = 61 ఖ = 150 తూ - జీ0 టూ = శీ చూ వశే ఏ = 88 తె అ 1 శే - కి అఆకుండా ఎకి ఆక = 27 కే6

ఉపయ్ము క్ర గంఖథోలు : చిన్నయసూం, బాఆ వ్యాకరణ సత్యనారాయణ బుక్‌ డిప్లో, పరవస్తు 1857 రాజమం[డీ. చిన సీతోరామస్తోమి ఆంధ వ్యాకరణ సంహకాసర్వస్వము శాస్త్రి, వజ్జ్యల వాల్యోములు- 1, 8 ఆం విశ్వకళాపరివత్‌, [959 బార వార రజోద్యోతం - (పచురణ: థ్రీమతి కాకరన్నరి వెంకటసీతమ్మ; విజయనగథళి, గుకుమూ _ర్షి ఇస్తే... ప్రటగు వోశ్రరషం, పోవిళ్ళ రామస్వామి కాస్త్రుణ, రావిపాటి 1951 చెన్నపట్నం. నన్నయ భట్టారక... ఆంగ శబ్ద బింతావణీ రామేహ్యోమీ చెహ్తష్ల. శ్‌ ॥ 1907 నన్స్‌, మ్మదాసు కామకృష్ణయ్య. కోరాడ సంధి (మదొను) ]! 056 వతశనారాయణ, ఆత్మద్మ్య కియా. స్వరూపమణి, దీషిక = ఆర్మద్హ్యష్రదేక్‌ విశ్వనాథ 193 సోకూత్య ఆడమ్‌ - హైదడావాద్‌ శేషగిరికాస్త్రి ఎ యమ్‌. అర్థానుల్వైన త్‌ శ్రమ, (ప్రచురణ: వేదం వెంకట రాయళాస్త్రి అండ్‌ (బదళ్స్‌, మ్మదాసు. షతకటిరోయళాన్త్రి వేదం తేలుగు లఘువ్యాక్‌ రణము =. వావిళ్ళ రామస్వామి | 951 శాస్తోోలు అండ్‌ సన్స్‌ మవాన్‌ వెంకటరమణ శాస్త్రి, రమణీయము - పొలహ్యాకరణ సమీక్ష, డువ్వూరి నందినీ మందిరం, విశాఫిపట్టణం సి రామారావు - తెలుగు వాక్యం. 1ళ/5 (ప్రరమ (వ్రపంది మహాస్‌టల (ప్రచురణ తీిరంగ : షీ గ. గి న091893146 912౧06 01 791460 గికుతతో 1927 609168 57 ౧7౦౯౩౪౧9 ఆ0౧౩౪4% 100౪ 16609 లె౭|8461 ౧౪౪. శో తా 3180008 6 4 తీ గం09గ 0 564) లట 1/01 1200648065, ళా

కం! 661214 61000 ౪0౪/6! ర౧౦౧౭౧౧69 1౧6180 [ఓ129౮615-

1959 1109, "౮౧౧6? ౮౮91166 ౪014౧౧6 కిరి. 146-158

1౮150౧3 గంగ 8౧. 616664 ౪6౧081 025969. అ౧౪/6౯9(0/ 01 0౭11-

1961 శ+ం7౧12, ౧౮91108₹0౧09 1౧ £1౧6415%05, ౪01. 24. ౮౧1౫691067 ౦0+ 06811607౧1 ౯౧658 : 567 61/ ఓ05 గిగిర్ర6!69. 58౧60౧1 1౧ కగీం66/[౧ 0011084181 91696. 2120019481 [4160007181 ౪0100౧9 1౧6120౧ 0060198405. 1. ౬. ౪01. 17 ౧౧. 118 - 188.

1955 709 ౧1౩40౧” ౦0+ ౪0౪/6! (6000 1౧ 616664 ౪6౨81 08999 ౨4౦5 ౦గ/ ౧౧. 337.

క13గగ8 గంగు. 550, గి88510 00656 1౧ [106670 76146664, ౮౦.

వ్ర్‌౪4గ8౧64 527008, ద. 80. గగం[గం8 గంగ౧౫/ ౧7606/80864-20

963

0100 ౬19161 తగి 1౧ళ06446060% 10 50016౧ 81060 తగ౧6గ-

1963 6౭౧ 60౮6౧611! 01 1687౧66 3500161169, సీఈ ౪0/6.

ర క 58967 క గి 1134050841! 62౧౫౧౫2౯ ౦1 761600౪ 90. 4. ౨15861/62400. 9090౧164 10 08100644 ౧1 79510. 0410018.

4 ర్రిర్ర్‌4 0190506 4౧6 1౧౦109[0/6 60గ౧౦౪౧౮క, 10618౧ [£100415609, ౪01. స ౧౧. 494-502 ఎ4!169 8106 గీంగంగ౧2| ౪౦141006.

1955 06/౪460౧ 0 ౪8౧021 1ంగా9 1౧ [41006670 61084, 10౧64180 ఓ1060136109. 0[౧812గ96 ౪51196 ౪౦14౧౧9 290-301.

1955-56 "6146౪4 [62౧0648669 61 116 1౧90గ/0005 ౦0124) 066౧100%/ 4. 0. [ఓ ౧౧. 13-18 ౪౨. ౫|/ 1955256 61686 ఓ4004809 0 6 1౧5610110౧ 1342

66౧14౧/ 4.9. 1.౬. ౧౧. 19-26, ౪౦1. ౫/ గి| 26497 41/66 1౧€/06446060౧ €0 69146606 ౪౯4౧౧౧౫౭? ఓ8280 ౬ 1947. 00. (464. [0౧60౧. శకి

(స్టునత గంగ 5190114164 618౧1027 01 106 761806 ఓ8గ0064- 896 గంం20 ౨౭01. 76౧60, 1050067 8206 00," 416. ఓం౧640౧. ౮ ౮

గింరర/ 6. %, కళరాగం100% 0 80గ6 761406 ౪0|69 (ఓ

1. క

1966 శీ 5046౪7 0 61684 58౧2009. 55 ౪8౧|68- 1694288 ఆ౧౧/6910/ 110080.

19408 731064 01110109. ౧8/1 ! ౪౪09౧040. ౪66441) 0౧8218 (౧8౧08 58340/ ద 5/03. గిగీం6/26.

19439 7810660 న|10100/ 981 11, ౦/108600౫7/ ఈ 56410108, 66802 ౪760818 గెర/8 58516 [126425

ర్థ్టరనింిర2౧2 త త 586/0 761690 0000000649 5% ౪9౧|౭-

6 1954814 ౮౧౧/6) 246044,

కిర్టరనైణ3ఇగా 5,౪. 761464 [0809 1౧ ₹2౧11 1062౧ ీగ౮64846 ర౧49గ౧9 ౮౮91109 ౪౦16౧6 00. 1798-86

504౧274 8౧81 0 || గొం)69౪4. 7610060 76/08! 58595 థో -గ9గగ8

19863 ం0/ 8% 1.1 ౪0! 24 00. 129-36. ”

5 ౮౦0678, ఉగథ/9 ॥ ౦0-దగం16గ౧1 ద[౦గ6గ|0 56486003 1౧ 76100౮ =

1962 వీ 50010-0660111/81 గ8౧౧60676, ౪౦౧6 ౪౦! 18 00. 2609-19. "

1960 నం 91000 765081 82988 ఓ8080889 060. 43 ౧౧. 8638-46.

(

౪901814 ౧8౦, 1. 81119 019993గ4460% 0౧ 16 61600 ఓ8గ౧66899, గిం/101964 0౧ శం శగిగ౧418 01 0190141 గెంం68/00, ౧ ౪81910 01 4864129, ౪61 ౫||, 1

క్షం

9 ౪౧౪౩89 64 9 266౧01 వె0015 కాటంక్రైం = ఉం 000096 (౧౦౪156 కె0స24090 09 ళం 0127161223 పళ క్ర టం బీ5ంళంటటంి, 9646 0. 2. క971 గౌంట క్రై 6జమ౫ఖా = & శీజంగ6476 కటుర్త? 01 ఈ ఇంతలు లట గౌయుకైా - 0.29. ₹౬6813 వ్యారకటాకే 1971 ఇక అంట 1991 620 పెళంరేలాం ₹01080, వంగం: 1, 24 3 1061 ఆధనీక తెలుగు వ్యాకర జం 131 న ఉ& 1049 09 €ం $1121మ120 0121664 01 గం[80 1 క్రళశంటం కోల షత 0119ళక, వలయం లా 1968 6. 0... 3024 15868 అట 0096926 286 113 2616722006 10 కళంం00821000022000: 9101 లి. ఓ, 2140202 211121 కౌంటటక(108 70120109 1970 15 20%0%100%00ల06 & ఫ564ఠేంంపేంగం06, పి!0066- శతం ఈ 851 11 411 ౮016006 01 రాగుల ఓళబ్రంట్‌.. 26. కంస 7. 1 నళ072మ2010120 6ఓ 2! 1971 5ం00-10082013403 = ఉ& 5206 01 966065 3002182౯ 020618 10 61216060]109) 26. 2౧౦౬ 7. . ఏళరా28001200, 6 41 1973 0219 ల 40882286 1020008 - లు1021 వె౭ంటం 1 42080286 16200108 0060. 6. వంట ౪7.1. 0240000120 ఓ ౭! 1075 . వ్‌

త 0016 0% 6 గౌగాడతతంంరు. 61118060

“001082 0౦౦అరేమపైం ౦9 ళం 226 ఈ 2612 -

౮౦11916806 01 0147161220 పళుక్రంట్‌ శేకిన్లొన

౨0849110 కలుజుషం 09 0 ౪036 “రకజలుడి

ప 208862. 500 002౯-020-ఇ0ర5కంర గడపైలిక ప

50010-1080218603. 864. ౨౬ 9,2. 24423492 *9ళోక

తెలుగులిపి = సంస్కరణ = నవథ్తారతి 37

1.284286 ఓేం210” ౦ ళం తుజ

మతం ఫు గధాణరతేరుయి. 00040121

"0108 కంయుణు = గొంత శక2రేలయి! [975

౮౦8౭8416 960104 : 50010 ళ601664021 230606

నొయిు[షణజ 00 1640%0038 మంటంరం లక, వళ్ళుంం6ల 160క..

ఏ0య0, - మ0క్రయంటంక ఒ06 12083380 *40మ0ఖ్ల. |

న్‌ంయ10217 ౦10 1920108 20006, ౨ంపఓ౦€

విక్ర పటంక, శడళఉకరేనం0ు తళా

స్‌00006 ౦936౯46019 ౦09, కం 00210226 -

టం *71 210 0012, 60మ్షం[ం006 01

వెణ్యయజు మఖ్లైట 19%

₹2రుజు 012160 0%మయకంజ్లు. - వట్లురేను 1

1౫12160601082)7, ళం లుల ౦ష1ముకై0టంక ॥

అలం 0 0161212 1916

0౮ ఇంం080608 సమం ₹జజటంము

వష1ర2 వ॥రుణమ్బి 5060121 3586 ౨౪09010

ర గ్‌ క. 1682

తీరగ 638 5700600 10 2 01080 ₹711280.

(||క53[02310 60030100890659, పం006661085

౦షిళుం ఏలు181 09 3001011843 409,

లుత్రం శడడేంయి, మ్వైరేంా4016 1077 కషి

500121 8001110” 206 12084286 ౪262602,

5600101417 02663 18 వంయం118820213609,

ఉతయుణంం 2121028226 కం77 12082296 206 నంం121 5026402600,

06120 [0080158603, ౦012 19078 01082 ౨1416005 - 1010802 72201

కెం4ంం62010021 010823 9ళటు(6 (1. 1. 1) 1977 మెశ్‌ంరేం౧0 010802 769 - 1010802 2201

0060260021 01023 00056066 1978 వ₹ంయ[8218 ఏ సిశంగేం00 .01080 - గం1080 72201 1978 తిరువనంత పురంలో తెలుగు _- భారతి 1౪79 ఉఊ2౦;[మ00112 ౯220022012 010204 -

1080 4022226, 016౯04602021 61022

1006066, రేం'2026 1031 రే221510220200225212021 $01482 00122522

౨2022720 - 7200221426, 4800 19709 66 1610850100 3202232 0002202004 =

బ6ం00806064 20 66 9001021 0% 8120002021

ఓం01168 5”... హింం2 వేశడం0ంపే 1082 02011085 00036 206 ౦669” = ఈం 1666 101

పిం0ం0ండ600 10 6 66420046400121 0౮౧10)1001

గౌం080 12080286, 1.ర.1.. కఈరేంా20206 +" 19382 తెలుగు లిపి బోధన = తెలుగు ఉపాధ్యాయుడు

ఆంతర్జాతీయ తెలుగు సంస్థ, ' హైదరాబాదు 1970 గం 1016 01 2282280 గం20;166 11

వటం కంరటుంై 1082 గంట ౨136, గౌం1680 2801 12.1 1979 గౌలుక్రైా నం010006, లట ర/2201 10.1 క979 182 .

01673 త&ీ 92310 000100 10 01286 1971 పె. 90% 98. 3ంమ02 ఆంద 206 వగ వి. 5192022262 వ్‌202 ]రి1రమ048841 121600 01 కం13్ర్ర0, 1973 ౭4. 0 8. 464ష14 క/0804, 1౮ ౨ ౮01?615310241 10804 0 ౮. *. 5123061977 ప క వైశేగంతే : కంజం[8ై 02 06120 20824865, 1976 తీ53150816 2408. ౮01 01212 కౌం02్ర0 సం2ంమంక, 10979 కం108్ర0 ఓ212క్ర648ైం _ 1981 12 0061260421 6010853 మండలం ఉ&33001240 61101 0౦06661080 06 కఠ గుంషరేంయి!ం $6551003 0 ళం 2864 ఇంగ164 010802 ౮014616006, 1022121200 వేశ్‌31427012. కెరే101 19083 ఎ=వి0వా గం చ్‌- శ గ స (౧ బఇరిరీం షి | సు నో హై నత షస మయా

లిన్తుండి. 1977లో ముగ్గుకు యిటాలియన్లకు, 1978లో ఒక రవ్యన్‌కు నాలు గేసి మాసొాలపాటు తెలుగు బోధించాం,

ఇతర రాష్ట్రాలలోను, ఇతర దేశాలలోను తెల్పగు నేర్చుకొనే తెలుగు పిళ్లలకోనం ర్‌ తెలుగు వాచకాలు, పెద్దలు తెలుగు నేర్చుకోడానికి రోమనులిపిలో తి రీడర్లు, ఆకనిక బాలి, ఆధునిక తలుగు వ్యాకరణం (పచురించాం సండుగలు-పబ్బాలు, మారిషన్‌లో తెలుగువాణి, బర్మాలో తెలుగువాణి, హిస్టారి కల్‌ 'పేబుల్స్‌ మొదలై నవి సంస్ధ యితర (ప్రచురణలు. సదస్సులు=సభలు వి

ఇతర రాష్ట్రాల్లోని తెలాగువారి సమస్యల గురించి చర్చించడం కోసం 197 "లో ఒక సదస్సు నిర్వహించింది. 198లో తెలుగు సమాజం, సంస్థృతి, భాష విషయమ్మీధ మరో సదస్సు నిర్వహించింది. 1981లో మలేషియాలో రెండో ప్రపంచ తెలుగు మహావభలు ఘనంగా నిర్వహించింది భారతదేశం నుంచి వెయ్యిమంది. మలేషియా. సింగపూర్‌, బర్మా. శ్రీలంక, మారిషస్‌, ఆమెరికా మొదలై న దేశాలనుండి మరో వెయ్యిమర్రది యా సభల్లో పాల్గొన్నారు. ఇతరరాసష్ట్రాల్లో ముఖ్యమైన పట్టణాల్లో సంస్థ స్మారకోపన్యాసాలు నిర్వహిస్తుంది. తఆలుగువాణి =(గాంట్లు శ శే

సంస్థ (ప్రారంభించి నప్పటినుంచి తేలుగువాణి అన్న పేరుతో మాసప్మతిక నడుపుతుంది. ఇతర రాష్ట్రాలలోను, ఇతర దేశాలలోను తెలుగువాళ్ళ స్కూలు

శనాలకోసం, ఆడిటోరియంల కోసం,(గంధాలయాలఅభివృద్ధికో ఫం, సాంస్కృ కారర్మికమాలకు సంస్థ యింతివరకష 80 లక్షల రూపాయలకు పెగా ఇగౌంట్లుం. . ఇచ్చింది. 1

[(గంధాలయాలకు పు స్టకాలు; స్తాంకేతిక కోర్సుల్లో సిద్దు;

ఇతర రాష్ట్రాలలో ఉన్న (గం ధాలయొలకు సంస్థ పుస్తకాలు కొనుగోల క 1గొంట్టు యివ్యడమే. కాకుండా, పతి సంవత్సరం 0 నుంచి 100 'భ్లబరీలకు పుస్తకాణ పంపిస్తుంది. “ఎ యం బిబి యన్‌., ఇంజనీరింగు, బి.వియస్‌.సి., వ్యవసాయం, హోం "సైన్సులో ఇతర రాష్ట్రాలలోను, ఇతర దేళాల్లోను స్థిరపడిన తెలుగువారికి నోట్లు రిజర్వు చేయించింది. ఈ సీట్ట కోసం ఆభ్యర్థుల నుంచి దరఖాస్తుల స్వీకరించి [వభుత్వంనుంచి సీట్లు మంజూరు చెయ్యడంతో సహాయ పడుతుండి

| .. ' రజయిత గురింది...... . ం డాక్టర్‌ స్యునిక్సుల శ్లాందిముమూద్తి 16-9-1263 ఆళజన్మ్యదారు " 1966 లో ఆండ్వు సయ్‌ నుండి ఎమి. ఎ. తెలుగు 19)0లో |. చుహాయూంవర్పిటు నుండి "ఎం.ఎ... లియైట్టో పానయారు. 19] 1-33 నంకత్సరొలో కశ విన్వువిద్చాలయం లో ' సోషయులళ్‌ లో శిక్షల ( పొందదు. 1966ల డక్కను ఇలేఓి. సాలా లిల్వొస్లల్లైళో రెంటీళ్టుడ్లమూ. |. | కోర్సు పాదయాసు. 190 ఆఈో పూనాయూనపర్పిటు నుండి” ఆయు స్రమివ? ; ఎఓబ్రువైవ్‌ స్కై అఫ్‌ షొదరూ లిఓరరి తెలగ లన్న రషంతవ్భాహల] ॥ ॥ మిహెజూ- ది. పాందిదు.. 1068-76 లో తశ ఐస్పూరిద్భలయం లిద్రు | పు డిపార్ట్‌ మంటాఠఆో తెలసు . భషాశాస్త్రాంీ సమన సులు / ప ' | పరి టెమ్లు.. 1976 ఆపషస్టు ఓుంబఐ అంతర్జాతయి తెట నంస్థలో

• చిహా.సామిత్చ. తర్జుమూ విభోలా ఓట జైద్యరు2 ఓంిచేన్నూరు. | భాషా శస్త్రం మిద. తగు వ్యరీణం మూదు 2విధ లీత్రిషులో |. ॥ అంతీర్నికియ లుగు నంస్ర గ్‌ ఒ వాదదెజొూసు.500 ౦027 [1
• ఇండెంటూ . జీ