Telugu Adavi Bapiraju Samagra Kavitha Sankalanam (Samputi 2) - anilvaranasi/indianlanguages GitHub Wiki

[ నం (. (తాడా కస స స సం. ఈ . సమగ్రకవితా సంకలనం __ శ సే రు రంబ లు (1,1. క. ॥ ( . స్టక్లి " సు. తో లా / స న? శూ స! కీ. న స వమా " 12 ” న ర న. ము న. ॥ . లస తి స గప్‌ 1.11. ల జ. షీ " / వ 1 రటభంటు 2 న టై న లే! వం. జ్‌ క స భి. న క శ చి స్‌ టం ( షః ణ్‌ శా బా చల్‌ బోవనో శ న ఖో శే శ కక ౫ న గ హోం . శా [్‌ న య్‌ . న. / సీటీ న | (| | 1 1. శ | ॥ | , నళ ఫో! న. శీ / | ॥ | ॥ ల య. పం. "ననా న 7 నయం హ్‌ నే వ ౧ శ్ర . పప. స నం సా [శా కా లాల్‌ ట్‌ యా ! . ల ళ్‌ జే టి న. ళ్ళ? జా న యయ ల సతి స! , జీ (| తం. | జ్ర ఉట్ల... న “ల్ల రో శీ జ. 4. గ | పల శ్‌ సో నశ ఇట్‌ స -. ర మట్‌ చ శ న కం... |. క టట ర... | , హ్‌ ప జసు... గో వ వ. | “న లత? ల ౪ సం బీజ సంపుటి - 2 య ల్‌ గ. మ షు ల ల క తట్ట ర్య (. టు తలో. క సా. మత ఫి సీ వ బి ; | శ శ జ - త్‌ యయనడాలు.నవతనచయయయయర యయ...

ధం [టంరాం ల ళం ల్‌ ప నా [గ 6 గం. జ.11 య జ ల ౮ సం వానే దవడ నర్తనం

ఠి లే ఆటీ ఠి చాపిరా జు సమగ్ర కవితా సంకలనం సంపుటి -(2) గ్‌ (ప! "శక గ న, (స 7 య. ఉ టం 1 న 1 స శ్‌ గ” | (౮ 4 శ చ ల యం రాకనే క. కాంగా అడివి బాపిరాజు శతవార్ష్నిక ఉత్సవ కమిటీ ఉడ-39-11 నందగిరి నగర్‌, విశాఖపట్నం = 530 016

శరిగ॥ 84౧1౧44౮ 5గసఉఉగడ క! 7| క54స1నడ ఓడిన నగి! 00గ౧|6౧6౧9/8 00160100 01 ౧౦౭౫! 0గ(5 0౫ ఓ డిరీగ! 8201214 (895 - 1952) ₹01- 2 అ149. 7201600604 [46౧42 ౪294౧౬ =ద్రగ 30౮86464 11-30-4/1 ౮౧౭1౯౧౬౧ రగ ౪6661] [2౧౧౬00206/2[౧120061 ₹4ఉంద046|౮0౦౯4 - 534 102 (4౧) 1౧618 840% 00౪76? : 081 (00౮469) : గగ౧గ0612 4|| "7064188) ౯౧౦౧(00౪61 : ౧.5. ౧౪౦|102110౧3 114690240౧ 2౧6 519౧041419 21 1౧౧6 116 : 64011414 (1947) నింర/నగింగ = + గీర 9840102164 ౧6౧(6౧2౧/ 06౭16018214009 ౦౦గ౧౧|1౦౦ త439-11, '12౧ర891/ 1192 ఆ5గిగశ గంటా సిని! - 530 016 74-527 // రం5/766౮ 2౧౮౧౧/౪౮ 2౧: ల ఎటో దరమనుటమంయంంం లలు లో గం 40, 1౧6౮481121 ౬6514169 య 94446407. 63 440 (4) 164 గో ' 6606/500/: డు. 1కి 844460, ౪941040బోగ2గ - 530 022 [౯07 0001699 :

జీ

క ౪19440602 9001% 0౪96 (2|| 0[2౧0౧69)

క స2/0641 ౧౮౦||9060, ౬16౧ గిండ6; ౪1424862 - 520 002 గీ౮1/ 840146 06౧16౧2౧/ 06160240౧9 ౦౦౧౧౧166, '94106402జ0020-16

ని/09 ౧8. 60 (౮9౩ $10%) ఈ పుస్తకం ప్రచురించడానికి అయిన ఖర్చులో రు. 5,000 మేరకు తెలుగు విశ్వవిద్యాలయం (హైదరాబాదు ఆర్థిక నహాయం అందింది.

నై-వేద్యం అడివి బాపిరాజు సమగ్ర కవితా సంకలనం-సంపుటి (1) అనే పేర కిన్నెర అర్ట్‌ థియేటర్స్‌ (హ్రైదరాబాదు) వారు ప్రచురించిన పుస్తకాన్ని గౌరవనీయులైన ఆంధ్రప్రదేశ్‌ గవర్నరు శ్రీ, కృష్ణకాంత్‌ గారు 1996 ఏప్రిల్‌ 19 నాడు ఆవిష్కరించేరు. ఈ ఆవిష్కరణ సభలో సర్వశ్రీ డి. శ్రీపాదరావుగారు, సి. నారాయణరెడ్డిగారు, అక్కినేని నాగేశ్వరరావుగారు, జి.వి. సుబ్రహ్మణ్యంగారు మొదలైన పెద్దలు పాల్గొన్నారు. సభలోనూ, ఆ తరవాత పత్రికల్లో వచ్చిన సమీక్షల్లోను ఆ పుస్తకం గురించి అందరూ మంచి మాటలే చెప్పేరు. మరోరకంగా చెప్పనివ్వనిది బాపిరాజు గారి కవితా వైళిష్ట్రం. అడివి బాపిరాజు సమ(గ్ర కవితా సంకలనం - సంపుటి (3) లో శిల్పబాల, అంజలి, బాపిరాజు వచనాలు, జ్యోతి, పచ్చగడ్డి పూల పళ్లైము, దీపమాల అనే ఆరు కావ్యాలున్నాయి. బాపిరాజుగారు తాము జీవించి ఉండగా చూసుకున్న తమ కవితా సంపుటాలు రెండే. తాలకరి - 1922; గోధూళి - 1938, ఆయన మృతి అనంతరం 1954లో “శశికళి' అనే సంపుటం వెలువడింది. ఆంటే, .పదహారేళ్లకి ఒకటి చొప్పున నచ్చాయి. ఆ రోజుల్లో గనకాను, ఆయన అంతటి నిరాడంబరుడు కనకానూ ఆలా చెల్లింది. ఏడాదికి ఒక కవితా సంవుటి వెలువడకపోతే గిలగిల లాడిపోయే కవుల కోవలోకి బాపిరాజుగారు చేరరు. మరీనీ, 1954 తరవాత 1996 దొకా ఆయన కవిత్వం పుస్తక రూపంలో రానేలేదు. మొదటి సంపుటులు తొలకరి, గోధూళి. పునర్ముద్రణలు కూడా పడలేదు. బాపిరాజుగారి కవితలు ముఖ్యంగా మూడు రకాలు. పొట, కవిత, పద్యం. ఇప్పుడు మనం “వచన కవిత్వం” అని చెప్పుకుంటున్నలాంటి ప్రక్రియలో కూడా ఆయన కొన్ని రాసేరు. ఆయన 1920 ప్రాంతాల్లోనే కొన్ని కాగితాలు పుస్తకంగా కుట్టించి తోలు బైండు చేయించి ఆ బైండు పుస్తకంలోనే కవితలు రాసేరని తెలుస్తోంది. తను రాసే కవితల్ని తానే నూత్రప్రాయంగా సంపుటాలుగా విభజించుకొని ఏ అరలో ఆ సరుకు పేర్చి పెట్టినట్టుగా ఆ (యా) కవితల్ని ఆ (యా) పేజీల్లోనే రాసేరు. ఆది ఆయన “రఫ్‌”బుక్‌ కాని, గొప్ప సంగీత పాటకుడు ఏడ్చినా రాగయుక్తంగానే రూపొందుతుందని ఎవరో కవిత్వికరించినట్టు, బాపిరాజు అనే పరిపూర్ణ కళాజీవి “రఫ్‌”బుక్కు ఎంతో “ఫెయిర్‌” గా ఉండి; అతి తక్కువ

పరిశ్రమతో మనం అచ్చువేనుకో గలిగే విధంగా ఉండడమనేది చారిత్రిక (చరిత్రాత్మక) సత్యం. బాపిరాజు గారు జీవించి ఉన్నప్పుడు “సంసారం సైడు” పెద్దగా పట్టించుకొనే వారు కాదని; నిత్యావసర వస్తువులు కొని తేవడానికని జేబులో పెట్టుకెళ్ళిన డబ్బుతో ఏ అలంకార ప్రాయ వస్తువో పుస్తకమో కొనుక్కొచ్చేసే వారనీ అదే ప్రశంసగా అదే అభిశంసగా కొందరు చెప్పేరు. “మానాన్న నాకేమిచ్చేరు?” అని (ప్రశ్నించుకోడం నేర్చిన నిన్నటి తరానికే చెందినా? బాపిరాజుగారి కుమార్తె శ్రీమతి తాడికొండ రాధా వసంత ఈ “రఫ్‌” పుస్తకాన్ని ఇన్నాళ్లుగా ప్రాణప్రదంగా (ఆమాట కొస్తే ప్రాణాధికంగా) కాపాడి ఉంచడం = ఊహాతీతమైన సంగతి. జాతి సంస్కృతిని తెలియజెప్పే పురాతన వస్తువుల్ని సేకరించి భద్రపరిచి ప్రదర్శించే బాధ్యతలను చేపట్టే ('ప్రభుత్వశాఖ చెయ్యవలసిన పని ఆవిడ చేసేరు. ఈ “రఫ్‌ బుక్కు” ఒక జౌత్సాహిక కవి కిశోరం తోచీతోచక గిలికిన సగం అర్ధంగల (సగం అర్థంలేని?) మాటల “కవిలి కట్ట” కాదు. ఇది సకల కళా సమాహార స్వరూపుడైన (యుగే యుగే సంభవామి కాని) ఒక మహనీయుడి పరమ - అర్థవంతమైన ఊహల (ప్రోవు. ఈ అపురూప-అమూల్య-వస్తువును పురావస్తు శాఖవారు ( శ్రీమతి రాధా వసంతక్షు తగిన సత్కారం చేసి) స్వాధీనం చేసుకొని భద్రపరిచి బాప్రిరాజును భావీరాజులకు అందుబాటులో ఆనందబాటలో ఉంచడం సద్దర్మం స్వధర్మం అని నేను భావిస్తున్నాను. కవిత్వం పట్ల సానుభూతి, తండ్రిగారి యెడల గౌరవం కలిగివున్న ఈ మధ్యతరగతి మహిళకు ఇంతటి అపురూపమైన వస్తువును భద్రపరచి ఉంచడానికి జనించే “సెంటిమెంటు” ఉంటే ఉండవచ్చుగాని అందులో శాశ్ళతత్వం లేదు. సామర్థ్యం లేని (ప్రేమ రాణించదు. కనుక్క పురావస్తు శాఖ వారికి ఇది నా మనవి. . అడివి బాపిరాజు సమ(గ్ర కవితా సంకలనం - సంపుటి (1) లో చేర్చిన (ఆరు) కావ్యాలు కాక బాపిరాజు గారు ఊహించినవి (ఆ కావ్యాలకు 'పేరు పెటి కాన్ని కొన్ని చొప్పున కవితలూ రాసి వాటి స్థలాల్లో ఉంచినవి) “విగురుటాక్తులు”. “బాపు” “ఆంధ్ర” “సుషమా చంద్రికలు” “జానపద గేయాలు” "జంగం కథలు” ఇలా . కొన్ని కావ్యాలు ఉన్నాయి. వీటిలో “చిగురుటాకులు” అనే శీర్రిక్ర కింద రాసినవి మాత్రం ఖచ్చితంగా ఒక పద్ధతిలో ఉన్నాయి. మిగిలిన వాటిల్లో పద్దతి '(డిసిప్టిన్‌7) అంతగా లేనట్టు కనిపించడం ఒక “పాయింటు” కాగా, "తత్కాలోచితమైనవి ('టాపికల్‌”) ఎక్కువ సంఖ్యలో ఉన్నట్టు కనిపించడం మరో “పాయింటు” . బాపిరాజుగారి కవితా “సామ(్రి"ని, సామ(గ్యాన్ని ఈ తరం పాఠకులకి (గాయకులకి కూడా) అందించే సందర్భంలో (ఈ ప్రణాళికను ఆనుకొని ఉన్న ఆర్దిక సమస్యను కూడా దృష్టిలో పెట్టుకొని చూడగా), ఈ “కొన్నింటిని” పరిహరించినా పెద్ద అపచారం

జరగదని నేను - శ్రీమతి రాధావసంత తో జరిపిన చర్చల ద్వారా - తేల్చుకున్నాను. ఆ చర్చల్లో; 1922 నాటి “తొలకరి”, 1938 నాటి “గోధూళి”, 1964 నాటి 'ఈళికళి (ప్రస్తుతం అందుబాటులో లేవు కనక, ఆ మూడు కావ్యాలనీ ఈ సంపుటిలో చేర్చాలని కూడా నిర్ణయించాము. ఈ (ప్రకారంగా, ఈ సంపుటిలో నాలుగు కావ్యాలు, ఒక “మిసెలనీ” చేరేయి.

ఈ పుస్తకం ఇలా వెయ్యడానికి ప్రత్యక్షంగానూ పరోక్షంగానూ తోడ్పడిన శ్రీ జి. దామకృష్ణ ,ఐ.ఏ.ఎస్‌.; శ్రీ కె. నాగేశ్చరరావు; శ్రీ హర్షవర్ధన్‌ రావు మున్నగు సారస్వత (ప్రియులకు కృతజ్ఞతలు.

నాకు కవిత్వాల లోతుపాతులు తెలియవు, బాపిరాజుగారు మంచి కవిత్వం రాసేరని తెలియడంతో బాటు ఆయనతో తెలుగు పాఠకులకి “కవిగా” కన్నా “ఇతరత్రా” నే ఎక్కువ పరిచయం అనికూడా నాకు తెలిసింది. అన్నిరంగాలలాగానే కవిత్వరంగం కూడా పరిమాణాలూ (ప్రమాణాలూ పెంచుకొని ప్రగతిశీల మార్గంలో మార్పులు సంతరించుకుంది. అలాఅలా, బాపిరాజు “విస్టృత కవి” అయ్యారు. అందుచేత పోనీ ఒక “ముందుమాట” లాంటిది రాయించితే బావుంటుందని అడిని బాపిరాజు సమగ్ర కవితా సంకలనం - సంపుటి (1) ప్రచురణ సందర్భంగా తలపెట్టి

" కొందరు మహనీయులను అడిగేం. ఎంతచెట్టుకి అంతగాలి అన్నట్టుగా ఎంత మహనీయులైతే అంతంతలేసి కార్యభారాలూ, ఆలస్య కారణాలూ; “చూద్దాం చేద్దాం” లూ. ఆ విధంగా, శ్రీమతి డి. లలితకుమారి రాసిన చిన్న పరిచయ వ్యాసాన్ని. ఆ పుస్తకంలో “ప్రవేశిక” గా ప్రచురించగా, “ప్రవేశిక రాయడానికి అంతకంటే సమర్భులెవరూ దొరికలేదా- అని ఒకరు అడిగేరు. ఈసారి ఇంకొకరిచేత రాయిస్తే మరో మహనీయురు ఈసడించవచ్చునని భయం వేసింది. ఇంతకీ పరమాన్నం వండింది బాపిరాజుగారు, ఆస్వాదించేది సహృదయ పాఠకులైన మీరందరూనూ. వొడ్డించే గరిటెకి రుచి తెలియక పోయినా నష్టమేమీ లేదు. అందుచేత నేనే (కవిత్వపు రుచుల జోలికి పోకుండా) సంస్థాగత వివరాలు మాత్రం పొందుపరిచి ఈ నాలుగు మాటలూ రాసేను. “లోకమందలి మంచిచెడ్డలు లోకులెరుగుదురా?” అని మవోకవి సందేహించేరు గాని "కవితయందలి సొబగు సొగసులు పఠితలెరుగుదురు” అని నేను నమ్ముతున్నాను. -

ఇట్లు మా విధేయుడు 1 అర్జున్‌ ఎపార్ట్‌మ్‌ంట్స్‌ - శన విశాఖపట్నం - 530 022 వ్త్త 3-11-96

ఈ సంపుటిలో కావ్యాలు

పేజీలు తొలకరి (27 కవితలు; తొలి ప్రచురణ : 1922) 9-36

గోధూళి (27 కవితలు; తొలి ప్రచురణ : నవ్య సాహిత్య పరిషత్తు-గుంటూరు-1938) 37-56 శశికళ (72 కవితలు; తొలి ప్రచురణ : 1954) 57-110 చిగురుటాకులు (17 కవితలు; తొలి ప్రచురణ : 1996) 111-126 అవీ ఇవీ (14 కవితలు; తొలి (ప్రచురణ : 1996) 127-144

తొలకరి. (జు. / న్‌ గ్రంథకర్త అడివి చావీరాజు

ఖీ ట్రా తలకరి ర్రంఠకళ్త్‌ అజీవిచాపిరా జు వన్న ఫి: ముషవ్రితేను రతిని న్యస్వాత్యసంలికన్నూ. [30 అలిడాలు తాలకం” 1222 నాటీ వుగ్రకం ఇనర్నొటెటిల్‌

ఇది బాపిరాజుగారి తొలి కావ్యం. “ఆంధ్రపత్రిక ముద్రణాలయం”లో 1922లో అచ్చయింది. వెల ఆరణాలు. అప్పటికి బాపీరాజుగారికి 27 ఏళ్లు. | బాపిరాజుగారి కవితలు రెండు సంకలనాలుగా వేసే ప్రయత్నంలో ఈ కావ్యం పాఠం కోసం పెద్ద వెతుకులాటే అయింది. ఇది ఎక్కడ దొరుకుతుందో తెలియజేయవలసిందిగా చేసిన విజ్ఞప్తిని పత్రికలు సహృదయంతో ప్రచురించేయి. ఆంధ్రయూనివర్శిటీ (వి.ఎస్‌.కృష్ణు లైబ్రరీ అధికారి ఎస్‌.ఎస్‌.జనొర్హనరావుగారు, అలనాడు గిడుగురామమూర్తి గారు ఆంధ్రవిశ్చవిద్యాలయానికిచ్చిన (గ్రంథసంచయం లోంచి దీనిని వెలికితీసి జెరాక్సు చేయించి అందజేసేరు. ఆదేరోజున చలసాని (ప్రసాద్‌గారు తమ స్వంతలైబ్రరీలోంచి ఒరిజినల్‌ కాపీనే తెచ్చి ఇచ్చేరు. పత్రికలలో వచ్చిన విజ్ఞప్తికి స్పందించి కొందరు: ఈ పాఠం తమవద్ద చేతివ్రాతలో ఉన్నదని లేఖలు వ్రాసారు, ఆందరికీ కృతజ్ఞతలు. టాపిరాజుగారు ఈ కావ్యాన్ని తమ (రాజమండ్రి ఆర్ట్స్‌ కాలేజి నాటి) గురువర్యులైన ఆస్వాల్డ్‌ (జెన్నింగ్స్‌) కూట్రే గారికి అంకితం చేసేరు, (వారున్నూ ఈ కావ్యానికి “అవతారిక” గ్రాసి ఇచ్చి ఆశీర్వదించేరు), ఆ అంకితం పద్యం ఇది:- ఇవియె నా తొలిపలుకులౌ, నెట్లు తనివి తీర్చు, తొలకరి చినుకులుతృప్తినీయ కున్నమోదయబునీయవె,కొనుముకాన | . భక్తి నిడు కృతి గురవరా స్వాల్డు కూళ్డె

• అడవి బాపిరాజు శతవార్షిక ఉత్సన కమిటీ

తొలకరి 1922 నాటి తొలి ము(ద్రణి ఆప్వాల్డ్‌ జెన్నింగ్స్‌ కూటల్లే గారు (వ్రాసిన అవతారిక అడివి బాపిరాజుగారు తన పద్యపుస్తకమునకు అవతారిక (వ్రాయుమని నన్ను కోరినారు. స్నేహము, గర్వము ఈ పని చేయుటకు నన్ను బురికొల్పినవి. భాషాజ్ఞానము " నాకంతగా 'లేకపోవుటచే నీపని సల్పుటత్యంత _ కష్టమనియు ప్రసిద్ద విమర్శకులైన నట్టి యవకాశంబున తాము చేయునది కొాలదియని యనుకొనెదరనియు నే నెలుంగుదు. ఈ కవి విబుధుల [మైోలనే ఈ పొత్తము సమర్పింప నెంచెను. అట్టివారికి స్మడ్గంధముల విషయమై యితరసూచన -లేవియు నక్కరలేదు. ఆ కారణంబున నేనేమివ్రాయదలచుకొన్నను నామాట అనవసరమని నాకు భయము కలుగుచున్నది. భావలోచనాదృష్టి గల పాఠకమహాశయుడు నావ్రాత యంత యావశ్యకము కాదని తెలిసికొన గలడు. ఇప్పటికి కొన్ని సంవత్సరముల క్రిందట బాపిరాజుగారు కవిత్సరచన (ప్రారంభించి నాకు మాయొక్క భాషను (నాంగ్రమున) వ్యక్తీకరింపం జొచ్చిరి. అప్పటినుండి వారి శక్తి దివదినాభివృద్ది గాంచుటనే( గనుగొనుచుంటిని: ఉత్తమాంత్యమజాతుల వివిధకళలయం దుత్కష్టత కాపాడి పెంపొందం జేసినట్టి తాల్లింటి ప్రసిద్రజంగమకవులు పాటల కూడ రచించిన వారు. శ్రీనాథుని యఖండచమత్కృతియె యీ కవికూడ కలిగియుండెనని నేను దలంచెద. ఈ కవికి జానపదుల పాటలయందత్యంతమగు నభిమానముండుట సంతోషప్రదమగు విషయము. సిసిలీ దేశమహాకవి యగు తియాక్రిటీసు యొక్క కవిత్వభావమును ఫక్కీలను జ్ఞప్తికి తెచ్చు చమత్కృతులీకవికృతపద్యములనే గనుంగొనుట నా కాశ్చర్యము వాడమినది. _కొని ఆ మహాకవి గ్రాతలను జాచి అట్టి సందర్భములనే కనుంగొని వానిని గూర్చి యోచించియే ఈ కు యావిధంబున రచించె. జానపదగీతములనుండి యఖండ భావముల నేర్చికానుటకు బూనుటలో బాపిరాజాగారు సరియైన మార్గము (త్రాక్కుచున్నారు. ఏలనన స్యాఫోమొదలు బరన్సువరకుగల సుప్రసిద్రజంగమకవు లేపద్దతి నవలంబించిరో యట్టి పద్దతినే తెలిసి యాయన యవలంబించుచున్నారని నేననుకొనెదను. కనక సభగారును, గ్లోవరుగారును (వ్రాసిన (వ్రాతల పరిశీలించిన, యీ సై పద్దతియే తమిళపూర్వకవిత్వపద్ధతి కూడ యున్నది. కాన యీ మార్గమాకాలముకన్న ముందత్యంత ప్రఖ్యాతి గాంచును, గాంచుటకు6 దగియున్నది. నా పూర్చసహోపాధ్యాయుండగు మ-రా-ఠాంశ్రీ: పండిత నరసింహంపంతులుగారు పోతన గూర్చి వ్రాసిన తమ (గ్రంథములో జంగమకవిత్వ పద్ధతులు కవిత్వతత్వజ్ఞుల కింకను రుచించుట లేదని తమ విచారమును దెలిపిరి. పాటల కత్యంతోత్కృష్టముగా సరిపోయిన తెలుగుభాష యొక్క పోషకులే జంగమకవిత్వపద్దతుల నింత హీనముగం జూచుట యత్యంత విచారకరము. జానపదగీత్రములను భావోదయమునకు (గ్రహించి రచించు నీ బాలకవులు వారి దేశవాజ్యయమున తొల్లింటి స్కంధముల యశంబున కేమాత్రమును దీసిపోవని యొక క్రొత్త స్కంధము చేర్చబోవుచున్నారు. గగ

తొలకరి అశోకవృక్షద్భాయ కే మరపు కక్ష అనావృష్టి 1. వానదేవుడు 15 2. మహేశ్చరుడు 16 ప్రకృతి - పూర్వమానవ నిర్మితములగు పనులు 17 పడవవానికథ 18 అంధయాచకదంపతులు 20 వృద్దకైవర్తుండు 20 పొలిపాట 21 ఆ చిన్నది రం గంగిరెద్దు 23 గడ్డిపూలు 23 రాధ లక నీటివర్షములు 25 చిన్నమాట 25 రాణి 26 మాయలాడి 28 మొదటిముక్క 28 కాకీ, కాకీ గంతువేయ్‌ 28 గర్భము 29 నవీన కవిహృదయము 29 తెలియరాదు 80 శుక్రుండు 230 (ప్రేమవార్త - కూటై 82 తగిన యల్గుండ నౌదునో? 33 విచారము 3డీ కాసారము 835 తొలకరి 36

ల. అశోక వృక్షచ్భాయ మోకాలుమీద జేయి మోము గూర్చియుండ అశోకవృక్షచ్భ్చాయ నామెం జూచితినేను _ రామావినుమనీవూ, జగదభిరామా, వినుమనీవూ. అనతిదూరమున నున్న ఆలల హోరు వినదు కనదు వనసౌభాగ్యంబు వనజాక్షి సీతమ్మ రామావినుమనీవూ, జగదభిరామా, వినుమనీవూ. వీడిన కచభారమున వేడికన్నీరాలికీ నారచీరతడుప దూరు దైవవిధిని "రామావినుమనీవూ, జగదభిరామా, వినుమనీవూ. పచ్చని చెట్టుపయిని వడలినట్టి పూవు వలె వనమందున్న మహిజను జూచితి రామావినుమనీవూ, జగదభిరామా, వినుమనీవూ. మో మరపు చంద్ర బింబము వేడియె చదలనున్న, గాతమాజలములు మంచుగడ్డయయిన, మల్లెమొగ్గలు విడియుచో నల్లనయిన, ళా చెలిమిమరపన నప్పుడు తెలియగలదు. ళా

వలా 15 అనావృష్టి

1. వానదేవుడు ఏవూరు వెళ్లినావు * ఎందుకు బోయినావు ఎప్పుడు మాయ మయితి * ఎవరీమనినారు ఎవరేమని యంటె యింత కోపమువచ్చె వానదేవుడా నీకింత కోపము వచ్చె వానదేవుండా. నల్లని మేఘాలు * చల్లని గాలులు పెద్దవి చినుకులు +* చినుకుల ధారలు. ధారలు కురియకుండ దాగుకొని యుంటకు వానదేవుడా ॥నీకింత॥ కాపు కరణం కప్ప * మాయ కోమరు కప్పు పెద్ద బోదురు కప్ప + చిరికప్ప చెరువు కప్ప చెరువు కప్పులు కూయకుండ పలువులెత్తుటకు వానదేవుడా 1నీకింత॥ పచ్చని గడ్డిలేదు * చిగురు కానరాదు | చెట్టున పువ్వులేదు * పువ్వు కాయకాదు, కాయలు కాయకుండ కనబడ కుండుటకు వానదేవుడా ॥నీకింత॥ వేడినీలాకాశము. * మండు ఎజ్జయిసుక కోపంపు సూర్యుండు * దాహంపు ఎండమావి ఎండమావులు కలుగ నేమయిపోతివి వానదేవుడా నీకింత! ళ్త్లూ న లపల చంంబ రదుగ కబతరంకలడం-౨|

16 పవ 2, మహేశ్వరుడు ఓ మహేశ్చర చండశాసన, ఉ(గ్రుండా, లయకారకా ఏమొ చెప్పుమని విచ్చినాడవు నీదు మూడవ నేత్రమున్‌ మోమునోర్వము, చెప్పజాలని మృత్యుకీలలు వెల్వడెన్‌ భూమిటబ్రాకెను, నీరు లేదయె, పోయె[ప్రాణముతోషమున్‌. ఏడు మబ్బులతో నింద్రుం డెగిరిపోయె, ఇలకు గర్భాన వరుణమూర్తింకిపోయె, నదులు కొండపుట్టిండ్లను గదలిరావు, ఫాలనేత్రంబు మూయవే పరమశివుండ! శీతల సలిలాభిషేకంబు వేఘట ముల నిట్టు చేసిన ఫలమదేమి, బిల్వదళంబుల మేము నీపదముల కడ చల్లనివి భక్తి నిడిననేమి, బాలచంద్రుని నీదుమౌళిపై జడలపై నతిశీతలమునుండ మనిననేమి, భాగీరథీమాత! 'ప్రణజయపుయబల్కుల వినిపింపుమని (మైక్కుకొనిననేమి ఆత్మపారిశుధ్యము లేక నడుగులకడ నెన్నివేల్‌ పూజల నీకు నిడిననేమి ఫాలనేత్రంబు మూయుదే పరమశివుండ? వర్ష సౌభాగ్య శాంతుల బరపదలతా? ళ్‌

న 17 ప్రకృతి - పూర్వమానవ నిర్మితములగు పనులు గగనమున కెగబ్రాగు కొండలు,

లోతు తెలియని పెద్దయలలును, గంభీరమగు కాంతారములు, ముదము నిచ్చును హృదయమునకున్‌ పూర్వమానవనిర్మితంబగు పనులంగాంచిన (ప్రకృతివింతల బోలితోచును, గాలమున నవి (ప్రకృతియం దిమిడింపంబడునో? రెండు ్రోసులు భోగీరనది వంకరల నాజాంత కొండల కోతకోసిన లోయయందున గుహలయజాచిన కోర్కెలుబ్బున్‌. చైత్యములను విహారములలో శిల్పచాతురి మించుపనులను జూచి మూర్చలజోగినాడను దైవనిర్మిత మంచుందోచెన్‌. చిమ్మచీకటి గమ్ముగుహలను దివ్వెవెల్లుల( దేరిజూచితి చిత్ర లేఖనచిత్రమెంతయొ గోడలందున [వ్రాయంబడియెన్‌ ('ప్రకృతియందున నాంటింబొందెడు సంతసమె నిటయజాలంబొందితి, (ప్రకృతికిని నీ పన్గుల కేమియు . శృతినిదోషము చేరదయ్యెన్‌ బే కతల చరా కర బళ గాదిప- 2)

రతా పడనవాని కథ ఏలే యాల, ఏలేయాల. వేపచెట్టుపూతంజూడు, + వెళ్లేపిల్ల సాగసుచూడు రావి చెట్టు రంగుచూడు, * పోవువాని పొగరుచూడు. నడిచెడు నాపడుచుదాని * ఆడుగుజాడ నతండువెళ్లె ఊరుదాటి యేరుదాటి * కారుచింతకడకురాగ చిన్నదాని చేయియుట్టి * విన్నపంబు జేసెనతండు. “అమ్మినట్టి సొామ్మువద్దు, * నమ్ము నీవి నగలువద్దు, కనులు గంటి చనులు గంటి * వనితనేను వలపుగంటి””. “ఒక్కదాన నాంటింబోవ * చిక్కుబెట్టంేరినావు. వలపులేదు వగపులేదు * తలపంబోకు కలనునైన దూరముగను బోర బోర * దూరు దాన దుష్టువాండ, అడుగుకదుపు పడుగనీవు * మెడకు నురిని బెట్టుకొనెద”. తెల్లబోయి గొల్లనాగండు * గొల్లపిల్ల కూడంబోండు గణా ॥1ఏలేయాలా॥ వెనుకకొక్క క్షణమునైన * కనులు తిప్పి కానలేదు, కారుచింతకాపుబావి * తోరణాలతోటదాటె బొమ్ములూరుత్రోవయింక * జమ్మికడను సగముకలదు. పొద్దుగూకె పాలములందు * సద్దులేదు జనులు లేరు. భయముకల్ల బడతి తలచె * “దయయెలేక తరిమి నాను.” సగముజమ్మి స్థలముకడకు + చానవచ్చి గానంబడెను. చెలువగుండె చెదిరిపోయె * నిలువునాను నిలిచిపోయె

లతతతలతనావావాలాాు || ల్ల “నగలుపెట్టు తగవువలదు * సొగసుగులుకు సుందరాంగి పాలనమ్మి 'పైటగట్టు * చాలరూకలేవి చాన? ఒక్కముద్దు, ఒక్క కాగ 4 లొక్కసారి చిక్కు నాకు! చెలువగుండె చెదిరిపోయె + నిలువుగాను నిలిచిపోయె. “అమ్మబాబొ” యనుచునామె * సొమ్మసిల్లి సోలంబోయె “నీకునింత కేకలేల + బాకుతీసి భామ పొడుతు” అనుచునతడు బొడువబోవ, * వెనుకనుంచి వేగవచ్చి గజబలుండు కనుమూతలొ * భుజముపైన పొడిచె దొంగ ॥ ఏలేయాలా 1 “భామనాతా పలుకవేల +* ఏమిభయము ఎరుగవేల” అనుడునామె యతనిమాట * వినుచు, మూర్చవేగందెలిసి, గొల్ల నాగుకృష్ణరూపు * గొల్లభామతేరిజూచి ఆనవాలుబట్టి యతివ * వానికౌగిలందుశోరె, “వలపుగొన్న వానిపైన * చెలియనీకు గలిగెకరుణ” యనుచునతండునామెమొగము +* కనుచు (ప్రేమంగాగలించి ముద్దుపెట్టై, పాలములందు * సద్దులేదు జనులు లేరు. ॥ ఏలేయాల ॥ ఏలేయాలా తులేయాల * యేలే యాలాయేలేయాల. ళో

2 అంధయాచక దంపతులు వారు [గ్రుడ్డివారలు, మంచిపాటకులు, ది వికినెగిరండు నాత్మలరెంటి విధము, విపణి మార్గమున వారిగితముల్‌ మారు(మోగె వెల్లనౌ సంజదివ్వెలు వెల్లుచుండ,. 'త్రాటంగట్టిన పారావతముల గతిని వొరిపాటలెవారికి దారిచూపు. కలసిపాడుచు మృదుగీతికాస్రవంతి జంటగోదావరీనావ చందమునను తేలియాడుచు వారలు తిరుగుచుంద్రు. చీకుదొకతె నూరిబయట చింతక్రింద గంజికూటిని వారికింగాచిపెట్ట చిమ్మచీకటివారిని గమ్మినపుడు వారులెక్కగొనరు నంధకారమింత 'ప్రణయగానతేజస్సుల మనుచునుంట! జ వృద్ధకైవర్తుడు నేనొకపెద్దజాలరిని నేడుదయంబున లేచినంత గౌ పీనముపాగదాల్చి చలివేయుచు నున్నను దోడుబుట్టయున్‌ మోనులంబట్ట పందిరొల పెద్దది బుంగయు. బట్టివచ్చితీ కోనకు, బాబు, మొాదయనుగొంచెము చేపలువచ్చుచుండెగా. దీనిని జెలయందు, రిదితెల్లగ (క్రిందను మోందనల్లగా

• గొనగనౌ, నదే పరిగె కమ్మని ప్రాణము, పెద్దజాతియీ మోనము రంగులున్నయది, మించినరుచ్యము సేదుబెత్త నా యీనడు మోకరంబులును నీదవడల్‌ చలిచేవడంకినన్‌ గొనను, రెండురూప్యములు కన్నులంజూచెదనంచునెంచెదన్‌ జ

న... పొలిపాట దూడల తోలంగ - దున్నలు నడువంగ దులిపిన గింజలు - దొరలుచు నుండె పాలో పొలిపాలిపాలి - పాలో పాలీ. పసిడి బంగారము - పండిన గడ్డిలో పచ్చని గింజలు - పడిపోయి యుండె. ఆకాశమున. (ప్రొద్దు - అది వెలుగుచుండెను గుప్పమధ్యను వెల్లు - కుందనము కట్ట, దూగరమండిని - తొలి మేము చేసెదము ఎగురవేసి రాసి - యింతలో చేసెదము. విఘ్నేశ్చరునిచేట - వెనుక తొలితట్ట కళ్లము మాకేను - కష్టపడి యుంట. నీరాట రేవున - జోరైన స్రీయుండె తారుమారుచేసి - దాసుణ్ణిచేసె. మొన్న ముద్దిచ్చింది - చిన్న దిప్పుడువచ్చె దొరచూడకుంటేను - దొంగిలి వడ్లీయ. అన్ని యింటికింజేర - ఆమిగిలినకళ్లము ఏరుకొనగవచ్చె - యీముసలిదెవతో - పొలో పాలి, భళాలొరానా ఖః (46 గం, మ! | ( లో గ మ్ష్యైైకాడ్‌.గ00 0%

లన ఆ చిన్నది ఏరుదాటి పడవమోంద రంగం పోదామా రంగంవెళ్లి రంగసాన్ని తెచ్చి వేద్దామా? చిన్నదాన్ని చూడుడయ్య షోకు గున్నాదీ. షోకుచేసి పక్కచూపులు చూచుచున్నాదీ పొగరుగల యీ బాపనోడిని ఆపీవేద్దామా ఆపివేసి ఆటలెన్నో ఆడింతామా? పంచెకట్టి చొక్కా తొడిగి కండువేసేను, కండువేసి పిల్లదాని కడకు వెళ్ళ్లూను. 11 చిన్నదాన్ని ॥1 ఇతడు చక్కనోడుకాడు ఎజ్జుగున్నాడు. ఎజ్జగుంటే నల్ల నెంకి యేలా వలిసిందో. ॥ చిన్నదాన్ని ॥॥ ఇతని కొజకు తలకట్టుకు నూనె యంటును, నూనె కొనుటకు కూలి డబ్బులు కూడబెట్టును. ఇతని కొజకు పెద్ద కళ్లకు కాటుకెట్టింది, కాటుకనేతికి కూలిడబ్బులు దాచుచున్నాదీ, ॥ చిన్నదాన్ని ॥ ఇతనికొజకు కోరనాడు చీరకొన్నాదీ. కోరనాడు చీరకొనగ కూడుమానింది. ఇతని కొజకు పూలరవిక బేరమాడింది, పూల రవిక బేరమాడ సంతకెళింది. ॥ చిన్నదాన్ని ॥ న్న. నూనె యంటుకు కాటికెట్టి చీరకట్టగా, చీరగట్టి రవికదొడగ సిగ్గులేకనే, చిన్నదాన్ని బాపనోడు చేరరాడయ్యె. చిన్నదాన్ని చూడడయ్యె కనులు తడిపింది. ॥ చిన్నదాన్ని ॥ పదముపొడి పదము గలిపి గంతు వేద్దాము, గంతువేసి చక్కనైన నాట్యామాడ్డాము. ॥ చిన్నదాన్ని ॥ ళు

అతా లాాాాణంము. లే గంగిరెద్దు డూ డూ డూ డూ యెంకన్నా * పెబువుగారికీ దణ్ణం పెట్టూ పాదంవంచీ భక్తితా పెట్టూ * కాసులు మువ్వలు కడతారంటా పట్టుశాలువలు పెడతారంటా ॥ డూడూ ॥ మోసంచేసును మునసబుగారూ * కక్షలుగట్టూ కరణంగారూ కలుములు కన్నా కాపులు వీరూ ॥ డూడూ ॥ కుంచెడు మాయా కోమటిమాటా * పత్తికాయలో బామ్మణధాటీ పాగాసుట్టే నాయుడుఖేటీ ॥డూడూ॥ 'సెన్నాపట్నం సేరువరాదు * కాశీపట్నం కానగపోదు కాపావరమూ కదలాలేదు ॥డూడూ॥ చెట్టు కదిలినా పుట్టకదలదూ * నీరుపోయినా నాచుకదలదూ గుడిపాడైనా గూబవదలదూ గుడిమాన్నెం పూజారి వదలడూ డూడూ! యేడు కొండలా యెంకన్నండీ * యెండి కొండలా యీశరుడండీ . పయిడి కొమ్ములా బసవయ్యండీ డూడూ! జై గడ్డిపూలు పచ్చదైనట్టి గడ్డిలోపలను గంటి, గడ్డిలోనున్న పూలెన్నా కంటి నచట. చిన్నవైయుండి రంగుల చెదరియుండ, చిత్రరూపుల చిన్నవై చెదరియుండ. దివ్యసుమము గమలమును జిత్రించు వేళ మల్లి కాది పుష్పమ్ముల (వ్రాయువేళ విశ్శచిత్రకారుని కుంచె వీడి పడెడు వర్ణబిందువులే యిట్టి వరసుమములు, గడ్డిపూలయ్యెగా, స్కృతి కలిగె మదికి, ళా త లపం ఆల6ఎ రరుథ కంతా రంకలనం -2

2 రాధ

1. పటము గలగలధ్వనినీడల గలసిపాజు కొండవాగుపై వ్యాపించు గుబురుమావి వేరు వంతెనగ్మా దానవి(శ్రమించి నిదురబోవునన్‌ సీతనా నెంచివచ్చి, నీవు చిత్రమొంటి లిఖించినావు నాధ! నన్నెప్రేమింపు, చిత్రమున్‌ నమ్మబోకు.
2. మనసేల లేదు? జాజిమొగ్గ పన్సుదాన చామంతి పూలదాన! చామంతీ పుళింద మనసేల లేదే? ఓ చిన్నరాధా, ఓచిన్నదానా! అద్దము మొగముదాన ముద్దుల మూటద్షాన! ముద్దులమోంద నీకు మనసేల లేదే? ॥ఓచిన్న॥ వీణపాటలదాన వేణుస్యరముదాన! నా వేణుగానముమా.ట్రీ మనసేలలేదే? ॥ఓచిన్న॥ కనులకాటుకదాన కౌగలింతలదాన! కౌగలింతలమో(ద మనసేలలేదే? 1ఓచిన్న॥
3. ముద్దు వంకరల తాడికడ, నాగుబాము పడగ బోలుతలగల సాలంపు మేలినీడ నధరమానితి నను(ప్రేమ నక్కు(నంగొని బాగు ముద్దుతో నాయాత్మ లాగికొంటి నాధ। నాయాత్మనాకిమ్ము; న్యాయమౌర!
4. భమిడికలశము ముసిముసిగ నన నవ్వుచు మొగము తిప్పి మజైికొమె క్కి పిలిచిన మాటలాడ వేలో భమికలళయ్యుతో నేటినుండి నీరు తెచ్చుచో బిందెను పారద్రోచి పరుగుపరుగున వచ్చితి త్వరితగతిని. నవ్వునాముద్దు 'మోము కానంగరాదు బామ్మ నీకను పాపలందు. అధరరుచి నాది కను మేలమాడంబోదు వేణుగోపాల, యెజుపు నీపెదవితోడ. ళా

పాటా 2క్‌

నీటివర్హములు, అక్కా! అక్కా! గోదావరి నది అన్ని రంగుల నున్నది యేమే! ఎలుపు నీలపూ పసిమిరంగులూ

నీటిక్రిందికీ దిగునా చెప్పవె? గోదావరిలో నీరూందీసీ

కొంచుక పోవా వచ్చున చెప్పవె?

ళ్తా చిన్నమాట పరుగు పరుగున గట్టెక్కి బాలయొకతె తల్లి చెంగునువదలి గోదావరింగన వచ్చి, నీల (ప్రవాహమ్ము పాజయజాచఛి ఏదియో లేతమనమున నెంచికొనుచు నట్టై నిలంబడె;- అంతలో నామె మాత తనయ డాసెను. వెంటనే తల్లిజూచి పెదవి విరిచి, “అమ్మ, చూడు; మిదియె నిజము చెపుమగోదావరి? మనదు చెజువుకన్న చిన్నదే! ఏమొ యనుకొంటి, సీ! దిగినను నెంతలోతుండు? మోకాలదేమొ తడియు” త్రూ [త లనం చరం గకుధ $2ళ గం?లకం = ౨

2 రాణి గడ్డము॥క్రిందా జేయిని వెట్టీకదలకం గూర్చుండె - ఏమి తందానాతాన తందానతాన తందానా తందాన తందాన కన్నులనరమోడ్బిబొమలుముడిచీ కదలకకూరుచుండె ఏమి, తిష్యరక్షిత యత్యంతసుందరి మౌర్యమహారాణి - తందాన “అప్పుడు విడిచిన తామరమొగ్గనె అందంబునందున మాయ రావికొమ్మ మహత్తుకల్షిన బోధివృక్షమంట బోధివృక్షమును బూజసేయుటే పుణ్యమౌనంట”. అప్పుడామె లేచి ఆంతఃపురముకు€ (బ్రాంగణము జూచె మోహనాంగియోర్తు గుమ్మము ముందర నాడుచున్నయట్టు బోధివృక్షము దివ్యరూపముతో ముందర కనుంబడెను పాలరాతికోటలో బోధిమొక్క పాతియుంచినారు. పాలరాతికంచె చుట్టున గలదు గడలదడిరీతి. కంచెపయిన శిల్ప్చచాతుర్యంబు కలమె వర్షింప బోధిసత్వులు బౌద్ధదేవులు మ్రైక్కెడు భక్తులు, గుజ్ఞారూపమున నెగిరిపోవు గంధర్వబాలురు చైత్యరూపములు చిత్రముగ చెక్కంబడి యుండె. బోధికొమ్మకు భక్తితో నిచ్చిన హారము లవియేమి? కొమ్మ కొమ్మకు (వ్రేలుచున్నది మిరుమిట్టు గొలుపుచు. తందానాతాన తందానాతాన తందానాతందానతందానా. కన్నులు మండగ గుండె కొట్టగ కదలె రక్షిత రాతిరి పన్నెండు గంటలకు రాణి కదలెను. నిళ్ళబ్దముతో మూడు గూబలు ఎగిరిపోయెను,

తతత 27 మేలిముసుకు వేసికొన్నది ముగ్గురు చెలులుండ్రి, గడ్డపు మాంత్రికుండు పెద్ద సంచితో గూడవచ్చుచుండె; బోధికొమ్మకు దక్షిణమునకుంబోయిరి వారపుడు; . తొమ్మిదిగజములు లెక్కవేసెను మాయమాంత్రికుండు; - నిశ్శబ్దముతో మూడుగూబలవి యొగిరిపోయెను; మూటవిప్పెను పదకొండు వస్తువులు బయటపెట్టినాడు; ఊరికి ఉత్తరాన మజ్ఞివేరు-ఉడుతతోక యొకటి, గర్భిణిై చచ్చినట్టి కన్య యస్థి యొకటి, గోతిలోవేసి వస్తువుల పూడ్చివేసెను; తిష్యరక్షితను మూడుసార్జ్హు (త్రాక్కు మనియెను; తేరిచూచి బోధివృక్షమును దిట్టమనినాడు. మూడుగడియలకు మాయవృక్షము మాడిపోవుననెను; మాయరావి కొమ్ము మహత్తుకల్లిన బోధివృక్షమేను; ఎక్కువ కాంతితో గలగలలాడుచు ప్రకాశించుచుండె; కోపమున నశోకురాణి చెట్టున బట్టెను; * విరిచివేసి ధ్వంసముచేయ భామపూనెను. ఉరుములు నురిమెను మెరుములు మెరసె నీలాకాశమున; దివ్యశక్తియొక్కటి బోధిమొక్క చుట్టు తేజరిల్లైను. మాయ మాంత్రికుడు పెద్ద సంచితో మాయమైపోయె; తిష్యరక్షిత మూర్చంబోయె వడలిన పూవువలెను; తందానా తొన తందానా తాన తందానా తందాన

నే

నమూయలాడి. మంత్రకత్తె! నిమాయ(ప్రేమంబు. దెలుపు, కమ్మంజూచితి; శీతలకాంతి( జిలుకు€ జుక్కలన నొప్పు నక్కరాల్‌ సుందరముగను కాని యోజింప నవి చండభానుదీప్తి నాత్మ దగ్ధంబు కావించె నక్కటకట! మంత్ర కత్తె! నీమాయ ప్రేమంబుం గంటి; చంద్రబింబమ్ము రతిని చల్లదనము నీయంజూపును, దరిశోర హృదయసీమ గడ్డంగట్టించె చలిచేత కరుణలేక శ్‌ మొదటిముక్క నీలవర్షంపు మున్నీటి దూరముల. జీలునే పెనంగొని చేరు చిత్రములు. ళా “కాకి, కాకీ, గంతువేయ్‌” సంతకు వెళ్లి చాలా బొమ్మలు, లు వింతైనట్టీ వేలకు బొమ్మలు, అయ్యాం బట్టుకు నదిీ వచ్చును * కాకీ కాకీ గంతువేయ్‌ రంగు రంగులా రవికలగుడ్డలు, పట్టు పట్టువీ పరికిణి గుడలు, ౦0 అన్నా తీసుకు నదిగో వచ్చును * కాకీ కాకీ గంతువేయ్‌ పొపయి నెత్తుకు బందరు నుండీ, పప్పుమిఠాయీ పకోడీలనూ, అక్కా తీసుకు నదిగో వచ్చును * కాకీ కాకీ గంతువేయ్‌ అయ్యా బొమ్మలు, అన్నా గుడ్డలు, అక్కా మిఠాయిలన్నీ తీసుకు, నందరు వచ్చెదరంచూ నీవూ * కాకీ కాకీ గంతువేయ్‌ ళు

లవవవ వమా 2 క గర్వము నీలాకాశమునందు నోగరుడుంగా, నిర్షీతదావాన్షిరూ పాలంకారభయంకరాకృతిమహాభానుండు వెల్తొంద నీ వేలంబక్షములన్‌ విదల్ఫి వలయంబేపార పై కెంతయున్‌ జాలంజాలగం జొత్తు నిళశ్చలత నాశాపూర్షగర్యోన్నతిన్‌ సూర్యమండలాధిక్యతం జూడం గోరి పోవుచుంటివి నీవు కాబోలు కాని తోడులేకుండ6 జనవలదు, వలదుడుగు, యెరుగవే జటాయు చరిత్ర మింతయైన? ళు నవీన కవి హృదయము చిన్నపిల్లవానివలెను- చిట్టి కుజ్జవానిబోలి నిముషమ్మున కొక్కమాట - నేను చెప్పం గోరుచుంటి, మొద్దుపలుకులో - అవి - ముద్దుమాటలో? వీసమంత జంకు లేదు - కాసంతయు సిగ్గు రాదు, కనంబడిన వారికెల్ల - వినిపింతును వెజ్డీిముక్క, గర్వమున్నదో - లేక - కంపమున్నదో? తిక్కనయ్య కూడంబోయి - తెల్లబోయి కూరుచుంటి, కొండయంత నీడలుండె - గొప్ప గొప్ప భావమ్ములు, వీరపార్ణు. డయ్యెనో - వాండు - దానకర్ణుం డయ్యెనో? సింహవాహనమ్ముతోడ - చేరవచ్చె మణిసిద్దుడు, కలభాషిణి యనెడు కన్నె - కానుపించదయ్యె నాకు, సిద్ద పురుషుండో - వాండు - పెద్ద భూతమో? గిరిపైనను బంగారపు - గిన్నైలోను రంగులుండె, నీటిరంగు మారుచుండె - నిముషమ్మున కొక్కసారి, నిలుక డెప్పుడూ - రంగు - నిలుచు నెప్పుడూ? ళో

3న తెలియరాదు పచ్చగడ్డి నమ్ము పడుచు మాటలను, గొల్లని పిల్లన(గ్రోవిషాటలను అవ్వ దొడ్డిని జెప్పు నాకథలందు, 'ప్రకటింపరాని పూర సృృతికలుగు మవ్వంపు మగువల మాట నే గాను, వెదురు గొట్టమునుండి వెడలగ నైతి, అవ్వ నిద్దుర కతయం దుండనైతి, ఏల వానిని గూర్చి యీ స్మృతి కలుగు? ళ్త్లూ శుక్రుండు అనిమిషులార! బ్రహ్మమన కర్పణంజేసెను మూడులోకముల్‌ ఘనభుజశక్తి ధర్మతర కార్యములన్‌ బరిపాలనక్రమా వినతులమై, యధర్మమునం బెంపును బొందిన రాక్షసావళిన్‌ దునుమగబూని, రాజ్యమునుతోడనె స్టాపనం జేయగావలెన్‌. “మేఘనాథుండు రంగులవింటివాండు, పీడుగుం జేబట్టి వెలిగెడు వీరవరుండు, (త్రిదశవర్యుల తాలివాండు దివ్యమూర్తి యింగద్రునిప్పుడు రాజుగా నెన్ననగును.” అని దివ్యుం డొకరుండు దెల్ప,నమరనవ్రాతంబు నౌనంచు బె ల్లున గీర్తించె. బ్రచండమారుతము కల్గోలంబు గావింపం బు ట్టు నఖండంబగు వీచి కావళిని గట్టున్‌ గొట్టు రత్నాకర ధ్వనినా దోపగంజేయ నా సురనదీ[ప్రాంతంబునందప్పుడున్‌. అంత జముండు, ధర్మముఖుండంబుజమిత్రసుతుండు, లేచి “ధీ మంతుని శా(స్త్రవేది నసమానప్రతిజ్ఞు సురప్రపంచమా వంతకు సద్గురున్‌ సలుపం (బ్రార్ధన జేయుట యొప్ప”నన్‌, శచీ కాంతుండు భక్తి గీప్పతిని గాంచి, కరంబులు మోడ్చి, యిట్టనున్‌

“అంగిరసపుత్రుండవు, స్వామి, సాంగవేది, వమరులకు6 బురోహితుండవై మముకృతార్జు ల నొనరింపవె,” యని పల్కవిని యతండు వల్లెయనెను శాంత స్వభావంబు జెలగ. అంతట నూతన గురువును సంతసమున దేవగణము చయ్యనం బొగడెన్‌ అంతట నేలకొ యచ్చట వింతగ నిశ్ళబ్దమయ్యె భీతి జనింపన్‌ భృగుపుత్రుండు మహాతపోధనుండు గంభిరుండు శుక్రుండు నగుచున్‌, గోపముందోప, నింద్రులగని” హే నాకాధిపా, నీవు దే వగురుం గోరుచు గీప్పుతిన్‌ బ్రముఖు సల్పన్‌ చెల్లునే, న్యాయమే? తగువారల్‌ కనిపించు చుండ నది యే ధర్మంబొ జూపింపుమా! “సములము విద్యల నెల్లను, శ సముల మగుదు మఖిలయోగశక్తులయందున్‌, సములమె మృతసంజీవని నమరేశ్చర యెరుగువాండ నధికుండ నగుదున్‌, “ప్రతిభావంతులు (బ్రహ్మతేజులు మహాభక్తుల్‌ గదారాక్షసుల్‌ మతిమంతుండను నన్ను పూజలొనరింపన్‌ శక్తు లవ్వారిచే (క్రతుకోటుల్‌ సలుపంగజేయుదును, నాకాధ్యక్షతన్‌ బొందగన్‌ సతతంబున్‌ విజయంబులిచ్చెదను, మా 'సైన్యంబునోడించెదన్‌ ళ్‌ నన్ను పరిభవించితిగదా, నాకమువిడీ యొండుకడకుం. బోయెద, నింక నుండ” నంచు భార్గవుండు మింటి కెగసి పడెను భువికి ఉల్కరీతి, మెరపు భాతి, ఉదయభాను కిరణమట్టుల, దేవులు వెరగుపడిరి, భయము నిండె వారి హృదయపాత్రములను. ళు కతతతతతమతతతలం చందం రదద-2]

న ప్రేమవార్త -కూల్‌డ్రే అపరదిక్కుకుంబోవు యాత్రికా, ఓయి చండకిరణుడవైన జలజమి(త్రుండ! హిమయుత దేశాన హితునకు నీవె కూర్మి బహుమానము గొనిపోగదోయి ఓతరంగ కిరీటి! ఒయబిదేవ! వంకరలను బారు వాహినుల ధవు6డ భక్తియు (బ్రేమమ్ము బ్రభవిల్లువార్త

తేల్చి గురునికడకు తీసుకుపొమ్ము చంచలహృదయాన చరియించువాండ! నల్ల మబ్బులగుంపు నడిపెడు వాండ! పసుపున పడినట్టి పంటలయొక్క, చలికాలమునవిచ్చు చామంతియొక్క వాసనల్‌ నిగురించి వావితో గొనుము,.

• ఆయురారో గ్యసర్వైశ్యర్యములిడ భగవంతు(గోరు మా్రార్థనలెన్నా. ళ్‌

తగిన యల్లుండ నొదునో? వినుము, మాసరయ్య, యొకటి విన్నపంబు, నీకుమారిత సీతను నేను గంటి, నిగనిగంబను చందన వగలకత్తె, తగిన యల్టుండనౌదునో తలచిచూడు. చిన్న మువ్వలగంటల' జెదరియాడు . పిలలను జూచి యార్చెడు తల్లులుండు మ్‌ దా మేక గొట్టెమందలు దొడ్డి మేయుచుండు, తగినయల్టుండనాదునో తలచిచెపుమ! మెడను వైచితి గురువింద పేరు లెన్నా, హస్తమందు వెండివి కియములు మెరయు, మొలను వెండిబిళ్లల (త్రాడు ముద్దుగుల్కు, లొ ల! తగినయల్టుండనాదునో తలచి చూడు. వంకరలను దిరిగె నాదు బాహుబలము, తూర్పు పొలమునం దిన్నెల6 దులనుదూగు, పరపు నీదృష్టి నావడల్పయినయక్కు, తగినయల్టుండనౌదునో తలచిచూడు. మజ్జీనీడల వేణువు బాడుచుండ కోకిలంబది వెరగంది కూయలేదు. గొల్లలు భజన పెద్దగాంగోరినారు, తగినయల్టుండనౌదునో తలచి చెపుమ. ళ్త్లూ

రు

విచారము.

'ప్రథమళిశుజననంబు కలిగె నాకు గర్వంబు హెచ్చె;

బాలుని యేడ్పులు వీణతీగెల బుట్టు స్వరములయ్యె; వానిసొబగు నన్ను నాప్రియపత్ని మోదానముంచె, కానిపోగొట్టుకొంటి నాకుమారు నవ్వాని నెచటొ!

(ప్రకృతి వైభవములోనే తన్మయత్వంబు వడసినపుడు, హృదయమందుండి గంభీరగీత మొకటి యుదయమయ్యె, దానిభావంబు నన్ను, వినెడు హీతుల మోదానముంచె

కొని పోగొట్టుకొనినవాండ పాట నద్దాని నెచటొ. మబ్బులందున బుట్టి మాయమౌ నింద్రచాపంబు రీతి 'స్వల్పకాలమె వాసనలజిమ్మి వడలు పుష్పంబుం బోలి బాసె ననుగూర్చు కుజ్జండు నాయాత్మయె బగిలిపోయె, చెదిరె నా; ప్రియమైన పాటనా హృదయంబు చితికిపోయె.

ళ్‌

లతలోోోతలాలకనడాలనమయమయయయయయియయు. క్రీ క్‌ కాసారము. కమలరక్తిమ మేనెల్ల (గ్రమ్మికొనగు నుదయమలయానిలుని కౌగిలి దవిలి, జల సం(గ్రహార్థ మరుగుదేరు చానల కల శములనింపి, యలలు గల్ల సంతసింతు. చండ భానుండు నెత్తిపై నుండునపుడు, తామరాకుల నీడశాంతముగ బకము తపము నొనరించునపుడు, మందమతి దున్న పోతు నానీరు గలియంగం బొరలునపుడు, తీక్షమౌ నెండ నిద్రలం దేలుచుండు, నిళ్ళ లాత్మైక తారకా నిశలయందు చుక్కల వెలుంగు నాకెంతొ సాబగు నిచ్చు, నప్పు డవమానదగ్ధలౌ నబలలగని, “రండు, నాచల్లనైన గర్భానంొచ్చి మండుమా హృదయమునకు మానసముకు గలుగం జేయుండు శాంతినా” పిలుచుచుందు. శ్‌

కె కన తొలకరి. చిన్నాపిల్లలు వానా లప్పలు తిరుగూచుండంగా, ఎండావానా కుక్కలు నక్కలు పెండ్లీయనంగా, పెద్దారయితులు సంతోషమ్మున గొడుగుల బట్టంగా తాటియాకులా గొడుగులతోడా బయలూదేరంగా తక్షణంబునా యొగిరీపోవూ మబ్బూలందుండీ, ఇం(ద్రధనువులూ పుట్టుచుండినా మబ్బూలందుండీ, బాలకవీశుడు రచియించీనా పాటలరీతీనీ, వచ్చీ రానీ చిన్నీ బిడ్డల మాటలరితినీ, కాపుం బట్టిన చెట్టుంబుట్టిన కాయలరీతీనీ, తొలకరి చినుకులు ముత్యంబులవలె కురియుచు నుండనుగా టప్పూటప్పని తొలకరిచినుకులు కురియుచు నుండెనుగా. న!

అనుకమణిక స్స్‌ పిలుపు వవతనంట0404444448 త్తం ఆకుమళ్ళు వ. త్తం పంటపదం న. త్త పాలి వవ ఇ0662660844862 తశ సోదె వ. తత గొల్లభామ ళ00044846680 45 గొపిక క. శీర్‌ దేవకన్నె _ వ. ఉర తోటమాలి కూతురు న. క్త గౌళ్ళ సెల్లాయి కూతురు వంటని ఉరి చక్కరభామ క. మ! చెరువు మెట్టు న. శం కోయపడుచు న. 50. మన్నెం వ. ర్‌ బతుకు తెరువు వ. 52 మనదారి న. 52 పట్టెడన్నం న. 53 సుద్దుల తాత వ. 53 ఒంటెద్దు బండివాడు ళ66060644648644 54 వరద గోదావరి న. రడీ గోధూళి వ. 55

గోధూళి పేల ఆర్థరూపాయి “గోధూళి” 2938 నాటి వుస్తకానికి బావీరాజుగారు వేనుకున్లు ముఖచిత్రం

తతా పిలుపు రానోయి సిన్నవాడా మావాడ రావోయి సిన్నవాడా! పోటూ పాటూల యేరు పొంగీ పొర్టే సోట రావోయి... యెన్నెల యెలుగుల్లోన యేటి నురగల్లోన తెల్లని తెరసా పెత్తి తియ్యని గొంతుకెత్తి రావోయి... చాలూ సూపుల సూస్తు కో లేస్తూ నే వుంటె యెండితళుకుల సేవ యేటిలో వలవేతు గాని రావోయి... ఉబికేవాగుల్లోకి ఉయ్యెల లూగుతు పోయి సందరాన పుడుతూన్న సెందురూని సేరుకొందము రావోయి సిన్నవాడా మావాడ రావోయి సిన్నవాడా! ల్ల గోఘాళ |

ఆగరా! యే దిక్కురా! నీది యేవాడ పోతావు అలిసి పోయావురా అడుగు తడబడతాది వొళ్ళు దూళైపోయె * కళ్ళు దించుకుపోయె కళ్ళలో యెలుగుల్లు * కగ్గి పోయాయిరా! అందాల నీమోము * సందాలు తప్పెరా ఆగరా మావాడ, ఆగరా రాజ! యెండి బిళ్ళల తాడు యిడిసెరా నీనడుము ముంజేతు లొదు లయ్యె * మురుగుల్ల జోడురా ॥ఆగరా॥ సెదిరి పోయిన జుట్టు + , సిక్కు తీసీనురా దుమ్ము కమ్మిన వొళ్ళు * తుడిసి యేసేనురా . ॥అగరా॥ వూకొట్టి నీయాన + ఊడిగా లిచ్చేరు ॥ఆగరా॥ కొండపై సెందురుడు +* కురిసేను యొన్నెల్లు తొలిరేత్రి సుక్కల్టు + తొంగిసూసేనురా (ఆగరా నిలిసితే మావాడ + నిలిసితే నువ్వు అకు రాలిన మోడు * _సోకుమై సిగురెత్తు ॥[ఆగరా॥ యెండిపోయిన వాగు యేళ్ళ పరవళ్ళెత్తు ఆగరా మావాడ ఆగరా రాజ! శ్‌ |! అడిఐ బొరాన కర కనిళిసంకలనం2

త్తం నయా.

అకుమళ్లు

యెయ్యవె గూడా నాపిల్లా

తియ్యని పాటలు పాడేమే! "

పాటా పాటలు కలిపేస్తే * పరుగిడు నీరూ మళ్లల్లో ॥ యెయ్యవె ॥ 'సెపుకుంటా మనవీ యినవే

ఓ సోకుపిల్ల, *నా గోరు వంక 'సెపుకుంటా... నాకోసం యెదురు సూసీ *నాగుండె తలుసు కోనీ

పిల్భా నే నాచ్చేయేల * ఘల్లు మనే మెళ్లో కాసులు 'సెపుకుంటా... నీరు లేక దాగ మేసి * నారు వాడీ పోతూంటే

నారాక నామాట + నారు మడికి నీ రౌతయి 'సెపుకుంటా... నారు మొక్క నల్లనే * నాపిల్ల తెల్లనే

నీ రొస్తై నే నాస్తై * మొక్క పచ్చ నౌతాది పిల్ల నల్ల నౌతాది సెపుకుంటా... వెయ్యరోయి గూడ యెయ్యరా

ఓసిన్ని బావ యెయ్యరోయి గూడ వేయరా వాడిపోనై నారుమళ్ళు * యేడిగాడ్పు యిసురుతాది .... జోడుకలిపి నీళ్ళుతోడరా ఇనాసిన్ని బావ + పల్లనీళ్ళు మళ్ళ కెత్తరా

తూర్పుమబ్బు యెయ్యలేదురా

నాసిన్ని బావ * తొలకరించి జల్టు కురవదోయ్‌

పచ్చనైన ఆకుమళ్ళు * వెచ్చనారి మూన లెండె

బలం పొంగ తాడు పట్టరా

నా సిన్నిబావ * పొలంపడుసు సక్కిలెట్టరా

నన్ను సూసి నవ్వబోకురా

= ఓ సిన్హి బావ * పొన్నపూవు సెవిని బెడితిరా

తేనెలూరు నాసిగ్గులు * పాన మిచ్చు నా సొగసులు

నవలలు. ట్లో

సుళ్ళుసుట్టి పరుగు లెత్తెరా ,

ఓ వలపుబావ * మళ్ళుకట్టి బతుకు నింపరా

ఆకు మళ్ళాకు నీ * రాకు మళ్ళాకు పోయి

లచ్చూ మామా నీ * మచ్చా మాయా

సోగా మోసాల సోకు * నొంపూతలపాగ సోకు _

ఊగేటి వొళ్ళు సోకు * రాగాల గొంతు సోకు ॥ లచ్చూమామా ॥

దండా కడియాల యెలుగు * కండాల సుళ్ళు సుట్టు

నల్హాది నీది రొమ్ము + వొళ్ళూ రుల్లనిపిస్తవి | అచ్చుమామా ॥

జోడూ జోడూ కలిపి * గూడెత్తి నీరోద్దం "

నువ్వూ కొండాల రాజు *నేనేగోదారినదిని . ॥ అచ్చూమామా ॥॥ శ

పంట పదం

పంట పండిస్తాము పాలాయ బావా

కుప్ప వేయిస్తాము కొలతోట రావా

సాల తోలిస్తావు * సేల నీలెడతావు

ముదురాకు వూడ్చిస్తై 4 మూనలే తిరుగు ॥ పంట ॥

కలుపు తీయిస్తావు * గట్ల వేయిస్తావు

కొడవళ్ళు సేయించి * కోత కోయిస్తావు ॥ పంట ॥

కుప్పు నూర్చించాలి * కుందనం కట్టాలి

పొలిపాట పాడాలి * తొలిగింజ తేవాలి ॥ పంట ॥

సంకురాత్రాస్తాది * సంబరము సేయాలి

దోర యొన్నెల సీర * బేర మాడాలి ॥ పంట ॥

పుట్టింటి కెళ్ళాలి * పులగాలు కలపాలి

కులుకుతో యెన్నెట్టా * తలపు లూరాలి ॥ పటం ॥ శే

[ర న లన! అదం పంట గముగ్‌ కవిత గంకలనం-2

తతా

పొలి

పొలో పొలో పొలి పొలి పాలి * దూడల్ని తేలేమూ

దున్నల్ని నడిపేమూ * మిలమిలా బంగారు

వెలిగేనూ గింజాలూ ॥ పొలో ॥

సుక్కల్లో నే నవ్వు * సక్కటెన్నైల సామి

కుప్పా మద్దెన కులుకూ * కుందానం కట్టా ॥ పాలో ॥

దూగార మండీని * పోగుల్టు పెట్టేమూ

యెగరేసీ రాశీని * యెత్తేమూ గింజాలూ ॥ పాలో ॥

తొండం దేవర చేటా * తొలికట్టా కళ్ళామూ

పాలేళ్ళా వంతయితే * పనివాళ్ళ మా టిటో ॥ పొల ॥

బరువూలా బస్తాలూ * దొరగాదే సేరూనూ

యొన్నూగుత్తుల నేరూ * సెన్నీ పిచికల గుంపూ ॥ పాలో ॥ శే

చూద .

అఆవో యమ్మ తల్లి * బాగ్గెం గల సేయి

పతీష్ట గల సేయి * దివ్వెంగ నడిసేటి

తీరైన సేయి * ఇది పైడి రేకా

ఇది యెండీ రేకా * ఎండి నీ రాజంట

పైడినీ వమ్మా * ఒక టంటె ఒకటి

రెండంటె రెండు * ఒకటి రెండూ కలిసి

ఒకటేను తల్లీ * తొలి దెసే కాదు

మలి దెసే కాదు * ఉత్తరా న్నుం చొచ్చె

ఊకొట్టు వార్త * ఇది గంగ వేలు

ఇది యమున వేలు * గంగ యమునా కలిసి

సంగమించేనె * మందార తా వమ్మ

మళల్లెలా తావి * మందార మల్లెలే

అందాలు నీ జడను నే

చత కీర్‌ గొల్లభామ నాతోటి మాటాడు గొల్లభామ * నా పక్క నడుతువే గొల్లభామ అందమైన నీసూపులు సోకుపిల్లా * ముందుదారి యెలుగులే సోకుపిల్టా పెదిమెలోని నవ్వుతో ముద్దుగుమ్మాఖ నిదురలేచు మల్లెలే ముద్దుగుమ్మా కాండపక్క కోనలోన వగలమారీ * యొండితీగి యేటిదరిని వగలమారీ యెల్లమబ్బు లాలమందు సిన్నదానా * మళ్ళవేతు పేర్లపిలతు సిన్నదానా యెన్నెలిచ్చు చందమామ మామపిల్హా * వన్నెలిచ్చు పూలతీగె మామపిల్టా సుక్కసుక్కకు దారువేసి పూలబామా * సోద్దెమాడి తిరుగుదామె పూలబామా

శ్‌

గోపిక పాలమ్మపాలు * తియ్యన్ని పాలు తెల్లావు పాలు * తెల్లవంగోలావు పొదుగుల్ల పాలు 'పెరుగమ్మ పెరుగు * యెన్నెల్ల పెరుగు రాయంటి పెరుగు * తోడెట్టి తెచ్చాను దోరావు పెరుగు యన్నమ్మ యన్న * యెండంటి యన్న కమ్మన్ని యన్న * కపిల గోవూపాల కవ్యాల యన్న వలపమ శై వలపు * పాలంటి వలపు యన్నంటి వలపు * నారూపు సోకులో నవ్వేటి వలపు * నాసూపు రేకలో నల్లన్ని వలపు రో

శరా దేవకన్నె ఎంత మంచి సిన్నది మా మాయ దారి-మాలచ్చి ఎంతసిత్రమైనదీ దానిసూపవు రుసులపంట దానివొళ్ళు భోగిమంట ఎంత మంచి సిన్నదీ మా మాయదారి మా లచ్చి ఎంత సిత్రమైనదీ దానిరూపు గుడిబొమ్మ అది కదిలితె పోన్నకొమ్మ దానిసోకు నెమలిపురే అది పొడితె వవ్వరే ॥ ఎంత మంచి సిన్నదీ మా వన్నైలాడి మాలచ్చి ఎంత సిత్రమైనదీ ముసిలోళ్లకు సేతికర్ర పడుసోళ్లకు జుంటి తేనె దిక్కులేని వాళ్ళకెల్ల అక్కుచేర్చు కన్నతల్లి ఎంత మంచి సిన్నదీ నా కపిలగోవు మాలచ్చి ఎంత సిత్రమైనదీ పడుచుతనం మోహానికి వొళ్ళుబలం లోకానికి మనసు సొమ్ము దారవోసి మట్టి గలొసె మాలచ్చి ఎంత వెర్రిపిల్లది మాదేవకన్నై మాలచ్చి సొరగానికె పోయింది. శ్‌

తోటమాలికూతురు “తోటమాలీ వలపు కూతుర తులసీ సిన్నారి పడుచా మాటమణిగీ మనసు నిలిసిందే తులసీ సిన్నారి పడుచ మాటమణిగీ మనసు నిలిసిందే వలపూ నే బిచ్చ మడిగితి తలపూలూ కాన్క లడిగితి నిలవలేనే నిన్ను కల గంటూ తులసీ సిన్నారి పడుచ విలువలేనీ బతుకు నాదేనే” “మల్లె లెరుగుదు మొల్ల లెరుగుదు వెల్ల విరిసే పువ్వు లెరుగుదు తల్గొ పెట్టెద కొత్తపూ వెదిరా అందాలకాడా అల్లనాడే వలపుమాటలురా!”” “తోట తిరిగితి ఏటి మరిగితి దాటరానీ అడివి నడిగితి మేటికొండలా పాకి వెతికానే తులసీ సిన్నారి పడుచ సాటిరానీ పూవు ఎక్కడిదే?” “క్ర లన్నీ దళము లతకర వలపూనూ తావి సేయర వెలమోరిన బతుకు పూ వవురా అందాలకాడా నిలువూనా పూజలిస్తువురా!” శ నక న అడవ చపందాబ గదను కచితా గంకలనం-2

తీరి న గౌళ్ళ సెల్లాయి కూతురు గాళ్ళ 'సెల్దాయి కూతురు బల సక్కం దని సూతురు దానికళ్ళు నీలిపూలు * దానిపళ్ళు జాజిపూలు దాన్ని పలకరిస్తే వొళ్ళు మోహాన గగురుపొళ్ళు గా ళ్ళ యొండి వొడ్డాణ౦ం మొలకూ ౫ పన్నాగాజులు సేతులకూ మెళ్ళో వేసిందీ తీరు పిల్దా కాసులా పేరు ॥గౌళ్ళ॥ కల్టుకన్నా రుసి కలుగు * దాని పెదిమె కెంపు యెలుగు దాని సేతి నీలు కాంటే సార్గా సవుక్య మేమిటంటే గాళ్ళ డబ్బు లిస్తూ వున్న యేళా * గట్టి మనిషి అయిన తాళ లేక రాగి డబ్బు బదులు యెండీ బిళ్ళా లిచ్చి కదులు ॥గళ్ళ॥ చక్కెరభామ నీలిలోతుల్టోన * తేలీపోవు నిండు జాబిల్లిలో కరుగు * సలవా యెన్నెలయైన సాలదో అందాల * సక్కెరా బామకు సందెకూకటి యొరుపు * సలికొండ కొనతెలుపు సల్లగరాలే సినుకు + తెల్లని సుక్కల మినుకు ॥సాలవో॥ పచ్చని సేల కులుకు * బంగరు మొగలీ తళుకు గట్టుల పుట్టే వాగు * గల గల పాటల పలుకు ॥సాలవో॥ శ్‌ ర న 0? .

తతత టీకి

చెరువు మెట్లు

చక్కని చిన్నది

చుక్కల రాజై

పాట పాడుతూ

పడతి నిలిచినది

తెల్లని చీరా

మెల్లని నడకా

మెళ్ళో హారం

తల్లో పూవులు 1చక్కని॥

బిందె బుజాన

సందె నీటికై

చెరో కలవలు

నల్లని కన్నులు ॥ చక్కని ॥

కంఠ మెత్తినది

కలచు పాట లవి

పొటలు పాడుతు

పడతి నిలిచినది ॥ చక్కని ॥

చెరువు మెట్టపై

చెలియ నిలిచినది

బంగరు నీటిలొ

'ప్రతిఫలించినది ॥1 చక్కని ॥

సందె చీకటిలా

చక్షులు కలిసెను

యెర్రని పడమట

ఇంతి వెనకనే | చక్కని ॥1

పాటే భామై

భామే పాటై

పాట భామలూ

పడమటి రంగై

బంగరు నీరై

పొంగెడు గ్రుమై

చెరువు మెట్లపై

చిత్రాలయికి ॥ చక్కని ॥ ఖ్‌ అడిఐ చపరాబ సకుగు కఐతా సంకలనం-2

50 ఎలా " కోయపడుచు పాపికొండల అడవుల నీడా పరుగూలెత్తే వాగులు పాడా వాగు పాటతో లయలూ కలిపేవే కాలింగి కిణికిణి ఛణక ఛణ కని పాట పాడుతు పూలు పుణికేవే ఓ కోయపడుచా పూలు తురుముతు పాటా పాడేవే నీలి గౌతమి అద్దంలోనా తేలిపోయే మబ్బూలోనే వాలు కన్నులు కలిసీపోయేనే కాళింగి కిణికిణి ఛచణక ఛణ కని జాలు నవ్వులు మెరుమూ లయ్యేనే ఓ కోయపడుచా ముద్దు మోమూ యెదురూ నవ్వేనే లోయ చరియా చిత్రాలల్లే తీగె సాగిన ఆడివీ మల్లే మల్లె తీగెల వుయ్యా లూగితివే కాళింగి కిణికిణి ఛణక ఛణ కని ఈవ లావల ఉబుకూ తున్నావే ఓ కోయపడుచా పావురాలతో కబురూ లెంచేవే పల్లెటూరీ పదమూ వినవూ పట్టవాసం పాటా వినవూ అడీవి పూవుల తుమె శ్రైద పాటాలే

• కాళింగి కిణికిణి ఛణక ఛణ కని కొమ్మకోకిల గొంతూ తీపూలే ఓ కోయపడుచా లేడి లేగల ఆటా హంగూలే నో

మన్నెం మన్నానికె పోయి వస్తావా ఓ నా వన్నేల వీరన్నా బావా * మన్నానికె పోయి వస్తావా యొల్లావుకు గడ్డీలేదు * నల్దావూ సిక్కీనాదీ దోరావూ బట్టావూ * తూలిపోతూ వాలిపోనై మన్నానికె నడుస్తుపోతావా 1ఓనా॥ దంపసాగూ సాగినాదీ * రొంపయ్యే సీమలన్నీ దూళ్ళకు కాసింత తావూ * యేళ్ళు కోళ్ళూ నిండినాయీ మన్నానికె పసులా తోలేవా ॥ఓనా॥ శీతకట్టూ తిరిగేదాకా + సేమంతులు పూసేదాకా దూళ్ళన్నీ తోలు కొంటూ * కళ్ళాకే కనబడరావా మన్నానికె యెొల్లిపోతావా ॥పనా॥ కొండవాగులు సీకటడవులు * బండ రాళ్ళూ బయమూ వేస్తవి పెద్దపుల్లూ సివ్వంగులు * పెనుబాములు తిరుగూతుంటవి " = మన్నెంలో దూళ్ళ మేపేవా ॥;ఓనా॥ కోయ బామలు మం(త్రంకత్తెలు * కుక్క సీసీ గూడెం పోతే మెళ్ళోనీ తాయెత్తూ + కళ్ళకద్దుకు దణ్ఞా మెట్టూ మన్నెంలో తిరుగూతుంటావా ॥ఓనా॥ నీకూ నాకూ దూరా మైతే * నీలి కొండా లడ్డామైతే యింటికాడ నీ సిన్నా దాన్నీ * కంటి కెదురా తలపావోయి మన్నే మంతా తిరిగీ రావోయి ॥1ఓనా।॥ వన్సెల వీరన బావా * మన్వేనికి పోయి రావనోం ్న్‌ వ ఇ వ బి ద! (గంధాలదై స్‌ లి క న లి. [40 ౫ం.తో.[[44) | త్త క్‌ ల లో గ దినాల సీ. గ్‌ ము అదన చుర కంచం

చ్‌ ాాాాాాాాానలలుననోరాలనాతనుుునలాం బతుకు తెరువు సిన్నదానవు నువ్వుకావా * సిన్నవోల్ణో నేను కానా కన్నులో కన్నులూ కలిపీ * కదలబోకే సిన్నదానా యేమి పాటలె యేమిమాటలి ౪ యేమె నీరాదారి బాటలొ మాలలే సుట్టేవు నవ్వుల ౪ తేలి పోతవె నడలలో ॥సిన్నదానవు॥ జారే దట్టం నీలిసికలో ౫ సేరినవె ముత్తేల పూవులు "పైటలో పరువాలపైనే * మాయ పగడంపేరు ఆడెను 1సిన్నదానవు॥ దారిపోతే దారివస్తే * మారుమాటలు పలకబోతే యెండిపోయిన బతుకు బౌతాది * పండిపోతం యింతలోనే ॥సిన్నదానవు॥ అందకత్తెవు నువ్వు అయితే ౪ అందకాణ్ణీ నేను కానా అందంలో అందాము కలిపీ * ఆగిపోదం బతుకులోనే (సిన్నదానవు॥ 'పెదిమెలో తేనెల్టు పుడతవి * కంటిలో యొన్నెల్టు కాస్త్రవి బతుకు అంతా పచ్చపూలై * తావులెత్తే దారి అవుతది 1సిన్నదానవు॥ మవనచారి " పదవోయ్‌ బావా పోదాం పదవోయ్‌ గూళ్ళా పిట్టలు సేరే * దూడా లిళ్ళకు మళ్ళీ ॥పదవోయ్‌॥ పువ్వుల జూకా లుంచా * నవ్వేకాడా మల్లెల సిగతురాయి పూలూ + వగలూరా అమిరిస్తీ ॥పదవోయ్‌॥ ఫిల్లంగోరూ వూత్తే * జల్లూ మంటది వొళ్ళూ నాగొంతులో పాట * నాగాసారం పలుకు పదవోయ్‌! సందె యెలుగుల్లోన* సాగించి మనదారి " కటికి సీకటిలోనె ౪ కరిగీ కల గందాము ॥పదవోయ్‌॥ శ్‌

పట్టెడన్నం పట్టె డన్నం పెట్టలేరా * పొట్టదించుకుపోయె తల్లీ సిట్టి పిల్లకు పాలురావూ * గట్టి గుండేలా! తల్లి యెవరో తండ్రియెవరో * కళ్ళు తెరిసే కాలముకె, నే గుళ్ళ రేవున మెట్టకిందే + నీళ్ళ కడవున్నా (గ్రామ సత్రం అరుగుపైనే + కాసుకొని తింటున్న బీదది కన్న బిడ్డతా నన్ను కూడా + కడుపు కదిమింది. మాయదారీ వాయిసు వేళా * బురదలో తలయెత్తి నవ్వే పూవు విరిసిన అందకత్తెయి * వెల్లి విరిశాను యొన్నె లూరే రేత్రిజాముల ౪ సిన్నివాడూ సొగసుకాడూ కన్నై సిగ్గులు దొంగిలిస్తూ + గుండె కదిమాడు కన్నతల్లిని దేముడిచ్చెను + సిన్నిమాటల సిట్టిపాటల

న! [హ్‌ నన్ను నవ్వుల నింపి యేస్తూ * ఆటలాడేను ముష్టిదానీ కథను వింటూ + మూగినట్టీ బనము అంతా కళ్ళ నీళ్ళూ తుడుచుకుంటూ + తెల్లబోయారు

శ్‌ సుద్దుల తాత తాతా ఊరేది నీది నీ వేడ పోతవోయ్‌ తాతా ఊరులేదు వాడలేదు జ దేశమంతా నీదే వూరు ఊరుబైట చెరువుకాడ జ చేరుతో నె పాదుకొంటవు తాతా! గిత్తపైన యిల్లు సుడతవు * యింటిసామానంతా కడతవు బిడ్డా పాపలు కూడారా షా యిడ్డూరాలే రాజ్యాలన్నీ 1తాతొ॥ బిచ్చమేసే తల్లివుంటే ఇ. విచ్చిపోయిన పూవేబతుకు యాసాలేసి బైరాగవుతవు ౪. చేతులు సూసీ సుద్దులు సెపుతవు ॥తాతాః కే అడివి బవిరాఎ సమదు కబతా సంకలెనం-2

దడాల

ఒంటెద్దు బండివాడు ఒంటెద్దు బండోడ నండి బాబు

ఒంటెద్దు బండోడ నండి

నున్నవనైన యొదురు పేళ్ళ ఇ సాపగూడు సుట్టి నట్టి 4బంటెద్దు॥ గంజీకూడు మెక్కి * గంటాలెద్దూ కట్టి

ఘాటీకాడకు తోలుకొందు బేరం + మాటలాడుతు విందు దాని

వోటం గీటం సూసి * వొడి వొడిగబండి కడుదు ॥ఒంటెద్దు॥ సాలాదూరామైతె * వాలూబేరం వచ్చే

కాలం కనబడితేనె నాకు కొద్ది * మూలానికే యెద్దు కడుదు బండి తోలీ మాసం మెలిపెడుతు * అద్దె దార కాకుంటె

అడ్డూ పోటీల్‌ పెడుదు ఒంటెద్దు! ఎక్కువ బేరా లొస్తై ఇ ఒక్కారొక్కరి సూసి

సక్కనీ పిల్లుంటె * తక్కువకె మాటనిత్తు సాన

సుక్కల్లో సెందురుని పోలు నాను * మక్కువలో ముణిగి పోదు గుక్కపట్టి పదమాడి + సుక్కల్లో కలిపేతు ॥ఒంటెద్దు॥

ల్‌

వరద గోదావరి

ఉప్పాంగి పోయింది గోదావరి తాను * తెప్పున్న ఎగిసింది గోదావరి కొండల్టొ ఉరికింది * కోనలు నిండింది

ఆకాశ గంగతో * హస్తాలు కలిపింది (ఉప్పొంగి! అడివి చెట్టన్నీని * జడలలో తురిమింది

ఊళ్ళు దండలు గుచ్చి * మెళ్ళోనతాల్చింది ఉప్పొంగి! వడులతో సుడులతో * గర్వాల నడలతో

పరవళ్ళు తొక్కుతూ * ప్రవహిస్తు వచ్చింది ఉప్పాంగి॥ శంఖాలు పూరించి * కిన్నైర్డు మోటించి

శంకరాభరణ రా ౪ గాలాప కంఠిమై ॥ఉప్పాంగి॥ నరమానవుడి పనులు * శిరమొగ్గి వణీకాయి

కరమెత్తి దీవించి * కడలికే నడిచింది 1ఉప్పాంగి॥

శ్‌

లలన ననననననుననానాయామలాయయయమయుయాయియయాలు ట్ర్‌ర్ర్‌ గోధూళి తామరాకుల పూలు ఇ తళుకాడు కంపు బెమప్పుట్టి పిలిశాను * పినదానరాయె సెట్టుకిందా నీడ ఓ సెప్పేనె కబురు యెల్లావు సొగసులో * యీడు జోడై పోయి ఆబోతు దొరవోరు. * అర్రుసొపాడె సోగ కన్నుల సూసి * మూగమాటలు సెప్పి మైనాయి గోరింక * మరులాడెనే పెంటి శనగ కందీ సేలు + మినప పెసరా సేలు వయిసులో వగలలో * పైడి పూవులు తోడిగెనే సేల మేసీ మళ్ళి *£ సేరూతు మనవూరు ఆలమందా లన్ని శు ధూళి మబ్బుల రేపెనే నాదాన; * ధూళి మబ్బుల రేపెనే . శ పూలపూజ పూలమ శ్రై పూలు జాజి పూవులు సన్న * జాజులు మళల్లేలు బంతి సీమంతూలు * మందార కమలాలు ॥పూలమ్మ॥ దేశమాతకు పూలు * దేవళానికి పూలు జాతి సేవ చేసే ఇ పూత జన్మకు పూలు ॥పూలమ్మ!॥ కడుపూ వొత్తుకూపోయి ౪ నడకా తూలుకుపోయి చెడుగే తప్పలేని ఖు బడుగు పేదకు పూలు. !పూలమ్మా॥ కాడి కెద్దులు కట్టీ + కంఠాన పాటెత్తి పరుల గాదెలు పంట + పండించు రైతుకూ ॥పూలమ్మా॥ కలలు కోర్కెలు మనసు * వలపూలు 'ప్రాణాము మరలోన మర అవుతు * మరిగేటి కూలీకి 1వూలమ్మా॥ నో [ను లం పంబ సముద్ర కల2 సంకలనం-2

ర్‌ పాలా

కిష్టమ్మ

కిష్టమ్మూ గోహెలబాలా కిష్టమ్మూ!

వినుడదిగో వినుడదిగో

వినబడుతూ వున్నాది

మనసూ కరిగేటి జేనె

సినుకూ సినుకూలపాట

పాటమ్మా, నల్దాని వాని పాటమ్మా! 11కిష్టమ్మా॥ కనరండో కనరండో

కనబడుతూ వున్నాడు

కాళ్ళాకు గజ్జలు మువ్వలు

గలగలా సిన్నికిప్పుడు కిష్టమ్మూ॥ సిరిమొగ్గల పెదిమేలు ం మురిపాల ముద్దూ లిస్తే

విరులా యెరుపుల వేళ్ళు

వేణువుపై నాట్య మాడు

పాటమ్మా, నీలాల పాపని పాటమ్మా!

ఆఅకాళనీలాన అది గలిసి పోతూంది

ఆకుల పచ్చల్లోన అణిగి మాయ మయ్యె

పాటమ్మా, పింఛేమువాని పాటమ్మా! కిష్టమ్మా॥ ఎటు చూస్తే కిష్ట్మ్ము

ఎటు వింటే పాటమ శై

ఆంతా నీలమయమూ

అంతా పాటమయము

మురలళిగీతి జగ న్మోహన మైనాది పాటమ్మా, నల్టానివాని పాటమ్మా! ॥కిష్టమ్మా॥ న్‌

శశికళ |

శశికళ నిరీక్షణ 61 అనర్హ్య త్‌ 61 అనర్హ ము రల ఎవరవే? 62 ఈ నిశిని రడ ఎవరికోసం రశ ఎవరివో ఆ కలస్వనాలు రడ నువ్వటే 65 పువ్వటే 65 ప్రత్యక్షము 66 లోకము రౌ సూర్యసుత 68 అవతరణము 6కి అతిథి 69 నువ్వు 70 చరిత్ర 70 నీలము ళ్‌ శశికళ గ నగ్జ 72 ఆ వెనుక ౯3 పరమార్థము 73 ఉగాది డ్డ

'ప్రస్థానము 7డ్త శ్రుతిలేని 75 మార్పు 75 ఒకరికాకరు 75 ఆటపాటలు 76 ప్రణయ కోపన 76 రాగిణీమాల గ్గ మేలుకొలుపు ౯77 యోగిని 78 సంగీతమేలనే గ నాట్యము 79 అక్కసురాలు 79 (త్రప 80 ఆశయదేవి 81 పూజ 82 కంటి నవ్వు 83 అటు ఇటు 84 ఇంద్రజాలిక 84 విప్రలంభ 85 సం(ప్రార్ధన 85 నా రాణి 86 గంగాధర 86 కళా పరిమళము 87 ఒఫిణ్మి రిల నిత్య యౌవన 88

అఆనుగమము 89 గానసుందరి 90 కారణము 01 చూర్గము 91 ఇష్ట దేవత 92 ధ్యేయము 92 పిలుపులు 93 న్తక్షి 93 వరప్రదానము 95 పూలబాలిక 9గ్ర యుగ్మము 9గ్ర ఎండిమియాన్‌ తా మన చెలిమి 101 సొగసు ... వయసు 103 వసంత పూర్షిమ 104 స్మృతులు 104 దేశిక 105 ఇంతలో 106 'గ్రీవ గంగోత్తరి 106 ఖేచరి 107 జ్యోత్మాద్యుతి 108 గౌరీ శంకర శృంగావిర్భవ 108 దీపావళి 109 తెర 110 అమరత్సము 110

లన. నిరీక్షణ నీకై నే ఎదురుచూస్తి నీకై నే వెదకినాను కను తెరచిన కలలమధ్య కలలెరుగని గాఢని(ద్ర! నీకై నే ఎదురు చూస్తి * నీకై నే వెదకినాను నను తెలిసే శిశుదినాల * వినితెలిసే బాల్యలీల _ యౌవన మధు మధురాలలో + భావా భావ స్థితిలో _ నీకై! ఎవరవో నీ వెటులుందువో * ఎవరవో నీ వెట నుందువో భువిజవే దివిజాంగనవై * అవతరించినావో ఏమో 1నీకైః కిన్నెర తీగల మోటితి + నిన్ను దరియు రాగంలో వెన్నెలలో కరుగు గీతి + నిన్ని పొడి నిన్నె వెదకు ॥ నీకై ॥ తపసైన నిరీక్షణలో * తలపులతో బొమ్మెతిని కనుతెరచిన కలల మధ్య కలలెరుగని గాఢనిద్ర శ్‌ అనర్హత వెదకలేనే రాణి నిన్నూ వేదనా పూర్ణ మీ బ్రతుకులోనూ! ॥వెదక॥ వదలలేనే కలలు నిదరలేదే మనసు విదిలించి వాసనల్‌ 1చెదక॥ కదిలించి జన్మనే చదల కెగయగ జాలు పృథుల పక్షాలేవి ॥4వెదక॥ ఈ

ఈద లలల నిన్ను దరిసిన కాంతి * నిన్ను పొందిన కాంతి వెన్నెలలు వెలిగెనే * విరిసె మల్లెలు కోటి నీవు వెలిగి కాంతి * నిన్ను వీడే కాంతి మిన్ను టేరీ బాల * స్విన్నా మృతమె లీల. నిను చుట్టి ఒక కాంతి * నీలోన ఒక కాంతి ఉజ్బల మ్మై సిత * ప్రజల మ్మై తప్త కాంచన మ్మై వెలిగె. నీవు నెలరేక వట + నీవు వెన్నెల వటే పరమ శోభవు నీవు * నిరతి శయ ప్రణయవే! శ్‌ ఎవరవే? ఓ చెలీ నీ వెవరు ౪౫ ఓ చెలీ నీ వెవరు కలలోని పాపవా + (ప్రకృతి వలపుల బాలవా? మధుర మందానిల పరీమళమవో! . మధుమత్త శారదాత్మిక సుషమవో! సుందరాప్పర సాంగ నా కంఠ * తుందిలము మందారమాలవో! ఓ చెలీ నీ వెవరు? ఓ చెలీ నీ వెవరు? కలలోని ముగ్రవా? కతలోని స్నిగ్ధవా? వారాసిలో పొంగు కెరటాలవో! * నీరాల లోతులో నీలాలవో! తుంగ వీవీ శిఖర * భంగరేఖా రచిత శుక్తి గర్భాంతరిత * ముక్తా ఫలాచ్చవో! ఓ చెలీ నీ వెవరు? * ఓ చెలీ నీ వెవరు? కలలోని పొలతివా? కతలోని మెలతవా? (ప్రత్యూష బాలా ధరారుణిమవో ౫ నిత్య నూతన భాను కిరణమ్మవో గాఢరజనీ హృదీ * వ్యూఢ గభీరస్ర టర న ర ర

తతత వావాావననారాననతకానామమయాలు నను (్రప్రే తమసులో నుదయించు విమల భాః కిరణమవో? ఓ చెలీ నీ వెవరు? ఓ చెలీ నీ వెవరు? కలలోని సుందరివా * కతలోని చెందిరివా? కాదంబినీ వక్షనట శంవచో ప్రాదంబరేం[ద్ర కార్ముక వర్షవో అరుణాంశు చుంబితా నందరాజీవ హృదయ కేసర పరాగ గాం గేయ (ప్రకాశనో? ఓ చెలీ నీ వెవరు? ఓ చెలీ నీ వెవరు? తలలో నణీయవా? కతలోని ప్రణవా? దివిజగంగా తరంగ స్వరమవో హిమజయమునాగమన గానమ్మవో _ గోదావరీ సప్త కూలంకషానుగత తాపస పవిత్రపద * తాళ స్వరూపవో? ఓ చెలీ నీ వెవరు? ఓ చెలీ నీ వెవరు? కలలోని భామవో? కతలోని దేవివో? గగనలలనా శిరోరత్నమ్మవో కతిశపాధోరాసి సారసన వో తాండవేశ్చర నాట్య తాళ తకిట ద్దిమిత రుంతర రుణక్షణిక స్వర్ణ మంజీరవో? ఓ చెలీ నీ ఏవరు? ఓ చెలీ నీ వెవరు? కలలోని మాయవో కతలోని ధ్యేయవో? శ

కన ఈ నిశిని బ్రతుకంతా నిరీక్షణము * మతి అంతయు దీక్షణమై ఈ నిశిలో గాటపుతమి * నేను వేచి యుంటి నాంట ఈనిశి ఒక సుముహూర్తము * గానము ఈ నిశ్చలతయె -ఈ కుటీర (ప్రాంగణమున ౫ చీకటి చెలిగా నిలిచితి ఈ నిశిలో రొదలు లేవు * ఈ నిశిలో సొదలు రావు వేచియుంటి ఎవరికొరకొ ౪ కాచియుంటి ఏ ఘటనకొ ఈ నిశిలో నడికిరేయి ౪ ఎవరో నా తోట చొచ్చి పూమొగ్గల విరియచేసి + ముంగిటిలో అడుగులిడిరి తూరుపుమల నెలతోచెను తొగకన్నెలు వగలూరిరి. శ్‌ ఎవరికోసం ఎవరికోసం కంఠమున ప్ర + స్రవణమై నా గీతముబుకును ఎవరికోసం గీతికార్సురి + ప్రవాహించును వడులు సుడులై ఎవరికోసం వడుల సుడులలొ * అవతరించును మధుర తాళోర్మికా కోటుల్‌ ఎవరికోసం? ఎవరి కోసం? శే ఎవరివో ఆ కలస్వనాలు ఎవరినో ఆ కలస్వనములు * ఎవరిదో ఆ మధుర గీతము భువన మోహన రామొక్కటి + పొంగిపొరలెను దెసలు మునిగెను ఇటుల చూచితి అటుల చూళితి + ఎటుల కనినను ఎవరు లేరూ తీపి బరువుల గీతి మాత్రము * ఓపలేనీ నన్ను ముంచెను శిల్పప్రతిమై చేష్ట లుడిగితి * కల్పములె కరిగినవి హృది గొనమతి అతిలోకమై చద ౪ లానె పాల్కడలిలో అలలై గాయనీ ఆ బాల ఎవరో * ఏ అనంతములోన దాగెనా ఎవరివో ఆ కలస్వనములు * ఎవరిదో ఆ మధురగీతము ళ్‌

నువ్వటే! నువ్వటే నువ్వటే ౪ పువ్వు విరిసిన వయసు * నవ్వులలమిన సొగసు రువ్వి నా ఎదపైన * చివ్వునంతర్జివే * నువ్వటే నువ్వటే! నువ్వటే నువ్వటే + కవ్వించి నా కాంక్ష * త్రవ్వించి నా కలలు ఉవ్విళ్ళుగొన మనసు * దవ్వైతివే దెసల * నువ్వటే నువ్వటే! నువ్వటే నువ్వటే * జవ్వనీ ప్రణయినీ + మువ్వంపు వగలాడి అవ్వారు ముద్ది మా * నవ్వుతూ నను వదలి రివ్వురివ్వున మిన్ను + పవ్వళింపయితివే * నువ్వటే నువ్వటే! శే పువ్వటే పువ్వటే నీ సొగసు + వేలుపుల * బువ్వటే నీ నవ్వు ఈ వెలుగు లేమంటు + ఏను తడబడుటలే ఎటుచూచినా వెలుగు +* ఎదురు కొన్నది నన్ను కళవళము పడుతూనె * కనులు మూసీతి నేను పువ్వటే నీ సొగసు * బువ్వటే నీ నవ్వు కనులు మూసితినేమి + కాంతులాపుట ఎట్టు నాలోన నాపైన * నానార్హముల కాంతి పువ్వటే నీ సొగసు * వేలుపుల * బువ్వటే నీ నవ్వు జ్‌ అడవి 3ఫరాబ సకుద్ర కనితి గంకలను - 2

క్‌ లనతనొనున నను తానా తాకాను నాననా నటన నునుననాననవావామననను ప్రత్యక్షము ఒక రాగాలాపనలో ఒక గీతావిష్కరణలో ఎవరో ఒక దివ్యరూప ఎవరో ఒక తళుకు చాన కిరణంలా కరణంలా * సురచాపం వర్తంలా మెరిసిందహో మిరిమిట్టయి * దరిసిందహో దరిసెనమై! ఒక రేఖా విన్యాసము ఒక వర్ణం (ప్రసరింపులో ఎవరో ఒక దివ్యభామ ఎవరో లావణ్యమూర్తి అమ్నాయ సునాదంలా అతి వేల రసాపగలా ఆపేచన కాలేఖ్యము అఆతిగేకావతరణమ్ము నిరతిశయానందమ్మై * పరిమళాంగి ప్రవిమలాంగి పారిభద్ర ప్రసూనాంగి * విరిసిందహొ విధురేఖై కురిసిందహో సురమధువై దివితరించి భువితరించి + అవతరించె నా ప్రణయిని చిశామూర్తి శశికళాఖ్య నిశామూర్తి శళికళాఖ్య గోదావరి పాడింద్‌ గోవత్సం ఆఅడిందీ సాయిందిన కల్యబాల * చల్లెను పన్నీటి జాలు చల్లెను స్వర్ణాక్షతలను + చదలదేవి ఆశీస్సుల శ్‌ రం? ర 0 1.

చతర వానాననానానాయామాముయమాయిం త? లోకము

చంద్రలోకం తూర్పుదెనలో * సూర్యలోకం పశ్చిమంలో

చిన్నిలోకం ఒకటే ఉన్నాదే!

ఓ నా వెన్నేల చిన్నారి పడుచా!

ఆ లోక మేలే కన్నెరాణివి నువ్వే నువ్వేనే!

వాడిపోవని పూలతోటలు

నీడలెరగని నిండు పున్నమ

పరిమళాలే పిన్న వాయువులూ

ఓనా వెన్నల చిన్నారి పడుచా!

ఆ జగతి వెలిగే వన్నిలాడివి నువ్వే నువ్వేనే!

నింగి నీలిమ కంటి బొమలూ"* ముంగురులె ఆ మొయిల గములూ తొంగతి రెప్పలె ఇరుల కారంచుల్‌ * ఓ నా వెన్నేల చిన్నారి పడుచా! చెంగలించే చుక్కలె నీ కన్నుల్‌

నా పూజాపీఠం

సింగారి వేల్పువు నువ్వే నువ్వేనే!

ఓనా వెన్నేల బాలా! నా బంగరు సానివి నువ్వే నువ్వేనే! పొద్దుపొడుపూ తాగరు కెమ్మోవి * ముద్దు మోమే మొయిలు తెరువూ నిద్దపుకేనూ మిన్ను టేరేనే ఓ నా వెన్నేల చిన్నారి పడుచా! విద్దెలన్నీ నీవే నీవేనే

నా హృదయ కమలం * సుద్దులాడివి సొబగులాడివి నువ్వే నువ్వేనే! కంటిలోనికి కలలు పొదిగీ * కంఠంలోనే తీపులు పిదికీ

జంట చేస్తివి చేతికి కౌశల్యం

ఓనా వెన్టేల చిన్నారి పడుచా

మంటి మింటికి (శ్రుతిగా నా తలపూ!

నా ఆత్మ మధ్యవు అమృతమూర్తివి నువ్వే నువ్వేనే!

శ

సూర్యసుత

సూర్యసుతవే శశికళా

చం(ద్రబాలవు శళికళా

కుసుమ మాలల కోమలాంగీ

మిసిమి వన్నెల మించు బాలా!

సూర్యసుతవేలే * శశికళా * సోమసుతవీవే! అమృత విలసిత విమలగాత్రీ

కొమరు[ప్రాయపు ౫ కొమ్మ ముద్దుల గుమ్మనీవె సూర్యస్థుతవీవే * శశికళా * సోమసుతవీవే! నిత్య వికసిత నృత్యమూర్తీ

ముత్యములడాల్‌ మోహమూ్తీ

సూర్యసుతవీవే * శశికళా * సోమసుతవీవే! నీనటే నా ప్రణయ నిధివీ ౪ నీవటే నా తపస్సిద్దివి సూర్యసుతవీవే * శశికళా + సోమసుతవీవే!

శ్‌

అవతరణము

నీలిమిను పవళింపు * నిదురించు నీ సొంపు తేలిపోతూ దిగెను * వేలలే వెలిగేను తొంగలించే వయసు + నింగినంతా ఒలసె బంగారు మంచాన * పవళించె నీ సొగసు! తెలికొండపై గంగ + తేలివారినరీతి

తెలివి నా తలపుగిరి * తేలివాలితి నాతి. నిత్యవికసిత దేహ * నృత్య విలసితహాస! నిదురించు నినుకోరి * పదము మొదలిడినాను జన్మజన్మల రాణి * తన్మయుడనే జాణ మేలుకొలుపులు నిన్ను * జాలిగా పీలచెనటె అలనల్ల నాడించి * అరవిచ్చె నీ కములు

దరిసినది నీ సొగసు + విరిసినది నా మనసు విరుచుకొను నీ మేను + వికసించు కల్పకము అత్రమై అశతో * చిత్రమై దరినేను వాలుచూపుల చూచి ౫ మేలుకొనె దీ వలపు తొలిపొద్దు కిరణమై ౪ చెంగలువ అరుణమైై. జాళువాపాన్సు దిగి * బాల వయ్యారమై మైల నిలిచితివటే * మోకరిల్లితి నేను. ఎవరెవరి హృదయాలు + ఏమి కాంతించెనో ఎవరెవరి భావాలు + ఏమి కాంక్షించెనో! శ్‌ అతిథి రూపురేఖల రుచి తళతళ చూపు నొబగుల సురభిళమ్ములు జలజలా వచ్చావు బాలా వలపలా తొచావు బాలా! స్వచ్చశోభా పూర్ణమూర్తివి విచ్చు పాటల పుష్పవదనపు అలలులా వచ్చావు బాలా కలలులా వచ్చావు బాలా! ఘల్టుఘల్టున కాలిమువ్వలు ఘల్ముమన నా జన్మమంతా వెల్టువై వచ్చావు (ప్రేయసి వెన్నిలై వచ్చావు ప్రేయసి! శో మ (లడఐ చరా సకుర కంతా సంకలనం = 2

తా నువ్వు

పూవులో మసృణములు * తావిలో ఘసృణములు 'ప్రోవుప్రోవులు చేరి * నీవుగా మూర్తించె. రాయంచ స్విన్నతలు * 'పప్రాలేయ స్వచ్చతలు లీల్మార్టమై కలసి + బాల నీవై వెలసె.

కోకిలల కువకువలు * వాకపరువుల కివలు

నే కంఠమున సొలసి * నీకు పలుకులు వొలసె. ఆకాళ నీలాన +* రాకాసుధాకరము

నీ కనుల వెలిగెనే ౪ నా కమృతము కలిగె,

ఈ

చరిత్ర

మర్యుడను నేనటే, ప్రియబాల

ఆమరసఖి నీవటే!

ఒక తారకాకాంతి * ఒక దివ్యలిప్తలో

చీకట్ల వెలిగిస్తు * చేరినది ఈ భువిని తారక్షిరణము నేను * తారకవు నీవటే!

శిల్స నిష్ణాతగా

చిత్రకారుణ్ణిగా

జన్మజన్మాలెన్నా వ తన్మయ కళాపూజ

శిల్పి నేనేనటే ౪ శిల్చమవు నీ వటే

ఆనా డజంతాన * ఆంధధ్రపురి కటకాన ఆంధ్రకవి స్వప్నాన * ఆంధ్ర నటకరణాన ఆంధ్ర సంస్కృతినేనె ఆం(ధ్రత్వమావటే!

శ

న గ.

నీలము

నీలికలువ పుటాలలో

తేలిపోవు నీలిమలపు

నీలరత్న హృదయంలో

సోలిపోవు కాంతి సూక్తి

నెమలిగళము వంపుల్లో

నృత్యమాడు నీలినిగలు.

నీలాకాశ రహస్యము

కాళిందీ రురినీరము

మూర్తించినవే కన్నుల

నర్తించెను కనుపాపల

సూర్యసుతా శశికళవే!

ఆర్యసఖీ శశికళవే!

జ్‌

శశికళ

దివ్య భాసితరూప శశికళ * నవ్యసుందరమూర్తి శశికళ

నిత్య యౌవన స్నిగ్ధ శశికళ * ప్రత్యయిత నా దేవి శశికళయే! చిత్రరూపము రంగు శశికళ * శిల్ప కాశల్యమ్ము శశికళ చి(త్రకారునికుంచె శశికళ + శిల్సి చేతుల ఉలియె శశికళ! కావ్యనాయిక నాకు శశికళ + కావ్య రసమున స్ధాయి శరికళ కావ్యవ్యంగ్యము రీతి శశికళ + కావ్యమే నా గీతి శశికళ! వీణ తీగెలు మెట్టు శశికళ గాన మాధుర్యాతి శశికళ రాగములు తాళాలు శశికళ + వేగమగు కీర్తనము శశికళయే!

న

[త లడల ఆలరాల గరుగు కవితా రంకలనం - 2

2

నగ్న

వెన్నెలలో వెలుగుధార

వన్నెలలో స్నానమాడ

ధవళకాంత తరళమూర్తి * భువన సకల మోహమూర్తి 'ప్రణయదేవి నా శశికళ * మృణాళాంగి నా శశికళ పూర్షనగ్నయై నిలిచెను* పూర్ణ కుంతలా లాడగ.

తను భంగిమ హిమశ్ళంగము మినువాకలో తరంగము వెన్నెలలో స్నానమాడ * క్రొన్ననల (ప్రోవు (ప్రోడ

స్వచ్చ దేహమై నిలిచెను స్వపష్ట సుందరై పొలిచెను మిరుమిట్టయె నా కన్నులు * ఉరవడించె నా కోర్కెలు; సమభంగా కృతి నిలిచెను * సుమ పరిమళములు విరిసెను నగ్న బాల నా శళికళ * నగ లలంకరించని కల

తళతళమని మెరిసె దేవి * తలిరుటాకు మృదువు(ప్రోవు అనుపమాన సౌందర్యము * నిరుపమాన లావణ్యము ఊద్రిక్తము నా హృదయము ఉద్గాఢము నా ప్రణయము పధములు పూవుల గుత్తులు * మధుపము తొడి చిత్తము సుషమాధారలు జంఢులు + తుషారా(ర్హములు తలపులు అమృతకలశ మామెకు కటి * అమరపతిని ఆమె ఎదుట డమరుక మధ్యమ్ము నడుము * (క్రమము తప్పి మది నృత్యము పారిభద్ర సుమకుచములు + బాహ్లిక సుమ చూచుకములు ధవళ కమల ముకుళ గళము + నవమాలిక సరము కరము సౌగంధిక కుసుమ ముఖము + సైరేయక సుమనాసిక ఇందీవరలోచనములు ౪ మందారక కపోలములు

శేఫాలీ కుటికైళ్ళము + శ్రీఫాలము మాలతి కృతి పాటలాధరోస్టమ్ములు

(ప్రవిమల మూర్తి నిలిచెను * పరమశోభ తానమగుచు దివ్యదేవి నా శశికళ 4 భవ్యమయ్యె నా జన్మము

నే

నయా. ఆ వెనుక చీకటి వెనుకే రాకా జ్యోత్స్ములు నీ కనురెప్పల నీలిమ వెనుకే వికసిత నిర్మల విద్యుద్రోచులు పక పక నవ్వుచు పాపలు వెలుగును కాంతి గర్భమున కలవు వర్షములు కనుపాపలలో కాంతుల లోతుల రంగు రంగులై రాగము లీనుచు శృంగారించును చిత్రములెన్నో వర్ష గభీరము పదములలోనే పూర్ణరూపమై పాలుచును భావము చిత్రరీతులలొ చెన్ను మీరునే పత్రరేఖ నీ (ప్రణయము దేవీ! ఈ

పరమార్ధము “ఓ శిల్పి! నీ విద్య ఉపదేశమొసగు ఆ పరమార్హమేమం"”చు ప్రశ్నించినావు. “సుందరము రేఖలో సొబగైన వర్షాల నారాణి మూర్తింపనా విద్య"లన్నాను. “ఓ కవీ! నీ పాట ఒదుగు మెదుగుల లోన చెలువాందు భావమ్ము సెలవీయ” మన్నావు, “జృలిత గీతా తటి చ్చలితకాంతుల మధ్య నా రాణి రూపింపనా తపస్సు” న్నాను. “ఓహో నృత్యోపాసి! నీ అంగహారాల ఓ హరిలు గోప్యంపు ఊహేది” అన్నావు. “నృత్త నృత్యాలలో వృత్తిలో చారలో దేవి నీకై ఆడి నీవౌదు” నన్నాను.

॥ శ్‌ [తలం లం దుర దం సుకుడు. 2

డత ఉగాది ఈ ఉగాది (ప్రేమ సఖీ! * నా ఊహల కందవేమె! కలలోనే వచ్చినావు * కలలోనే కరిగినావు 1 ఈ ॥ ఒక కౌగిలి వదిగిస్తివి + కికురించితి వాక ముద్దును పకపకమను నవ్వులతో కకుబంతము కలసినావె 1 ఈ ॥ గంధమలది కాన్కలిచ్చి * విందు లిడితి విడియమిస్తి సుందరాంగి చంద్రికలో+ మందుపెట్టి మాయమైతె ॥ ఈ ॥ ౮ ప్రస్థానము (ప్రేమార్డినై వెడలినానూ + శిల్ప * కామార్థ్రినై కదలినాను! ప్రకృతి పథములు నడచి * భావలోకము గడచి బహుదేశములు విడిచి * పడినాను అడవిలో 1ప్రేమార్దినై ॥ వర్ణాలు తూలికలు * వర్ణాలు పాలికలు వ్‌ ఖు స్తువులు చేబూని* ప్రస్థానమైనాను (ప్రేమార్డినై ॥ కంటకావృత సరణి గండైళైలాలలో ఉస్సురని తూలుతూ ఓహౌయని పడిపోతి ప్రేమార్తినై ॥ ఎన్టిళ్ళు ఎన్నేళ్ళు * తెన్ను తెలియని ఒళ్ళు కదలికీ లేనట్టి కజ్జనై పడిఉంటి 1ప్రేమార్దినై ॥ ఒకనాడు శుభవేళ + వికసించె చంద్రికలు నొపైన వాలినవి * రూపాొందె శశికళా! ॥ప్రేమార్ధినై ॥ మసృణ కోమల కరము * ఘసృణ పరిమళ స్పర్శ నాకు (ప్రాణము నిచ్చె * నాకు తెలివిడి వచ్చె ॥(ప్రేమార్డినై కన్ను విప్పితి లేస్తి ౫ కౌగిలిని ఒదిగిస్తి నాలోన చైతన్య * నా శశికళ! అనన్య 1(ప్రేమార్షినై ॥ శ్‌

లలల తతతతవతవావాం. కట్‌ శుతిలేని పాడకే నా రాణి పాడకే పాట పాట మాధుర్యాల ప్రాణాలు మరిగెనే! రాగమాలాపించి వాగులా ప్రవహించి సుడిచుట్టు గీతాల సురిగి పోనీయకే ॥పాడకే ॥ కల్టా! ర ముకుళములు కదలినవి పెదవులూ ప్రణయపద మంత్రాల బంధించె జీవనము! ॥పాడకే ॥ శ్రుతిలేని నా మదికి చతుర గీతాలేల గతిరాని పాదాల కతుల నృత్యమ్మటే! ॥పాడకే ॥ మార్పు కత్తిపట్టిన చేతికో దేవీ ఇత్తువేమే సకల సౌరభ పుష్పదామము! ఉరుములురిమే కంఠమున దేవీ విరియ చేస్తువె మధుర మందస్వరములే! తీక్టరోహిత పూర్ణ జన్మిని తీర్తువేమే దివ్యమంజుల వర్షములనే! శ్‌ ఒకరి కొకరు నువ్వూ నేనూ కలసి పువ్వులో తావిలా * తావిలో మధువులా। నువ్వూ నేనూ కలసి కోకిలా గొంతులా + గొంతులో పాటలా! నువ్వూ నేనూ కలసి వెన్నెలా వెలుగులా * వెలుగులో వాంఛలా! నువ్వూ నేనూ కలసి గగన నీలానిలా * నీలాన కాంతిలా! శ

టట్‌ వ ఆటపాటలు వాన చినుకుల ఆట * కోనవాగుల పాట నీదు సొగసుల కులుకు * నీదు వలపుల పలుకు. 'మెరుము తళుకుల ఆట * ఉరుము బరువుల పాట నీదు కలతల అలుక * నీదు విరసపు చెళుకు. మలయానిలుని జాలు * ఎలదేటి రుతి చాలు నీదు తియ్యని ఆట * నీదు హాయగు పాట. ల్‌ ఏల కోపం వచ్చినదో నీ * (మైల నిలిచిన నన్ను చూడవు భాలికా నా వైపు తిరగవు ఇపంతగించితివో? ' వీణె మీటిన తీపి పాటలు ౪ వేణు వూదిన గాన మంత్రము జాణ! నీవై పలుకు లాడవు * ముగ్ద నాయికవా? పూల తావుల అలలు చూపులు * మాలతీ వల్లరుల నవ్వులు నీఅ గగన విలాస లీలలు * దాచుకొన్నావా? కాళిథాస్త మనోజ్ఞ కవితా కలశ వార్చిథి వీచికలు నీ కౌగిలింతలలోని వింతలు + నేడు చూపవటే! పచ్చ కర్పూరాన వెన్నెల పసిడి సంజల సంపగులలో పాటలీ కుసునూన ఉషసుల చుంబనము లేవీ? మేల మాడవు, గంధ మలదవు * పూల జడతో నన్ను కట్టవు వాలు చూపుల నివాళించవు ౪ ప్రణయ కోపనవా! నేను చేసిన తప్పులేవో*ః నేనె ఎరుగను గాన పూజలొ అపశ్రుతిలా * కలత బెడితినా ఆన తప్పితినేమొ మోహో ౫ ద్రిక్త విరసముననన్‌ (ప్రాణకాంతా]! పాదపద్మము మైల వాలుదు ప్రణయ లీలల ప్రథమ తప్పిద మెట్టిదైనను + ఏరికైన క్ష ౪ మార్షమేకాదా? “ జ్‌

గలనా | రాగిణీమాల పాడెదను నీకునై పాటలను దేవీ! వాకలై తేనియలు (ప్రవహించు దేవీ! సుమబాల ప్రేమకై తమి మీరి మున్దుడై భృంగ బాలుడు పలుకు శృంగార కల్యాణి ॥పాడెదను॥ మధు మాస పికరాజు విధుర సంక్షేశియై గళమెత్తి కోయన్న కలరాగిణీ తోడి (పాడెదను॥ వేసవిని పుట్టిల్లు వెడలి రానలసించు వాహినీ సతి కొరకు పగలు పొగిలే కడలి ధ్వానమౌ దీపకము 1పాడెదను॥ నే మేలుకొలుపు సృష్టి అంతా నిశ్చలమ్మయె + తుష్టి తీరక నేను మాత్రము కాలమంతా నిదుర పోయెను ౪ మేలుకొని నేనొకడ మాత్రము! మినుకు మినుకను తారకలలో * కునుకు లాడెను కటిక చీకటి కన్ను మూసిన పూల (ప్రోవుల * తెన్ను తెలియని గంధ బాలిక! ఇంతలో ఆ నిశ్చలతలో * ఇంతలో ఆ సుప్త జగతిని నిదురలోనివి తీయటూర్పులు ౪౫ చెదిరి తేలుతు నన్ను చేరెను! “ప్రేయసీ!” అని గడ్గదికమై + పిలిచితినినే వణికి పోతూ! “ప్రేయసీ[!”"యని మారు (మోగె వి * హాయసీ పథి దెసలు దెసలన్నీ! గాఢ నిద్రను సోలినవి న + క్షత్ర బాలలు ఒడలు తెలియక వాని సౌందర్యాల మధ్యను * వాలియున్నది ఒక్క సోయగమూ! “ప్రేయసీ!” యను నాదు పిలుపును * “ప్రేయసీ!” యను మారు మైతయు మేలు కొలిపెను తార బాలల + మేలు కొలిపెను సర్వ సృష్టిని! కారకా బాలికల నడుమను * కోరికల (ప్రోనైన నిన్నూ న... అడఐ బఫరాబ గకుదగ్‌ కనతళ గంకలనం - 2

ల్‌ -అనాానానాతాతాలకన ననున నను నును నతన ననున నానా నాట తాాననానానా నిన సనన తిననిభనననానతాలు ననన నాలా నానన ననన. మేలు కొలిపెను పిలుపు పాటలు * జాలిగా ఆనంద ఖైరవిలో! -సృష్టి అంతా రుల్టు మన్నది * చేష్టలందెను కాల వాలిక ఘల్లు మన్నది లోక నాట్యము * పుల్ల మై రసదివ్య పుష్పము వెల్టువలు గంధములు నింపెన్‌ శ్‌

యోగిని

పదము సవ్వడి అయిన ౪ చెదురు నీ యోగమని

హృదయ దేవళమూర్తి * ఒదిగి వస్తిని నేను.

పూల పూజించితే * సోలిపోవుదు వనుచు

ఆలయపు మోసాల * పూలిడితి పూజిస్తి,

గొంతెత్తి పాడితే * శాంతి పొడి యగుననుచు

లోలోన గుసగుసల * ఆలపించితి పాట.

ఎంతకాలము తపసు * కాంత కోరిక ఏమి

ఎదుట నిలిచిన నేను ౫ ఏ వరము లిచ్చేను.

ఈ

సంగీతమేలన

సంగీత మేలనే * పొంగేటి లయలేల

సంతోషమేలేని జన్మకిక సంగీత! గొంతెత్తి పొడితే గొణుగు పోయెను స్వరము

పాట రానే రాదు? బరువెక్కెనే గుండె ॥సంగీత॥ కోకిలల కంఠాన మూకత్వమే చాలు సెలయేటి పతనాల జలము లింకిన చాలు ॥సంగీత॥ నీవు కనరాని నా * కీ విపంచది ఏల ఈ వేణు వెందుకే * ఈ హంగు లెందుకే, సంగీత ॥

శ్‌

తతతవము 7తీ నాట్యము నా రాణి కళ్ళలో * నాట్యమొక్కటి మెరిసె తారాపథాలలో తళుకు హంగులు మురిసె! నా రాణి కనుబొమలు నాటరాగము పాడె కారుమబ్బుల దరులు పూరించె (శ్రుతిమోడి! నా రాణీ కనురెప్ప లారజము వాయించె నీరధి నీలాలు ఆరభటి (మైోయించె! నా రాణి కనుపాపలే రాగ తాళగతి చార సంచారిగా సలిపె లాస్యము నిరతి! నా రాణి కళ్ళలో నాట్య నాయకుడేను ధీర లలితుడను స్వాధీనపతికవు నీవు! ళ్‌ అక్కసురాలు ఒక్కణ్ఞాయి ఎక్కణ్లో * సుక్కిపోయి సోలియుంటి మక్కువ ఇంతైనలేని అక్కసురాలా! టక్కులాడి వై పోతివె * చక్కనిదానా! నా పూజలు మోసమంట + నా ప్రార్ధన వ్యర్హమంట నన్న్గాక పెరవానిచేసి అన్నెకారి మాటలంటి వక్కసురాలా! ॥టక్కులాడి॥ ॥ఒక్కబ్బాయి॥ కళ్ళల్లో శీతలాలు + కంఠంలో కర్కశోక్తి 'పెడమోమై తిరిగినావు ఎడదలోన దయలుమరిగి అక్కసురాలా! ॥టక్కులాడి॥ *ఒక్కబ్షయి॥ ఒక్కణ్ఞాయి ఎక్కల్లో + చిక్కినట్టి ఆశ మనసు ఊళ్ళంటక ఏళ్ళంటక ముళ్ళదారి పడివోతిని అక్కసురాలా! ॥టక్కులాడి॥ ॥ఒక్కణ్ఞయి! ఒక్కబ్ఞాయి ఎక్కణ్లో * ఒదిగి ఉంటి ఉస్సురంటు న. [లదఐ చం సకుగు కబివి సంకలనం - 9

న

కలలు రాక నిదుర లేక

కళలసీమ చేరబోక

ఏలాగో ఏలాగో

కాలంతో 'ప్రవహిస్తిని అక్కసురాలా! ॥టక్కులాడి॥ 1ఒక్కబ్బాయి॥ శ

త్రప

బాలవే నీ వెపుడు * గోలవే బేలవే!

పరమ సౌందర్యాలు * పడతి నీ కన్నులే

కన్నులలో దాగెనే * కమ్మని సిగ్గోటి

బాలవే నీవెపుడు

గోలవే బేలవే!

ఉదయ సంధ్యల ఎరుపు

'పెదిమెలలొ తేనెలే

తేనెలో ఒదిగింది * తీయ తీయని సిగ్గు!

బాలవే నీవెపుడు * గోలవే బేలవే!

తంత్రి స్పందించుతూ

తలవాల్చి పాడుతూ

నను ముంచు నీ షాట నవ్యమయ్యే సిగ్గు!

బాలవే నీవెపుడు గోలవే బేలవే!

నీలి కనురెప్పలో మేలమాడే సిగ్గు

అందాల నీ పెదవి అలమిపోయే సిగ్గు

దివ్యగాంధర్వాన నవ్యమయ్యే సిగ్గు

సిగ్గులను మాలగా చేర్తువే నాగళము!

బాలవే నీవపుడు * గోలవే బేలవే! శ

[తతతతతతాత.

చతల ప్రేక్ష ఆశయదేవి మనుజుని మనుగడ కని కృంగితివే మినుచెలి శశికళ! ప్రణయవు దేవీ! తనలో దాగిన రాక్షసత్వమును + మనుజుడెప్పుడూ చెరవిడదీయును చీల్చి చెండునట మానవత్వమును * నిల్చును "'ఘోరపునీడై దారుల ॥మన్తుజునిః ఆతని వెలుగై ఆతని ఛాయగ * అనుసరించునట ఆశయదేవియు మనుజునిలోనే మనుదేవత్వము శప్రణయ పవిత్రము పరవశరూపము_ ॥మనుజుని॥ కాకుము పసరము కాకు పిశాచివి + లోక కంటకుడవై కూలకురా ఊ కొట్టుము ప్రణయోక్తుల నరుడా * సేకరించుముర శిల్ప రసజ్ఞత నీకై నేనే నిత్యసుందరిని * నీ ఆనందము నేనే అనునట నియతదేశికై (ప్రియము సెప్పునటః మనుజుని ఉన్నతికని పొంగె దవే! కవియేతైునా గాయకుడైనా * రవిలా రంగుల రాజే అయినా రాజ్యములేలే పూజ్యుడె అయినా* ఆజ్యముపోసీ యాజ్జికుడైనా మతకర్తయినా (శ్రుతి కర్తయినా వితములు తెలిసిన విజ్ఞుండైనా ఆశయ (ప్రణజయము ఆరాధించును అఆమెయె ఆతని ఆలంబనమని మనుజుని మనుగడ వినిపించితివే మినుచెలి శశికళ! ప్రణయపు దేవీ! నీవే ఆశవు నీవే ఆశయ మొవేనా దివ్యావతరణమవు నేను నరుడనట నీ వమర్త్యవే నీలో నేనై నాలో నీవై మనుజుని మనుగడ వినిపించితివే మినుచెలి శళికళ! ప్రణయపు దేవీ! శ్‌

ఈ పూజ అందుకోవేమే శశికళా! నా పూజు సుందరివి వీవె కాదంటవే! ప్రణయ పళ్ళిరమందు పండ్డు కాంక్షలగములు చూపు పూవుల సరులు ఊపిరే ధూపొలు ,॥అందుకో ॥ తనువె నీ ఆలయము మనసె ఆసనమయ్యె నామ మంత్రము జపము నా గీతములె వినతి ॥అందుకో॥ కలల నారతినిచ్చి కళ నివేదన మిస్తి అందుకోవేమి ఓ శశికళా! నాపూజ సుందరివి నా దేవివే నీవు! న

-తానానాతానానతోనానాతాులునడనననినమయయయియయయయయాలాలాలాలాలలం తీనే కంటినవ్వు లోచనాల హాసలీల లోలాక్షీ ప్రియబాలా! కనుపాపలలో హేలలు కనురెప్పల నీలాలూ కను కొలకుల కాంతికళలు కను మూతలపైన కలలు ॥లోచనాల ॥ పక్ష్మ కాండపటము నెమలి భరత నృత్య లాసికయై అష్ట నాయికల భావము లభినయించె కంటినవ్వు ॥లో చనాల॥ అంత (ప్రేమ కనుల వెలుగ ఆరతిగా అందుకొంటి వెలుగుల వెనకై నవ్వులు తలపై వాలిన పువ్వులు ॥లోచనాల ॥ చక్ష్యాంచల ్రావితమై " వక్వాంచలములు చిందెను ఆనందపు బాప్పములో ఆర్తి కరిగి కన్నీరో ॥లోచనాల ॥ ఆకాశము నీలనిధులు అబ్బి సుడులు నీల పధులు నీ కన్నుల నీలినవ్వు నీరు నింగి తెలిపేయునో ॥లోచనాల ॥ శ న... అడిఐ చంరాబ గకుగు కుతొ సంకలనం - 2

వక అటుఇటు ఈ పక్క ఓ నవ్వు ఆ పక్క ఓ నవ్వు నవ్వు ల్లమాలలో నేనూ నవ్వు పరిమళమూంర్తి నువ్వూ! ఈ వైపునో చూవు ఆ వైపునో చూపు చూపు చూపుల నడుమ నేనూ చూపులో సౌందర్య మీవూ! ఈ సాయనో పాట ఆ సాయనో పాట పాట ఫణతుల నడక నేనూ పాటలో మధురత్వ మీవూ! ఈ దరిని నా ఎడద ఆ దరిని నీ ఎడద ఎడద ఎడదల కోర్కె నేనూ ఎడద ఎడదల ప్రేమ నీవూ! న్‌ ఇంద్రజాలిక చూపులోనే ఇంద్రజాలము చూపుటేలా, మాయలాడీ! రూపమెరుగని మంత్ర లోకము ప్రాపణమ శ్రయె ధూర్హురాలా! నేల బరువులు దాటిసోతిని, నీలగగనము తేలిపోతిని! కాలమావల గడిచిపోతిని, వేలలన్నీ మీరిపోతిని; మూలమే ఆ భాసితమ శగు లీలలోనే చేరిపోతిని! చాలునే నీ ఇంద్రజాలము చాొలునిక నా అవధి మించిన సాదృతా నందమ్ము దేవీ! నెమలి పింఛము తిప్పవేమే నేలపై నా కాలు నిలుపుము వాలనీయవె చూపులను ఈ లోక సామాన్యాలపైనన్‌, శ్‌ ణ్‌

క | విప్రలంభ నను జూసి నవ్వేవు * కను మూసి పోయేవు నా బాధ నాలోనె + నాగాధ నాకేనె దేవి నాతో నీకు ఈ విషప్రలంభమటె నీ వియోగము నాకు భావాధికరణమటె జాతి బాధకు [క్రుంగి జాతి ముక్తికి పొంగు జాత్యభ్యుదయ శిల్ప కల్పనాశయ హృదిని ప్రజల బ్రతుకులలోన ప్రతిభ ప్రజ్ఞలు నేను ప్రజల హృదయములలో భక్తి భావము నేను దేశోన్నతీయత్న దీక్షా విజ్బంభుడను దేశ సౌందర్య రసదీప్త జీవిని నేను కుంచియలు రంగులతాొ కొలువ చేరితి నిన్ను శిల్చ పీఠి వసింప చేరరావే దేవి, నను జూసి నవ్వేవు * కను మూసి పోయేవు నా బాధ నాలోనె * నా గాధ నాకేనె! " నే సంప్రారన ే

సకల శిల్ప సుందరాలు * సర్వ రసానందాలూ వెలసిపోవు దేవళాన్ని + చెలీ నీకు నిర్మించితి అధివసింపరావ నివు *ః అవతరింప ఒప్పకున్న ముందు యుగపు రసికాత్ములు - ముందు యుగాల సహృదయులు పాడు పడిన సౌందర్యము పరికిస్తూ నిట్టూర్తురు. ఏదో ఒక విడ్డూరము ఏదో ఒక ప్రణయ భంగ * మావహిల్లై నిచటనంచు అంజలితో కంట నీరు + అర్పింతురు నీకు నాకు.

ఆ

కర తం నారాణి నా రాణి నా వాణి నా శశికళవు దేవీ! నా బాణి నా (ప్రాణ ప్రియ రహస్యము నీవు నీవే! కనుమూసి కనుతెరచి కనలేని కలగనుచు వినువీధిలో కొత్త మనుగడలు మలిచానె ॥నా రాణి॥ వెన్నైలను వన్నైలను మిన్ను కన్నై వెదికి నిన్నె నా సొాదనడుమ విన్నదే నే నెరుగ ॥ నా రాణి ॥ నీ ప్రేమ కనలేక ఈ సీమ మనలేను నన్నోమదువొ గాక నా 'బ్రాములే నాక్‌! ॥నా రాణి ॥ కలలు విరుగగ నీకు తలపు లందగరావు తలపులే కళల పసవలపు వరమీయవే! ॥ నా రాణి ॥ శ్‌ గంగాధర నీలి ఆకాశాలు కన్నులు * నీలి ఆకాశాల చుట్టిన ఆశలే నీ కంటి కాటుక (ప్రేయసీ! ఆ దివ్యపథముల వెలుగు కాంతులె అంబురుహ నేత్రాంచలములను కూడుకొన్నది నిర్మలాంబువు అలతి పవిత్రము లుగ్టతమ్ములు లోకబాధలు లోక దుఃఖము ౪ చీక్షటై ప్రజడాయు మూర్ధత శోకభానోద్దీపనములై * కలత నింపెనటే! ఆర్తి పొంగెను * ఆలముకొనె కన్నీరు వాహిని అలలుగా ఆవర్తములుగా * అవధులన్నీ ముంచివేసెను వ్యోమకేశుడ జడల విస్పితి 4 శ్యామకైశ్యము దెసల పర్వెను దుఃఖ జాహ్నని కౌగిలిస్తూ తోయముల తనలోన ధరాతలకు * జూటమై శశిశోభితాలంకృతులనెలనై సోలితునోదేవీ! శ్‌ ఇ

రా వనననకనాలోుననునతనాననతనతనతాత్తన్తాతనాన్తావావావయయలన్తాన్నిి.. ప్రో కళాపరిమళము నేను : నన్నటే ప్రేమింతు ఓ రాణీ నన్నటే పాలింతు ఓ దేవీ! ఆమె : నిన్నెరా (ప్రేమింతు ౫ వెన్నెలల బాలరా నేను : నీ అంద మెక్కడే ౪ నా అంద మెక్కడే దివ్యపథముల నుండి దిగివచ్చు మూర్తివే భూమిపై తిరిగేటి పోటు మానిసి నేను! ఆమె : భూమినందము సేయు పుణ్యమూర్రివి నీవు ఆకాశ యా(త్రలో అంతుదొరకని నేను నీ హృదయ మందముర * నీ సొగసు నీవెరా! నేను : అర్హచంద్రుడు నుదురు అమృతరసమే పెదవి ఆకాశగంగ నీ అంగ విన్యాసాలు నీవు సొబగుల రాణివే దేవి ః నేను కర్కశళమూర్తినే చెలీ! అమె : నీవదన ముషసురా నీచూపు కాంతిరా నీ పెదవిలో పాట నృత్యాలు సలుపురా అందమే నిదిరా * సుందరిని నేనురా! నేను : నీ మూర్తి పూజింప * ఈ మనుజు లెందరో అందరిలొ ఒళ్ఞణ్ణో ₹ః ఆశ నా కేలనే! ఆమె. : (బ్రతుకు సర్వస్వమ్ము * పరమ నైవేద్యమౌ నీ పూజె పూజరా + నీవు నేనేనురా నీకు నేనై వెలసి * నాకు నీవై పాలసి ఇరువురము (బతుకులో + కెరలింతు మందాలు నేను : ఇరువురము లోకాన పరిమళింతము కళల ఇరువురము (ప్రేమికుల మిరువురము శిల్పులము. శ

న బల్బిడ్జి మరచి పోవబోకెబాల మరచిపోవకే! అరచి ఆరచి పిలువలేను * తరచి తరచి వెదకలేను పరచి ఎగురు కాంక్షలలో పడి చెదురును నా గుండెలు - మరచి పోవక్తే! హోరుమనే వారి రాశి * మారు మోగెను నా పాటలు విరిగిపడే తరగలలో * నురుగులలో సరుగులలో ॥మరచి॥ ఒళ్ఞల్లో! యిసుక బయలు * ఒజ్ఞల్లో! నీరు దెసలు కదలిపోవు దూరాలూ * చెదరిపోవు మేఘాలూ ఇమరచి॥ అదుముకొన్న నీ తలపులు చిదిమిరాల్చు హృదయ సుమము ఏరలేను రేకలన్ని * ఏరలేను పుష్పాడినీ! మరచి ర్‌ విత్యయౌనన నాలోన నీవూ నిత్య యౌవనవూ ఏను మాత్రం దీవి వీళ్ల జీర్లింతునే? నాలోన నీవూ నిత్య యౌవనవూ! పాపలలొ పాపనై పాడెదను ఆడెదను అందాల పడుచుతో గంధాలు ప్రసరింతు, ॥నాలోన॥ నాలోన నీవూ నిత్యయౌవనవూ! పూలమాలలు తాల్చి మేలమాడుదు నిన్ను కాలాన్ని కట్టేసి కాలకిందను రాతు ॥నాలోన॥ నాలోన నీవూ నిత్య యౌవనవూ! శక్తి కృంగని బుద్ది రక్తిపొంగిన వృద్ధి నీ పాట శ్రుతికలిపి నీతా నృత్యము సేతు ॥నాలోన॥ శ్‌

న... అనుగమము నువు పరుగిడితివి నువు ప్రవహిస్తివి నిను వెనుదవిలితి వనసఖి నామనిలా! పికీ బాలవై వికా వికలుగా కుహు కుహు నిస్వన విహారగీతము రసాల నిష్కుట ప్రసారితాంతర కషాయ జేమన కలరాగంలో రెక్కలు చాచిన నీ వెనకాలే సొక్కుచు కోకోయని నే నెగిరితినే! " నీలం నీడల హేలాలీలలు * జాలవి చిత్ర వికల్చవు విభ్రమ దృశ్యాదృశ్యవు (హదినివైతిని * వళ్యుడనై నిను నిత్యప్రియగా వరియించగ నిన్న నుగమియించగ * వారిద నాయక వేగాత్ముడనే! శూన్యా శూన్యాంతపధి తారా * కన్యవు రోహిణి వస దృశమూర్తివ నన్యవు చొచ్చుకుపోతివి గగనము * పుణ్యవతి నిన్నను రించెదను కళాప్రపూర్చుడు రాకా చంద్రుడు * కళానిలయ ఆ తారక చేరే రీతిని ఉదయం సాయం సంధ్యలలో * పదవిన్యాసము నృత్యగతులలో ఉషారమణిలా తుషారా[ర్షవై పుషితారుణ రాగ (ప్రపుల్లవు నువు పయనించితె! నీ వెనకాలే దివమణి సూర్యుడనై నే వెన్నాడితినే! నువు పరుగిడితివి నువు ప్రవహిస్తివి సవసవ నీకౌనాడెను దేవీ పడతీ నిను నే పరుగుల పట్టితి పకపక నవ్వుతు ననుజేరితివే (బ్రతుకున ఒకటై నువ్వూ నేనూ పవన హృదయమున పరిమళమౌతూ పయనమైతిమే పరమ శోభకై, శ్‌ ఇ

90 తతతతతతతతతతతతతతడాడా గానసుందరి

సారెలను సవరించి తంత్రుల + తీరుపుల మీటించి (శ్రుతిగా నేరుపులు పొటించి వయొలిన్‌ * తాల్చితివి హృదయాన దేవీ! గారములు శృంగారములు మధు * పూరములు విరితోరములు రుం కారములు రుంకారములు సం రావములు నయ్యెన్‌.

రాగములు సంపుల్ల మయ్యెను జ్ఞ రాగమొందెను తాన వర్షము త్యాగబ్రహ్మమె నాద (బ్రహ్మై*ః తీగెల స్పందించి వెడలెన్‌.

జీవమున అట్టడుగు భావము + చేయి పెట్టీ కలచినట్టయ్‌

చీకు తలపుల న్షుద్రకాంక్షలు + చివ్వునా పైకెగసివచ్చెన్‌.

గుండెలో ఎజ్జన్ని రంగులు * మండిపోయెను ఆశయాశలు ఎండిపోయెను మొండినై చెడు*ః దుండగుడ నైతిన్‌.

నత్తువంతాపోయి అందపు * మత్తులో పడిపోయి, హృదయము ఎత్తుపల్లములోన వణికెను +* చిత్తమున నై రాశ్యమొదవెన్‌.

తీగెలను స్పందించు విల్హును * రాగ స్వరముల నాడు వేళ్ళూ తూగిపోయె గీతికాతతి * దోగులాడెను దెసలు దెసలన్నీ!

కోయిలలు పాడేనా వాగులు * లోయలో నృత్యాలు సలిపెనో!

వేయి మలయానిలము లొక్షటై * వీచెనో (శ్రుతులు (శ్రుతులన్నీ!

కోట్రి పూవులు విరిసినట్టయి+ కోటిచంద్రిక లలమినట్లయి

పాటలే ప్రసరించు (బ్రతుకున * బ్రతుకు కదలక శిల్పమై నిలిచెన్‌. ఏదియో అమృతాప్టావితమై + ఏదియో ఆనందలీలై

వేదనా రహితంపు బ్రతుకై రోదసీ పథమెల్ల నిండితి

హ్హాదమే నిశ్చమై నిలిచెన్‌.

శ

శశకళ క త

తతతతతతతతతతతతతతతనతనననానావవవయయయవిమా మయిన. కోనీ కారణము ఎవరు నేనీ జగతి ఎవరు నేనీ ప్రగతి అవధి మించిన కాంక్ష * అందుకొను నా స్వగతి. జవమూను నాకలలు * జగమేని దరియునా సొగలు పొగలై బ్రతుకు +* సోలినది నీ మైల, ఆశయము వలదేని * ఆవలేమున్నదో ఆలయము కలదేని * ఆవలీవల విజయము. (బ్రచుకె ఒక యోగమై + వితములను మది కలుపు సతియె అవధికి రూపు * కారణము నీ వలపు. ఈ మార్గము అడుగడుగునకీ ప్రపంచపు చెడుగు హృదయము లెన్నా చుట్టీ కడుపునకు ఇసుమంత దొరకని + బడుగు బ్రతుకుల తూలు నడకలొ మధుర మెక్కడ మంజులతలేవీ! - దేవీ! మార్గమెక్కడ స్వర్గమెక్కడనే! (ప్రేమ లెరుగని నీమమెంచని * తామసులతో దట్టమీ మహి కోటి రూకల గుణము లెంచే + కూళలెందరొ ఏలునీ భువి ॥మధుర ॥ (క్రోధవహ్నలు కుములు నాడులు సాధకమ్ములు మృత్యుకీలలు సాధుదేశము శాంతమే గతి * సత్యశీలా హింసలేపథి మధుర మక్కడ మంజులత లవియే! - దేవీ! మార్గమదియే స్వర్గమదియేనే! ఖ్‌ [చ తలబం ఎలంచ రుద కంతి రంకలదం -2

తయ ఇష్టదేసత హితులందరికి వారి ఇష్టదేవులు కలరు ౪ నా బ్రతుకు (శ్రుతికలిపి వలపించు సతి చతురవు దేవీ! యెంకొక్క దేవతైై యెలిసెనట ఒక్కరికి యెనక జల్మమునుండి యెన్నని జన్మాల 1హితు॥ హృదయేళ్వర్‌ దివ్యపద పుప్పపూజార్ది వకుళమాలికవైచి వరియించె సఖుడొకడు ౧హితు॥ కిన్నైరీబాలా ప్రసన్నా విలాసితుడు రసవాహినీ స్నాతరమ్య వాజ్మి యొకండు ॥హితు॥ మఘవమస్తక మకుట మాణిక్యమై వెలయు ఊర్వశీ దేవి ప్రేమోల్లాసి చెలియొకడు ॥1హితు॥ మందార పుష్టా(ర్ష సుందరీ మృదుహాస చంద్రికా శోభితులు జంటకవి హీతులొకరు ॥1హితు॥ శే ధ్యేయము నా బ్రతుకొక పరిమళార్హ నందనోద్యాన వనము నందనాన విహరించే సుందరివే 'ప్రేమరాణి! నీ ప్రజ్డే నీ లోకము నవ నవోన్మేషణామ్ము నవ్యతలో నిత్యోదయ కల్యబాలవే నీవూ! నీ ఒదిగిననా స్పష్టము + నింగి వరకు స్పందించును నిద్రా స్వాప్నిక పులకిత నిరుపమ రూపవె సఖియా! నా ప్రణయమెనీ రూపము * నాఆత్మే నీ ప్రాణము నీకు నాకు విడుటేది విరహమేది! మన ప్రణయమె మన ధ్యానము * మన యోగమె మన ధ్యేయము మనమే మన ధ్యాతలమై * మనుదుమే అనంతమందు! శ

త్తవాన222జాయాడాాయాలానావానానానారానానాాడాయాణాకానానాలావాలాలావానాయలాలాయయయాలయయయ. కోప్రే పిలుపులు “బాపిరాజా!” అన్న ఏ పిలుపు నేవిన్న ఊపుదును మూర్చమ్ము ఊకొట్టి మాటాడి. “బాపి బావా!” యంద్రు పలుకరింతురు హితులు పొది జాతసుమమ్ము పట్టుదును అంజలిలొ. “బాబు!” అని మా నాన్న పరమ (ప్రేమను పిలువ (ప్రత్యక్ష మయ్యెడిది పాలసం(ద్రము నాకు, “నాన్న” యనిమా అమ్మ నన్ను దివ్యయై పిలుచు నాకు పులకలు కలిగి నాకమ్ము అంటుదును. “దో శశికళా ప్రియ భావుకా” అనుహూత్‌ ఉజ్బల రసానంద దివ్యానుభూతియే, ఓ దేవి! శే నర్తకి భూలోకానికి పూర్వపువైపున ఆకాశానకు ఆవలి దెసలో మూర్తించిన దొక నర్తనశాలా + స్ఫూర్తిత వర్ధాతీత ప్రభాసము, సముచిత వేషా సుందరరూపవు విమల విభూష విచిత్రవి యచ్చర . వైపారి భద్ర మందార కుసుమ + మాలా చర్చితవేణీ భరవై రంగస్ట్రలాన అవనిక ముందర శృంగారవతీ నిల్చినావటే! అచ్చర పడతులు వాంగై పొల్ఫిరి అతోద్యమ్ములు నాల్లు వాద్యములు తతానద్ధ సుషిరఘనాలంకృతలై * చతురలు తైర్యత్రికమునకు శీలలు నృత్యనాయికా! నీకెలకులలో నిళ్ళిరి వివిధాలంకృత నాట్యవేషులై! సభానుమతిగొని మనస్సు లిడితివి

తనను సమందహాసపు మృదంగ వందన మాచరించితివి కాకలి కంఠము + నాలాపిస్తివి అసదృశరాగము పుష్పాంజలివై దేవసన్నుతిగ పూర్వరంగమును (ప్రారంభిస్తివి,

స్వరజతినొక్కటి నృత్తవిలాసము

విరచిత మంజులగతీ విశేషము తకతక రుంతర తళాంగుధత్త త్తైధత్తతై యని శబ్దములో

ముక్తాయించితి మృదంగనాదము

రక్తి కొలువగా మెరుముతీగెవై ఆతి లోకాలంకృత నాట్యమంది రాంతర సభలో నే నొక్కడనే

నాయకుడను సభ్యులునై కెరలితి

నాకై నీ నాట్యము నీ విద్యలు సౌందర్యము గాంధర్వము సౌష్టవ సౌహార్డ సుభగ సౌశీల్యాలును దేవీ. శృంగార రసాంచిత విరహోత్కం 1 ఠాంగహార కరుణ్యార్రిత గీతము ఆలోలిత రస పరిపుల్లపౌర * భాష్టావిత పరమ భావ చలితము హావభావ విలసత్కతాభినయ + హ్లాదము నద్భుత నృత్య మొనర్చితివే! అటు ఖండిత విటు వాసకసజ్జిక * వభిసారిక వొక్కసారి (ప్రోషిత భర్చుక వొక్కట కలహాంతరితవు

స్వాధీన పతికవు స్వీయవు ప్రాఢ వఖిల రసాధిదేవత వనన్యవు వాచ్యాభినయ విశారదవతివా!

శ్‌

తననన కీక్‌ వరప్రదానము దివ్యభూముల కెటకొ తేల్చుకొని పోతివే! దీనజీవిని నన్ను దివ్యుణ్ణి చేసితే! దేహమే శల్యమై దినదినము కృథియించి నీవు దర్శనమీని నిముసమెక యుగముగా తోవతెలియని అంధజీవినై కుందితిని ॥దివ్య॥ నీకె గురువును నేను త్రీ కమల పరిమళా దేశికుడ ప్రియుడనై ఆళించి భాషించి దీక్షలో శిల్ప విన్యాస పులకితుడనై దేవి నీ రాకకై తీవ్ర వేదన పడితి! ఏ ముహూర్తపు బలిమొ ఏ పూర్వపుణ్యమో అమృతవాహిని రీతి అవతరించితివీవు ఆనందరూపవై అధివసిస్తిని మైల దివ్య! హృదయాన మోముంచి ఒదిగితిని ఒడిలోన కదియించి కౌగిటను నుదిటిపై చుంబించి “ఓ ప్రభూ నీ విద్య నా ప్రణయ” మన్నావు సౌరభావృత హస్త సంస్పర్శ ఓషధై నూత్నశక్తిని పొంది నూత్న జీవమునంది యత్న కార్యోన్ముఖుడనై నిలిచితే రాణి! ॥దివ్య॥ ఖ్‌

అర వతవవయ పూల బాలిక పూల వనమున కలిసినామూ నా రాణి నేనూ పూల పరిమళములో మెలిసినామూ! పూల.... పూలలో ఉదయించి పూవులా తా నిలిచి పూల జల్టుల నన్ను సోలించె నా దేవి! పూల... తన కొరకు నే వెదికి జనపథములే తిరిగి వనరు నా బ్రతుకులో వనలక్ష్మియై వచ్చె పూల... తన వనము తానంట తన పూలు తానంట తన పూల గంధముల నన తేనియలె తాను! పూల.... నా సందిటను ఒదిగి నన్ను వనమున త్రిప్పి పూల పుప్పాడులలో సోలు తన్నే చూపె పూల.... ఏ పూవు తాళ్ళినా నా పొందిటను తానె ఏ గంధ మలదినా ఏకమటనే దాను పూల... ౫ యుగ్శము అతడు : నీవు నేనే సఖీ! ఆమె : నీవు నేనే సభా! అతడు : వర్తన మహానదీ పంకజోద్భవులమై ఆమె. : పైకెగసి పులమౌ పద్మయుగ్మము మనము అతడు : నీవు నేనే సఖీ! అమె : నీవు నేనే సభా! అతడు : సకల 'ప్రజారణ్య సంజాతులము (ప్రత్యు ఆమె. : షాకాశ గాయకులు భరతపక్షులము మనము అతడు : నీవు నేనే దేవి! ఆమె : నీవు నేనే ప్రభూ! అతడు : ఈ మహానంత మోక పథగాములము ఆమె ; స్వేచ్చా (ప్రకాశ తారాద్యయమ్మును మనము! జ్‌

నం... ఎండిమియాన్‌ " (1) కొండ తిరిగీ కోన తిరిగీ కోన మధ్యను కొండవాగును బండరాళ్ళను పతనమయ్యే పండు వెన్నెల పరుగులెత్తే! లోయ చేరానే! ఓనా వెన్నెల బాలా! సోయగాల లోయచేరానే! (2) అడవి చెట్టూ నిడివి లతలూ జడుల రాలే కడిమి పూలూ కడిమి పూవుల కథల వింటూ నడక సాగితినే! ఓ కడలి వెన్నైల ఒడలుదానా! గండశిలపై విడిది చేశానే! (3 గండ శిలలను కొండవాగూ నిండు గొంతుక నినదమిస్తూ పదము లాడుతు పరుగు లెత్తేనే! ఓ ఉదయ కమలం పెదవిదానా! నదినిచేరే శిలను డాసితినే! (4) చెట్టమీదే చంద్రబింబం చెట్టకొమ్ముల చంద్రకిరణం చెట్ట పూవుల వెన్నెల వియ్యాలే ఓ చిత్రకంఠము పలుకుదానా! పూలతేనెల వెన్నేల కలిసేనే! (5) గండళశిలపై మేను వాల్చితి కొండవాగూ పాటపాడేను వెండి వెలుగులు నన్ను ముంచెను ఓ నిండు వెన్నెల నీటులాడీ పండుకొనుచూ నిదుర కూరితినే!

రా (ఈ) పరిమళాలూ దెసలు నిండెను పరుగులెత్తే వాగు పాడెను వాగు పాటతా చిన్ని పులుగులు మూగ గొంతుల (శ్రుతులు కలిపినవ! ఓ తామరపూవూ మోముదొానా తోగు పాటలు జోల పాడినవే! (7) మూడువేలా ఏళ్ళ వెనకే ఈడువచ్చిన గ్రీకు బాలుడు ఆడుకొనెనే (గ్రీసు దేశానా ఓ అడవి మల్లెల అందందానా (గ్రీకు బాలుడు ఎండిమియానంటా! (8) ఎండిమియాను అందకాడూ అందమునకే అందకాడూ గంధములు తావిందులిడు అర వింద ముఖమువాడు కందునిపోలే సుందరుడు ఆ ఎండిమియానంటా ఓ చెందమ్మీ మోముదానా ఎండిమియానూ (గ్రీకు బాలకుడే! (9) ఆలమందల తోలుకుంటూ చేలదాపుల ఏటి ఒడ్డుల తేవె పాటల పాడుకుంటూ తానె తిరిగెనె ఎండిమియానంటా! ఓ మోను కన్నుల మించుబోడీ కోనలోనే ఆవుల కాసే గొల్లవాడే (గ్రీకు బాలకుడూ! (10) వెలిగిపోయే కలువ రాజూ " కలిమిలల్లిన కడలి రాజూ బలము పొదిగిన పర్వతరాబేనే! ఓ బొగపూవుల ఊర్పుదానా! ఆలకాసే ఎండిమియాను ఏటిలోనే,

చలన. కలీ 'పెద్దరాయిని నిద్దుర జోగేనే! (11) కొండ పక్కా వాగులోనే గండ శిలపై నిదురపోయే ఎండిమియాన్ని నువ్వు చూళావే ఓ నిండు వెలుగుల నిశలరాణీ ఎండిమియాను సుందరరూపము నీదు చూపుల తళుక్కుమన్నాదే! (12 నిదురపోయే ఎండిమియానూ కన్ను తెరచీ నిన్ను చూసెను ఇరువురి చూపులు కలిసిపోయెను ఇరువురి మనసూ లేకమయ్యెను ఓ వలపుల వెన్నేలపడుచా నింగి నువ్వూ నేలపైనే ఎండిమియానంటా! (13) నేలపై అతడందకాడూ నింగిపై నీ వందకత్తెవు ఇద్దరి అందాలేకమైతే ఏడు లోకా లందాల వెలుగునే ఓ దివ్యసుందరీ వెన్నెల బాలా! దివ్య సుందరుడతడు లోకంలో! (౧4) నీవు వలచిన ఎండిమియాను నిన్ను వలచిన ఎండిమియానూ నీవు తప్పా ఇతరం లేదా అందాల వానికి నీవే (బ్రతుకూ నీవే సర్వం నీవే నీవేనే ఓ నిండు వెలుగుల నింగి సుందరీ నీవే హృదయం నీవే ప్రాణం నీవే నీవేనే! (15) కన్నులందూ వెన్నల వెలుగూ వెన్నెలేనే ఆతని ఊర్పూ

వెన్నెల లేనీ చీకటి రోజుల కన్నులు వాడీ కళ్ణబారి తా మూర్చ మునిగెనే ఓ శీతలాత్మా చిత్రదేవీ! వెన్నవలె నీ మనసూ కరిగిందే! (16) ఆతని ప్రేమకు పొంగిపోతివి అతని సొగసుకు అలరిపోతివి. అతని ఆందం, ఆందం నీదీ అలలూ ఆలలా కలిసిపోయితివే! ఓ వెన్నలా చిన్నారి పడుచా ॥ మీ కలయిక దేవులు మెచ్చారే! (17) జలజల పోయే వాగు మధ్యను శిలాతల్పం పవ్వళించీ ' కలలుకంటూ నిదురపోతిని నిదురపోయే నాపై వాలితివే! ఓ నా వెన్నేల వన్నేల రాణీ నిదురలో నన్ను కౌగిలి చేర్చితివే! (18) నిదురపోయే నన్ను చూచీ నాపై వాలిన నిన్ను చూచీ గురువు “కూూళ్లే” చిత్రము లిఖియించె ఓనా బ్రతుకు తెరువుల (ప్రవిమలాంగీ “ఎండిమియానని” చిత్రం పేరుంచే! (19) చిత్రం చూచిన పెద్దల్లాతా చిత్రమెంతో గొప్పదనిరీ చిత్రం వ్రాసిన చిత్రకారుడు ం. ఎండిమియాన్ని చూచే నన్నారే ఓ నా నిత్య ప్రణయినీ చూచిన సత్యం నీకే తెలుసునే! శ్‌

నవనవ 101 మన చెలిమి నా సఖీ మన చెలిమి వేసటేనట భువికి కాసంత ఉపకారి కాదంట మనుజునకు నా సఖీ! నా సఖి! జీవిత విధానాలు భావి కర్తవ్యాలు ఎరుగలేనే లేని ఎదురుకోనే లేని పాట లెందు కటంచు పదములేలా అంచు పలుకుదురు భూషణలు చిలుకుదురు * దూషణలు ॥నా సఖి॥ జమ్ముమను మధుర శ్రుతి తుమ్మెదలు ఆడవా? కొమ్మ కొమ్మకు తేలి కోకిలలు పాడవా? _ అవి వట్టివమ్మంట అర్థ రహితమ్మంట ॥ నా సఖి॥ కాసంత ఉపకారి కాదంట మనుజునకు పుష్ప గంధ వ్యాప్తి పూర్ష చంద్రుని దీప్తి భుక్తి నీయగలేని శ్రి హీనములంట ॥ ఓ సఖీ ॥ కలలు హుళక్కియట కళలు వ్యర్హములంట కళలైన సాంఘిక రాజకీయార్డికా చచాష్నా చలిత భావోద్రిక్త సంకలితమై యుండ య | ల వలెనంట, మనుజప్రగతికి దారంట అవి! // ॥ స్ట | న! ఇ భౌతికోన్నతి జేర్చు భౌతికోద్యములుండె జ శ క గ్‌ భౌతికోద్యమ మహా ప్రజ్ఞారి సమదర్శ టయయలలలో తాతా జల యవాకుమిుం

ననన _ నస్టితికి మానసానంద బుద్ద్యానంద స్వస్థతయె మూలమ్ము భావోజ్వలము లవియె ॥ ఓ సఖీ ॥ (ప్రకృతిలో సౌందర్య ప్రత్యక్ష దృశ్యాలు వికసితోత్తమ కృషులు, సకల కావ్యములు కళలు పరమ సృష్ట్యా విర్భవ రస స్వరూపములు నరజాతి ప్రగతి కవి ఆలంబనోద్దీప నాధారములు విమల హృదయ స్థితికి కార ణాత్మికము లాప్తశ్తీ ప్రపుల్లములు ॥ ఓ సఖీ ॥ అమలమౌ ఏ దృ్య్య మమృతమౌ ఏ ఘటన కాల్చనిక చిత్రమై శిల్చ విషయము కాదొ! అల్ప భావములెట్టు శిల్చ విషయము లౌను పొడితనము ఉన్నతటె జడత సంపన్నతటె ॥ ఓ సఖి ॥ భౌతికాకర్షణాతీత సంకలనమే భౌమ్య మౌతుచ్చేంద్రి యాకర్షణాతీత రీతియే, ఘటనయే ప్రీతియ, ప్రేమయే సౌందర్య రూపము శ సౌందర్య భావమ్ము! సౌందర్య సంధాన సందర్భనోద్భవము ఆనందమో దేవి! అనందమే శక్తి ఆనందమే ప్రగతికై నరులకిడు రక్తి ఓ సఖీ మన (ప్రేమ ఆసొధ్య మీ భువికి ఆనంద సౌందర్య ప్రాణమే మనుజునకు! శే

తతా 10 ఆ సాగసె నీ సోయగమె దేవీ! ఆ వయసు ని హోయలు కావే! చిట్టి పాపగ నేను చిందులాడిన వయసు నట్టింట నలుగురూ నన్ను ముద్దిడు సొగసు ఆ సొగసె నీ సోయగమె దేవీ! ౪ ఆ వయసు నీ హొయలె కావే! పుట్టుతూ కేరుమని పొంగిపోయిన వయసు తొట్టిలో శిశువునై తాక్కులాడిన సొగసు ఆ సొగసె నీ ఆ హోయెలె దేవీ! * నీ సోయగము వయసు కావే! చిలక పందిరి చూస్తు కిలకిలను నా వయసు కులుకుతూ రంగుబొమ్మల నాడు నా సొగసు ఆ సాగసె ఆ హొయలె దేవీ! నీ సోయగము వయసు కావే! “బాపన్న బంగారు బాలన్ట” ఆ వయసు పాటలకు నిదురలో పవ్వళించిన సొగసు ఆ సొగసె ఆ హోయెలె దేవీ! * నీ సోయగము వయసు కావే! మెళ్ట్లోన పులిగోరు కాళ్లగజ్జైల వయసు ఒళ్లు బంగరు తొనల ఒరుసుకొను నా సొగసు ఆ సొగసె ఆ హొయలె దేవీ! నీ సోయగము నయసుకావే! తప్పటడుగుల కులికి తలుపుదాటిన వయసు కప్పురపు వాసనలు గంధమలదిన సొగసు ఆ సొగసె ఆ హోయెలె దేవీ! నీ సోయగము వయసు కావే! అనాడె నీ కొరకు అన్వేషినగు వయసు అందాల నెలపాప నడిగి వేడిన సొగసు ఆ సొగసె ఆ హోయులె దేవీ! * నీ సోయగము వయసు కావే! నే

10డలలతతతతతవవడ వసంతపూర్ణిమ ఒకదివ్య కుసుమమ్ము వికసించినది నేడు నాడునేడూ రూపు * నవపరిమళాలలము. ఒక దివ్యనాదమ్ము కకుబంతముల చరించు కోటివీణల శృతులు మీటుతూ పాడుతూ. ఒక దివ్య వర్ణము శ] సకల శూన్యాలలమె గంభీర చిత్రాలు * గా రూపమెత్తుతూ. ఈ ఫాల్గుణ పవిత్ర పరమ శోభాపూరి మా రాత్రి నా దేవి * మంగళాకృతి వచ్చి! నా ఎదుట నా దేవి నా శశికళే నిల్చి నాకు నూతన శక్తి * నాకు నూతన రక్తి! శ్‌ స్మృతులు ఏవాటివో స్పృతులు ౪ ఈనాడు నా గతులు (ప్రావాధికనుదేవి 'ప్రత్యక్షమిడు (శ్రుతులు ॥ ఏనాటివో॥ లికియించు చిత్రాన * లేమ! వర్ణాలలమి రేకలను కూర్చుమును ౫ సోకు లెట్టల మరతు ॥ ఏనాటివో!। నౌ పాటలో తాను * ననతేనియల గొంతు , కలసిపాడే తీరు ౪ కలలైన మరతునా? ॥ఏనాటివోః వెన్నెలే తానౌట * కన్ను మరగిన తన్ను చెదకలేనన్న నను*ః ఒదిగించు టెరుగనా? ॥ఏనాటివో ॥ ఇది నా కమావాస్య * ఈ కటికి చీకట్ల ఎంత బాధను మనుట... ఏనాటి స్కృతులనుట... 1ఏనాటివో॥ శ శశకత న య మ!

చతస 105 దేశిక నాకు శిష్యవు దేవి నీవూ! ప్రణయమూర్తీ! నాకు దేళికవే దేవి నీవూ! కావ్యములు కవిత్వమన జ కవియన రహస్యాలు కళని గూఢార్జాలు + తెలుపుమని వేడితివి "॥నాకు॥ భాషయన భావమన వాగర్థ పరమగతి వ్యంగ్యము అలంకారములు అతి శబల వృత్తులన రసమన రసానంద రమ్య జీవిత పరమ స్థితి యన తెలుపమని చతురమతి కోరితివి ॥నాకు॥ విమల గాంధర్వమే కమనీయములు (శ్రుతులు సప్త స్వరోద్భవము దీప్త మేళ స్థితి మూర్చనలు రాగాలు అర్భనలు కీర్తనలు (ప్రసార గమకాలు విస్తారిత స్థాయి గాంధర్వ కావ్యాది సౌందర్య రూపమని దేవి నీ రూపమే భావాత్మయై వెలిగె ॥నాకు॥ ల్‌ శో

10రలనానవతలనమవను ఇంతలో...

పదివారములు కాదొ దేవి!

ఇంతలో

మది విరుగు నిరసనా దేవీ!

హృదయాన కుమిలేటి వ్యధ పోదు; మంటలగు

కథగా మిగిలె ప్రేమ + కలలె ఇక నాకేమొ! ॥పది॥ ఏనాటికీ కళలు * ఎన్నటికి నీ కలలు

సౌందర్య పూజ, ఆ + నంద హారతి నీకు ॥పది॥ శిల్పదేవికి నీకు * చిత్ర విద్యను పూజ

నినుకొలుచు నా బ్రతుకు + నిలుపుదువె ఈ సిలుగు! ॥పది॥। పాటకైైనా హృదిని * పసిడి పల్లకి చేసి

మేళవెంచెడి తంత్రి + ఫెళ్ళుమని తెంపుదువె! ॥పది!॥ ఆశాపరీమళము ఆరిపోవగ నీకు

ఆశాంతముల నలము * ఆశయా శోక సుమ * మే శమించు శోకమున!

శ

గ్రీవ గంగోత్తరి

(శ్రీవ గంగోత్తరి* పావనోద్భూత మం

దాకినీ స్వచ్చమ ౪ స్టోక సౌందర్యమై!

నీ విమల గాంధర్వ * మావిర్భవించినది

ఆనంద పరవశుడ * అల భగీరధుడనై

నిలువెల్ల పొంగితిని దేవీ! కలుషరహితము జగము దేవీ!

అమృత కలశము గళము * అమల మధు ధారగా

నీ గొన మాధుర్య * మాగమించెను దేవి!

ముల్లోకములు గాన * కల్టోలములు నిండ

అమృత ప్లావితతనూ *: కమనీయ మూర్తినై నిత్య విద్యా హృదయ * మృత్యుంజయుడ దేవి!

రాకేందు బింబాస్య $ నీ కంఠమే జ్యౌత్ని కాపుంజ మంజుల సు $ రూపమై దివ్యమై భవదీయ సంగీత ఫ్ర పరమ శోభా కాంతి

వేలలే ప్రసరించె ఫ్ర మూలాలు పులకించె వనది కలశాంబుథై ఫ జనులెల్ల దేవులై

అబ విగ్రహుడ శబ్ద బ్రహ్మనై నేను,

నిను పొదివికొంటినో దేవీ!

నీవు ప్రణవ స్వరూపవే దేవీ!

శ్‌ ఖేచరి ఫేవర్‌ గంధర్వబాలా! భూచరుడ నన్వేషి నేనూ గరుద్వయమును ముడిచి అస్మత్‌ $ గాన పూజాపీఠి భాసించూ! పల్ల వాధరి! మధు వసన్తపు $్ర పల్లవిని నీ వాలపింపగ రుల్టుమని నా మొరడు హృదయం వల్లరీ సంపుల్ల మయ్యెన్‌ (గ్రామములు మూర్చనలు మొరసెను $ గతుల భేదాలెన్నో మురిసెను , జతుల వర్ణాలన్ని సుడులై ఫ్ర మతుల పరవశతలను ముంచెన్‌ స్టాయిత్రయములు అభినయమ్మయె 3 కాలత్రికములు నృత్తమాడెను తాలద్వా త్రిశన్మోహిని ప్ర తాండవించిందీ! గళము వీడిన ఖరహరప్రియ 3 వెలుగు తరగలు విరుచుకొనిపడె తళుకుతళుకని బ్రతుకు సర్వము $ కళానిధి అయ్యెన్‌. దేవి! నందనవన సుమాలను $ నీవు మలచితి స్వర సుమాలిక (శ్రీవ భూషితదామ పరిమళ భావపూరిత దేవమూర్తిగ నేను నిలిచితినే! శ్‌

ప. .(లడిబ బరాజ సకుదు కనితొ సంకలనం - 2.

రతా జ్యోత్సాద్యుతి ఇన్నినాళ్ళు ఎటుదాగెనొ 3 క్రొన్ననరుల ్రోవుపాట విన్నది విన్నట్టు వెదికి క్ర వీనులలసిపోయె దేవి! ఇన్ని నాళ్ళు॥ వన్నెల విలసిల్టు పాట 3 వెన్నెల సుడితిరుగు పాట అన్నుకొను పరిమళాలు 3 అలది కలచు తేనె పాట! ॥ఇన్ని నాళ్ళు ఇన్ని యుగము లెటనున్నదో $ మిన్నులాను మేటి పాట తెలి వెలుగులు మలచుపాట $ కలరాగము లలము పాట కల్పాలే కరిగి వచ్చె $ కడపలన్ని బ్రతుకు చొచ్చె కల్పతరువు మేన వెలసె 3 కలశాంబుధి మదిని పొలసె ఇన్ని నాళ్ళు నేడే నా హృదయవనిని 3 నిలిచె నిత్య మధుమాసము నేడే నా జీవితపథి నిలిచె నిత్య జ్యోచ్చాద్యుతి. శ్‌ గౌరీ శంకర శృంగావిర్థవ గౌరీ శంకర శృంగావిర్భవ క గంగాధర మంజుల తరహస్తా స్పందిత డమరుక దివ్య నినాదము క్ర సుందర వదనా నీ గాంధర్వ్యము. పంకేరుహ సంభవ సార్వీ రుచి రాంక స్థిత వీణా ఖేలాన ర్రిత పాణీ కంకణ నిక్వాణ శ్రుతి సం్టేషిత గీతా సామ్యము అతి మోహనరూపా నీ గానము. యమునా తటి పాటలి తరు నీడను సుమనోరజసేవన మృదు వదనుడు అతసీసుమ సంకాశతనుడు పరి వృత సీమంతవతీ 'వ్రజబాలుని మందార ముకుళ మధురాధర చుం బచ్చుభవేణూ స్వన పరమాద్భుత మందెను నీ సంగీతము దేవీ! నే

చనా 109 వీపావళి

దీపావళీ! విశ్వ $ రూపావళీ! నిత్య

జ్యోత్సావళీ! వృక్ష

కోభావళీ! దేవి

నా లక్ష్మి నా వాణి, కనా శక్తి నా ప్రతిభయే! దీపావళీ! దీపావళీ! ప్రణయ

ధూపొవళీ! రాస

గంధావళీ! తోష

బంధావళి! దీవి .

నా (బ్రతుకు నా చదువు క్ర నాయత్న కార్యార్దమే! ॥దీపావళీ॥ దీపావళీ! వర్ష

లేపావళీ! దివ్య

చిత్రావళీ! పరమ

శిల్పావళీ! దేవి

నా ప్రజ్ఞ నా దీక్ష $ విన్యాస వైచిత్రియ! ॥దీపావళీ॥ దీపావళీ! రాగ

వ్యాస్తావళీ! గతుల

తాళావళీ! కరణ

చారావళీ! దేవి _ నా నృత్య గీతాభి క నయ నృత్త వృత్తావళీ! దీపావళీ ॥ దీపావళీ ! రథ్య దేవ్యావళీ! మధ్య

శృత్యావళీ! మూర్తి స్మృత్యావళీ! దేవి నా ఆశ ఆశయము 3 నా అవధి ఆనందమే దీపావళీ! శ

కట లలత తెర

ధవళమైనదీ తలపు దాటినది * దానికి మొదలూ చివరా లేనిది నీకు ఇవతల నాకు అవతల

తెర ఉన్నాది బాలా! తెర ఉన్నాదే 1

తెరమీదానిన నీడను జూస్తీని * తెరచాటున నీ పాటలు వింటిని తెరచొచ్చిన నీ కాంతిని జోగితి

తెరువేమన్నా తెలియలేకనే కలిగిపోతినీ

తెర ఉన్నాది బాలా 1 తెర ఉన్నాదే!

కన్నులు కానని రూపం పిలిచీ * కౌగిలికందని భావం తలచీ తెరవైపున నా చేతులు మోడ్చీ * అరమూతలు నా తీరని కలవై చీల్చిన చిరగని తెర ఇవతలనే *: చేరగరానీ నీవవ తలనే

తెర ఉన్నాది బాలా! తెర ఉన్నాదే!

శ

అమరత్వము

ఓ చెలీ! ఓ చెలీ!

వీవు నా నిదురలో మూర్తించి

నీవు నా ఎదలలో నర్రించి

పూవులో తేనెవై

తావిలో మత్తువై

పాటలో ఫణితివై

మాటలో తేటనై

అమృత బిందువులోని అమరత్వమైతివే! ఓ చెలీ! ఓ చెలీ! ॥

శ్‌

చిగురుటాకులు

చిగురుటాకులు పాపాయి 14 ఉయ్యాల 113 నా బాబు 114 పిల్లంగోరు 114 అంజుబాల 115 రావితల్లి 116 మనం 116 మా చెల్లాయి 19 బూడిద బసవన్న 120 మా ప్రపంచం 121 లాలి 122 కల 123 పెళ్ళి సందడి 124 బావ - వదిన 124 అట్ట తద్ది 125 దాయి దాయి 126 నా మ్యక్తి 126

పాపాయి పాపల్లో నా పాపాయి నువ్వు * మజ్జి ఆకులో బబ్బుంటావు * కెరటాలల్ల్లో ఉయ్యాల లూగుతు * చిరునవ్వులు నీ పెదవుల ఆడగ పాలసముద్రం తెల్లజిడ్డులూ * పాలసముద్రం వెన్నల ముద్దలు నీ దేహమురా నీ బుగ్గలురా * ఎడంచేత్తో ఎడంపాదమూ బొటనవేలూ ఎల్టుటీ పెదవుల * పుణుకుతు నవ్వుకుందువూ కాశీరత్నం పువ్వేనోరు ౫ గగన నీలమే సోగకన్నులూ నీలి ముంగురులు ఫాలంపైనా * మేలా లాడే దివ్యకుంజులత సృష్టికె నువ్వు చిన్ని పాపవూ * బాలుడు రాముడు కౌసల్యకూ పాప కృష్ణుడే యశోద ఒడిలో * (శ్రైస్తు బాలుడూ మేరీ చేతుల బిడ్డడు బుద్దుడు మాయ పక్కలో * పుట్టు పూర్వమూ లేని పాపవూ పాపల్లోనా పాపవు నువ్వూ * ఆడుకొందమూ పాపాయిరారా పాడుకొందమో పాపాయి రారా శ ఉయ్యాల! నిదరపోవే కన్నతల్లీ! ౪ నిదరపోవే పిచ్చితల్లీ! ళా నిదరపోవమ్మా, తల్లీ! ౫ నిదరపో! నిదరపోతోంటే నీవి పెదవులు * కదులుతూ ఉంటాయి నవ్వుల' . సుడులు పడుతుంటాయి ఆటల * కథలు చెపుతాయి; తల్లీ,నిదరపోవమ్మా! పసిడి కనురెప్పలే వానిమాటున * పవ్వళించాయీ నీవీ ॥ పాప ఉయ్యాల్హా రంగుల * పటములూ బొమ్మలే . తల్లీ.నిధఠపోవమ్మా! బొమ్మరిల్లే నీకు జగమంతా * బువ్వమాడే తీపులూ గుజ్జన్న కూళ్ళూ _ అవ్వచెప్పే కథలవే * మువ్వం పు పాటలె నీకు జగమంతా తల్లీ,నిదురపోవమ్మా! - కలలు కన్నా, గంతులేసినా * లలిత సుందర రాగమే తల్లీ! తల్లీనిదురపోవమ్మా! నో మతమని లం ంఏంఐ మద్ర భతి గంకంది -౨-

నొజాబు బరిగారు/యళల్యడైమ్మా + సూర్యూడు ఎజ్జాని బండెమ్మా

నా బాబు బొజ్జలో వరహాలూ * దానిమ్మలో గంజ తరహాలూ

నాబాబు బుగ్గలు పాలమ్మా * మల్లెలు చెండుల పూలమ్మా

వాబాబు కన్నురి వీలాలూ * కొండపై చుక్కలు పేలాలూ

నాబాబు మాటలు పాటమ్మా * కోకిల పాటల ఓటమ్మా

నాబొబు బువ్వలు రుచులమ్మా * మామిడి పళ్లే పులుపమ్మా నాబాబు నిద్దర జోలమ్మా * అందరి పిల్లల గోలమ్మా

శ

అమ్మా ఆ సిల్లంగోరొకటీ * నాకిమ్మా! నీ మెళ్లో ముత్యాలే

అన్మూ బూరాను ఊది * చిమ్మా చీకట్టైన

నెమ్మదిగ పారిపోవు * కమ్మవైన పాట పాడ్త ॥అమ్మా॥

తెల్లాన్లు చిన్నిదూడ * మెళ్ళో మువ్వాలు మోయ

ఘృుల్లూఫుల్లూ మనే * తల్లిపాట నేను పాడ్త ॥అమ్మా॥

• పొళ్లాయై పిట్టతల్లై ౪ చేరింది దానిగూడు

అమ్ముజంటికొస్తే ఫీల్ల * హాయిమనే పాటపాడ్త (అమ్మా॥ _చెళువూకు వీన్స పోతే * చెల్లీ ఉయ్యాల చేరి

అాలీ'ళాలంటూమ ౪ జోలా పాటలు పొడ్త [అమ్మా॥ తలసై ఫెంచేము పెట్టి ౪ మొలకూ మువ్వాలతాడు

కాల్దాకు గజ్జెలు కట్టీ * చిన్నీక్రిష్ణళ్లాదు ;అమ్మా॥

శ్‌ (ఐగుకుటాసలు న్న)

అంజుబాల 'జో,జో, ముద్దుల బాలా జోజో అను పల్లవీ హృదయాన బొమ్మనూ నిదురపుచ్చేనూ! (శ్రుతిలోన తీయనై చిరుగాలి చల్లనై విరిపెదవి తేనెలో వెన్నెలయినాదీ! కనురెప్పనీలాల కలసి కాంతులు మెరిసి ముంగురుల ఆట దోబూచులన్నాదీ చిట్టి తమ్ముల ఎరుపు చిదిమిపోయినకాంతి పాలలో రాగమై పల్లవించింది ఆజాంత బాలా * అందాల మాలా అనసూయ పాడవే ౫ అస్పష్టమధురాల ఆటలాడేపాట అందాల పాటా! నృత్తమై లాస్యమై నెత్తమ్మి కదలికై రజత కింకిణి రవము రాగాలు (మైోయగా హస్తాలు అంగుళులు అభినయించిన ముద్ర కనుబొమలు కన్నులా కదలించు వ్యంజనము అంగహారాలలో ఆహార్యదీప్తిలో పూర్ణిమా జ్యోత్నలే పొందినది మాబ్రతుకు ముత్యాల మాలా పూమొగ్గ లీలా ఆంజూు బాలా ఆడు అందాల నృత్యమ్ము ఆటలాడే పాట, పాట పాడే ఆట! ళ్‌ ల లపఐ చపంచ సకుస్ర భవితా సంకలనం -£

గ శరావితల్లి మిన్నుమూసిన మేఘాలలమిన కన్నుతెలవని కటిక చీకటి తిన్నగా చేరింది రావిని చిన్ని పాపమ్మా! చెదిరిపోయిన చింపిరిజుట్టూ నుదురుపైనా నాట్యాలాడే బిదిరిచూసిన నల్లపాపలు * నిదుర కూరాయి రావి ఒడిలో * కుదుర కన్నాది ఆపాపా * ఒదిగి పడుకుంది తూర్పు వెలుగులు తొంగిచూస్తే తూర్యాలైతే పులుగులపాటా ఆవులిస్తూ కన్ను విప్పింది అఆపాపా * అన్నమంటూ రావినడిగింది రావితల్లీ * పోవె పల్లెకు చిన్ని తల్లంది పాతముంతా చేతబట్టీ పదము పదమూ తీపిలొలుకా ముద్దు మాటలు సుద్దులాడేది 4 ముద్ద అంటూ పాట పాడేదీ ఆ పాపా * చి(త్రమైన నృత్యమాడేది దూడమ క్రై దూడాపాట యెల్లీజగాయిపాట ఛా గ బావా మరదాల పొట

తత 127

పాట పొడుతు పదము లేస్తూ * కళ్లు తిప్పుతు ఒళ్లువంచుతు

చేతి భంగు లెన్నో కురిసేది ,.* ఆ పాపా * అప్పరగా మారిపోయేది

మురికి పేలిక మొలకూ చుట్టి .

నూనెలేని నునుపులేని * చింపి జుట్టూ చెదరి వెలుగా "

మెరిసిపోయే నల్లపాపల * మెల్ల నవ్వేది

ఆ పాపా + మెతుకు అడిగేదీ

దొరికినబుం తెచ్చితింటూ * రావితల్లితా రట్టూ చేస్తూ

దాని మొదలున రాణిలాగా * అధివసించీ ఆటలాడేది

'ఆ పాపా

బొమ్మలంటూ సొమ్ములంటూ * రాళ్లు రప్పల పోగు చేసేదీ నీళ్ళ రేవుకు వచ్చేతల్హుల కాళ్ళకడ్డా లాడే పాపలు

కదలి (ప్రాకే రావివేళ్లతా * కళ్ళుమూసీ దాగుమూతల ఒళ్లుమరిచేదీ జ ఆపాపా

ఆ బిడ్డల చూస్తూ గంతు లేసేదీ

రాత్రివచ్చే చీకటి వెలుగుల + రావికొంగల కథలూ వింటూ రావితల్లితొ మారాం బెడుతూ * రానిరవళిక జోలలాకూ జోగిపోయేదీ * ఆ పాపా తేటగుండెల నిదుర కూరేది * వెతుక్కుంటూ వచ్చినారూ కన్నతల్లీ కన్న తండ్రీ * గంగిరెద్దు దాసరిలంటా కన్నబిడ్డను కడుపుకదిమారూ * కళ్లనీళ్లు రావికిచ్చారూ తల్లీ తండ్రులు + పాపనెత్తుకు జట్టుకలిసారు

ఖ్‌

కరత. మనం మనపుట్టుక లే ప్రేమలూ * మనబ్రతుకుల్లే ప్రేమల్లూ జ్‌, శ ళ్‌, తల్లిప్రేమా దాది'ప్రేమా * తల్లి రొమ్ముల పుణికే ప్రేమా తల్లి ఒడిలో ఉగ్గుల ప్రేమా * జలకమాడే కులికే (ప్రేమా నలుగుపెట్టే వెలుగు ప్రేమా * పొత్తుల పండే పొంగుల ప్రేమా తొట్టిలోనా తొణికే ప్రేమా * అడ్డాలల్లో ఆడే ప్రేమా ౪ విడ్డూరాలా జిడ్డు ప్రేమా - మనమన పుట్టుక (ప్రేమలూ మనమన (బ్రతుకులు 'ప్రేమళ్లూ తండద్రిప్రేమా తాతల (ప్రేమా * తప్పటడుగులు వేసే ప్రేమా తండ్రి చిటికెన గ్రేలి ప్రేమా * తాతకాలీ ఉయ్యల జంపలు విద్దెంచేసే గిద్దెడు నెయ్యీ * తాత అత్తా పలుకుల ప్రేమా ముద్దుమాటల సుద్దుల ప్రేమా 1మనమన॥ మనలో మనకూ రంగులు లేవూ ౪ మనలో మనకూ జాతులు లేవూ వేళ్ళూ వేళ్ళూ కలిపేసీ * చేతులు చేతులు చుట్టేసీ వెన్నా బుగ్గల వెండీ పళ్ళూ * పాలానవ్వుల పసిడీ తొనలూ (ప్రేమాప్రేమా కలిపేసీ ॥[మనమన॥ మనలో మనకూ కొత్తేదీ * మనలో మనకూ ఒక భాషే . మనలో ఉన్నవి అందాలూ +* మనతో పెరుగును అందాలు ॥మనమనః॥ పాప రామునికి కౌసల్యా బాలకృష్ణునికి యశోదా మౌయాదేవీ చేతుల బుద్దుడు మేరీ ఒడిలో ఏసుక్రీస్తు తల్లులు తల్లులు దేవేరులే తమ తమ (ప్రేమల లాలింత్రూ 1మనమన॥ శ

నూ చెల్లాయి మా చెల్లా యెల్లా దొరికిందో నాకు తెలుసు నూ మా యిల్లంతా నవ్వింది నాకు తెలుసునూ న. చందమామ కొండపైన అందగాడూ ముందు వెనక వచ్చారు చుక్కల పాపలే ॥మాచెల్లాః ముందు తోటలో మల్లె పందిరిపై పూలతీగ తీగెక్రింద మానాన్న + మూగవాడై ఉండె ॥మా చెల్టా॥ మానాన్న ఒళ్లో నేనున్నా మానాన్న నన్ను ముద్దట్టి ఎవరు వస్తారమ్మా చెప్పు ం ఇవిగో వేళ్లు పట్ట మనెను ॥మాచెల్లా॥ చెల్లేకావాలి నాన్న న. చెల్లీ నేనూ బువ్వాలాట ఆడుకొంటా మంటిని అదిమె నన్నూ మానాన్న ॥మౌ చెల్టా॥ మల్లెపూలు మాలతులు వెల్లివిరొసె రేరాణి పూలన్నీ చేరినాయి పూలగుత్తులన్ని కలిసి పూలరంగులన్ని కలిసి పురుటింటికి తేలిపోయే కేరు మంటు మా చెల్లీ చేరిందీ మా యిలు ॥మా చెల్లాః ల] (జూన్‌ 1935) నే [తతత లుం ౦౦౭ (ముద మ౭ గంటను -9

120 - బూడిద బసవన్న

కొండపైన వెలిగేటి చందమామా వెండిపాప అడుదాము చందమామా! చుక్కలపై అడుగులేసి చందమామా రెక్కలపై తేలిపోయి చందమామా వెన్నపూతల పాపాయి చందమామా వెన్నెలాడు పాపాయి చందమామా

మో అమ్మ ఎవరు చెప్పవోయి చందమామా మో అప్ప ఎవరు చెప్పవోయి చందమామా నువ్వునేను జత అయితే చందమామా

నే, పువ్వుల్ల ప్రోగు చెండునోయి చందమామా నువ్వు మబ్బుల్ల మాటువాడవు చందమామా నే నవ్వుల్ల మూటనోయి చందమామా కొండపైన వెండి గన్నెవు చందమామా

నీపైడి గిన్నెల ఆటనోయి చందమామా బూడిద బసవన్నవోయి చందమామా

నే బొజ్జల్ల బాబునోయి చందమామా!

శో

నూ ప్రపంచం

కంటిరెప్పల మూతలోనే

కలలుమెదిలే చిరు ప్రపంచం

ముద్దుమాటలు + ముద్దుపాటలు

లేడి లేగలు * కూడి గంతులు

అవు దూడల * అట పరుగులు

పిల్లి కూనల +* పిలుపు కూతలు

జూగిలాలా సోగ కూనలు ॥కంటి రెప్పల॥

బొమ్మరిళ్ళు లః బువ్వలాటలు

వంట సరుకులు * బొమ్మ పిడతలు

కమ్మ వంట * పేరటమ్ములు

పిలుపు నవ్వులు ॥కంటి రెప్పల॥

పంతగింపులు * వంతువేతలు

జతల విడుపులు + కంటి విరుపులు

తాయిలమ్ములు * చిన్ని సొమ్ములు

పెళ్ళి బొమ్మలు * ఊరేగింపులు

నోటి బూరలు ॥1కంటి ర్లెప్సల॥

ఆటగొట్టి * పీటలెత్తి

కథలు చెబుతూ * గంతులేస్తూ

పరికిణీలు * జరీకుచ్చులు

గలంగల గల * గజ్జెతాళాలే

తిరుగుతూనే * పరుగులోనే ॥కంటి రేప్పల॥ జ

[యత లను పదం రుద్ర హత పంటు

టమ ల లాలీ లాలీ తొమర మెగ్గలాలీ తారీ చినిచిన్ని లాలీ ఉదయాన్నె లేచి సావు - నీ చెన్ని హృదయమంతా విప్పినావు + పరిమళపు 'పెవవీలో శీనె బిందులు నిళ్ళెనే ॥లాలీ॥ పక్ష్యాల నెత్రిచూవీ * సిగ్గుతో వక్షానకదిమినావు = నీ నాధు వీక్షణారుణ ఛాగమూ ॥లాలీ॥ బుఠడలో పుట్టినవో - ఓ బాల వరదలో పెరిగినావో = నీ బ్రతుకు సురపరథాంచితమేనటే ॥లాలీ॥ పరిమళ కోత్యినేనే = హృదయాన శరళంపు ఆశయాలె = జీవితము చిరజమ్మ నిడరోదులే ॥లాలీ॥ జీనమున హృదయానకు - వీ మూర్తి చెప్నామై తేజరిలెనే - నీలోన ఆధివసింపెన దేవతల్‌ +లాలీ॥ (2-8-1939) బే

కల అమ్మా నాకో కల వచ్చిందే తమ్ముడు వచ్చాడా కల్లో . తమ్ముడు కావాలన్నప్పుడూ + అమ్మానీనే నవ్వితినే కౌగిట్లో నన్ను దిమావూ * కాటుక బుగ్గల కంటింది కదిలాయే మెళ్ళో పులిగోళ్లు చెదిరాయ్‌ నుదుటను ముంగుర్జు (అమ్మా నల్లని మబ్బులు నడిచాయీ * తెల్లని మబ్బులు ఎగిరాయీ రంగుల విల్లూ ఆడిందీ * పొంగిపోయినని వెన్నెలలు ॥అమ్మాః చందామామా వచ్చాడూ ౪ చల్లని తెల్లని నవ్వులతో సూర్యుడు బంగారంవొళ్లు * చురచుర చూస్తూ వచ్చాడు ॥అమ్మా॥ చుక్కల పాపలు చక్కనివే * ఒక్కపరుగువా వచ్చాయే చిన్ని పరికిణీలున్నాయే * చేతుల గలగల గాజుల్లే అమ్మా నడుముకుమువ్వల మొలతాడూ * నల్లని కళ్ళా నపవ్వుల్దు వెన్నా బుగ్గల సొట్టల్హు * విరిసే మొగ్గల ముక్కా, చూ చిన్నీ పాపడు వచ్చాడే జు చేతుల పాకుతు పాపలతో ॥అమ్మా॥ దాయిదొ యన్నాడుగంతేస్తూ * తమ్ముడు ఇడుగో నీవాడు తమ్ముని తీసుకు పోవమ్మా ౪ అమ్మా ఎత్తుకు పాలిచ్చు ఉయ్యాలల్లో బజ్జుండీ * ఊగుతు కొళ్ళూ ఎగరెయ్యా కుంకుమ పెదవుల నవ్వేడూ ౪ పెంకీ పాపాయి కాడమ్మా తమ్ముణ్లైత్తుకునేవచ్చా. * అమ్మా నీ ఒడిలో సెట్టా. (అమ్మా! శ త లసం ఆరం భుస టబ? హటట -(|

పెళ్ళి సందడి బొమ్మరిళ్ళను మేము కట్టుకుంటాము * బొమ్మలా పెళ్ళిళ్లు చేసుకుంటాము బొమ్మలకు సొమ్ముల్లు పెట్టుకుంటాము + పొందూరు బట్టలను తెచ్చుకుంటాము మా వదిన వియ్యమ్ము నేను వియ్యమ్ము * మా వదిన కూతురుకు నా కొడుకు పెళ్ళి పెళ్ళి చుట్టాలంత బండ్లెక్కినారు * పెళ్లికొడుకూ ఎక్కె వెండిపల్లకిలో మా వదిన ఊరదిగో మా ఊరు ఇదిగో ౪ మా పెల్లివారంత తర్లి వెళ్లేము ఎదుర సన్నాహంతో వదిన వచ్చింది * ఏమి తెచ్చారమ్మ చుట్టాలు మారు వెండి బిందెలు గ్లాసు వియ్యాలవారు ళ్లః పెళ్లికొడుకుకు తెచ్చి పెట్టివుంచారు ఊరేగి పెళ్లికి తరలివచ్చాము * ఊరంత పందిరి వేశారు వారు పెల్లికొడుకూ కట్టె మంగళా సూత్రాలు * కళ్లు మెరిశాయి మాకందరకు నేడు ఏరుపొంగీనట్టు మేము పొంగేమూ * ఆరు వాయిద్యాలు భోరుమన్నాయి అందాల గొంతుకల పాట పాడాము * విందులూకుడిచాము వియ్యమ్ముపొంది శ ర బావ - వదిన బావా బోవా పన్నీరు బావకు చెవిలో గన్నేరు బావాదాటెను బుడమేరు బావకు దిగెను పల్లేరు అత్తరు గంధం పూసేరు * ఎత్తున పువ్వులు పోసేరు బిత్తర పోతూ మా బావ * మత్తున పడెను వారెవ్వా వదినా వదినా వడ్డంగి పిట్టా * వదినకునోట్లో ముల్లంగి దుంపా తల్లో వదినకు జిల్లేడు చేరు మెళ్ళో వదినకు పల్లేరు దండ ళం శే

• కాల (క్రమాన ఇవి జనం నోళ్లలో నలిగాయి.

ఎసుకుటాపలు

వ డా వ్‌ వ్‌ క్షే25 అట్లతద్ది అట్లతద్దోయ్‌, ఆరట్లోయ్‌ జుట్ట తద్దోయ్‌ - చప్పట్టోయ్‌ చలిదీ అన్నం తిన్నామూ, గలగల లాడుతు వచ్చేము బిలబిలరండీ పిల్లల్దూ, పిలిచేపాటలు పాడండీ కొంగల బాడవ కోసెడు దూరం, అంగలదాటే ఉప్పట్లూ బలిబలి చెంగుడు పచ్చని ఆకూ, గోనే బిళ్లా గొట్టెన కాయలు కథలో ఆటలు, కన్నయ అవులు గజ్జైల దూడలు, గుజ్జన కూడులు దూళ్ల కాసే గోపకులూ, పిల్లంగోరులు ఊత్తేను రాముడునేనూ, రావణుడెవరు? రాక్షసి చంపగ రారాతమ్ముడ! బళ్లకు ఇద్దరు యాత్రికులు, కళ్లకు గంతల గుర్రాలు బడిపెడతామూ పంతులునేనూ గడ బిడ చేయక చదవండి బ్రతుకే ఆట, పలుకే పాటా ఆటల బ్రతుకులు అడేమూ, పాటల మాటలు పలికేము! (-12-1946) ॥ శ న | అడిఐ చరాబ సకుగు కది సంకలనం -2

శే2ధ లాలో చాయి దాయి]

దాయిదాయిదాయీ *నీ బొమ్మరిల్లోయీ

ఎంతపెద్దదైనది ఇ ఎంతనీల మైనది ॥దాయి దాయి॥

ఎన్ని ఆట బొమ్మలు నీ * కున్నవోయి! తమ్ములు

మినుకు మినుకు చుక్కలు ₹ తళుకు తళుకు మెరుములూ

నలుపు నలుపు మబ్బులూ * ఎంత మంచి సొమ్ములూ ॥దాయి దాయి॥ నల్లన్ని మబ్బులో * చల్లన్ని బిందులో

కన్నుల్టు మెరిసనోయ్‌ దాయి దాయి॥ దాయి దాయి దాయి*॥ కొన్ని నాకు ఈయి

కొండెక్కి రావోయి * ఆటలాడుకొందుమోయి

పాటలెన్నో విందుమోయి! ॥4దాయి దాయి॥

శే నాముక్తి రొవమ్మ నా పాప రావమ్మ తల్లీ క.

వచ్చి నా అడ్డాల వాలిపోవమ్మా

చేపొచ్చిన పాలు చెదిరిపోయేను

చిరిగిపోయే రవిక జేబులూ తెండు ॥రావమ్మ॥ కసరు మొగ్గలు ఎజుపు కంపించునోట

పసలూర పుణకవే పాలన్ని, తల్లి!

పసీడి తానలే చేయి పాకులాడించు

పయెటలో నీ అమ్మ హాయి అంటుంది ॥రావమ్మ॥ జగములో తీపెల్ల నిగనిగలు కూడి

విడ్డూరమై నాకు అడ్డాల ఇమిడే

గలగలా హారాల కలించు చేయే ఒలికించు నామ్ముక్తి ఒళ్లో కి తల్లీ ॥రావమ్మ॥

శ

అవ్‌ - ఇవీ నీలా లేరే (సుభద్ర) లం లు య 129 ఉదయం ఆం అం లు 130 కోవిల లోనే దేవుడి పెళ్లి జ ఆం అం 132 (దుగ్గిరాల) గోపాల కృష్ణయ్య లం ం ఉం 133 ఖయిదీ ఎం . లు 134 చంద్రవంక ఉం లు ఉం 135 వాయుదేవుడా ఎం యు లు 136 మా భాష ఒం ంం లం 137 (కాశీనాథుని) నాగేశ్చరరావు ఎం ఎ ఎం 139 గుడి అల . ంం 140 ఏ రేవు . లు ు 142 వసంత విద్యాలోకం . జం 1త్త2 యాత్ర లు . ల 143 నువ్వూ నేనూ . ఉం 144

నీలా లేరే (సుభద్ర) దీన్ని చూస్తి దాన్ని చూస్తి దీనీ దానీ అందం చూస్తి పిల్చా వాళ్లైనరు నీలాలేరే! అందం అయిన రత్నం చూస్తి సుందరమైనా కాంతం చూస్తి మంద మందగతి మారుతమయ్యే మబ్బుల పోయే చంద్రం చూస్తి పిల్దా వాళ్లైవరు నీలాలేరే! రత్నం సేతులు లతలై తేను రత్నం ఆందాకత్తైతేను రమణి చిన్నదీ, సుభద్రకరములు రాకాచంద్రునికిరణాలే పిల్లా, వాళ్తెవరు నీలాలేరే! స్‌ న! కాంతం నవ్వులు పువ్వూలైతే కాంతం అందాకత్తైతేనూ పూవుల పోవౌ సుభద్రనవ్వూ పొద్గూ పొడుస్తో అరుణాలే గ. జూట్‌ పిల్దా, వాళ్సైవరు నీలాలేరీ! న! నే

130 తలా ఉదయం కోడికూసినదమ శ్రే వాడలోనెచటొ కాకాల బాకాలుకావుమని మోగె శిల్చ విన్యాసాల చిత్రాన్ని పోలి తల్పాన్ని విష్ణులాధవుడు శయనించె. నా పక్కలో నిద్ర నాబొజ్జ తండ్రి గుప్పిట్టు ముడుచుకొని మేలుకు నిద్దట్టా పనసపండు తొనల బాబు బజ్జుండె నిద్రలో నవ్వేడు నిద్రలో ఏడ్పు పొంగి వచ్చేప్రేమ ముద్దుపెడుతోంటే గుండ్రన్ని కన్నుల్లుగోముగా తెరిచె ఆవులిస్తూ లేచె అందాల తండ్రి ఆవులింపున చూస్తి నఖిల లోకాలు చిట్టిచేతులు చాచె చిన్నపాదాల చటుకన తోచంగ స్తన్యంబు త్రావె బాటలో నొక దిగుడు బావిప్రక్కన్న పొంధుడాగుతు తిండి వండుకొంటోంటె మెలికల్ల చుట్టతూమింటిపై పోతు మాయమౌ పొగరీతి మరలె చీకట్టు నీలాల వెలుగుల్లు నింగి వెలిగేను నిద్రమల్కోలేదు, నింటచిరుగాలి తరులపాదుల మత్తు తరలిపోలేదు తూర్పు దెసలో నింత తోచింది ఎరుపు (అవ - ఇన

కకత పక్కలో నాబాబు పాలు పుణికేను చేతితో సవరించు చేరుల్లు రవిక బూరి బుగ్గలు కదల పుణుకు చోపాలు వొళ్లంతతీపుల్లు రుల్టు మన్నాయి కళ్ళు చమరించాయికాంతుల్లుచేరె దొడ్డిలో మాయావు దూడకై అరచె మా దూడ తల్లికై మా అనుచు పీలిచె మావారు లేచారు మారుణ్ణి బోలి మాకడకువస్తూను మాబాబు చూసి చిటికేసినవ్వుతూ “చిట్టినాన్నం”టు గిలగిలలు పెడులోంటె కేరుతూపొప తన తండ్రి చూస్తూనే తన చేయిచాచి తండ్రి ముక్కును లాగి 'తాతం' చు పలికె మౌపైన (వ్రాలారు మబ్బులా వారు తన్నుముద్దెట్టుకునన్ను ముద్దిచ్చి హృదయాన్నె ఘోషాలు నదులులా నిండె (బ్రతువులత (శ్రేమ పుష్పాల విరిసింది రత్నగర్భగల ధనరాసులే వద్దు పక్కలో నా చిన్నిబాబున తల్లి నానాధుడు నిసుంగు నాకున్న తల్లి నే తలం ఆరం గదద బాసట -?

శ ప్రల 'వ్తనవవ్తాపన్తన్తలనతననతతతతతతతతతతతతతతడా అపాన పన్లానాణననననవాణాసాజపమాస మా కోవిలలోనే దేవుడి పెళ్లి కోవీలలోనే దేవుడి పెళ్లి

గోపురాలలో మండపోలలో

కోవిలలోనే దేవుడి పెళ్లి

తెప్ప పండుగా ఊరేగింపూ

ఏమిటి దీనికి అర్థం భావం? ఎండుకుమనమో ఉత్సవాలలో

ఒళ్లు తెలియనీ భక్తి పొంగులో ఊగిపోదుమూ తాథడవింతుము వెలసొడన్నో ప్రతిష్ట అన్నా

చేలకోొలిది సంవత్సరాలుగా

పూజలు చేస్తుము మొక్కుకొాందుమూ పోదుంకొఠడలు అడవులలోనూ పొదలు డొంకలూ లోయలందు దూరాభారం ఆలోచింపక

బోవలు తెన్నులు కనకుండానే చీలువు దోపిడీ ఆర్పిస్తాము

శేకస్సు పొందే వికారమైనా చీఠితించకనే అర్పిస్తాము

కోవిలలోనే దేవుడి పెళ్లి

నే

నాతతతతతలవావా 1 క (దుగ్గిరాల) గోపాల క్రిష్టయ్య గొంతూకెత్తీ పాడే గీతం గోపాలక్రిష్టయ్యా, మధురం॥! ॥ క్షే మధురాలన్నీ మాయం చేసే మాయాదారీ (బ్రతుకూ రక్కసి గ గంగాధారే కంఠ (శ్రుతులూ నింగీనేలాకురిసే ఆమృతం నీవిచ్చిన మా చైతన్యానికి * నీకే తోషం నీకే బాధా! 38 నగరం నగరం కదిలించావూ నగధారీ శ్రీ వాయుజుడైతివి | శ్రీరామనగరిని నిర్మించావూ! * రామదేవుడే వేంచేశాడూ! 4. త్యాగం నీదే భోగం నీదే రోగం నీకే యోగం నీవే! హాసం నీదే హాస్యం నీదే + ఆశయ దేవీ మూర్తివి నీవే! 5. మహదాంధ్ర సంస్కృతికీ పాఠం మహదాం(్ర చరిత్రకి పటమూ | ఆంధ్రావని నీనాట్య స్థలమూ * ఆంధ్రాత్మకు నీ బ్రతుకే ఫలమూ] ఈ కోహినూరెత్తుకు పోయిరి ఆంగ్లుల్‌ ం కొంపోయిరి మా అమరావతినీ దైవం ఎత్తెను ఆంధ్రరత్నం + ఏవీ! అంధ్రరత్నాలూ ఏనాడోకద వింటిని గొంతూ ఏనాడోనే చూస్తిని రూపం మరచేదెట్లా రామయ్య దండూ మరచేదెట్టా శ్రీరామదాసూ! గొంతూకెత్తి పాడేగీతం + గోపాల (క్రిష్ణయ్యా మధురం (10-10-1947) స్‌

1 ఫై త అతా ఖయిదీ కానినే ఉంటినా కడలూరు జైలు నందునా ॥5ాని॥ కానినే ఉన్నాను కడలూరు ఖైదు కోటలో ఎనిమిదో బ్బాకులో; పదు నెనిమిదో కొట్టులో 1కానినే॥ భీమవరంలో తీర్చు వినిపించే శిక్షపాట చుట్టూ పొరాల్‌ కొల్ఫార్‌ సోద్యం చూసార్‌ భక్తుల్‌ 1కానినే॥ రాజమండ్రి రాత్రి కదిలామ్‌ పూజలొందామ్‌, భక్తి ఘనమైందీ ఖైదాశ్రం మునిశిష్యూలయ్యాము ॥కానినే॥ గౌతమాశ్రమం వదలి కడచాంపర్వతాల్‌ నదులు దక్షిణాపథమందగస్త్య తాపసి నిలయంచేరి... కానినే ఉంటినా కడలూరు జైలునందునా., (20-1-1920) శ్‌

ఆ చంద్రవంక అమ్మ, కొండమిద చంద్రవంక పట్టి వచ్చెదన్‌ తెచ్చినెత్తిమోద దాల్చి చిన్ని దూడనై

1. తెల్లయావు కదుపుతోడ యాడనే తరుమరాగ నెవరినైన పొడిచి వేసెదన్‌ ॥అమ్మకొండమాద॥' 2, ఒక్కకొనను భూమి త్రవ్వవెండి దొరుకునే వెండిపెట్టి చక్కనైన మేడ కట్టెదన్‌ రెండవకొన త్రవ్వ రాజు తనయ దొరుకునే అమె పెండ్లియాడి మేడయందు నుంతునే ॥అమ్మకొండమాద॥
2. _ కొంతసేపు వెనక దాచి చెప్పమంచునే చెల్లె నడిగి యూరంజేసిచిగుర చూపెదన్‌ (వేళ్ల మధ్య తెలువు చూచి యాటకాండ్రు తా మిదియదియని యెన్నాపేర్ల తలచి చెప్పగా ॥అమ్మకొండమాద!
3. _ చిగుర చం(ద్రవంకనేమిచేతునందువో ఒక్కకొననువిరువగానే పంచదారమౌ రెండవకొన విరువగానే వెన్నముద్ద యౌ నేను రాజకన్య భోజనంబు చేతుమే 1 అమ్మకొండమోద॥
4. అమ్మ, చెప్పుకొనగశక్తి యున్నదేమొకో చంద్రవంక దేనినుండి చేసినారలో వెండికాదు మల్లెపూల గుత్తికాదటే నీవు నాకు చూపునట్టి ప్రేమచేతనే 1 అమ్మకొండమోద॥ = [ర] అదం ఆపింబ దదురు ఐత సంకలనం - 9

136 వాయుదేవుడా నీవు చక్కనైన చెలికాడవ-వాయుదేవుడా నీవెక్కడి దేవుండవోయి-వాయుదేవుడా తనకొరకు తోటలోన-పిల్లదానికై నేనెదురు చూచున్నస్షు- పిల్లదానికై తోటమాలికూతురితో-నల్లసవరాలు మాటలాడియుంటినంట-నల్లసవరాలు గదికిటికీనుండి తాను-చవూయబంగారు కాటుకధరియించుకొనుచు-వూయబంగారు అద్దమున (ప్రతిఫలింప-నావెట్టిభామ చూచియేడ్చివేసినదట-నావెజ్లిభామ తానుతలలో ముడుచునంచు-మొగలిపువ్వు నేనడిగినాను తనకొరకె-మొగలి పువ్వు అంతమాత్రమునకెకోపం-ఏమిన్యాయం ఆమెసొంది మూతిముడిచె-ఏమిన్యాయం ముద్దునీయమంటేను-వెజ్హి బంగారు మోముత్రిప్పివేసినదే-వెజ్ణి బంగారు ఆమెనునేమరచెదవా-పుట్టిమునిగె నా భామజ్ఞప్తి దెచ్చెదవే-పుట్టి మునిగెనా ఒకయప్పుడు నాకామె-చిట్టిబంగారు నన్నెంత (ప్రేమించిందో-చిట్టిబంగారు చల్లగాను వీయుచుండి-వాయుదేవుడా సఖియ కౌగిలి దలపజేతు - వాయుదేవుడా శ్‌

తలలతో (రేగ మాభాష మాతోనే పుట్టిపెరుగుతోంది మా ఆంధ్రభాష మా గొప్పు భాష మా తీపిభాష మా భాషతో మేము పెరుగుతున్నాము మా భాషలో మేము విరుగుతున్నాము * కరుగుతున్నాము మా హృదయాల వేదనలు ఉమా గొప్ప యత్నాలు మా సార్వభౌమ వంశాల పెరుగుటలు తరుగుటలు మా తీయతీయని గంభీర నినాదాలు * ప్రళయధ్యానాలు మా భాషే మాకు పాటలూ పద్యాలూ పాడి వినిపించింది, ఆడి కనిపించింది. ఆడింది పాడింది, ఆకాశాల కెగిరింది * లోతులకు పోయింది రాగాలాపనలలో, చతురశ్ర తిశ్రమిశ్ర గతులలో _ శ్రుతులలో స్వరాలలో * భక్తిగితాలలో, (ప్రభంజన వాక్యాలలో ప్రళయ పద్యాలలో * పాటల్లో పదాలలో ఆనాటి మావాళ్లకూ * ఈనాటి మాకూ పాడి వినిపించింది. + ఆడి కనిపించింది. మా అశలూ, అఆశయాలూ, యత్నాలూ, విజయాలూ మా నిర్మాణాలూ, ధ్వంసకార్యాలూ మా కత్తుల థభళథళలూ, మా శక్తుల ఫెళఫళలూ మా ప్రేమలూ, మా కామాలూ + ద్వేషాలూ, వేషాలూ శోకాలూ, మూకవేదనలూ కల్గోలాల్లా ఆకాశానకు పొంగుతూ కెరటాలై ఫెళ్లున కుంగుతూ సెలఏరుల్లా ప్రవహిస్తూ గోదావరిలా కృష్ణవేణిలా 'పెన్నలా, తుంగభ(ద్రలా తెలివాహలా, వరదలు పొరుతూ ఎండకాలం ఎండుతూ [ల లని చవర సరుగు 198 సంకలనం - 5

కది ాాాాాాాానతతతతవనాడా మాభాషే చూకు పొడి వినిపించింది మాౌకై అడి కనిపించింది శృతులను స్పష్టంగా, సత్యంగా, అద్భుతంగా, * ఆనందంగా వినిపించీ ఇతిహాసాలను కావ్యాలుచేసీ * కథలను గాథలనుచేసీ గాంధర్వం అమృతవాకలుకట్టీ * భక్తిని పరవళ్లెత్తించీ నృత్యం చతుర్విధాభినయాల జగస్తుత్యమైన వాచ్యాభినయాల విళ్వాన్నే కళలదిద్దీ పదాల పద్యాల ద్విపదల * వీరగాథల వచనాల, యక్షగానాల అనాటి కావ్యాల వేటి నవ్యాల లోకం అంతా నిండిందీ నిండుతోందీ హృదయాల కదుపుతోందీ ఆత్మను మెదుపుతోందీ ఆనాటి మావాళ్తకూ * ఈనాటి మాకూ పాడి వినిసించిందీ వినిపిస్తున్నదీ ఆడి కనిపించిందీ కనిపిస్తున్నదీ మా భాష మా ఉరుముఅభాష మా అమృత (ప్రవాహాల భాష మా షడ్రుచుల భాష మా మహా ఘధురభాష మా భాషే మా ఆంధ్రభాషే మా తెలుగు భాషే 'మా భాషే మా భాషే! శో

తతత వవవవావావాయి. (| ప్ర! టి! (కాశీనాథుని)నాగేశ్వరరావు వేయించవోయ్‌, గద్దె; వేయించవోయ్‌, శివా! స్ఫటిక స్యందనమెక్కి శాంతి కాంతుల దాల్చి! నాకలోకం దాటి నాగేశ్చరుడు వచ్చె! ॥జేయించ॥ శిబికర్టులేనాటి ప్రభువులో దాతలో... జీవితము ప్రజ్ఞలే సే వేంధనాలుగా దేశమాతకు ప్రజకు దీప్త యోగాగ్నిలో ఆహుతించిన యాజి అరుదెంచినాడు! 1వేయించ॥ శ్రీకృష్ణ.ఛత్రపతి శ్రీభోజభూజాని కవులె దేవులు గాగ గాయకులు బుషులుగా దివ్యరాజ్యాలేలి దెసల (మోగిన యశము - మరసించి వచ్చె, ఈ వరక్తీర్తి రసమూర్తి _ శవేయించ॥ ఆనంద జీవి కి అమృత రస లహరి క్తి మా నందన వనమ్మునకు మా జీవక్షీరాబ్దికి ॥వేయించ॥। జ్‌ ర లనం వరం గరుత కంత ముటిదు 2||

140 అవన గుడి

అహంకారిగా ఆ రాజెంతో

మహాగర్విగా మానవపాలుడు

రామరామరామా!

కోదండరామపాహీ!

చండశాసనుడు వీర దీక్షితుడు * సార్వభాముడూ శైవ భక్తుడట ॥రామరామ॥ వెలసినదొక్కటి పాల లింగమూ * స్వచ్చమూర్తిలై తళుక్కుమన్నది దివ్యముహూర్తం శుభలగ్నాన * సార్భభౌమునీ కోట తోటలో ॥రామరామః తేజోలింగము వెలసిన దేవుడు +* సృటికమూర్తికి గుడి తలపెట్టీ మానవపాలుడు దీక్షతాల్చినాడా! ॥రామరామః॥। కాశీనుంచి గంగ తెస్తుడూ * శ్రీశైలాన బిల్వదళాలూ

సింహళదేశం కొబ్బది బొండం * శీతైలపు పూలుతెస్తుడూ ॥రామరామ॥ ధరణీకోటా శిలా శిల్పినీ * తమిళదేశపూ దారుశిల్పినీ

కొండాపల్లీ చిత్రకారకుని * గుడికట్టంగా పిలువనంపెనూ

కొండకు (ప్రాకేగుడి నెంచాడా " ॥రామరామ॥ వింధ్య పర్వతపు పాలరాతినీ * పల్నాటిసీమ సృటికపురాతిని

కాకతిసీమా నల్లరాతిని ౪ కళింగదేశపు ఎజ్జరాతినీ

గజముల మీదా గట్టి తెచ్చినాడా ॥రామరామః॥ పుణ్యదినానా పునాదులేసెను

గోడకెత్తిరీ గోపురమెత్తిరి * స్టంభాలెత్తిరి ద్వారాలెత్తిరి

తోరణమెత్తిరి దూలాలుంచిరి

ఫలకమెత్తిరి, ఫలకము'పైనా విమానమెత్తిరి ॥రామరామ॥ ఏడంతస్టులు దివ్య గోపురాలే ౫ ఈడుజోడుగా మింటికి ప్రాకెను శిల్పులప్రతిభా శివమెత్తిందీ వేయికంబముల మంటపమొక్కటి * వెలిగిపోయెనందాలపోవుగా

శక్తివిరిసినా జిలుగుల పనులూ * భక్తి పొంగినా ప్రజ్ఞాపూర్శత దేవళమంతా దివ్యరూపమై తేజరిల్లినాదా! 1రామరామ॥

చలన శేతే వెండితలుపులూ తెరిచేముందూ * విప్రమంత్రములు మహారాగమై వేదవాక్కులూ మహాస్వరాలై * మూలలింగమూ వేంచేయని ముందూ ద్వజస్థంభమూ ఎత్తేముందూ తనపనిజూడా ధరణి పాలకుడు తానువెడలినాడో! ॥రామరామః। గుడిలోనెవ్వరినుండొద్దనెనూ ౪ కూడనెవ్వరూ రావద్దనెనూ కోటులకాసులు పరచివేసినా ౪ మేటిపనిని తా చూసుకున్నడూ మేరుపర్వతము గర్వము లోన మింటినంటినాడా! ॥రామరామ॥ మీసం పైనా వేలు తిప్పుతూ మిలమిలమిలమిల రళ్నోర్మికలూ * వెలిగిపోవగా జిలుగులీనగా మేఘభాషణల అజ్ఞలిచ్చెనూ | ఈ మా గుడిలో మేము తప్పుగా * ఇంకనెవ్వరూ పూజలుకూడదు (ప్రాకారాల తేరిచూచినా * పసిడి శిఖరమూ భావన చేసిన వెండిగుమ్మముల నడుగుపెట్టినా * దండనాయకులు పట్టివేతురూ పట్టివారినీ కొరత వేతురూ ॥ పట్నం బైటా వేల దీస్తురూ (ప్రకటన చేస్తురు దండోరవేతురు *ప్రజలకు మా అబ్జిన్నాడా 1రామరామః అంతలొ ఉరుములు ఫెళ్లునున్నవి & ఆకాశాన మబ్బులు పుట్టీ దుమారాలతొా మహావాయువూ + దూరాలన్నీ కప్పివేసినది కంపం పుట్టీ భూమి పగిలినది కళకళ ఫెళఫెళ భయదఘోషలూ + కకుభంతాల నిండివేసినడ్‌ . గర్వియైన ఆ మహారాజుతో + (ప్రాకారాలతొ గోపురాలతో విమానంతో మంటపాలతో + వి[గ్రహాలతో చిత్రలేఖనతా , దివ్యమైన్‌ ఆ దేవళ మప్పుడు * భూమిలోనికే కుంగిపోయినది పూడిపోయినది భూగర్భాన _ తా గట్టించిన దేవాలయాన్నీ * తానే ప్రోక్షణ చేయుదేవుని తనివితీరగా పూజించంగా మహా భక్తుడూ ఆ రాజొక్కడు * పూజచేయగా కొలువు కొలవగా భూగర్భానా నిలిచిపోయినాడా క ॥రామరామః॥

[త్త లతా

ఏరేవు

తేలిపోనీయ వోయీ, మనపడన

జాలుగా ఏటిపాయీ

ఆ రేవులో సాగి ఈ రేవులో ఆగి

చేరేది ఏవూరా ఏరు వడిగా పారు ॥1తేలి॥

చుక్కానికడ వేను సూటిగా నడిపేను

చుక్కలకు చాపెత్తి చూడునావే పోను ॥తేలి॥

గాలిపోసుకు చాప వాలింది వోసుగా

నీలి ఆకాశాన తేలు తెలి మబ్బులా ॥$తేలి॥

ఓ సరంగూ బావ, ఒడ్డు చేరగ నియకు

ఏసీమ' నా వలపు ఈ పడవ చేర్చునో ॥తేలి॥ (20-3-1919) ఈ

వసంత విద్యాలోకం

ఇది స్వప్నతోకమట ఇది మధుర లోకమట

ఈ వన విహారాన భావములు రూపెత్తె

ఒకదేవి భావించి ఒకదేవి భాసించి

పూలవనమున వాణి లీలావతారమయె

లేలేతమొలకలివి

నును బ్రాయమొక్కలివి

పూలు వికసించు ఎలప్రాయంపు దినములివి

ఒక్కకోకిల కూయు

పెక్కు పూవులు పూయు

ఒక్క వెన్నెల కాయ పెక్కు ఎదలకు హాయి

నృత్య పదమంజీర

నిక్సణ (శ్రుతిలోన

చిత్ర విన్యాసలేఖా విలాసము వెలుగు (1-3-1951) శ్‌

రాకా

యాత్ర చిన్నారి ఓ బాల సిగ్గేలనే కన్నియా సందియంబింకేలనే! ఉద్యానవనములో ఉప్పాంగు జ్యోత్స్నలో సన్నజాజులు విరియ * చల్లగాలులు వవ చిన్నారి! (ప్రణయ పరిమళమొలుకు * రాగ వర్షములొలయు పూలతేరువసించి * తేలుదము వినువీధి _ చిన్నారి! మధుమురళిపూరించి + (బతుకులను మురిపించి తనువులే పులకింప * వినువీధి సాగేము 1చిన్నారిః ఆశరేఖలు విడగ ఆశయము స్పందింప మొయిలు తెరువున రధము పోవు నూతన పథము చిన్నారి! ఏనూత్న కాంతి పుంజమ్ములో నీ భావ జ్యోతులు వెలుగునో ఏ మహాసౌందర్యమును వేరి నీ బ్రతుకు నవరసానందమౌనో సొగిపోదామటే శాశ్చత కళావీది , (ిన్నారి॥ (7-3-1950) శ తలపు రం కుద సంత దక -2

తతా నువ్వూ నేనూ నెలరాజువే నీవు - నినువీడు వెన్నెలను నేనూ! కైలాస శిఖరిపై కలిసి ఎగిరేమూ! ప్రణయ కుసుమము నీవు - ఆ దాని పరిమళము నేను! స్వచ్చకాంతులు విరిసి జగతికిచ్చేమూ! ఆణిముత్యము నీవు - దానిలో అందాన్ని నేను! అనురాగ క్షీరాబ్ది అవతరించేమూ] మానససరస్సువు ప్రభూ, కవిమానస సరస్సువు నాధ! నీలోన విహరించు కావ్యహంసినినేను కరిగి నీలో వేను కావ్య పరమానంద దివ్యస్థితిని మనము తేజరిల్లుదును! (12-3-1950) జ గ - స్ట్థరయ ంధాల యా ౮ సి టు [న 6౧081196 అ ప లో ల 'చజాడోర్ట0ర 0 (1 న? / ?/ | న్న ల నీ నే. “గోధూళి కావ్యములోని 'ఆగరా' అనే పాటకు బాపిరాజుగారు వేసుకున్న చిత్ర0

. వాన ాాాా భా ళు ఫ్‌ వ. - నం. ను! గ్‌ గ వ న [1/ | | య. హా టు. (|. | . న. || గ జపహాయో స్సు. . ల (్ట నవవ లా యో ఉలి బు | , మ కాడు వా = శల టో [ ః , క డో ర మాన / / ల్‌ చ ష్ష్‌. నం ర ఈ శ /ి నో ఫి . స ॥ వ స సం. ల, స వే కం రాన. టి (న! న. (ల గో” ల? న నా. రే వ. | శ! శ ఇ ల! ॥ స. న! ర్త ప్త షం, ఖ్‌ ఖీ. టే త్య ధ్‌. టం వ 0 4* చ నం! రానా క ర్త లం నాణేల గ. వీ నీ స సు కు. 2 ల వట? ర! న న ల ఎ” | ఓ క రహ న; 5 టా! క్‌ యి రప మం లా ॥ కార వ్‌ (క్‌ ష్ణ సాక (15)! శీ లే 0 న! ప్‌ జలు? వ చ న హే ర ( స, క | వు. క జాగ య కై, పయనం యా టం. స భే. 4. టు. హలీ ప్‌ాట్‌ లొ డ్య భ్‌ వ్వ హు వ్‌ 2 సే 1 నొటోర! సి [; న! ౯ కట ము? చే యర్‌ స్పా న క్ష స్ట సు సం! 4 తట వ స్‌సగ్‌ చాన సు టు ్‌ సళ 1 (సం

1. ప గ్ర డాఫాతో నష. శం గో, గట ర. రం సం సు న షం ము క న సోన! (1 |. టనే నవ్‌ 0 న గ్‌! న క్‌ శక న స! | కే్మినట శ్ర గ ర. 1 స. న న జ ం ఖా క కయ ల (1 ర మో ల! వత |. 1 నో టి ఉపా వ బన న జ నను హ్‌. న. గ. ల 'టిసోగీ . . . లు | ల ర్ల జా క్వ ళా (₹ 4 క న. గ. న ణన. న. | వ య. వ. ట్‌... సమం క్‌ రం? , / గ / . వ. క్త మ. ప స్‌ు. నర ః . న" టీ [ . స్క క. € గట చస భీకి . ల ల న / .. న నో | 1 ం " || న. (౯ సంస స! స్ట ఫ్‌ |. . . ( వ.