Telugu Adapilla pellilu Thallidandrula Aagachatlu - anilvaranasi/indianlanguages GitHub Wiki

నా ఒరి ల 2 ఆరం లులు రాం ల ్గ బఖతం ఇకా ఇకా ఇ తలిదండుల వా అగచాటు రాం లరొటయిళతి '5వియస్‌. రాజు | +*లవలువ్‌ = దావిలాల గోపాలకృషయ్య, ఉం ఉల్‌, వ

వెల: ళం జ్‌ గ | శ్‌ అ" జ గు (వధమ మ్యుదణ డిశంబరు, 155638 'వేయిప్రతులు జ ముదతిని ఆమరావతి _పెస్‌ హెదరాబాద్‌ _-1. ఓ యే /6 23 6 € ఉచ 6ద్ర ముఠచి(త్రం, కారూన్ను వ్‌ బాపి న్‌ (పతులప, వివరములకు : "స్నేహలకా వరకట్న నిషేధ సంఘం వఏ=1_402 ; నల కుంట ళం హాదరాబాదు.20 (ఆం, (ప్ర

గల చావా ఇదే నమస్యలో మాసాల పర్యంతం నా వివా వాము ఒక సమస్యగా మధనపడుటకు కారణ మయినా _ నావ్యక్షి శ్వాని కే (పాధాన్యత అల పాజ్‌ గ నిస్తూ, నాకన్న ఎన ఉంటు నంస్కాకాన్నిి నిరూపించుకున్న పూజనీయులయిన నా తలిదండులకు నిండు కృతజ తలతో ఉం 66 తు

లీ స్వరూపం పేజీ తొలి పలుకు అజం 638 ర్‌ మామాట ం జం ఉఉ6 | సంధియుగపు సమస్యలు _ సమాజ పరిసితులు నం6ి గి వరకట్న దురాచారం ౨“ సంఘాన్ని కృంగదీస్తున్న పిశాచం 12 వివాహ ఆదర్శం ఎ వరకట్నాల అవరోధం అతత 80 ఆడపిల్లల వివాహాలు = ఆనుసరిస్తున్న అఫమ్యదయాలు అంశ శ] యువపల శపథం _ | , వవసమాబజావికి సాధన గ. శ్రి జరుగుడూన్న "ఖూరాలు = బుజువవుచున్న నేరాలు ఠ60 6 తిలిదంుల పశ్చాత్తాపం = సమాజ పరివర్తనం ఉ జం 77 వరకట్న నిషేవ సంఘం = ప్రచార కార్యక్రమ ప్రభావం తలం |! నరకట్ని విషేధ శాసనం = వజల సహకారం అంథ రి యువతీయువకులకు పిలుపు = సమాజానికొక డఊులుకొలుప్ప అం 117 తుది పంక ఎం అం 120 *

చ అఫహెరదళలో సాంఘిక దురాచారం సంఘాన్నీ ॥ రే వేరిపురుగువలె విషకలుషితం చేస్తుంది. *సత్రి" వ్య అంతా (0 అమాయక హృావయాలను అగ్గిపాలు చేసింది. న. క. /౮ రామమాోవానరాయలు దేశాన్ని ములుకొలిపి ర మో సతులను 2కవిక్షిపించారు. కన్యాశుల్కం ఆంధ్ర ఖో ఘు శో డేశాన్ని ఆంతా ఆవరించి, కొటికి చాచినవానికి ఎం ల లీ కన్నెలనిచ్చి, డబ్బునాళించి, గొంతులు కోశారు. శింగుంజాడ = వీరేలింగంపంతులు సంఘాన్ని ఎదిరించి. ఈ దురొ చారాన్ని మాపారు. సమాజం అవీవృద్ది అవుతున్నరనీ, సంఘం చై ళన్యవంతం అయిందనీ, శ్రీ పురుషులు శ్వేచ్చగా విరివిగా విద్యాభ్యాసం చేస్తున్నారు గదాయని ఆనందంచే ఈ రోజులలో-కన్యాశుల్కం అమాయక బాలికల క్రై యిన అన్నీనేర్చి, అన్ని నాగరికతలు ఆలపడి సంఘంలో గొప్పగా, పెెలుగా, ధనికులుగా వున్నవారు తమ బిడలను కట్నాలరు అమ్మి వేస్తు న్నారు. ఆడపిల్లల తిరిదండ్రులు మొగిపిల్లవాడ్డీ కొనుక్కుంటున్నారు. కావ్‌ నిజంగా అమ్మివేర్తే బాగుంది... ఆనాడు హరిశ్చంద్రుడు పతిని కాలకౌశకువికి అమ్మితే, చంద్రమతి దాసిగా పోయింది, ఆ న్యాయం [పరాం ఈనాడు కిట్నంయిచ్చి వివాహం చేయబకిన వరుడు, వధువు యింటికి బొనిసగా పోవాతె. ఇది ఎదురు న్యాయంగా ప్రతివింబిష్తన్నది. ఆమాత్రం ఆలోచన ఆయినా పురుషులకు లేళపోవడం-ఇంత చదువు ఏమై నట్లు? ఇంతి నాగారివత ఏమైనల్లు 2 ఇంత విజ్ఞానం ఏమైనట్లు ? ఎంతచదు వులు చడివితే అంత ఆళ,మూధత్వ౦ పెరిగిపోతున్నదా అవిపించుతూంది. తంగ్రి కొడుకులకు శ్రీత్వంమేద అభిమానం. గౌరివం. లేకుండా ధనంమీడనే ఆశవడుతున్నారా అని తలందికే, “అర్హా ఒకయింటి " కోడలే” అనికూడా గుర్తించదందా మగవారి తల్లులు పాషాణ హృద యులు అప్పకున్నారు.. ఆడపిల్ల మొగవిల్లడు యికరూవుంపే కసేసం కప'ఒఫాలు సమానంగా అంచనా ఉఎ-మంటారా ఆఅంసే = తనహాతురికి తక్కువ కట్నం యిన్నడం ఎట్టా ఇదీ యింకాకలసి కొడుకుకు కట్నం

న్‌ వసూలుచే సేది యెట్లా-అవీపించుతుంది తల్లీకి. సంఘంలో తీమై పెట డమే పాతకము. సతీ సహగమనం త్తీమీద కళే! కన్యాశుల్కం తీసు కొని స్తీ గతి ఆలోచించకుండా అంటకఓడమే 1 ఈనాడు కట్నం యిచ్చినా పోనీ గారవంఅన్నా పుందాఆంకే, ఎంతవరకు అత్తగారి యింటినుండి డబ్బువస్తూంటే అంతవరికు అంతగా భార్యను చూడట౦- ఎవరిమీద (ప్రేమ-భార్యమీదనా = శ్రీత్వంమీదనా? కానున్న మాతృత్వం మీదనా? అన్నింటినీ మరచి ధ్యానం ధనంమీదనా? ఇదీ ..... ఈనాడు ఆంధ్ర యువకుల స్థితి... ఆంధ యువతుల దుస్థితి. ఈనాడు ప్రతికాలేశినుండి. హెసూ్కూలునుండి దీనికి వ్యతి రేకంగా దీక్షతో ముందుకువచ్చి “కట్నం లేకుండా నేను వివాహం చేసుకుంటా ననే” ఉద్యమం ఈ నంవత్సక౦ సాగటం “దీకటిలో వెలుగుగా” అగు పడుతుంది. త్యాగమూ ర్తుల్హు వై రగ్టవంతులు, వ్య్త్‌శ్వం గల యువకులు ముందుకు వస్తున్నారు. వారికి అవినందనలు. సాంఘిక దురాచారాలు శాసనదూపంలో వి షేధించబడీతే మంచిదే ఆనీ, ఆది ఆమలుజరుగుతుందా అనీ మీమాంస లేకపోలేదు. నిజం . ఆలోచించికే _ శాసనం వెనుక ఎప్పుడూ సమాజంయొక్క ప్రబలళక్తి లేకపోతే, ఉల్లంఘన కే వుపమోగసడుతుంది. ఆయితే కొసనం అనేది ఆనాటి సమాజంయొక్క రాజముద్ర. దానిని సాధించడం యెట్లా ప్రచార (ప్రటోధాలతో, విజ్ఞాన ప్రబాంం౦తో, పజామోదంతో సాధ్యమో _ అసే దానిని ఆమలుజరపడం కూడా, మరల (ప్రజామోదంతో 6 జాభిలాషతో సాగించవలసిందే. శం ఆయ్యదేవర కాశేశ్వరరావుగారు వరకట్నాన్ని శాసనం ద్వారా విషేధించుటకు తగు కృషిచేసి నఫలీకృళులై నారు. అంతేకాదు. ఈ శాసన ,పభావమువలననే ఆఖిల భారత దేళంలోకూడ సాంఘిక దురా చారంగా గుద్వ్తించి కేర్యద(ప్రభుత్వం శాసనంద్వారా నిషేధించింది. ఈ శాసనం రాజ్యాంగంరీత్యా ఉధయనసభల (లోక్‌ సభంరా జ్యసభ) సంయుక్త సమావేశం ఆపే ఏమిలోకూడా జరుపవలసినంత ప్రాముఖ్యం సాధిం చింది. ఇంతవరకు ఆ విధమైన సమావేశం జరగడం అఆదేమొదలు, టుదిన్నీ, ఈ విషయంతో ప్రజలలో ప్రచారం చేయడం ఎంతైనా ఆవ

7 సరం. భర్భుహరి చెప్పినట్లు_ఇది తెలియనివారికి చెప్పడంకాదు, తెలినిన వారికి చెప్పడంకొాదు; తెరిసినూ తెలియనివారికీ చప్పడం ఆనలేం, మరెవరికి? తెలిసియూీ తెలియనట్లు *నబించేవారి!' ప్రదోధం చేయడం ఆంధ్రదేశంలో వరకట్న నిషేవ ఉద్యమ విర్వహణకు స్నేహ లకా వగికట్న విషేధసంఘం ప్రారంభించి, ఆం[ధప్రదేళ్‌లో ప్రచాం౦-_ ప్రటోధాలు నూత్రమేగాక ఆచరణలో తాము ప్రారంభించి, ఆంధధదేశం నలుమూలలాయువకులలో నవవై ళన్యాన్నిసాగినున్న యువకులు ,పెద్దల్కు ముఖ్యంగా-_శ్ర) తలగడదీవి శం రామారావు వంద్యులు., చరి(త్రనిర్మాతలు,

ఈ విషయంలో వ్యాసాలు తప్పితే (గ్రంథాలు అంతగాలేవు. ఈ సమస్యను వివిధ దృక్కోణాలనుండి అతిలోతుగా పరిశీలనచేసి, వివిధ దృక్పధాలలోవున్న యిబ్బందులు సమస్యలూ నన్నిహితంగా, అత్యం కానక్తితో, ఆముభవంతో పరిశీలనచేసి, ప్రభోదాత్మకంగా ఈ (గంధాన్ని రచించిన ఉత్సాహపరులు మ్నితులు శి కెవియస్‌. రాజుగారు ప్రశంస సీయులు. వీరీ (గగంథంలో శొననంలోని వివరాలు, వివిధ దేశాలలోని హృదయవిదారక పరిణామాలు, దేశంలో యువకలోకంలో ఉన్న ఆత్యాశ-దురాశలు, తలిదండుల కషవిష్రూరాలు, మగబిడ్తలగన్న ఠల్గుల మౌతృత్వ విహీనతలు కండ్తకు కటినట్టు చిత్రించారు,

ఈ (గంథం యీ ఉద్యమాన్ని ముందుకు చాలదూరం తీసుకు పోగలదని విశ్వసిస్తున్నాను. ఏచనలో కొన్ని సందర్భాలలో రాలుకరి గించు కారుణ్యరసం దద్రవింపజేశారు. విషయ వివరణలో ఉన్నతి మేధా విధిగా స్పష్టీకరించారు. ఈ [గ్రంథం ఆంధ యువకలోకానికి (పలోద కరంగా వుండి, వరకట్న పిశాచిని ఆంధధ్రడేశంనుండి తరిమి వేయుట కుపయోగపడుకుందవి ఆశిస్తూ; ఆఫీ పస్నేహలకా వరకట్న విషేవ సంఘం ఈ జ్యోతిని దిగ్విజయంగా వెలిగించి, స్నేహలత పుష్పించి, ఫలించి ఆంధ్ర నారీలోకం కంటతడి తుడిచి, ఆంధ యువతీయువక లోకాన్ని సుఖశాంతులతో వెలయిస్తుందవి ఆశిర్దాం.

సత్తెనపల్లి , భవబీయుడు 18.0.10639. వావిలాల గోపాలకృషయ్య క.

మాపహపూటి

పాహిత్యం ఎంత అధివృద్ది ఉందతున్నా సమాజంప అడి ముద్రించ

గల ప్రభావాలపైన దావి బొన్నత్యం ఆధాకపడి ఉంటుంది. నేటి చాలమంది రచయితలు వారి వ్యాసాలలోగావి, నవలలలోగాని, ఇతర వక్రియలలోగావి వెలిబువ్వుతున్న ఆదర్శాలు వారి నిత్య విజ జీవిత వడవడికి దూరంగా వుండటము చాల గకవీయము. తనకచవలలో వక కట్న విషేధమును గూర్చి హృడయవిదారకముగా చిత్రిందిన రచయిశే_ తమ ఎంతవరకు దీవికి దిస్టుడు ఆపుతున్నాడు అవి ఆలోచి స్త, కధా వస్తువు వరకు గుర్తింపేగావి జీవితచరణగా స్నీకరించలేక పోతున్నాడు. ఇది విజంగా యవరకచయితా లోకానికి తీకవి మచ్చ.

ఈ (గ్రంథిరచయిత శ్రీరాజుగారు విజంగా ఆకక్శ రచయిత. వరకబ్న విషేళోద్యమమునకు వారి కృషి విర్విరామమైనది.

గ్రీరాజుగారు చాంరోజుల క్రితమే యీ గంక రచనా కృషి సల్పిననూ డీవివి [గంధ రూపంలో పొందుపకచి పజాపకం చేయలేక పోతిమి. ఆ జభనమయం యూనాటికి కలపివచ్చినది. ఇటీవల జరిగివ మరికొన్ని సపంఘటనలనుకూడ చేర్చి డీవివిష్పుడు ప్రచురించగల్లుచున్నందు లవ చాల సంతపించుచున్నాము. ఉద్యమమంతముంకుటు సాగు చువ్నమా తగిన పాహిత్యరూపమైన పారవములులేవి కొరళఈ యీనాటికి తీరివది. శశ్రమచేవ అవేక విషయములు సమకూర్చి వానివన టూగంధ ముమ ప్రచురణాకం ఉచితముగా మాకంకచేపి తమ ఉవూ:తను చూపిన రచయితపు మమెంతచో కృతజ్ఞులము.

మా వంఘ ప్రచురణలలో ఇది మూడవ సమక్పణ. (పజలుమా యీఉద్యమావ్ని. పాహిత్యావ్ని విశేషంగా ఆకరించి ఉద్యమ ఉజ్వల భవిష్యక్తుప పహాయ పంపక్తులతో పహకరిండగలరవి విశ్వానిస్తుశ్నాము.

ఇట 20. డిళందికు 1963. కార్యదర్శి, చ హరలకా వకకట్న విషేధ పంధుం.

అచ దుంగ కు అదజద అదం టం అజా హాంంం(ి)లై. చం లం స్ట. హా || ా అరల జలం రడ చా జస చం శే ఆనా త. ఆఆఆ ఆం ఆనోతో ఫా వల్వా వాకా. కాలము మాదుతూ. ఉంటంది... కాలముతోదాటు మనుష్మలూ జీ మాకుదా ఉంటాడు. మనుషుల ఉచేశ్యాలు, (ప్రవకనలూ-ఆచరించే పై న వ కార్గాలూ మార్చుజందుళూంటాయి. అప్పుడు అనుసరించే ఎఏదగడలూ వా శు న ॥ వానులూ కూడ తప్బవిసరిగా మారాలి. మారకపోతే స హాజనము నా ఎ లేకు. వెనుక దిచబచీపేమాంటాకు. అాడు ఆహా వాంళలు తమ అ.” లయ వణగ్తతా-వం వల్లో ఆఅాగారిం.లయి, అనామములవతారు ౯౬టి లా. ౬ న బై వవక నలో పరివకన వాంవనసీటుమున అంనేాదిఎఆవశం మ వాజ్‌ వానా ఓ కవాదాను.. దీం ప రతామ నాదము ఆని కూడ కిట ్టూర6టాము లలు ఇ వాక లే న న. ఆ నిమాజచం ఎన్న చురొాచారివులతా తల ద్య్చంంచుదున్న నూ నూ ఆ ఎ ం ల వివా రవకులలాున నంమంండా వరాజణాజణులు వపటికవాండు ముందుకు మ ఎ ఎ విచ్చి నమౌజమును. సంస్కరించి నరియగు వంకాన నడివించుచునే వవ్వాకు.. లేవిడడల యపస్పజెన్నడే నామరూపములు కేవండగ స హై య ట్‌. ల శ్‌ ణి జ ఎక యక నశించిపోయి ఉరంచెడివారము. ఆవివమవుగానే మన ఆంధ జాతిలో కూడ ఒకరిచెంట నెకడరు మహోప్లరుడులు ఉద్భ-ంచి ఎప్పుటి దురా మ జంపన అ ఆజ్‌

10 అడవేల్తల ఎళ్లీట్ల్‌ అన్నీ సమస్యలే ;

ఆయిననూ దేశములో ఈనాడు ఏమూల చూచినా ఏవో ఒక రకమయిన సచుస్య కనదికుతూవే ఉన్నది, స్వంత సమస్య మొదలు, కొని పత్రికలు అందజేస్తున్న ప్రతీ సమస్యా చర్చనీయాంశముగా ఉన్నది. చివుంప ఈ చర్చల సారాంశము _ ఒకరకమయిన అవిశ్వాసము; అస హనము; అపనమ్ముకము, ఈ అవిళ్వాసము, అసహనము, ఆప నమ్మకము కలగడానికి కారకులము మనకు మనమేయని అంగీకరించక తస్పదు. అయితే_ఏవిధముగా ఎంతవరకు ఏసమస్యపు కారకులమయ్యా మనేది తెలసుకొవి సవరించుకోవలసిన బావ్యత, భారము మనదేయని (గ్రహించాలి. ఈవిధముగా జరిగిననాడే మన సమస్యలకు సర్నిమెన పరిష్కార మాక్షము పౌందిగలము. సంధియుగం ;

నేకు మనము సంధియుగంలో ఉండి దారీ తెన్నూ తెలియని సంధిగ్ధావస్తలోవడి ఉన్నాము. దురాచారాలకు, బూజుపట్టిన నంప దాయాలము అంబిపెట్తుకొని చిన్నాభిన్నమయిన విషమ సమస్యలతో పోటీ పడుతున్నాము. అటు సూర్యకాంతికాని, ఇటు చం దకాంతికాని లేదు. ఎండా వేడిమి కాని వెలుగూ మధ్య వెన్నెల వెలుగూలేని మసక చీకటి మవ్య మునిమాపు సంధ్యా సమయములో సంధి సమస్యలతో మనం ఒంబరొంటరిగా ప్రమాణం చేస్తన్నాము. ఎవరి పయాజము వారికి . ఖంగాను, సాఫీగాను సాగితే సరిపోతుందనే మన స్తత్వానికి సరిపుచ్చుకుంటున్నాము. కాని మన చుట్టుప్రక్కలకూడ అసేక మంది ఉండి మనకోవాటు 'ప్రమోణముచేస్తున్నారన్న వివేకము,విజ్ఞానము మనకు లోపముగా ఉన్నందుననే ఇది సుధియుగమని పిలుచుకోవలసి వస్తున్నది. ఒకరి ప్రమోణమువల్ల మూకరి, ప్రయాణానికి ఆటంఏము లేజం'పే చిక్కేలేకపోను కావి మనమధ్య నేడు ఆస్టితే లేదు. ఆందుచేత మన గమనాన్ని గమ్యాన్ని సవరించునుం టేనేకాని ఈ సంధియుగపు సమస్యలు పరిష్కారము కావు,

ఎలివిల్యముతి ఆగవాట్లా య. అనావారాలూ=దురాచారాలు ; రాజకీయముగా, పాంఘికిముగా. ఆర్షకిముగా, వె జానికిముగా న్‌ / మ అ న్‌్‌ అ కుల ము] అనేక వృవసకత్‌ పంస్పర వెరుర్యాలత వ్రశత్యిక్షంగాన పరోవ్‌ంగాని నా | పా చునివిత్శా జీవితిములో (ప్రతీక్షణము ఆనేక నమస్యలను యెదుర్నె వే వలనివసనోందెకిదా! అటి సమన్యలలో సాంఘికాచారాలు ఆతి ముఖ్యము అణాటీ గాను, ముందుగాను గోచరిస్తున్నాయి. ఆచావమంకే ఎంతో కాలము గు నుంచి ఆనుగళింగా వస్తూన్న చర్య కాబటి అందలో చేలు తిప్పకుండా న్‌ ఉంకవచ్చునన్న నమ్ముక్‌, విశ్నాసం చాల మందికి ఉంటుంది. ఆయితే ద వాలముగా. ఆచిరింపదిడుతూన్ని కృతం తప్పూ కొనవచ్చు; ఒప్పూ కావచు*. విజానము వికసించినకొకీ ఆ కృత్సాలలోని మంచి చెడుగులు లా వా "నో ల ల వ; వమవుతుంటాయి, విజాని కాంతి ప్రసరించ3 అనాగరిక సింమూలలో భై వ్షా తిప్పు అయిన, అనెర్హదాయకమయిన ఆచారాలు ఎన్నో సంస్కారము పొందకుందానే నడునూంటాయి. ఆందుకు కాగణము అజానమూ, టో ం య | ఆలవాటూను, ఫలానా ఆచారములో అరము లేకపోవడచే. కానుందా (నరకము కూడ ఉందని తెలిసినప్పటి. అలవాటును వకలడము పె న్న ఉె త టి చిక్కుగా ఉంటుంది.యీ నాగరిక సంఘాఅలో కూడాను, అప్పుకు ఈ ఆచారాలు అనాచారాలుగాను, దురాచారాలుగాను పిలువదకులొయి. ఆయినే, ఈ అనాచాక దురాచారములు అత్యాదాకములయి (పజలను పీడిస్తూంటాయి. ఇష్ట దురాచారములలో నేడు అ[గసానము వహించినది న్న తో జ గ్ష వజ వరకట్నాల ప్పతిః క త. నజ టై

క్‌ వరవట్న దారాబారం అస అ జ దిన య అదం

నా సంఘాన్ని క్పంగ, స్తున్నఎశాచం

వీ విధానమయినా, ఆచారమయినా ఆదిలో ఆరవంతముగాను, ఆచరణయోగ్యంగాను. ఆమోదసీయంగాను ఉంటుంది. కావి రాను రాను మానవుడు సంకుచిత స్వార్ధంతో సంచరించడము కారణంగా ఆవిధానమూ, ఆ అచారమూ కల్మష భూయిషముగా మార్చును పొందుతుంది. కట్నమివడములో ముభోదేశుం :

అం అ అ

వివాహమునందు “కట్నమివ్వడములో ఒక ముఖ్యోద్దేశ్యం ఉంది” అనేది యదార్డం. ఇది అంగీకరించితీరాలి. నూతన వమఘావరులో థావి జీవితము నవ్యధామంగా ఉండాలని వధువుతండ్రి తన ఈమాా సఖ్యము, ఉభిష్పృద్దకోరి కలిగిన ఆస్టిలో న్వయంప్తార్వుకంగా ఇచ్చే కానుకినే కిట్నమనేవారు.. సహ్భావయముతో ఆలోచిసే ఇందులో నిజమూ న్యాయమూ ఉన్నడేకాని _ దౌ౭ంన్యంకాన వాపార తత్వింకావ

ప క ఏమున్నది? కట్మమంచే-౬హు మత బం కానువ కదా! శః సొమాన్యావం యిలా వుండగా కొట్నమనే వధిపు పవాచా నిమిత్తం కన్యా వితరిలు వరునకు విధిగా చెల్లించే సుంకమనే అవంలో రూడి కావడము చిత్రంగా పెరిజమంచినది. ఫలితం: కట్నమివ్వుడంరాదు-_ చెల్లించడం; స్వీకరించదిం | న.

కాదుఎనిర్భందించడం లోనికి దిగజారినది, ఈ విధముగా కట్నా లీవ్వడ మనేది ఏబచంస్పైగా కొత్తగా సంద్రమించిన ఆంటుజాడ్యమయినది. 12

13 ఆరకదుసితితోంమారిన నై తికవిలువ : ఖ ఖి యమ్‌

కాని, ఆర్జికచుస్తితి అధికమయి నై తికవిలువలు క్షీణించి మాన వత్వాన్ని విస్మరించి ఎక్కడ డబ్బు దొరికితే అక్కడ రాబట్టుకోవడ మే ఆలవాటుగాను, అవనరంగాను, ఉపాయాన్వేషకా మార్గంగాను యీ నాడు మన ఎదుట నిలుచున్నది. దానితో ధన వ్యామోహమున వివాహాల్లో వరకట్నాలకు ఎగ్రాకుతూ అమితముగా (ప్రోత్పహిస్తున్నాము. ఆందుచేతనే ఆహార ధరలకన్న యీనాడు వరుల ధరలు ఆక్రాశాన్నంటు తున్నాయి.

ప్రాపంచిక దృృషితో చూర్తై _ ఈనాటి జీవన విలువ కొంత కారణమే కాదు; అసలు కారిణమేమోనవిపిస్తోంది. నానాటికీ పెరిగి పోతున్న దరలను అందుకోలేకను అదుపులో పెటుకోలేకను పోతున్నాడు మానవుడు. నిత్యజీవితములో జీవన (పమాణాన్నిసర్హుకోలేక సదున్వయ పరుచుకోలేక విసిగి వేసారిపోయిన సామాన్యుడు ఏహ్యమయిన దుర్శ్మరమయిన ఆశకు దురాశతో లొంగిపోతున్నాడు. ధ్రరరోజూ, వ్రంచోటా, 'ప్రకేనోటా ;

ఈ విథవముగా యీనాటి మన సమాజములో మన మధ్యనున్న సమస్యలలో నానాటికీ కొరకరాని కొయ్యగా, విడి వడని ముడిగా రూ పౌందుచున్నది _ వరకట్నసమస్య. అనతకాలములో పరిష్కరించు కొనవలసిన సంధ్యయుగపు సమస్యలలో ప్రముఖమయిన తీవ్రమయిన

" స్రావం ఆ క్రమించినడి యీ వరకట్న సమస్య. నిత్యరోగి ఖళ్లఖక్లున దగ్గు తున్న రోగిస్టి కొంపలా ఉన్నది మనిమథ్య యీనాటి వరకట్న సమస్య-* ఈ ఆడపిల్లల సెళ్ళిళ్ల సమస్య తల్లిదండుంలను ఎన్నో ఆగచాట్లతో తలఎక్తుకోనీయని అగౌరవ పరిస్టితివి, అవమానాన్ని తెచ్చిపెట్టటమే కాదు; నట్టింట్లో విత్యాగ్నివి రగుల్కౌాలుప్పచున్నది. అనతికాలములో పరిష్కురించలేకపోయినచో మారణ హోమానికే దారితీయగల విష

14 లడవిర్పల ఎల్లీళ్ల చీజాంకురమున్నది యీ కట్నసమన్యలో. ప్రతిరోజూ, ప్రతీచోట్రా, ప్రకినోట్టా మనము వింటున్నదే యీ వరకట్నసమస్య. వివాహా సమయాన్ని ఆనుకుని కూర్చున్నది యీ సమస్య. ఉరంకి వాణదార. మరొరరికి ప్రాణాంతకం ;

చిత్రి మేమిటంటే = ఇచేసమస్య ఒకే వివాహములో ఒకవర్గానికి పాణదాతగాను, మరొక వర్గానికి ప్రాణాంతకంగాను రూపొంది నది. సాధ్యమయినంత అధిక హెచ్చు మొత్తం రాబట్టుకోవాలని వరునవర్షం. వీలయినంతగా తప్పించుకు పోయి. బహాచిన్న మొత్త మతో వియ్వంపొంది వివాహం పూర్వయిందనిపించు కోవాలని వదువు వర్గం. మగపెంక్షివారి అభిప్రాయముతోటి చూస్తే _ఆడ పెంస్లివాయి ఇచ్చే కట్నం కానుకలు బహు తక్కువ మొతృంగా కనిపిస్తాయి. ఆడపెంగ్షివారి అభిప్రాయంతోటి చూస్తే మగపెంక్లివారు కోరే కట్నం కానుకలు చాల ఎక్కువగా కనిపిస్తాయి. సద్భావనామార్గంపోయి. వై రుద్యం ఏర్పడుతున్నది. దానితో వ్యాపాళై మనస్తత్వం వివాహ రాయబార సం పదింపులలో బాగా చొచ్చుకుపోయి శాశ్వత స్దానం తీసుకుంటున్నది. కొనుగోలుదారు _ అమ్మకప్పదారు;

వ్యాపారతత్వంలో _ కొనుగోలుదారునకు అమ్మకప్పదారునకు సంఘర్షణ, అకిగిన వెలకు అమ్మేవారు ఇస్తేనే కొనేవారు తీసు కుంటారు. ఇెప్పిన వెలకు కొనేవారు తీసుకుంకేనే ఆక్ష్మేవారు సరుకు విడుదల చేస్తారు. ఇక్కడే సమన్య ప్రారంభమయినది. జేర సారాలలో, దగ్గకమార్గం తెలునుకొని ఎవరో ఒకరు రాజీ పడితేనేకాని ఈ సమన్య పరిష్కారముకాదు. ఇదే వ్యాపారతత్వం వివాహంలో సమంజసం కాదు. _వివాహమనేది విశిషమయినదేకాని వ్యాపార సరళితత్వంతో కూడి ఉన్నదికాదు, కాబిట్టి వ్యాపారతత్వం సమంజసమని ఎవరూ అనలేదు.

తరదిత్నదుల అగచాట్లు కేల్‌ వివాహమొక ధన సంపాదన సంస్థ న

ఇహపో చే_వరకట్నాలకు పోత్సాహశక్తి యుక్తి ఏమంపే, ఆఅనొక సంపాదనా మౌర్గముగా వివాహాన్ని రూపొందించారు అంతా.

• విథగతీ లేక కట్నం తీసుకుంటున్నామని అంటున్నారు కొందరు; వేడుక గాను విలాసంగాను గౌరవ హోడాలకుగాను తీసుకుంటున్నామని ఆంటున్నాట మరిెెందరు. ఈ రెండు వర్గాలమధ్య సామాన్యుడు మాత్రం అబు గతీ గత్యంతరము ప్రదర్శించకి, ఇటు విలానము వేడుక ప్రదర్శించలేక నలిగిపోతున్నారు. మాప్ప అంటే భయుం;

మొత్రంమీద వివాహాన్ని ఒక థన సంపాదనా సంస్టగా మార్చి నందున మార్చును అందరూ. ర్రైర్యముగాను, సులభముగాను కోరి ఆనుసరించలేకపోతున్నారు. వీరికి 'మార్చు' అంపే భయం. ఈ మార్చురో కష్టాలేగాని సౌకర్యం ఉండదు; వష్టాలేగాని లాభం ఉండదు.

; సత్యాన్వేషడా పరులకు మార్పులో వచ్చిన కష్ట నష్టాలు బాధలు కలి

గించవు. కలిగిన కొది కిషనషాలనయినా సంతోషముతో సమాజ (శేచుస్పు దృష్ట్యా స్వీకరిస్తారు. కాని సమాజదృష్టి లేనివర్ష మే కేవలం వరకట్నాలను (ప్రోత్సహిస్తున్నారు. చేసేదిలేక మిగిలిన వర్షము వారివి అనుసరిస్తున్నారు. పాతఆలవాట్లు, అభిప్రాయాలు, ఆచారాలు భయం కొద్దీ మార్చుకోలేకపోతున్నారు. మూడు ముళ్ష్లా పడేవరకు ;

వరకట్నాలు మూలముగా కుటుంబాలు నాశనమైన విషాద సంఘ టనలప హృదయం చలించని వారుంటారా? ఎన్నో కుటుంబాలమధ్య పరస్బర వైషమ్యాలు పెరిగి పీటలమీద పెళ్ళిళ్లు సహితమూ తప్పి పోవడం ఈ వరకట్నాల మూలంగానేకదా! తీరా, “*నందింధము కుదిరింది” అని లగ్నాలుకూడ 'పెట్టుకున్నమీదట మరికొన్ని వనందలూ వేలూ ఆదనముగా వచ్చే ఆశ అవకాశం కనిపిస్తూంటే సందింధాలు తెగ తెంపులు చేసుకుంటున్నవారు అనేకం కవిపిస్తున్నారు. ఈనాటి వివాహాలు

16 అడవేల్పల పెళ్లిబ్ల మూడు ముళ్లూ పడేంతవరకు “నిశ్చయము అవి తలచడావికి వీలు లేపండా పోతోందంపే ఈ కట్నాలు మూలముగానే. ముహూర్తపు తేదీలు నమీపించేవరకు పెండ్లికబుర్లు చెప్పేందుకుకూడ ఎంతోమంది భయపడుతున్నారు =. ఎవరు అక్షుపుల్లలు వేస్తారోననే భావముతో. కోరిన * కట్నాలివ్వలేక, వివాహాలు చేయలేక మనోవ్యాధితో మంచ మెక్కి మరణిస్తూన్న తలిదం[డ్రుల వివరాలు మనమధ్య ఎన్నో ఉన్నాయి. పృట్టుకతోనే స్తీ న

“ం కూతుర్ని కనకమ్మా । ధరలు మంకి పోతున్నాయి గా ఆనడంచూస్తున్నాము. ఈనాడు. ఆడపిల్ల పుటిందనగా నే పాప శాపంగా ఎందుకు పరిగణిస్తున్నామో తెల్సుకోవాలి, పుట్టుకతోనే స్త్రీ కన మాతాపితలప దుఃథాన్ని కలిగిస్తోంది. ఈ విషాదాంపరము శ్రీతోబాటు దిన దినాభివృద్దిపొంది ఆమెకు యుకృవయస్సు వచ్చునప్పటికి మొక్కగా పెరిగిన అంముకము మోడై కూర్చుంటున్నది. దీనికి కారణము మాతా పితలలోని లోపమా, బేక జన్మించినందుకు శ్ర్రీయొక్క లోపమా ఆలో చించవలసియున్నది. ఈ అనక్టకం పుటిన ఆడపిల్లలను. పురిటి గదిలోనే చంపి వేయడం దగ్గర్నంచి_ఆపివామాతయువతుల్‌ ఆత్మహత్యల వరకు సాగిపోయినది, విద్యావంతులు-సంస్కాార (ప్రియులు:

కట్నాలెంత మాత్రమూ ఒక లాంఛనం కాదని నిరూవించు కుంటున్నాము. కుమారై వివాహములో పొందినవాధ, పడిన శ్రమ, కలి గిన పళ్చార్తాపము యీ రోజున కుమారుని వివాహములో గుర్తించ లేక పోతున్నాము. కోడలు ఎంత ఎక్కువగా సారె-చీరెలు, కట్నాలు-కాను కలు తెన్తూంపే ఆంత ఆదరణతో ఆమెను ఆత్సగారు చేరదీస్తున్నదం టే ఎంత శోచనీయమో గమనించండి. వివహంలో అనుకున్న నిరయాలతో వియ్యం వారి? సంతృప్పిపరచలేకపోతే ఆ యింట్లో ఇహ కోడలు నరకం చూచినట్లే. అధిక విద్యావంతులు సంస్కార ప్రియులు అనిపించు కునే పెప్టలు కూడ నీతులు నియమాలు టోరధిస్తూ తీరా కుమారుని వివాహ సమయానికి కట్నం ఎంత రాబట్టవీలగునాయని ఆంకెలను గుణిస్తున్నారు.

అ లిదం్యడుల అగచాట్లు 17 బాంధవ్యమా లేక మరణమా ?

“బ్లస్తూం కే పుచ్చుకోవడము తప్పా? ఆస్కిఉంటేనే కదా ఇచ్చేది. లేవిది ఎక్కడనుంచి తెచ్చి ఇస్తారు?”_అని కొందరు ప్రశ్నిసున్నారు. గుండె మీద బరువులావున్న కన్నె చెరను వదలించు కోవడము గరించి కట్నము ఇస్తాననడం వార్ల కలిమిని బిలిమివి నిర్ణయిస్తుందా? ఎక్కడ నుంచో అస్ను తెచ్చి వివాహమంటపములో వరుని చేతిలో [కుమ్మరించి తత్కాలావికి సంబరపడి, తరువాత ఆప్పతీర్చలేక కుమిలిపోయి బజారు దబకుప నీడుస్తు న్నప్పుడు ఏలా ఉంటుంది? ఈ విషయచు వియ్యంకోరే వారు ఆలోచించ నవసరము లేదా? వారు వియగంకుల వారి వస్త కొనేది పొందేదీ బాంధవ్యమా లేక మరణమా? నరేః పోనీ వారికి ఆస్పివుంటుంది. ఆంత మాత్రమున వారి ధనము మనకు రావాలని ఎక్కడుంది? ఆత్మ్యాఖి మానముకల వాళవరూ ఇతరుల ఆస్తిని అన్యాయముగా తమకు సంక మించాలని అనువోరు... పెళ్ళిచేసుకొని కన్యాదానము. చేసినవారి మీద పరాన్న జీవిగా (బతి కేవాడికంపె నీచమయిన హీనమయిన స్థితి మరొక టుందాః మన డగ దొంధవ్యము కుదుర్చుకోవడానికి వచ్చిన మనిషి, ధనము సంపాదించినది మన ఇంట్లో గుప్పడానికేనా? ఏమయినా, మనము పరుల ఆస్థని ఏ సమయములోనైనా ఆశించుట తస్పని నకు ఆలుసుకదా : కొడుకు కుదూం అ మధూ ధర2౦:

న! ౨ ఆఅ

మనమ కూడ ఎక్కువ ఆడపిల్లలం'పే ఏమిచేయగలం? వారికి కూడ కట్నారిచ్చి వివాహాలు చెచ్యూలి కదాః అయివే ఆ రట్నాలు కుమారునకు పుచ్చుకున్నంత ఇవ్వనవసకములేదా? కువూడుఏ వహిపహా నికి అవతలి వారి వద కసాయి వ్యాపారివలె వసూలు చేశాము. అదీ విషయములో గు రించక అయినవానికో కానివావికో మన కదూ శె నిచ్చి వివహము ఆయిందనిపిస్తున్నాము. అంతవరకు సమాన (ప్రేమాద రాభిమానముల మధ్య పెంచి పెద్ద జేసిన కొడుకు కుమార్నైలయందు మన మీనాడు చూపే ధర్మం ఇదేనా? మనము కుమారునకు వివాహము

18 ఆఉసిల్చల పెళ్లీల్ల చేస్తున్నామంటే ఘనమయిన కట్నము సంపాదిస్తున్నామన్న మాటేకదా:ః ఆయితే వారు ఐశ్వర్యములో మనకంయ అధికులై ఉండాలి, లేడా, యావ దాస్తిని మూటగట్టి కన్నీటితో మన కప్పగించి ఉండాలి. ఇటు కుమా శ్రైకు వివాహము చేస్తున్నామనగా తక్కువ కట్నమిచ్చి అయిందని పిస్తున్నాము. కనుక మనకంట వారు ఐశ్వరృములో తక్కువై ఉండాలి. ఈ సితలో ఆటు కుమాన్నైతిరపు వియ్యపు వారికిని.ఇటు కుమారుని తరప్తు విచ్యుపు వారకి? ఎంత తాంతద్యు మున్నదో అంచనా వేయండి. ఈ మాదిరి నిత్యమూ కన్నులప క పే అన్యాయములు అధర్మముగా మనమెన్నో చేసున్నాము. మనం మానవులము. దయా, జాలీ, ఆనుతాపం వంజ£ివి మానవులలో వుండవలసిన సహజ గుణాలు. ఇవే బేంనాడు “మానవత్వము” మనలో నశించినదని నిరారణ చేయ వచ్చును కదా:

ఇచ్చాం ఠీసుకుంటున్నాం:

తమెన్ని కష్టాలు బాధలూపశి తమ కుమార్తైలకు వివాహాలు

చేష్రున్నారో-అదే వ్యక్తి అదే విషయములో ఎదుటి కన్యాదాతయొక్క బావలను గూర్చి తమకుమారునిివివాహ సందర్భములో ఎందుకు గుర్వించ కూడదు? ఈ నిజాన్ని వార్లనడిగితే_ “మా అమ్మాయికి ఇచ్చాం, గనుక ఆబ్బాయిక్‌ తీసుపంటున్నాం. దీనిలో నేరచుముంది?” ఆంటూ ఎదురు ప్రళ్న వేస్తున్నారు. ఖర్చుపెటింది జమ చేయడమన్నమాట. ఇది వ్యాపారము రీత్యా సమర్థనీయమే మో కాని దురాచారముగా భావి సే ఇంతకంటె సిగ్గుచేటయిన విషయం మరొకటిలేదు. ఈ విధముగా యీ ఆచారాన్ని ప్రతీ ఒక్కరూ ఖండిస్తూన్నప్పటికీ మాటలతో పురోగ మిన్తూ, చేతలతో తిరోనమిస్తూ కట్నాలు కోరని పెంగ్తికుషూరులు, తలి దండ్రులు లేకపోతున్నారు.

"పేరు (ప్రతిష్టలు = గౌరవ మర్యాదలు ;:

లు తలిదండ్రులు కుమారుల్ని గారాబంగా పెంచి విద్యాబుస్థలు

ఈంచర్పముల అగచాట్లు 10 చెప్పిస్తున్నప్పుడు వారి భవితవ్యాన్ని గూర్చి కలలు కనివుంటారు, కలి దండ్రులంవరికీ ఇది సర్వ సామాన్యం. మావాడు గొప్పగా చదవాలి; నలుగురిలోను పేరు ప్రతిష్టలు కరిగి మెలగాలని ఊహించి ఉంటారు. ఈ ఊహలు తలిదండ్రులసన్న పుత్ర వాత్సల్యాన్ని ప్రకటిస్తాయి. ఆయిశే ఈ వూవాలలో నద్దర్మమైనవి, సహేతుకమైనవ ఉంటే కాదవి ఎవరూ వేలెత్తి చూపించలేరు. ఈ ఊహలలో “మావాకికి పె సం బంధము రావాలి; ఎక్కుప కట్నం తీవాలి'-అనే కోరికలుకూడ కుమారుని చిరుతప్రాయమునుంచి స్తావరాలు ఏర్పరచుకుని కూర్చుం టున్నాయి. ఈ పెద్ద సందింధముతోనే పక్కువ కట్నంతోనే గౌరవ మర్యాకలు వస్తాయని మన పెర్టల భావన. అయితే తలిదండ్రులు తమకు పేరు ప్రతిష్రలు కట్నాలతో ఎట్లా వస్తాయని అనుకుంటున్నారో వూహించడము కష్టముగా ఉన్నది. వేలకువేలు వరకట్నాలు గుంజు కోవిడముద్వారా అవి కలుగుతాయనుకుంటున్నారో, లేక _ మఏ9 ఒకరి సంసారములో చిచ్చంటించి స్వీయ సంసారాభివృక్సి చేసుకోవడము ద్వారా కలుగుతాయనుకుంటున్నారో, తెలియకుండా వున్నది. తమ కుమారుల థవిషఖజీవితము సుఖముగా గడవాలనే అభిలాషతో పెళ్ళి సంబంవములో కొంత ఆర్పించాలనుకుంటున్నారు. ఈవిధమయిన ధనారనతోనే వస్వన్నా యాపెప్టలరా పేరు ప్రతిష్టలూ, గౌరవ మర్యాద లూను: ఇదేనా న్యాయం?

అనువన్న నిర్ణమూలప వివాహంలోగాని, వివాహానంతరము గాని కట్న కొనుకలు ఇెల్లించలేద వియ్యాలవారిమీద కక్షకట్టి, భార్యను పుట్టిండివన్షనే వదలి పగ సాధించుపంటూ _ వీలయితే. విడాకులిచ్చి వదబ్బకోవాలని ఆశిందడం_మొదలగు అనర్థకాలెన్నిటినో ఈ వర కట్నాలాచారమువల్ల అనుభవిస్తున్నాము. కన్యలు ఈమ వివాహములై తండ్రి కుటుంబము నాశనమగుటకు అంగీకరించక మరణమే శరణ్యంగా భావించి ఆత్మహత్యలు చేసుకుంటూన్న సంఘటనలు మన మధ్య జరుగు

౨0 అణవిల్లల పెళ్లిళ్ల చున్నాయి. 'పెంక్షి చేసి చూడు _ ఇల్లు కట్టి చూడు. అనుకుంటూ, వివాహమనగానే కన్యాదాత భయంతో బాదను పొందుతున్నాడు ఈ కట్నాలవన్ల. ఒక ఆడపిల్ల పెళ్తిచేసిన వ్యక్తి మళ్లీ తన చేతులమిదుగా శెండో కుమా క్త ప్లి అతడు ఉత్సాహముగా యీనాడు చేయలేక పోతున్నాడు. పమారులు ఎక్కువగా ఉంపే _ ఆస్తిపరులుగాను, కుమార్తెలు ఎక్కువగా ఉంటపే అప్పులపాలగు వారిగాను పరిగణీించడము సహజమయినడి.. అప్పులు తీర్చుకొనుటకు కుమారుణ్ణి పఠరికరంగా అష్షుపబుకుంటూ కట్నాలు వసూలు చేస్తున్నాము. వివాహాల్లో షరతులు పెట్టి పెచదువులకరు వియ్యాలవారిని ఆధారం చేసుకుని వారి కుటుంబ భవితవ్యాన్ని. బరిగొంటున్నాము. వరుని వివాహ అర్చులకుకూడ వథూవర్గం వారిదగ్గం వసూలు చేస్తున్నాము. ఇచ్చిసచ్చుకొనుటలో రచాటు : వరకట్నాల సమస్య దురాచారముగా పరిణమించిందవి అన్నా చునగా యిచ్చి పుచ్చుకొనుటలో తేడా చూపిస్తున్నామనేగా! కుమారుని వివాహములో గుంజనంత కట్నము, కుమార్తె వివాహములో విదల్బ నందుననే యీదుష్పలితాన్ని అనుభవిస్తున్నది. కేవలం ఏరి కోరి కల్పిస్తున్న కల్పించుకుంటున్న యీ తారతమ్యాలు ఏ న్యాయమూ ధవ్యమూ నీతి సూత్రమూ అంగీకరించదు. వివాహాల్లో కుమా స్తైకు కుమారునియందు చూపేయీ జేధాన్ని పాటించే మనమేనా శేచూరాజ్య స్టాపన కోరేది? ఎట్లా స్టాపించగలము? ఒకే కడుపున పుట్టిన సంతాన మునకే అంతరాలు ఏర్పిరుస్తున్న మన మేనా సోషలిష్టు సమాజాభ్యుదయం కావాలని అరిచేది? సద్భావనలేనిదే ఎందుకీ సోషలిస్టు సమా జాభ్యువయం? కంటికి కనిపించి చేతికి అందుతున్న సమస్యలను సరిజేసుకోలేని మన మేనా సర్వోదయం కావాలని చెప్పేది? ధనాశకులోబడి సమాజానిశే తీరని అప్రతిష్ట చేకూర్చే మార్గాలను అనుసరిస్తూ మానవత్వాన్ని మైమరచి అభ్యుదయం కోరేది మనమేనా?

తలిదర్నదిల అగచాట్లా క! నానోటిలో నీవేలు - నీకంటిలో నావేలు:

మన అవసరాలకు ఆపదలకు అభివృర్ధికి తోటి కుటుంబాలను. నాశనం చేయడము న్యాయముకాదు. ఒకడు సంపాదిస్తున్నాడం టే _ ఆంత మేరా _ ఇతరులు నష్టపోతున్నారనే ఆర్థిక సిద్ధాంత వాస్తవాన్ని నమ్ముచున్న మనం, వరకట్నాలవల్ల వియ్యంవారి అభివృద్దికోరి నాశనం చేస్తున్నామవి గుర్తించాలి. “నానోటిలో నీవెలెట్టు, సీకింటిలో నావేలు పెడతాను" _ అన్న సామెకగా పరిణమించాయి వరకట్నాలు. ఈరోజున కుమారునకు కట్నం కొంత తీసుకుంటున్నామంటే, రేపు అంతలో కొంతయినా కట్నంగా పమా_రైెకు యివ్వాలి. ఆయితే పై సామెతగా ఒకరి కళ్లను మరొకరు చివరకు అందరూ పొడుచు కుంటున్నారన్న మాబీ కదాః కన్యాళుల్క౦ :

ఒకనాడు మనలో కనా-ళుల్కుం ఉండేదికదా! అంపే వధువునే కొనుకునేవారు... ఆవప్లై ఏండ్త వయను మొగవాడు పడేండ్త పిల్లను డబ్బిచ్చికొని వివాహం చేఎుకునేవారు.. ఈవిధంగా ఏ ముదుసలికో, ధనికునకో రమా లవచ్చి కన్ఫాషఒల్కం నసూలు చేసేవారు. శః కన్యా విక్రయము బేయఎట ఆతినిందీతముగా మనం సీత శార్తములలో చెప్పు కున్నాము... తితృచితిముగా యీనాడు. వస్యావిక్రయాము మనలో లేదు. ఎక్కడో మాచుమూల గ్రాచాలలో మాత్రం ఈ అచారమింకా కొన సాగుతున్నట్టుగా. వింటున్నాము. “దుతిరా:ంలు” అనే వెనుకది%న లాలో ఓరి ఇచ్చుకోవడం అనే ఆచాకం ఉంది. ఓలి అంపే = ఒకి ములదు ష్‌నాడి పక్షంవారు విల్లపక్షందారికి కొంత డబ్బు ముట్ట చెప్పడం, ఆఅంపే మారుగా కిన్నాళుల్క యే. దీన్నే “ఓని తిక్కువయి గుర్దిదాన్ని పెంవాడిన చందంగా” అంటూ సామెతగా వ్రచోగిన్తూంటారు... నేటికీ రాజస్తాన్‌, సారాష్ట్రవంటి ప్రాంతాలలో ఈ ఆచారం ఇంకొ నిలిచే ఉంది. ఈ కారణంగా సొరాషిలో యువతులమధ్య సగటున రోజు కొక్క ఆత్మహత్య జరిగేదట,

క అశివింల వెలిట ళ్‌ నా ఇద్ద “ఇండియన్‌ ఎక్స్‌ప్రెస్‌" కస్‌ = 10. 1068 నకం చె న. ఆత్మహ-_-ా నిరయం "షెల్‌ ఆదివ్‌, అగోదిరు 14: ఇ(్రేయల్‌ ఆరబ్‌ ఉత్తర న! అట్‌ ఛాగంలోని ఫాకడిస్‌ అనే గ్రామములో ఫరీమామహమ్మవ్‌ రజీక్‌ ఆనే 18 సం. వయస్సుగల మహమ్మదీయ బాలిక ఈ వారాం తింలో దుఃఖాంక మెన రోమిచమో _ జూలియట్‌ లవతె స్వయంగా పూ. సృపించుకున్న మంటలవల్ల చనిపోయింది. ఓ న జ యూవఫ్‌ శాసీమిము వివాహం చేసుకునేందప ఆమె తండ్రి నిరాకరించగా ఫతీమా స్వయంగా మంటలలో కాలిపోయి నది. ఆమెతండ్రి 8,060 పొండ్ష ధనం “వధుకట్నం” కొరకు రొక్కించగా ఫాసీమ్‌ 8.000 పౌండ్ల ధనమే. చెల్లించగలనని మ్‌. అన్నాడు. ఆరన్‌ గామఒషులు ఆమె తం౦ండ్రివదకు రాయదారులుగా వౌొననూ ఆమె త౦0[83 ఒిించవేకపోయిన నకువకి ఆ .పేమి లా ఓ లు. శ విలు. ఆల్యహతా.- మార్గం రూపొందించుకున్నారు. మూసి చనా త ఖర పూలు. జాపి కాటా నో స్యయింగా ఉరింసుకాముటమ పచాత్నించామ. కాని సకాలదాల్‌ అలియడంవల రడించబాడు. * క న ” కిన్యాఒల_నిషేవముతోదాటు వాలం వివాహ నిచషేవమయువాన జరిగి ఆఅంఎరౌారనమిుతలోనుంచి నొరి వారా స్రీలు బయల చాకు ళల టు హు దావను పొందచున్ని మానవుడు యూ. నిమిషంలో కాకపోయినా మరు బంట తోం ల న్‌ వం ల ం నిమిషషులళోనయినా మూయ్చిను. అన్వేషించి. అనుసరించక తివ్పమ. ఇదే *షయము ఆనాటి క్యాషల్వ అచావవు చాచ్చరిస్తూ, యానాబికి కర్తవ్యం గుర్తింప జేహైోందిమనకు, కన్యాకుల్నంనుంచి 35పిన పామే కను ఆ స్తాన.యిను అంతకం'పె ఎక్కువగాను దిలముగాను ౨ నరకట్నం ఆకమించినది. ఈ వరకట్నం రానురాను అధికదమువు

ఆ లీదం్యడుల అగచాట్లు 2 తున్నటే కాని ఆధమం కావస్లేదు. డబ్బుకు ఆళదిడి ఆడపిల్లలను అమ్మ్యకోవటం ఎంత హీనమో, డబ్బుకు ఆశపడి వరులను విక్రయించ టమూ ఆంతే హీనంకదా: ణరనావి ఆచారాలు :

“నేను చావను బాటోయ్‌, బ్రతకనీయండి” = ఆంటూ ఆ([కందనతో రోదనచేస్తూన్న శ్రీని మానవత్వ మంటే అక్షం చేసుకోలేక మత 'ప్రమాణముతో బలవద్విరోవముగా. కొళ్లూ చేతులూ కట్టి భగభగ మండే భర్త చితితో పారవేసే సహగమన ఆచారము ఈనాడు మన మధ్యలేదు. ముట్టికేనే సడిపోడు చరమదళలో ఉన్న ముదుసలికి సుసమార బాలా మణ్‌ ఎనిమిడేండ్ల బాలికనిచ్చి వివాహం చేస్తామని ముందు కొరికే కన్యా దాతలు యీనాడు ఏ మూల వెదికినా కానరారు. రాొజారాము మోహన్‌ రాయ్‌ నతీ నహగమన విషేధ వ్రచారము చేని ఉండకపోతే యీనాడు సమాజము ఎంత అనాగరికంగా వెనుకబడి ఉండేవో యోచించండది. త్రీ పనర్చివావోన్ని గూర్చి వీరేశలింగం పంతులుగారు ప్రచారక్ళృషి చేసి యుండకపోచే, వితంతు వివాహాలు చేయాలంటే మనకీనాడు చర్య సాహ సాలు ఎక్కడ్నుంచి వచ్చేవి? బాల్య వివాహాల విషేక వపచారకులు, బిహు ధార్యా నిషేవకులు లేసంటే ఇంకనూ విచ్చలవిడిగా ఆ వివా హోలు జరుగుతూనే ఉందేవి నేడు కూడ. కన్యాశులాా-న్ని గూర్చి ఆనాడు గుకిజాడ (ప్రచారము లేకుంటే ఇంకనూ కన్యలను కొను్కాని వాహ మాడవలసి వచ్చేది. ఆనాటి గాంధీజీ. ఈనాటి గోరాజీల వేపంపే వర్ణాంతవ వివాహాల ప్రజారమూ, జోత్సాహమూ ఎంతో వెన కబడేవి.

ఇవన్నీ నెమరు వేస్తూంపే త్వరలో వరకట్నాలాచారములో కూడ మార్ప్చువచ్చి తలివండ్రుల దుంపస్టలను సంస్కరించగలదనే అశ కలుగుచున్నది. ఈ అంతిమ ఆళలకు కారణం తోటిమానవువిలోవి వైన్యాన్ని కనలేని కఠిన పాషాణహృదయులము కాదు కదా మనం |

నటీ ఆడనిర్హల పెళ్లిల్ల కొకిగోల (పథఖోదాలు

ఏదో ఒక సమన్యనుగూర్చి కొందరు అట్లానే ఆరుస్తూంటారు, ఆ అఆరుపులు వినిపించుకునే వారు కొందరు; వినిపిస్తున్నా అసలా పు చూడకుండా మనల్నికానటు, మనకు కానట్టు ఉండేవారు మరికొందరు.

ల్‌

ఆ అరుపులు శ్రావ్యంగా వివిపిస్తాయి కొందరికి కాకిగోలగా విని పిస్తాయి మరికొందరికి. వినిపిస్తే శ్రుతిపలికి వంతపాడే వారు కొంద రయితే, వినిపించినా వివిపించనట్లు నటించే వారు మరికొందరు, (వతెధుని ఏమిటి?

ఇత

అయిరే నిజానికి అవి ఎందుకూ కొరగాని అరుపువేనా? అరం లేని వ్యరమెన కొకిగోలేనా? కాని పక్షములో వాటచేసే ధ్వనికి మన

లు రాజు ప్రతివ్వని ఏమిటి? అందులో మన వాధ్యత ఎంత వంప । అరిచే వారికి ఓవిక తగి, నీరసబికి ఇహాపలుకిలేక తోటి వారిని వఐలుకరించ చేక

ళ్ళ అక్కడే చతికలబడితే వారి మీద సమాజ రఠచగ్రాలు మహా వేగముతో దొర్షిమపోలూంపే మచ్చుకు వారి జాడయినా కన్చించక పోవడము వాసవ అలియమపదకొావ. ఇస మనకు చరితై వాచ్చురిస్వన్న పూల. ఇందు గత చరిత్ర వృటలు లిరుువేసే ఆపై ఆదావమూ, సాక్ష్య

నా.

మూయ ఈ సింలో సరకట్నచురానారమను... గూర్చి మనరంర్తవ్య చ్‌లనో నసిహ్య్చాదయిలు = కూర్చుంచేకాదు _ అజటోచించాలి. మానను సై కొం. ర క పై వే వ్‌

“హింసా” యుద్గాన్ని సుందవ శటంతో సున్నితంగా “అపాంనా”

అ

యుధంగా మ మ్బుకున్న వివంగా, స్యయంగా సర్యాన్న గది వచిటానిప్‌ పచయుత్నించిన న మన జిువిశాలు ఎలా సృజనార్మకం కాగలుగు చున్నవో తెలుసుకొనగలుగుచున్నాము. మతం పేరట ఎంక బలంగా నున్న ఆచారాన్నయినా చిక్రవధచేసి వదలిపెట్టాము. అయితే - ఇంతగా

అ లిదం్యటిల అగచాట్లు 25 దురాచారమయిన సమస్యలు పరిష్కారమయాయి కాబట్టి. యీనాడు మనము చ్రైర్యంగా పీధిలో సంచరించేందుకు వీలులేదు. పాత సమస్యలు పరిష్కారము కావడముతోనే [కొత్త సమస్యలు వస్తాయి. ఆలానే ఎవహ్తూన్నాయి. ఏ యుగపు ఆశయాలు ఆయుగంలోని వ్యక్తుల్లోంచే _ కొలదిమంది వ్యక్తుల్లోంచయినా సరే - పెల్లుబుకుతున్నాయి. మాటలు కాకుండా చేతలయితనే విర్మాణాత్మక కృషి దిలపడి సమస్యలు ఆంత రిస్తాయని నేడు మనం ఆనుభవపూర్వకంగా (గ్రహిస్తున్నాము. రాజకుటుందొచారాలు ; విజానికి, అసలు కట్నాల సమస్య యీనాటిదేకాదు. పురాణ కొలమునాటినుండి దేశములో ప్రబిలి ఉంది. ఒక్క మన దేశములో వున్న విషయమేకాదు, ఇంచుమించు పతీ దడీశములోనూ యీ ఆచారము ఏదో టాపషములో ఉన్న విషయమే. అయితే మనదేశ ములో దురాచారముగా (ప్రవిలడావికి కారణాలు ఆనేకమున్నాయి. మన ఓ పరాణాలలోను, కథలలోసు. కుమాన్తై వివాహము చేసిన తరువాత కన్యాదాత యారాజు అల్లునికి కొన్నివల చతురంగిదిలాలు _ కొన్ని భౌమాలు కట్నము క్రింద ఇవ్వబడినట్లు వాయబడినాయి. కొంత కాలా నికి రాజకుటుంబాచారాలు పామాన్యమానపులలో కూడ ఆల్సకుని పెనఉను కున్నాయి _- చక్కు సమస్యగా. “వరకట్నము” ఆనే దుకాచావము మన దేశంలో ఆడదిల్లలను కన్నవారి ఇల్లూ ఒకా గుల్లచస్తున్నది. ఈ వర కట్న మనేది సమాజములో ఏ ఒక్క కులావికో లే5 విర్తానికో సంబిం దించిన ఆచారము మాత్రిడు కాదు; అన్ని కులాలలోను' మతాలలోను యా ఆచాకము వున్నది. కనుక కంటక ప్రాయమైన వజాసమన్యగా పరిణహాంచినది. పరావహైయిమే ; సమాజములో అంటవ్యాదిలా పీడిస్తున్న యా పవకట్న దురా చారాన్ని రూపుమాపాలనటంలోగావి, ఈ సమన్నవల్ల ఎన్నో మధ్య

26 లడివేర్లం పెళ్లీల్ల తరగతి కుటుంబాలు ఆడపిల్లల వివాహాలు చేయలేక పడరానిపాట్లు పడు తున్నారనడములో కావి, ఎక్కడ చూచినా ఏకాభిప్రాయమే కనబడు చున్నది. అసలీ సమస్యను విశితముగా సరిశీరిస్తే ఏవ్యకి కయినా కొంత హృదయ వేదన, పళ్చాత్తాపము కలుగక పోవు. మానసిక బలహీనతే _- ఆటంకం ;

ఇహవచ్చిన చిక్కల్లా యీ సమస్యను ఏ విధముగా పరిష్కరిం చాలన్న విషయములోనే ;వుంది. ఆనలు ఏ సమస్యను పరిష్కరించా లన్నా వట్టిమాటలతో జరిగే పవికాదు. మన మవప్తత్వములో మార్చు రావాలి. మసలోగల మానసిక బలహీనతే ఏ నమస్యను వరిష్కరించా లన్నా ఆటంక పరుస్తోంది. మంచివి నిర్ణయించుకో లేక పోతున్నాము. నిర్ణయించుకున్నా విశ్శంకోచంగా పాటించలేక పోతున్నాము. న్యాయాను గుణ్యంగా అఆత్మస్ఫూర్నికి ముక్కుసూటిగా నడుచుకో లేక పోతున్నాం. ఈ బలహీనత మనలో నశించనంత కాలము మన పమస్యలు సామ రస్యంగా, సాంకల్యముగా పరిష్కారము కా (లేవు. గంటక ప్రే వారెవరు ?

మనస్సులో భావించి ఆశించిన దానికి, క్రియలోజరిగే విధానము నకూ సమన్వయము కావాలి _ ఏ సమస్యను పరిష్కరించు కొనవఎలె నన్నా. ఆయితే పిల్లి మెడలో గంటకే వాశెవరని ఎదురుచూస్తున్నాము. పడవనడి పే నావికుడు కావాలని ఆశిస్తున్నాము. నూతన వసువు కొన వలెనన్న తగిన డబ్బు లేక, పాతవసువునే ఆరిగి కరిగినా సపహూానముతో ఉపయోగించిన రీతిగా _ నూతన మార్గాన్ని నిర్మించుకునే శకి సామ ర్యాలు వై ర్యసాహసాలము లేక, ఆపాత' పుతనే అఆషకషాలకు బ్‌ర్చి అభి మానమును సీగ్గును విశచి అందరూ అనుసరిస్తున్నాము.. ఒక వేళ నూతన మార్గము సిస్టపరచివున్నా ఎక్కడ కాలికి బారకలుగుతుందోననే భావముతో ఆ బాటవైప్ప అసలు చూడక కన్నులు మూసుకంటున్నాము.

తలిడం్యతుత అగచాట్లు 2 కావి ఆబాటలో కాలిముద్రణు కవిపిస్తూంకే ఆ మార్గమును వెంబడించ డానికి మనకు అభ్యంతరము లేక పోవుచున్నది. కట్నంలేని లెండీ; ॥ ణే

అట్లానే కట్నములేవి పెండ్లని ఎక్కడ తోటివారు అవహేళన చేస్తారోననే అభిమానముతో శక్తికిమించిన అప్పులుచేసి కన్నీటితో మూటగట్టి అల్లునికి సమర్చించుకుంటున్నాం. కాని సమాజములో ప్రత్యేక ముగా ఏ ఒక వ్యక్తిగావి, లేక ఏ ఒ౩ వర్శముకాని కాదుగా - ఈ దురాచార దుష్పలితాలకు గురవుచున్నది. ఆఅన్నిమతముల వారిని. ఆన్ని కులములవారిని సంపన్నులు ఎ దరిద్రులు అని గాక, పండితులు _ పామ రులు అవి గాక, జ్ఞానులు = ఆజ్జానులు అవి గాక అభేర్యమై సర్వే సర్వత్రా వ్యాపకమయినవి. అయితే కొస్తృముందు వెనకల తేడాలో అనుభవిస్తు న్నాము , ఏరుదా పేక తెప్పతగులబె ప్లే :

ఎవరికివారు మనమొక్కరమే ఆని తలచడావికి, మనకుమార్తైల వివాహములు పూర్తయినాయి కొదిట్రి “యీ[శమ మనకెందుకు” అని భావించడము జరుగుకున్నది. కావి ఈ (ప్రవర్శ్వన “ఏరు దాకేక తెప్ప తగులబెప్టే” సంకుచిత మనస్తత్వాన్ని విరూపిస్తుంది, సమైక్య కృషి ద్వారా సవ్వమూ సాధించగలమనే సత్యాన్ని నిత్యమూ నమ్మి. దావి యందు తగు ఆచకణ లోపిస్తే మన మనోడౌర్భల్యాన్ని నిరూపిస్తుందే కాని వేరుకాదు దాబసారుల దాధ్యతే;

ప్రయాణము చేపే బాట ఎత్తుపల్లాలకు ఆలవాలమయి. ఎగుడు దిగుడులతో సుగమంగాలేవి పక్షమున మనబాబసారులే ఆబాటను సంస్క రించుకోవాలి. ఇది మన బాటసారులబాధ్యతే : ఆయితే ఆ బాటను బాగుపరిచే బాటసారుల వర్గము ప్రత్యేకముగా వుంటుందని, వారే ఆ

28 "ఆదవిల్లల పెళ్లిల్ల

ఆషకషాలను అనుభవిసారని చూసూ ' వూరుకోవడ మేనా ? 'మనమంతా ఈ టబ నో త...

ఆ వరములోని నభ్యులమే, తోటను బాగుపరచి ఘుమ ఘుమలాడే

శి

కమ్మని గులావీలు అందజేసే తోటమాలుల వర్షము వేరేవుండదు _ ఆ

వర్షములోని సభ్యులము మనమే.

సంఘం _ సేవ - సంస్కరణ ;

ఆ విధంగానే సంఘ నంస్కరణకోసము. ప్రత్యేకము ఓవర్ష మంటూ ఉండదు, అందుచేత *” సంఘం _ సీవ_ సంస్కరణ ” ఆంటూ సాంఘికోద్యమ కార్యకర్తలు వీధినబికి ఆరుస్తూం పే మనగురించి వాళ్ళ శక్తినే, వృద్దినీ ష్యగ్దము చేయడము, అందుకు వారి జీవితాలు బలికావనడమూ మనము సహించకూడదు. పడవ నడపడానికి అందరూ నావికులుగా సిగ్థముకావాలి. దార్మిద్దమూ - నిరుద్యోగమూ - అనారోగ్యము వ

,... కొవ్ని దురాచారములను గురించే. విర్విరామముగా ప్రచారము" చేయవలసిన ఆవసరము ఆగత్యము మనకు కలుగురూంటే _ మన దేశములో ఆద్యంతాలు లేకండగ పెరుగుతున్న యీ ఎనలేని దారి ద్యమూ, తరుగులేని నిరుద్యోగమూ, అదుపులేని అఆనారోగ్యమూ, తాళ లేని ఆకలిబాధ ఏనాటికి విర్మూలించుకొనగలమో ఆలోచించండి _ సనహృదయులంతా. జీవిత సమస్య కౌదు :

వరకట్నాలు జీవితాంతము వరకు పరిష్కరించుకోవలసిన్మూ సమస్యకాదు. కాని తతృలితాలు, పర్యవపానాలూ మాత్రం జీవితాంతము వరకు ఆనుభవిస్తున్నాము. ఒక జీవితములో కలిగిన ఒకే ఒకమారక్చు (సమస్య) తో - ఆది చిన్నదయినా = పెద్దదయినా, లాభమైనా = నష్ట మైనా, కష్టమైనా - సుఖమయినా, ఇతరులు గు్వంచేపైనా _- గురి ంచ

తలివం్యడులి తగచాట్లు 29 బేక పోయేదైనా చుద్దావున్న వ్యక్తుల జీవితాలుకూడ తారుమారవు తాయనేది మనం నిత్యం వమ్ముచూన్న పరిణామవాద మూలసిద్ద్ధాంతము, ఈ పర్యవసాన ఫలితార్హమే _ నేటి వివాహ సంస్థ వధూవరుల సేరిట ్వ్వలుదేసే సీచ వ్యాపారంగా మారిపోయింది. వరకట్నాలతో నేటి వివాహాల్లో కనరాని వినరాని మార్పు మన కుటుంబాలలో కలుగు చున్నది. ఆయితే ఈ మార్చు ముఖ్యంగా వధువు వర్షం వారిలో దుష్ఫ లితాలకు దారి చూపిస్తోంది. వరకట్నాలు పరిష్కరించబడాలనగా నిత్యం ఆ సమస్యనుగూర్చి ఆలోచన చేయనవసరములేదు, వివాహ మనేడి జీవితములో ఒకే పర్యాయం జరిగే సవిత (క్రతువు. ధర్యదీ£ కంకణం. అబ్బి వివాహాన్ని అనుసరించినది ఈ సమస్య. కాబట్టి సుల భాతి సులభంగా పరిష్కరించుకొనగలం.

ర్యాగం కావాలి ;

నా విషమ సమస్యగా రూపొందిన ఈవరకట్న ప్రతిబంధకాన్ని సుద్దలు చేయాలంటే త్యాగం కావాలి. వ్యాపార మనస్తత్వాలు నళిస్తేనే త్యాగం అలవడుతుంది. త్యాగమనేది _ఏ మాదిరి ప్రతిఫలా పేక కోరనిది. “పరిస్థితులూ పరిణామాలు యేమన్నాకాని ః అవి విషమించనీ గాక, ఆ బాధల్ని నేనూ ఆమె కర్తవ్య నిర్వహణా తృప్పిలో హాయిగా ఆనుభవిస్తాము” _ అని ప్రమాణం చేయాలి వివాహాల్లో, ఆసలు వివాహ ఆదర్శము యీ ప్రమోణ ప్రవచనమే, కాని. ఆప్రమాణమూ ఆదర్శము విన్మరించాం. లెక్కచేయలేకపోతున్నాం.. అడదిడ్తలను కన్న తలిదండ్రుల కన్నులనుండి రాలే దుఃఫాక్రువులను ఆనంద భాొష్బా దగా మారేట్లు మనం ప్రతిన బూనాలి.

వివాహ ఆదర్శం లి వరరట్నాల అవరోధం

నడుస్తూన్నమానవ సాంప్రదాయముగా మన జీవితాల్లో వివాహ మొకబంగారు పర్వం శ్రీని స్వీకరించని పురుషుడు, పురుషువి దరిజేరవి త్రీ వ్య్వమని పెప్పల నిర్వచనము. ఆసలు మానవుడు “నిర్మించుకున్న సంస్కృతీ, సంస్కార, సాంప్రదాయములలోను సంఘ కిటుదాట్లలోను త్తీ పురుషుల వివాహము అవ్నిటి కంట ఉత్తమమైనదే. కాక ఉన్నత మైనది. మానవుడు పొందిన ఎన్నో పరిణామదళల్లో అత్యంత సంస్పారభావం కలది వివహదళ. సర్వాశ్రమ జీవితాలకు ఆలంబనం గృహస్తాశ్రమం కదా 1 వివాహమన్నది స్త్రీపురుషుల కిరువురవు సమాన మైన ఆవళ్యకతగల ఒక సుసంస్కారిము. శ్రీ పురుష దాంపత్య సు€ సౌధానికి ప్రథమ సోపానము. భా్య్యాంహీకుడుగా పురుషుడు తానేకర్మ ఆచరించిననూ ఫలితము పొందనేవడని అనాదినుంశియు వివాహ నంస్కారమునకు విశిష్టత గలదవి బోధించే విశ్వాసం ఆధ్యాత్మికంగా వస్తున్న దే. పరిస్పరం కాంక్షించే. ర0డు హృదయాల నమ్మాళన కళ్యాణం = ఈ వివాహం. దూర మారములోనున్న ఏ పరిచయమూలేవి 2 ఎక్కడివో రెండు హృదయాలు వచ్చి వివాహ సంస్కారముతో ఏక మవుతున్నాయి. ఈ విరంగా అన్ని ధర్మాలకు ఆలంబినమైన గృహస్తా శ్ర మజీవితాన్ని పొందుట ఎంతసర మోత్కృష్టమయినదో ఆలోచించగలం, 30

ప్రే ఆ వ్యక్నిత్వమూ నాగరికతా సంస్కృతీ మనకు ఉన్నాయి. ఇటి సత్సం 'ప్రదాయమును (ప్రేమానురాగ పూరితమైన పరన్పరభావ సమ్యేశ?త మైన సిమ్మెంటు అనెడి బలిష్టమైన పదార్థముతో నిర్మించు కొవవలెను. "*జఆంతేగాని కేవలము ధనవాంఛా దాస్య ప్రయుక్త మైన కట్నమనెడీ పాడు మట్టితో విర్మించుకా నుట సంస్కార లక్షణముకాదు. టమరన్న (్రధానం మైత్రి : లా! విహాహమంళటే యెడతైెగని సంబందము. ఈ వివాహాన్ని సుఖ వ్రదంగా చేసుకొనుటకు ద:పళులిరువురూ ఈమలోళామే ప్రేమించు కొనుట, ఒకరియడల మరొకరు ఎటువంటి అన్యవాంఛ లేకుండుటకు ప్రమాణము చెయ్యాలి. దంపతులలో _పేమకంటె ప్రధానం మైత్రీ బంధనం. పరస్పం౦ ఒకరినొకరు ఆర్హంచేసుకొని అభధిరుచులలో ఆల వాటలో ఆకారాలలో భేదంవున్నప్పలటికీ ఒకరి భావాలను మరొకరు ఈగౌవివించడము నేర్చుకోవాలి. ఇందుకుగాను ఒకరెక్కువ మరొకరు “ తక్కువ అనే ఛేదభావము హోరిచేస్తుంది.. ఈ విధంగానే కట్నం తక్కువగా తీసుకువచ్చిందని భార్యను భర్త అయిషతగా చూసే భావం పొగొబుకొని (ప్రేమతోవాటు అనురాగం ఆత్మీయత పెంపొందించు కోవాలి. ఆదర్శం _ అవరోధం : అయితే డబ్బే ప్రధానముగా టెంచుకొని కట్నం ఎంత , యెక్కువ రాదిట్ట వీలగునాయని ఆంచనాలు కడుకూంకే _ వివాహ ఆదర్శము వరకట్నాలతో ఆవరోహింపదిడుకున్నది. వధూవరుల భావి జీవితము శాంతి సౌఖ్యదాయకముగా ఉండాలని, వారి అభివృద్ధినికోరి తనకు కలిగిన ఆస్తిలో కుమార్తెకు ఏ తండ్రి యిష్వకుండా వుండ గలడు? ఈ స్ట్‌ితలో “ఇంతకట్న మివ్వండి” అని నిలదీసి అడగటం మౌనత్వమ విపించుకుంటుందా ?

ఏ2 అడివిల్లల పెళ్లివ్లు దిదాహం' ౨ సమిష్టి జీవితం :

త్రీ పురుషులు ఎట్టిపరిస్టితులలోను వ్యష్టి జీవితాన్ని గడపలేరు. ఇ నమిష్టి జీవితాన్నే సాధించాలి. వ్యక్తి వ్యష్టిగా జీవించలేడు, సమిష్టిగా నే బ్రతకొలి = అనే పహజీవన సిద్దాంతాన్ని ఏనాటినుంచో మనము వీవాహ కౌర్యకారణంతో అమలు జరుపుతున్నాము. తతృలిత మే న స్తీ పరు షులకు ఒప్పందముతో సహకార జీవితం వివాహముతో నాంది యగు చున్నది, అయితే స్రీ పురుషుల ఈ సమష్షిజీవితావికీ వరకట్నాలాచా రము గొడ్డలి పెట్టుగా రూపొందినది.

డె

పృరుమనకింతో - స్ట్రీకకూడ అంతే ।

వివాహమనేది పురుషునకు ఎంత అవసరమో త్తీకకూడ అంతే అవసవము కదా: వారి కుటుంబ భవితవ్యమును గూర్చి వరు నకు ఎంత హవ్యం, బాదృత వున్నదో వధువునకు కూడ అంత సమాన బాధ్యత వుంది. ధర్యం, నీతి సంస్కారములలో పురుషునె3ంత వత్మే కత ఉన్నవో స్త్రీకి కూడ ఆంతేవున్నది. ఆయితే ఈ హష్కలు బాధ్యతలు రొక్కించడము ద్వారాను, నొక్కించడము ద్వారాను కాన రాకుండా మృగ్యమై పోతాయి. స్త్రీ పురువల సమాన హమ్కల కోనం పోరాడుచున్న మనము, న్ర్రీతోబాటు ధనాన్నికోరటం ఏంన్యాయం ? ఎంత యివ్వగలరు ?

మానవ దర్మము అనాదినుండియు శ్రీ పురషలకు (క్రమబిద్ద మయిన, సుశిక్షణాయుతమయిన జీవయాత్రశే ఆయళశ్తము చేయు చున్నది. కేవలము కట్నము పుర్చుకొనుటకే మనము వివాహము చేనుకొ నుట లేదు. మనదగ్గర బాంధవ్యం కుదుర్చుకునేందుకు వచ్చినవారిని “ఎంత కట్నము యివ్వగలరు ౪” అని నయాపై నల దగ్గరనుంచి చేరమాడి,

శళిదండుల అగచాళ్లు నన ఎన్నో ఎత్తులు జిత్తులు ప్రయోగించి ఎంతరాబట్ట వీలగునాయని అంచ నాలు గణిస్తూంటే = స్నేహ సొహార్ద్రతకు తావెక్కుడ ? వివాహానంత రము ఆదంపతుల నిత్యజీవితిములో పె్టలు జరిపిన వివాహమునాటి -. బేంసారాలు, ఎన్వలజిత్తుల పన్నాగములు న్మరించకుండా మంవగలిగి

మనగలరా? అడుగడుగునా గుర్తుకువచ్చి వారికి మనళ్ళాంతి లేకుండా చేయగలవు. ఇది కాదనరాని సత్యము. పశు వులసండ ;

వరకట్నాలు వియ్యపువారినుంచి విర్చంధముగా వసూలు చేస్తు న్నాము. “మా అఆద్బాయికి ఇంత కట్నమిస్తేనే కాని వీళ్లేదు” అని ఒకరేటు చెబుతున్నాం. దీన్నిబట్టి వరుణ్తీ సంతలో బేరమాడే పపవుగా రూపొందించామన్నమా పేగదా | డబ్బునిచ్చి పుస్తకములు, వ్మములు, వస్తువులు మొదలగు విర్ణీవ వస్తువులను చున మేరీతిని కొంటా మో అడేవిధ ముగా, ఇప్పుపు వధవు కొన్నివేలకు వరుని కొనుచున్నదన్నమాట కాని స్వల్ప[ద్రవ్యమును వెచ్చించి కాన్న వస్తువులపై నున్న "స్వేచ్చా స్వాతం తము, వా అత్యాధికద్రవ్యము ఎచ్చించి కాన్నవరునిప్వై త్తీక్తే మాత్రమును హక్కులేక పోవుట విచాంకర మైనది.

మానవులై పుట్టి వరపళకువు గణనలోకి వస్తున్నారు. ఎక్కడో స్మీగో జాతివారు మనుష్యులను చేరంపెటి అమ్ముకుంటారవి పత్రకలలో చడివి, విని ఆశ్చర్యంతో నవ్వుకుంటామే | మనమశ్మే ఈ నరవశకుపుల అమ్మకాలు విరివిగా జరుగుతూంటే నీ(గోజూతి చరితను చూచి మనం ఆశృక్యపడటములో అర్హమేలేదు ఇందుకు నిజంగా ఎంతైనా సిగ్గు పడాలి. ఈ “వరవిక్రయం ”' అనేది ఎంతటి సీచమైనడో ఎవ్వరికీ ఆరం కావడంలేదు. నేనూ - నాధార్యు :

“నేనూ _ నాభార్య” అన్న పవిత్ర భావనా శీలురై నప్పుడే దంప తుల జీవితం సుఖమయం కాగలదు. మనసులు కలిసిన దంపతులు

వశ ఆఖవల్దల పెళ్లిళ్ల మరుభూములను కూడ నందన వనాలుగా చెయ్యగలరు. కేవలం భార్యతేగల దనకనక వస్తువాహనాన్ని మాత్రమే (సేమిస్తూ, యింకా “మీనాన్న అవిపెట్టలేదు యివిసెట్ట లేదు” అని పాధించే పురుషుల మనస్తత్వాన్ని ఆసహ్యించుకోవాల. స్నేహానురాగం పెంచుకోవలసిన దంపతుల మధ్య ఈ వరకట్నాలు వుక్కుగోడలు. ఆదర్శసతిగా ఉగపాంచవలసింది ధనం రాబట్లుమునేందుకు మార్గంగా చూచి, వధువు అను వానిసలుగా చూడటం కడు ఆవర్మిమెనది వివాహాన్ని పశువుల సంతగా, వేలముపాటగా మార్చిన వరుగ _ “ధర్మపత్ని, సహధర్మ చారిణి. అరాంగి, గృహలడీీ” అవి పిలువదిడుతున్న వధువును పరిగ హిస్తూన్న సతిగా ఎట్టాదరించగలుగుతారు ; ధర్మపత్ని ఆనే అర్హత అసలు న్వుందా 7 వరదక్షీణ ;

వకకట్న సమస్యకు మూలకారణొలు ఏమిటో పరిశీలించటం ఒక ఆసక్‌దాయక మైన విషయమే, ఈ వరకట్న ఆచారం అతిపాచీన మెన వేదకాలమునుండి ఉన్నటు కనదడుచున్నదని చెప్పుకున్నాము. దానం యిచ్చేటస్పుడు దక్షిణకూడ యివ్వాలి. శ్రీని పురుషునికి వివాహం చేయడమనగా, వరుణ్ణి శ్రీ మహావిష్ణు న్యరూప్పనిగా భావించి వధువును దానముగా సమర్పించేవారు. ఇందుచేతనే కన్యాదాతచే వరుని పాద ప్రళనకూడ చేయించుట హిందూ వివాహములలో ముఖ్యభాగమెనది, కన్యను వరునికి దానం యిచ్చేటప్పుగు దానముతోబాటు దక్షణ తాంబూ లములిచ్చుట కూడ పరిపాటి. ఇదే వందకిణ. ఇది వివాహ కతువులో ఒకథాగంగా ఏర్చవినది. అఆప్పుడిది స్వచ్చందంగా సంతో షపూర్వకంగా జరిగి కే ఇప్పుడిది నిర్భందంగా జరుగుచున్నది. అంతేగాక కన్యాదాత ఆరక స్తోమతనుబట్టికూడ జరిగేదానాడు. కాని శతార్దాలు గడవగా సొాంఘికాచారాలు మతాచారాలుగా ఆయి, చివరకు దురాచారాలుగా పరిణ మించి చలాయిస్తున్నాయి. నాటి వరకట్నాలు ఎల్లాఉండేవో, ఎంతగా ఉంచేనో మనం పరిశీలించాలంటే = ఆ సంసప్రదాయములను చాటి చెప్పే ఆపస్త్రృంబమహర్షి సూత్రములను పఠించాలి,

అలిదం్యతిల అగచాట్లు పెక ఇంతకంటె అఆఫప్రమాణమేముంది ల్ల

విక్రయించేవారికి [క్రయధనాధిక్యమునందు లక్యాలేగాని తమ కొడుకు కుమార్తెలకు సర్వ లక్షణ సుగుణ సంపన్నశీలురగు యీడు జోడును కుముర్చుటలో లక్ష్యరహితులుగా ఉంటున్నారు. ఇట్టి కార్య ములను వివాహములని చెప్పగలమా ? ఇట్టి వివాహములను అగ్ని సాక్షిగా కన్యాదానమవి (ప్రమాణము చేయిస్తున్నాముకదా = ఇంకకంటె ఆఫప్రమాణమేముంది ? ఏ దంపతులు విక్రయాలకు గురిఆయ్యారో, ఆ దంపతులు 'డేవకార్యములందు పితృకొర్యములందు అర్హతకలిగి ఉంటా రని ఆధ్యాత్మిక విశ్వాసపరులు అంగీకరించగలరా ? ధనమే సుఖముల కన్నింటికీ ముఖ్య సాధకమవి (ద్రిమించి వివాహము చేయబకిన వారెం దరో సకల దుఃఖములచే బాధ పొందునున్నవారున్నారు. కున శ్నేప్పని రథ:

బుగేదములోని ఐతరేయ (కాహ్మణమందలి “శన శ్యేపుని కథ” మనకు తెలుసున్నదే కదా । ఒక సర్యాయం పరిశీలిద్దాం.

హరిశ్చంద్రుడను రాజు సంతానహీనుడగుటచే వరుణడేవుని ఉపా సన ప్రారంభించాడు. అపుత్రత్వమంతరించుటకుగాను కలిగిన బిడ్డను తిరిగి వరుణునికే అర్చింతునిు _మొక్కుకొన్నాడు. ఆయన ప్రసన్ను డగుటడే పుత్రోత్సత్సి జరిగినది. పూర్వవియమాను [ప్రకారము పృత్రుని సమర్చించుటకు పుతవ్యామోహమును వీడజాలక కారణములు చెప్పుచూ రాజు కాలక్షేపము చేశాడు, దానికి వరుణుడు రాజునకు శాపమిచ్చాడు, కావి వేడుకొనుటచే తనపమారునకు బదులుగా మరొకవిని అంగీక రించాడు. అజీగర్హుడనే వీద బ్రాహ్మణుడు ధనలేమిచే తసకుమా రుడయబిన శునశ్శేపుని హరిశ్చందదునకు వేయి వరహాలకు అమ్మాడు, ఆ కశునశ్ళేపువితో వరుణదేవుడిచ్చివ శాపమును నివృతి చేసుకొనుటకు గాను రాజు బలికి ఏర్పాటు చేశాడు. మరికొన్నివేల వరహాలు అదన.

36 . ఆలివర్లల పెళ్లిల్ల ముగా రాజు ఇవ్వబోవుటచే దారిద్య్ర బాధవల్ల స్వయముగా తండ్రే కుమారువి వధిందుటకుకూడ ఆంగీకరించాడు.

కన్నతండ్రే ధనమునకాశించి తన్ను వధించుటకు సిక్టముకాగా, శున శ్నేపుడు విశ్వామిత్ర మహర్షిం శరణువేడాడు. మహర్షి శరణమిచ్చి మంత్రోపదేకముచేయగా వరుణదేవుడు కరుణించాడు. బుషులెల్లరు మంత్ర దషయెన శునశ్శేపు3 ప్రశంసించగా, తండ్రిమెన అజీగర్హుడు తన కుమారిడింత గొప్ప వాడై నాడవి సంతోషించి కౌగలించుకొనటో యాకు. కావి ధనలోభముచే తనను అమ్మిననాడే పిత్రాపుత్ర సంబం ధము పోమెననియు, తనకు ప్రాణదానమొనర్చిన విశ్వామిత్ర మహశ్షే తనమ తండ్రనియు దెప్పి మహర్షి ఒకిలో కునశ్శేపుడు కూర్చున్నాడు. నరమాంస వి[క్రయదోషం :

పైకథను బట్టి కొన్ని సార్వకాలిక సత్యములను మనము ([గహిం చగలము కదా। నేటి మన సమాజమునకూడ ఇతరులను ళోషింపబేసి ఈమ పుక్రులక్షై ఆస్తులను ప్రోగుచేసి యిచ్చువారందరూ అజీగర్పుని

, ఈరగతికి చెందినవారే.

వంకట్నాలుకూడ వియ్యపువారినుంచి నిర్బంధముగా వసూలు చేయుచున్న విషయము మనం అంగీకరిస్తున్నదే. దానితో వరుడు వస్తువుగా పశువుగా చలామణి అవుతున్న విషయము విరూపితమగు చున్నది. శునశ్శేపుని కధకు దీనికి భేద మేముంది ? ధనలేమిచే అజీ గర్హుడు కుమారుణ్ణి ఆమ్మిననాడే. పిత్రాపుత్ర సంబంధం వేరుపడింది. ఈ విధముగానే _ కట్నఎతో కొనుక్కున్న వరుడు మనకు అల్లుడెట్లా ఆయాడు ! దీనినిబట్టి వివాహము జరిగినది అన్నా చెల్లెళ్లకు కాదన గలమా ? కట్నమునకు ఆశపడి ఆమ్ముకొన్నందున మనకు పిశాపుత్ర సందింధం వీడి పోలేదా? ఈ దోషం కలియడమువల్ల ఇహపరసాధక మైన పితృకర్మాచరణకు, ఆఅమ్మదిడీన మన కుమారుడు అనర్హుడు కావస్లేదా ? విర్మీత ధరలకు కుమారులను అమ్మినందున నరమాంస విక్రయదోషము అందులోనూ సజీవంగావున్న మానవువి మాంస విక్రయ

అ లిదం్య తల అగచాట్లు 327 దోషములను పొందుతూ, పుఠతవిహీను లై నందున పున్నామ నరకము నకు వెళ్లుటగూడ దాపురించుచున్నదికదా : నరమాంనం అమ్ముకోవటం ఆటవికజాతి సంప్రదాయంకన్న హీనంకదా । ఆయితే ధరనాళతో ఇవేమి గుర్తిండక మనం నమ్ముతూన్న శాస్తాలనే కాలదన్నుతున్నామనగా, ఇంతక౦0ప ఆసచారం,. ఆక్మదోహం మరోశేముంది ? ఆవసరాను నిమిత్తం నమ్మిన శాస్తాాలనే కాలదన్నిన మనకు, ఇంకా మత విశ్వా సము దేనికొఅకు ? అంతరాత్మనే [ద్రోహం చేసుకుంటున్న మనలో మానవత్వముందని ఎట్లా చెప్పగలం ? ౫ వసంకల్పమలా వుంది;

కుమార్తెలకుగాని కుమారులకుగాని కన్యావరాన్వేషణమందు ఏ మాత్రమూ శ్రస్ట తీసుకొనక వివాహ సంస్కారమూలార్టముననే మరు గునప:ది, అశాస్త్రీయమైన వివాహములు ప్రయత్న పూర్వకమైన బుద్దితో చేస్తున్నారు. అందుచే భార్యకుగాని భరక్తకుగావి ఆత్యంత బాధకలిగినప్పుడు వ్యక్షంచేప భావన పరిశీలింప దగ్గది. ఇస్తాసన్న కట్నపుసామ్ము అడిగిన తక్షణం యివ్వలేదవి పుటినింటవర్షనే వదల బడిస ఒక యువతి తంద్రి వ్యక్తపర్చిస భావమిది ; “మా పయత్నమే మున్నది. వై వసంకల్పమలా వుండగా మధ్యమన మేమి చేయగలము? నాసి వ్రాతిను తప్పించుట సామాన్యులకు సాధ్యమా ౩ ఆంతా డరైవ లీఫిిం ఎంతకాలము అనుభవించాలో ఆంతకాలము అనుభవించ , వఠనినదే. కోని మనం తప్పించుోోలేము.” ఈ విధముగా సమాధాన పర్యుకునే పెెల ఆలోచనలను అనుభవాలను విజ్ఞానమనవలెన్నా లేక అజ్డా మనవ ల₹ెనా _- మీరే యోచించండీ. |

వమానకం జాతక (ప్రభావములను పరిశీలించి వివాహంచేసే విశాసంకూడ దునతో చాలకాలం నుంది ఉన్నది. వధూవరులలో వివాహమయోగ్యితిలు ఎన్ని మనల్ని తృప్నిపరచినా ఈ జాతక విశ్వాసా లతో విరమించుకున్న వివాహాలు చాలఉన్నాయి. ఆయిథదే ఈ జాతక విశ్వాసం ఎక్కువగా పాటించేవారు *మూనొడు అరుదుగా కవిపిన్తున్నారు.

వెరె ఆడవర్లల పెళ్లీల్ల ఇందుకు కారణం '_ మంచి ముహూర్తముననే వివాహం చేయబడిన దంపతులలో వైధవ్యం ప్రాప్తించే వారూ ఉన్నారు; ఫలప్రదమయిన బాత కాంశలుకల దంపతులలో నష. అరిష జాతకులు కూడ కనిపిస్తున్నారు. “భ్రారత దేశం ఆధ్యాత్మికంగా బహుదొడ్డది'" అవి పేరుపొందిన మనం ఈ విధంగా మళ విశ్వాసంతో ఎన్నో అడ్డంకులను ఎదుర్కొన వలసివస్తున్నది. రనుపించే మనుష్యులు = కనుపించని ద్హైవబలం : తమయందు భారమేమాఠతముగాని భరించక సకలమగు ఉత్తర వాచత్వమును దైవ నమ్మిక మీద సడలించుట యీనాడు గుర్తించని జిజ్ఞాసా పరులు అరుదుగా ఉంటారు. ఇదెక్కడి న్యాయమో తెలియదు. పరిమ'ందితోములగు వివాహములు చేయుచు శస్తాదారమనియు, దైవ విర్టయమవియు తమ అకృత్యములను దాచ ప్రయత్నించే పరాధీనపరులు విజానికి సమాజమునకు ఎంతగానో హాని పరులు, అనుస రించడము వల్ల వచ్చిన ఆపదలను “నొసట” (వ్రాసిన వాతిలుగా భావించి నంతకాలము. జాతి అభ్యుదయము పొందలేదు. శః చిధి కర్మలు మానవు వె రాశ్యములో ముంచడ మేగాక, తన భవిష్వుతు ఉన చేతు లలోచేవ, యేవో బాహ్యశక్సులు తనను ఆతిస్తన్న మేకకు తకు ఆముతున్నాడని అనిపిస్తూ మన అవదః పతినానికి దారచూపిస్తూ ఆభివ్ఫడెకి అసు నిలుస్తున్నాయి. కనుపించే మనుష్యులు కంఠంమీన "బేసి తొక్కి పెడుతూం పే ౨ కనుపించని యా2వవ బలంమీవ లహ బఖంమీవ భవిష్యత్తును. విదలిపెటడము. అవివేమని మనము. ఇప్పచకయినా గుర్తించక తప్పదు. ధనవ్యామోహమే = వివాహ వెరణం ; గత కాలములో దేహసుఖమునకుగాని ధనాధిక్యములతో గాని వివాహములు జరిగేవి కావు. కొని ఈ నాడు అనేక ఆకానస్త్రీయము లగు భేదములను కల్పించుకొని కన్యలకు తగిన వరులును, వరులకు

అ రీదం[6ుల అగచాట్సా ఏం తగిన కన్యలును దొరుకుట దుళ్లుభముగా చేసుకుంటున్నాము. ఈనాడు కేవలము ధన్య ప్రజా సంపత్తులకొంకే వివాహములు జగిరితే ఈనాడు (బీద) ధా:తి దేశము మూలంగా *కుటుంది వియందగర్రణ” తో ప్రకా సంపత్తిపోయి ఒక్క ధన దేహ వ్యామోహమే వివాహ కార్యకారణ మగుచున్నది. ఇంతకంట సిగ్గుచెందవలసిన విషయం మరో పేము న్నది? స్త్రీ పురుషులకు సకలవిదములగు ఆన్యోన్యానుకూలము లుందిన ఉత్తమ దాంపత్యము కలుగుతుంది కాని 'వేరురీత్యా క్‌లుగ జాలదు. రెండు వస్తువుల మేళనముడే మూడవవస్తువు మంచిదిగా ఉత్పత్సి కావలసి యుండిన ఆ ర0ము వస్తువులు ఒకటిగా మేళశనము కౌవలెగాని ఇసుక పీరు వలె వేరుగా ఉండతగదు. “పేమ” అనే సద్భావం యిరువురి హృదయాలలోనుండి ఉదృ్భవించినప్పుడే. వారి దాంపత్య జీవికావికి చిహ్నామయిన సుసంతానం కలుగుతుంది. అందు చేతనే వివాహమువకు కొన్ని సాంఘిక _ ధర్మ -_ నీతి విధులను ఆను నరించవలెగావి వ్యాపారతత్వం కాదు, సద్బుద్దిగల వరునకు = సద్భుద్ధిగల వధువు :

కొన్ని మంత్రాలలో సంపూర్ణమగు ఆయుర్దాయము కలిగిన, మంచి పండితువై వన కుమారుడు తమకు కావలెనని కోరుతూ తలిదండ్రులు అందుకవసరమైన వ్రతములు పూజలు చేసారు. నహజమేకూడాము. అయితే _ఆ ఉత్మమపస్టతిగానే న సంపూర్ణమగు ఆయుర్దాయము కలిగి మంచి పండితురాలయిన కుమార్తెలు జన్మించాలని కోరుతూ అందుకు అవనవమయిన (వతములు పూజలు చేయగరేమి* ఈ ఆరక బధలచే “ఆడసంతానము” అంటేనే మనకు చీదరింపు, పెడసరి భావీమూ కలుగు చున్నది. సద్బుస్థి గల వరువకు సద్భుర్టిగల వధువు అవసరము లేవా ? మతముపేరిట అనర్థకమయిన ఆచారాలు ;

మన ఆచారములలో చాలవరకు మత విశ్వాసముతో అమలులో ఉన్నాయి. కొన్ని దురభ్యాసాలు, దురాచారాలు అనర్టదాయకముగా

4౦ తోచి నప్పటికీ వాటిలో కొన్నిటిని మతము పేరిట సహించి అచార దాస్యానికి లోబడి పోతున్నాము. ఉదాహరణకు _ వరకట్నాలనే తీసు కొనవచ్చును. కట్నం లేని పెంద్రేమిటి ? ఉప్పులేని పప్పేమిటి ? ప్రసొదంలేని పూజేమిటి ? యిట్లా ఎన్నో విపర్యయాలు మనము తీసు కుంటున్నాము. బాల్య వివాహ వి షేధప్రచారావికికూడ ఆనాడు మతము "పేరుతో అడ్తునిలుస్తూ “అష్టవర్హాదృ వేత్కన్యా” అంటూ ప్రచారము చేనిన నంఘటనలులేకపోలేము “సహగమనం మానమంకే హిందూమతం 'మంట గలసి పోతుందని గగ్గోలు పెటిన వాళ్లున్నారు. కాని హిండూ మతం మంటగలిచిందా 1 స్తీ పునర్వీవాహాలు, రజస్వలానంతర వివా హాలు మొదలయినవి వచ్చినప్పుడుకూడ పాందూమతం నాశనమవుతు న్నదవి వాపోయిన వారున్నారు. కాని అదీ జరగలేదు. ఆడపిల్లల వివాహ పయో పరిమితి పెంచవలసిందిగా ప్రచారము జరుగుతూంపే ఇది మతానికెంతో ఆనరదాయకమని అన్నారేకావి, మతమంటే మానవ త్వముకూడ కలని ఉండాలని తలంచలేదు. కుటుంది వ్యవస్థకు నాంది యనబడే వివాహమును ఆశాశ్వత్యమైన, ధనాశతో నిష్కుళంకం చేయకూడదు. పవిత్రమైన పెంక్షిలో నాణాలు చెల్లించలేక పాణాలను అంకితమిస్తున్నారు. అటు ఆధ్యాత్మికంగా చూసినా. ఇటు సాంఘికంగా చూచినా _- ఎటు ఏ కోణంనుంచి పరిశీ లించినా వవకట్నాలు ముమ్మాటికీ మోరదురాచార దురాన్యాయమే ;

ఆడపిల్లల వివాహాలు న. త్తే అనుసరిస్తున్న అభ్యదయాలు స్వారం్యతోద్యమంతోదాటు మహిళలలోకూడ కొంత సాంఘిక టై ఈన్యంవచ్చి తలు విద్యా విజ్ఞానార్జనపట్ల మోజు చూపించసాగారు. అంధకాంములోనుంచి స్త్రీలు కొద్దిపొద్దిగా బయటికొచ్చి విజ్ఞాన పభావితు లయ్యారు కాని ప్రజలలోవి యీనాటి అభివృద్ధి అధభ్యువయాలు నకాలములో ఆడపిల్లల వివాహాలు జరిగేందుకు మాతం తోడ్పడుట లేదేమోయని పించుచున్నద్ని ఆడపిల్లల వివాహ వ-హోఃపరిమితి పెంచినా వివాహ సందింధములు సమకూర్చుకొనుటలో తలిదండ్రుల బరువుభారములు ఏ మాత్రమూ తగ్గలేమ. ఈనాడు ఆడిపిల్లలకు సకాలములో వివాహములు కానందుకు పూర్వాచారములు నమ్మకములు మాత్రమే కావు _ అభివృష్ది అధుదయాల పేరుతో సంఘములో అవాంధనీయము౫” వ్యవహరిస్తున్న స్వార్షచింతన మాత్రమే. శ్రీపురుషలలో 3ష్టనుఖములను నిగ హించు శ్వైాగాని, ఓర్చుగావి నానాటికీ తగుచుండుటకు కారణము యీనాబి మన అహ్యుదయధభావనా ఐలపు శక్తియు కలనడక కాకపోతే మంచిడే! అభ్యుదయం, పురోధివృద్ది పేకుతో ఎన్ని వేషాలు వేసి ఎన్ని పోకడలు పోయినా చిల్తశుస్థి వ్వైతికసాయి లోపాలవల్ల యీనాటి వైవాహిక వ్యవపై మునువటికిన్న మరుగైైనవి కాకపోగా అనిశ్చిత పరిస్టితులు ఏర్పడినవి. _ఇట్టివి పూర్వకాలములో లేపరి ఆకారములతో స్పష్టముగా రూఢి చేసఘునోగలము. వ!

శై ఆడవేర్లఆ పెళ్లీల్లీ యువతులు పుట్టినిందోనే :

ఈనాడు మాక్రము ఆవివాహితులైన ఆడపల్లలు 20,23,800 వీండ్త వయస్సువారు సహితమూ చాలామంది కనుపిసున్నారు. అత్త వారిండల్లో కులాసాగా కాపురము చేసే యుక్త వయస్సుగల యీ యువతులు పుట్టివింట్లోనే బాధతో ఉములిపోతూండడము మనము గమనించనిదికాదు. శుభ్యపదమయిన మాంగల్యాలు ధరించవలసిన ఈ వయస్సు మీరుతున్న యువతుల కంఠములు టోనిగా ఉండడము చూచి ఏవ్యక్తి హృదయము సృ్పందించదు? వయస్సు వచ్చిన ఆడబిడ్డ పెండ్లి కాకుండా కళ్ళ ఎదుట తిరుగుతూం టే వినృహాయతను అసమర్తతను విరూపిస్తున్న తండ్రికేకాదు ; ముఖ్యముగా తల్లికి ఎంత రంపపుకోతగా వుంటుందో మనకు తెలియనిదికాదు. మాతృత్వానికే ఆసచారం జరిగి వంత బాధ ఆమెకు అనుదినం, అనుక్షణం, కలుగుతూంటుంది. ఈ స్టితిని భరించలేక, బతకలేక, చచ్చి = చావలేక బతికే ఆ తలిదండ్రుల హృదయావేదన మన వరవీర్యులకు వ్య క్రమయేదెట్లా ? పిల విరగడె౦ది ;

గ. యా

తల తాకటుపెటో అప్పులుచేసో కుమాగైైకు సెండ్తిచేసి పంపించ గలిగినంత నే _ ” ఒక పీడవిరగడై ౦ది” అనకతప్ప-ట్లేదు తలిదండ్రులకు. “పీడవిరగరై౦ది” అనుకోవడంలో “పిల్ల విరగద్పైంది” అనేభావము నహజంగానే స్ఫురించడము చేత యీ మాటలు హృదయాన్ని ముక్క లుగా చీల్చివేస్తాయి. దీన్నిదిప్టే వరకట్నాలు రానురాను ఎంత పీడా కరంగా పరిణమించాయో మనం సులభంగానే ఊహించుకోవచ్చు. విద్య విచోహచర్య :

గత యాభ్దే ఏండ్ల క్రితం స్త్రీ విద్య ఆంటే అదేదో గొప్ప విప్లవ శరమైన విషయంగా, పాళ్ళాత్య వ్యామోహ:గా, ఆమర్యాద పనిగా, నంఘ విద్రోహచర్యగా కనబడేది. ఈ దృష్టిగల వారివి సనాతనులుగా

అలీడందుత, అగచాట్లు త్న భావించాము. కావి ఈనాడు స్త్రీ విద్య ఆత్యవసరమని, విద్య విజ్ఞాన సముపారనకు శ్రీ పురుష భేధంలేదని సనాతనులు అధునాతనులు యావ న్మందీ వ్‌కమాటగా అంగీకరిస్తున్నారు. సహవిద్య (కో _ ఎడ్యుశేషన్‌) గామ్సుందుకు సాగిపోతున్న యీ రోజుల్లో _ అన్నిచోట్లా బాలబాలికలనే భేదం బేపండా పిల్లలందరికి విద్యావకాళాలు అటు (ప్రభుత్వం ఇటు ప్రజలు ఏర్పాటు చేస్తున్నారు. స్రీ పురుషుల మధ్య చట్టరీత్యా ఎట్టి విచక్షణా చూపరాదని భారత రాజ్యాంగము విగ్షే+న్తున్నది. తగిన జీవన భృతికి త్రీ పురుషులకు నహానావకాళాలు కల్పించే విధానాన్ని వ్రభుత్విం అనున రించాలని రాజ్యాంగం చెబుతున్నది. ఈ విధంగా తమ వ్యక్తిత్వం ఆశయాలు వ్యక్తీకరించడానికి రాజ్యాంగం స్త్రీలకు రక్షణ కల్పిస్తున్నది, ఇటీవల ఆమోదింపదకిన హిందూ వారసత్వ చట్టముననుసరించి స్రీలకు పరిమితమైన ఆన్ని హక్కులు కల్పించదికినవి. వేలాది సంవత్సరము లుగా సమాజములో మరుగున పడియున్న స్త్రీ జాతికి పురువమలతోబాటు సమానహోదాను, సాయిని కలిగించాలన్న ఆరక హక్కులతోబాటు బాలి "కలకు గ్రామాలలోను పట్టకాలలోను తగినంతగా విద్యావకాళములు ఏప్పరచిననాడు మహిళాభ్యుదయము సాధ్యము కాగలదు. ఏమయినా మన మహిళాభ్యువయం పాళ్ళ్చాత్యదేశాలతో పోల్చిచూస్తే ఎంతో తక్కువ శాతంగానే కవిపిస్తున్నది. చాంపత్య జీవితం : ్చ్రీలలోని యీ చై త్యవముతో ఎన్నోరంగాలలో క్రమంగా వృర్చి కాజొచ్చారు. ఉన్నత మైన విద్యార్దనవల్ల ఎందరో శ్రీలు చిన్న ఉవ్యో -గాలనుంచి అత్యున్నత మైన పదవుల వకు సాధిష్తన్నారు. ఈ మార్చు చాల ముదాసహ మైనది. ఆర్టికంగా శ్రీకి కొంత విలువ ఆర్డనళక్తి వచ్చాయి. ఈ నూతనావకొశం అందరూ హరి ంచదగినది దూడాను. కాని సమాజములోని సమన్యలన్నీ ఒక్క అకనలోనే సమసిపోతాయా ? విద్య ఆక్రిక స్వాతంత్ర్యాల తదుపరి స్తీ పురుషులు కోరేది దాంపత్న జీవితం కదా! ఉద్యోగంచే సే అమ్మాయి నెల నెలా జీతం తెచ్చి ఇంట్లో పడేస్తూనే ఉంటుంది; ఖర్చు అవుతూనే ఉంటుంది. కావి వీటితో

క! ఆననలిల పెళ్లీబ్ల తృప్పిపడేది ఎలా ? వివాహం కొవాలి. మాతృస్తానం పొందాలి. గృహ పరిధిలో ఇవన్నీ (ప్రతీ స్త్రీహృదయం కోరుకునే సాంఘికమైన్య నహజానుభవాలు, వివాహం కానంత మౌాతమున మనుష్యులన్నుు 1పాణాలు విడచిపోవు. కాని ఏకాంత జీవనంవల్ల మనస్సు వికలా వికలమై కొన్ని దుష్ఫలితాలు కలుగుతాయి. ముఖ్యంగా ఇవి వారికి వారి చుట్టూ వారికి కూడ క్షేమకరంకాదు. తార్కాలిక ప్రయోజనంకోరి యువతులకు చదువులు చెప్పించి జీవనోపాధికల్పించి ప్రక్కమార్షం పట్టించడం న్యాయమేనా ౪ యువతిని ఉదోగ్యంచేస్తూ రెండు పూటలూ తిని రోజులు గడపమనడం సవ్యమేనా ? అనువైన యోగ్యుదై న పురు షుడు తమకుతోడుగా లభించే వరకు వేచి ఉంటూ, శేషజీవితాన్ని వేడి విట్లూర్చులతోను నిరుత్సాహంతోను గడపమనటంలో ఎంత వరకు నాగ రకితఉంది ? పెంక్షి కాని యువకుణ్ణి సమాజం చూడగలదు కాని, పెంకి కాని యువతిస్థితి మాత్రం సహించలేదు. చన్నీళ్ళరు వేడినీళ్లు వి

తమకుమాన్నైల భవితవ్యం వివాహంపైన ఆధారపడియున్నదని భావించే తలిదండ్రులు సహితం అవసరమైతే స్వశక్నితో బ్రతకడానికి తమకుమార్తైలకు తగిన విద్య, శిక్షణ అవసరమని (గ్రహించారు. దానితో మహిళలలో స్వయం వ్యశ్నీకరణా కాంక్ష పెరిగింది. ఉద్యోగ స్తాయితో ఆర్జనళక్షి రాగానే స్వశక్తీ, ప్రతిపత్ని లభించాయి. ఉన్నత విద్య పూర్తయి ఇంట్లో కూర్చునే కంటే = చన్నీళ్ళకు వేడినీళ్ల నహాయంగా కాకూడదా ?...చదివించిన చదువు ఎందుకు వృదాకొవాలి? - అనే సమ యాను కూలమైన పాకులతోనే ఉద్యోగాలలో ప్రవేశ పెట్టడం జరుగక చున్నది. ఇది కాదవి ఎవరూఅనలేరు. ఆయితే యీవిధంగా ఆవివాహితను ఉద్యోగాలలో ్రవేశపెట్టుట _- మారు రూపంగా వివాహాసమస్యనుంచి తిలిదంట్రైలు పారిపోజూడటచకాని వేరుకాదు. చేతిలో ఉన్నంతవరకు సహకరించి, ఆపైన అసమర్జులం అని నిరూపించుకోవడం పురుషజాతికీ సభ్యతేనాః చదువుపూర్తయి వివాహంగాక (కట్నాలవల్ల కాదనగలరా?)

అలీదర్వడుల అగచాట్లు ప. తలిదండ్రుల అనుమతిమీద ఉద్యోగాలు చేస్తున్న ఆడపిల్లలు దేశంలో యూనాడు లక్షల సంఖ్యలో సపెరిగిపోయారం పే అతిశయం ఏమాటత్రమూ లేదు. య త్తీ కౌంక్షించేవ :

ఇంకా మన సంప్రదాయములు కట్టుబాట్లు గృహజీవిత పరిధినుంచి త్తీని తప్పించి ఉక్కిరిబిక్కిరిగా బళకమనేంత వరకు పరిణమించలేదు. ఈ ఆవివాహ దుష్పలితాలు స్యంత సమస్యగా ఇంటిరహస్యంగా ఎందరో _ ముఖ్యంగా చాలమందిడ్తిలు _- భావించి దాచ ప్రయత్నిస్తున్నారు మనమధ్య. కాని నిజానికిది లోక సమన్య. త్వెరిత గతిని పరిష్కరించుకోవలసిన ప్రజా సమస్య. మనసులో ఏకాంతత ,శూన్యత , వెలితి ఎట్లాపోతాయి? ఎంతచదువు కొని పంపాదించే తరుణీకయినా ఆంతరాంతరాల్లో ఏదోమూల తానొక గృహిణీ కావాలని, గృహసామ్రోజ్యానికి రాణిగా రాణీంచాలని ఆమె మనస్సు వ్యక్తిత్వంకోసం, వైవాహిక జీవితంకోసం, మాతృత్వంకోసం ₹శరిత పిస్తూనే ఉంటుంది. వనాటిక్టైనా శ్తీ కాంక్షించేది. నలుగురి బిశలమధ్య భర్త అనురాగ సాంగత్యృంతో కాలం వెళ్ళదీయాలనే కాని, నాలుగు పైళ్ల మధ్యతలడాచువాని కాలం వెళ్తడీయాలనేది ఎన్నటికీ కా(ర్ఫాదు. శ్రీకి. విద్యార్హత పెరిగిన కొద్దీ వేలంపాటలో వదలకేటు ఎన్నోరెట్లు తారాపథాన్నందుకుంటున్నది కదా! ఈ పరిస్పితిలో పై ఆశయ సాఫల్యం సాధ్యమా ? మానవ హృదయంగల పురుషులు ఈ విషయం ఆలోచించాలి. (పేమ వవాహాలు ;

చదువుకొని ఉద్యోగం చేస్తున్నవిల్ల ఎవరినేనా తెగించి తానే వరించి వివాహం చేసుకోగలదు, తిన భర్తను తానే ఎన్నిక చేసుకోగలదు అవి అంటారు కొందరు. చేసుకోవచ్చు. పురుషులు చేతకానితనాన్ని ప్రదర్శిస్తే _ స్త్రీ ఆయినా తెగిస్తే తక్పేముంది ? కాని మొదటినుంచీ క్రమశిక్షణతో అణుకువ విధేయతగల యువతులు స్వయం వివాహాలు

ఉర్‌ ఆవవల్లల పెళ్లీల్ల = ఆదే (ప్రేమ వివాహాలు = చేసుకునే న్వత౦దత్రత, ఆత్మ సైర్యాలు ఒక్కసారే ఎట్లావస్తాయి? ఎంతమందికున్నాలయిు యీ అవకాశాలు? ఈ (ప్రేమించి పెళ్ళిళ్లు చేసుకోవడానికి తలిదండ్రుల నీడల వాడలలో పెరిగి పెద్దవారైన మన స్త్రీలకు సమర్షతా స్వతంత్రతలతో విచక డాజ్ఞానము మన యినాటి సొంఘ్‌క జీవనంలో ఇంకా అలవడలేదు. అయినా ఈ పాహసం చేసిన స్త్రీలెందరు? పైగా, (ప్రేమ _ పెళ్ళి అనగానే కులాలు శాఖలు గో[క్రాలు జాతకాలు ఇలా ఎన్నో యోగ్యతలు వదలుకో వాలి. ఇన్ని జరిగినా వరకట్నంరేటు అట్లానే వుంటున్నదికదా ః షంత సహృదయంకఅ యువకులు వరకట్నం వదలుకునే సాహసం చేయ వచ్చుకదా. ఇవన్నీ వదలి ఒక్క వ్య క్తిత్వాపికే ప్రాధాన్యమివ్వగలరా: దీవితో మన కుటుంది వ్యవస్థలో ఎన్నో మార్పులు రాగలవు. ఇవెంత వంకు సమంజసమో, సాధ్యమో మనం (గగ్రహించగలగాలి. త్తీకి సహకరి స్తేనే వ

స్వేచ్చగా ఫ్రీని వ్యవహరించవిస్తే వచ్చే ఫలితాలు ఎటువంటివి __ అవి మనకు ఎన్నో ఆనుమానాలు శంకలు రావడంలో సందేహంలేదు" సమాజంలోని ప్రతీ కదలికకు మార్చుకు మంచీ _ చెడ్డా రెండూ కలుగు తున్నాయికదా। ఈ స్వేచ్చవల్ల సమర్థవంతంగా వ్యవహారించలేక, అనాలో చితంగా కొందరు భంగపడవచ్చును; మరికాందరు ప్రయోజనాన్ని సాధించుకోనూవచ్చు. కొందరు విజయవంతంగా -సాగిపోతే _ మరి కొందరు విఫలుల్లై మానసిక మైన ఆందోళనరు గురయ్యే అవకాశం కలదు. బలహీనులెప్పుడూ మారుతున్న సమాజస్టాయికి తట్టుకోలేక బలికాక ఈప్పదు. ఏమయినా నైతికస్తాయి దిగజారసంతవరకు యీ యేమ వివాహాలు నిష్ప్రయోజనం కాక సత్ళలితాలనే ఇవ్వవచ్చుననుకుందాము. _ ఈ నైైతికస్పాయి ఒక్క శ్రీ మీదనే ఆధారపడిమాత్రంటేదు _ ఆటు పురుషునిపై కూడ ఎంతగానో ఉంది. ఆయితే మనయువ సమాజం యీ ఆవకాశం కల్పించి సహకరించగలదా? వివాహిత వస్తూంటేనే రోకు సైడ్‌ రోమిమయోలు వైనికుల్లా బాటలప్రక్క- కాపలాకాస్తుం టే వా ఇహ అఆవివాహితకా మన యువకబ్బృందం రక్షణయిచ్చేది? పరాంగనతో

తతిదండుఅ ఆగ చాట్లు త సరాగాలాడి సంబరపడదామనుకునే మానసికదౌర్భల్యస్థితి గల యువ కులు ఈరక్షణయివ్వగలరా? ఏమయినా పురుషువి వ్యక్షీర్వంలో సభ్యరేః సబ్బీలత ఉండి శ్రీకి సహకరిస్తేనే యీ వివాహాలు అనునరణీయిము కాగలవు. (ప్రేమ అనగానే బజారుకెళ్లి ఏదో వస్తువు చవకగా కొను ర్స వడమంత తేలికగామ, సులభంగాను తయారుచేసుకుంటే _ కలిగే పమాద పరిణామాల సంఖ్య వూహించలేనంతగా ఉంటుంది. కనుక శ్రీ పురుషుల మర్య అన్యోన్యమైన సద్భావవా మార్గమే (పేమ వివాహ మయితే యోగ్యమెనది కాగలదు. ఈ విధంగా భారత దేశములో ఇంకనూ యీ (పేమ వివాహాల వ్యవస్థ ప్రయోగ స్తాయిలోనే ఉన్నది. ఈ ప్రమోగష్టాయిలోని అనుభవాల రీత్యా పరిశీలిస్తే = నైతికంగా పతన మయిన పురుషపుంగవులవల్ల ఎక్కువగా స్తీ జాతే గ్రష్రమవుతున్న సత్యం న్పష్టపడుచున్నది.

ఈ విధముగా వరకట్నాలను పరిష్కరించుకోలేని మనము _ ఆసలు సమన్యను 'పెడదారిన పట్రించాము. ఆసలు సమస్యవల్ల వచ్చిన "యీ ఇతర సమస్యలు సమాజమును పరీక్షిస్తున్నాయి; అంతేకొదు నిల దీస్తున్నాయి.. దానితో విషఃఫలితాలను అనుళవించనలసి వస్తున్నది. కొండనాలికకు మందువేయటోతే అసలు నాలికే ముందు పోయినదన్నట్లు వరకట్నపసమస్యను అదుపులో పెటుకోలేనంత కాలము మానవుడు యీ తికమకల్లో పడవలసివస్తుంది. అవివాహితుల మనస తుం :

ణల యా

కాన్ని కుటుంబాలలో మరొకమార్చును ఈ నమస్య తీసికొవి వచ్చింది. పెరిగిన ఆడపిల్లల మాట అటుంచి ఆ అమ్మాయి కన్న చిన్నవాన్తైన ఆడపిల్లలకు గాని మొగపిల్లలకు గాని వివాహాలు చేసే స్తున్నారు = ఇహ ప్వెపిల్ల వివాహం చేసే అవకాశంలేక. తమకన్న వయస్సులో చిన్నవారికి 'పెళ్లవుతూ, తమకు పెళ్లికాకుండా అంతా కలసి మెలసి ఉన్నప్పుడు యీ అవివాహితుల మనస్తత్వం ఎట్లా పరిణ మిస్తుందో = వారి మనస్సులో ఎంత ఆగాధం ఉంటుండో _ వారి జీవిత

డ్రి

పరిధి బహు ఇరుక్తై మానసికంగా ఎలా కలత జెందుతుందో వాస్తవాన్ని ఎవరూహించగలరు? దీనితో ఇంట్లో వారిమీద సమాజముమీడ వ్యాకుల మనస్కు-లైన స్త్రీలకు _-తమశేదో అన్యాయం జరిగిందన్న అక్కసుతో ఎంత కసి, కోపం, ఏవగింపు కలిగించుకుంటారో ఎవరికంతుపట్లు తుంది? వారి హృదయస్సందన ఎవరర్హం చేసుకోగలరు? చుట్టూవారంతా వైవాహిక జీవితానుభూతిని ఆనందిస్తూంటే, వీరి పమస్యను ఎవరితో చెప్పుపంటార్ను. ఇవన్నీ కేవలం సమాజములో ఏ కొందరికో ఏర్పడిన వాస్తవాలు మాత్రమే కొదు, మన దేశంలో ఇటువంటి అద్మూయిలు నేడు కొల్లలుగా కనిపిస్తున్నారు. కొంతకాలానికి ఈ స్త్రీలకు మతి గ్రమించి మానసికంగా దిగజారిపోకుండా ఎలాకాలం గడపగలరు? పంజరప్పు చిలుక ;

(గామాలవైపు ఒక పర్యాయం పరికించి తిలకిస్తే వ:వకట్నాల సదుస్య ఎన్ని వికృతిరూపాలు ధరిస్తున్నదో బోధపడుతుంది. నగరాల లోను పటణాలలోను ఉంటున్న యువతులు అందువాటులో నున్న విద్యా. యోగ్యకలు సంపాదించి ఎంతగానో అభివృద్ధికి వస్తున్నారు... కావి పల్లటూళ్లలో ఉన్నయువళులు చదువు సంస్కావము లేనందనా, సకౌ లంలో వివాహం కాకపోవడం చేతనూ, యింటివవనే నిర్వ్యాపారంగా ఉండడంచేతనూ చెగునడత లకు లోనయి అపకీర్తి తెచ్చుకుంటున్నారు. దాఠతీ తెన్నూ తెలియక పంజరపుచిలుకి లవలె పరిస్థితుల [పాబల్యానికి తలవంచి తలిదం[డ్రులను కూడ జీవిత పర్యంతమూ దుఃఖ సముద్రంలో ముంచుతున్న సంఘటనలు చాలవున్నవి. అటు గ్రామాలలోను ఇటు నగరాలలోను ఎందరో యుక్త్రవయస్కులై న కన్యలు కళ్యాణ ఘడియల రాకకై కుమిలిపోతున్నారు. ఏమయినా _వరకట్నాలు, స్త్రీల జీవితా లను దుఃఖభాజన మొనరించుతున్న దురాచారముు సమాజ మూల్లులను పీల్చివేసే దుహైచారము; మానవత్వావికే ఆప [శ్రుతయిన దుర్మాాం.

/ ఇచ యువకుల శపథం గ్‌ నవసవాజానికి అౌధనం

ఏ కార్యానికైనా, యే ఉద్యమములోనై వా, మరేయితకడేశ పురో గమన కార్యక్రమాలకైనా నాందపస్తావనచేస్తూ ముందడుగు వేసింది యువకులేనని పేరు తెచ్చుకున్నారు. (ప్రగతి*లమయిన పతీ కార్య క్రమంలోనూ దేశంలో యువకులు (ప్రముఖభూషిక నిర్వహించారు. జాతి అభ్యుదయానికి యువకలోకం జీవగ్యర.

గత చరిత్ర పుటలు తిరగవేస్తే యువజనోద్యమమే. అత్యంత పురోగాదమిగా ముందుకు సొగింది. పెప్టలు కేవలం చరిత్రప ఆధారము సాక్ష్యృమూ మాత్రమేః గత మంతా పెద్దలది. భవిష్యత్త ౦తా యువవులది. వర్తమానం ఇరువువదీను. అయితే వర్నమానపు కాలవ్యవరి బహు స్వల్చ్పం. వర్షమానం మనం నిలుపుడామనుకున్నా గతం కాకచూనదు. ఇది మనచేతుల్లో చేమ. కనుక భవిష్యత్తు పైనే మనదృష్టి శేంద్రీక రించాలి. ఆయితే భవిష్యత్తును అనుభవించేది యువజనులే. భవి ష్యుక్తుకు ఆధారం యువజనులు. నేజి యువజనులే రేపటి సమాజ సం రక్షికులు _ అనే వాస్త వాన్ని నమ్ముచున్న మనము, మన నిత్యనెభాగ్యా వికి కృషి చేయాలి. మార్చుకు కంకణం :

అయితే నార్చుకు కంకణం కట్టామం కే ఉద్యమం రావాలి; కావాలి. ఈ ఉద్యమాలలో మాటలెక్కువగాను కార్యము తక్కువగాను

శం

50 ఆడవిల్లల పెళ్లిత్త శావలసినవి కొవ్ని; మాటలు తక్కువగాను కార్యము లెక్కువగాను కావలసినవి మరికొన్ని. రాజ్యాంగ వంస్కార ఉద్యమం మొదటిది. పొంఘిక సంస్కార ఉద్యమం 'శండవరకం. పాంఘిక సంస్కార ఉద్యమం అనగా నమాజ సంస్కారము = ఇదిమన చేశుల్లోనే ఉన్నది. వరకట్న సమస్యేకాదు; మరే యితర బలవత్తర సమస్యనయినా మన. బ్రయత్నముతో స్వానీనమయి సంస్కారిముతో జయము పొంది సమా జాభ్యుదయము సాధించగలము. ఏ సమస్య మవల్ని పట్టి పీకి స్తున్నదో దావిని ఆరికట్టుకున్న తరువాతనే విశ్వాసపృాత్రులమని విక్కల మనస్కులమని విరూపించుకొనగలం. ఈ శక్తి భక్సి యుక్తి = మన, చేతుల్లోనే ఉన్నాయి... దాగని సడ్విని మోగము చేసుకోవాలి. 'ప్రమాదకరమయిన థోరణి : యువతీ యువకులలో కూడ చాలవరకు మార్చువన్తున్నది. ఈ నాడు ఏవైపు చూచినా వరకట్నాలు దురాచారనుని ప్రకటించడము గమనార్తము. ఏ విధముగా పరికించినా *'వరకట్నము ఒక సమస్యే” అన్న భవం ్రకటిస్తున్నాలే కాని దాన్ని నీతిగా ప్రోత్సహించేవారు రేక . పోతున్నారు, ఆయితే ఈ ధోరణే బిహు (వమాదకరమయినది. చెప్పేది చెయ్యకపోవడములో గల భేదాన్ని మనయువజనులు తొలగిం చాలి. సంగితములోగాని, సాహిత్యములోగాని, శబ్దం (వాక్కు) లోగా౫. ఒక లక్ష్య సిర్ది- సత్యసిద్ధి ఉండాలేగావి కేవతం వినోదంగాను విలాసంగాను ప్రయోగిస్తే మవం శాశ్వత ప్రయోజనాన్ని పొందలేము, కనుక ఈ ప్రయోగాలు చేసే మనం జాగ్రత్త వహించాలి. మాకీ కట్నాలు వద్దు; య మా తలిదండ్రులు మాకు స్వేచ్చ, ఆనుమతీ యిస్తే ఈ కట్నాలు. వద్దు అనడము చూస్తున్నాము. అయితే ఈ విషయమై ఇంకా లోసుగా ఆలోచించవలసి యున్నది. ఈ విలయ తాండసము చేయ చున్న వరకట్న దురాచారమునకు “వరులుమాత్రం వంకట్నాల ప్ర్వైర

అ లిఎ0|6అ అగచాట్లు వ్‌ విహారమునకు బాధ్యులు కారు? అనే అభిప్రాయం కొంతమంది వెలి బుచ్చుతున్నారు. వరిశీలిస్తేనే కొని ఇందులోని యదార్థం గోచరించదు. నేడు చాలవరకు యువకులు విద్యావంతులుగానే ఉంటున్నారు. అఆండే గాక, బాగా వయస్సు వచ్చిన పిదపనే వివాహాలు చేసుకొనుచున్నారు. ఇట్టి సందర్భములో వారి వివాహములకు వారు 'బాధ్యతాంహితులు' = అఆంపే ఆంగీకరించడ మెలా? కట్నాలు తప్పవిసరిగా తీసుకోవాలని కొందరి తలిదండ్రుల వత్సిడియున్నమాట వాస్తవమే. ఆంతమాత్ర మున ఆత్మద్రోహం చేసుకుంటామా:ః అనేక విషయాల్లో తలిదండ్రులను ఎదురించే, బాధించే మన యువకులు యీ మంచి విషయంలో తలిద౦ (డ్రులను అంగీికరింపజేయలేరా? అవసరమయితీ ఎమరించలేరా? ఎది రిస్తే రశణ పోతుందని భయమా? ఎందుకా భయం = చాలవరకు కోదో గొహ్బో న్వశక్షి పై ఆధారపడగల స్టితి వచ్చినప్పుడే వివాహాలు జరుగు చున్నవి గదాః వీరుకూడ వరకట్నాలు రొక్కించటములో పితృవాక్య పరిపాలకులుగాని, తమక నచ్చని పిల్లను తెచ్చినప్పుడు, చెయ్య వద్దన్న పనిని చేయాలనుకున్నప్పుడు తండ్రి నెదిరించువారే ఆగు తున్నారు, 'పెడలమాట "ఎడచెవిని పెట్టినా ;

నమ్మిన ఆదర్శాలను ఆచంణ చేయాలనగా అందుకు పెద్దల అవరోరాలనేకం. సహజంగా "పెద్దవారిలో ఆయా కాలమునకు ఆయా సమస్యలకు అవసరమగు సంఘ సంస్కరణాభావాలు కలగడమనేది కష్టమయిన సమస్య. ఈ ఆవశ్యకతను గుర్నించిన యువకులే తప్పక పూనుకోవాలి. కాబట్టి నేటి యువకులు వంకట్న దురాచారానికి ఏ మాత్రం బాధ్యులు కారవి చెప్పుట సత్యావ్ని లహించికాదు అయినా (ప్రహాముడు తన తండి ఆనుసరిస్తున్నది ధర్మ పద్దతి కాదవి బాహాటంగా చెప్పి. ఎదిరించి శిక్షలు అనుభవించలేదా? ఈనాడు ప్రహ్లాదువిదే నిజ మైన పితృభక్నిగా మనం స్మరించ శ్లేదా? న్యాయంకోసం నిర్భయంగా పెపఒల మాట పెడచెవివి పెట్టినా తప్పులేదు. విర్భయమనగా మర్యాద లను సభ్యతలను మీరి ప్రవర్తించుట కాదు. మనమేడేనా సుస్టికమును

చం ఆడవేల్టల పెళ్లిల్ల యదార్హమును ఆగు ప్రయోజనాన్ని సాధించవలయుననే ఆశయములో మనం వికృయంగా సాధించుకోవచ్చును. న్యాయస్థానము ఎదుట విల్చి మన సహోదరుల పట్ల మనమేవిధముగా ప్రవర్ష్హిసున్నామో న్యాయ మైన వైర్య స్టెర్యాలతో చెప్పగలిగే ఆత్మవిశ్వాసం ఆత్మవికాసం స్‌.

మనలకు కలగాలి. యువజనులు తల్చుకుంటే స్వాథీనంకాని అసాధ్య మంటూపుండకూడదు. కనుక ఈ విషయములో యువకులంతా వ్హైళన్య వంతులుకొవాలిి భావస్వాత౦త్ర్యైం "ెంపొందించుకొని బానిస దురాచార వవృత్సికి స్వస్తి చెప్పాతి, వరకట్ననిర్మూలనకు అవివాపాత్‌ యువ జనులమదనే ముఖ్య దావ్యత ఉన్నదవీ అన్నంతమాత్రమున డూందృష్టి లోపించినద షకోవడం న్యాశు సమ్మతంకాదు.

ఆటవస్తువులు కాకూడదు ;

"పెద్దలు అవినీతి మార్గాన్ని అనుసరించి వరకట్నాలతో కొడుకు కుమాల్వాల స్పితిగతులలో ఎంతో తాంతమ్యాన్ని కలిగిస్తున్నారంయే _ వారిని అనుసరిస్తూ వారి ఆటలకు యువకులు ఆటవస్తువులు కొకూడదు. క్షమించాలి. పెద్దలంతా యీ పంథానే అనుసరిస్తున్నాంనలేము. నీతి నియమం _దియా దాక్షీజణ్యం. నత్యం. ధర్మం, త్యాగం కల అనేక మంది ప్వెలున్నారు. అయితే _తమ కుటుంది (శ్రేయస్సుకు మరొక కుటుందిపు శక్తివి వృద్దిని దిలిగొనే మనస్తత్వం అలవాటుగల 'పెం్పలే ఈమ మనస్సులు మాట్బకోవాలి. నాగరికత = సంస్కృతి ;

ఏమయినా మన యువకులు నవనాగరికతకలవాటు పడుచున్నారే గాని, నవనాగరికతతో బాటు సంస్కృతీపరులు కాలేకపోతున్న విషయం మనం గమనించవచ్చు. ఈ దృక్చధము మారితేనేగాని సమాజశ్రే యస్సును కాపాడలేము, ప్రతివారు నిత్యము సూటు వెయ్యాలని, కాఫీలు సేవించాలని వీరే నవనాగరికతా మూర్తులవి వెరిభమలతో నిర్ణయించుకుంటున్నారు, యువకులలో కేవలం కొందరు ఉద్యోగముల

అలిదం్యతుల అగచాట్లు వ్‌3ై కొరకే మరికొందరు కట్నముల కొరకే చదువుచున్నారనడములో సం దేహం లేదు. కావి తొందిదిపాళ్లు కట్నాలు అత్తవారి వద్ద ముక్కులు పిండో చెవులు మెలిపెటో ఏదోవిధముగా వసూలు చేయగలుగుచున్నారు; కావి వుద్యోగములు నేంపాదించుకోవడము మాత్రం దుర్గ్శభముగానే వున్నది. ఆర్లరి కేకల నాగరికతే :£

ఈనాటి మన యువకులకు అభిరుచులు కూడ సన్నగిల్లుచున్నాయి. ఒకనాడు ఉద్యమాలు విర్వహించిన యువకులను యీనాడు కనీస ఆ దర్శాలు కూడ లని యువకులను పోల్చి చూస్తే వారిలోని రక్తం ఎంత పలుచదడినదో, వారి భావాలు ఎంతగా చల్లదిడినవో అంతు పటగలము. ఏ సాహిత్య సమావేశమన్నా, సంగీత సభలన్నా, నాటక సమాజాలన్నా సినిమా (ప్రదర్శనలన్నా = పీరికి ఆసక్తి కనబడుచున్నదే కొని సంఘ నంస్కరణ విషయాలేం పట్రించుకోరై రి, ఆయితే. ఈ మాదిరి సంస్కృతీ వికాసాలు వర్దనికాదు = ఈ వదంగా వ్యక్తీకరించి నూత్రీక రించడం,. ఇందుకు మన్నించాలి. కావి కొందరి యుపకుల తీరు తెన్ను లను చూర్తై ఈ వికాసాలలో అల్లరికేకిల నాగరిం తే, స్పష్టమగు చున్నది కాని నిత్వంప్రడాయ సంస్కృతి కానరావ్లేదు, (వతిజ్జ అనేది ఒత్యస్ఫూర్సి £

సంఘావివృష్టికి ఏది (శీష్టమని భావించదమో దానివి ప్రజలందడా అనుసరించాలి. ఆంతేగావి, చేతికిగాయ మైతే కొలుకు కట్టు కట్టకూ డయ. యుపవబగులందరూ సీత్రి కూన్యమైన ఈ వరకట్న విధానమునే అవలంధించునెడల ప్రమాదకరమగు ఈ న్తితిలోనే మనం ఉండిపో గలము. ఎట్టి కష్టములకయినా ఓర్చి ఈ దురాచారకమును యువకులు సాధింపబూనుదురేని మన శ్రీలయొక్క సమగ్ర వికొసమునకు అడ్రు తగులు దుష్టాచార వృవహారములనుండి వారికి విడుదల సమకూర్చారి, ఇది మన యువకుల చేతిలోనున్న పనియే కదాః “నేను వర కట్నాన్ని

వ్‌ అకవల్లం పెళ్లిల్ల కోరమ' _ అనే ప్రతిజ్ఞ యునజమనలీనాడు తీసుకుంటే ఆ మరువిమిషమే యీ వమవ్య తీరుచున్నది. ప్రతిజ్ఞ తీసుకోవడమంచే ఒక పఠ్కార్యం చెయ్యడం కోసం కావి. దుష్కార్యం చెయ్యడం గురించి కాదుగదా. చెడుకార్యం చేసేందుపు ఎన్నడూ ప్రతిజ్ఞ తీసుకోరాదు. ఈ సక్య (ప్రకటనా పతిజ్ఞలు మొదట్లో అనేక కష్టాలప నష్టాలకు గురి ఆయినట్లు కనుపించునప్పటికీ వాటివి భరిస్తూ పోతే ఆ తరువాత వచ్చే విషాధరిరిత మయిన బాధలనుండి అది కౌపాడుతుంది. ఒక్‌ ఉన్నత కార్యసాంనకు పకిజ్ఞ తీఘుకోలేమంపే. భయం వల్లనూ స్వార్ధంవన్లనూ ఆ సంకోచం సంశయాలు ఉత్పన్నమవుతాయి. కనుక “ప్రతిజ్ఞ అనేది ఆత్మస్ఫూ ర్వివి ప్రకటిస్తుంది, వమాజ్యశ్రేయస్సును కాపాడుతుంది. ఆత్మపరి శేలనకు యీ ప్రతిజ్ఞ అక్షము పంటిదని మనం స్ఫూర్తిని తీసుకోవాలి. 'టాచ్చుచదువుకు ఆకిక కట్నం న

పై చదువులకవి వివాహం చేసుకొవి కట్నంగా తీసుకున్న డబ్బుతో ఇతర దేశాలు వెళ్ళి తిరిగిరాకుండా ఉన్న యువకులు కూడ మనలో ఉన్నారు. నిభ్యత తమలో మూక్తీఐవించివట్లు భావంచుకునే విధ్యావికులే = ముఖ-౦గా విశ్వవిద్యాలయ సట్టభద్రులే = వివాహ మార్కెట్‌లో ఎష్కువ పాటపెకే వారికి ఆమ్మ్యుడు పోవుచున్నారు. హెచ్చు చదువు కొస్ట ఆధిక రేటు కట్నంవసూలు చేస్తున్నారు. వమవుకూడ అకిక విద్యా యోగ్యత కలిగి ఉన్నప్పటికీ వరుల దరవకలు సడశింపులేక పోతున్నవి. “ఆడపిల్ల " అంటేనే యితరుల సు ఆవి రూపౌంవిన భావమును ఆడవారి దిలహీనత గాగుర్తించి మగవారు కొమ్ము మీద కొద్యుగా చెపెక్కడం నేర్చుకున్నారు. మన నంఘంలో పుము షునికి వవాహమయినంత ములభముగా ఆడపిలలపి కావడం లేమ. పాతిక దాబిన మొగ పవిలలను ఎక్కడో తప్ప వివాహం కొవివ్వముండా ఉండనీయ'ప్లేమ అంతేగాక వారుకోరిన ఆమ్మాయివి ఏరిచేసుకునే 'స్వేచ్చకలిని ఉంటున్నారు. కొవి శ్రీకీ ఆ స్వతంత్రత లేదే? అయిడు పదుల పకిలోపడిన పురుషునకుకూడ భార్యావియోగం జరిగికే నెల శిరక్కుండానే పదహారు సంవత్సరాల అమ్మాయిని ద్వితీయ వివాహం

అ రీరం(తఈలా అగచాట్లు ఖో చేస్తున్న సందర్భాలున్నాయి. కౌవి పదహారు నంవత్పరాల అమ్మాయికీ వై ధవ్యం ప్రాప్ని స్తే పువర్వివాహం చేసిన ఉదంకాలు ఎన్ని ఉన్నాయి ? క్‌సీసం వె ధవ్యం ఏక్పడీన ఆమాయినైనా ద్వితీయ కళత్రంగా పువర్వి వాహం. చేసుకునే ఆదర్శప్రాయులు లేలే? పురుషునికీ కొౌవలపివ వయసు, వివాహం, గృహజీవితం శ్రీకి ఆక్కరలేదా ? ఎన్నో సంచేహోలు

“కట్నము జసామంపే పుద్చుళనుట తప్పా, ఉన్న వారు యిచ్చి పుచ్చుకుంటే తప్పేముంది ? వచ్చే కట్నాలు వదులుకుంటే వష్షం కాదా? చదువు సంక్యలకు అర్చుపెట్టివ డబ్బు రాబిట్టుకోవ వా ? ఉన్నత విద్యాభ్భాసముకొా:కు నీదవిద్యార్టులు కట్నం తీసుకొనుట తిప్పా శి పెంక్ష ఖర్చులకయినా కట్నం తీసుకొనకపోతే ఎలా, తలిదంగ్రులము ఎదురించుట తప్పుకాదా?” _యిత్యాడి ౪ నందేహాలెన్నో మనలోఉన్నాయి. ఈ సండేహాణుగల (ప్రతీ ఒక్కనహృదయువికి ఒక్కటే జవాబుః తలిదం(డ్రులు తమకుమా ర్వెలకు వివాహములు చేయుట ఎందు కొలప్య మగు చున్నవో, కుమాన్తైలకు ఎంత కట్నమిడ్చుడున్నదీ, కుమారువకు ఎంత వసూలు చేయిచున్నదీ, సమాన _పేమామరాగములు చూపవల సిన కొడుకు కుమార్తైలయందు వచ్చు యీ తేడమ ఏ ధర్మ శాస్త్రం ఏ సీతి సూతకం అంగీకరించునో ఆలోచన చేయవలసి ఉన్నది. (వభుక్వోద్యోగులలో కూడ; '

మనలో ఎందరో (పభుత్వోద్యోగులుగా కూడ ఉంటున్నారు కదాః వీరందరికీ చాలీ చాల౨ జీతాలు; భారమైన జీవితాలూను. వస్తూన్న ఆదాయము కుటుంది పోషణకే, తిండి ఇర్చులకే చాలని ఈ కరువు రోజులలో నేిి యా ఉవ్యోగస్తు లందరూ కట్నకానుకలతో తమకు అల్లుళ్ల నెట్లా సంపాదించుకోగలరో వారికే తెలియాలి. ప్రభుత్వోద్యోగు లలో కూడ కటాాల గిరాకీ బాగా వ్యాపిందిందవి వింటున్నాము. దావి వివరాలు కూడ పరిశీరిక్దారు. బిపేఎంచాలినన అనే ళక్తతంలో వై నంచావోలవ వవామిలు పొందగలము.

క్‌ ఆతనిల్లత పెళ్లిల్ల “ఆంధ్రపత్రిక ” 10.06.1809 (పభుత్యోద్యోగులలో కట్నాలగిరాకీ న్యూఢిల్లీ, జూన్‌8 ; 1807-58 సంవత్సరంలో 326 మంది (ప్రభుత్వోద్యోగులకు వరకట్నాల ద్వారా రు 8 లక్షలు విలవగల బహుమతులు లఖించాయని తెలిసింది. వీరిలో 41 . మంది మొదటి తరగతి ఉద్యోగులు, 26 మంది రెండవ తిరగతి ఉద్యోగులు, 146 మంది మూడవ తరగతి ఉద్యోగులు, 118 మంది నాలుగపతరగతి ఉద్యోగులు ఉన్నారు. ఈ సంవత్స రములో కేంద్ర ప్రభుత్వోద్యోగులు రు 4 లక్షల $6 వేలు విలువ చేసే బహుమతులను వరకట్నాలుగా ఇచ్చారు* కేంద్ర ప్రభుత్వ ఉద్యోగ విబంధనఅ ననుసరించి ఏ ఉవ్యోగిగానీ. అతని కుటుంబంలోని వారు గాని ముందుగా ప్రణత్వానుమతి పొందందే స్వల్ప విలువగల బహుమతులను తిస్ప పెన్దవాటిని తీసుకోరాదు. ఏదైనా ఒక బహుమతి స్వల్ప మెనదా కాదా అనే విషయం అ బహుమతి ఇచ్చేవారిమీద బహు మతి ఇవ్వవలసి వచ్చిన పరినితుల మీద ఆధారపడి ఉంటుంది. జ శ పడుషృవ.తి చూడా ; న. రష్యాచేశ ములో వాడ పూన్వకొాలవఎలో కిట్నాలు యిన్వక పోయినట్లయితే యు -్తులకు విదహాలయ్య ఏ కావి. కట్నపు ధనాన్ని "సేకరించేందువు కొందరు యువములు ఒడప్పువృుతి నకూడ అవలంభించి, సంపాడిందగా వచ్చిన మొత్త ముతో వివాహామౌచేవారటు. ఇంత నీచ ముగాను, అనాగరికత గాను సవ్యతిను వదలి కూడ కట్నాలాచారమువల్ల దిగజారాంన్నమాట, అయితే ఈ రోజున సోవియట్‌. దేశములో కట్నాలమాట ఎక్తేవారెవరూ కనబడరట. ఈ బారలేవీ్‌ వారికిప్పుడు

తలిదిం్యిపుల అగచాట్లు వ్‌ లేవన్నమాట. ఈ విధముగా ఇతరదేశములలో కట్నముల పద్దతి ఎక్కువగా కన్పించదు. కాని తలిదండ్రులు, అత్తమామలు వధావరు లకు వివాహానంతరము తమక కలిగినంతలో గృహోపమయోగములె న కొన్ని వస్తువులు, యింటి సామానులు ఉచితరీతిగా బహుమతి రూపంలో యిసారట. కాలకేపం కొరకు చదివేవారికి ;

వరకట్నాల సమస్యంటే కాలకేపం కొరకు పత్రికలు పుస్తకాలు చది వేవావికి ఎన్నడూ అర్ధముకాదు. వీరికి ఏ సమస్యయినా కాలవ పార్టమేకావి సాహిత్య ప్రయోజనంతో పరిశీలించరు. ఏ సత్రికలో చూచినా ఒక వ్యాసం; ఏ కధలో చూచినా బూ దురాచార దుష్ఫలిశాల యితివృత్నం; ఏ సివిమా చూచినా యీ సమస్య మనకు నిత్యం ఎదురా తున్నది. ఇది గుర్తించని కాలక్షేపార్లుల (ప్రత్యక్ష సమన్యలను ఆ నిని 'మాలు, కథలు. వ్యాసాలు పరిష్కరించ లవు, వృధాగా పోషించుటలేము ; "

జీఎఏతాంతము భార్యను పోషించవలసిన భర్త, కట్నముగా కొంత డబ్బును కోరితే తప్పేముంది ? _ అంటారు మనలో కొందరు. ఇది సమంజనముగానే కి గోచరిస్తుంది... కాని సూక్ష్మంగా. ఆలోచిస్తే యడార్టం ఆర్హంకాగలమ. దాసీకం టె వికృషమయిన పనులు భాద్యశగా భావ్య చేస్తుంది, మన జీవితాంతము మనతోబాటు విశ్వాసంగా, విచేయ తగా శ్రమపడుతుంది.. పవి మనిషికి చాకిరీ నిమిత్మం జీతం ఇస్తాము కడా! అంత భాద్యతగల భార్యచేసే గృహ విర్వహణ నిషిత్తం జీతంగా జమకట్టాలంపే ఎంత మొత్త మవుతుందంటారు ? ఈ అంతె లను గుణించగలమూ ? అఆనలు విలువకటగలమా ? ఏ పురుషుడూ తన భార్యను వృధాగా కూర్చోబెట్టి పోషణ భోరము వహించుటలేదు కదా 1 కూర్చోబెట్టి 'పెడుళూం పే కొంత కాలానికి కట్నప్ప ధనం కూడా ఖర్చు కాగలదు కదా, పూర్తయిన పిదప పోషణ భారము ఎలా తీరుతుంది ? ఈ సితిలో మరల ఆమెను పుట్టివింటికి లగేజీ చేయాలా ?

దగి అత వేల్లల ఎల్లీట్త్‌ భార్య అస్తి అంకెలలో ఆవ్యక్తమయిన గుపష్తధనం. సరియైన లెక్కలు కట్టగలిగి తే భర్తలే భార్యలకు తిరిగి చెల్లించివిలసి ఉంటుందేమో కూడాను, “కనుక తామేదో శ్రమ తీసుకువి భార్యలను వృగాగా పోష స్తున్నామవి ఇందుకు నష్టపరిహారంగా “ కట్నం ” తీసుకుంటామంటపే " ఇంతకంటె అఆపహాస్యక౦మైన విషయం వఏమికావాలి? అయితే ఒక విషయము ఆలో చిద్దాము. కట్నముగా డబ్బు తీసుకుంటున్నారు కదా. దానితో పై చదువులు చదువుతున్నారు. ఆనాడు ఉద్యోగము చేయగా వచ్చిన సంపొదన యావత్తూ మామగార్కి. ఎందరు జమకడుతున్నారు ? ఎందుకు జమకిట్టనక్కంన్లేదు ? ఇది ఆన్యాయము కాదా ? మన్న యువకుల భాపము చూడగా _తమకు కన్య యొక్క ఆవసరము లేనట్లున్నూ, శాముదయతో ఆమెను కొన్ని వేలు తీసుకొని ఉర్రరించుచున్నామని అను కొనుచున్నట్లు కనదిడుచున్నది. స్త్రీ ఏంతప్పు చేసిందని ఇన్నిచేల రూపాయలు జరిమానాగా తీసుకొని భార్యగా స్వీకరిస్తున్నారో కలియ కున్నగి. అసలే కన్యావానంతో తలిదండ్రులపవ హృదయాలు చెక్క లపుళూంపే, యీ జరిమానా చెల్లించలేక వారి హృదయాలు మకీ ముక్కలుగా మారుతున్నాయి, సమాన ఆస్తి హక్కులు ఇసే: అవత సమాన ఆస్తిహక్కులు ఇస్తే ఈకట్నాల (ప్రసక్తిఎందుకు వస్తుంది; అంటారు మరికొందరు, నిజమే. కుమారులతో బాటు ఆడ పిల్లలకు ఆస్తిలో న్యాయమైన సమానభాగం తండ్రి పంచి యివ్వాలి. ఆస్పిహమ్యంలు ఇస్తే ఎవరివాటాల ధనం వారు తీసుకోగలరు. అప్పుడు కొంత సమన్య పరిష్కారమవుతుంది. ఆయితే కొంత సమస్య పరి ష్కారమయినా, శొత్త్మసమస్యకూడ పుట్టటో తున్నది. మానవునిలో నానాటికీ కొారు మేఘంలా ఆవరిస్తన్న యీ స్వార్దచింతన ఎన్ని అక్రమ ధన సంపాదనా మార్షాలకయినా వెతుకుతుందనడములో సందేహము లేదు. ఈ రోజున ఆస్తిహక్కులు ఇచ్చినాకూడ, త్రీ రనాన్ని ఇప్పటి వరకబ్నాలుగా చూడరవి నమ్మక మేమున్నది 7 నిన్నను పదివేల రూపొ యల కట్నావికి చూస్తే ఆ. రోజున పదివేల రూపాయల విలువగల ఆన్నికి

తలీదండులి ఆగ వాట్లు వం (స్తీ ధనానికి చూస్తారు. అదే స్తానములో మరొక (కొత్త ఆలవాటు ఆచారము బియలుదేరనున్నదన్నమాట. కనుక శ్రీ ధనముతో సమస్య ఉవరిగాగ్రాంము కావ'జ్లీదు, మారవలసింది మన మస్తిష్కలలోను, మనన్నత్వములోను కాని, ఆచారముమా[తము కాదు. మానవులందరి లోను సమతా దృక్పరము వష్తే ఏ ఆచారమునకూ దాన్యము చేయవల స్‌న అగత్యము రాదు, ఆయితే స్త్రీధనానికి వరకట్నానికి ఒకితేడా మాత్రం కనబడు

తుంది కట్నమెగా యివ్వన డబ్బును వగని తలిదం(డ్రులు లర్చు చేనుపనేందుకు అవకాశం ఉన్నది. డీవికి ఏశాసనమూఆడురాదు. కాని వధువుతో విచ్చిన ఆస్తిని _ శ్రీ దనం _ వరుని తలిదంగ్రుషే తాకటావికి వీలులేదు. వరునికయినా ఆధికారములేదు _ బతిమలాకి బుజ్జగించి . (వాయించుకుం టే తప్ప,

చోనరర్యయైన సంకుచితత్యం వ

ణీ విద్శావశ్యకతను మనం గుర్తించాము. కావి యెంత వంది

విద్యాన్థి యువపలు చదువుపన్న యువతులను వివాహమాడగలుగు తున్నారు ? తమతోబుట్తువులను చదివించేందుకు సహకరిస్తున్నారే కాని, చదువుకున్న ఆమ్మాయిని భార్యగ చేసుకొనుటకు నేది మన యువకులు సాహసించలేక పోతున్నారు. ఆలోచించగా, డీవికీ కొంత కారణం కివి సించకపోదు... బాధలు భాద్యతలు తెలియక తోటి విద్యార్రినులను అవే శంలో ఆరల్లరి చేయడం నేమ చూస్తున్నాము. ఏ విదా"ర్టిని ఆమునా యూ అల్లరికి గురికావడమనేది నిజం. ఈ నిజంతో _ మనకు శ్రీమతిగా

ఆ*కాబటోయ రానోడేు ఆ విద్య్యానికి “ గతచిరిత * దమెంతవుందో? ఆ అన్మూయిని మనము భఛార్యగా చొట్లా స్వీకరించేది ?_యిత్యాది ఆలోచ నలు కలుగుచున్నందుననే చదువరులను గృహిణులణుగా. చేసుకోరేక్ష పోతున్నారు. ఒక అద్మూయిని కవ్వింపు నవ్వింపులతో అల్లరిచేశా శనగా, కారణం _ మన యువకులు, ఆ ఆమ్మాయినే అర్జాంగిగా స్వీకరించ సాహసించలేక పోతున్నారనగా, కారణం _ఆ కవ్వింపు

60 అతనిల్లల పెళ్లీల్ల నవ్వింపులను మనయువకులు మరచిపోవడం లేదన్నమా పే కదా! కనుక ఈ సంకుచితత్వం సమాజానికెంతో హోవికరం. మన ఆలోచన లలో, ఆచరణలలో, ఆలవాట్లలో పూర్తి మార్చురావాలి. ఏమైనప్పటికి ఇటీవల మాత్రం, ఉద్యోగంచేసి నంపాదించే యువ తులనే వివాహం చేసుకోవాలన్న ధోరణి యువకులలో ఎక్కువై నట్లు అయిదు శాతంగా కనిపిస్తున్నది. “గాంధీ అయిపోయాడు” :

ఈ కాలములో కట్నాలు పుచ్చుకోనని ఏ యువకుడయినా ఆదర్శ ముతో నిలబిడ్తాడు, అంటే అతను. చేతగాని పనిచేస్తున్నాడన్నమాట. “పెక్ట సంస్కర్హ అయిపోయాడు రోయ్‌ 1 అంటూ ఆ యువకుడ్జి నిరు త్సాహా పర్చటమే కాదు దుయ్యదిట్టడము కూడ జరుగుచున్నది. “అత నికి ఒక్కసాచే గాంధీ ఆయిపోవాలనుంది కొటోలు” అంటూ విందవేసే వాశే గావి, ఉత్సాహ పరిచేవారులేరు. సంస్కరణాభిలాషగల యువ ' కుల్ని అనుమానాలతోను. ఆపనమ్మకాలతోను శస్త చికిత్స చేసేవారే తరచు కనుపిసున్నారు. దీన్నిదిట్టి తేలేదేమనగా -తస్పు చేస్తున్న వాస్టయినాసరే “*బాగా చేశావు; ఇంకొ చెయ్యి” ఆవి ప్రోత్సాహ పరిస్తే అతినికి లోకంలో మనుగడ కనుపిస్తోంది. లేకుంటే ఆ యువకుడు అపార్థాలకు ఆపనించలకు గురికావలసి వస్తోంది.

“కట్నం పుచ్చుకోను” అన్న యువకుని ప్రతిలోని సీతిని (గహించి స్వీకరించేవారు లేరు సరికదా, అతన్ని “కట్నము పుచ్చుకో నంటా డేమిటి ? ఇతనికేమయినా లోపాలు లేవు కదా?” అని అను మౌనించడము తరచు కవిపిస్తోంది. ఈ మాదిరి యువకులక్షై ఆగర్రులు చాచి చేతికందని వారిని తదుపరి దుయ్యబడుతూ _ “ఆతవికి ఆదినుంచీ కట్నమిచ్చి మా అద్మూయిని చేస్తామన్న పెద్ద మనిషి కరువై నందుననే ఈ మాదిరి ఆదర్శంలోనికి రంగు మార్చాడు కాని ఈ రహస్య మెవరికి తెలియదు _- అంటూ దు(ష్పచారము చేసే ప్రజలు కూడ లేకపోలేదు. తలి దండ్రుల నెదిరించి వరకట్న నిషేధమే నా ఆవర్శమంటూ నిలబకిన

తలిదర్యాడుల ఆగెచాళ్లు 601 యువకులను పితృ వాక్య పరిపాలకులు కారని నిందచేస్తోంది సమాజము. ఈ మాదిరి ఆదర్శ యువకులను చూచి గర్వించాలేగావి గర్హించకూ డదు. కృషి - అనుభవానికి, జ్ఞానానికి సాధనం :

ఈనాటి ఏ విద్యార్రివి చూచినా ఒక విరాశతో కనిపిస్తున్నాడు, ఇందుకు కారణం కూడ లేకపోలేదు. తను చదివే చదువువేరు; చేసే ఉద్యోగం వేరు బ్రతుకుబాట వేరు. చదువుమీద శ్రద్ధ విద్యార్తికి నిజంగా ఆలోచిస్తే నేడు లేదు. తిను పఠించే పున్త కంలో తను బతికే ప్రపంచం కిన్చించ"క్లేదు. తాను వ్రాసిన పశీశ్షి పటత్రంలో తన ఆలోచన లేక పోతున్నది. యంశళశ్రాలలా బతకడం, శాంతిని కోల్పోయి జీవంచడం నేడు విద్యాాకి ఆలవడుతోంది. విద్య ఆంపే వృదికాబట్‌ యువకుల

ఖై యణ చి

నై తికళక్తులూ, [క్రీడల విద్యావిషయక మైన విలువ, స్వయంకృషి, నసృజ నాత్మక శక్తి, సాంఘిక జీవనం, ఆచరణ ద్వారా అభ్యసనం ఎంతైనా ప్రాముఖ్యమిస్తాయి. మాటలకు ముందు ఆచరణను అలవాటు చేయాలి. విద్యార్థి యొక్క వయస్సుకు అభిరుచులకూ సమన్వయాన్ని సాధించాలి. కృషి . అనుభవమునకు జ్ఞానానికి సాధనం, కనుక మార్చును ఆశించడం కాదు, అవలంబించాలి. సమాజ (శ్రేయస్సు గుర్తించాలి. సహకారధావనే నాగరరత ;

మానవుడు సంఘద్భుకృధం కలవాడూ సహకార భావన కలవాడూ కావిదే మనం ఆతన్ని “*నాగరకుడు అనలేము. ప్రతీక్షణమును మన జీవితములో మనచుట్టునూ మూగి మనలను బానిసలుగ ఆఅ్రమత్తలుగ చేసిచేయుటకు సిర్టముగా నుండి మవపై సవాలుచేసే దురాచారములనే మూకకు లోబడుట నీచమైనడేకాక మనం నాగరకులమవి తలచడములో న్యాయములేదు. బాదార్యో పేతమగు సాహన భావము కలిగి యదార్హతను మన యువకులు పరీకించకపోవడము విజానమనిపించుకోదు. వితంకు వర్ణాంతర మతాంతర వివాహములను చేచీకొన వలసిందిగా గాం హెచ్చరించిన యువకులు _ కవీసం వరకట్నని షేధావిక్లై నా శ్రద్ధ చేయ డంలేదు.. ఇచెంత సిగ్గుకరమైన విషయమో ఆలోచించండి ఈ

హో! అగౌరవము ఆపథ్యాతి తమదేయని భావించి సాంఘిక చై తన్యమునకు ప్రవక్ష్మలగుట వర్తమాన సుఖశాంతులారారముగా భవిష్యత్తు నొక ఉజ్వల సౌఖ్యరాశిగా చేయవలసియున్నది. ఇకనై నాయవక హృదయాలు మేర్కొనాలి. నవ్యనమాజ శంఖాన్ని పూరించాలి. ధర్మం దానికది ఎన్నడూ విజయవంతము కాలేదు కదా =, మానవుడు తోడ్పడకపోతే. మోదువారుతున్న మానవత్వం వ

సమాజమునకు మానవుడు ప్రాణము. అంతేకాదు _- మానవుడు సమాజమునకు పునాది. ఈ రెండిటి సమ్మేఫనమే లోకకళ్యాణమునకు నాంది, లోక కళ్యాణమునకు నాండీల్లోకం ఫరించే మానవునకు నైతిక విలువ ప్రాధాన్యం. సర్వమతాలకు నర్వమానవ జీవిత సొధములకు ప్పనాది నైతికబలమే. ఆ నై ఈకదిలమునకే జీవము సత్యము. ఆ నత్యాన్నే ఏ2ైక లక్ష్యంగా భావించాలి. మనలో వతి ఒర్కురూ నిత-చెధాగ్నా నిష నొచుకున్నవాంము. అంతేగాక భాగస్వా:టులు కూడాను సమాజ చరిత్రము బాధ్యుడు కారకుడు సాక్షీ అయిన = సమాఎమునడక మూలమూ పాజమూ ఆయిన వ్యష్యలను అలక్ష్యంచేపే యేజనినీ నపించకూడమి. మానవుడు సంఘానికి, సంఘం మానవుని పంస్పవం సహాకరిందుశ కోవాలి, సమాజం కొరకు ప్రతిఒక్కరూ త్యాగం చెయ్యాలి. ప్రతి ఒర్యంరికి యాప్రపంచములోవున్న హకు_లు అనఎత్‌౨ కదా; ఆయితే ఈ హక్కులు సమాజాభ్యుదయానికి వివిచూగింవాలి. వ్యక్తుల సము దాయమ సమాజం. కనుక నమాజం వ్యక్తుల అభిరుచులకు ఆటపట్టయిన దిగా మనగలగాలి. కొబట్రి వ్యక్తులలో మార్చురావాలి శకీంం ఖ్బంగా లేకుంపే అసపహ్యాంచువంటా౦, గ్రామంలో కలూ వ్రవేశించిం దంచే డార్జర్హవ్వాకు సరుగు తీస్తాం; ఆ వికముగానే సమాజము కూడ దురొచారములకు ఆలవాలమయితే సంస్కర్తలు బయలుడేరి రూపు మాపాలి. ఈ సగ్నసత్యంతో మానవులు సంస్క-ర్తలుగా మారాలి. * ముందయమరావాలి. త్యాగాలు చెయ్యాలి. 'మోడువారురున్న “మౌన వత్వం” అనే వృక్షొన్ని చిగురింపడేసి పుష్పాలు పూూమించాలి. ప్రతి ఫలం అందుకోవాలి. ఇది మన విభ్యుక్కధర్మం; నాగరకతాచిహ్నం.

నం ఖంతా

జరుగుతూన్న 'ఫోరాలు న ణి లో “కట్నం నామ్యుకోనం భార్యహత్య"_“కట్నంకోనం అరుసాట్ల 'పెంసకిన మోసగాడు” _ “విదాహ భారముచే ఆత్మహత్య” _ “కట్న భారవమచే ఎలు క్రిందపడి యువతి దుర్మరణం” - “వరకట్నం చల్లించ లేక సులో దూకిన వధువు” _ “కట్నంకోనం ఇటరీలో. మూకహత్య”ం “వివాహధాక౦ం”ఎోపితృజన మనోవికామం” _ “హాస్పటలు నిర్మాణానికి చందా అచ్చిన ఆత్మహత్య” _ “మామచే అల్లని హత్య _- "కట్నం కొరప :లి*=-అనే మాదిరి వార్శలు దేశములో ఏడో ఒక మూల నుంచి ఎంత తగా రావడము లేదు? పత్రికలలో ఈ విషాదవార్త లను చద వని పాఠ;ళవరున్నారు ? ఈ వార్తలను వినుచున్న మన (పజలలో కలిగే మా్చాల న్వదూపాలేమిటి ? ఈ నేంములన్నీ బుజువవుతున్నవాః జరుగుకూని ఎన్నోనేరాలలో అన్నీ బుజువుకావు కదా? తగిన సావ్యా ధారములు ధించడము సాధ్యముకాదు. నిరాకణకు విలిచి శక పొంద డానికి మన దుటట వచ్చిన నేరాలు కొలదిగానే ఉంటాయి. ఇంత మాత్రముననేవిర్ధారణకు విలువని నేరాలను. 'పెడచెవిని పెట్టనక్కన్నేదు. అట్టి కొలది రారాలలో బుజువయిన నేరాల దుస్పంఘటనలను కొన్ని టిని సోదాహఎప పరిశీలిద్దాము. 63

౮4 ఆతవిల్లల పెళ్లిల్లు “గోలకొండ పత్రిక 2కీ10- 1857 వివాహభారం.

కలకఠ్తా, అక్షోబరు 23: కుటుంబానికి తన వివానా భారాన్ని తప్పించ గోరి ఆత్మహత్యకు వ్రయత్నించిన ఒక 10 సంవత్సరముల బాలికకు నగర ప్రెసిడెన్సీ మేజస్టేట్‌, కోర్టు ముగిసే వరకూ శిక్ష విధించారు. క

బిజోలీ ఘోష్‌ అనే యీ బాలిక 'పెపైంబరు 21న హౌరా దిడ్డిపెనుండి హుగ్లీ వదిలోకి దూకింది. అయికే పోలీసలు ఆమెను రక్షించారు. .

నేరం చేసినట్లు అంగీకరిస్తూ వరుడు బృందంవారు క5రిన రు. 2000/_వరకట్నాన్ని బీదవారైన తన తండ్రి యివళేక పోయాడనీ, దానితో వివాహరాయభారాలు విఫలమైనవనీ దోలీ కోర్తులో చెప్పింది. దానితో ఆత్మహత్య చేసుకోవడానికి ఆమె నిశ్చయించుకొన్నది. 1000-60)

వరకట్నాలు

మా బంధువులలో ఎం. ఎస్‌. సి, ప్రధమ +/రగతిలో ఉతీర్దురాలైన ఒక వధవునకు ఎం. బి. బియ' డిగీ పొందిన నాక యువకునితో వివాహమయినది. ఆ సువు తలి దండ్రులు పదునైదువేలు కట్నముగా నొసగినారు వివాహ మయిన రెండవ సంవత్సరము వరుని సోదరికి పద్వుదు వేలు కట్మొమిచ్చి వివాహము చేసినారు. తరువాత సంక్సకమామె భర్త డి, ఎస్‌. చదువవలసివచ్చినది. ఆప్పుర ఆతని తలి దండ్రులు “ఎం. బి.బి. యస్‌. చదివించుటకే పవేలయినది.

తలిదండుల అగచాట్లు 655 ఇంకను చదివించమవిన మాకు వీలుండదు. నీ యిష్టమని* ఆళవి డి. ఎస్‌. చదువులో ఏ విధమయిన జోక్యము కల్గించుకొన లేడు. అప్పుడారవి భార్య మదరాసులోవి మహిళాకళాళాలలో ఉపాధ్యాయురాలుగా పనిచేసి తన భర్వకు చదువు చెప్పిందినది.

య న స్మ

నావ సుపరిచితయగు నెకామె భర్వఆ మెను వివాహము చేసికొని కట్నముగా వచ్చిన ధనముతో ఉన్నత విద్య కొరశై అదెరికా వెళ్ళినాడు. తానక్కూడయుండి ఎం. ఎస్‌. సి. డగీ పొందగా భార్య కాకాల యంవైనను వ్రవేశింపవలయునవి తెలు పగా నామె ఇంటరు పరీక్ష యందుత్తీ రురాలై నది. లాను ఆమె రికా వెళ్లినపుడు ఆమె ఒక ర్విగీవైనను పౌందవలెననగా నామె బి. యిస్‌. సి, పూర్తి చేసినది. ఆయవింకొక డిగీ పొందవలయు నని, ఆ సమయమున భార్యను యం. యస్‌. పి. పూరింపమనెను, ఆమెనదియును చేసినది. ఇపుడామెకాశీ విశ్వవిద్యాలయములో నుపాధ్యాయురాలుగా పనిచేయుచున్నది. ఆమె భక్త మాడ్ర మీంకనూ పరడేశదములలో చదువు పూర్తి చేయలేదు. (పి. బాల రుక్మిణ్‌ వ్యాసం నుంచి)

న స్‌ య “"విశాలాంధొ 2281800 కట్నంవోనం ఆరుసార్లు 'పెండ్హాడిన మోనగాడు

బొంబాయి, మార్చి 22; ఒకయువకుడు ఆరుసార్లువివాహ మాడి పెర్టమొక్త్సాలను కట్నాలుగా సంపాదించి, చేసుకొన్న భఛారులందరినీ విడిచి పెటిన ఉదంతం ఇక్కడ బయటపడింది. ఏడోసారి వివహమాడహానికి ఆతడు ప్రయత్నించి చివరకు పోలీ సుల చేతుల్లో చిక్కాడు. మొన్న ఆతణ్డీ కలకర్తాలో బొంగాయి సి.ఐ.డి. పోరీసులు ఆ౭స్టుచేసి విచారణకు ఇక్కడకు శీజనొని వచ్చారు,

ర5్‌6 ఆతపీల్చల పెళ్లీ!

అతడు ఉన్నత పి)భుత్యోద్యోగిగా వటించుతూ ధన వంతుల కుమార్తె లతో పరిచయం ఏర్పరచుకోవడంలో నేర్పరి. ఆ తరువాత మెల్లగా వారిని తనకిచ్చి పెండ్తి చేయమని వారి తలి దండ్రులమీడ వొత్తిడి తెచ్చేవాడు. ఈ విధంగా అతడు ఒకొ్క(-క్కూ వివాహా:కీ పది వేలనుండి యాబై వేల రూపాయల వవకూ కట్నం నంపాదించాడు,

న 3 త "ఆంధ పత్రిక” వ$_1- 1960

కట్నం నామ్ముకోసం భార్య హత్య : ఉరిశిక్ష ఖాయం

న్యూఢిక్లీ, ఏప్రిల్‌ 27: దొందాయి రాషంంలోని “నవసాఠీ”లో ఇంజనీరుగా ఉండిన దినూభాయ్‌ బేశాయ్‌కి భార్య జోత్సాను హత చేసినందుకు వొంబాయి మోకోరు విధించిన ఉరిశిక్షను సుడ్రీంగోరు నేకు దృవ పరిచింది. “*

ది

మామగారు ఇచ్చిన కట్నం సొమ్ముతో తృప్పికలగక ఇంక" తెమ్ముని ఈ ఇంజనీరు తన భార్యను బాధించాడట. “ఇతర డేశాభపన.. వెళ్లి చమవుకోవారి, మ్‌నాన్నను అడిగి డబ్బు పట్టవా” అని ఆమెను పోరవాడట. ఆమె ఏమీ చేయకపోదుేు. సరి కొన్‌, గొంతుపిసికి చంపాడబ. ఇదీ ఈ కేసులో ప్రాసి మాష కథనం. ఈ హత్య 10) జూన్‌ న జరిగింది, జోన్నా కశేబం౦ నిందులుని పడక గదిలోనే పోచీుులకు కని పించింది.

చొంగ ఎవరో కిటికీ చువ్వలుకోసి గడిలో చొకబడి ఆమెను చంపి ఉంటాడనీ, విందితుడు నిలోషి ఆ౨ డిఫెన్వు వారం... తీర్పును ప్రకటించిన న్యాయమౌర్తి శ్రీ కపూర్‌ డి _న్సు కథనం నమ్మదగిందిగా లేదన్నారు.

ఎ న వ

జరవల్యదుల అగచాడు 67 న. రో 28.10.1860. ఆ య లై ౧ శ ఇది హత్యా, ఆత్మపహ త్యా?। బెంవాయి :; 18 సం.ల ప్రాయుళో వివాహం చేయ బడిన మధుకొంత, ఘట్‌ కోపర్‌ ఆయిన ఆత వారంటికి వెళ్లినది. వెళ్టిన నావినుంకీ ఇంకా ఎప్కువ డబ్బు, కోరిన బంగారు నగలు తేలేవని, నువ్వు మాపాలిటి దరిద్ర దేవతవని అనేక విధాలుగా అక ధర్కూడ కలని నానాహిఎనలూ పెపేవారు. బలంగా వావి బాలీ మయ రొటి జంళుపవుకన్నా హీనంగా చూశాడు భర యింటివవ. “చావుకు స్విపడదామం కే విషం కొనుక్కునేందుకు దూడ పై సలుండవు. పుటింబిక ఉత ౯౦ బామంసపే కినినం కవరుకు కూడ పెస ము అట్‌ "ణా యా లుండప్పుు” అంటూ అన్నగారివోపర్భాయం తన నితి చెప్పుబని య వు క్‌ తల్సఏ చెప్పవ*ని [బతిమాలపంది. ఈ దునితి అంలా అనకు వ ఎంపి ఈ న్‌ వ తలవచండ్రులబ హూడ తెలుసు. కాని ఓపికతో ససాంచు ఆనటం కంచ వాచవంచేయగలప ? షాందూ ఉమ్మడి కుటుంబాలలో కోచలుకిగిల నినహాయత సు తలుగూ అటానే కాలంగడి పేది, ళా. వాను లం పంటికి వ్వ ఎ0) కూపాయలు రెమ్మని ₹ేకపోతే న . పూజగోమం వంపారు. [11-10-1080 వ తేడ్‌న స్వగ్రామమైన మబావ్‌ ఇగ తల్లికి చెప్పగా, అంతథనం మనవఇఎట లేడేయని నె ఎ చవ్చీ ఆయినా తండ్రి అన్న రాగానే చెబువామన్నడి. “వాదు తని | ఆయిమగంటఐక ముంమగానే నేను చేరరపోచే, నాకడి మజ సమయం ఆఅయుపోతుండి” అని తల్లితో చెన్నుకున్నది. పుటింబివస్హ పరిస్తితులనుబట్టి ఆది వీలుకాలేదు.. ముందునుయ్యి ఆజ హా ళు వెనుక గొయ్యి. అవిపించింది. రిక్తహస్తాలతో ఘట్‌కోపర్‌లో అత వారింటికి తిరిగి వెళి ౦ది. లోలోన ఎంత పమిలిపోయిందో న్‌ శ్వ ఆమెకే తెలియాలి. వెంటనే నిరయానికి వచ్చింది. తనజీవితం న!

6. ఆఅడివెల్లల పెళ్లిళ్ల వ్యర్థమనుకొంది. ఆది 1060 సం. అక్టోబరు 12వ తేదీ, ఇంట్లో ఎవరూ లేకుండా చూసింది. కీర్పనాయిలు తన బట్టలపై పోసుకొని చిచ్చుపెట్టుకుంది. తీవ్రమైన గాయాలతో హాన్నటలుకు చేర్చబడింది. తానింకా ఎట్లాగూ (బ్రతకననితేలును. దగ్గరవున్న తన భర్తను చూచింది. భారతనారీ సాంప్రదాయం చివరిదాకా నిలచెటాలనుకుంది. ఏదో చెప్పటోయింది. నోటమాటరాళేదు. అయినా పీల గొంతుతో “నేను ఆత్మహత్య చేసుకున్నాను. దీనికి ఎవరిమీద నిందమోపనక్క_ర లేదు” అన్నది = ఆఖరి మాటగా. సాయంత్రం 5 గంటలయింది. సూర్యుడు అస్త చుంచనున్నాడు. ముందే మధుకాంత అప్పృమించింది.. పుట్సిల్లు వదలిన 24 గంటలలో మధుకాంత బూడిదగా మారిపోయింది.

ఇది విన్నవారి కన్నీటి ధారకు ఆంతులేదు. కన్నవారి కడుపుబాధ మ3ెంతో ? తన హత్యకు కారణం మభధుక్రాంతేనని న్యాయశాస్త్రం ఆమె మాటతో బుజువుచేస్తుంది. కాని ఆ నిర్ణ యావికి కారణం ఎవరు? ఏమయినా మధకాంత అగ్నికి ఆహాతికాలేదు = ఒక ఆచారానికి, దురాచారానికీ, దుర్యాక్షానికి మాతమే ఆమె హత్య చెయ్యబడింది. న వె స్‌ “విశాలాంధ” 108-106! వరుడు రాలేదు మే ఏకివ తేదీన పక్క :గామంలో వివాహమని శు; లేఖలు రాగా బంధువులు బయలుదేరి పెండికి వెళ్లరు. లగ్న వేళ దగ్గర పడుతున్నా పెళ్ళివారు రాలేదు. కౌరణ మేమవి తెలుగు కోగా _ వరుని మేనమామ 15 ఎకరాల భూమి అతనిపేక పెటి తమ బిర్దను చేసుకోమని వతిడి పెట్రారని అందుచేత పెణీ రాలేదని తెలిసింది. ఐం న

కలిదం ఉల అగచాట్లు 69 పోనీ పెళ్ళికూతురు. సెండ్తి కొడుకు చదువు లేవివారా ఆంపే, కాదు. ఉన్నత విద్యావంతులు. 'పెంస్లైకూతురు వీయస్‌.సి. పెంస్త కొడుకు వియస్‌.సి, యం,బివి,యస్‌. పోనీ పెండ్తి కుమార్తెకు ఆసి తక్కువా? ఒక లక్ష 50 వేల ఉరి న శ్‌ రూపాయల వరకు ఆసి ఉంది. పలుకుబడిగల రు. అణా చ... పళ్లికమారుని అన్నగారు పెవమేనమామ, వీ5ందరూ తదితర 'పెళలు పెండ్షి కుమారుని సమత్తంలోనే వివాహం నిశ్చయం చేశారు... లగ్నాలు పెట్టకున్నారు. లగ్న పత్రి కతోదాటు సపెళ్ళిఖర్చుకు రెండువేలు, పెంకి కుమారుని విటలము ఒక వెయ్యి చెక్కు(వాన్‌ పంపారు. “మీరు పంపిన రొక్కం అందింది. పెండ్రిపనులు చురుకుగా సొగించండీి. పెంకి సకాలములో వస్తున్నాము” అని పెంపమారుని అన్ననుండి అలీ రా జవాజుకూడా వచ్చింది. "పెం" కుమా 'స్నేహితురాండ్రు చాలమంది పె?కి గా లి శా = శ వచ్చారు. తమ న్నహితురాలి .టలమీది పెల్లి ఈ విధంగా భగ్న మైనందుకు చిన్నబుచ్చుపన్నారు, ఇక తండ్రి నంగతి చెప్పనక్కురలదు. “లక్ష ఇమృంటే తల తాకటుపెటి ఆయినా యి రు ఇచ్చేవాడిని గదాొ అని వాపోయారు. పిల్ల , పిల్ల తండ్ర్‌ టా . మనోవ్యధతో అవమానంతో మంచం పటారు. సె స స్‌ డదబుంవా సిదం చేశారా ? మ సో వధూవరులు మేనత ఊునమామ బిడలు. ఇదరి!ీ నీ ళా ళు పెంస్తి స్టిరపరచాట. పెంద్తి రూతురు తంట, కొంతభూమి కొంత రొక్కం యిసామని చెప్పారు. లగ్నం పెటారు. వాన్‌ లి లగ్నానికి ఇరువయిపుల బంమవులు వచ్చారు. భోజనాలైవాయి. “డబ్బంతా సిస్టంచేశారా" అవీ సెంన్స్‌ కుమారుని తంగ్రిమాటల

70 అత ఎల్జల ఎల్లెట్లు సందర్భములో ,వ్రశ్నవేళాడు. “ఆదేమిటి బావా; కొంతభూమి కొంతడబ్బు యిస్తామన్నాముగదా. మీరిష్పుడు ఇలా అంటున్నా

వకూ టా] 'రేమిజి?” అని "పెండి కుమూశె తండ్రి అన్నాడు. టి న!

“అలా అయితే ఈ పెంకి జరగడానికి వీలుచేదు” అవి

"పెండి కుపూరువ తండ్రి పటు పటువొని కూచున్నాడు. పెండికి లాం ళ్‌ ల్‌

వచ్చినవారు అనేక విరాలుగా నచ్చచెప్పిచూశారు.. [గ్రామ పెపలుకూడ వచ్చి పెళ్ళి అయిదురోజులు జరపండి. సెంగ్తి ముగిసి అఆంపకాలు పూర్తయ్యేసమయానికి మీరు అన్న డబ్బు పూర్తిచేసే యిస్తామనో బ్రతిమలాడారు. కొని వరుని తరపువారు. ఇష్టపడలేదు. తిరిగి వెళ్లిపోయారు... వీఒల మీద పెళ్ళి ఆగిపోయింది. (వాస్త విక గాధల నుంచి

క ర గ్‌

• విశాలాంధ్ర " 18-7-1061

కట్నంకోనం ఇటనీలో ఘోరహత్య రోకాకిపాపా, జూలె 16; కట్నం విషయమై వచ్చిన వూ. కు

"పేలీ ఇటలీలోని రోకాకిపాపా అనే గ్రామంలో దారుణహత్యకు దారి తీసింది.

షమొలరో సెఫాపిని అనే ఇవవై ఏళ్ల యువకుడు ఒక యువ తిని పెం్షి చేసుకోడానికి ఆంతా నిశ్చయమయింది. కాని, కట్నం విషచుమై పేచీ వవ్శింది. పేచీ తేలేవరకు వదిలిపెటనని

టాటా నా కాబోయే పెష కొడుకు ఆ అక్మూయివి, ఆమె సెంపుడు తనీ ఒక ఇంటిలో నిర్చంధించాడు, కాగా, పేచీ తెగళేడు. దానితో ఒళ్లుమండ్‌ అతను ఆ అమ్మాయినీ, ఆమె పెంపుడు తలినీ తుపా

ళా కితో కాల్చి చంపాడు. న్‌ న్‌ ఠి

తలిదల్యతుల అగచాట్లు 71 “విశాలాంధ్ర 81710862 "హాచ్చుకట్నం తేలేదని రంపపుకోత, ఆద్బాయి బి. ఏ. చదువుకున్నాడు. అమ్మాయిది పల్లె టూరు. కట్నం రెండువేలు. పెళ్ళి అయిపోయింది. తన పె, అయిన రెండు మూడు వారాలకు స్నేహితుని పెంక్షి జరిగితే ఆ పెళికి వెళ్ళాము... అతనుకూడ బి, ఏ చమవుపన్నాడు. కట్నం 18 వేలు 2 ఎకరాల భూమి భార్యకు నగలుగా పాతిక కాసుల బంగారం ముట్టాయి. ఇదంతా చూచి మొదటి యువకునికి కళ్ళు తిరిగిపోయాయి. నాపు ఇంత కట్నం లేడే ఆని మధనపడాడు య భార్య కాపురానికి వచ్చింది. “సీది దరిద్రపు మొహం. నీవల్ల నాకు హెచ్చుకట్నం పోయింది” అవి తిట్లు చివాబ్లతో సంసారం నరక యాతనంగా తయారైంది. తిన్నా తినక పోయినా అడిగే దిక్కులేదు. తలిదండ్రులు దూరంలో ఉన్నారు. పుటింటికి వ! పంపరు. తీరిక సమయంలో ఆమె వంటయింట్లో కూర్చుని శవివితీరా ఏడునూ ఆమె సంసారం చేసూంది. (వాస్తవిక +, అణాల నాట్‌ ఇటీ గాధలనుంచ్చి య గ న ౨0918062 పితృజన మనోధిరామం హెదావాల్‌, పెపెంబరు 23; చేసుకున్నవాడు ః జ్ఞర్రే మా ల మెహర్‌ " చెలిసే గాని వివాహం సారకంగాదని పటుపటి పె? లాలి (౨ డు వ! లా అయిన వారం రోజులలోనే ఆది చెల్లించమన్న ఒక ముస్లిం వధువుగాధ నేడిక్కడ తెలియవచ్చింది. ఆమె విద్యావతి. ఇలా

72 ఆతవిల్లల పెళ్లిల్ల గట్టి పట్టుపటడావికి గల కారణం ఆందరినీ ఆశ్చర్యచకితులను చేసింది ౮

ఆమె తండ్రి చరస్సిరాస్తు లన్నీ అమ్మి కుమార్తె వివాహం

ళు అజా

చేశాడు. రు. 80%,000 లు కట్నమిస్తేనేగాని వరుడు దక్క లేదు. 'తెగనమ్మిన ఆస్తి లో అచ్చి వచ్చిన తాతలనాటి స్వంత + యిల్లు ఒకటి, ఆయన తనపెనన్‌ కూడ తాకటుపెటి అప్పులు చశాడు. తన వివాహంకోనం పొలువసీడ లేవి సితికి వచ్చిన తంగ్రి_ మత విర్దిషం కాకపోయినా తస్పవిసరి ఆము ముప్పుతెస్తున్న వరకట్నం _ ఈ రెంటిమధ్య ఆమె మనస్సు ఊగులాడింది. ఏదో కృత నీశ్చయింతో మత సమ్మతమైన “జరేమెహర్‌”. చెల్తించ మని వరుజ్దైకోరింది. పట్లు పట్టింది. వలదవి వారించిన వారికి కరకుతినంతో “కట్న మేగాని కమ్మని మనసుతో కన్యను కోరని పష్యరుషునికి జరిమానా తప్పవని "” చెప్పింది. వరుడు రు, 10,000 లు చెనెంచేవరకు ప్రతిన వీడలేదు.

ఆ నామ్ము తినతం డికి పంపుతూ ఆమె అక్షరాలా తన మనస్సు ఇలా వివరించింది: “తాతలనాటి మనఇల్లు మీకీ సొమ్ముతో తాకట్టు విడిపించి. స్వాధీనం చేసుకుంటే సంతో షిస్తాను.” దీనితో ఇబ్లు, ష్వెన్‌ కూడ ఆయన తాకటు వదిలించు కున్నాడు.

వ న్‌ న “ఇండియన్‌ ఎక్స్‌(పైస్‌” వ79 10602. హోస్పటలు నిర్మాణానికి చందా యిచ్చిన ఆత్మహత్య నెల్లూరు, 'పెపందిరు ఏ8: ఇచ్చటకు 16 మెళ్ళ చూరు లోనున్న ఊటుకూరు (గ్రామంలో నలుగురు వ్యక్తులు ఎండ్రిన్‌ త్రాగి ఆత్మహత్య చేసుకున్న ఉదంతం తెలియవచ్చింది. ఒక

శజిం్లతిల లఅగివొట్లు 73 వారంలో సంభవించిన కుటుంబ కలహాలే ఈ ఆత్మహత్యలకు కారణం. ఈ హతుల పేశివి: కనుపర్తి లచ్మీనారాయణ (40) నాగి శెట్టి కాంతమ్మ (22) సోమవరసప్య బుజ్జమ్మ (2వ కొప్పోలు పద్మనాభరావు (ఏ9).

తను వివాహం చేసుకునేందుకు అమ్మాయివి ఎన్నిక చేసుకునే హప్క తలిదండ్రులు అనుమతించనందున తన జీవ తాన్ని అంతం చేసుపంటున్నానని ఒక ఉత్తరం పద్మనాభరావు (వాసినట్లు చెప్పబడుచున్నది. ఆ [గ్రామములో (పతిపాదించ బడిన హోన్సటలు విర్మాణానికి రు. 10,000 లు తనస్నిరాసినుంది చెల్లింపదిడవలయుననియు, ముగ్గురు ధర్మకర్తల పేర్లతో కొనసాగించవలెననికూడ ఆ ఉత్తరములో చెప్పబికినది.

త త య ఆని బ్రాం జ 1409-1863 కట్నంకొరకు బలి

బెంగుళూరు: ఇచ్చటకు 70 మైళ్ళ దూరంలో గల భద్రా వతీ ఉక్కు కర్మాగారపు ఆ'ఎపతత్రీలో 20 సం. బాలిక చావుకు సిద్దంగానున్న స్‌తిలో ఉన్నది. ధరించరాం బాధలకు గురి చేయబికినది. శకుంతల అనే ఈ వబాలికపె కింసనాయిలుపోని నిష్పంటించిన కారణంగా ఉక్కు కర్మాగారప్ప ఉద్యోగి భార్య మైన శకుంతలాభాయిని, (43 సం.) ఆమెతల్లి పార్వతమ్మను (6 సం భద్రావతి పోలీసులు అంసు చేసినట్లు తెలుస్తు

ఈ విఘాత చర్య ఆగసు 21వ జరిగినది. ఆసు పతి9లో చావుకు సిద్దంగా ఉన్న ఈమెనుండి పోలీసు అధికా రులు మరణ వాజ్ఞ్యూలము తీసుకున్నారు. ఈమె కర్మాగారంలో రిటయిర్దు అయిన ఉద్యోగియొక్క కోడలు. అనుపన్న

774 అఉవల్లల 'పెళ్లీల్ల వకారం వరకట్నం చెర్లించనందున ఆమెను ఈ ఘాతుక చర్యకు గురి చేయబికినట్లు తెలుస్తున్నది. అత్త గారు తనను సరిగా చూడటంలేదని అమానుషంగా ప్రవర్తిన్తున్నదవి ఇంతకు ముందే పోలీసులకు ఫిర్యామ చేసినట్లుగాకూడ తెలుస్తున్నది. కాని సరిగ్గాచూ సే షరతుమీద ఇక్షరిమధ్యా రాజీ కుదరటంవల

గమ. గాలి ఫిర్యాదును ఉపసంహరించుకోవడం జరిగింది. రాజీ కుదిరిన తరువాత తంట్రిదగ్గం నుంచి భర్త దగ్గరమ వెళ్లటం జరిగినది. ఆంతపముందు మాత్రం కొద్దినెలలే భర్షతో కాపుకంం చేయ గలిగింది. ఈమె భర్త అయిన కేశవమూర్తి, మామగారు ఇంట లేవి నమయంలో కాల్పులవు గురిఅయినది. _ కొలిపోయిన తరువాత 2% గం. లకు పిదప ఆసుపత్రిలో చేర్చడం జరిగిన దట. షిమోగాలో ఉంటున్న ఈ మెతండ్రి పోలీను ఆధికారు అతో ఈ దారుణ చర్యను గురించి ఫిర్యాదు చెయ్యబడిన తరు వాత కొంతమందిని అరెసు చెయ్యబికినట్లు తెలుస్తున్నది. స ఇ క “ఆంధ్రభూమి” లి£11.1069 వివాహిత యువతి ఆక్కహత్యా (ప్రయత్నం "చాదరాబాన్‌, నంబర్‌ 21: ఒక 00 ఏళ్ల వివాపొత మహా ళను హు స్పేన్‌ సాగర్‌ నుంచి ప్రాణాలతో రక్షించిన సంఘటన ఒకటి తెలియవచ్చింది. గృహచ్చి(ద్రాలవల్ల ఆమె ఆత్మహత్యకు పూనుకున్నటు తెలుస్తోంది, క. ఇ న్‌

ఆ లిదం్యడుల అగచాట్లు [ద ఎవరిగుండె గాయపడదు ? సంబిఎధము నిరయించుకొని, ఎన్పుడో జరుపకోటోయే వివా హానికి ఆదినుందీ చదుపులకని అత్తవారి వవ డబ్బు తీసుకుంటూలడ గా, ఆగ్ని ప్రమాద కారణముగా గాని హ్యాఘలవల్లగావి అమ్మాయి రూపు రేఖలు మారిన కారణంతో నిర్ణయమయిన సందింధాలు తెగతెంపులు చేసుపన్న యువకుల (పట్టభద్రువ్సే వివరాలు కొన్ని వున్నాయి. ఒక యం. బి.. ది యస్‌., చదువుతున్న అమ్మాయికి _ మరొక యం. బి.. వి. యస్‌... చదువుముగిహ్లైన్న అవ్వ్చాయికి వివాహం చేసే పయత్నాల చెరాల్లో అయిమడేల రూపాయలు తేడా మూలముగా వివాహము జరగవి సంగతుల సంఘటనలు కూడ మనలో ఉన్నాయి. తండ్రి కట్నమచ్చి వివాహము చేయలేక పోతున్నాడని కుమార్తె గమ)ించి, భారం తగ్గించ డమే తన కర్తవ్యంగా గుర్తించ, రైలుక్రింద దుర్మరణం పొందిన యువతిగా ఉండీఆ౨ పే బాధపడ౨ దెవరు? మూడు వందల టాపా యలు బాశీపర్డ కట్నం దాపతు సొమ్ము తీసుకురాలేదవి అత్త గారు ళకల కుట్రతో కవగా హత మార్చబగ్ద యువతి గాధ వింటే పవరి గుండె గాయపడమ 1 కోరినవస్తు వాహనాలతో అందమయిన మంచం పెట్ట లేవని మనస్సు కలుషితం చేసుకున్న యువకుని కరనం వింకే_ మీరు ముక్కుమీద వేలేసుకుని ఆళ్చర్యపోరూ ? “వివాహంలో పదిమంది ఎదుట చదివించి వాగ్దానంచేసిన కట్నం బాపతు సొమ్ము చెల్లించ సంకున, పదిదుంది మెదుట వివాహంచేసుకున్న భా:్య నాకు భార్యేకాదు” ఆం ఓ అల్లకుగారు తన మామగార్కి. జాబు వ్రాశాడంపే _- మాన వువిమద జాలి సానుధూతి, మానవత్వం మీద అభిమానం ఉన్నచ్షేనా? -“వారంరోజులో కట్నంగా ఇస్తానన్న భూమి నాపేరున రిజిసే9షన్‌ చేయించకుంటే రెండో పెళ్ళి చేసుకుంటాను అన్న ఆర్ష; మాటలు ఎవరు సపాంచగలరు ; ఆ్మహత్యలము మూలదీజం ; ఎక్కడో జరుగుతున్న వేమోయనవి గాక _ ప్రతీ ఒక్కరూ కన్ను లతో కాక హృవయంతో చూస్తూ పరిశీలిస్తూ కే, మనచుట్టూతా అన్ని

7/6

వైపులా నిత్యం ఘోరంగా జరుగుతున్న దుస్పంఘటనటే ఇవన్నీ. ఈ నాడు అన్ని మూలలా జరుగుతూన్న ఆత్మహత్యలను వొస్త వంగా పరిశీ లించితే =. ఈ కట్నసమన్యగాని, వివాహసమస్యగావి హత్యాకారణంగా ప్రధానమూల వీజమై తీరుతున్నది. నీతి బాహ్యమయిన ఈ దుస్పంఘ టనలపు సభ్యత సంస్కృృతిలేని నేటి నాగరికతను తల్చుకుంటూ కూర్చో వడమేనా ? వీటికీ సమాజం ఎంతవరకు భాద్యత తీసుకుంటుంది ? న్యాయశాప్తాాలు, ప్రభుత్వశా సనాలు ఇంచుకేమయినా ఉపకరించగలవా ? ఏ దృక్పథంతో పరిశీలించినా ఈ ఆత్మహత్యలను అంగీకరించడం సాధ్యంకాదు. ఈ ఆత్మహత్యలన్నీ పరోక్షంగా చేయబడే హత్యలే! ఇలాంటివి = ఆరుదుగా కాక తరచుగా, ఎక్కడో కొక మనమధ్య, మనచుట్దుప్రక్కలా. జరుగుతూండడం సహించలేం. ఏ సమాజములో ఆయినా, ఏ దేశంలో ఆయినా, ఏ కాలంలో ఆయినా వీటిని ఎవరూ హర్షించలేరు. అభ్యుదయిక రాజ్యస్తాపనకు కంకణర కట్టుకున్న మన డేళంలో అసల జరగడానికి పీల్లేదు. ధర్మం నాలుగుపాదాల నడచిన దేశంగా భారత దేశానికి పూర్వం నుంచీ గొప్ప పేరూ ప్రసి్దీ ఉన్నాయని పల్లించుకునేందుకు ఈ దుస్పంఘటనలు జరుగుతున్నంతకాల౦ మనప హక్షే ఉండకూడదు. అందులోను వీరేశలింగం పంతులువంటి మహ సీయులు జన్మించిన ఆదర్శాల దేశం ఆంధ్రదేశంలో కూడ జరుగు తున్నాయంటే = ఆ సంస్కలర్హలను స్మరించడావికి కూడ అర్హతలేని వారమవుతాం.

తలిదండుల పశాతకాసం జో ఆత జాన 7 సవూజ పరివర్తశం (ప్రాచిన భారత డేశంలో త్రీలకు అన్నిరంగాలలోను పురుషులతో సమానమైన (ప్రతిపత్తి గౌరవం ఉండేవనటానికి ఎన్నో నిదర్శనాలు కవి పిస్తాయి. యితిహాసములలోకూడ స్త్రీకత్యంత గౌరప స్టానమిచ్చారు. అందుచేతనే _ వెయ్యిమంది తంగ్రులరం-బ ఒక తల్లిని అధికంగా గౌరవించాలి _. ఆంటాడు మనువు తన ధర్మశాస్త్రంలో. శ్రీలు సక్వళి సద్దుణాలకు నిలయమవి మరియొక స్మృతికర్త (ప్రశంసించాడు. కాని -ఈనాడు మన సమాజములో ఏసమస్య బయలుడేరినా, ఏదోవీధముగా ఆది స్త్రీ జనాభ్యుదయానికి ఎంతోకొంత హోవి చేస్తున్నది. దానితో నేటి స్త్రీ జీవితములో ఎంతో మార్చు వస్తున్నది. కొన్ని వందల సంవత్సరాల పర పరిపాలనా దాన్యపు జీవనంవల్లనో, లేక మరే యితర కారడాలవల్లనోగావి మన త్తీల దుస్టితి మాత్రం జాలికరంగా పరిణ మించినది.

“స్త్రీల బుర్టిబలం మగవారికి ఏమాత్రం తీసిపోదు. అందుచేత మగవారుచేసే ప్రతీ పవిలోను పాల్గొనే హక్కు వారికి ఉన్నది. 'స్వేబ్భా స్వాతంతత్ర్యాల ఆవళ్యకత ఇద్దరికీ వున్నది. ఈనాడు మన ఉద్యమాలు సగంలో నిలిచిపోతున్నాయం టే మన శ్రీల దుస్థితే అందుకు కారణం” _ అన్నారు మనజాతిపిత గాంధీజీ. ఆయితే మనశ్త్రీల తి దుస్థితిగా మారిన కారణంలో పురుషునికి భాగం ఉండక తస్పదుకదా 1

77

73 ఆడవల్లల పెళ్లిల మగవారికంజ వీరోచితంగా : పుఠరాణకాలమునాడే ఆడవారు మగవారికన్న వీరోచితముగా పోరాడారు డేశక్షేమంకోసం. నరకాసురుడనే రాక్షసునితో._పోరాడి కృష్ణు పడిపోతే, ధనువును ధరించి సంధించినది _. సత్యభామకదా?+ భర్త తన్ను వెందికించిన యాదవసేనతో పోరాడుతూంటే రధ సావధ్యం చేసింది _ సుభద్ర. చార్మితక కాలములోకూడ భాంకావనిలో వకచ్చత్రాదిపత్యంగా తెలుగునాడును పాలించిన వీవరాణి = రుద్రమ్మ. ఆమనిక కాలంలో (బిజిషు సామాజ్యంపై తొలిసారిగా ధ్వజ మెత్తినది రూస్సీ అమ్మీ. ఈన పమారురైన శివాజీని మహావీరునిగా చేసిన మాతృమూర్తి = జిజియావాయి. గాంకీజీకి అంతటి నెతికళక్తి కలిగి నందుకు మూలకాకణం ఎ తన తర్లివద పొందిన సుశిక్షజాయుత అధ్యా ఫలిత మే. వ్య్వోమగామగా టో ముందంజవేనింది. చరిత్ర ఈ మరువజాలదుకదా. ఒకె్కాక్కం త్రీ మగవికి పూపిరి పోసినవామున్నారు. మగనిర్వై తనువులు త్యజించినవారున్నారు. మగనిని మహావీరునిగా చేనినవారున్నారు. స్త్రీలలో మానవత్వానికి పునాది ఆయిన మాతృత్వం. వుంది. మాతృక్వం తన ఒక్క బిర్హయొక్క (ప్రేమనుండి అనేకమండి బిస్టల (ప్రేమ మీదికి వి స్తరిల్లాలి, త్తీ కోరికలే రారణం : భారత దేశ జనసంఖ్యలో ఆర్హభాగం శ్రీలే ఆక్రమించుకున్నారు. ఇంచుమించు ప్రతీతల్లీ ఆడపిల్లలను కన్నతల్లులే:దాః అయితే _- ఏం లాభం? ఈమ కుమారుల వివాహాలకు రెండుచేతులా వరకట్నాలు గుంజుకుంటున్నారు. కుమాత్తైల వివాహాలు వచ్చేసరికి కట్నాలివ్వ లేమని ఆంగలారుస్తున్నారు. కట్నాలు విపరీఠంగా పెరిగేందుకు శ్రీల " కోరికలే అనలు కారణం - అనే వాదములో వాస్తవము లేకపోల దనిపిస్తుంది.. దీవికి స్త్రీలెందుకు గురికావాలి? ప్రతీ గృహిణీ తన భర్తతోను, కుమౌరువితోను కట్నాలవల్ల పొందుతున్న సాధక బాధకాలనుగూర్చి ఎందుకు నచ్చజెప్పకూడదు ? ఈరోజున ప్రతీ ప్రీక్‌

అల్లైదిర్యచుల ఆగచాము 79 కాసోకూసో లోకజానం నేర్చే. అవకాశమున్నఏకదా. “భారత దేశము అవా తాన్‌ నా యొక్క మోక్షము స్త్రీజనముయొక్క త్యాగముమీదమ, విజ్ఞానముమీదను ఆధారపడియున్నదని నాకు గట్టినమ్మకము కలదు” _ అని విశ్వాన ప్రథధోదం చేసేవారు గాంధీజీ. సీతారామ రాధాకృష, పార్వతీ "పరమేశ్వర _ అంటూ స్త్రీలకు ప్రధమ ప్రకానస్తానం పురాతనమునుంచే వండడం చూస ము. ర ఎవ అకు కీ యిస్విడం చూస్తున్నాము ఆదృష్ట్యా రకట్నవిర్మూలనలో శ్కలకు కూడ భాద్యతాయుత భాగం ఎంతయినావున్నది. త్‌ చ జ ఈలెని మహ తరరాగం : అలలో హో వివాహ విషయాలలో పతీ కుటుందిములోను పురుషుని మాట కంపు. స్రీమాపే ఎక్కువ చలామణి అవుతుంది, కనుక తమ విజ్ఞానమునుస మోగించి తాము వివాహము చేసుకొనునది "త్రీ" వి కావి టీ ని కాదని హాచ్చరించాలి. పుపషని మనస్సుకన్న త్తే మనస్సు సున్నితమెనది. కనుకనే పురుషుని మనన్ని శిలగాను, త్రీ మనస్సు" చ ల లో వెన్నగాను పోల్చారు. ఇతరుల నుఖంకోసం న్వసుఖాన్ని వదులుకొని “తన జరుషునినోసం పిల్లలకోసం త్యాగం చేస్తుంది త్రీ. త్రీలోని సహజశీలమైన మహత్తర త్యాగమిదే. ఇటీ సహజగీలముగల శ్రీలను మా అలావ. నా! వివాహములో వకకట్నము పేరుతో సౌభాగ్యవతులనుగా డీవించి చివరకు దౌర్భాగ్యవతులుగా పరిణదుంచేందుతు మార్గావలంబిపలమవుతున్నాము. “ఇంపిక్‌ యిల్లాలు దీపం” అంటూనే “*ఆడవై. పుఖడంకన్న అడవిలో మానై పుట్టడం మెబుగు” అని భావిండే విషవీజాంకురాలు నిత్య జీవితాల్లో వెదజల్లుతున్నాము. మహిళా సమాజాలు : ్చ్రీలప మహిళా నంఘాలగేకంగా ఉన్నాయి. ఇంచుమించు పట్ట ణాల్లోను, గ్రామాల్లోనుకూడ వీటి సాపన జరుగుచున్నది. అయితే అవి అత్యవసరమయిన పురోభివృద్ధినేమీ సార్షించడములేదు _ అంటే అనా లోచితముకాదుకదాః వాచ్చుగా చదువుకున్నకొడి ఆధికరేటు కట్నం ' షే ద జ చెల్లించవలసి వస్తున్నదేకాని ఏమాత్రమూ ప్రమోజనం త్తీ పొందలేక న్‌ న!

80 ఆడవర్పల పెళ్లిన్ల పోతున్నదికదా!ః ఈ తరుణ వయస్కు-లగు యువతీమతల్లులు సంఘాల ద్వారా సకల ద్యుష్పేరణలను తిరస్కరించాలి. దుష్టాచారములను ధిక్కారించుటమూలమున స్త్రీలలో కొందరు జీవితాంతమువరకును లేదా చాల యేండ్ల వరకును కన్యలుగా ఉండిపోవలసి వస్తుంది. ఇదే విషయాన్ని బాపుజీ తరచు (ప్రలోదించేవారు. కనుక ఈ రాకెట్‌ యుగంలో స్త్రీల భాద్యత చాల హెచ్చుగా ఉన్నది. స్త్రీలు తల్చుకుంటే పాధ్యంకాని సత్కార్యమంటూ ఈ జగాన వుండదు. ఇంత భాద్యత మహిళాసమాజాలు ఎందుకు తీసుకోలేకపోతున్నవో గ్రహింప లేకున్నాము. కొన్ని సమాజాలు తీసుకున్ననూ. అవి ఆంతంత మాత్రంగా ఉన్నాయి. కేవలము 'బొబ్బట్లు ఎలా వేయడం” దగ్గర్నుంచి *“పీకకాయ ఎలా తరగాలి" వరకూవచ్చి; డికైనులు పువ్వులు కుట్టు కోవడము వరకే వచ్చి ఈ సమాజాలు ఆగిపోవడము విదారకరము. ఈవంతేనా. తెచ్చింది :

“మాకేం ఇచ్చారు. దాని పుట్టింటివాళ్ల. దిహుబాగా చూళారు. అల్లనే: వాళ్షకే, లేనివాళ్లు. ఇంకొకరికేం పెట్టాలి. మాకర్యగాలి అనాటి చెవడో దాప్పురించి దీన్ని మాయింల్లో ప్రవేశపెట్టాడు. ఎవడూ మధ్య దూరకపోతే మాకీ చౌర్భాగ్యురాలెల్లా. దాపురిస్తుంది” _ అని ఇంచుమించు ప్రతీ అత్తగారు యిరుగుపొరుగులతో తన కోడల్ని గురించి సణగడం మనం చూస్తున్న విషయమే. “ఇండేనా తెచ్చింది. అది బాగులేదు. ఇది మా యింటికొచ్చే ముష్టివాడుకూడ ఉపయో గించడు. ఇది మాశేందుకు? ఆనాడల్త్లా చేశారు. ఈనాడు పిలవ కుండానే వచ్చారుః?” అని నెపం చూపించడానికి సిద్ధంగా ఉంటారు మన ఆడవారు. ఇందుకే మన దేశంలో ఆడపిల్లలంటే మానవతకే భంగం కలిగించే భయం కలుగుతోంది. ఒక్క కడుపున పుట్లాక ఎవవైనా ఓక్క టే అనే భావం కలగాలి. న్యాయానికి మన పిళ్లేకదా అన్నట్లు ఆదరించి. అభిమానం చూపవలసిన వ్యక్తి కోడలు. భర్త కొల్త కనికరం కలవాడయితేనే బతుకు, లేదా యమయాతవలు అనుభ వించవలసినదే.

శలీదలకుల అగచాట్లు ర ఒకరి కన్నీరు పన్నీరుగా;

ఇది నన దేశములోని దురాచార మేకాద్యు దుర్మార్గం. ఈస్టితి సహించలేము. ఒకరి కన్నీరు మరొకరికి పన్నీరు కావడములో సహృదయత లోపించుపేకాక మానవత్వమే లేదు. మాటలు ఆరైంకావి మానవులుంటారు కాని, ఆవేశం ఆచేవఎన ఆరంకాని వారవరుంటారు? ఆచార భేదాల్ని అర్హంచేసుకొవి అచరణీయార్ని గ్రహించకునే వారుగా శ్తీ మనస్తత్యం మారాలి. అత్తా ఒకయింటి కోడలేకదా: ఒకరి ఆమ్మాయి మనక కోడలుగావస్తే = మనమ్మాయికూడ మరొకియింటికి కోడలవుతున్నదికదాయని గుర్తించాలి. త్రీ సిగ్గు కాపాచే భాద్యత, తీ సమస్యా పరిష్కారము చేసే భాద్యత _ శ్రీకికాక మరెవరికి? కడుపు చించుకుంటే కాళ్లమీదే పడుతుంది కదా! ఈ కట్యసమన్య శ్రజొతికీ ఆవమానకర మేకాదు; [ప్రమాదకరముకూడాను. సాహనం త్రీలసామ్మే; కాదిట్టి శ్రీలే వ5కట్న వి షేఠోద్యమానికి తోడ్పడాలి. పర్వితులు ఎంత క్లిష్టమెపవి ఆయినా సమస్యలు ఎంత తీవరూపం ధరించినా. వాటిని ఎదుర్కొని పరిష్కురించగల కార్యదీక్ష, చాకచక్యం, సాశీల్యం భారతీయ మహిళల కున్నాయవి చరిత దృవపరుసోండెకదా! వీరిఉద్యమాలు సఫలం కావడావికి ఆసన్గుణ సంపశ్తే దోహదకారి కాగలదు. ఎన్నోకోరికలు న్‌ ,

భార్యను పోషించే శక్తవుంటే పిల్ల విస్తామని కొందరు; మా పిల్లను పవిపాటలకు పంపపండా కూలిదునిషిచేత పనులు చేయించునే సంబంధమే కావాలని మరి కొందరు; మా పిల్లను కారులో ్రీ్పుతూ సివిమాలు చూపించే అల్లుడు కొవాలని ఇంకొందరు _ ఈ విధముగా తమ అల్లుడు ఇంజనీయరో, స్లీడరో, డాక్టరో, కలగ్గరో, అకాధికారో లేక "పెన్ట ఆఫీసరో అయిపుండాలను కోవడంకంజె వేరొక (ప్రలోభముందా ? జాగ్రత్తగా పరిశీలించిచూ స్తే ఈ కోరికలలో ఒక గర్వ ప్రకటన కాన వస్తుంది. ఇంత కట్నపు అరీదుతో సంబంధం చూచుకున్నప్పుడు పెద్ద

82 ఆడ విల్లల పెళ్లీళ సంబంధాలను చూచుకోవడంలో తప్పేముంది = ఆంటున్నారు వారు. ఆయితే ఈ రకప్ప మనస్తత్వం మన స్త్రీలు మార్చుకోవాలి. విపరీతప్ప కోరికలు కోరుతున్నప్పుడు అధిక కట్నం చెల్లించక తప్పదేమో | అందు చేత ఈ దునప్తత్వం స్తీ జాతికే అవమానకరం. కోరిన కట్నం చెల్లి స్త్పున్నందున మాకు పీలయిన సంబంధం కౌవాలవి వీరు = విపరీతమయిన కోరింలు కోరతున్నందున కట్నాల రేటు ఆధికమవుతున్నదని వారు ఆంటున్నారు.

అలున అలవడాన్ను ;

ఈ వివాహములలో మరికొందరు స్త్రీలు = వియ్యపురాలి చీర చాల ఖరీవయినది కొవాలని ఆట్టిస్తూంటారు. అత్తగారి కట్నములు, తమకుమా ర్షైలము ఆడవడుచుకట్నముణు రావలయునని బరిమాడే గృహి ణులను అనేక మందిని మన మధ్య చూస్తున్నాము. ఆడపడుచు లాంఛ నముల వక్ట అడవిక్ష చెప్పుకొనే జావితాల (లిస్ట్రు బేరాల మధ్య సందింపులు సరిపడక విరమించువన్న వివాహములు పల్లెల్లో

... ఎన్నోవున్నాయి. అన్ని షరతులూ స్టిరపకిన తరువాత, శేవలం లాంఛనాల వద్ద వివాహం _ వికమించుకుంపే _ ఆడపిల్ల వార్ని ఎంతగా... బాద్విందో, చూడండి, ఇవిగాక, అల్లుడుగారి అలకిపాన్నులు, ఆయన లాంఛనాలు, పండుగ దిహుమానాలు ఇహ చెప్పుకోనవసరము చేదు. మరి కొన్ని కులాలలో పసుపు కుంకు మలతే “సాన” పేరున మీకాయి మొదలగు తీపివస్తవుల లాంభన ముల ఖరీము వివాహపు ఖర్చులకన్న మించిపోయి ఉంటుంది. బంగా రిపు ఆభరణాల లాంఛనం అన్నికులాల్లోను విధిగాఆమలు జరుపుతున్న దే. వివాహాన్ని ఇన్ని షరతులతో బంధించడము ఎంత అవివేకమా మన మింకా గుర్తించనేలేదము. ఈ విధానాలవలన మనకుటుంది పరిసితులు కారిమారు కొవడ మేకాదు _ దేశ ఆన్టిక వ్యవస్థకు ఎంతలోటు కోలిగిస్తు న్నవో బంగారు ఆభరణాల రూపములో "*దెక్‌ కాపిటల్‌ ఎంత పెరుగుచున్నదో మనం గుర్తించాలి. కమక నేటి దేశ ఆర్థిక కార్య ఠ్రమాలలో పాల్గొనడం స్త్రీలకు అత్యంత తావళ్యక మగుచున్నది.

అలిదొలడుల ఆగచాట్లు 803 అమ్మలక్కలు :

వియ్యపువారి. కుటుంబాలలో ఏ ఒక కుటుంబం = యీ ఆచారము వల్ల నష్టపోయినా, తత్చలితం రెండవ కుటుం బం కూడ అనుభవించక తప్పదు. ఆంత సహృదయత, దింమ(ీతి మనలోవున్ననాడు యీ మాదిరి ఆచారములకు మనం ఆంతగా ప్రాధాన్యత యివ్వవలసిన ఆవసర ములేదు.. మన జీవితావసరాలకు డబ్బును వినియోగించక - ఇదొక ఆచారమవి తప్పదని వానికి మనం డబ్బును వినియోగించడము ఆంత శేయస్కరకము కాదు. కొంపలు కూల్చే ఈ ఆచారాలు, కుటుంబాలను పెడ్మత్రోవిను పట్టించే యీ ఆచారాలు _ నేడు యోగ్యమైనవిగా లేవు. అందుకు వాటివి రదు చేబుకొనక తప్పదు. కాని అందరూ ఈ భావ నకు ధారు; రాలేటి కాని వారిమనస్సులు మాత్రం అయా కష్తసమ యాల్లో యీవారినే వెదుపతాయి. ఈ కట్నాల ఆవారములో తోటివారి విమవ్శలు మరీ ఎక్కువ. కొంత మంది అమ్మలక్కలు పొరుగింటి ప్‌్ల్‌కు వివాహం కాకపోనే “ఆపిల్ల గంగిందులావుంది, యింకొ పెంగకాలేదు.. వచ్చేపోదేు మగవాళుందరితోనూోమాటలే.” అని ఎత్తి పొమస్తూంటాద.. లినివి కల్పిస్తాంటారు. ఈ విధంగా మన ఆడ వారిలో చాలమంది ఉన్నారు ఒకరి చిరుగుల చొక్కాను వెలెత్తి చూపి స్‌సెనపాడు పారికి వారే తమ శరీ5ంంపై నున్న గాయాల్ని, మచ్చనల్నీ చూడుకుంపే తోటి వారి మీన ౮ మాదిరి అవహాళనలు చేయగలరా! కష్టైణవిని చయూచించి, మంచి చేపే ఓర్చూ నేర్చూ ఎందరి తలిదండ్రుల కున్నది ? ఉంటే అది సద్వివిచూగం చేసే, చేయకలిగే నసహృదయులూ బ్దుదుంతులూ ఎందరు ? నవ్లపిల్లలరు వివాహమటదుదెటా ;

“శీలవతి, నేర్పరి, సద్వంళ సంజాత, మరే ఉత్తమ లక్షణములు గల2౨ నను కావచ్చు; అముతే మాత్ర మేమి, కట్నము లేకపోతే యివన్నీ లోపములుగనే ఎంచదిడుతున్నాయి. కట్నము యిచ్చేటట్లయితే _ నిజ ముగనగే లోపములున్నను కూడ అవన్నీ సద్గుణములుగనే జమకట్టబడు తున్నాయి. నల్ల పిల్లలకు అవకరమగు పిల్లలకు వరకట్నాలులేకుంయే

విశ ఆడవెల్లల పెళ్లిళ్ల వివాహాలయేదెట్లా ?= ఆని మనవారిలో చాలమందికి ప్రశ్నార్తకమయినది. ఆయితే వీరు ఒక విషయము ఆలోచించాలి. కాస్త పుచ్చుసరుకు అయిన కూరగాయలను రేటు తిగ్గించి ఆ మ్యేతత్వంగా ఆందమయిన యోగ్యతలు లేని వధువులతో ధనం ఎజగా చూపించి వివాహాలు చేయడానికి వర కట్నాలు మంచి మార్గమంటారా ? ఆయితే కేవలము డద్చే ప్రధానముగా ఎంచిన యువకుడు తన భార్యను ఆదరించగలడని నమ్మకూడదని గుర్తిం చాలి. ఈ దాంపత్యములో ఆదరణ కొంత కాలమునకు అనగా కట్నపు ధినం ఖవ్బయేనాటికి కనుమరుగై పోతుంది. అందుచేత శాశ్వత ప్రయో] జనార్రము వరకట్నాలను విస్మరించాలేగాని, తాత్కాలికావసరాలకు పోత్సహించకూడదు. కట్నం ఇవ్వము - వసుకోము ;

త్రీలంకా నేటి జీవిత సమస్యలను వైర్యంగా ఎదుర్కొంటూ కొత్త జీవితాలను ప్రారంభించాలి, మీరు సృష్టించుకొని బాధపడుతున్న, సమస్యల దింధనాలు చేధించుకొని బయటపడాలి. మీలోపాతుకు పోయిన మూధాచారములనదిడే స్మళాన వాటికలో ఉన్నట్టయితే బయటపరండి. త్రీలోని చచ్చుతనానికి స్త్రీయేప్రాణం పోయాలి. మీ కుమార్తెలకు వివా హోలు చేయడం మానివేసినా మావివెయ్యండి. అంకేగాని ఏ ఆయో గ్యుని మెడకో వరకట్నమిచ్చి మాతం వివాహంచేయవద్దు. “మా కుమార్నైకు కట్నమివ్వము; కునూరువికి కట్నము తీసుకోము” అనే శపథం చేయండి. “అమ్మా, ఒక రిస్ట్‌వాచీ, సైకిలు కొనమని నాన్నగారితో చెప్పవూ ౪” అన్న కుమారువితో తల్లిచెప్పిన మాటలివి : “నువ్వు వి. ఏ. లో చేంగానే పెళ్ళిచేస్తే, సీ భార్యతో బాటు అవన్నీ వస్తాయిలే ” = అన్నదాతల్లి. ఈవిధముగా నిత్యం కలలు కంటూ, కుమా రులప ఆశచూపిస్తూ అదనురాగానే పీడించే తల్లిదండ్రులు ఇహనైనా మనస్సును మార్చుకొనక తప్పదు. వ్యక్షిఒకరే -పొత్రలు రెండు :;

“ఈ ఆచారం పెరిగేందుకు కారణం ఆడపిల్లవారే ” అంటు న్నారు కొందరు. కావి ఇది న్యాయం కాదు. ఒకే దంపతులకు శ్రీ

అతీదల్నడుల కాగచాట్లు 85 పురుష సంతానం కలుగుచున్నది కదా, కేనలము కొందరికీ ఆడసంతానం, మిగిలిన వారికి మగనంతానం కలుగుతూ ౮౦0డు వర్గాలున్నప్పుడు ఇది పి వర్గమునకు నందిందించిన అనర్థదాయక మో నిర్ణయించగలము. కాని ఆ విధముగా జరగనందున యీదురాచారమునకు (ప్రజలందరూ భాద్యులే. కనుకనే ఇది జొతి నమస్యగా రూపొందినది.

విన్న పమార్తై వివాహం చేసివుంటే, ఆదే తలిదండ్రులు యూ నాడు కుమారుని వివాహాం చేయవలసి ఉంటున్నది, అయితే మనము ఒక రోజున కన్యాదొతిగా వుండి కన్నీటిని మూటగట్టి అప్పు పత్రాలను మనము భద్రపరచుకొనవి, డబ్బు పత్రాలను ఆర్హునికి సమర్ప్చించుకుంటు న్నాము. కన్యాదాతగా చేతులు నలుపుకుంటూ కన్నీటిని తుడుచుకుంటూ కిసపిస్తున్నాము. ఈ రోజున వరుని తంకక్రిగా అందర్నీ అదమాయించి నటు చిరునవ్వుతో “మేం వరునితరపువారము” అన్నవిధంగా అధికార హోదాగా ఫ్రవరక్తిస్తన్నాము. వ్యక్తి ఒకరే ఆయినా పాత్రలు రెండు. పమయాలశేడాతో రెండు థిన్న పాత్రలను అవలంభించపలసివస్తోద్ని దీనితో ధిన్న ప్రవృత్తులు ధిన్న లక్ష్యాలు భీన్న ప్రవర్తనలు అవుతున్నాయి. (శేయాకాజ్య స్టాపనలోకూడ :

కొడుట కుమార్తల మళ్యి ఆధక్మముగా మన తలిదండ్రులు వ్రవ్త్తిషన్నారు. వారికే న్యాయం చేకూర్చలేకపోతున్నారు. తమ కదుపునే బుట్టిన సంతానంప ప్లే అణుమాత్రమయినా దయారసము లేక అతి కాశన్యవంను చూపు యీ వర్షపు తలిదండ్రులు ఇతరులనుగూర్చి ఎట్టి పనులన్హైనడు నిక్పపడగలరని సండేహించడములో నేరము లేదని పిస్తుంది. వడివడిగా. (శేయోరాజ్య స్టాపవతో ముందుకు పోవాలని వినాదాలు పలికే నాడు మన తలిదండ్రుల ప్రవర్తనలో నాగరికత లేదు... ఆసమౌనతలు పోగొట్టాలవి ప్రణాళికలతో పురోగమిస్తున్న యీనాడింకా వరకట్నాలనేవి పురోభివృద్ధికి ఆటంకమే. కాగలదు. ఒక వైపు వేలకు వేలు ఖర్చుపెట్టి ఉన్నత భావాలు కలుగజేయుటశ్రై ఉన్నళ . విద్య నేర్పిస్తూ చివరకు వరకట్నము న్వీకరించుటద్వారా

86 ఆఉవ్‌ల్టం వల్లీబ్ల నీచభావము, దోపిడీ విధానమ్ము కలుగబేస్తున్నారు _- మన తలి దండ్రులు. ఇంతకట్నం తీసుకున్నాను ;

అయితే ఒకటి మాత్రము నిజంగా తీసుకోవచ్చును. కిట్నం అనాగరికం, అగౌరవం అనేభావం మనలో కలుగుచున్నది. కొని ఇంకనూ దృష్టిలోనే తప్ప ఆచరణలో మార్చులేదు. “మా అవ్బాయికి ఇంత కట్నం తీసుకున్నాము” అని గబ్టిగా చప్పబడే తలిదండ్రులు మనమద్య యీనాడు నసుగుతున్నారు. విజం చెప్పేందుకు నిగై పడుతున్నారు. కట్నం నీచమనే భావనకలగడమే దీనికి కారంణంకాదా? బేరసారాలు గట్టిగా జరిగిన వివాహములోనే “వాశ్ళేమిచ్చారండి” అనే మాటలు పసెర్టలనుంచి తరచు వినగలుగుచున్నాము. నిజంచెవితే ('ప్రక్యంవారు ఎక్కడ హేళన చేస్తారోననే సంశయభావమే ఇందుకు ప్రధాన కారణం, ఒక్క వధువుతం౦(డే “ఇంత కట్నమిచ్చి వివాహం చేశాము" అవి పైకి నిర్భయముగా చెప్పగలుగుతున్నాడు. ఇందుకు కొరణం = నషపడి ఉన్నాడు కొదిటి. వరువి *౦ండిా చూసే కోపికి చేస్తన్న వాస్‌గాను, వధువు తండిగా చూస్తు దోవిచ్‌ చేయబడిన వానిగాను జాలిగా చూడబం జరుగుతోంది. తఈఃవిధముగా వరకట్న ములకై జరిగిన చేర సారాలను గురించి చెప్పేందుకు హీనస్వరము వినవస్తోంది. నీతిపట్ల, విజంపట్ల మానవుడెప్పుడూ తల వంచవలనినదే కదా! వఎకట్నం ఈనాడు సీతి అని సాంఘిక మర్యావని వైర్యంగా అనలేముకదా! వెంగతనాన్ని, దుర్మార్గాన్ని. మురికిని, రోగాన్ని ఆసహ్యిాంచుకున్న స్లే వ:కట్నమనగానే అసహ్యించుకోవాలి. అగౌరవముగ చూసే ;

టొ త్తవాటికి స్టానంయిస్తూ పాత ఆచారాలు మారుతూంటాయను కున్నాముకదా। ఏదయినా ఒక వస్తువును తీసుకోండి. ఆది ఒకప్పుడు ఎంతగా ఉపయోగపడినప్పటికీ పాతదిడి పవికిరావిదై పోయినప్పుడు దాన్ని విడిచి పెళ్లుసినట్లు ఒక తరంవారు సాధించిన దాన్ని, అనుస

తలిదం్యడుల ఆగచాట్లు 87 రించిన ఆచారాన్ని ర్‌ొత్త తరాలవారు విడవాడక తప్పదు. ఒకానొక కాలమున యీ వఎకిట్నాలాచారమునకు సార్ధకత వున్ననూ ఈకాలమున అనర్హదాళుకమవి చెప్పుకొనక తప్పదు. వరకట్నాలను పుచ్చుకునే వారివి నలుగురిలోను ఈల ఎత్తుకోనీయకుండగ అగౌరవముగ చూపే

ఆందోళన వస్తేనేకాని మనలో ఈ ఆచారము పూర్తిగా వెదొలగదు. గౌరవనీయులమని. భావించే వారెందరో యీ వరకట్న దుర్నీతిని అనునరిస్తున్నారు.. ఆకటికి తాళలేక ఆరటిపండు దొంగిలించిన, ప్రాకావపంమునప ఒక నయాపైసా దొంగిలించిన నేంములకన్న-_ సమాజమును చెజచే వరకట్నాలను పుచ్చుకునేవారు, పోత్సహంచే వారు ఎక్కువ నిందార్షులు; శిఇిర్లులు కాగలరు. ఒనేవరం ఒచేళశాఖ:

ప!

మనలో లెక్కలేనన్ని మతాలు కులాలు; మరల వాటిలో కొలలు ఉపళశొవిలు; ఆ శాఖలలో మరకల సగో శ్రాలు; పైగా కాకకాలు, ఇచే గాక అఆస్తిపాస్తుల మూలంగా ఎన్నెన్నో పగుడుదిగుళ్లు, మన వివాహాలలో ఒక వర్షములోని వధూవరులను అడే వర్షములోనీవారే ఎన్నుకొని వివాహము చేసుకొనవలెననెడి నియమమున్నంతవరకూ మన పయత్నములన్నియూ నిప్ప్రమోజనములే కొగలవు. ఈ విరా నానికి ముఖ్యకారణమై యీ దుంలవాటును పోషించేది కులవన్ష విచక్షణ మే ప్రధానంగా కనిపిస్తున్నది. భూస్వామ్య ప్యవస్తాన శేషాలైన కల మత శాభావిధేదాలు,. పెట్టుబడీదారీ రవికస్వామ్య వ్యవస్తా చిహ్నమైన కట్నాల పోటీ _ రెండూ కలని నేము మన నమాజాన్ని పీల్చివేస్తున్నవి. ఇంకా సంపాదించాలి ?

ఏదో వరకట్నమవి మనబ్బాయి వివాహంపేరుతో వేల రూపాయల కొద్ది మనం వసూలు చేస్తూంటే, మనమ్మాయి. సంబంధంలో ఆవతలి వారుకూడ అట్లానే వసూలు చేస్తూంపే, తప్పేమైనా ఉన్నదా? ఈ

88 ఆతనెల్లల పెళ్లీజ్త పితిలో ఒకరినొకరు సమయం దొరికిందికదాయని వరకట్న వ్యాపారంతో దోపిడీ చేసుకోవడ మేనా? ఈమాదిరి బహిరంగ దోపితీలు సమాజములో పవిధమైన ఎగుడుదిగుడులను కలిగిస్తున్నవనో మనం గుర్తిస్తేనేకాని. మన సంతానంపట్ల మనపు ఆదరణ అభిమానం కలుగవు, ఇంకొ సంపాదించాలనే ఈ వాంఛ యెదుట, మన జీవన విలువలన్నీ మరుగున పకిపోతాయి. ఆనాడు జీవితంలో నింగుతనముండదు. సరికదా విజమైన తృ్తికూడ ఉండదు.

ఎక్కడ చూచినా వరునికొరకు వధువుపతమువారు చేసే అన్వేషణ కవ్చిస్తుంబేకాని, “మీ అమ్మాయివి మా అబ్బాయికి చేసు కుంటామని” వరువిపక్షమువారు ముందుకొచ్చిన వారెపరూ కనబడుట లేదు, దీన్నిబట్టి అసలు వధువు పక్షమంటేనేగల చిన్నచూపు న్పష్ట మగుచున్నడి. ఇటు కుమారులకు తీసుకున్న కట్నపు ధనముతో తమ కుమార్తెలకు కట్నంగా యిచ్చి వివాహాలు చేస్తున్నవారు మనలో ఉన్నారు. ఈ విధంగా ఒకరిసాత్తును మరొకరికివ్వడం న్యాయమా? లాక్‌ తత్వం :

వకకట్నమంపే “తక్షణం వనూలు చేయడము” అన్న అరం కన్చిస్తోందీనాడు. వివాహమయిన సంవత్సరం తిరక్కుండానే కట్నంగా యిచ్చిన డబ్బు, పొలము యావత్తు తన హస్తగతం చేయమన్న అల్లుబ్ల ఈనాడు చాల మంవి ఉన్నారు... పుసుప్తుకుంకుమ. సీమి త్తంతో త్తీరధనంగా యిడ్చే ఈ కిట్నం వనూలు చేయడంలో భార్యలను అర్హుగా పెట్టుకుని “షెలాక తత్వం” అవలంభిమ్రున్నారు. తండ్రి భర్తల మధ్య యీస్త్రీలు అటు భర్తను కాదనలేక, "ఇటు తండ్రిని ఒప్పించ*క విషమ సమన్యగా సతమతమవుతున్నారు. ఏ స్నేహలతా సంఘ సభ్యువైైనా వరకట్న నిషేధ ఆవర్శంతో మనమ్మాయిని వివాహమాశినా మనద్భాయిలను మాత్రిం అధిక ర్యేవరకు వేలం పెట్టే తత్వంలో కొందరు తలిదండ్రులు లేకపోలేదు. ఈసితిలో ఆ తలిదండ్రులు ఈమ అల్లని ఆదర్శానికిచ్చే గుర్తింపు ప్రడీఫలం. ఏమిటో వారికే తెలియాలి. లేకుంటే అదివారి అల్లునికి అవనూన మేకదా |

తలిదంర్యమిల అగ చాల్ల ఓ ఊలిదం్య్రుల కర్తవ్యం :

ఏ దురాచారాన్నయితే ఆధక్మం ఆనుకుంటున్నామో దానిని వమర్దించే ప్రోత్సహించే ఆచారంతో మనం ఎలా సహకరించగలుగు తాము. పూర్వ సాంవదాయములకు పట్టుదలతో ఆచరింవబడుతూన్న ఆచారములకును కొందరై నను స్వకీయ స్వతంత్రాలోచనలతో అవికే యకళిను ప్రకటించకపోతే విత్య నాగరికతాభినృస్టికి భంగం కలుగుతుంది. దేశంలో ఎదుర్కొంటున్న సమస్యల దృష్ట్యా పరికలించాలేగాని ఛాందనం చూపిస్తే విపత్కర పరిదామాలప లోనుగావలసి వస్తుంది. హోనికర ములయిన ఆచారములను ఐబహుజనాభిప్రాయములతో మార్చక తప్పదు. మనము పొందు బాధలను ఏవిధముగా పోగొటుకొనప్రయత్నిం చెకమో మన తోటివారికూడ అట్టి బాదలననుభవించునపుడు వానివి పోగొట్టుటప ప్రయత్నింది. తీరాలి. ఒండొరుల (శ్రేయస్సును గమ వించుట సహజధర్మంకదా | పురుషుని ద్యష్పమారి నహచారిణీగా శ్రీని చూడగలగాలి. అది కేవలము శారీరక సౌఖ్యంలోనేగాక జీవితంలోనే ఇవహచారిణిగా, సహభాగివిగా గుర్తించాలి. ఈ దృ తమ కమారు లకు తలిదండడ్రులు కలిగించాలి. ఈ తలిదండ్రుల హృదయ పరివ

రవము వీడ్తల శిక్షణ కేగాక సమాజ పరివర్హముగా ఉపకరిస్తుంది. సౌధ్యాలు సౌహాగ్బాలు :

మనిషి ఎంత ఉత్తమంగా జీవించడానికి వీలవుతుందో అంత ఉత్తమంగా జీవించాలి. నిజమే, కాదని ఎవరూ అనవేరు. అయితే ఈ ఉత్తమంలో సౌశీల్యం విండి వున్నడే కావి సౌఖ్యాలు సౌభాగ్యాలు _కొదు. శ్రేవలం న్వనుఖంకోసం చుట్టు ప్రక్కలనున్న వ్యష్తల జీవితాలు రాది రంపాన పెడుతూన్న ఏ ఒక్కమానవువి జీవితాన్నయినా మనం ఉత్పమం అనగలమా 2 ఈ సితిలో మనిషికీ మరిషికీ మద్య ఉండనల సిన బాంధవ్యాన్ని విలపుకోలేము. మానవుడు నెమరుదేసే జంతువు కదా. అయికే లో జ్యపదార్థాల్లో మాత్రంకాడు. విత్యజీపితాన్నే చెమరు వేయగలళ క్తి ఒక్క మానవజాతికే అబ్బింది. మంచి చెడుల తాక

కి0 తన్యూన్ని ప్రేమలోని మాధుర్యాన్ని (గ్రహించే యంత్రం సూత్రం ఒక్క మానపునివద్దే వున్నది. ఈ సుగుణ సముదాయమే మానవుశ్ఞే తక్కిన జీవరాసులనుండి వేకుచేస్తాయి. కనుక తెల్ల కొగితమువంటి సమాజముమీద ఏయితర రంగుల ముద్రలు పడినా, ఆముద్రలు మనకంటి. చూపుకే ప్రమాదము తీసుకురాగలవవి విశ్వసించాలి. సాగ వ ప. | స టగ్‌ ల. (సన = మాం అటా ప యా ఎలతబ్చి నిషేత తానన విజయోత్సవ నభలో... (హైదరావాద) | వా బే॥ అయ్యావేవర్‌ కాభేత్దురరావైుగాద, (శ్రీమళి యల్లావరడ నీతాటిమాల్సి తీ బ్త్‌యన్‌, రామారావు, లీ వమ్యురావా రొతునువ్వారాళ్రగాద్డ, న

న | వరకట్న ని ఇధ సంఘం నం? ప్రచార రార్య్రవు ప్రభావం లో జో జో

ఎన్నోలోపాలను. సవరించుటకే *ఈమార్గాన్ని అందరూ కునరించండి” అవి గొంతె త్రి దాటుటకు, వేలెత్తి చూపుటప ఈ స్నీహలతా వరకట్న విషేధ సంఘము” ఏవ్పడి కృషిచేయుచున్నది. జయవాడలో వెర్టడండ్త హనుమంతరాయ గందాలవములో అనుఎ కజలైన ఎందరో పెరలసమక్షమువ అక్షోదిరు 80వ శేదీ 183 సం॥న సంస్థ ప్తావించబిడి “యీనాటికీ. ఆంధ్రదేశం. నలుమూలలా ప్రచార గాన్ని కదలిస్తున్నది. ఈసంఘ ప్రచార ఫలితముగా ఎందరో యువ లు సభ్యులుగాచేరి ఎనలేని ధైర్యసాహసాలను దర్శించారు. మరెం కో యువతులు కట్నమిచ్చి పెళ్ళి చేసుకోవడం అవమానకరంగా వించి “కట్న మడిగినవారిని వివాహమాడము” అని శపధాలుచేని, తిసై నెరవేబ్బకున్న ఆదర్శమహిళలున్నారు. ఒకసత్యావ్ని ప్రదర్శించి గ” మహత్తర ఉద్యమం కొరకు మనడేశములో వేలాది యువతీ పవకులున్నాకని విరూపించడానికి మార్షముచూపారు. మాటల మూట యిన నిస్రాంతాన్ని ప్రచారము చేయుటదుగాక ఆచరజపూరిత దర్మ ఛోదముచేహై. వరకట్నరపాత ఆదర్శ వివాహములు అనేకము ఎపించి యువకతరానకి మార్షగామిగా నిలదికినది * యీ సంఘము. మకకాలములో కొనసాగిన పాంఘకోద్యదూలలో యీ సంఘము

థి కృషి గణవీయ మైనదిగా పలువురి ప్రళంసాపాత్రమయినది.

ఇహలత స్ఫూర్తి :

“తెలుగు స్వతంత్ర” విర్వహించివ “స్నేహలత” ఆనాడు ఎవతీ యువకులలో తీవసంచలవనం తీసుకువచ్చినది. నిరాశా విస్బృహ ఏ

ఏ2 ఆతవల్పల పళ్లీట్ల లతో ఆలమటి౦చే నాటి యువజనులకు 'స్నేహలత చర్చా వేదికగా చెన్నెలబాట ఆయినడి. కొవ్ని ఆదర్శాలను అలవర్చుకునేందుకు యువక తరానికి అండగా నిలిచినది _ యీస్నేహలత సంస్థ, అట్టి సంసనుంకి స్ఫూ్తివి గైకొని ఈ స్నేహలతా వరకట్న నిషేద సంఘముతో (గా రోద్యమము ప్రారంభమయినది. కీ శే ఆయ్యదేవర కా +శ్వరో శ సంతులువంటి ప్రముఖులు ఈ సంస్థకు గారవిసభ్యులుగా ఉండేవారు. శ్రీ జొన్నలగడ్డ సత్యనారాయణమూ క్రగారు కొంతకాలం అధ్యపులుగాను థీ తలగడదీవి ఛ్రీరామారావుగారు కార్యదర్శిగాను ఉండి సంస్త వ్రచావ కార్యక్రమాలను నిర్వహించేవారు. ప్రదార పధావం : పలువిధాలుగా వజలలో చేసిన (పచారముతో ఈ సంఘము నూతనాధ్యాయాన్ని ప్రారంభించింది. సంఘ పిలుపు వివి నలుమూలల నుంచీ గొంతులు విప్పి శ్రుతిపలికిన దీశాలులు ఆశయాలను వల్లించా లోనేగాక ఆచరణనుకూడ మేళవించుటలో ఆదర్శవంతులయాల పచాకమునకు తోడుగా వివాహసమాచార బ్యూరో కూడ నీర్వహింపబిడి. సంఘ ఆధ్వర్యాన కొన్నివివాహసందింధములు విశ్చయింపసదిడి వివా హెములు జరుగదిగ్డాయి. అంతేగాక సాంఘిక దురాచారములను రూపు మాపుటకు ప్రజలలోని పచారమేగాక, (ప్రభఘత్వశాసనం గూడ ముఖ్యావ సరమని గుద్న్తించి దానిక్తై రాష్రిరాజధాన నగరంలో మంత్రివర్యులను శాసనసధ్యులను దర్శించి తప్పకిశాసనం చేయవలసిందిగా విజ్ణప్తి చేళాద. పదిచేలమంది ప్రజలు సంతికముచేసిన ఒకమహజరుతో బిల్లును తక్షణం శాసనం చెయ్యవలసినదిగా కోరుచూ, శాసనసభవారికి సదుర్చించింది. దీని ఫలిశముగా వరకట్న నిషేధ శాసనము రూపొందడం హైదరాదొాదు (2211-1800) విజయవాడ (2811187) లతో వరకట్న నిషేధ శాసనవిజయోత్సవాలు నిర్వహించి బిల్లుకు మూల పురువువైన శ్రీ కాశేశ్వరరావుగార్ని సన్మానించి ప్రభిత్వి ప్రతినిధులను ఆఅథినందించినది. డిళంబరు 28, 1838వ తేడిన ఈసంఘం నిర్వహించిన

గచల్చుడుల అగచాట్లు 0) భమ ఆం్మదపదేళ్‌ నకకట్న విషేవ మహాసభలను శ్రీ కావేశ్వ్యవరావు రు ప్రారంభోత్సవము చేయగా, (శ్రీమతి యల్లాప్రగడ సీతాకుమారి స్యక్షత వహించారు. దిహిరంగసభిలో అప్పటివరకు సంఘ ఆధ్వ )న ప్రతిజలుగై కొన్నవారిని వరకట్నరిహిత వివాహములు చేసుకొన్న వర్శదంపతులను సన్యావించి అభినందించినది. రాష్ట్రవ్యా ముగా దారకార్యక్రమం జరుపుటకుగాను సుసిరి మైన రాష్ట్రసంఘమునకు మతి సీతాకుమారి ఆధ్యక్షులుగను, శ్రీ రామారావుగారు కార్యదర్శిగను వ్నకొన్నారు. పార్లమెంటులో జరిగిన బిల్లు చర్చా సందర్శములో 'మకార్యవర్శి ఒక మెమొరాండమును స్వయముగా అందజేశారు. ఈ వమైన బహుముఖ కార్యక్రమంతో సంఘం పురోగమించి దుంాచాం స్యహ్రయుట్త అను మేల్కొలిపి సమాజమును చై తన్యవంతము చేయుటకు తను సృష్టించినది.

నూతన సిర్చాంతం ఆనేది చాలబాధ్యత గలది. ఆ కొలదిమంది ఛ్ధెంత ప్రబారకుల వ్య కక్రిత్వాలనుబస్టి అదికూడ వారితో రూపొందు ౦ది. అందుచేత ఆ ప్రచారకులకు అది కత్తిమీద సాము వంటిది. రి నైతిక శక్తులకు అదొక పరీక్ష, ఈ దృష్ట్యా ఈ సంఘ వపభుంలి ష్‌ ఆదరణీయ మైనదేకాక, అనుసకశీయమయినది. ప్రతీ ఇంటా ఈ [యం మా[ర్యోగి, ఊరూరా ఈ సంఘాలు వ్యాపిస్తే యీ దురాచాం౦ వొలగుళుంది. (ప్రతీ అవివాహిత యువతీయువకుల్నీ ఈ సంఘా చారం కదలించగలదు. గత ఎవిమిది సంవత్సరాలనుంచి ఈ సంస కవున ఇప్పటికీ ఆదర్శవివాహాలు జరుపుకునే యువతీయువకులున్నారు- ; సువిశాల భారతదేశములో కొన్ని ఆదర్శాలనైనా అమలు జరిపే వివకులున్నారనడానికీ (ప్రబిల విడర్శనమే _- యీ స్నేహలతా వరకట్న షేధసంఘం.. “ఏ త్యాగావికైనా సిదపడతాము” అనే ధీమాగల 'హసశీలురే యీసంస్థ తరపున ఇప్పటి వరకు ఆదర్శ వివాహాలు పపుపన్న దంపతులు,

9,1 అడవీల్పల పెలప్ల సవకట్నాల రామారావు :

కంటిపై కునుకును, ఆకలితో ఆరిచే (ప్రేగుర్ని ఆజచుకొవి, ఆ]ఖీ శంతో గుండెను కొప్వొ త్తిలా కరగించుకొవి ఒకమహోద్యమం రూవ్లి | దించి ఎందరిలోనో త్యాగమయ హృదయాలను సృష్టించిన న్నేహలతి వరకట్న నిషేధ సంఘ స్తాపకులూ, కార్యదర్శీ ఆయిన శ్రీ తలగడదీవ్ని, (శ్రీరామారావుగారి అచంచల దీకైదక్షత యే_ఇన్ని ఆదర్శవివాహాలు జరగ, డానికీగల ఆయసా్కాంతం. ఆతురత జెందు తలిదం[డ్రులకు పీరొక కల్ప వృక్షమయారు. ఆనాడు వితంతువివాహాలు జరిగాయంటే _ అది వీ? రింగం పంలుతుగారి కృషిని ఈనాడు వరకట్ననిషేద వివాహాలు జరుగు తున్నాయంపే _ అడి వీరికృషే ! “ఒక్కరూ నీ కేకకు ఓయనకున్నా, ఒక్కడ వే నీవాక_దిచే బయలుదేరు ” అన్న విశ్వకవి రవీంద్రుని సండే శానుసాంంగా ఆర్నవలోనేగాక, కేరద ప్రదుత్వం శాసనం చేసేందుకు కూడరాయచారిగా చక్కి భారతమంత పికి పీరుచేనిన సంభూశయ ప్రచారనగ మ[షవరానిది. మనరాష్ట్రంలో వ్‌రి ప్రచారాన్వేషడా ఫలిత షా ఆనాడు ఆంధ్రప్రదేశ్‌ వరకట్న నిషేకశాసనంగా రూపొందినదస్నను అతిశయంలేమ. వరకట్నావ్ని ఒక దురాచావ నిమస్యగా నిరూపించి, నారీలోకానికి జరుగుతున్న అన్యాయమును తొలగించడానికి ప్రప్రధమంగా క్కెషి సానించి ప్రారంభించిన ఆకుంకిత కార్యడీ2 తత్పరులైన వీరు _ “* వపరకట్నాల రామారావు”గా సుస్తిడులై . వీరివాడను ఎందరో తలి దిండ్రులప నీడగామార్చి కాంతిసుఖములు లభింపజేసి లోకబాంధవత్వం సంపాదించువన్నారు. మనెండరో యువతీయువకులు ఈ మహోద్యమ కృషిలో భాగస్వాములయి శ్రీరామారావుగార్కి అండగా నిలిచారు. ప్రతీ దేవాలయానికీ ఒక అర్చకుడు, ప్రతీగంధాలయానిక్‌ ఒక లైపకిం యన్‌ ఆసంస్పలను ఆంటి పెట్టుకావి ఏవిధంగా ఉండాలో, ఆదేవివంగా శ్రీరామారావుగారు అదినురిచీ ఈనాటి వరకు నంసకు మూలవిరాటుగా" విలిచిఉన్నారు. ౨ ల!

వందరూపాయలు వచ్చే కట్నం వదలుకునేందుకు సాహనించ డం దగ్గర్నుంచి వేలాదిరూపాయలు వచ్చేకట్నం వదలుకోనడం వరకు

తలిచర్యతుల ఆగచఛాళ్లు 05 త్యాగ మే[ి ఆవిధంగానే _ లక్షలాది అవివాహిత యువతీ యువకులున్న మన సమాజములో, పదుల సంఖ్యలో ఆదర్శవివాహాలు జరిగినా ఆది మహత్తిరకృ్యషేః వంకట్నమొక దురాచార నమస్యగా గుర్తించక ఎవరికివారు వ్యక్తిగత కుటుందిసమస్యగా భావించి మనస్సులోనే మధన పడుతూన్నదౌర్భాగ్యపు రోజుల్లో ఈ అల్పనసంఖ్యానీకంగల ఆదర్శవివాహ కృషిటాడ ఒక మహావిస్తవమేః ఆంతేకాదు. చర్మితకు గర్వకారణం కూడా కాగలదు. కనుకనే చరిత్రపాఠకులుగా ఆందరూ కాగలర; కావి చరిత్ర విర్మాతలుగా మాతం కాలేరు.

(జలు పదున్నా :

ఈ వివాహాలను ఆదర్శమనండి; త్యాగమనండి; వ్రజలు ఏమన్నా యా సంఘసభ్యు లందరూ వంకట్నాన్ని విషేధించడం ఒకసొంఘిక సీతిగా నే. మర్యాడగానే పాటించారు. ఎందరికో జీవిత సమస్యయినటు వంర్‌ ఈ అవస్థనుంచి యీనాటీి వరటూ కొందరి తలిదండ్రుల కై నా యానంఫ కృషివల్ల విడుదల జరిగినది. స్నేహలతా వరకట్న నిషేధ సంఘముతోనేగా5, వ్య క్రిగతంగా ఉడ్యమంతీని ఈఆడర్శాన్ని అమలు జరిపిన వ్యక్తులువాడ ఎందరో ఉన్నారు. అట్టి కపథాలను పరిశీలిద్దాం, శ్రీ మేడిచర్ష గోపాలకృష్ణమూర్తి. ధూళిపాళ శ్రీరామచంద్రమూ_ర్రీ, చర్ణ గణపతిశార్రిగార్ల అధ్వర్యాన 1868 జూలై నెలనుండి గోదావరి, విశాఖజిల్లాలలో కొన్ని (ప్రచారసభలు నిర్వహించారు... ఒక సంస్ద చేయగలకృషవి వ్య క్రిగతింగా సమర్దతతోచేస్తూ సర్వోదయ సిర్ధాంతంగా వ్రచాచాంం చేస్తున్నారుః పీరి పచారఫలిశంగా కొందరు యువపషలు శపధాలుకూడ చేశారు.

“ఆం౨[దపవ” 176056 కట్నాల సిరారరణోద్యమం . కతీహార్‌, ఆగమ 15 : ఇచ్చట డి. ఎస్‌. కాలేజీకి చెంచిన సుమారు నూరుమంది విద్యార్దులు తమకు వివాహాలు జరిగినప్పుడు కట్నాలు పుచ్చుకోమండా వుండడానికి, ఈమ

గ్ర ఆడవీల్లఆ పెళ్లిట్ల తరపున కట్నాణు స్వీకరిచశానికి తమ పెద్దలుచేసే ప్రయ ల్నాలను పూర్తిగా ప్రతిఘటించడానికి నేడిక్కడ వతిజ్ఞ చేను మన్నారు. ఇలాగే, మీరట్‌లో ఓక కళాశాలా విద్యార్థిని కట్నం కోరేవరుణ్లి ఎవరినీ కాను వివాహ మాడబోనవీ, కట్నాలను తీసుకోబోమని [ప్రతిజచేసే యువతీయువకుల నంతక్తాలను చేయి = కా వరకు సేకరించేదాకా పెండ్లి చేసుకొనటోననీ (వ్రతం పటింది. విద్యాల భీస్మ (ప్రతిజ్ఞ నీమవరం, అగస్టు 28: వ్రీమవకం కాలేజీ సభలో వరకట్న దురాచార పిళాచాన్ని నిర్మూలించడానికి 123 మంది విద్యార్తులు బహిరంగనభలో ప్రతిజ్ఞ తీసుకొని, ప్రమాణప్రాల పై నంతకాలుచేశారు... (276.1488 తేదీ "ఆర్మధపథ' నుంచి) ఏ. వి. యన్‌. కాలేజీతో వాల్దేరు, ఆగస్టు 81; వరకట్నాలను తీసికొనడం పవితమైన హిందూవై వాహిక ధర్మానికి కళంకమని యిక్కడ వరకట్న నిషేధ ప్రచారనభలో పలువురు మాతవు పలికారు. నలుగురు యువకులు ప్రమాణ పత్రములపై సంతకాలు చేశారు. ('నెప్టెంబరు “ఆంధ్రప్రభ” నుంచి 12 మంది దీక్ష ఆనంతప్పరం, వెషెందిరు $ , అవంతప్పరం గవర్నమెంటు ఆర్జుకొలేజీలోవి 12 మంది విద్యార్థులు తమవివాహాలకుకట్నాలు తీసుకోనోమని (వమాణ స్మ్రాలపై నంతకాలు చేసినటు ఆం పన్యాసకులు శ్రీ ఎన్‌. వి. యస్‌, రామారావుతెలియజేస్తున్నారు. పరి ప్రమాణపత్రాల పై పొకులు కూడ సంతకాలు చేశారు. (12-8.1940వ కేడీ “ఆంరప్రథధి” నుంచి

తలిదం్యడుల అగ వాట్లు 07 వమాణ పషర్రాల పై సంతకాలు "పెంటపాడు, 'పెపైందరు ఏ8, మొన్న యిక్కడ జరిగిన వరకట్న విషేధ ప్రచారం సధథలో 26 మంది బేసిక్‌ క9్రినింగు విద్యార్దులు తమవివాహాలము కట్నాలు తీసుకోజోమని పకిజ్హై తీసుకొని ప్రమాణ పన్రాలపె సంతకాలు చేశారు, బరికింకిం 1882 శేకి “ఆంద్రప్రభ” మంచి ఓదార్థుల న్‌శ్చయంఎ అనకాపల్లి, నవంబరు 20 ; వరకట్నం తాము తీసుకొన బటోమని యిక్కడ జరిగిన) చకకట్న విషేవ ప్రచార సభలో ఆయిదుగురు విద్యార్తులు ముందుకువచ్చి, వమాణపత్రాల పై సంతకాలుచేసి తమ. ధర్యనిషను (ప్రదర్శించారు. వరకట్న దురాచారాన్ని నిర్మూలించడానికి యువకులు దీక్ష వహించాలని పిన్నలు పెర్టలు సదలో ప్రబోధించారు. (22-11-1868వ లేడ్‌ “ఆంరవ్రభి” నుంచి యూనివర్సిటీ విదార్తుల దీక్ష తో వ( వాళ్తేరు, డిశంబరు 8 : వరకట్న విరాకరణకు యూనివ ర్శిటీ విద్యార్థులు డీక్‌ వహిం౨, తదితరులకు మార్గదర్శకులుగా కావలసిందిగా 2వ తడీన యిక్కడి. సెనేటు హాలులో ఠీ చెజకువాడ వెంకట నరసింహం (ప్రభృతులు, ఉద్యోదించారు. ముగ్గురు. విద్యారులు డి2 పత్రాలపై సంతకాలు జేశారు. (7121808 వ తేది “ఆంద్రప్రభ” నుంచీ). చుప్పనాతి విమర్శలు : యదార్థానికే గిబురాయి. ఆదర్శం, ఈ ఆదర్శం శేవలం ఒక ప్రతిజ్ఞపగావి. లేక జీవితంలో ఒకానొక సందర్భంలోగావి కాక జీవిత మంతయు ఆదర్శయుంతంగా గడపాలి, ఆదర్శ.మవేది. ఆనాటిసమాజిం

08 లోని అన్యాయప్రవ ర్రనను ఆధర్మపోకడను ప్రతిఘటించటానికి ప్రతి. శీ బింబముకదా। ఇటి ఆధర్మప్రవ_ర్రనగల (ప్రజలపై తిరుగుబాటుకు ఈ కా క్‌ ఆవర్శ ప్రమోగంప్రతీకాలంలోను జరుగుతూంటుంది. ఆదర్శమనే ఆయు ధంతో ఆనాటి సమాజపు వకగతుల_పై విజృంభిస్తే . ఈ ఆదర్శయదార శ న్‌ వె వాదులను మిగిలిన సమాజం ఎప్పుడూ కృంగదీయాలనే చూస్తూ చుష్ప నాతి విమర్శలు చేస్తూంటుంది. ఎప్పుడు ఆదర్శానికి భిన్నంగా (వర్తి స్తాడా, మనెప్పుడు వార్ని బటబియలు చేయాలా అని (ప్రతివిమర్శము అవత | ప! ఎదురుచూన్తూంటుంది. స్వచ్చమెనపాలలో ఒక్కఉప్పురాయి పక్షితేవాటి రింగూ రుచి వాననాఎట్లా కోల్పోతాయో, అదేవిధంగా ఆదర్శాలుపలికిన వ్య ఏ ఒక్కా తిప్పు చేసినా తమ వ్య క్రిత్వానే కోల్చేయే ఆవకాశం ఉంటుంది. కినుక ఈ విమవ్శలకు తావు లేకుండా సంఘ సంస్క రణ వివావోలు చేసుకున్ని ఆదర్శ దంపతులు దీక్షగా మెలగాలి. ఈ దీక్ష వారి ఆదర్శాలకు ప్రాణం, డేళానికి రిక్త కాగలదు. న చ! స్య గ స్తు ల లో న్‌ “ల్ని | " లట ఈ పసల ల _ . ॥ | గ న | వలే జ ః స ఖై. గ్‌ టీ 4 ణ్‌ బలే నో క. | లుళవిచేస్‌ వలంబ్ని బొపేల చవ నంలలో గితయవాత్స) | (శ్రీ వ్నాటగిస్త రాజగోపాలరావు. ట్రీయళి నీతా విచూరి, | వోని బేల రా భజ్బరలారాగాదు. శ్రీ వ యన్‌. రాజుగాడ్డం ప కనుల వనడానకనా వరతాయానావారాయావమయను.

న “దధ జాం వరరట్న ని అల్‌ ౪ అఆ లాం

లా! ఇస అద ఆట ఇగ (| ఆటల ణఅలయౌెలఅ ఆల నీ కుటుంబములో ఏ వ్యక్కయినా అపసవ్యంగా సంచరివ్నే మంద య్‌ ల అవక లించడము, హెచ్చరంచడము యజమాని విఘ్యక్త రర్మంకదా! ఈ దిర్మాన్నే యజమాని గుర్తించక సంచరిస్తే యెన్ని నిషమఫలితాలకు అవావాజీిె దారితీసంవో అనూహ్యం. మనది వ్రజాప్రభుత్వం కదా. అట్లానే మనలో గల తప్పులను తప్పులనియు, వాటిని చేస్తున్నవారిని శిక్షిస్తామనియు న! చెప్పడము ప్రభుత్వముయొక్క విధ్యుక్క ధర్యం. ఏచెనా ఒకసంఘంలో నో కూ. వ మలు ఏది న్యాయమో, ఏది అన్యాయమా అ సంఘ దృకృధం బటి విక లీ లి*ఎ ో ణా యించిదిడుతుంది, ఆలా నీరయం జరిగాక అన్మాయాన్ని పతిఘటించ నో చ డానికీ న్యాయం ప్రతిషింప దేయడావికి మారోపాయాలు అన్వేషించి ళా విబంవనలు చేతువలనిన బాధ్యత ఆ సంఘంపెన (పధభుత్వంపైన న. న. ఆదారపడి ఉంటుంది. పజిషమెన వ్యవసగా రూపొందిన ఏసమాజంలో అపా ళు కూడ వ్యా న్యాయవిరుద్దంగా తమ యిషం వచ్చినట్లు (వపరి ంచడానికి టొ య్‌ "స వాల్‌ వీటండము. సంఘం న్యాయాన్ని సంరక్షించి, శాసనాలు చేసి, న్యాయ క ష్టానాలు ఏర్చాటుచేని ఆందరికీ సాంఘిక న్యాయం జరిగేలా చూడడానికి గాను శాసనాల ఆవళ్యకత కనిపిసుంది. అణాల. సాంహిక న్యాయాన్ని విజంగా సారించదలచినవారు ఆన్యాయ. విషయంలో ప్రజల వ్యతిరేకతను సాధించడంతో సంతృప్తి చెంద కూడదు. ఇందుము శాసనాలు, వాటిని అమలుపరిచేందును (పభుక్వం' తీసుకునేచర్యలు అవసరమని భావించి అందుకు ఆమోడించాలి. న్యాయం శ్వ్యాం, శాసనం ద్వారా పరిష్కారం కుదరని ఎటువంటి సాంఘిక 00

100 ఆశవర్పల పెళ్లిల్ల "అన్యాయం గావి ప్రజలమధ్య ఉండకూడదు; ఉండడానికి వీల్లేదు. ఈ ధర్మాన్నే శాననరూపంలో ప్రకటించి ప్రభుక్వం చేస్తుంది. ఈ పర్యవ 'సానమే మన అఆంధట్రదేళ్‌ ప్రభుత్వం వరకట్న నిషేధ శాసనం రూపొందించడం. ఆంధ్రవ్రడేశ్‌ (ప్రభుత్య శాసనం ; పభుత్వం ఒత్తిడి తెచ్చి ప్రజ్యాశేయస్సుకు తగిన శాసనములు చేయించుటలో కీ, శే॥ అయ్యదేవర కాళేశ్వరరావు పంతులుగారు విజ ముగా ఆఅగణ్యులు. పూర్వాం్యర రాజదాని కర్నూలులో ఉండగా శాసన సభలో శ్రీ కాశశ్వరరావుగారు 1835 స్పెంబరు 21వ శదీన వరకట్న నిషేధ ఓల్లును ప్రవేశపెటి దీజం నాటారు. యీ బిల్లును ప్రజాభిప్రాయ "సేకరణ నిమిత్త మె ప్రకటించాలని సభ తీర్మానించి, థ్రీ సీలం సంజీవ రెడి గారి ఆవ్యక్షతను ఒక పరిశీలనా సంఘాన్ని ఏర్పాటు చేశారు. ఆ , సంఘం 1% 8 పెప్టెంబరు 14వ తేదీన విజయవాడలో సమావేశమై కొన్ని మార్పులు చేశారు. తదుపరి వారు ఆసెంన్లీ స్పీకరుగా ఎన్నిక ఆయినందువల్ల బిల్లు ప్రవేశ పెపే అధికారాన్ని శ్రీమతి చోడగం ఆమ్మన లా ళం ళు గ్‌ రాజావ ఇవ్వడం జరిగినందున, ఆంధ్ర ప్రదేశ్‌ అపెంక్షీలో 1007 నవందిరు 2వ తేదీన బిల్లును తిరిగిిప వేశ పెట్టారు. మూడురోజుల సుక్‌ర్టి చర్చానంతరం ఈ విల్లు 19807? వవంబరు 20వ తేదీన ప్రత్యేక సమా దేశంలో ఏక్నగివముగా ఆమోదింపదిడినది. వకకట్నాలను శాసనం చ్వారా కూడ నిషేధించుటలో *ఆ్యగ్ర స్తానం బీహారు, ద్వితీయ సానం ఆంధప్రదేశ్‌ ఆక్రమించినది. ఆంధ్రప్రదేశ్‌ అవతరణ అనంతరం కౌసన నభలో ఆమోదించబడిన తొలి అనధికారప్ప బిల్లగా యా విల్లప వ్రక్యేకత ఉన్నది. కేర్యద ప్రభుత్వ శాసనం : అయితే. మనభారత దేశములో యేమారుమూల చూచినా బాహాటంగా కమపిస్తున్న యీ దురాచారం కేవలం ఒకటి రెండు రాష్ట్రా

తతిదిర్యడుల అగచాట్లు 101 లలో శాననం చేసినంత మాత్రమున వై వొలగిపోతుందా? ఈ దురా' చారం ముఖ్యంగా ఆంద, ఉత్తర ప్రదేశ, దీహార్‌, పళ్చిమబెంగాల్‌, గుజరాత్‌, మైనూర్‌, కేరళ, రాజస్తాన్‌ లలో విపరీతముగా యున్నది. కనుకనే ఒవేశాసనం డేశమందంతిటనూ ఆమలులో ఉండాలి. ఈఅవశ్య కతను గుర్తించే కేంద్ర పభుత్వం కూడ యీ పుకట్న నిషేధ శాస నాన్ని చేయగలిగినది.

రాష్ట్రాల స్టాయిలో జరిగిన యీ శాసనాన్ని తీసుకొని డేశం యావత్తూ వరకట్న నిషేధం శాననటూపంలో జరగాలని తొలిగా శ్రీమతి రేణూ చకవర్ధి, శ్రీ మోహన్‌ స్వదాప్‌గార్లు లోర్‌నభలో అనధికార బిల్లులను 108 మార్చి 22న (ప్రవేశపెట్టారు. తదుపరి అసధికార ఓల్లగా మరల పంజాబు కౌంగెను సభ్యుడు ఆచార్య జుగుల్‌ కీళోర్‌ ఒక బిల్లును రాజ్యసధలో 105 ఫిబ్రవరిలో గైపేళ పెట్టారు. కావి త్వరలో (ప్రదత్వమే ఇందువిషయమై తగుచర్య శ్రద్ద గై కొనగలదన్న హోమీవి అప్పటి కేంద్ర న్యాయశాభామంత్రి లీ ఏ.3. సేన్‌ యిచ్చారు. కనుక ఆ బిల్లును ఉపపసంహరించుకోవలసిందిగా మంతి కోంగా ఉప సంహరించుకోబక్షినది. అనంతరం హామీ (ప్రకారం లోక్‌సభలో శ్రీ. సన్‌ వంకిట్నాల విషేధ విల్లును పధుత్వం పక్షమున 10౧8 ఏప్రిల్‌ వశీవ శేడీన పవేశ పెట్టారు. కొన్ని సాందుక శాపంగాలు ;

రాజూారామ సూహనరారు ఆండోళన ఫలితంగానే నాటిపొలకులు నవందిరుకి. 1828లో సతీసహగమనాన్ని విషేరిగూ చటంప్రవేశపెట్లారు. అటు తిరుదాత 1858 జూలె 25వ తేదీన హిందూ. పేతంతువుల పున ర్వివాహా చటం వచ్చింది. “"వీవాహమంటే = విండివంటలు కొత్పదిట్టలు అని చెప్పుకుంటూ. సందివంతో అమాయకంగా ఆడుకునే యీడులేని ఆడపిల్లలను తీసుకువచ్చి "పెళ్ళివీటలమీద కూర్చోజె ట్రే అజ్ఞానం, అన్యా యం శాందాయాకుతో ఆరికట్టబడి నది. చిరకాలంగా జరుగుచున్న అన్నాయములను అరికట్టడానికి జాతీయ ప్రభుత్వం 195 తో పాండూ

శే02 అతవిర్లల పెళ్లీల్ల వివాహ విడాకుల చట్టం రూపొందించినది. సమానమైన హక్కు కల్పి “మ్హా 1006లో హిందూ వారసత్వ చట్టం రూపొందించినది _ మన జాతీయ ప్రభుత్వం. రాష్ట్రస్థాయిలో నాటుకున్న వరకట్న నిషేరోద్యమ “.మూలవీజం యీనాడు అఖీల భారతాస్తాయివరకు విస్తరిల్లీనది. 1881 మ $8వ తేదీన వరకట్న విషేధం బిల్లును పార్లమెంటు ఆమో దించగా, [001 మే20వ శేదీన్యపెసిడెంట్‌ అఆమోదముద్రపొంది యిమ్వుడు దేశమంతటా అమలు జరుగుకూ శాసనంగా రూపొందినది,. ఈచేంద్ర వ్రళుత్వ శాననంతో ఆదివరము అమళలులోఉన్న రాష్ట్ర ప్రభుత్వ శాసనాలు రద్దు చేయబడతాయి. చరిత్రలోనే అపూర్వం :

వరకట్న నిషేధం దిల్లును [1008 సం.లో ప్రతిపాదించిననూ “అప్పటినుంచీ బిల్లు ఎలా ఉండాలనే విషయమై తీవ్రమైన వాదోపవాదాలు చెలనేగాయి. వధూవరులకు వివాహ సందర్భంగా యిచ్చే కొనుకలు వరకట్న నిర్వచనంలో చేరకుండా ఉందేటట్లు ఒక వివరణతో చిల్లును ఆదే సంవత్సిరం డిశంబరు 8 వ శేదీన లోక్‌ సభ ఆమోడించినది. ఆ తరువాత విళ్లుపై రాజ్యనభ మరో విధంగా అభిపాయం ప్రకవించినడ్చి వరకిట్న నిషేవ శాసనం ముసాయిదా, సెలెక్ష్‌ కమిటీలో, రాజ్యసవిలో లోకసదిలోఎయీవిధంగా ఎన్నో మార్చులబ చేర్పులకు లొనై నది. కానుకిలు కట్నంగా వరిగణించరాదినటంవల్ల విల్లు లక్ష్యం చఉబ్బ తిం టుంవని రాజ్యఫవ అభ్నిపాయపడినది. రాజ్యసవ అభ్షిప్రాయముతో లోక్‌సభ ఏకీధవించని కారణంగా సమాదానం మడిరికిపోవడంలో యిందువల్ల ఏర్పడిన చెవాఖప్రాయ పరిష్కారానికి ఉధయ శాసన సభిల సంయుక్త సమా వేశం జరుపవలసివచ్చినది. ఉథభయసరల మధ్య వచ్చిన ముఖ-మైన వివాదాంశము కల్న కానుకలకు సందింధించినడే్యే నిర్వచన ములో ఏర్పడిన తర్షన భక్షనలు మాత్రమే. భావత పార్తమెంటు చరిత్రిలో తొలిసారిగా బిల్లు పరిశీలనకై రాష్ట్రపతి ఉభయ సభల నమావేశం -జరగాలవి ఆదేశించారు. పార్లమెంటు చరిత్రలో ఇంతవరకు రాజ్యసభ

తలిదం్యడుళ ఆగచాటు 103 లోకనథలు సమావేశమయిన సందర్భాలు (ప్రాప్పించలేదు. కాని వర కట్న నిషేఫ దిల్లు చర్చా సందర్భంలో యీ ఉభయసళలు సమావేశ మయాయి. గతంలో ఎన్నడయినా ఉభయసరల సంయుక్త సమావేశం జరిగినా = అ సంయుక్త సమా వేళమం టే ఇట్టిదేగాని ఉభయసభలనభ్యులు కలసి జరుప్పపన్న సమావేశాలు మాత్రం కావు. ఆందుకే పార్తమంటరీ జీపతంలో కూడ చరిత్రను నిర్మించింది ఈ బిల్లు, ఈ విధంగా యీ శాసనాన్ని రూపొందించడంలో చరిత్ర ప్రసిన్టి చెందిన ఒక ప్రత్యేకత కూడి వున్నది. ఈ సమా వేశావికి ఆర్యక్షత వహించిన శ్రీ అనంత శయనం అయ్యంగార్‌. తమ ఉపన్యాసములో “మన పార్ల మెంటు చర్విత లోనే ఇది (ఈ సమావేశం) అపూర్వం” ఆని పేర్కొన్నారు. అయితే సంయుక్త సమావేశంలో యీ బిల్లును ఆమోదించినప్పటికీ, రాజ్యాంగం 108 వ విబంధన ననుసరించి ఉభయపసథలు విడివిడిగా దీనిని ఆమో దించినట్లు పరిగణించారు. చివరకు కొన్ని ముఖ్య సూత్రాలపై అంగీ కారం కుదిరి, కడసారిగా ౦0డు రోజుల సుదీరు చర్చానంతర౦ ఏక టగీవంగా ఆమోదించఐడినది యీ చట్టం. క్‌ మూడు వర్గాల శవైర్దులు ఫి

ఈ చట్టం వరకట్నాలను వి షేధించటమేగాక, ప్రత్యక్షంగా కానీ పరోక్షంగారానీ కట్నాలు ఆడిగిన వారినీ పుచ్చుకున్న వారినీ ఇచ్చిన వారినీ మూడువర్షాలను కూడ 62 రులను చేస్తుంది. ఆరు మాసాలవఏకు కైలుళక్ష గాని, అయముమువేల రూపాయల వ5ఖు జరిమానా గావి లేక రెండూ గావి శ2 పాత్రులకు విధించదిడును. సహజ వాత్సల్యంతోపేమతో వివాహ సమయాన, వమావరులకిచ్చే కానుకలను కట్నాలుగా పరిగణించటావికి వీజపడదవి న్యాయశాకా మంత్రి వివరించారు, కనుక పివాహప్ప జేరంగా కొక వివాహ సందర్భంలో యిచ్చే కామకలు బహుమతులు కట్నాలుగా పిగణింపదిడవవి ఉభయ సభల సంయుక్త సమా వేశం విర్వచించింది. ఈ చట్టం హిందువులలోనే గాక యితర మతాల వారిలో కూడ ఉన్న కట్నాల విధానాన్ని రూప్పమాపగలఅదు.

104 అశవిందవెలిన్‌ మ! దా రం. ఓలులో (పథాన లోపం: నే దిలాత్క్సారముగా కట్నం వసూలు చేయడం నేం౦ం; అలా చేపిన వారు నేంసులుగా పరిగణింపబడి శికారులు కాగలరు = అని ఓల్లలో తాట. మ్‌ లిలించబకినది. అంతవరకూ బాగానే వున్నది. ఆ వాక్యానికి ముందు వరికట్న వికచనానికి సంబంఢిందిన వివరణలో వివాహకాలమునందు వ ॥ కా ల శ్‌ ప్‌ వక్షము వాై2నను (పేమపూరంకముగా యివుదిచే రొఖం, ఆధక జూ ఓ లు తు గక ణఇములు, వములు, మొదలగు వజువాహానాది వివిన నామాౌగులు న కట్నం ,కీందకురావు _ అనే వాక్యాన్ని బోడించడముతో యీ చేతితో అందజేసిన ఆచేతితో పుద్చుకున్నళయివది. కానుకలు బహుమతులు గా అనేస్పటికి యీ పర్యవసావం ఎక్కడాగుతుంవో నిరయించునోవడం వా! కషం. రాజ్యసభ సూచించినటు బిహామతులకు ఒక ఫపరిమెతివి విడిం ళా గూ చం అవస3౦. అలాకొవిచో దిహుమతుల రూపంలోనే కట్నాలు అడగడం ఇవ్వడం జరిగి దిటు ఉచేశు మే భగ్నవెపోయే అవకాశం తు లా చ లీ రా క్‌ండు చనాన్ని నగలనూ బహుమతులుగా ఇవ్వవచ్చునం చ = కట్న౦గా- టీ ఇవ్వటావికి ఇంకేమి మిగిలింది? ఈ వివరణ తిపుకుపోయండదుకొక న. తా ఆహ్వానం కావచ్చు. ఈ మారం మరొక వెడి వోవ కాగల అవకాళం ఎ " గ ఈ తిష్పక ఉన్నది. వేలు లక్షలు కిట్నాలు ఇహైన్నవారికి పుచ్చుకుంటున్న వారికి మూడు నాలుగు ఆఎవఎెల మొతౌాలు శిక్షగా. జరిమానాగా ఏమి అజాన్‌ లెక్క? సమర్తవంతమైని శాననం రేవిడే న్యాయపరిపాలన కొనవాగటం క సాధ్యం కామ. ఈ వివ్యైన లోపాలు 2.నహాయిచే: శాసనమంతా ఉప వానో యువ ౦గానే ఉనుద. టీ ష్‌. జు న నా యా. న లా మరౌక చిన్న లోటంవాడ్‌ ఈ బిర్షలో ఉన్నది. మహక్ష్మ దీయిలమి నవబంధ్‌ంచిన. “దావర్‌” శ “హార్‌” వరకట్నానికి నందిందించివ వివ్వచనంళో చేర్చాదడలే్ను. కిట్నాలు పుచ్చుకోవడం జ. జ జ యిబ్బు- వడం హీందూవకవలో ఒవధా* మని ఎవడూ నిరూవించలేక పోయినట్లు కనబజురున్నడి, ముస్షములు ఆ సివి చేనివటున్నాడు. లా ఎకి మ బు ల లకుంపే శ కట్నాల విషేకం ముస్గములకు అందువ వరి ౦చకూడదర్సు? అబల

త తీదం చాల ఈంబొస్లూ 105 - కట్యాలను విషేధిప్తే ఆందరికీ విషేధించవలసివది. లేపంపే కట్నాల కోసం హిందువులు ఇస్తాముమతం పుచ్చుకోవటం ప్రారంకథించే ఆవకాశం ఉన్నడి. ఈరోజు ముస్తిములు కట్నాలు మానేస్తే, కొంత కాలానికి ఒయిస్తాము. మతానికి చెబ్బకావచ్చు. ఆచారాలలోతఉన్న చిత్ర మేయిది. -ఉవికి ఉదాహరణలున్నాయి. ఎందుకవగా మతం ఎంఠతిగొప్ప నా. డబ్బుకన్న గొప్పది కాదని మననజలు కావిస్తున్నారు. _.కనుకవేయీ పంగతి కైఫ నవ మత వ్రచారకులు ఏనాడో గుర్తించి, మనడేశంలో

అర్ధహీనుైన వారివి లక్షల పంఖ్యలో కై ర స్తపులుగామార్చి. వార ఆర్థిక ఈ కొంచెం మెరుగడు సదుపాయాలు కలిగించారు. అంలేగాక పకొక ఉపంహకణ కూడ పరిశీలించవచ్చు. అనాడు బాల్యవివాహ ఎమేదావికి శారదాబిల్లు చేసినప్పుకు మనడాషీంయులే పొరుగున ఉన్న వరరాపాంలప వధూవరులను తీసుకొవిపోయి. వివాహాలు చేసుకుని వచ్చిన సంఘటనలు ఆనేకమున్నాయి. కనుక దేశవంఠా ఒకేళాననం '5నంశా అమలు జరగాలి. ఆనాడు అమీళఠమైన ప్రయోజనాన్ని _సనంతో పొంది. దురాచారమును చేసుకోగలము. ॥

వనికరాని | వాతలా : ం

హు

ఈ శాసనాన్నే ఆపరావ రహితంగాను. ప్రమావ ఖాన్యంగాను ఉన్నడవి కొందరు పార్షమంటు నధ్యిజు వ్యాఫ్యానించారు. “*పవికీరావి (వ్రాశలావడి ఉంటుందని” ప్రముఖ నాయకలుకూడ చర్చలలో పాల్గౌ న్నారు ఆందేగాక . ఈ చటం వౌదద్‌ము రోహచింతవ కలవాడికి వివాహావికి పందింధించిన ఉభయప2లము ఇక్కట్రపాలుచేపే అవకాశం కళ్చించవచ్చునవి, ఈ విషయాలు కోదలనరకూ వశే ఆత్మహత్య కనులు ఆత్యధికం కా,శలవవి ఆచార్య కృపలానీ "హాచ్చరీంచారు, రెండు రోజులుగా జరిగివ చరిత్రాత్మకమైన యీ ప్రత్యేక పమావేశంలో అవన్ని రాజకీయ పాక్టీల నాయకులు, పఘ్యులు కూడ మహోత్సాహంగా పాళ్లాన్నారు. దాదాపు అందదు బిల్షలోవి అంకాల పై ఏకాభిపాయాన్ని వెలిబుచ్చారు. బిల్లలోవి క్లాజులమ ఎందరు వ్యాష్యావిలచినా, “వక కట్నాలు భారత సమాజంపాలిటి చీడపురుగు” ఆంటూ ఏకీభవించారు.

క06 అజివిర్హాం వెళ్లీళ్ల "వేమ ఈ చట్టాన్ని వ్యతిరేకిన్తుిన్నందున కట్నాల నిషేధాన్ని వ్యతిరే కిన్తున్నాననుకోవద్దూ అనే ఆళాభావాన్ని కూడ (శ్రీ కృవలానీ వెల్ల డించారు.. వరకట్న నమస్యపై ఉభయ నభలకు తీవ భేదాభిప్రాయం ఏర్పడట మే 'యీ నమస్య ప్రాధాన్యాన్ని తెలియదేస్తున్నది. ఈ సమన్య ఇంత గడ్డు సమన్యవి, వంఘాన్ని కృంగదీస్తున్నడవి చెప్పేందుకు ఇంత కం విహపణేంకావాలి * పై ఇంతకంటె కట్టుదిటమెన శాసనం ? ల టకా వేర్వేరు కట్టుబాట్లు, వంప్రదాయములు, ఆచావ వ్యవహారాలు అన్నింటిని మించి అజ్ఞానం అవిద్య హెచ్చుగా ఉండి, ఇన్ని కులాలు మకాలుగల మన భాంత దేశములో యింతకం ౭ కట్టుడిటమైన శాసనాన్ని రూపొందించడను ఏ ప్రభుత్వమునకూ సాధ్యం కాక పోవచ్చునవిపిస్తుంది. '_ తనుక సమాజములో కొన్ని దళాబ్ద్బములుగా పాతుకొని పోయి [క్రమంగా దురాచారంగా మారిపోయిన యీ వరకట్న పిశాచాన్ని తొలగించు సాధ , వంగా, యీ శాసనాన్ని ఉపమయోగించుకోగలగడం మన వ్రజల చేతులలోనేవున్నది. వివాహాల నమోమ; నేటి ప్రజాస్వామిక వ్యవస్థలో దైవ విశ్వానంకన్న ప్రభుత్వవిశ్వాసం పజలలో ఆమితవ.గా కావాలి. ప్రభుత్వానికి శాసించే హకూ్క్కూ. భాద్యత రెండూ న్నాయి. .& నాడు అగ్ని సావెత్తుగా ఇరుపకైల ఒప్పందముతో జరిగిన వివాహాలకే మనవాళ్ళు కళంకం శేబూవిన సందర్భములున్నాయి. కనుక (పభిత్విం వివాహముల కొరకు విర్భంద నమోదు (04౧041. 526 కషెంట్ర1రా202 [0౯ 9261286). పథకాన్ని ఒకటి ఏర్పాటు చేయాలి భూముల "రకు రిజిష్ట్రారున్నట్లుగానే వివహములకొరకు కూడ రిజిషా9రుండనలెను. వారి" సమక్షంలో తగిన కట్లుదిట్హాలతో. విలేజి ఆఫీసర్ల సాష్యాలతో, తక్కువ ఫీజుతో, వివాహం 'జరుశటోయే ముందు నమోదు కావాలి. జనన మణ రిజిస్టేషన్‌ వలెనే యీ వివా

అ లిదర్శడులి అగచాట్లు 107 'హాలుకూడ నమోదు కాబడాలి. వమోదు కొబడని వివాహములను పరిగణించరాదు. ఎట్టి పరిస్టితులలోనై నా ఒకవివాహము నమోదు కాబడ కున్న, వివాహము జరిగిన వెంటనే వియమితకాలములో ఆది నమోమయ శాబడాలి. లేన్న శ2పాతులనుగా చేయవలెను. సామాన్య జవముల్‌" వివాహఖర్చులు తగ్గించే నిమిత్తము కూడా యీ వివాహాలనమోదు ఉవక రించగలదు. ఇదే విషయాన్ని ఇటీవల (పెప్రైందరు ల్లి 1840) మదద్రాను మాజీ ముఖ్యమంతతి థ్రీ కామరాజ్‌ కూడ సూచించారు. వితంతు శుల్కం : కన్యాకుల్క్మ- నిషేధావికి ఏ శాసనము లేకుండానే చాల వరకు

వప్రచారంతోనే రూపు మాసింది. వరశుల్క విషేధావికి ప్రచారముతో బాటు కౌసనం కూడ చేసుకున్నాము. ఒకటి త్రీలకిస్తే మరొకటి పురు షులకు ఇస్తున్నారు. రెండూ వివాహ [క్రతువునే ఆగక్రమించుకున్నాయి. ఎవరికి ఆవకాశం చిక్కినప్పుడు వారు ఎదుటవానివి నొక్కి బలవంతంగా ఈమ తమ న్వప్రయోజనాలను సాధించుకుందామన్న పద్ధతి వివాహ జీవి ఈంలో చొచ్చుకుపోయినటు బుజువవుచున్నది. ఆ విధంగా మరొక కొత్త శుల్కం కూడ ఇటీవల మర్యప్రడేళ్‌లో కొవ్ని (ప్రాంతాలలో విజృంభిస్తున్నదట. దీని పేరే “వితంతు కుల్కం”. ఇదొక కొత్త 'ఆంటు జాడ్యంగా వ్యాపించకుండ చూడవలసియున్నది. ఆనక్తిదాయక టైన ఈ తాజా వార్తలను పరిశీలిద్దాం.

“ఆంధ వభ”

శీఎ12_]1808

వితంతు శుల్కం భోపాల్‌ డిశెంబరు 2; షియోర్‌ జిల్లా కుల్లారీ (గ్రామంలో కన్యా శుల్కావికి మించిపోయింది. వితంతువులు పుచ్చుకునే శుల్కం!

10% ఆశవిర్రాల పెళ్లిళ్లు " ఆపత్నీకులు పునర్వివాహం చేనుకొనడానికి కన్యాదాతలు కన్యల నివ్వడానికి ఈ [గ్రామంలో నిరాకరించారు. దానితో యువ వితంతువులే మిగిలారు. వీరి గిరాకీ పెరిగింది. పెళ్ళికోవి ఆడ పిల్లలు పుచ్చుకునే కుల్కానికి 'రెంకింతలు పీరు పుచ్చుకుంటు న్నారు. తప్పని సరిగా ద్వితీయావికి విశంతువులనే ఆశయించక తిప్పడం లేదు _ ఆదే గిరాకీకి కారణం... జ! ఎ | ” వొ మానవ హృదయాన్నిమార్చగలదా ; అయితే ఈ వరకట్న నిషేధ శాసనం గూర్చి ఆనేకమైన సందే హాలు సంకయాలు మనలో ఉన్నాయి. ఇవే ఆ నాడు మన రాష్ట్ర ప్రభుత్వం శాననాన్ని రూపొండించినప్పుడు కూడ అందరికీ కలిగాయి. ఈనాడు కూడ అవే మరలకలుగుతున్నాయి. “దురభ్యాసంగా భావింప బడుతున్న మధ్యపానము మీద నిషేధముపెటగా, దురలవాట్లకు లోనైన వారిని పటివ్వలేని సమాజములో _ కట్నము' తీసుకోవడమే ఘనతగా భావించు చున్నప్పుడు ఈ దురాచారము మాన శక్యమా ? ” _- “బాల్య వివావోరిను నిషేధిస్తా శారదా చటము వున్నప్పటికీ దేశములో బాల్య వివాహాలు జరగడము మాత్రం పూర్తిగా అరికటబర్గాయా 1 = అనేవి కొందరి సందేహాలు. వరకట్నాలు "బ్లాక్‌ మార్కెట్‌" లో జరుగుతూ కహానుంచి బగ్నాలకు ముందుగానే కట్న కానుకలు పృచ్చుకోవడమూ,- కట్నమిస్తేనేగాని సూతధారణ జరుగదనే బాధాపూరిక సందేహములు వెలిబుచ్భుళున్నారు. “తెల్లకాగితమును శాసన పషభ్రముగా మార్చినట్లుగ మానవుల హృదయాలను మాక్చగలరా?ోచట్టాన్ని పెటి శాసించగలరు గావి చేతులు గట్‌ మాన్చించగలరాః” అనేవి మరికొందరి సందేహోలు. “పారీలన్న చోట మనుష్యులమీద కక్ష సాధించడానికి ఈ శాసనం మారొక సారనం” అవి ఒకరు వ్యాథ్యానిస్తే, “వివాహ వ్యవస్పకే ఈ వంకట్న విషేవ కొసనం ప్రతిబంధకం అంటున్నారు యింకొందరు. ఆయితే శాసనము చేసినంత మాత్రమున ఒక్కరోజులో సమస్య తీరి పోతుందవిగావి, లేక ఈ సమస్యాపరిష్కారమునకు శాసనమే పరమ సాధనిశరణ్యమవి ఎవరూ భావించరాదు. “శాసన విర్శాతలుకంటె శౌసన

అలివలృనుల కొాగచామ్లు 109 ధిక్కారికులే ఎల్లప్పుడూ ముందుంటారు” [2౪% కసం 2౯6 215235 2560164 0€117/ 12ల9) అనే నిర్వచనం మనలో వుండనే వున్నది. ॥ ॥ (పజల థర్తో - 'ప్రభిత్వప్ప శప:

అయితే ప్రజలలో ఒక దురాచారము వ్వైర విహారము చేస్తూ మానవత్వాన్నే మంటగలుపుతూన్న విషమఫరిస్టితిలో ఆ దురాచారాన్ని ఆరిక'ప్రేడెవరు? ప్రజలేకదాః ప్రభుత్వమనే పరిపాలన [క్రింద బజలే ఆ దురాచారాన్ని రూపుమాపాలి. ఆయితే శాసనం చేయడంలో తప్పే మున్నది? శాసనావళ్యకతలేరా? ప్‌ వా ఒక మహత్తరమైన మార్పును సమాజములో సాదధించాలంకే, ప్రజలు _- వ్రభుత్వము; ఈ ఉభయుల స్మెక్య కృషి ఆందుకు ముఖ్యావసరము. (పభుత్వ కశాననం అన్యాయాన్ని ఆరికటి న్యాయాన్ని శాసించడానికే కదా: న్యాయ శాననం అంటే మశేమి కాదు =ఎన్యాయ సాధనమే న్యాయకాసనం కాగలదు. సున్నప ఎంత విలువుందో పభుత్వమునకు కూడ ఆంతే. ఒకటివి సున్నను కలిపితే పది అయిన విధముగా - ప్రజాపహకారము “ఒకటి అయి, (ప్రభుత్వ శాసనం “సున్న 'అయితే 'రెంటీవి చేర్చి కలిపితే దావివిలువ పెరిగినట్లుగా శాసనంద్వారా ప్రజాసహకారముతో మనం నీతి మారాన్ని అన్వేషించి ఆదరించాలి. అంతేగాని. వజలే ఏలే ఈరాజ్యములో ప్రభత్వాన్ని మనం విందించి విలడీస్తం టే, అద్దంలో మవ ముఖాన్ని చూచుకుంటూ విందించినల్లవుతుంది. ప్రధుత్వ బాధ్యత శాసనాన్ని రూపొండిండుట, అనగా హెచ్చరిక చేయడం, అయితే, ఏది ప్రజల భాద్యత ? వర్త నందేహాలతో కొలం వృధా పుచ్చుతూ కువిమర్శ చేయడమేనా (ప్రజల బాధ్యత? ఎందుకూ కొరగాని శాననం చేశారని నిందించడం నిష్ప యోజనం. మవ శకి తోనేకదా ప్రధుత్వపు శక్తి పెరిగేది, మనధర్యాన్ని కర్యవ్యాన్ని విన్యరించి ప్రభుత్వమయినా తన దర్మం నెరవేర్చివందుకు ఆభీనందించి ఆదరించాలేగావి విమర్శతో అణగ(ర్రొక్కు కూడదు. శాస నావికి సహకరించాలేగాని, సహించలేకపో తే సమాజం సర్వనాశనమపు తుందనే సందేశాన్ని స్మరించాలి. మంచి శాసనాలు సమాజరక్షణకే

110 ఆతీవెల్లల పెల్లీల్ల, గావి భక్షణకు కొదు; ఆయితే అవి తక్షణం సహకరించలేకపోవచ్చును. ఆ భాద్యత కూడ (ప్రజలదే కాగలదు. (ప్రజలలో నై తకమయిన మార్చును సాధించుట ద్వారా ఈ దురాచారమునుండి విముక్తులగుటకు నునము ప్రయత్నించవలెను,. మానవ హృదయ ఫరివర్ననమే వంఘ పరివర్తన. మని గుర్తించాలి. ఈ ఆచానమును దురాచారముగా భావించినప్పుడు దాని నరికే ప్రయత్నముతో, నీతీ నియమమూ మనలకు కలగాలి. అజ్జదారులు వెదుకుతూ ;

వవభారత నిర్మాణంలో దేశాభ్యుదయము కొరకు ప్రభుత్వము. ఎన్నో శాననాలు చేసింది; ఇంకొ చేస్తుంది. జాతిని, దేశాన్ని దృష యందుంచుూొని స్వతంత్ర బాంతములో నవయుగము సృషించబడాలం పే ప్రజలు చటాలను గౌరవించాలి. అంతేకాని _ వాటినుండి తప్పించుకోవ టానికి అడ్డదారులు వెదుకురూ వాటికి ద్రోహముతల పెట్రడము స్వతంత్ర డేశాలలోని పౌరుల లకణముకాదు. ఇప్పటి సామాజిక పరిస్టితులలో కట్నం ఇవ్వడమన్నా పుచ్చుకోవడమన్నా అది బారత శ్రీ జాతిని ఆవ మానించడ మే కాస్‌ మరొకటి కాదు. మననాయకులలో కొందరైనా ఈ సదేశాన్ని గుర్తించారనడావికి ఈ శాసనం వివర్శనమే! దీనివి ఆమో దించినందుకు మన (వ్రజూ(ప్రతినిదులను అందరూ అభినందించాలి. శాసన శిక్ష నియమాలకు లోనుగాకుందా తప్పించుకునేటందుకు రహస్యంగా వ్యవహరించగలిగిన శక్తిసామరూలు, వైర్యసాహసాలు ఆందరికీ పుండవు. పైగా ఈ శాననాన్ని ఉపయోగించుకొని కట్నారీయ కుండా. తప్పించుకోవాలనే ప్రయత్నశీలత్వము కూడ కొందరిలో కబుగవచ్చును. ఇదిమేబే కదాః ఆ విధంగా జరిగిన ఒక ఉదంతాన్ని పరిశీలిద్దాము.

“ఆంధ్ర ప్రభ” $81063, కట్నం కోరినందుకు శిక్ష వారణాసి, ఆగస్టు £ : జాౌన్‌పూర్‌ వాస్తవ్యుడు శ్రీ లక్షీ శంకర్‌ వద్దనుంచి, వివాహ కట్నంలో ఒక భాగంగా మోటారు

ఎలిఎర్యతులం ఆగచాట్లు శే పైకిల అడిగిన నేరానికి ్రీ లష్మీ నారాయణ్‌ ఖన్నా అనే వ్యక్షికి, వరకట్న విషేళ చట్టం క్రింద రు. శీ వేలు జరిమానాను లేదా 8 నెలలు ఖైదు శిక్ష విధించబడింది. కట్నం విషయమై దేరమాడుతూ శ్రీ ఖన్నా, వధువు తంగ్రికి ఉత్తరం (వ్రాయగా ఆది కోర్డులో దాఖలు చేయబడింది. బేరం కుదరనందున పెళ్ళి విశ్చయం కాలేదు. జ! |! వ సాంఘిక వైైతన్యం చరిత్రాత్మక మైన పార్ష మెంట్‌ ఉభయసభల సంయుక్త సమా వేశ ములో ప్రధాని (శ్రీ నెహూ ఉపన్యసిస్తూ-“చిరకాలంగా వేళ్ళు పాతుకొవి ఉన్న సాంఘిక దురాచారములను చేవలం శాసనాలే విర్యూలించలేవు. కాని ఒకివిధమైన చైతన్యాన్ని కలిగించి ఈ దురాచార కష్టాలను తెలియ పరచటానికి దూ శాననం అవసరము. ఇటువంటి సాంఘిక శాసనాన్ని ఆమోదించగలగటం పాన మెంటుకు గర్వకొరణము” అన్నారు. కనుక ఈ శాసనాన్ని నపసమాజ విర్మాడావికి నిదర్శనంగా, ఆ కృషికి ఓక ఆడుగు ముందుకు వేయడముగా స్వీకరించాలి. సారారణంగా చటాన్ని ఉల్షంఘహించి “తప్పు పనులుచేసీ, శికలకు పొతం కావడం ఎవ్వరికీ యిషం ఉండదు కదా! ప్రభుత్వం కళ్ళల్లో కారం కొటడం సజాతీయ పొపవి లకిణము కాదు. ఇంతటితో కట్నపిశాచి ఆంతరించక పోయినా ఇంతవరకు బాహాటంగా కట్నాలు పుచ్చుకునేవారంతా ఇకనుంచి రహ స్యంగా, దొంగచాటుగా, భయం భయంగా. పుచ్చుకోవలసి ఉంటుంది. పోనీ ఇది ఆపినీతేగా ! అయితే క్రమంగా సాంఘిక చైతన్యం వ్రబలిన కొలదీ యీ దురాచారం పూర్తిగా అంతరించి పోతుంది. పైగా ఈ చటాన్నిబటి శుభమా అంటూ వివాహంచేసుకునే ముందు రహస్యంగా కటన్షం తీసేకోవడంవల్ల అదిర్ధంతోను. దొంగతనంతోను అవిసీతికర మైన పాతివి ఆవలంభఖిస్తూ గృహస్థ జీవితం (ప్రారంభిస్యన్నామా -_ అనే వైశిక భావం కోమల హృదయాలు గల యువకులమ బాధించక పోదు.

. కేం ఆడవ్వాల పెళ్లిల్ల

తప్పు విందుకు చేళావు :

తిన ధర్మాన్ని కర్తవ్యాన్ని విస్మరించి ఎదుట వారంళో మనకేదో కీడు చేస్తున్నటు భావించే ఆల్బబుగ్చోకులు యీవాడు వ్రజలలో ఎక్కువగా కానవస్తున్నారు. * ఈ తన్ను ఎందుకు చేశావు?” అని ఒక పొరబాబును వేశెత్సి చూపితే, “ఈ కారణముచేత చేయవలసి వచ్చింది” అంటూ ఆ తప్పును ఏదో ఒక సాకుతో మరొకరికి ఆంటగటడం, సమర్రించు కోవడం జరుగుడున్నది. చివరివరకు తను పొరబాటు చేశానని ఒప్పు కోవడం గాని, ఆత్మపరిశీలన చేసుకొనే తత్వం గాని ఎక్కడా ప్రవ ర్శించడు. ఉదాహరణకు వరకట్నాలనే తీసుకుందాము, “కట్న మెందుప తీసుకున్నావు అవి ఎవరినయినా అతగండ్‌. “నాప తీసుకోకూడదనే వుంది. కాని మా వాళ్ళు ఒప్పుకోరు” అని కావి, లేక “సమాజం బల మైనది; దానితో నేమ పోటీ పడలేను” అని కాని సమాధానము చేబు తారు, సమాజం వఐలమైనదంటూనే, సమాజావికి ఆఫ్రతిష చేబార్చే పనులు మాత్రం ప్రోత్సహిస్తూనే వున్నారు. ఇదెంత విచారకరిమో చూ డండి. ఈవిధంగా “లోక మేదో మనక మోసం చేస్తోందని వాపోతాం గాని మనను నునం చేషుకునే మోనంలో లోకం చేసేదాన్ని పోలిస్తే ఆవొక లెక్కలోకి రాదేమో” అన్న సుభాషితాన్ని శ్యగా పరిశీలించాలి. నిజంగా స్త్రీలకు విముకి.;

అల్‌

ఒక దేశముగాని మరియొక నంఘము గాని ఉన్నతి గాంచుటపు కీఐత నొందుటకు ఆదేశాచారములే ప్రధానకాశణముగా కనిపిస్తున్నది. నెవ్రంజీ అన్నట్లు “ఇది నిజంగా శ్రీలకు నిముక్తిదాయకము*గా నె వేరితే ఈ దురాచారమునకు న్వన్ని వాచకం సలుకవచ్చును. ఈ శాసనం సర్వేనర్వ(తా ఆమణజరిగేటట్లు చూచుకోవడం మన !పజల విదిగొ బావించాలి. లోకంలో కొన్ని పనులు దండం చేత, మరికొన్ని ధర్మ వ్రజోరం చేత పరిష్కారం కౌవడం సహజత. కొబిటి సొమాజి! ధర్మ బోథే ఇందుకు సరిమైన మార్గం. ఈ ధర్మ జోదన మానవ ప్రవర్త్వనమి ఒక స్తాయిని, ఆదర్శాన్ని తీసుకు రాగలదు. సొమాజిక ఆలోచనా నర

అరదం డల అగ వాళ్లు [13 శిలో మార్చు తీసుకువచ్చి సరిమైన మార్గాన్ని చూసించగలదు. కట్నాల విధానానికి గల సనాతన టప్రాధావ్యత వశించగలదు. ధర్మ జోరనతో బాటు, కట్నాలకు సెంబంధించివంకివరకు ఒకమాదిరి సత్ప్చవర్ననకు ఈ శాసనంకూడ అవకాశం కల్పించగలదు. కినుక యీ వంకట్న విషేవ శాసనమును శ్రీలకు విమ కల్పించటానికి ఆవిసరమైన చర్యగా థావించాలి. శాంనాలు మానప్వని స్మాష్టంచవు ;

శాసనమంసే సమాజ (శేయస్కరమగు హెచ్చరికగానే తీ_కొవి ఆ హెచ్చరికను అనుసరించకిపోతే కాసనం శిక్షించే ఆవకాశం కూడ ఉన్నదవి చెప్పుకున్నాము. శాసనాలు పంస్థలు మచూనవువి సృష్టించవు. మానవుడే వాల్లను సృ్వాంచుకుంటాడు. మానవుడు భ్రష్టుడయితే ఏ శాసనమయినా ధవ్మమయినా ర్‌షము కాకతప్పదు. వ్నక్తులు సచ్చీలక వివేక వినయ విద్యాసంస్కార సంపన్నులయితే విజాఖుకి సమాజములో శాసనాల అవసవమే కన్చించదు. ఎన్ని ఒడుదుడుకులు వచ్చినా సమాజము చివరి వరకు పురోగమింపకోరేది ఉత్తమ ధర్మావికేగదా $ “సాంఘిక లేక తదితరములయిన లోటుపాట్లను తొలగించుట కొరకు ప్రజలు ప్రభుత్వముపై ఆధారపడియుండుట, అ డెందుచేళతనోకొవి సర్వ సహజమెపోయినది. శాసనముతో సమస్య తీరలేదు; కాబట్టి సమౌ జమలో ఆచరణ పూరిత రర్య్మప్రభోదము చేయుటే శరణ్యముగా (ప్రజలు భాద్యత స్వీకరించాలి. శాసనాలపట్ల, 'ప్రభుత్వంపట్ల ప్రజలు భయభక్తలు కలిగి మెలగుట అలవర్చు కోవాలి. శాసనక రలరు రూడ్‌ :

వాట

కొదిమంది నాయకుల చేళశులతోవే సమాజ్యశ్రేయస్సుకు శాసనం జేపేది.. ఫ్రీయితే ఆకొదిమంది ఆశాసనావ్ని అనుసరిస్తున్నారా లేదా యవి శంకించి (ప్రజలు యా భాద్యతనూ భారమునూ వదలి దూరముగా పోయి “వన్ను ముటుకోక” అని కూర్చోవడము లోకప్రయోజనమును

శత ఆడవిల్లిల పెళ్లిళ్ల సాధించదు. నాయకులు రాజకీయ సంస్కరణలకు ఆత్యుత్చాహముతో బయలుదేరుదురుగావి, వానికి మువ్యాధారమయిన సొంఘిక సమస్యలమ పరిష్కరించడానికి భయపడుతున్నారనేది వాస్తవమేమో ననిపిస్తున్నది. దేశంలో ఉన్నరాజకీయ సమస్యలతోపాటు సాంఘిక సమస్యలు కూడ పరిష్కారము కొశతున్న యడల మనము ఏనాటికీ ప్రగతిని సాధించలేము. ప్రజలలోగల వరకట్న దురంతాల దుర్నీతి ప్రజాప్రతినిధులకు, తదితర నాయకులకు, సంస్కారప్రియులకు తెలియనిదిగాడు. ఏ ఆశయముతో మన ప్రజాప్రతివిధులు శాసనము గావించినారో, తదాశయరీతికి ఆనుకూ లముగా వారు కడు ఆదర్శప్రాయముతో అనుసరించి దురాచార స్వేచ్చా విహారమును అరికటుటకై తీవ్రకృషిచేసి ప్రజలకు మార్గదర్శకులు కావలెను. శాసనము చేయుటవరకే మనభాద్యతని విస్మరించిననాడు యీ దురాచారప్ప దుక్నీతికి అంతుండదు. చట్లబన్థమైన పరిపాలానా సిరాంకాన్ని ఆమలుపరచటములో ప్రజలు, ప్రజాప్రతినిధులు ముఖ్యమైన: పాత్ర వహించాలి. నాయకులను అనుసరించేది ప్రజలు కాబటి నాయకుల భాద్యత అత్యంత విలువైనది. శాసనాలు కేవలం ప్రజలకేకాదు;ు శాసన _ కర్ణలక కూడ వర్తిస్తాయి. “శాస్త్రకారులు, శాసనకర్తలు, జనులకు తాః కటిన భర్తలు” (కాళోజీ అన్న వాస్తవం విస్మరించరాదు. చెపితే వినే గుణం :

ప్రభుత్వము కొన్ని కఠన పద్ధతులను ఆఅవలంభించడము తిప్పు కాదు. చెదితే వినవివారి సంఖ్య ఆర్హం చేసుకొనలేని వారి సంఖ్య అధి కముగా నున్నప్పుడు నిర్భందం యీ విషయములో నేరమూ దోషమూ కాదు. ఆందుకే శాసనము సహకరిస్తుంది. అయితే శాసన శ2వసరము వివాహము జరిగితేనే కాని కన్పించదు. ఉద్యోగాలిచ్చేప్పుడు. (ప్రజలకు ' అప్పులిచ్చేప్పుడు కొంతవరకు షరతుల ద్వారా అమలు జరుపచ్చును.. సాంఘిక సంక్షేమ పథకాల ద్వారా ప్రచారము చేయవచ్చును. ఇందు నిమిత్తమై కృషి చేస్తున్న పాంఘిక సంస్తలకు ధన సహాయము చేయ

వు

వలెను. అయికే జాతీయాభిమానవాదము. పేరుతో ఉపన్యాసాలిచ్చే ప్రజానాయికులు, సమస్యలపట్ల శద్ధ చూపించవలసిన బాధ్యత గల ప్రజా

అలిదం్యటిలి ఆగవాట్లు శీర, నాయకులు = చిత్తకుద్దితో వరకట్న వి షేరోద్యమావికి తోడ్పడి తమనే ఆడర్శంగా (ప్రజలకు చెవ్పుకోవడము ఎంతైనా నహకరిస్తుంది. చేసిన. వారు చెదితే వినే గుణం మనకు ఉగుబాలతో వచ్చింది; కనుక నవ “భారత రాజ్యాంగ విర్మాణము గురించ మహోపన్యాసాలిచ్చే మన దేశ నాయకులు, శాసన నిర్మాతలు "అభ్యుదయం అని అరిచేకన్న ఆచరణకు ప్రాధాన్యత సీయాలి. ఆంకేకాని పొల్లువంటి సంస్కరణలు శేబూనడం సమాజ (రోహమే కాగలదు.

మరణ)క్షలు విధించే వారే :

బహిరంగ జీవితాల పట్ట, కార్యక్రమాలపట్ల అనుమానానికి ఆ- విశ్వాసానికి తావుండదు. పైగా వ్యక్తిత్వం వికనిస్తంది. సంఘదృష్టీ అలవడుతుంది. ఉత్తమ ప్రజాస్వామిక వాదులు కాగలుగుతారు, అన్యా యాన్ని ఎమరించగల మనో స్వార్యం ఏర్పడుతుంది. సీతిని గరించి చెప్పే భావాలుకన్న _ ఏనీతి ఏనాడు అవసరమయినదో ఆనాడు ఆనీతిని అనుసరించి వీతిలో ఉన్న సహజత్వము. విరూపించి సజీవ సీతిని పున రువరించాలి. శాననాలతో రాజకీయాందోళన మాత్రమే గాక సర్వతోముఖ వ్రబోవమయు చేయాలి. ఒక నత్యాన్ని గూర్చి శాసనము చేయడంతో ప్రజలపై వ్రఒత్వు భాొద్యత పెరిగిందని గుర్తించాలి, మరణ శిక్షలు విధించేవారే ఖూసీలు చే్వ్యేన్నంత కాలము _ మనం, మన దేశం, మన పోకడ నశిస్తుంది... తిరిగి మృుగాలుగా ఈ గడ్డమీద మిగిలే ఆపదకూడ ఉండి. కనుక ఉల్తిగడ సీతని చిలుక పలుకులతో ఉపన్యాసములిచ్చే ప్రజలంతా _ ముఖ్యమిగా నాయపలు - ఆత్మ శుద్దిలేవి ఈఆచారములను గూర్చి దోధించడము ఎంచైనా విష్ప్రయోజనమపుతుంది. ఈసిగ్టాంతాన్ని తమ స్వీయ జీవితాలలో ఆచరణలో పెపే అధికారులు, నాయకుల సంఖ్య (వ్రేష్యమీద లెక్క పెస్టేలా కాకుండా, వేలమీద లెక్క పెస్రేలా జరగాలి. ఎవరి శకి యురుల ననుసరించి వారు; అటో అవనీ ఉపాధ్యాయులు, డాక్టర్లు, న్త్‌డ్‌ర్తు పతికలు, రచయితలు, సివిమాలు..

రేకిచూలు = ముఖ్యముగో వరకట్న దురాబార నిషేధ ప్రచారానికి తోడ-

కే! 6

డాలి. "కేవలం శాసనాలు, వరకట్న నిషేధ సంఘాలే గాక వీరంకా ఎవరి శక్తియుక్స్తుల ననుసరించి వారుప్రచారము చేసి నచ్చజెప్పడము లోనూ, ఆచరించి చూపడములోను తగిన శద్ధ కృషి చేయాలి. [గ్రామాల్లో సాధారణంగా కొద్దిపాటి తీరక ఉన్నవాళ్ళూ, వ్యక్తుల మనస్తత్వా?

ఆరం చేసుకునే శకి ఉన్నవాళ్ళు ఒక్క ఉపాథ్యాయులే ఆంక్షే నేక కాదేమో! రేపు కాటోయే బారత పౌరులు యిీనాడు వీరి చేతుల్తోనె, వున్నారు వారికి భోదించే “సాంసుక శాస్త్రంలో (500121 5041616) లో! ఈ విధ్వమెన దురంచారాలనుకూడ జోడించి టోధించాలి. ఆ విధంగా మన విద్యా విధానాన్ని కొంతవరకు మార్చుకోవాలి. చిరుత (ప్రాయం నుంచి ఉత్తమ సాంఘిక విలువల పట్ల మన్ననకు వారి మనస్సులను తియ్య తియ్యని తేనె మాటలతో మార్చాలి. కట్నాలచే వివాహాలలో ఆపపిత్రత ఆరాధింపదిడుతోందని, మానవధర్మావికే విరుద్ధమనే విజాన్ని మతాచార్యులు కూడ బోరిక్తూ యీ దురాచారమును పాటించుట అన్యాయ, మేగాక, నేరమని పాపమని చెప్పి శక్తి కొలది కృషి చేయాలి.

య రు జ ననా. యువతీయువకులకు పిలుప్పు దద ంయూంరనా ల బయటా... 10 | సవూజు నికెవ బులు అంణ్య! మస నక్వళక్తులను సమీకరించి సమాజములోగల దురాచావము లను సర్వ నాశనం చేయాలి. అచంచల విశ్వాసంతో నవ చైతన్యంతో మన పోరాటాన్ని కొనసాగించాలి. ఈ దురాచారముతో ఎన్నో బారలు పరాం, వీటివి ఇంచెంత మాత్రం సపహించటోమని న్నష్టం చేయాలి. టె తాన్‌ ఎలాంటి బాహ్యమెన (పతి బంధకాలు లేపుండా తోటివారితో స్నేహం: న్యాయం, సహకారం కలిగి మానవుడు జీవించ కలగటమే మానవ పరి గామావికి గీటురాయని ఆర్హం చెప్పుకోవాలి. వ్రజల విజ్ఞాన వికాసాలు పెంపొందిననాడే దేశం జాతి ఆత్యుత్త మస్తాయినందుకోగలవవి, ఆందుకు కషి చేమాలనవి, త్యాగంలోని జీవన మాధుర్యాన్ని పోల్చుకున్న మహానీయులు ఎలుగెత్సి చాటారు; వారి ఆదర్శాలతో బాటు భాద్యతలను పంచుకొన్న మనం ప్రజా విజానానికి దోహదం చేయగల్లిననాడే మన _ కర్యవ్యాన్ని గుర్తించిన వారమౌతాము. మన జాతీ భవిష్యత్తను గూర్చి ఎవరయితే తమ జీవితాఅను అంకితం చేశారో వారి ఆదర్శాలను సఫలం చేయడానికి పూశువోవాలి. ఆనాడే జాతి ధవిష్యత్తను చేకూర్చువో గిలుగుతాం. చువోయజుం : ప్రమాద సమస్యగా రూపొందిన ఈ ఉదాత్తమమైన మపా హవ్విత వరకట్న నిషేధోద్యమం మనలను పిలుస్తోంది. ఇదొక మహా 117.

116 ఈత విరా వెల్లిల్ల “యస్దం. ఈ యజ్ఞంలో అందరము సమిధలు కావాలి. మన త్యాగమును ప్రదర్శించడావికీ ఇంతకంటె ఉత్తమ అఆపవకాశము రేపురాదు. త్యాగ శేలురయిన పెద్దల్నీ వవిశ్రుల్నీ న్మరిస్తే కాదు, వారి ఆత్మలకు శాంతి; “మనముకూడ త్యాగాలను ప్రదర్శించిననాడే; వారి ఆశయాలను ఆచరణలో మనము చూపివనాడే!

-పవిత్రాశయము :

కలకాలమునుంచి ఆశించియున్న వరకట్న నిషేరోద్యమ మహా

స్వస్నము విజము చేసుకున్న భారత (స్త్రీ జాతి యింకా మున్యుందుకు .వురోగమించి యింశెన్నో సున్వప్నాలను సాధించుకుంటుంది గాక. గత మెంతో ఘనకీర్నిని కల్గిన భారతభూమి భవిష్యత్తులో మహోజ్వలమై జాతికి వన్నె తెచ్చుగాక.అన్నదే ఈ సమయమున ముకో[1టి ఆంధ్రుల -పవిక్రాశయము, -మిమ్మూ-నన్నూ- ప్రతిఒక్కరినీ :

" నంఘ జీవనవీణలోని తంతులు తెగి అపస్వరాలు పలుకుతూం సే “చూస్తూ వూరుకోవడము కాదు. ఇది మన భాద్యత కక్తవ్యం అని పతి “ఒక్కరూ సవరించడానికి పాహసించాలి. ఈ వరకత్న దురాచారము మిమ్మూ _ నన్నూ = ప్రతి ఒక్కర్నీ సవాల్‌ చేస్తున్నది. ఒక మహిమాన్విత ఆదర్శం కొరకు కషాలతోకూడిన జీవితాన్ని సాహసంతో ఆలింగనం చేసుకొనుటకు యీ దేశంలో వేలాది యువతీయువకులున్నా రవి నిరూపిర్ధాం. ఈ వరకట్న డురాచార నిర్మూలనకు యారోజే కంకణం కట్టుకొని పాత్రధారులము భాగస్వాములముగా రూపొందుదాం. కొద్ది వల మందయినా ;

రేపు మీద విశ్వానం మనపంటపే ఈరోజు ప్రాణం నిలవడమే కొదు; రేపటి దిలంకూడ ఈరోజే కలుగుతుంది. కనుక శేపటికయినా

అ ల్పిదర్శడుల ఆగచాట్లు 1109 మవమాశంచే వరకట్న దురాచార దురంతాలు సమసిపోగలవని నమ్ము చాం. కోట్లాది _పజానీకములో త్యాగము, సాహసము, నంఘదృష్టి . కలిగి ఈ మహోద్యమంలో తమను సమర్ప్చించుకునే యువతీయువకులు , కొద్ది వలమందయినా ముందుకు రాగలరవి *'యువత' మీద మనకు సం పూర్ణ విశ్వాసమూ, నమ్మకమూ ఉంది. తీరికగా, కులాసాగా కూర్చొన టకు ఇది సమయము కొదు. రండి. (క్రుతికలపండి, పురోగమించండి. ముహూర్తము దాటి పోతోంది. రేప చాలదూరం. నేడే కదలండి. మీఠ వలకండి, మూ ఈ దురాచారాన్ని వదలండి ఇది, యువతీయువకులప పిలుపు నమాజావికొక మేలు కొలుపు! స్లీల్రో ఆంతర్తీ సంగా ఉన్న శక్పుల్ని సద్వింయోగం చేని | / జో గా చం టైల్‌ ల

• ఆశకు లు ఎంత మేకకు మంచిని ఇవ్వగలవో అంత మంచిని సమా జావికి అందివ్వడం నీ విధి. అంతకు ఎప్కనగాని. అంతకు తక్కువగాని నమాజం సీమండి కోరదు. ఇందులో ఏవ్యక్షి భాగం ఎంతో ఎవరికి వారే విరయించుకోవాలి. న! వాతో షన్‌” నాలా!

టైం. తుదవలుక్కు " నేటి మనడేశ సొంఘిక దురాచారాలకు వ్యతిరేకంగా ఆత్యంత ప్రయోజన , కరమైన, స్టిరంగా విలువగలిగిన రచనలు కావాలి. సాంఘిక దురాచారాలను నిర్మూలించడానికి కంకణం కట్టుకొన్న ఆమరజీవులు వీరేశలింగం, గురజాడ ప్రభృతులు నిత్యపై ళన్యం కలిగించే సాహిత్యం హాస్య, కరుణ రసాక్మకంగా " రూపొందించారు. ఇదే సాహిఠ్యంతో సాంఘిక 'ప్రయోజనాన్ని సాధించే విధానం మన రచయితలు చేపట్టాలి ఆనాటి జాతీయ నహోద్యమ (ప్రధంజనంతో నాటి సంఘ సంనస్కర జోద్యమం పునరుజ్జీవన కాంతి పుంజంతో పులకితమయివది. అయినా ఒక దుర్నీతిని ఆరికటటోతే, మరినాలుగు తలలెత్తుతున్నాయని మన చరిత దృవపరుస్తున్నది. కనుక (ప్రజా బాహుళ్ళము యీ ఉద్యను ములో అకక్షిచూపవలసి యున్నది. ఇది మన జాతి (ప్రతిషతకు, జాతీయ విశిషతకు ఎంతైనా తోడ్పడగలదు.

గళ అయిదారు నంవత్పరములనుండి వివిధ పత్రికలలో వరక కట్న నిషేకోద్యమమును గూర్చి నేనుప్రకటించిన వివిధ వ్యాసాలకు సం కలనమే. ఇన్ని పేజీలయీ (గంధం. ఆయావ్యాసాలకు అవకాశ మొసంగిన పతికాథిపతులకు నేనెంత మో కృతజ్ఞుడను.

ఈ ఉద్యమం పట్ల నాకు (యేరజకలిగించి, లోక బాంధవ్యునిగా నాలో స్టికిముగా నిల్చిన అమృత హృదయులు శ్రీ తలగడదీఏ (శ్రీరామారావు; ఆదర్శభొవాలవైపు ఆడినుంచి నన్ను పరువులెత్తించి, యీ వ్యాస సంకఠఅనావికి దీజం నాటిన (శ్రీ పెమ్మరాజు రామసుబ్బారావు; “మీ ఆశయ సాఫల్యంగా ఆంప్రజలకు తక్షణం అందించండి” ఆంటూ పుస్త కప్రచుకణకు పోత్సపహించిన శ్రీ సి.వి.క. రాజు = మొదలగు వ్రీయ మితృలకు బహువిధ కార్శకమాలవల తీ5క లేక పోయినను అమూల్య మైన 'తొరిపలుకు" వ్రాసి యిచ్చిన శ్రీ వావిలాల గోపాలకృష్ణయ్య: వ్యాన సంకలనములొ ముఖ్య సలహోలిచ్చిన శ్రీ మావల వీవళిద్రిరావు; కోరినడే తడవుగా గీచినగీతల్లా లేచిన పాణంలాప్రైతిపంపజేసే ప్రజ్ఞతో అందిమైన ద్వివక్ష్య ముఖచిశక్రాన్ని చేసి తమ ఉదారతిను చూపిన (శ్రీ వాపు - మొదలగు పూజనీయులవ నేనెంతయో కృతజ్ఞుడను . డి?:.రు, 1909, ఇ రచయిత