Telugu Acharya Vijayamu Adishankara - anilvaranasi/indianlanguages GitHub Wiki

వ. . నారం విజయము ౬ ఇం | ఆదిశంరల [ జీవితచర్శిత పై పరిశోధన యూన . || బ్‌ / య , స్తా “. వ్‌ 0౦ చ్లా . డ॥ వింజమూరి విశనాథమయ్య విద్వాన్‌, ఎమ్‌.ఏ. (తెలుగు, ఆంగ్లము), పిహెచ్‌డి.

ఆంధ కాళిదొన (ఆలూరి కుస్పేనకవి) ఠరృత ఆ చా ర్య విజయపవముం నవిమర్శక పరిశీలనము మవ ళ్యాఇ ఆదిశంకరుల జీవితచర్శిళ-పై పరిళోధన కీల ళాల డొెః వింజమూరి విశ్వనాథమయ్య వీద్వాన్‌, ఎంఏ (తెలుగు, ఆంగ్లము) వీహెద్‌.డి , తెలుగు ఉపన్యానకుడు, అభ్యుదయ పాచ్య సాయంకళాళాల, జీయాగూడ, హైదరాబాదు 800006

అన్నిహక్కులు (గంథభక ర్తవి. (వతమ ముదణ : మార్చ్‌, 15 (వళులు +100 త్‌ ప్రాస్తుశ్తుప్తుశ్తున్తున్తుస్తుస్తునుస్తున్తుప్తాను స్తాన పాను స్తు సానా సా సార్తు ల 1018 వం0%5 18 నే న్‌ 01149064 ఇల పల స10400181 తీ$818608066 05 న్‌ న్‌ా ఇ 2లకఉపిత “12౮241 ౨8745 రతసత 345 త్తే త్తం ల4ల లయం వ్‌ంషలుం సో శ “గి|4 ౧ 601180 61181028 కంంక8ి నచ త్తచుస్తుస్తున్తునునున్తునును త్తు పాస్తుస్తునునున్త పాస్తును పాతు శాన నా రట క (వశులప ఖి 1 ఇ వింజమూరి సరళ, (్య/ భృందరళ। సగంధాం సై 1211.1503/0, వ స బౌద్ధనగర్‌, ఉ( షంంం గ _ సికిరదాబాడు - 50036 ఓ; సజ ర్వ జా లో వ శే నా వెల; రూ. 50/- “వీ006 041 ముదణ శి “పద్మావతీ ఆర్ట్‌ ఫంటక్స్‌ కే-క1.517/వి/1, న్యూ బాకారం, గాంధీనగర్‌ , హైదరావాదు.380 ఫోన్లు 2 611413 600547.

విషయసూచిక న! (వవేశిక.... ఆచార్య చల్లా రాధాకృష్ణశర్మ అభినందన... ఆదార్య కె. జె. కృష్ణమూర్తి అభిపాయం.... డాః టి. యస్‌ మోహన్‌ క ల్‌ జ్ఞరాంజలి విన్నవము కే. మతాదార్యులు....వారి జీవిత చర్మితలు తం | జైనము. .. 10, శ్రైవము ... 11, అద్వైలము... 17, విశష్టాద్యైతము .. 22, శ్రైరి స్తవము... 37 2. శ్రీ శంకర జీవిత సర్మగవము ఎం శీర ఆధారములు.... శీ3, దేశము 47, కాలము... 53, జీవి చర్మిత.... శర. అనుబంధములు : (ఏ సుధన్వుని త్నామళాసనము.... 88 (1) శంకరపీఠములు ... 90, (110) శంకర (గంఠ ములు... 92. 8. ఆంధ కాళిదాసు - ఆదార్య విజయము 4 కర శీ అం[ధీకరణ విధానము ఆం 109 క్‌ (వలంధ లవణ సమన్వయము అం. కత 6. ఆంధ కాళదాసు సాహితీ శక్తులు ౨4 కేరర్‌ 7. మఠ సం్యగహము (72 మతములు) అల. 14 శాంకరాద్ర్వైత సంగవాము.... 216, | షణ్మతములు... 221, జైనము... రతం, బౌద్ధము....246, షడ్డర్శనములు 252, 86. ఆంధ సాహత్మము. శాంకరాద్వ్వైత [వభావము ఆం క్లోకీ ఆంధ అద్వైత 'సోహఘిత్యము./.. ౭277, అంధ శంకర చర్మొతలు శా శీ అనుబంధము : ఇతర కృతులు-పార్థసారథి విజయము ...335. వ

ఆచార్య చల్లా రాధాకృష్ణశర్మ 5/519, తిరువళ్ళువరి వీథి, సదాళివనగర్‌ , మధుర-.రబ్‌02ు, (పవేశిక క్‌

అస్టసోషానములుగా , విభాజితమైన ఆంధ కాళిదాస కృత 'ఆచార్య విజయము-సవిమర్శక వరిశీలనము' అను ఈ సిద్ధాంతవ్యాసమును (వాళ(ప్రతిగా ఉన్నవ్వుడే వరిశీలించు సదవక్షాశము నాకు తటస్థించినడి. అందుకు నేనెంతగానో సంతస్తాంచితిని, కారణము న్నష్టము. ఆచార్యులనగా శ్రీమచ్చంకర 5 భగవత్పా దులు జగద్గురువుగా (వథితయశన్ములయిన ఆ మనోనీయుని జీవిత సరిగ హము [పధాన విషయము. అద్వైతమును (వవర్తించిన ఆ మవసవక్త అద్వితీ యుడు. పాదచారియె వవ్మిత భారతమును సందర్శించిన [పతిభానంవన్ను డు, ఆనాటి పండితలోకమునకు గుండెబెదరుగా వ్యవహరించిన విద్వన్మణీ. (వస్టాన (త్రయం మీద భాష్యములు వెలయించిన పుంభావ సరస్వతి. ఒకవైపు దేళ సంచారము, మరొకవైపు విద్వాంసులతో వాగ్వాదము, ఇంకొ కవైపు నద్గంంథ రచనము. ఈ గుణ్ఞతయము ఆ మహాపురువుని జీవితమునకు శోభ సమకూర్చి నది. కాలినడకను ఆయన ఎటుల పర్యదిందెనో! -ఐదరిక్కాళమము, _ పూరీ జగన్నాళము, కృంగేరి, కాందీపురము మున్నగు (పదేశములలో మఠము లెట్లు స్థాపించెనో! ఎటుల భాసష్యములు సంతరించెనో! ఆ మవానీయుడు జీవించినది 32 పండ్లే! ఆల్ప్బాయుమ్క డై నను శళాయుష్కుని కంటె కూడ ఘన విజయము సాధించిన శంకరుడు మానవమా[తుడు కాడేమో! ఏవం గుణవిశిస్టుడైన శంకరుని జీవితమునకు సంబంధించిన సిద్ధాంతవ్యాస మిది ఇదే నా సంతోషమునకు కారణము.

పరిశోధనాంశము ఉదాత్తము; అంళశమునకు అనుగుణమైన రచనము, కనుకన్నే సీద్ధాంత వ్యాసము విళిష్ట్ణగుణ సంకోభితము. ఇదియే కాటోలు పసిడికి, వరిమళము అబ్బుట! న

18వ శళార్దిని జీఏించిన ఆలూరి కువ్పన కవి ఆర్భధ కాశిదాన. నిరుద విదాఖితుతు. 1868 శో మ్యుదితమైన అబార్యవిజయమునకు మాతృక అనంళొ నందగిరీయము.. శల్లి యేమో కాస్త్రము, కూతురేమో నబంధము!. తాత్త్విక వేషము వేనికొన్న యీ (పజంధమును వెలుగులో నికి తీసికొని వచ్చిన డాక్టరు పంజమూరి విశ్వనాథమయ్యగారి కృషిని ఎంతగా కొనియాడినను చసివితీగదు,

తెలుగు సాహిత్యము పై శాంకరా ద్వైత (వళావమును వ్య _క్రీకరించుచున్న యీ సిద్ధాంత వ్యాసములో అనువాదకుని జీవిత విశేషాదికము, ఆయన అందీ కరణ విధానము మున్నగు విషయముచతోపాటు కైన శవ, ఆర్వ్వైత, పిశిక్టా దైశక, కైరన్తవాది అదార్యుల జీవత విశేషములు కూడ సమీనషింవబడీనష. అడ్వ్వైత సిద్దాంత వివరణను చేయబడినది శంకరుడు ఖండించినట్లుగా ఖావింన బరుతున్న 72 మశ బకణములు కూడ విపరించబడినవి. కాగా, ఈ సిద్ధాంత వ్యానరచనకు సంన్కృకార్యధ భాషా పొటవము, శాన్హ రైదుచ్వము, ఉత్తమ కవశా విమర్శనము మొదలగునవి ఆవశ్యకము అనుట చర్యితచర్యణము ఈ మూడును విశ్వనాభమయ్యగారికి కలనని వ్యాన వరశీలనానంతరము సాకు న్ఫురించినది ఆయన కృషిని మకొకతూడి సహర్ష్గముగా కొనియాడుచున్నాను. ఈ కోవకు శెందిన నీద్దాంత వ్యానముళు మరికొన్ని వెలుగు చూడవలెనని వా కోరక ఇవి అదుసక సమాజమునకు ఊవకరింవగలవు. ఒక మనో ప్వ్కరుషుని (వతిఠను శెలినికానుట బాంఛనీయము!

ఒక అపరిష్కృత [(గంథమును సవీషర్శకముగా పరిశీలించిన డాక్టరు విశ్వనాథమయ్యగారు [వళళసార్హలై నట్ట గానే, సిద్దాంత వ్యాస పర్యవేక్షకులై న ఆచార్య శి ౩, కృష్ణమూక్రిగారును (వళంసార్హులు. ఆరార్య కృష్ణ్టమూ శిగారు (వముఖ వీద్వాంనులు. సొజన్యమూర్తులు, విశేషింలి నా మిచులు,.

దాళ్టరు వింజమూరి విశ్వనాథమయ్యగారు విషయ [వధానముల్తైన యిటు నంటి (గంథములు (వాస్‌ తెలుగు సాహిత్మృమును నునంపన్నము చేయగలరని చా నమ్మక ము-

మధుర్‌, బె.11.94 ఎచళ్లా రాధొళ్ళస్ణ్థ శర్మం ఖు

డొః 3. జ. కృష్ణమూర్తి, ఎమ్‌.ఏ.,విహెచ్‌,డి,, వి జీ డిప్‌ ఇన్‌ ఎపిగఫి, విదా?న్‌, (పొఫెనర్‌ ఆఫ్‌ తేలుగు, శ్రీ వేంక టేశ్వర ఓరియంటల్‌ రినర్చి ఇన్‌స్టిట్యూట్‌; శ్రీ వేంక పేళ్వర విశ్వవిద్యాలయము, తిరుపతి. ! అభినందన

చర్మితలలో యోగుల చర్మిత ల్యగగణ్యములని పెద్దల మాట. యోగీశ్వ రుల చర్మితలను [వాయువారిని భగవంతుడు (పేమించునని సంత్‌ జ్ఞానేళ్వరుడు వచించియున్నాడు. భారతావనిలో అవతరించిన అట్టి యోగిపుంగవులలో ఇగే సరుడు శ్రీశ్రీశ్రీ శంకర భగవత్పాదులవారు వారి వవ్నిత జీవనగాథను అను వదించిన అంధ కవీశ్వరురలో విశిస్టుడు ఆలూరి కువ్చ్సన (అంధ కాళిదాస) కవిశేఖరుడు.

కుప్పనార్యుడు రచించిన *““ఆచార్య విజయి” (వబంధమును పురస్క రించుకొని సమ్మగ వంశీలనాత్మకముగా తెలుగులో తొలుదొలుత వెలువడిన సిద్ధాంత (గంథమిది! ఇందలి విషయము, విన్యాసము._సోపాన్మకమమున ఏక నించి, పళ స్తమైన ఫజీతిని పరిఢపిలినవి విద్వత్పరిశోధకుడు డా॥ వింజమూరి విశ్వనాథమయ్య కూలంకష మైన కృషి యీ _(గంథతమం దంతట (వతివలించి యున్నది.

వన్తువు (686801 (0910) వపంళోధకుడు (జం $00018)... ఈ యుళయమును ఉదా త్తముగా, సముచితముగా సమకూడీన వకృత న్‌ద్ధాంత వ్యాస రచఛనమున పర్యవేశకత్వము వహించుట ఆదినుండియు. నాకు అహ్లాద దాయకమై వరలినది ఒక్క మాటలో తెలుగు సారనస్య్వతముపై శంకరుల (పభా వమును గూర్చి ఇరోధికముగ పరిశీలింపదలంచువారలకు . ఈ నిబంధన (గంథము మార్గోపదేశిక చుగు కరదీపికగా వెలయగలదు ఇట్టి యుత్తము రచన గావించిన శ్రీ విశ్వనాథమయ్యను ఈ సందర్భమున వోర్డికముగా అభినందించు చున్నాడను,

చా॥ విశ్వనాధమయ్య *“'అచార్య విజయము''ను, కువ్వన కవీందుని మణియొక రచనయైన “పార్థసారథి విజయము” (యవగానము)ను చక్కగా - పరిష్కరించి ఆచిరకాలములో పచురింపగలరని, విశ్వనాథుని యన్యుగహ విశే వృమున ఇతోధికమగు సారస్వతారాధన కావింపగలరని హృదయిపూర్వకముగా ఆకాంషించుచు ఆళంసించుచున్నానుం శ్రీ లమ్మీ జయంతి, భావ ఫాల్సున పౌర్ణమి, _ ఎూకె, వె, కృష్ణమూర్తి తిరుపతి, 17.33.1995. థి రి

ల౯ 6.5. 40022 14,921.90. 0808 05 కల416 13 గౌలేచ్యలా 2245కి & ౦412044. ప. న 0! వెగీలకునీలా: ఉంశం 64116 01 1044 లెజంగ్రజ1088 1౪81౯ వరం10241 19౪0౧8400౯ 0.0. సెోత0 కలళజిన6ంపే వెంంళం4 “& 6౦౫౧886176 5064 04 ఫి౭ల౯801?:91౨క్ర ఓం1% 2 మీంలమి8 1వ 82128 206 16౧౪218 (నారు 106౧౫] 6౬౧6౭ 60 ల1110ప్రట&! 61861606 0 ఉంటయి ౨104అఈరీ 206 న! అభ్మిపాయం స నహృదయులు డా. వింజమూరి విశ్వనాభమయ్యగారు “ఆంధ కాళిదాస (ఆరూరి కుప్పన కవి) కృత ఆచార్యవిజయము _ సవిమర్శక వరిశీలనము” అన్న సిద్ధాంతవ్యాసాన్ని థ్రీ వేంక టేశ్వర విశ్వవిద్యాలయాని। సమర్పించి, 193 లో పిహెచ్‌.&ీ. వట్టం పొందారు ఆ సిద్దాంత వ్యాసానికి నేను ఎగ్జామినర్‌గా మ్మాతమే -కాదు. "ఛేర్మన్‌, బోర్డు ఆఫ్‌ ఎగ్జామినర్స్‌గా హడ వసి చేయడం నిజంగా నా ఆదృష్టమనే “భావిస్తున్నాను. ఎంచేతనంకే ఈ సిద్దాంతవ్యాసం అంతగా నన్ను ఆకట్టుకోవడ మే ఇవి కేవలం పొగడ్తలు కావు ఒక మంచి నిద్దాంతవ్యాసానికి వంశీలకుడిగా ఉన్నానన్న తృప్తి నన్నీ మాటల్ని బాయ నిస్తోంది. అంతేకాదు . తిరుమల, తిరువతి దేవస్థానం వారు ఆర్థిక సహాయాన్నీ అందిస్తుండడం, శ్రీ విశ్వనాథమ య్యగారు (ంథము దణను (పాఠరంఖించడం నాకు బాల సంతోషం కలిగిస్తోంది. ఇప్పదలచుకొన్న విషయాన్ని నేరుగా, నృష్టంగా చెన్పడం వరిశోరధకుడి శ్ర్రవ్యం, డా, విశ్వనాథమయ్యగారు ఈ విషయంలో కృతకృత్యులయ్యా రనడంలో ఏమ్మాతం సందేహంలేదు మతఠాచార్యులను గురించీ, మతసంబంధమైన విషయాలను గురించీ వీరికి వరివూర్ణమైన పరిజ్ఞానం ఉంది. ఆ విషయాలను గురిలచి స్పష్టంగా చెన్పడానికి భాష, భాషకు తగిన శాలి ఉంది. ఇంతకంటే వరిశోధకుడికి ఏం కావాలి? పరిశోధకుడి పర్మిళమను (వత్యశరం మనకళ్శ్ళముంచుంచడం ఈ [గంథం వై ళిష్ట్రంగా నేను భావిన్తుండడం అవరనత్యం ఇది సాహిత్మీవీయల మన్నన లను. పొందుతుందని విశ్వసిన్తూ,. ఇలాగే మిశులు డా. విశ్వనాతమయ్యగారు అనేక ఉ త్రమ రచనలను మనకు అందిస్తారని ఆశిస్తూ, ఈ నాలుగుముక్కల్ని నాతో వాయించిన పిరిక్తి కృతజ్ఞతలు తలుప్పకుంటూ, వృాత్పూర్వకంగా అభినందిన్తున్నాను బెడుశూరుు 1 జీ. ఎన్‌, మోహాన్‌ $.10.1994

కృతజ్ఞతాంజలి క

“కర్తా కారయికాచైవ (పేరకళ్చానుమోదకః! అన్నట్లు నా పరిశోధన ఈ రూపమును పొందుటకు సహకరించిన సొజన్మమూర్తు లెందరో ఉన్నారు. వారందరు ఈ సంవర్భమునందు నా స్మృతివళమున మెదలుచున్నారు.

నా కోరికను మన్నించి *పవేశిక'*ను అన్ముగహించినవారు ఆభార్య చల్లా రాధాకృష్ణ శర్మగారు 'ఆల్మిపాయా'న్ని సవదరించినవారు డా॥ జి. యసీ+ మోహన్‌గారు.. ఈ యిరువురు (పేమమూర్తులకు హృదయపూర్వక నమ స్సుమాంజలిని నమర్చించుచున్నాను

నన్ను ఈ పరిశోధన కార్య కమమునకు ఉత్సావాసజబిన వారిలో (వత ములు ఆచార్య శ్రీ క్‌. శ్రీమన్నారాయణమూ గారు, సో, &, ౨0. లి, (తిరువతి, శ్రీ వేం. వి ప్రాచ్య వరిశోధన నంస్థ డైరెక్టరు) వారు డై రెక్టరు కాకవూర్యము, ఎంతోకాలము నుండి నాకు వరిచితులు. నేనీ పంళోధన రంగ ములో (వవేళించుటకు మొదట (పేరణ నిచ్చినవారుగా, వారికినొ కృతజ్ఞతాఖి వందనములను సమర్స్పించుచున్నాను.

ఇనా పరిశోధనకు విషయమును సూచించి, ఆద్యంతము మార్గదర్శకులుగా

నున్న నిర్దేశ కులు, గురువర్వులు- డాజ కె జె కృష్ణమూర్తిగారు, విద్వాన్‌ , ఏ. &, 3, వ, *. 6 ౨౧ 1 2౫ఫ8ిమమా నేను దూర్మపాంతవాని నైనందున,నా వీలునుబట్టి వారి వద్దకు వెచ్చినప్పుడు, బవకార్య నిమగ్న లైనను చారు తమ కార్యకమమును సవరించుకొని, నాకై తము అమూల్యమైన సమయమును వెచ్చించి, తగిన నూచనలను చేయళు, ఆవళ్యకములై న యనేక (గంతముల నిచ్చుచు, ఎవటికవ్వుడు నా మార్గమును సరిదెద్దుచు, గమ్యముచేర్చి నారు. అంతేగాక, అభినందనిను ఆందించి ఆ$ర్వదించినారు. వారికి కృతజ్ఞత లనుమాట చాలదు. శిషునిగా వారికి నా నమన్నుమాంజలిని సమర్పించుచున్నాను,

తిరుపతి శ్రీవేం వి [పాచ్య పరిశోధన సంస్థ డైరెక్టరుగా మొదట నో వరిశోధనకు ఆమోదమ్ముదవేసి, తగు నూచనలిచ్చిన సహృదయులు ఆచార్య శ్రీ యస్‌ శంకరనారాయణన్‌గారు. వారు “రిటైర్‌ ఆయిన తర్వాత్‌ 'డై రెక్టర్‌. ఇన్‌ చార్డ్‌'గా వ్యవహరించిన క్షి శే, ఆచార్య శ్రీ డి. శ్రీధరబాబుగారు నాకు తా త్రిక విషయములందు ఎన్నో నూచనలిచ్భినారు. ఈ యిరువురు పెద్దలకు గ నా నమస్సులను సమర్ప్చించుచున్నాను,.

క్‌ ఉం

థ్రీ వేం. వి తెలుగు. సంసృత ఆధ్యయన ళాఖలలోనున్న ఆచార్యులు నా కృషికి తగు సూచనలిచ్చి, (పోత్సహించినారు. శ్రీమ్మదామానుజుల జీవిత చర్మిళలో "౦బూరి' కేళవాచార్యుల 'ఆబార్య నూ క్రిముక్రావశి'కి (వ్రముఖస్థాన మున్నదని ఆచార్య సర్వో త్రమరావు గారు మౌఖిక పరీక్షా (౪172) సమయంలో (వత్మేకించి సేర్కొన్నారు. వారందరికి నా కృత జ్ఞతాపూర్వక నమన్సుమాంజలిని సమర్పించుచున్నాను.

తికుపతి శ్రీ వేం, ఏ (పాచ్యకళాళాలలౌ మా గురువులు శ్రీ ఎన్‌ నీవి. నరసీంవోచార్యులుగారు, శ్రీ డి నాగసీద్దారెడ్డిగారు, కఫ గౌరి పెద్ది రామసుబ్బ శర్మగారు తమ విలువైన సమయమును వెచ్చించి నాకుతగు సూచన లిచ్చి నారు. మరియు శ్రీ డి నాగ్‌సిద్దారెడ్డిగారు తమవద్దనున్న కొన్ని (పాచీన (గంథములను కూడ ఇచ్చినారు వీరందరు నావై కనువజచిన వాత్సల్యమునకు నా చవమన్సులను సమర్శ్చించుచున్నాను.

కరువతి శ్రీ వేం. వి. [పాచ్య వంళోధన సంస్థలోను, (గంథాలయము లోను ఉన్న అధ్యావక- ఉద్యోగి బృందము నా విషయ సేకరణలో ఎంతో. సహననుతో వృవవహరించి, సహకరించిశారు వారిలో డా॥ థ్రీఇ. చందమౌళిగారు 1 ఉ. వం లి, డా! థ్రీ కె ఆవందన్‌గారు శీత, 25, తమ వద్దనున్న ఆమూల్య (ంతములనిచ్చి (పోత్సహించినారు నాయెడ వీరందరు కనువజణచిన మై తీభావనకునా వార్టిక కృతజ్ఞతలు తెలియ జేయుచున్నాను

తమ వద్దనున్న విలువై నగంథముల నొనగి, సహకరించిన మా సహో జ్యోగులు డాః శ్రీపి, చెంచు సుబ్బయ్యగారు, నా ఆర్మీయులు శ్రీవి నరసింవం గారు, శ్రీ బుర్డీ గురురాజ్‌ గారు . వారికి నా మనః పూరక కృతజ్ఞఠాలివంద నములు. చిః మద్ధూ3 రామనూ రికి అశీర్వచ నపూర్వక అభినందనలు .

తిరుపతి శ్రీ వేం. వి. [గంథాలయములో అనేక [గంథములను నా కొఆకు వెదకి తీసియుంచి నవకరించిన నుహృదులు తెలుగు విభాగము నందున్న థ్రీ షణ్ముగం గారు,

కంచి - హైదరాబాదు [_గంథాలయములలో నా విషయ సేకరణకు సహక రించినవారు శ్రీ స రామమూర్తిగారు, శ్రీ విట్టలరెడ్డిగారు (వరిళోధనాధికార్కి హైదరాబాదు),

లేపాషి, ఓరియంటల్‌ కళాశాల (గంథాలయము నువయోగించుకొనుటలో నహశరించినవార్న విన్చిపాల్‌ డాజశ్రీ శ నాగేశ్వర ళాన్త్రిగారు, (గంభాల యోద్యోగి థ్రీ వీ, రామక శన్టమూ రిగార్కులా

య!

వీరందరికి నా కృత జ్ఞఠాలివందనములు,.

కొన్ని విలువైన వ్యాసములనందించిన మిళులు ఫ్రీ సదానందళాస్త్రిగారు, వారి మ్మితబ్యృందము = వారికినా కృతజ్ఞతాను మాంజలి

(గంథలేఖనములోను, (పూపులు దిద్దుటలోను సహకరించిన చిరంజీవులు మురళి, వేణు, రాజా, రమణ, థశ్రీలష్మి, కాంతి, సుధలకు. తిరుపతిలో నాకు చేదోడు = వాదోడుగా నుండిన చిరంజీవులు హనుమంతు, నల్లన్న, గోపి, రమణలకు నా ఆశీస్సులు.

ఈ [(గంథమును తక్కువ వ్యవధిలో అందముగా ముదించి యిచ్చిన వద్మావతీ ఆర్డ్‌ ్మపింటర్స్‌ అధినేత శ్రీపి శ్రీనివాస్‌ గారికి వారి సీబ్బందికే వొర్డిక కృతజ్ఞతలు.

ఈ [గంథము ముదిత రూనమును పొందుటకు పథాన కారణము తిరుమల తిరుపతి దేవస్థానమువారి ఆర్థిక సావాయ్యము ' వారికి సర్వడా కృరజ్ఞుడను.

నీను ఈ స్థాయికి ఎదుగుటకు ్యవధాన ఆధారాలుగా నిలిచిన పూజనీయు లైన పెద్దలు = తర్మడి లేని లోటును తీర్చిన మా మాఠామషి క్షీ శే కమధాటి యజ్ఞ లకమ్మగారు, సహనమూ ర్తి నూ కల్లి వెంకట శేషమ్మగారు, _పాఠమిక విద్యారూనముగా గట్టిపునాదివేని న మా చిన్నాన్న _బవ్మా$్రీ వట్నం సోమసుందర మయ్యగారుు ఉన్నత విద్యకు చేయూతనిచ్చి నడిపిన కీ శీ బహ్మశ్రీ గంగా వజ్షల సత్యనారాయణ ళర్మగారు, శీ 3. బహ్మ్య్రీ చింతలపల్లి నారాయణా చార్యులుగారు, కళాశాల విద్యకు ఆదరముతో అవకాశము కల్పించిన క్రీశ 1వివ్మాశ్రీ గంభీరం వన్హాదరావుగాకు, నన్ను అన్నిరంగాలలో నవరించుచు నిరంతరము [పోత్సహించుచున్న సాయీలక్తులు, సంస్కృృతాంధ విద్వాంసులు, రఘువంశతిలక _పబంధకర్త, మా అన్నగారు (వివ్మాశ్రీ వింజమూరి శేషవణీ శర్మగారు __.. వీరందరికి కృతజ్ఞతావూర్వక _ పిన్న్వమ నమస్సుమాంజలిని సమర్పించుచున్నాను.

ఇంకను _ ఎందరో ఈ కార్యనిర్వహణమున సహకరించియన్నారు. వారందరికి నా వోర్టిక కృతజ్ఞతా సుమాంజలి సమర్చించుచున్నాను.

జూ=వింజనమూరి విశ్వనాథభమయ్య గ్‌

విన్నపము

మా గురువర్యులు, సౌజన్యమూర్తలు: డాశ కె జె కృష్ణమూర్తిగారు నాపై వాత్సల్యముళో నన్ను వారియొద్ద పరిశోధక విద్యార్థిగా ఆంగీకరింది? శ్రీ వేంక పేశ్వర విశ్వవిద్యాలయ (ప్రాచ్య పరిశోధన సంస్థలో అనేక అవరిష్కృత (గంథములున్నవనియు, వానిలో నొతదానిపై నవిమర్శక సంశీలనము గావించుట సాహితీ లోకమున కువకారము కాగలదనియక సూచించిరి. నేను అందున్న "పెక్కు ([గంథములను పరిశీలించి, ఈ “ఆచార్య విజయము'ను ఎన్నుకొంటిని. ఈ ఎన్నికలో పధానముగా నేనీ.కింది యంశములను గమనించితిని.__

ఓ. [గంథము నమ్మగముగా నుండుట.

&. వద్య్మగంథముగా నుండుట.

కి. నేటి సమాజమున కువకారకమగుట.

నా ఆశయములను గుర్రించిన మా గురువర్యులు _- ఈ విధముగా ఒక (పాదీన పబంధమును వెలుగులోనికి తెచ్చినట్టగుననియు, నేడు పపంచ మేధా వుల నాకర్షించుచున్న అద్వ్వైతత త్ర్యమును, దానిని పతిపాదించిన శ్రీ కంకరుల' జ్రీవతచరి తమునుషపామాణికముగా అందించుబకు వీలగుననియు తెల్పి, నన్ను (పోత్సహించిరి. అట్లు వారి యాశీస్పులతో ఈ (గంథవరిశోధనకు పూనుకొంటిని,

ఆంధ కాశిదాను. ఆచార్య విజయము. 1668 జనవరిలో శ్రీ శంకర. వేంకటరావుగారిడే స్వకీయ వివేక : విద్యానిలయ ముదానరళాలలో, శ్రీ నె. ఘ. వేంఠటాచలళాన్తుంల సాహాయ్యముతో ముదిత మైనది ఆది సున్నితమైన పానీన కాగితపు వతి యగుటచే పునః పునః వరిశిలనసహముగా కనిపించలేదు. అందు వలన ఆరాళ్వాసములుగానున్న ఆ [(గంథమును యథాతతముగా ఎత్తి వాసికొను కార్య కమమును మొదట (పారంభించితిని. పద్యములను పాదపిభాగ యుక్తముగా, యత్మిపాసానుగుణముగా విభజించితిని. ముదణానుకూలముగా పుటకు ఒకో వైపే (వాయుగు? ఒక్కొ కటా అహోసమేు.... ఒక్కాక్క. సంపుటముగా, ఆరు నంపుటములను సిద్ధ మొనర్చితిని, న్‌

2111 ఖీ శ్రీ తీరువతి వేంకటరమణ గొస్త్రంల వారిచే పరిష్క-రింవబడీనట్లు ముఖి సృతము నందున్నదిగాని వరిశిలిరపగా శత సహృస లేఖన దోషములతో శాళవ్యత్యప్రతికి తుల్యముగా ఆపరివ్కృతమై యున్నది. పీఠిక వంటి దేదియు అందు లేకపోవుటచే వారు ఏ అంళముఖను పరిష్కరించిరో తెలీనికొనుటకు వీలు లేకున్నది ముదిత _గంథమునందలి పాఠముల తీరుకు కొన్ని యుదా హరణములు. ముదిత పాఠము పాధుపొఠము వద్యనంఖ్య క్ష వంకించి/యొసగెడు నాశ్చర్య యెసగెడు కె2 2 ఎమిగురు లొత్త. ౭ వెలకి (బోచిన లీల వెలనీ $3 క్త - ఆలీస్ట భాగ్యంబులు అలీష్ట 19 "కీ. వద్మలవ ముఖ్య సురపరంవరల ముఖ్య 19 5, చాల చందద్యుతి వాలచంద కేపి 6. కోంకె లిచ్చి కోరికలిచ్చి 9 ". 'నిజేజనిన్‌ చనకు బిత్తణి చెనకు బీత్తణి కేక కి, నాల్గు వర్నముల చర్ణమురి కర్‌ త్రిసే స... నదీినదస్నాన సకలనదీనదిస్నాన కరి 36వ మహవనీయం-...జరేణు నిజరేణు కరి శక. ఇ$ీతణన....శాక్షీణ రకణాషీణ ౨44 2 న్మరణ మంతాథభిల జన...” మాశాభిం జన న! వ జాల నిర్షరణ || పాపజాల నిర్ధరణ ల నం ఇంతేగాక, యతిస్థానములందున్న ఆవపాఠములు కూడ పరివ్కరింవబడ లేదు=- క. ఆఅద్వై/త విమలవిద్యా " శ “ ఖీ బాతుర్య గే స దొరృత్వ కళా వక్ష నడ 2. _చాతురి/యల పరికింప మీ ౫ శ | యిండ్ల బిరుదు _ 11 యిల చరకింప క్షే 19

౩14 $. సహజ బిరుదు/మా శృతం”] సహజ బిరుద /మా శత పై19 వైన పాఠ ననూన | జసపాలనా నూన 4, యనలేని సంతోష మిచ్చమించ ఎనలేని 1జి 5. వీమూల నెమకిన హేమ ]] శేలర్మత్యం/బక". (అర్జ శీ సోమశేఖర తియం/లక 1.104 భంగము) || 6. "సీయం జాలని మోహ క పాళముల వి/(భాం ళీ పాయం జాలని శై121 శాత్ములై |] ఇట్లు బహుధా వరిస్కరణ సాపేశమైన ఈ ముదిత (గంథ స్థితిని గమనించి రెండు లిఖిత (పతులతో (తిరుపతి (ప్రాచ్య పరిశోధన నంస్థ (గంథా లయములోని మ 721, 7226 కాగితపు ్మవతులతో) సంవదించి అనేక పాఠాంత రములను గు ర్తించుకొంటిని. ఈ విధముగా సారు పాఠ నిర్ణయము గావించు కొంటిని, ఆంధ కాళిదాసు ఆచార్య విజయమునేగాక, మతి ఆరు (గంథములను రచించినట్లు తెలియవచ్చుటతో వాటి కొజకు అన్వేషించితిని. “పార్థసార థివిజయ' మను యశ్షగానమును డా॥ శ్రీ యస్‌, వి. జోగారావుగారు తమ “ఆం యక్ష గాన వాబ్మయ చర్శిత'లో పేర్కొని, సమీషంచినారు. దాని లిలిత్మపతి (కాగితము) తీరువతి (పో. వం నం. గంథాలయములో లభించినది. దానిని శొంత విస్సృతముగా సమీక్షించి, ఈ వరశోధనకు అనుబంధముగా నొసగితిని, తక్కిన రచనల కొజకు వయర్నింాదితినిగాని ఆవ్‌ ఆలభ్యములు. ఇక ఆచార్య వీజయమునకు మూలమైన అనంతానందగిరీ యము శేవల గాస్ర్రముగా నుండగా, దానిని కున్చనకవి _పబంధముగా మలచినాడని గుర్తించి, కేనిందాయంళమును "_పబంధలక్షణ సమన్వయము" అను.వత్యేక [వకరణములో స్రహేశుకముగా (వళిపాదించితిని. అక్షే ఆయన యనువాద ఏధానమును, సాహికీ శక్తులను (పత్మేకాంశములుగా వివరీంచితివి. మరియ అయన ఆర్యధకొశదాసత్వ మును సోడాహరజముగా వివరించి స్టాపించితిని,

నఖ

ఆ బార్య విజయము నిట్లు ఆం్యధ సాహిత్య . నరముగా _అనుకీలనము కేయుటతో నా వరిశోధన సమ్మగ్రమగునని మొదట బావించికీని గాని వరిశీలింపగా ఆరాళ్వాసముల 'వ్రబంధమునందు. దాదాపు నాలుగాశ్వాసములనిండుగా = 7జి మతముల ఖండన మండనములును, అద్వైత తత్త్వ (వతిపాదనమును వ్యావ్తములై కనిపించినఏ. అందువలన ఈ 72 మతములను గూర్చి - ఆయామత (పతిపాదక (ంథముల వలన తెలియవచ్చుచున్న శత్త్వమును ఈ (గంథమునందు పేర్కొన్న త త్ర్వముతో సరసోల్చి చూచి, “మత సర్టగవహము” అను పేరుతో ఒక (పత్యేక (వకరణము రూపొందింవవలని వచ్చినది.

ఈ త త్ర్వసిద్ధాంత (వతిపాదన సందర్భమున డా॥ సర్వేపల్లి రాధాకృష్ణ పండితుని “భారతీయ తతత్త్వశాస్తము' (శ్రీ బులుసు వేంక టేళ్యరులు గారి యనువాదడము)ను డాః కొత్త సచ్చిదానందమూ ర్రిగారి రచన (విజ్ఞాన సర్వ న్వము, 7 వ సంపుటము) ను వధానముగా అనుసరించితిని, శ్రీ శంకరులు అన్మమతఖండన మొనర్చిన సందర్భములను (బహ్మస్నూత భాష్యము నుండి యుడానారించి (వతిపాదించినళో ఈ చర్మితకు విలము చేజూరునని ఆశించి, శ్రీ చర్ణ గజపతి శాస్త్రిగారి %ఐబహ్మ మీమాంసాదర్శనము' ((వివ్మన్నూత భాష్యము) శంకర భాషాన.సారి యగుటచే దాని నభ్యయనము చేని అందుండీ మత అండన విషయముల నుదాహంిందితిని,

ఇది యొక మతాదార్యుల జీవిత చరిత యగుటచే, ముందుగా (పాచీ నార్యధ సారస్వతమున వెలసిన న్యుపసిద్ధ మఠాబార్యుల జీవిత చర్మితలను సరిగ వాముగా సమీషించుట జరిగినది శ్రీ శంకరులు (వతిపాదించిన ఆద్వైత తత్త్వ [వళావము అంధ సాహిత్యముమై |వసంంటిన తీరు చివరి పకరణముగా రూపొం దించబడినది దానియం దంతర్భాగముగా తెలుగులో వెలువడిన శ్రీ శంకరుల జీవిత చర్మితలు సమీవ్నింవబడినవి ఈ విషయసేకరణలో భాగముగా నేను కందికి వెబృటయు, అచ్చటి కామకోటి పీఠ వరమాభార్యులు శ్రీ చందశేఖి కేర్యడ సరస్వతీ స్వామివారి ఆశీస్సులు పొందుటయు జరిగినవి. మరియు శ్రీ శంకరుల జీవిత . సౌహిత్యములను గూర్చి సాధికారిక మైన కృషీ సల్పిన టహ్మశ్రీ ముదిగొండ వేంకటరామ శాస్తుంలవారిని సందర్శించి, వారీ నూచన లను (గహంచికిని,

స!

౯ ఈ పరిశోధనలో శ్రీ శంకరుల కాలమును గూర్చి ఇంతవరకు వెలు వడిన విభిన్న (పతిపాదనములను అనేక [గంథములనుండి (గహించి, వాని బాచిత్యానొచిత్యములను విశ్లేషించి, (ప్రామాణిక ఆధారముల చ్వారా నిలుచు చున్న కాలమును నిర్ణయించితిని. మరియు ఆ కాలను ఆఛార్య విజయకర్త *శేర్కాన్న కాలముతో సంవదించుచుండుట ఓక విశేషాంళము.

-వొట్లు “ఆదార్య విజయము'ను అనేక దృక్పథములనుండి వరిశీలించి, శొన్ని స్పష్ట మార్గములను నిక్రేకించి, యఖాళక్రిగా ఈ శగంఠమును సిద్ధ మొనర్చితిని ఇది 'ఆబార్య విజయ” పాఠకులకును, [శ శంకరుల జీవిత చర్మిత జిడ్జాసువులై న లావిసరిశోధకులకును ఒక కరదిపీకగా ఏ మ్నాత ముపకరిందినను నొ కృషి సార్థకము కాగలదని ఖావించుచ్చు దీనిని ఆంధ సాహితీ లోకమునకు నవినయముగా నమర్పించుచున్నాను. తిరువతి,

241.92 వింజమూరి విశ్వనాథమయ్య వ

[పథమ సోపానము వుతాబార్యులు (పాచీనాంధ వాజ్బయములో వారి జీవిత చరితలు

1. మతాచార్యుల జీవిత చర్మితలు-స్వరూప స్వభావములు జీవిత చరితలు = వాని లక్ష్యము : ఆఅద్వ్వైరార్థవ పూర్ణచంద మలఖిదా వద్మాటఏ లాస్కరం విద్వత్కోంటి సమర్చికాం్యఘి యుగళం (వడ్వేష కనానలమ్‌! హృద్యాలేద్య సమన్త వేద జనిత పోగ ద్వివేకాంకురం స్వీద్యద్వాగ మృతం వరాత్పర గురుం శ్రీ శంకరం తం భ చే!

(అనంతానందగిరి ఎ శ్రీ శంకర విజయము తృతీయ (ప్రకరణము) “ఏక మేవా ద్వితీయం (బహ్మ” (ఛాందోగ్య - ఉపనిషత్తు, 6.2.9) (బవ్మము ఒక్కటే ఉన్నది; రెండవది లేదు,

*“ద్వితీయాదైై భయం భవతి'

రెండవది అనుదానివలననే భయము కలుగుచున్నది,

*ఆనన్హో (ఐహ్మేతి వృజానార్‌”

అనంద మే (బ్రహ్మము, భయము లేనప్పుడే అనందము సిద్ధించునుం త₹వ్‌ంకే

్తీ ఆదార్య విజయము - సవిమర్శక పరిశీలనము

“ఆనందాద్ధేన ఖల్విమాని భూతాని జాయ నే!

ఆనందేన జారాని జీవన్ని।

ఆనందం |1పయన్ల్యలి సంవిశ నీతి;

(తై త్తీరీయోపనిషత్తు - తృతీయ పళ్న = భృగువల్లి) సర్వ పాణీ సృష్టికి శారణము ఆనందమే.

పుట్టిన (ప్రాణు లన్నింటికి జీవనాధారము ఆనందమే.

చివరకు (పాణులన్నియు లయము పొందునది ఆ ఆనందమునందే.

అట్టి ఆనందము. (బహ్మము)ను పొండటకే నర్వ పాణీ సముదాయము నిరంతరము [వయత్నించుచున్నది.

“సయోహనై తత్సరమం (బహ్మ వేద,

(బహ్మైవ కళవతి (ముండకోపనిషత్తు 3.2.9)

(బహ్మమును తెలిసికొన్న వ్యక్తి ఐహ్మమే అగును.

1న తరతి స తరతి స లోకాం స్తారయతి'

(నారద భ క్రిస్యూతములు 3.50) అట్టి పరాభక్తుడు తాను తరించి లోకములను కూడ తరింపజేయును. ఆతడే ఉత్తమ మానవుడు,

“యద్య దాచరతి _శేస్టః త త్తదేవేతరో జనః

స య్మత్పమాణం కురుతే లోక స్తదనువ ర్రరే' (భగవద్గిత 3.20

ఉత్తమ వ్యక్తి జీవితగమనమే సాధారణ మానవులకు మార్గదర్శక మైనది. ఆ వ్యక్థి యేది(పమాణమని ఆచరించునో లోకమంతయు. దానినే యనుస రించును.

ఈ పారమార్థిక దృష్టియే మహాత్ముల జీవిత చర్మితలను [గంథఠస్థము చేయించిన _పేరకళ క్రి యనవచ్చును. ఇదియే [పాతస్మ్మరజీయులైన వ్యాస వాల్మీకుల ద్వారా భారత రామాయణములను మానవవాతి కందించినది బవాు భాషలలో ఇషహు రూవములతో ఆ రామకృష్ణుల చర్మితలమ నేటికిని జీవింప చేయుచున్న దిదియే. చార్మిరకముగా నాటి బుద్దుని చర్మిత మొదలు నేటి వివేకా నందుని చర్మితవరకు ఎందరో మహానుభావుల జీవిత చర్మితలను మానవ సమాజ మునకు ఆందజేసీవె ఈ శ క్రియే.

మతా దార్యులు - పాచీచార్యధ వాజ్బ్మయములో వారి జీవితచర్శితలు క్రీ సత్య దర్శనము చేసిన అట్టి మహాత్ములలో శొందరు అనూబాన మార్గము అనే బోధింపగా, మరికొందరు నూతన మార్గముల నువరేశించినారు. మొదటి వారు మహర్షులు కొగా, తరువాతి చారు మళొచార్భులై నారు, వారు నిర్దేశించిన మార్గములు (వత్యేక మతములుగా (పచలితమైనవి. ఆయా మళానుయాయులు ఈము మఠొచార్యుల జీవిత చర్మితలను రచించి, కాము తరించి, ఇతరులు తరించు టకు సహకారులై నారు. మతము = ఆవళ్యకము :

ఈనాడు భారతదేశమునందు హిందూ - మహమ్మదీయ - కై9స్తన మతములు (పదానముగా కనిపించుచున్నవి, హిందూమతమునందు మరల 3 పం వై స్టవంద్ర్వైత-లద్ర్వైత _ విశిష్టాద్వైత _ సిక్కు. = జైన - బొద్దాది మరములెన్నో కనిపించుచున్నవి. ఇవన్నీయు సత్య దర్శనము కొజకు ఆయా మఠాచార్యులు తాము నడిచి, ఇతరులను నడిపించిన విభిన్న నూర్గములే! కాని, ఒక్కొక్కప్పుడు అవి రాగద్వేషావిష్టముల్లై పొంస్నావవృ త్తికి దారి తీసినట్లు చర్మిత సాశృమిచ్చు చున్నది. ఈ నేపథ్యముతోనే భారతదేశమునందు మఠాతీత రాజ్యాంగ వ్యవస్త యేర్చాటు చేయబడినది. దీనిని మళరహిత వ్యవస్థగా పొఠరబడరాదు. అయిలే, విశ్వమానప స్మొఖాాతమును కోరుచు, మతరహితస్థతినిగాని, ఏతైక మతస్థితిని గాని ఆకొంక్ష్షంచుచు, ఇరువది యొకటవ శరాబ్దములోనికి ఆడుగిగనున్న మాన పుడు 'మతము యొక్క. ఉనికి, మతచర్చ ఇప్పుడు ఆవళ్యకములా?' అని (వళ్నింవవచ్చును. దానికి ఇచ్చట సమాధానము చెప్పవలసియున్నది.

దీనిపై తత్వవేత్తల అభ్మిపాయము లిట్లున్నవిః (0) కోంచీ కొసుకోటి పీలాధిపతులు :

ఈ ఇరువదవ శతాబ్బనందలి త త్ర్వవేత్తలలో న్ముపసీద్ధులైన శ్రీ కంచి కాసుకోటీ పీఠాధివరులు, పెద్దలు శ్రీ చందశేఖరేర్యద సరస్వతీ స్వామివారు వట్ట "సెలవిచ్చినారుః

*“మళము. లన్నింటినీ ఒక్క అచ్చున పోయనక్కరలేదు. మనకు మత్తైక్యం కావాలిగానీ, ఏకమచం కాదు, ఆనేకత్వమం దేకత్వం దుర్గభం కాదు ఎవరిమళవమందు వారు వుండి న్వధర్మాచరణం చేస్తూ, నకం మళాలకు పళువైన సర్వేళశ్వరుణ్జి ఉపాసించుదము గాక [1

గ్‌ ఆచార్య విజయము - సవిమర్శక పరిశీలనము (1) డా॥ వక్వేపల్లి రాధాకృష్ణ సండితుడు :

“ప్రజల అకాంతికి కారణము నిరుద్ధమైన మత కాంశయే. మానవుడు ధాష్యక జంతువు ఎం108 తీ91మి81) అతడు దేనినైన అరాధించుటకు నంసీద్ధుడు. అనేక మత విధానములు ఆతని ఆధ్యాత్మికమైన ఓటును పొందుటకు పోటీ వతుచున్నవి.*కి (1 పసాద భూపాలుడు ;

“మతము మానవత్వమునకు వదాన ధర్మము.38 (1) ఆండేమ్మాలో (తీం656 నెరే8 1801)

క్ర శతాబ్బృంతము యొక్క [వముఖ సమస్య ధర్మానుష్టాన విషయక మగు సమస్య (౬1181008 కి[00169) గా నుండగలదు. (పురాతన మతముల నుండి క్తైంస్తవ మఠము వలెనే మన మివ్పడెజిగినట్టి రూపమున గాక, దానికి భిన్నమైన రూపమున సీ ధర్మానుష్టాన సమస్య యుండగలదు.) కాని, యిది త త్హ్వపదార్థమును గురించిన సమస్యగా నుండదు.'క

మానవజాతి ఆద్యతన భవిష్యత్తును గూర్చి పరితపించిన మేధావుల అభిపాయము లివి, (వవంచవమంతట ఏకమతమని కాక, లిన్నమళతముల మధ్య ఏకత్వము కావలెశనియు మతము మానన జీవితమునకు [పాణసదమనియు వారి వాక్కుల సారాంశముగా నిర్ణయించుకొనవచ్చును.

ల! మతము ౨ లకీణము:

(వపంచ మందలి (పతి వ్యక్తి జీపతమునందును (వముఖ స్థానమును పౌందిన ఈమతమును, దాని స్వరూవ న్వభావములను సమ్మగముగా తెలిసికొన వలసి యున్నది. /

మన = జానే, మను . అవబోధనే అను ధాతువులలో దేనినుండి యైనను ఈ 'మత' కబ్బము నివ్పన్నము కావచ్చును డినికి నిఘంటుకారులు అనే కార్థముల నిచ్చియున్నారు.

మతాచార్యులు - (పాలీనాంధ వాజ్బయములో వారి జీవితచర్శితలు ర్‌ శ్రీ మామిడి వేంకటాచార్యుల శజ్దార కల్పతరువు (1961) నందు ఇట్లున్నది.- మతమ్‌ : అ తి. అభి పేతే, జ్ఞాతే, సమ్మతే, పూజితే, శిష్ట న. కా బ్‌ సమ్మతే, సమీకృతే (సమముగా చేయబడినది), తర్కితే;. న. అభల్మిపాయే” సమ్మతే, జ్ఞానే, వూజాయామ్‌, నిశ్చయే, శ్రైవ వైష్ణ్రవాది మళఠేమ.

శ్రీ బహుజన వల్లి సీరారామాబార్యుల శబ్దరత్నాకరమునందు....మతము; సం.వి. అన, 1. అభిపాయము 2 సమ్మతి 8. శాస్త్రము వణ. 1. సమ్మతము 2. శెలియబడినది ౩ వూశింపబడినది.

ఈ ఆర్జములన్నియు జ్ఞానము, అవబోధకము అను శబ్దముల తాత్పర్యము నందో తత్పరిణమిత రూఢ్యర్థమునందో పర్యవసించుచున్నవి. వీనిలో “శైవ వైన్ణవాది మతేము ఆను నర్థమే నేడు (వ్రవంచ వ్యావ్వముగా రూఢి కెక్కియున్నది. దీనినిబట్టి “శైవ మత'మన్నప్పుడు శివ పారమ్య బోదక జ్ఞాన మని అర్ధము ఇట్లు ఒక్కాక్క. మఠము తనడ్రైన (వత్యేకతతో జ్ఞాన మార్గ (పతిపాదన మొనర్చునని (గహింపవచ్చును.

సర్వమతముల సామాన్య లక్షణమేమో (గ్రహించుటకు ముందు విజ్ఞులైన పెద్దల అల్నిపాయములను పరిగణనలోనికి తీసికొనవలసీయున్నది.

మత మనిన మనస్సు నమ్మిన విధానమనీ భావము. అభ్మిపాయమని ఆర్థము....పాళ్ళాత్యుల యభ్శిపాయమున మత మనిన! బర మేళ్వరునితో మానవు నకు. గల సంబంధము మ్నాతమైయున్నది.' అని పసాద భూపాలుడును;

“ఆధ్యాత్మిక దృష్టిగల (ప్రాచీన హైందవ మహర్షులు చిత విద్మిత కార్య కలాసములతో నిండియున్న (వకృతిని తదంతర్గతములై న వంచభూతములను, వాని నాధారముగా గొని జీవయ్యాత సాగించు మానవుని గూర్చి త త్ర్వజిజ్ఞాసతో వివిధములైన వరికీలనము లొనర్చిరి. అ పరిశీలనములో మానవ స్వరూప మెట్టిద?....కర్మ స్వరూపమెట్టిది? .. మున్నగు భావములు కలిగినవి. (వవ ర్తకుల యందును, తదనుయాయులయందును, సంఘములందును స్థిరపడిన వై భాపములే కాల్మకమమున మతముల్తై నెలకొన్నవి? అని దువ్వూరి వేంళట రమణ శాస్ర్రిగారును; ం

6 ఆచార్థ విజయము . సవిమర్శక పరిశీలనము

“యూదుడు, కై స్త్వవుడు, హిందువు, బౌద్దుడు, సీక్కు, ముస్టిముగా కాక, మానవుడుగా మాతమే మానవునకు మఠముతో సంబంధము కలదుకి' అని శ్రీ రాధాకృష్ణ పండితుడును వివరించిరి,

ఈ యభ్శిపాయములను విశ్హేషించినచో. మత మనగా *సృష్టి తత్వమును నిర్వచించి, అంచు మానవునకు విశ్వాసము కలిగించి, ఒక మంచి మార్గమును నిక్రేశించునట్టి జ్ఞానమే” ఆని నిర్వచింపవచ్చును.

చి బక నమఠతము.-త _తుకొత్తుము :

(ప్రతి మతమునందును (1) సిద్ధాంతము (2) కర్తవ్యము అను రెండంశము లుండును, మొదటి దానిని త త్త్వళ్ఞానము (శైమ10809షూ అనియు, రెండవ దానిని ఆచారము (13818) అనియు చెప్పవచ్చును త త్ర్వజ్ఞాన బోధక గంథమే తత్ర్వశానస్త్రము,

*“తత్ర్వశాన్రము సర్వళాన్త్రములకు దీపము, నర్వ కర్మములకు ఆధారము, సర్వ విధులకు మూల బీజము" అని అర్థకాన్తకర్త కౌటిల్యుడు అభ్మిపాయపడినాడు.

“సంఘ బోధకులు, ్యవభువులు త త్ర్వవేత్రలే కావలెనన్న పేటో మవీళ యుని ఆశయము భారతదేశములో ననుష్టింపబడినది' ఆనియ _

“శరీర రోగములకు, ముఖ్యముగా నరముల దోష ములకు భావ (వయోగము (538108) మంచి యెషధముగా పని చేయునని ఆధునిక మన స్తత్వళాన్త్ర మంగీకరించినది' అనియు డా॥ సర్వేవల్లివారు వివరించినారు.19

ఈ (ప్రాచీన _- అరునాతన పండితుల యభఖ్మిపాయములనుబట్టి - సృష్టిలో ఏ కార్యమునై నను నకమముగా నిర్వహించుటకు త త్ర్వకాస్తా్రాధ్యయనము అర్యావళ్యకమనియు, అది (పతి మానవునికి తప్పనిసరియైన విధి యనియు తెలియుచున్నది. ఆ

ఈ త్త్వ్వళాన్త్రములు చర్మిత కందని అత్యంత ప్రాచీన కాలము నుండి నేటి వరకు అసంఖ్యాక ముగా వెలువడుచునే యున్నవి. భారతీయ వాజ్బయములోనే గాక్క (వనంచ సాహిత్యమునందే. (హావీన తమములైన రచనలు వేదములు.

మతావార్యులు - (ప్రావీనారధ వాజ్మయములో వారి జీవిశచర్శితలు 7 వానిలో సంహిత, (వాహ్మణములు, ఆరణ్యకములు, ఉపనిషత్తులు అను నాలగు విభాగము లున్నవి. ఇవి వరుసగా నాలుగ్మాశమముల ధర్మములను తెల్పున- (బివ్మాచర్య గృవాస్థ ఎ వాన్మపస్థములకు విహితన్నైన ధర్మములను తిలియ జేయు మొదటి మూడు కాగములు “కర్మకాండ' యనియు, చివరిది “జ్ఞాన కాండ” యనియు పేర్కొ నబడుచున్నది. వేదములలో వివిధములైన ఉపాసనా వడ్దతులు వర్ణింపబడియున్నవి. వాని [కమ వరిణానము ఇట్లు వర్లీకరించబడినదిః 1. (వకృళ్యుపాననారూపమైన ళా శ ఈల ద్యా దేవత, 2 ధర్మ తతృరుడై శరువాత చవెలనీన వరుణుడు, 3. జయ్యాకమణ యుగమున స్వార్థము సమకూర్చు దేవేర్యదుడు, త్త ఏశేశ్వరవాదుల (వజావళి, ర్‌ మై చతుర్విధ భావములయొక్క వరిపూర్ణతకు రూపమైన వర్మబహ్మము.]1 ఇఏ యన్నియు ఏకకాలమునందు వెలసీనవిగాక, ఆయా కాలములందు జీర్ణ త త్తోద్దరణ కొజకు 'పెల్తుబికివచ్చిన నూత్న రూపములని గహింపవచ్చునుం అనంచరము వెలువడిన స్మృతి _ పురాణ . కావ్యాది వాజ్బయమంతయు త త్ర్వశాస్త్ర జ్ఞానమును ఆంతర్భాగ మొనర్చుకొని, వేడోవబ్బంహక మై, న్మిదా ఇఅమైయున్న జాలిని అప్పటప్పటికి జాగ్భత్‌ మొనరడ్చుటకు వయకతి ంచినది. ఇట్టనేక వేల సంవత్సరములు గడచుటతో ఎన్నో నూతన మార్గములు ఆచరణ లోనికి వచ్చినవి, ఒక్కొాక్కమారు (ప్రాచీన మార్గములే వునరుద్దరింపబడి నవి, ఇవి యన్నియు వేర్వేరు మతములుగా వ్యవహృతములై నుం మతము = తతె వైకీశ్రిము క్‌ యూ “ఏకం నత్‌, వపా బహుధా వదన్షి ఆగ్నిర్యమం మాతరిశ్వాన మాహుః (బుగ్వేదము ఇ శే.164.48) అని అత్యంత (ప్రాచీన కాలమునందే వేదబుషులు భిన్నత్వమునందు ఏకత్వ దర్శనము గావించినారు. పూటార్క్‌ అను పొళ్ళాత్య తత్ర్యృవేశ్ర “అన్ని దేశములకు ఒకడే నూర్యడు, ఒకే ఆకాశమున్న క్లే ఓకే. దేవుడు పెక్కు నామములు గలిగి యున్నాడు” అని పై అభ్మిపోయమునే ఆలంకారిక ముగా న్నష్టవఅచినాడు,

వ ఆబార్య విజయము = సవిమర్శక వరశీలనము “క్యూసెన్‌* అను వటియొక తత్వ్వవేల్ర ఇట్లు (వాను. “ఇతర దే _ముల వారికి విలషణమైన పద్ధతి ననునరించి, పొందువులి [బమహ్మైకవాదమును కనుగొనిరి, ఈజిస్ట దేశములో వివిధ దేవతలను సమానులుగా జేయు వివేక జూన్యమైన పద్ధతిచే ఏకేశ్వర బావము కలిగినది. పాలెస్టీనాలో ఒశే దేవుని . ఇహవోవాను గౌరవించి, తక్కిన దేవతల నందలను లలవంతముగా నిర్మూలించి, ఆ దేనతలను పూజించువారిని జహోవాకు బలి యిచ్చిరీ భరత వర్షమున నీయేక (బహ్మవాదము అనేకత్వమను తెర మజుగున నేకత్వమునుజూచి (్రోహించిరి. (బట్‌లైన్స్‌ ఆఫ్‌ ఇండియన్‌ ఫీలాసఫీ - పు, 13) 18 ఈ సమన్వయ దృక్పతమును పుష్పదంతుడు తన శివ మహిమ్న స్తోతము నందు ఇట్లు వ్య క్తికరించినాడు : చా అటో. “యీ సాంఖ్య యోగః వశువతి మతం వైష్టవమితి విశ్నే (వస్థానే వరమిద మదః వథ్యమితి చ! రులీనాం వై చ్చిళ్యాక్‌ బుజా కుటిల నానా ఫథ జుషాం నృణామేకో గమ్య స్వమని వయసా మర్జవ ఇన॥) మకాచార్యులు = జీవిత చరితలు : సార్యసదాయికముగా వచ్చుచున్న ఈ క్ర్వజ్ఞానము, అదారము ఆజ్ఞానము చేతను స్వార్ధముచేతను ఆపమార్గము వచ్టినవ్వుడు చానిని పూర్తిగా ఖండించి, ఒక నూతన మార్గమును నిర్జేశించుట ద్వారా మరల సరియైన జ్ఞానమును, ఆచారమును (పతిష్టించువాదే ఆచార్యులుగా వ్యవహరిలివబడుచున్నారు. ఆచార్య ళబ్ద నిర్వచన మిట్లున్నడి (] “ఆచినోతి హీ శాస్తార్సిర్థం ఆబారే స్థాపపయ త్యపి। న్వయ మాచరతే యస్మాత్‌ తస్మాదాచార్య ఇష్యతే!॥ క్షే శాస్తార్థమును మథింది సత్యమును వెల్పడించును, ది. దాని ఆధారముతో ఆచారమును వీర్పఆచును, క. తాను చెప్పినచానిని స్వయముగా ఆచరించును, ఈ (తివిద లకణలకిశులే ఆచార్యులు,

మళాచార్యులు - (పాచీనారధ వాజ్య్మయములో వారి జీవితచర్శితలు ౦

మళతాచార్యు లెవ్వరును తమ జీవిత చర్మితలను రామే (వాసికొన్నట్టు కానరాదు. వారి సాశాల్‌ శిమ్యులుగాని, వారి మతానుయాయులుగాని ఆదర్శ 1పాయమైన ఆచార్యుల చర్మితలను ఆందరికి అందుబాటులో నుంచు ఉద్దేశ్యముతో (గంథస్థము చేసియున్నారు ఈ రచనలు ఆచార్యుల సమకాలమునగాని, తదనం తరముగాని జరిగియుండవచ్చును. సమకాలిక రచనలు ఆచార్ముల వర్మవేతణలో జుగియుండును- గాన- తనగంతర శాలిక రచనల కంబె (పామాణికముగా ముండును,

మళాచార్యులు అసాధారణ మేధా సంవత్తి - సంస్కారములను గలిగి యుందురు గాన వారి జీవితములలోని సంఘటనలు కూడ అసాధారణముగానే యుళిడును. వారు అతీత . అనాగత దర్శనము చేయగలిగి యుండుటచే అట్టి సంఘటనలు అద్భుళావహముగా నుండును. వానినే మానవాతీత కక్తులనియు, అకీర్యదియ శక్తులనియు, మహిమలనియు వ్యవహరించుచున్నాము ఇవి నువాత్ము లందరి జీవిత చర్మితలలోను వర్ణింపబడియున్నవి. మవోత్ముల జీవిత చర్మితలకు ఇది యొక _వధాన లషణము.

మకాచార్యులకు దివ్యలోకములతో గల సంబంధమును బట్టియు, వారీ లోకమందు నిర్వ ర్రించు కార్యములను బట్టియు, శిష్యులకు - అనుయాయులకు కలీగిన అనుభవములను బట్టియు వారు ఆయా దేవతలకు సంబంధించిన వ్యక్తులుగా, అవతార పురువులుగా వర్టింపబడుట మవాళ్ముల చర్మితల మణీ యొక లతణముగా చెప్పవచ్చును.

మతా చార్యుల జీవితములలోని విభిన్న సంఘటనములను వర్ణించునప్పుడు

1. తత్త్వ సిద్ధాంతము 2. దాని కనుగుణమైన బోధనలు వాని యందంతర్జీ నమై యుండుట ఆనివార్యము. కావున వారి జీవిత చర్మితలలో ఈ రెండంశములును తప్పక గమనింప దగియుండును.

కాగా, ఏ మకాచార్యుల జీవిత చర్మిత నైనను అధ్యయనము చేయు నప్పుడు ఈ నాలుగు లక్షణములను . 1. మహిమలు 82. దేవతా సంబంధము తి. తత్త్వ సిద్దాంతము క. బోధనలు అను వానిని తప్పక దృష్టిలో పెట్టుకొని యుండవలెను,

10 ఆబార్య విజయము - సవిమర్శక పరిశీలనము బారత దేశమునందు ఇట్టి మహాత్ములు - మళాచార్యులు - మత్మవవ క్తలలో సేర్కాన దగినవారు = జీనుడు, బుద్దుడు, శంకర - రామానుజ - మధ్యా చార్యులు, బనవడు మున్నగువారు. వీరికి పూర్వము. శ్రీరాముడు, శ్రీకృష్ణుడు మున్నగు అవతార పురుషులు లోకోద్దరణము గావించినారు. వారు వై దికమతము నందలి వైష్ణవ శాఖకు చెందిన మవాత్ములని చెప్పవచ్చును. కాని, వారి కాలము వీవాడాస్వ్పదమగుటచేత, ఆధునీక చర్మితకు అందని పౌరాణిక్‌ వ్యక్తులుగా వారిని సరిగణించవలసియున్నది. ఆంధ వాజ్బ్యయము _ మతొచార్యుల చరిత్రలు : ఆం్య్రధభాష శాసన (పమాణములనుబట్టి ఇప్పటికి రెండు వేల యేండ్ల ఉ్రిందటనే వ్యవహారమునందుండి నట్లు తెలియుచున్నది. తరువాత కొన్ని శలాబ్ద ముల కాల (పవాహములో సంస్కృత (పాకృతాది భాషల నుండి పెక్కు. పద ములను తనలో కలుపుకొని, అభివృద్ధి చెంది (గంథ రూపము నందినది. మనకు లభ్యమైన (గంథరాశిలో మొదటిది [కీ శ. 11వ శతాబ్దిలో. రచింపబడిన శ్రీమదార్యధ మహాలారత(భాగ)ము. దీని కర్తగా నన్నయతట్టారకుడు ఆదికవి య్రైనాడు. పాజ్నన్నయ యుగములో కొన్ని (గంఠతములుండినట్టు తెలియు చున్నది గాని అవి అలభ్యములు. నన్నయ నుండి నేటివరకు వెలువడిన విసృత వాబ్మయమునందు మహాళ్ముల జీవితచర్మిశలకు ఒక వశ్యేక స్థానమున్నది. శ. కై నాబొార్యుల చరితలు ఆది పురాణము : మత సంబంధి ఆంధ వాజ్య్మయములో మొదట పేర్కొనదగినది జైన సాహిత్యము. కీ. శ, $41 (పాంతమునందు ఆది పురాణము లేక జినేంద వురాణను అను పేరుతో మొదటి శ్రీర్ణంకరుని చర్మితము వెలువడినది. ఆంధ సాహిత్యమునండే అది కావ్యమని చెప్పదగిన ఈ (గ్రంథము ఆలభ్యమగుట అర్భధుల దురదృష్టము. _సబంధ రత్నావళి (1530 [_పాంతము) లో ఈ (గంథమునందభి పద్యములు కొన్ని యుదాహరింవబడినవి. దీనికర్త నర్వ జేవుడు. ఇది బిరుద నామమనియు, ఇతశే “పొన్నకవి' ఆనియు డా॥ ఆర్వీయస్‌

మతాచార్యులు . (ప్రాచీనాంధ వాజ్బయములో వారి జీవితచర్మితలు క్షే సుందరంగారి అభ్మిపాయము.!8 శ్రీ బులును వేంకట రమణయ్యగారు తమ “ఆంధ కవి సవళతి'లో ఇతనిని పద్మకవి యని పేర్కొన్నారు. ఇతడే 'పంన కవి' అనియు తెల్పినారు పంపకవి కన్నడ భాషలో నొక “ఆది పురాణము'ను రచించియున్నాడు. తెలుగు ఆది పురాణ కర్త - పంవడో, పొన్నడో _- ఎవరై నను _(గంథ మలభ్యమగుటచే దాని కథా సంవిధానము మొదలగు నలళములు తెలియవచ్చుటలేము. ఏమైనను, ఆం్యధ దేశమునం దానాడు జైనమళతము చక్కగా వ్యాపించియుండెననుటకు ఈ ఆది పురాణము ఒక (వంల సౌక్యు మన వచ్చును. తి. ౩ వాచార్యుల చరితలు

బసవ పురాణము :

వీరశైవ మత స్థాపకురైన బసవని జీవితచర్శితను *“ఐసవ పురాణము” అను పేరుతో ద్విపద కావ్యముగా రచిందిన కవి పాల్కుటికి సోమనాథుడు, ఇతడు 12వ శతాబ్ది చివరి భాగమున జీవించియుండిన విద్వత్యంవి.

బసవ పురాణము దేనికిని ఆనువాదముకాని స్వతంత రచన. సోముడు తన పురాణ కథా వస్తువును "సేకరించుకొనిన విధమును ఇట్లు చెప్పుకొనినాడు;

*“ఆతత బసవ పురాతన భక్త

గితార్థ సమితియే మాతృక గాంగ

బూరితంబై యొప్పు పూసలలోన

దారంబ్యుకియ€ బురాతన భక్త వితతి

చరితల లోపల సంధిల్ల “బసవ

చరిత'మే వర్ణింతు సత్కృతి యనంగ.”

(బపు సంక్షిస్తము (వథమ 179.184)

ఇది ఏడాశ్వాసముల (ప్రబంధము. నందీశ్వరుడు ఒక (పత్యేక (వయోజ నము నుద్దేశించి బసవేశ్వరుడుగా నవతరించినట్లు 1వఠమాళ్వాసమునందున్నది. బనవేశ్వరుడు మొదట సృష్ట్యాదియందున్న ధర్మస్వరూపుడగు ఆది వృష బేర్మదుడు. శిలాదుని తపఃఫలముగా నాతడు నందీశ్వరుడై జన్మించి, ద్వితీయ శంభునిగా క్రీర్తిగాంచెను ఆతడే శ్రైన మతోద్దరణకై భూలోకమునందు బస వేశ్వరుడుగా అవతరించెను. దీనికి స్యూతధారుడు సర మేశ్వరుడు.

12 ఆదార్య ఏజయము - సవిమర్శక పరిశీలనము

ఒసవడు ఉవనయన సంస్కారమును త్యజించి వీరమాహేశ్వర (వత నిష్టడగుట, వివాహితుర్తై సంగ మేశ్వరుని శరణు వేడుట, బిజ్జ్ఞలుడు ఆతనికి దండనాయక సదమిచ్చుట అను కథాంశ ములు ద్వితీయాళ్వాసములో కొంతవరకు సౌగినవి, అచ్చటినుండి సవ్రమాశ్వాసములో కొంతనరకు మహిమాన్వితములై న యుపాఖ్యానిములు నిండియున్నవి,ఇవి బసవనకు, అతనికి గురుతుల్యులై నవారికి, అతని శిమ్యలకు సంబంధించినవి.

బసవ పురాణమునందలి నిర్వహణ సంధి భయంకర సన్నివేశములతో అద్భుకావహముగా నున్నది. వీజ్ఞలుడు అకారణముగా ఆల్పయ్య, మధుపయ్య అను భక్తుల కన్నులు తీయించుటచే బఐసనేశ్వరున కృాగహము గలిగి, కల్యాణ కటకమును శపించి, భక్త మండరితో గూడి సంగ మేశ్వరమున కేగి లింగైక్య మందుట, పిమ్మట జగదేవాదులు బిజ్ఞలుని వధించుట, ఆనశికాలములో ఆ రాజ నంతఠతియు, రాజ్యమును నళించుట అను కథాంశములతో ఈ ప్రబంధము ముగిసీనది.

&ందు [(వతిపాదితమైన వీరశ్రై వము భ_క్షిపధానమైన మతము ఈ కథా నాయకుడైన బసవనికి, పరతత్ర్త్యమైన శివునికి భేదము లేదని నిరూపించుట ఈ పురాణ తాత్పర్యము. తాత్త్విక విషయములను (పతిపాదించునప్పుడు శివుడే వరత త్ర్వమని యిందు [వతిపాదించబడుచుండును. దానికి (వమాణములుగా (శతి స్మృతి వురాణములు (గహింపబడును, ఇందనేక మతముల అండన మున్నవ్పటికి _పధానముగా జైన.వై మ్లవముల నెదుర్కొనుటయే కాననగును.

షోడ్డలదేవు బాచయ్యగారి కథ (వషష్టాశ్వానము) లో__

“శకి ఏక ఏవ రృుదో యన్న యట్టు

లితర డైైవంబుల నెన్న నేమిటికి?'

'కోయని వతియు నేకో రుద ఉచ్య

తే యనుంగాన మా దేవుండె కర్త" ఇర్యాదిగా (శతి (వమాణములు ఉదాపహరింపబడినవి. -

మతాచార్యులు - (ప్రాచీనాంధ వాబ్మయములో వారి జీవితచర్మితలు శ్ర “అటుగాక స్థితిక ర్త యందమే విష్ణు

డిటు ప్నుతు రక్షింపనేలకో లేండు"

“కాండువో యుత్పత్తి కర్తయు నజుడు

హోండిగాం దన తల బుట్టించు కొనండి అని విష్ణువునకు స్థితి కక్షి లేదని, |బహ్మకు సృష్టి శక్తి లేదని పురాణ ప్రమాణ ములతో వివరింసబడినది. ఇచ్చట ఈశ్వరుడు మన్మథుని దహించుట, _బహ్మ యొక్క ఒక శిరస్సును ఖండించుట అను పౌరాణిక గాథలను అనుసంధించు కొనవలిను.

“ఏను 'యథా శివమయో విష్ణు" వన్మాట

లును (దిమూర్తులు నొక్కటను దురుక్తులును

అష్టమూర్తులు ర్ముదుడను కుయుక్తులును

దుష్టమానవుల భక్తుల కెన సేసి

పలుకుటయు వినంగ( బాతకం బొందు” ఆను వాక్యములు వారి వీర మాహేశ్వరత్వమును వెల్లడించును.

ఏ కులము వాడైనను, ఏ వృత్తి వాడైనను ఈ మఠము (గ్రహించుటకు అఆర్హుడే; అతడు శివునివఠత వూజసీయుడే అనుట ఈ మత వైశష్ట్రము. శివనాగు మయ్య మున్నగువారి కథలిందు కుదాహరణదులు.

తత్త్వ బోధకములైన సన్నివేశములకంటె ఇందు ఆవేశ (పధానమురైన అద్భుత ఘట్టములే అధికముగా కనిపించును. మడివాలు మాచయ్య, ముసిడీ చౌడయ్య, ఏకాంత రామయ్య మున్నగు వీరభక్తుల కథలే ఈ పురాణములో నధిక భాగము న్నాకమించి యున్నవి. ఏకాంతరామయ్య కఠ (షష్టాశ్వాసము) జైనుల నోడించుటకు సంబంధించినది. ఆయన యొక నెజవాది భక్తుడు. సౌఇుత్‌ కలకంఠమూ ర్తి. ఒకప్పుడు జై నుడొకడు పాదరశతలు విడువకయే శవా లయమును (పవేశింవగా, రామయ్య కోపించి. అతని నాక్మేపించినాడు. “పాద రతలు తొలగించి, పరమేళ్వరునికి సాష్టాంగ నమస్కారము చేయనీళో ళంకిం వక ఖండ ఖండములుగా నఅకీ వేయుదు” ననెను. అప్పుడా క్లైనుడు-

శ్రేకీ అభార్య విజయము . సవిమర్శక పరిశీలనము

“ఆజీముతీ నింతేల ఆ్యగహించెదవు?

ముక్కంటి గుళ్ళకు దిక్కు గల్లితివి

నిక్కపు భక్తుండ! నీకేల వెలను?

గుడి వసదియ; వేల్పు లౌడయండు జినుడు

నుడువకు; కాదేని, బడయుమా మగిడి

తల దగ్గి యివ్వృడ మలహరు చేత

నిలనీవె భక్తుండ విత(డె వేల్పు" అన్నాడు. ఈ వంతమునకు నిల్చినాడు ఏకాంత రామయ్య. పూర్వమి ట్రై శివునకు శిరముల నిచ్చిన కొందరు భక్తుల చర్మితలను దెల్పి, వీజ్ఞల ఐసవాదుల నన్ని ధానమునందు తన శిరమును ఖండించుకొనెను ఒకచేత ఖడ్గమును వేజొక చేత శిరమును కొట్టుకొని వీథి వీథుల దిరుగుచు నేడు దినములు గడ ఫెను. అనంత రము శివుని సన్నిధిలో మొండెమునకు శిరము సంధించుకొనెను అవ్వడు “జన పాలకుని చేత జయవ్మ్యతమిచ్చి జీన సమయులు వచ్చి శివభక్త వితి'కి సాష్టాంగ నమస్కారము చేసినారు. అంత నీ వీర మాహేశ్య్వరులు కల్యాణ కటకమునందు జైన వసదియు, జీనుడను వార్తయ లేకుండ విధ్వంస మొనర్చినారట! వారు జైనులను జయించిన పద్ధతి యిది.

బసవడు మహాపండితుడు గాకున్నను, అతనికి ఒడలెల్ల భక్తి, దానిని ఒడలెల్ల పాండిత్యము గల పాల్కుటికి సోమనాథుడు వర్థించుటతో బసవ మళఠమునకు సమ్మగత సిద్దించినది.

వీరశైవ (వథమ పురాణమైన ఈ బసవ పురాణము కర్ణాటార్యధ సౌహితృ్మముల పై బలమైన ప్రభావము వైచినది కన్నడమున లీమకవి (క్రీశ. 1369) దీనిని షట్పదీవృత్రములలో మూలానుసారముగా ననువదించెను. ఆ తరువాత కీ శ. 1530 (పొంతమున సింగిరాజను కవి 'మవి ఐనవచంతి (నీంగిరాజ పురాణ)మను పేరను, వృషభాంకకవి (క్రీ శ. కే655) బనవభ్రాజ విజయ(చంపువ్రు (వృషఖేర్యదవిజయ)మను పేరను అనువదింది యుండిరి. ళమిళమునను డిని యనువాదములున్నట్టు తెలియుచున్నది,

మతొచార్యులు - ప్రాచీనార్యధ వాబ్య్బయములో వారి జీవితచర్మితలు శ్‌ ఆంధమున పిడుపర్తి సోముని సద్యానువాదము మొదట పేర్కొన దగినది. ఆది సోమనాథునికే ఆంకిత మైనది. ఇదిగాక , బెజవాడ వా స్తవ్యుడును, శ్రీపతి వండితారాధ్య వంశ్కుడును ఆగు నువోదేవారాద్యుడు ఒక యనువాద మొనర్చెను. నాగారాధ్యుడును, తుమ్మలపల్లి నాగభూషణ కవియు బసవ విజయ మను పేర బసవని చర్మితములను రచించిరి ద్విపదలుగా, యవ్షగానములుగా నింకను బెక్కం౦్యడు తెలుగున నీ పురాణమును, తత్కథలను వర్షించియుండిరి, హరవిలాసమున శ్రీనాథుడు సిరియాళకుని కథను వర్థించినాడు. శంకర కవి న! న్‌ క్షే మున్నగువారు దీనిని సంస్య్కృృతీకరించి యున్నట్టు తెలియుచున్నది పండితా రాధ్య చరిత ? మల్లికార్జున పండితారాద్యుడు క్రీ.శ 12 వ శతాబ్దమున జీవించియుండిన మహాకవి, ఇతడు శివతత్వసారము మున్నగు పెక్కు (గంథములను రచించెను. ఇతడు కఎగా మ్మాతమే గాక శై వాచార్యుడుగా కూడా పసిద్ధి కెక్కిన మవి పురువుడు. కావుననే పాల్కులికి సోముడు ఈతని దర్శితను కూడ ద్విపద కావ్యముగా పండితారాధ్య చర్మితమను పేరుతో రచించెను “భక్రిమీది వలపు (బాహ్మ్యంబుతో పొత్తు హైయలేను నేను బసవలింగ” అని యితడు (పకటించి యుండుటచే ఇతనికి బసవని మత మనిన అలి మానమే గాని, ఆఅందుజేరినవాడు కాదని తెలియుచున్నది. ఆందువలన ఇళని మతము నవై దికమైన వీరశ్రై వనము. పండితారాధ్య చర్మితము దీక్ష - పురాతన - వాద = మహిమ - పర్వత (వకరణములుగా ఏల క్రమైనది. (పమథావకారమైన పండితయ్య వూశాదికము, దీషితుడై న భక్తుడు చేయవలసిన లింగార్చనాది విధులు, తన్మాహాత్మ్యములు దీక్షా (వకరణమునందు వివరింపబడినవి వెల్లగొండ మహదేవయ్య యను శిన వక్తృడు శనార్చనోవకరణములగు పుష్పములను _పమాదవళశమున లాకుటచే తదపరాధమునకు _ప్రాయళ్ళిత్రముగ తన పాదములను ఖండించుకొనుట, పండితు డతని భ క్రికాశ్చర్యపడి, తన మహిమశే తిరిగి యతని పాదములను మొలిపించుట యను కథతో పురాతన _పకరణము ప్రారంభమై, సండితయ్య

కేం ఆచార్య విజయము - సవిమర్శక పరిశీలనము వలె మహిమలు చూపిన పురాతన భక్తులగు “కశళియ౦బ' = సిళ్ళనయనారు, కుమారపాల ఘూర్జరుడు మున్నగువారి కథలతో ముగిసినది. వాద (పకరణమున పండితుడు కర్మ _- కాల - వేదాంత .- సాంఖ్య = ఛార్వాక్‌ బౌద్ధ _జ్లైనాది వాదములను సోవప త్తికముగ ఖండించి శివోత్కర్షను (శతి - స్మృతి పురాజేతిహాసముల (పామాజ్యములతో (వతిపాదించుట మొదలగు విషయములు కలవు. వెలనాటి చోడుని యాస్థానమున, బండితుడు తన కన్నుల రెంటిని రెండు మార్టూడ బెటికికొని, తిరగ పడసి యతని వంశ త్షయమగునట్టు శపించి, సహ్మన గణ మాలికను జెప్పి యూర్జ్వ్య న్మేతమును సైతము ఐడయుట, తత్సందర్భమున విష్ట్వాది భక్తుల కథలు, ఐసవ దర్శనము కొజకు పండితుడు బయలుదేరుట - మార్గమధ్యమున బసవని నిర్యాణ వృత్తాంతము తెలియుట యను కథాంశములు మహిమ (వకరణమున గలవు, పర్వత [పకరణ మొక స్ధల పురాణము వలె గోచరించును. శ్రీశైల మవీ వైభవము ఇందు చక్కగ వర్ణింపబడినది పండితుడు వృద్ధాప్యమున శ్రీశైలము నెక్కలేక శిష్కుడగు దోనమయ్యను శ్రైలము నెక్క/(బంచెను. ఈ సందర్భమున శ్రీశైల క్షేత తీర్థ మాహాత్మ్యములు, శివర్శాతి యుత్సవము, పర్వతమున కరుగు పరిషత్కోటి వర్ణనయు, నంగీత నాట్య (పసంగములు మున్నగునవెన్నో విషయములీ సకరణమున( గలవు. విషయ విస్తరముననే గాక, కవితా (సకర్ష యందును నీ (వకరణము తదితరములకంటె మిన్నయైనది క విసార్వభౌముడగు శ్రీనాథుడు చాలవరకు సోముని ద్విపదలనే పద్యముల యందు గూర్చి, ఇదే పేరుతో దీనిని పద్మకావ్యముగా సంతరించినాడు. చెన్న బసవ పురాణము ; బసవ సంవదాయమునకు చెందిన మతియొక (గంథము చెన్న బసవ పురాజము. దీనికర్త అత్తలూరి పొపకవి. ఇతడు 18వ శతాబము వాడు చి కావచ్చును అయిదాళ్వాములు గల ఈ కావ్యము ఆఅమృతలింగమున శంకితము చేయబడీనది. వీరశ్రైవ- మతాచార్యుడై న బసవనికి ఈ చెన్న బసవన్న మేనల్లుడు. ఇతడు - కుమారస్వామి అవతారమట 1 $ివుని ఆజ్ఞ మేరకు భూలోకమున నవతరించి ఈతడు శివభ క్రిసి వ్యాపింపజేసెను.

చుతాదాడ్యులు - _పాదీనార్భధ వాష్యయములో వారి జీవితచర్మితలు వ నవనాథ చర్మిత : నవనాథ చచ్మిత కనే సీద్ధులకు నుబంధించిన (గంధము. దీనిని 15 వ శతాబ్దమువాడ్తై న గౌరన ర్వీపద కావ్యముగా రచించెను. 14వ శరోబ్బమువాగ్రే న శ్రీగంకవి" దీనిని పద్మకావ్యముగా రోచించి యుండినట్టు గౌరన 'పేర్కొన్నోడు, ఆది ఆలభ్యము. గౌరన ద్వివదలో తొమ్మండుగురు శైవ సీద్దల మహిమలు వర్ణింపబడీనవి, వారిలో ్మవభముడును, మొబఖ్యుడును మీనేనాథుడనెడ నిద్దుడుం ఇతనికే మజీయొక నామము మత్క్యేగదుడు, శివుని తేజమును ధరించిన ఒక ఆడు చేపకు జన్మించుట చేత ఆతనికి మీననాథుడను యేరు వచ్చినది. జనన వేళనే పార్వతీ పరమేశ్వరులు ఆ శిపవును తము ప్యుకునిగా స్వీకరించిరి. వర మేళ్వరు డచనికి అధ్యాత్మ విద్యను యోగ మార్గమున నుపదేశించి, ఆ విద్యలను లోకమున (వారము గావింపుమని పంపెను. అతడు దేశ సంభారము చేయుచు శిష్య ్మపశిమ్యలను గూర్చుకొనెను. వారే తక్కిన సిద్దులు వారిలో సారంగధరుడు కూడ నొకడు. పరుసవేది, చింతామణీ మొదలగు ఓషదుల నీ మీననాఠుడు సంపారించినాడు. మరియు మరణించిన మంగళాప్పురాధిపతీ శరీరములో వరకాయ [వవేశ యోగములో (పవేశించి, లోగభాగ్యముల ననుభవించుటయే గాక, సంతానమును కూడ పొందెను. తరువాత గోరషక నిద్దుడను శిమ్మని 1(పబోధమువలన నిజ శరీరమును ధరించి, శిష్యులతో హామవంతమున కేగినాడు. శివాంశ సంభూరుడ్రైన మీననారుడు, తన మహీమేలద్వారో సిద్ధమత (వబారకుడయ్యెనని ఈ గంథము [వకిపాదించుచున్న ది. ఉ. అద్వైతా చార్యుల చరితలు : జం్భధ వాబ్మ్బయముపై అద్వైశ త త్వ(దభావము విస్తారముగా నున్నది, చెలుగులోని భారత భాగవత రామాయణములు మొదలు, నేటి ధాన కోవిత్వాదుల వరకు కళతాధిక (గంఛములు ఆద్వ్వైత స్యూశమును ఆంతర్గతముగా ధరించినవే. అందువలన వానినిగూర్చిన సమీవ ఈ వరిశోధనయందు ఎనిమిదవ సోపానముగా [వడ్యేక స్థానమును పొందియున్నది. తీ౪వ్‌.2

28 ఆచార్య విజయము = సవిమర్శక వంశీలనము అద్వైత తత్త (పతిపాదకులైన ఆచార్యులు శ్రీ శంకరులు, ఆయన జీవిత చర్మితలు ఆంధ వాజ్మయమునందు [కీ॥శ॥ 16వ శ॥ నుండి కానవచ్చు చున్నవి, ఇవి చాలవరకు సంస్కృతమునందలి శంకర జీవిత చర్మితలకు ఆను వాదములుగా నున్నవి. శంకరుల కాలమునుండి నేటివరకు సంస్కృత భాషలో వెలువడిన శంకర చర్మితలు, తృత్పన క్రి గలిగినవ, మొత్తము అరువది [గంథ ములు పేర్కొనఐడి యున్నవి. కె చిత్సుఖుడు [వానిన బృహచ్భంకర విజయము, 2, ఆనందగిరి రచించిక శంకర విజయము. 3 _విద్యాశంకరుడనఐబడు శళంకరానందుడు రచించిన శంకర విజయము. ఈ శంకరానందుడే వ్యాసాచలుడు. క గోవిందనాఠ రచితి శంకర విజయము. దీనిని ఆచార్య చర్మితమని, కేరశీయ శంకర విజయమని కూడ పిలుశతురు. ర్‌. రాజ చూడామణి దీకేశుని శంకరాభ్యుద యము. 6, అనంఠానందగిరి కృతమగు శంకర విజయము. 7, నదానందుని శంకర దిగి సజయసారము. 8 చిద్విలానుని శంకర విజయ విలాసము. 9 మాధవుడని పిలువబడు నవకాళిదాసు (వాసిన శంకర దిగ్విజయము. దీనిని నంక్షేవ శంకర దిగ్విజయమని మాధవుడే వ్యవహరించినాడు 10. వల్లీ సహాయ విరచిత ఆచార్య దిగ్విజయము. వాత్మవతి ఉన్నది. 1కే. మూక శంకరుని పాచీన శంకర విజయము. 1 (చాళవతిగా ఉన్న శంకర విజయ కథ, 3. శంకర దేశికేయ్యదుని శంకర విజయ విలాస కావ్యము. (వాత్మవతి. క్ష థ్రీ శంకరాచార్య చర్మిత (వ్రాతవతి. 15. అనంద శీర్థని శ్రీ శంకరాచార్య అవతార కథ (వాత్మపతి, 16 శ్రీ శంకరా చార్యోతృత్తి. (వాత వతి. క. హింగోల కాసి వాసిన గురు వరంపరా చరిత. 18. నృపరాజ విరచిత శంకర విజయసారము కం. శేరళోత్పత్తి.

మళాచార్యులు - పాచీనారధ వాజష్బ్యయములో వారి జీవితచర్మి తలు [19

20 నీలకంఠ నంబి _వానీన శ్రీ శంకరాచార్య చర్మిత.

21. వేదాంత చూర్జి క.

22. వాసనా దేహస్తుతి,

23. జగన్నాథుని శంకరవిలాస చంపు.

2ైడ్త, రామకృష్ణుని శంకరాభ్యుదయ కావ్యము.

బ్‌ లవ్మణళాన్తి వాసీన గురువంళ కావ్యము.

25, విద్యారణ్యుని శంకర విలాసము వాళవతి.

27 గురు స్వయంభూనాథుని శంకరానంద చంపు. (వాత్మవతి.

28, రామభద దీ్షషీతుని వతంజలి విజయము.

29. వాక ఎతిభట్టు (వాసిన శంక రేర్యద విలాసము.

30. సర్వజ్ఞ సదాశివ బోధ విరచిత పుణ్యళ్లోక మంజరి.

31. ఆత్మబోధ రచిత పుణ్యశ్లోక మంజరి.

32. సదాశివ బహ్మేందుని గురురత్నమాల. ఇది గురువంశ కావ్యము,

33. _గురురత్నమాలపై ఆత్మబోరుని వ్యాఖ్య అగు సుషమా.

వెకీ. స్వయం వకాశుని (వభావిమర్శిని,

35... చిత్సుఖుని మళామ్నాయ సేతు. ఇది చిత్సుఖుని బృహచ్చంకర విజయము లోని వదమూడవ (పకరణమని యందురు. ఇందు కాంచీమక (పసక్తి ఉన్నది.

36. కవిరాజ రాజగోవింద శ్రీ సుదర్శన సరస్వతి (వ్రాసిన జగద్గురు వరంవరా స్తుతి.

37. శివరామ సూరి రచించిన శ్రీముఖ దర్పణము.

38. గురం వెంకన్నశాన్త్రి రచించిన శ్రీముఖవ్యాఖ్య.

39. రామానుజ అయ్యంగారి నీద్ధాంత పష్మతిక.

40. అభిననోద్దండ విద్యారణ్య భారతి (వానీన విద్యాశంకర విజయము.

41. శంకరవిజయ సం్యగవామొ.

శ2, ఆచార్య విజయము,

శమ. జగర్డురు కథా సంగ్రహము. పీటితోవాటు ఆయా స్థలములలో ఆచార్యుల వారి ప్రసక్తి గల (గంథము

లలో నీ [కిందివి కూడ కలవని కొందరనిరి:

జీ ఆదార్య వీజయము - సవిమర్శక పరిశీలనము కు శ్రీహర్చని నైషధీయ చత,

ఓ వాంమ్మికుని గౌడపాదోలానము.

3. మంథాఏరచిత సీద్ధ ఏజయ మహాకావ్యము.

4 కృష్ణమ్మికని గురు విజయము.

ర్‌. సద్గురు సంతాన వరిమళము.

ర హయ్యగీవ వధ.

7 రమిలుని మణ్మివభ ॥

8. సుహలుని విద్యాభిధాన చింతామణి.

త్త సర్వజ్ఞాత్మ (వ్రానీన సర్వజ్ఞ విలాసము.

10. అఈవభూతి రచించిన మహాపురుష విలాసము

కడ. జయదేవుని భక్తికల్ప లతిక,

కేజే అద్వ్వైఠొనందుని కాంతి వివరణము,

13. అద్వ్వైతానందుని గురు (వదీవము.

14. శ్రేహర్డుని శివళక్తి సిద్ది

శ్‌, శ్రీహర్షుని ఫైః విచారణ (నకరణము ఒకే, శల్చణుని రాజతరంగిణీ.

క7, ళంకరానందుని బృహ దారణ్యకోపనిష్టీపిక 1

వీనిలో ఏదోయొక (గంథమునో లేక కొన్ని (గంథములనో ఆధారముగా

(గ్రహించి ఆం్మర్రీకరణములు వెలువడినవి.

బొడ్డపాటి పేరయ - శంకర విజయము

ఆంధ వాబ్బయములోన్‌ శంకర చర్మితలలో ఇడి మొదటిది. ఇతడీ (గంఠమును రచించినట్లు (వ్రబంధ రత్నాకరమును బట్టే తెలియుచున్నది. కాని [గ్రంథము లఖింవ లేదు (ప్రబంధ రత్నాకరమును రచించిన పెడపాటి (రోమా నెగడు జగన్నాథ కవి 550.60 _ప్రాంతమువాడు కావున పేరయ కని తశ్చూర్వుడు. కృష్టా జిల్లా బెజవాడకు సమీపమున గల బొగ్గపాడు ఇతసి నివాసము (గ్రంశ మలభ్య నుగుటడే నితర వివరము లేవియ తెలియవచ్చుట దు,

మతాచార్యులు - (ప్రాచీనాం్యథ వాబ్మయములో వారి జీవితచర్శితలు 21 రాపాక లఖ్ష్మీపతి _ శ్రీమచ్చంకరాచార్య చర్మితము 1

ఇది [కీళ. 1700 ప్రాంతములో రచితమైనది. ఇతడు దోమకొండ (వరంగల్లు నుబా) పాలకుడైన రాజన్న చౌదరి పోషణలో నుండిన కవిం అనందగిరి కృత శంకర విజయమునకు ఇడి అనువాదము, వీని (వతి ఒకటి (పాళ్య లిఖిత (గంథాలయములో మిక్కీలి శిథిలమై యున్నద్‌ని (2. 3877) శ్రీ ఆర్ముదగారు పేర్కొన్నారు.1” ఇట్టిదే మరొక అఆసమ్మగ వతి £ 587 (2 ప.) సంఖ్య గలది. తిరుపతి _ ఫ్రీ వేంక టేశ్వర _ విశ్వ॥ [పాచ్య పరిశోధన సంస్థ (5.7 ౮. 0%.1) (గంథాలయములో నున్నది. ఇందు ఆద్యంతములు లేవు 42 కాళ వ్యతములు మ్మాతమే శిథింస్థితిలో నున్నవి

౬. 3877 నంఖ్య గల వతి మృగ్యము. 387 అనునదే యిట్లు ముదాపక దోషముగా వచ్చినదేమో। వ్‌. 307 రాశష్మృత వతి ఆధారముగా లిఖింవబడిన కాగితపు పతి యొకటి జ. 1147 సంఖ్యతో నున్నది. ఇవిగాక షె. 360 (ల కై సంఖ్యతో ఒక తాళశస్మత (వతి యున్నది. అందలి విష యమును, రచనను బట్టి ఆది రాపాక లక్ష్మీపతి (గంథమే కొవచ్చునని తోచు చున్నది. దీని నాధారముగా గొని (వానిన కాగితపు వతి £. 1013 (5) నంఖ్య గలడి యున్నది.

దీనిని 'ఆచార్య విజయము” అని శ్రీ ఆర్మదగారును, *శంకరవిజయము” అగి శ్రీ సన్నిధానం రామళారక పర్మబహ్మళాన్రీగారును పేర్కొన్నారు. కాని, ఆళ్వాసాంత గద్య్మమునందు ఇట్టున్నది:

“శ్రీ మృడామచం్మద పాల్సద కరుణా కటాక్ష పీశణ వసాద పావ్ల కవితా విలాన భానుర పరాశరగ్మోత పాత లింగనార్య పృుత లక్మణార్య (పణీతంబైన శ్రీ మచ్చంకరాచార్య (చర్మితం) ఐను మని [సబంధంబునందు. దృతీయాళ్వా సము,

దీనిని బల్టి ఈ గంభనామము _ “శ్రీ ముచ్చంకరాబార్య నర్మితము” అని నృ్పష్టమగుచున్నది. అసమ్మగమైన ఈ (గంథము ఈ-వళేతచవటో. ఎనిమిదవ సోపానమునందు నమీ&ింవబడినది.

ర ఆచార్య విజయము - సప్‌మర్శక పరిశీలనము అంధకాళిదాను = ఆచార్య విజయము :

“అం ధకాళిదాసి బిరుదాంచిశుగ్రైన ఆలూరి కువ్ప్చన రచించిన (వబంధము *అచార్య విజయము ' ఇది అనంతానందగిరి కృత సంస్కృత “కంకర విజ యము' నకు ఆంీకరణము. 16వ శళాబ్ది ఉత్రరార్డమున జీవించి యుండిన ఈ కని కవు [గంఠకర్త. (వస్తుత వరశోధనకు ఆధారమైన (గంథము ఈ ఆచార్య విజయమే,

ఇరువదవ శరాబ్దమందు శంకర చర్మితలు విస్తారముగా వెలువడినవి. అవి యన్నియు ఇంచుమించు అనువాద (గంథములే. వానిలో కొన్ని కేవల గద్మములు, కొన్ని కేవల పద్యములు. మీగిలినవి గద్య పద్యాత్మకములు. వాని సళల్ళగహ సమీక్ష ఈ వరిశోధనలో ఎనిమిదవసో హానమునందు చేయబడినది. ర్‌, విశిష్టాద్వైత ఆచార్యుల చరిత్రలు ;

విశిష్టాద్వైతమును (వతిపాదించిన ఆచార్యులు శ్రీమ్మదామానుజులు, $ీ. శం 1017 నుండి 1137 వరకు సుదీర్ణ జీవితము సాగించిన ఆ మహనీయని_ దివ్య చరితను. ఆరాయిరప్పడి, గురుపరంపర (తెంగలవారిది వేరు, వడగలవారిది వేరు, (వపన్నామృతము, బార్తామాల, దివ్యనూరి చరితము, పలనడై విశక్క.౦, "పెరియ తిరుముడి ఆదైవు, రామానుజాదార్య దివ్యచరిత, ఆళ్వార్‌ చరితము, వారినమయ దీపను మున్నగు పెక్కు (గంఠములు వర్జించినవి. ఈ తసిళ - సంస్కృత (గంథములు అధారనుగా తెలుగులో వెలువడిన మొదటి (గంథము బహుశః కాళ్ళపాక చిన్నన్న రచించిన ద్విపద 'వరమయోగి .- విలాసము. ఛన్నన్న నమకాలికుడును, అశియ రామరాయల మేనల్లుడును అయిన సిద్దరాణు తిమ్మరాజు ఈ పేరుతోనే గద్య వద్యాత్మక _వబంధమును రచిండెను.

వన్నిద్ధరాళ్వారుల చర్మితను వర్జించుళు, వారిలో ఒకరుగా శ్రీమ్మదామాను జుల చర్మితను పె రెండు (గంథములు వివరింపగా, ఆచార్యుల చరిత్రను మ్యాఠమే వర్ణించిన గంధము సకలజీవ సంజీవనము. దీనిక ర్త సాయవ చేంక ట్బాది నాయకుడు ఇతని బావముంది పెమ్మసాని చినలిమ్మయ్య ఆస్థాని ద్యిత కవి అనంతకవి. (హరిశ్చంద్రనలో పాఖ్యాన వ్యాఖ్యాత) కూడ ఈ పేరుతోనే ఒక (వంధమును రచించినట్లు శెలియుచున్నరి. కాని ఆది మృగ్యము.

మఠాచార్యులు = పాచీనారర వాబ్మియములో వారి జ్లీవితచరి్శితలు గర! తెలుగులో విశిష్టాద్వైత సంవదాయములను తెలియజేయు (గ్రంథము అః విస్తారముగా నున్నవి, పన్నిద్ద రాళ్వారుల మధురమైన యితివృ త్తములను (ప్రావీన తెలుగు కవులు పెక్కురు (వబంధములుగా రచించినారు. వీనిలో మొదటిది శ్రీకృష్ణదేవరాయల “ఆము క్రమాల్యద'" (విష్ణుచిశ్రీయము). అందు విష్ణుచిత్తుడు, గోదాదేవి అను ఆళ్వారుల చర్మితలు చ్మితింపబడినవి అనంతరము పేర్కొనదగినవి. క. రాళ్ళపాళ అన్నయ. చెల్లపిళ్ళరా య చర్మితము 2. సారంగు తమ్మయ్య = వైజయంతీ విలాసము 3... చెదలువాడ మల్లన = వివనారాయణ చర్మితము శ. విజయరాఘవ నాయకుడు - వివనారాయణ చర్మిత (యశ్షగానము క్‌. కట్టా వరదరాజు - వరమ భాగవత చర్మితము 6. గణవరపు వేంకటకవి - పరమ భాగవత చరితము ఇ? పూసపాటి విజయరామరాజు - విష్ణుభక్తి సుధాకరము (కల శేఖరాళ్వారుల చర్మితము) ఈ. శేషము రఘునాథాచార్యులు - కులశేఖర మహీపాల చర్మితము 9, రాజూ బహిరీపామ నాయకుడు = భార్గవ పురాణము 10. ఆసూరి మరింగంటి వేంఠట నరసింహాచార్యులు = గోదావధూటీ పరిణయము 11 నంబూరి కేశవాచార్యులు - ఆచార్య సూక్రి ముక్తానళి 12 అచ్చి లన్మణాదార్యులు - ముముకు జన కల్ప(క)ము 13. ళాం్యడవేటి రామానుజాచార్యులు - తిరువాయిమొళి దివ్నపబంధము 14. అద్దంకి తిరుమల నరహరి - పరకాల వైభవము 15, మరింగంటి శింగరాదార్యుల శిష్యుడు ఎ 'సెరుంగూరక్రాళ్వార్ల చర్మితము (ద్విపద 16. తిరునగరి కృష్ణయ్య - యామున చర్మితము 17. వెంకట కృష్ణమాచార్యులు = యామున విజయ విలాసము, 18. రామళదకవి - ఆచార్య విజయము. ఇంకను ఆధునిక కాలమునందు వెలువడిన [గంథములు లెక్కకు మిక్కి లిగా నున్నవి 18

క ఆచార్య విజయము - సవిమర్శక పరిశీలనము ఫరమయోగి విలాసము :

([్ర) చిన్నన్న :

శ్రీ మ్మదామానుజుల పవ్నిత జీవిత చర్మితను తెలుగుకాషలో అందించిన

మెదటి కవి తాళ్ళపాక చిన్నన్న (చిన తిరువేంగళనా కుడు). “చిన్నన్న ద్సివద కెజగును' అను బాటువు ఆతని ద్విపద కవికానై పుణ్యమునకు ఒక చిన్న దివిటీ. ఎనిమిదాళశ్వాసములుగల ఈ ద్విపద కృతిలో సిద్దాంత పర మైన వాద (పతివాద ములకంటె కభాకథనమునకే ప్రాధాన్య మీయబడినది.

(వ్రఠమాశ్వానమునందు. నరోయోగి, భూతయోగి, మవోయోగి. అను మువ్వురి భక్రి వైశిష్ట్రము ఒక చిన్న ఉపాఖ్యానము ద్వారా నిరూపిత మైనడి. ర్వితీయలో భక్రిసారయోగి శఠయు, తృతీయలో శతకోపయోని, కులశేఖరా శ్వారు, తిరుప్పాణాళ్వారుల కథలును, చళుర్ణమునందు విపనారాయణ చరి (తయ, పంచమముగందు విష్ణుచిత్తుని కఠ, గోదా కల్యాణమును, షష్ట.స వ్రనూ శ్వాసములలో పరకాలయోగి చరితమును, అష్టమాళా-సమునందు శ్రీ మ్యదామా నుజుల జీఏతమును వర్థితములై నవి,

అష్టమాళశ్యాసమునందు మూడింట ఒక వంతు యామునాచార్య చర్మితమే ఆకమించుటవలన రామానుజుల చర్మిత నర్యగహీంవబడినది. ఆందు - కేశ వావ్వాయ వైష్టవునకు రామానుజులు జన్మించుట, కంచిలో యాదవ (సకాశుల వద్ద వేదాంవిద్య నభ్యసించుట, ఆ సమయమునందే చోళరాజు కుమారుని అవహించిన (బహ్మరావనుని పో దోలుట, కషప్యాస పుండరీకాక్ష (శ్రుతిని గురువు చెప్పిన దానికంచె భిన్నముగా వ్యాఖ్యానించుట, మహాపూర్ణుల వెంట శ్రీరంగమున శేగి, అచ్చట యామునాబార్యుడు వై కుంళవాసీ యయ్యెనని తెలిసికొని మరఆ శంచికి వచ్చి వరదరాజస్వామిని 'సేవించుచుండుట, కాంలీపూర్జులను, మహా పూర్జుబను అృశయించుట, మవోపూర్జుల భార్యతో రామానుజుల భార్య వివాధ పడుట, రామానుజులు సన్యసించుట, దాశరథి . కూరేశమ్మిళుడు శిమ్యలగుట,

యాదవ (వకాశుడు రామానుజుల న్నాశయించి (తిదండ్యాళమము స్వీకరించుట, నాథవజని వంశజాడైన రంగనాయకులు తన గానళ క్రిచే మెప్పించి రామానుజు లను శ్రీరంగమునకు దెచ్చుట, 'మహాపూర్ణ గోప్టివూర్ణ = శీరుమరినంబీ +

మతాచార్యులు = 1పాదీశాంద వాజ్మ యములో వారి జ్రీవితచర్మితలు క దామధర . రంగనాయకు'లను సంచాభార్యులనుండి యుపదేశము నొంకుట్క గోష్టీపూర్జుల యుపదేళమును తిరునాళ్ళలో రామానుజులు బహిరంగ పజచుట, కాశీవండితు నొోడించి వైష్ణవ మొసగుట, గితా వ్యాఖ్యానాదికమును రచించుట, దిగ్విజయ సందర్భమున కాశ్మీరమున శారదాదేవి నమస్కరించుట, తిరుమలలో స్వామిని దర్శించుట, అనంతరము శ్రీరంగమున శ్రీవాష్యము చేయుట, చోళ లూపాలుని కొలువులో కూరేశులు కన్నులు దీనికొనుట, థశామానుజులు యాదవా చలమున నుండి వేంక టేళ్వరుని (ప్రార్థింవగా చోళుడు (కిమిక అరు కై మఠణించుట, యాదవాచలమున రామానుజుల వ్మిగస్నపతిష్థ, అయన ,శ్రీరంగమునందుండి శిష్యులకు వేదాంతము నువదేశించుట అను కథాంశము లున్నవి. వన్నిద్ద రాళ్వారులు భూలోకమున నవతరించుటకు మూలకారణమైన దేవలోక గాథ యొకటి కథా _పారంభమునంధే నిఐంధింవబడి, ఈ కృతికి పీరికా (పాయముగా తున్నడ్షి, శ్రీమహావిష్షువు లక్షీడేవి ప్రార్ధనను మన్నించి, కొను శ్రీరంగాది కేశములలో అర్బారూసముగా అనతరించునట్లును, శ్రీ నీళా శంఖ చక గదా అడ్గాదులు గరుడ విష్యక్సేనాదు లందరు అనేక దేశములలో వేర్వేరు వర్ణములలో జన్మించి (దావిడ లాషలో స్తోతములు ర్రచించునట్టును అన్నుగ పంచెను. మరియు |దావిడ స్తోతములకు వేదత్వము వచ్చిన్‌ గాథను వివ రించెను. అనంతరము ఆయన్స అర్బారూవముగాను, శ్రీ నీళాదులు ళక్తులుగాను, అధిశేవుడు శ్రీమ్మదామానుజులుగాను అవతరించిరి. కథ గంగా (పవాహమువలె సాగిపోవుట, వర్ణనలకు ప్మాఠచ్శితణకు 1వముఖ్యమీయక పోవుట వఐన ఇందు రామానుజ జీవితము రేఖామాాతముగానే యన్నది, కాశయ్యాత నెషమున గురువు రామామజులను మట్టుబెట్ట దతిచుట, రానమానుజాల పీనఠల్లి కుమారుడైన గోవిందుని వృర్రాంతవబ, యష్టేశవరడుల కఠ, కృష్ణమాత్యుని గర్వమడచు. నన్నివేశము, థనుర్దాసు కఠ, చేలాచలాంబ (కొంగుపీతాట్టి) "సేవ మున్నగు ఉపాల్యానము భిందు కానరావు. శ్రీవైష్టనమత సారాంశము కథా ప్రారంభమునందే థై కుంక నర్గనకు ఇంగముగ్గా ఫ్రేరొనబడినడి,

రి ఆచార్య విజయము - సవిమర్శక పరిశీలనము

*“వలనొవ్నః జిదచిడీశ్వర యు క్రమగుచు

నల చతుర్దశ భువనాత్మకం బైన

కమల శాండంబును గడచి యామీద!

గమల చేజో వాయు గగన భూతాది

తత మహదవ్యక్ర తత్త్వ రూపముల

నతిశయం బొందు సప్తావరణముల

డాసీన (వకృతి మండలమున కవల

లాసిల్దుచుం బరాత్పర వాస మగుచు” వైకుంఠము గలదట

చిర్‌ _ అచిల్‌ . ఈశ్వర యు క్రముగా "(బ్రహ్మాండవ 0తయు నున్నదీ నుట, దాని నత్మికమించి వంచభూతాది వహదవ్య క్రములను, సపావరణములను సమీపించిన (ప్రకృతికి ఆవల నున్నదే పరాత్పర స్థానమనుట ద్వారా విశిష్టాద్వైత ఈత్వ్వము స్థూలముగా (వతిపాదింవబడినది,

1 సిద్ధరాజు తిమ్మురాజు :

పరమయోగి విలానమను గద్యవద్యాత్మక మగు (పబంధమును రచించిన కవి సిద్ధరాజు తిమ్మరాజు. ఈయన తండి ఓబళభూపాలుడు, తల్లి కోనమాంబ ఈమె అళియ రామరాయల తోబుట్టువు రచనాకాలమునాటి కీయన కష్టా మండలములోని కొండవీటి సీమకు వభవు.

ఈతని పరమయోగి విలాసము ఐదాశ్వాసముల రసవ శ్రర _పబంధము. మంగళగిరి లక్ష్మీనృనింవహస్వామికి ఆంకితము. వన్నిడ్దరాళ్వార్ల చర్మితయే యిందలి యితివృత్రము. (వఠమాళశ్వాసమునందు సరోభూత మవీయోగులతో బాటు భ_క్రీసారయోగి కథ కూడ (పస్తావించబడినది. ద్వితీయాళ్వాసమునందు క5ర .వ వద్యము వరకు ఆ కథయేసాగినది. అనంతరము నమ్మాళ్వారులి చర్చిత నడిచినది తృతీయలో కులశేఖర . తిరుప్పాణ _ విపనారాయణుల కతథలున్నవి. చతుర్ధలో పెరియాళ్వారు. గోదా వృత్తాంతములు వర్ణితము లై నవి. థిరుమంగై యాళ్యారు చర్చిత చతుర్థలో 124 నుండి వంచమాళశ్వానమునందు 102

మళాబార్యులు - పాచీనార్యధ వాబ్బయములో వారి జ్రీవితచర్శితలు | వరకు చెన్పబడినది పిమ్మట 204 వరకు యామున చర్మిత యన్నది. అచ్చటి నుండి చివరి (371) వరకు రామానుజుల చరిత సంగహింవబడీనది.

అనర్గశమైన శైలి, లలితమైన శయ్య, సులభమైన నంస్కృత సమాస నిర్మాణము, తెలుగు పలుకుబడుల సొందర్శ్యము ఈ కావ్యమునకు వినూత్న శోఠను సంతరించి పెట్టినవి.

(11) ఏది పాచీనము? వీది అనుసరణము?

ఈ తిమ్మరాజు (వబంధమును, తిరువేంగళనాథుని ద్విపద కృతిని ఒక దాని (పక్కన మజొకదాని నుంచి పరిశీలించినచో ఒకటి మూలకృతి యనియు మజఠొకటి తృర్పతిబింబ మనియు స్పష్టముగా తెలియగలదు కథా (పారంతము నందలి వైకుంఠ వర్ణన విధానములో కొంత రేదము కనిపీంచుచున్నది కాని మిగి లినదంతయు అనుసరణమే.

ఉదాహరణమునకు విష్ణుచిత్తుడు పాండ్యరాజు సభలో పరతత్వ నిర్ణ యము చేయు సన్ని వేశమును గమనించవచ్చును తిరువేంగళనాథుని ద్విపదలో -

“ప్రకృతి జీవులకు లోపలను వెల్పలను

సకల ళాస్త్రముల నిశ్చలత దీపింప

నాడి యంత్యము లేక యధికుండు సముడు

నే దెస లేక సర్వేశ్వరుం డగుచు

సర్వ నియంతయై సర్వజ్ఞా డగుచు

సర్వంబు తనకు శీేషంబుగా మెలగు

కాంతి బాయని మణీ కరణీ నా దివస

కాంతు; బాయని రుచిగతి! బద్మ్య( గూడి

మిగుల వేదము లాడి మిథునం బటంచు€

బొగడ బెంపొందు శ్రీ పురుషో త్తముండు

సరత త్ర్వమని పల్కు. పల్కు లోవలనె. (వంచమాళ్యాసము)

డ్డ ఆచార్య విజయము - ననిమర్శక పరిశీలనము తిమ్మరాజు తరువోజ... *వకృతి వూరుషులందు బహీర ౦తరముల( బకిపూర్ణడై లయోద్భవములు లేక (పకట సంగతి [వళ సద్మాప్తు6 బోలె బద్మ లన్నెపుడును బాయక కొలువ సకలజ్ఞుడును సర్వ శక్రియు నగుచు సర్వంబు దనకు శేసముగ నర్వంబు నకు దాను శేషిమ్సై నారాయణుండు నరవర త త్ర్యంబు నా( బెంపు మీలు (4 3 "కాంతి వాయని మణికరణి' అను ఉసమానము తిమ్మరాజు రచనలో తొలగి ఫోయినడది, ద్విపదలోని వరత త్రము నరవర శ త్ర్యమైనది. తక్కి నదంతయు నించుమించు సమానమే మజియొక యుదాహరణము; రామానుజ కథాంత్య ద్వివదలు.-- ఏవరమత మదదంతి వంచాన్మమగుచు నరుదాశ చుభయ వేదాంత శాస్త్రములు గలిగిన శిష్య సంఘములకు నెమ్మి చెలగ వ్యాఖ్యానంబు సేయుచు నుండె (అష్టమాళ్వాసము ప 642) తిమ్మరాజు (వబంధము నందు. “సకల వరమత వాది కుంజర మృగేర్యదు లన౯గ బజగుచు నుభయ వేదాంశములను జశురులగు శిష్యవరులకు (శ్రవణ పుటము లలర గురియుచు నుండె శాస్త్రమృతంబు', (షంచమ ల 971) వీనిని విట్టి ఒకటి మూల కృ8ియై యుండి మరొకటి తదనుసరణమై యుండవలెను, ఏ ఒకరి రచనలోను వతియొకిరి (వస్తావన లేదు. వద్యో వబం ధము నందు వూర్వకవి స్తుతి (నన్నయాది కవుల స్తుతి) కానరాదు. ద్వివదలో వేంకటాచల పూర్ణుడు, గుర్వనంబి, తొండమాన్‌ చృక్రనర్తి, దాశరథి, - భట్టరా

మతాచార్యులు - (ప్రాచీనార్యధ వాబ్బయములో వారి జీవిత చర్మితలు క్రీ చార్య వర్యుడు, ఆనంతాళువారు, శఠకోవమౌని, కృష్ణమాచార్యులు, తాళ్ళపాక అన్నమాచార్యులు - తిరుమలాచారులు - వీరి (వస్తావన మ్మాతమున్నది. ఈ సిరిలో ఈ లెండింది యందు ఏది (ప్రాచీనము? ఏడి యనునర ణము? గమనింప |! వలసి యున్నది

వీరి కాలము స్పష్టముగా తెలియవచ్చుఓలేదు చిన్నన్న కాలము వారి పితామహుడైన అన్నమాచార్యుల కాలమునుబట్టి ఊహింవవలసీ యున్నది. ఆన్నమయ్య కాలము (క్రీ॥ళః కైశ24.1503 అని శ్రీవేటూరి (వళాకరళాన్త్ర గారు నిర్ణయించినారు. 1 అన్నమయ్య కుమారుడు పెద తిరుమలాదార్యుడు ఇతడు కేశ73 (పాంతమున జన్మించియుండునని శ్రీ వేటూరి వారే తెల్పినారు &9 అతని నాల్గవ కుమారుడైన చిన్నన్న 1505 (పాంఠమున జన్మించి యుండవచ్చును.

ఇక స్‌ద్ధరాజు తిమ్మరాజు అశీయరామరాయల మేనల్లుడు. ఆతడు శృష్ణ డేవరాయల ఆంత్యకాలమున (3530 (పాంతమున) (ప్రౌఢ వయన్కుడైై యుండవచ్చును కే5్‌65 నాటి లాళికోట యుద్దములో మరణించునవ్పటికి ఆతని వయస్సు 60 సం॥ లనుకొన్నను, ఆతడు 1505 [పాంతమున ఒన్మీ-చి యుండ వలెను. అతని సోదరి కుమారుడు నీద్ధరాజు కావున నిద్ధరాజా 1520-25 1పాంతముల జన్మీంచి యుండవచ్చును

దీనినిబట్టి చిన్నన్న . సిద్ధ రావా ఇంచుమించు సమకాలికులు, ఈ యురు వరిలో పరమయోగి విలాసమును మొదట (వానీన వారెవరో ఈ ఆధారములతో నిర్ణయించుట కష్టమే. ఆయినను వయస్సు దృష్ట్యా నీద్ధరాజు కంటె చిన్నన్న పెద్దవాడుగా కనిపించుచున్నాడు.

మజియు వీరి రచనా సంకల్పములు కూడ ఖిన్నముగో నున్నవి. చిన్నన్నకు కలలో శ్రీ వేంక టేశుడు కనిసించి___

“బ్లస్సృప్రడ్త ఓదవిడ ప్రబంధంటు చూచ్‌

తేనుగున రచియింపు ద్వివడ రూవమునీ" అసీ యాష్టాపించినాడు. దీనీద్వారా, చిన్నన్న ద్వివదోకు తమిళ (గంధములు మూలమని తెలియుచున్నది.

క్తిగ్రీ ఆచార్య విజయము - సవిమర్శక పరిశీలనము తిమ్మరాజు

ఉస్తక్రల్ర శ్రీయుత కొండవీటి నగరీ

క స్మామాజ్య రౌరేయతా

ధికతన్‌ మీజుచు నొక్కు నాడచల క

కిన్చూర్తి శ్రీవైష్ణవ

(వకరంబున్‌ భబియించుచున్‌ హరి కథా

(వస్తావనన్‌ దివ్య యో

గి కథల్‌ వించు దదర్థ కావ్య రచనా

శేశీ సమాయుక్తు(కై ”

అని దివ్య యోగి కథలను వినుచు, ఆ వస్తువుతో కావ్య రచన చేయవలె ననీ నిర్ణయించుకొన్నాడు.

న!

ఈ ఆధారములను వరిశీలించినచో చిన్నన్న ద్విపదయే ,పాచీనమై యుండవచ్చునని తోచుచున్నది చిన్నన్న శాళ్ళపాక వంశస్థుడగుటయే కాక, స్వయముగా శ్రీ వేంక టేశ్వర భక్తుడగుటయు, ఈ వరమయోగి విలానమునే గాక, వ. అష్ట్రమహిషీ కళ్యాణము 2 ఉషా పరిణయము, 3 అన్నమా బార్య చర్మితము అను ఇతర (గంథఠములను రచించి యుండుటయు, సిద్ధరాజు ఇతర రచనలు మృగ్యములగుటయు పె అభి పాయమునకు ఉపబలకములుగా నున్నవి ఏమైనను ఈ రెండు కావ్యములు రచనా శిల్ప విషయమున నొకదాని కొకటి దీటుగా నిలిచి, ఆంధ్ర సాహిత్య సరన్వతికి అలంకొరముల్పె యొప్పు చున్నవి. సకల జీవ సంజీవనము :

దీని కర్త సాయవ వేంకట్టాది నాయకుడు. దూపాటి సీనుకు పళువు. ఇశని కాలము తెలియవచ్చుట లేదు. “తాళ్ళపాక చిన్నన్న (1500 _ 1558) కృతికీ (వరమ యోగి విలాసమునకు) నంబూరి కేశ వాచార్యుల (1650) కృతికీ (ఆచార్య సూక్తి ముక్తావళికి) మధ్యన వెలువడింది ఈ కృరి' అని అఆదార్య శ్రీ వీరుదురాజు రామరాజు గారు అభ్మిపాయ పడినారు.!ి1ే

మతాచార్యులు _ ప్రానీనార్యధ వాజ్యయములో వారి బీఏతచర్శితలు ప్రే వేంకట్మాది నాయకుని స్వవ్నము నందు నేంక టేశ్వరస్వామి సాఇ్షత్క రించి తనకు అంకితముగా యతిరాజ కథా (వబంధము రచింప్పమని ఆదేశించి వాడట. 'లనమాన కవిత్వకలా రసీకుడు సర్వార్డసిద్ది రఘుపతి ధీరుండు సవి యుకు' (1.74) కాగా అతడీ కృతిని వినిగ్మించి వారికి ఆంకితమిచ్చినాడు.

.. ఐవాళ్వాసముల ఈ [పబంధమునందు. శ్రీమన్నారాయణుడు ఆదిశేము నితో ఆళ్వారుల అవళారములను గురించి తెల్పి సకల జన జీవనోజ్జీవనము కొజకు ఆతనిని కూడ భూలోకమున కేగవలెనని ఆదేశించుట = ఫ్రీ "పెరుంబూ దూరులో రామానుజాలుగా ఆదిశేవు డవతరించుట. ఉవనయన వివావోదులు - శం్యడీ (క్రేశవాదార్యులు) సాలోక్యము చెందిన తర్వాత తల్లి (కాంతిమతి) తో, భార్య (తంజమాంబ) తో కంచికి వెళ్ళి యాద్‌వ్ల [పకాకులు అను ఆద్వ్వైతయతిని ఆశయించుటష (వథనూళ్వాసమునందు వర్జితములై నవి.

ద్వితీయా శ్యాసమునందు ఓక మూగవాడు కాంచీపుర వాసులకు రామా నుజులు ఆదిశేషుల అవతారమని తెల్పి ఆంతర్జ్హితుడగుట - కంచిరాణు కుమా ర్రెను బ్రహ్మరవన్సు బారినుండి తప్పించుట - కప్యాస పుండరీకాశ వ్యాఖ్య. యాదవ (వకాశుల కుట - సీఠారాములు ఆటవిక దంపతుల రూపములో వచ్చి రామాను ఉజలను రవషించుట. యామునాచార్యుల చరమయ్మాతలో ముడిచిన ఆయన అంగుళితయమును రామానుజులు తెరిపించుట - తంజమాంబ తిరుక్కంచినంబి యెడ, మవోపూర్ణుల వత్నియెడ చేసిన యపరాధములకు చింతించి, ఆమెను పరిత్యజించి సన్యసించుట - యాదవ ,వకాజులకు వైష్ణవము పసాదించుట, ఆయన నిర్మాణము - ఆరయర్హు అను సంక్షీర్తనాచార్యుడు కంచికి వచ్చుట అను కథాంళము లున్నవి.

తృతీయాశ్వాసమునందు. రామానుజులు శ్రీరంగము చేరి ఆళ్వందార్ల (యామునా చార్యుల) సం్యవదాయమును నెలకొల్చుట - గోష్టీపూర్జుల వర్ద ఉప దేశము పొందిన మర్మకారమును తెర్కా-శ్వారుల గోపుర మెక్కి సకలజీన సంజీ వనముగా వెదజలుట = కూరేశ దాశరథుల సేవలు - దర్శిదుడైన శిమ్మని (వరదాచార్యున్సి అన్ముగహించుట = తిరుమల చేరుట అను (వధాన కథలు విస్తారముగా మనోవారముగా వర్ణితముల్లై యున్నవి.

క్రి ఆచార్య వీజయము . సవీమర్శక న6శీలనీము తిరుమల తికువతీ కేతములలో స్వామి దర్శనము - గోవందళట్టు అను శిమ్యన గ్రహించుట - శ్రీరంగము. చేరిన తీర్వాతీ యీజ్ఞమూ్రి అను అద్ర్వేత పండిశుడు వచ్చి 18 దినములు. కాస్తో౦ర్థము చేసి ఓడిపోయి వైష్ణవము స్వీక రించుట్‌ ఆను సన్నీవేశములతో చతుర్ధాళ్వాసము నిండీయున్నేది, పంచ మాశ్వాశమునందు శశ్రీరామానుజాల దిగ్విజయ యాత _పధానముగా వర్జింవబడినదీ భారతడదీశమంతట సంచరించి మాయాపాదులను తదితర మతముల హరిని జయించుట . శారదాపీఠము చేర తాము రచించిన వేదార్థ సర్మగహమును సమర్పింపగో ఆదేవి బోనీని శిరన్సుపే ధరించుట - రాజ సన్మోనము శ్రీరంగము చేరి అచ్చది శ్రీలాష్యాదులను రచించుట . మూగకు మోశము (వసాదించుట-శ్లైవుడైన చోళరాటో కూరేశాదుల కన్నులు తీయించుట్‌ కొంగు పిరాద్టి, ఆంధ వూర్ణులు ఆయనను "సేవించుట చోళరాజు (కిమికంరు డ్రై మరణించుట - యాదవ్మాదిలో రామానుజ మ్మిగహ (వతిస్థ - తిరగి శ్రీరంగము చేరుట = రామానుణాల అజ్ఞరే కూరేశులు వరదరాజ న్త్వవమును రచించి అపూర్వ చకులగుట. తప్పుళేనిన నాలూరానుతో వాటు తమవారి కందంకీ మోవమిమ్మని కూరేశులు రంగనాథుని కోరుకొనుట ఆను కథాంళము లున్నవి. చివరకు ఆ యతిరాజు చకవ ర్రీ 12,000 పీకాంగులతోను, 709 (తిదండులశోను, 74 పీఠముల వారితోను, అశేష భక్తులతోను, శీష్యులతోను ఏశిష్టాద్వెతీ (వవంచ మును పాలీంచుచున్నట్టు వర్ణించుటతో ఈ (ప్రబంధము పరిపూర్ణమైనది. వీశిష్టాద్వెత నసీద్ధాంతము ఈ [(గంథమంతట వూసలతో బారమువలె వ్యాపించియున్నది. వత్యేకించి నాల్గవ యాళ్వాసమున యజ్ఞమూర్తి = తచార్యుల నంవాదమున అద్వైత తత్త్వము ఖండింపబడి, విశిష్టాద్వైతము (పతిపాచింప బడినది. “అంతయు సీది (హ్మామనీ తజ్జలానితి యని యేక మద్వితీయంబ యనీ న ఆత్మా యటంచు వాదారంళణర బన్‌ తర్రేజ యనియు తత్ర్వమసీ యనియు

మతాదార్యులు - | పానీనార్యధ వాజ్మ యములో వారి జీవితచర్శితలు 9 నై తదాత్మ్య్యం సర్వమని ళదైవత బవు స్యా మసి తర్శత్య మని (కుతి శతి క్షాతజ్ఞా నన్నని స్మృతి తదనన్య త్వ మితి న్యూతగతి యైక్య్మమతి ఘటింస కారణము [వ్రవ్మ మీతరంబు కార్యమగుట కారణము కార్య మేకంబు గాన చిదచి దీశ భేదంబు వల్కె, దీ వెట్రటన్న న్‌. ఖిము నీక్ష్షించి యతి సహ్మస్రాశుం డనియె ” (4 2ట్రై ఇది యజ్ఞమూ ర్రి (పతిపాదించిన ఆద్ర్వైత తత్వము, దీనికి శ్రీ మృదా మానుజుల సమాధాన మిటు్న్నూదీ: ళా *“తదనన్యతయు మదు క్షపకారముననే యమరు నొండొంటంగా దదియు వినుము చిదచిచ్చరీర తచ్చేషియా వరమాత్మ యది కుతి స్మృతులందు విదితమయ్యె దేహవాచకములు దేహి జె ప్పెడునట్ల (టహ్మంటబు నఖిల శబ్దములు నొడువుః జీదచిత్తు లతని విశేషణమ్ములు తద్వి శిష్టుడిసండు నూక చిదచిదాత్మ శారణమొ స్ధూల చిదచ్మిత్పకార కాత్మ కార్య మటుగాన కారణ కార్యముల క నన్యతా (వతిపాదనం ఐబమర దేది శేషవస్తుత నపృఠగ్విశేషణళను క (4.143) ఇట్లు ఈ వాద (వతివాదములు డాదాపు ముప్పది గద్య సద్మములలో పాగినవి. ఇందు [కుతి స్మృతి పురాణాదులలోని వాక్యములు యథాతథముగా యథాయోగ్యముగా వేంకట్నాది నాయకుడు పద్యములలో నిమిడ్చినొాడు. ఆయన రచన = శైలి మొదలగు క విత్వాంశములను ఖాడ ఇచట గమనింపవచ్చును. తఉ౪ఏ-3

ప్రీ ఆచార్య విజయము = సవిమర్శక పరిశీలనము ఈ (_సబంధమునందు రామానుజుల జీవితము విస్పష్టరేఖలతో తీర్చిదిద్డ బడియున్నది. పెద్దప్మాతల చ్మితణజమటుండ చిన్నచిన్న ప్మాతల స్వభావములు కూడ ఇందు సమ్మగముగా చితింపబడి యున్నవి. గోషీవూరుల కమారె అత్తుభయమ్మ తన ఆ త్తవారింటి రాయిడి భరింన ఈ ఇ జ జ న్‌ లేక ఒకనాడు పుట్టింటికి వచ్చినదట. *ఠడిదార యెజు(గని తల(జక్క ముడువని వెంటుక లిరువంక [వేలియాడ నిదురకు నోచని నిడువాలు(. గనుదోయి! (గమ్ము చెచ్చని బాష్పక ఐము లురుల( బెను బ౦డువుల కూటి తనివి గానని మేన బయ్యెద కొదుగని బట్ట దొలంగం బనుల( గాయలు గొచి వసపు దారము లూను కరముల నిత్ర్తడి గాజు లౌారయ విడెము సో(కని మోవియు విచ్చుటాకు పీనుగవ రాళికరుడైన లేని గళము గాటుకయు€ బొట్టు! దడవమి గనీ కలంగు జనని ముంగల నవ్వి వతనయ నిలిచె.” (3-%0) అ్తింట అమె యెంతటి నిరాదరణకు లోనైనదో చెన్పకయే. చెప్ప చున్న దీ ఆకార వర్ణనము ఆమె “గొప్ప యెలుంగున తల్లి యం్యఘులన్‌ పీడిన శార్మి వాలి పలవింవగ నుల్దము పెల్లగిల్లగా నేఢడువకమ్మ లెమ్మని యదేమని (గుచ్చి కవుంగి లింపుచున్‌” “ఎన్నడు నెజు/గని దేమే చిన్నిపడుచు నెవ్వరింత సేనీరి యని యా కన్నీరు దుడిచి యూోయమ కన్నియ నిరు జెక్కు నొక్కి కలంగుచు నడిగెన్‌ (3-93)

మళొచార్యులు _ (పాచీనార్యధ వాబ్బ్యయములో వారి జీవితచర్మి తలు క్‌ “అడిగిన మోము వాంచి నర ణాంగుళి నల్లన నేల గీటుచుం బొడమెడు బావ్స బిందు తతి భూమికి దేమ ఘటింవ( జెక్కిటన్‌ ఐడిఐడి పాజ(గం దొలగు6 వియ్యెద కౌొంగఅచేత( జేర్చీయ వృడఃతుక య త్రచేం బడిన పాటులు చెన్పదొ(డంగె( దల్లికిన్‌ క (3.94) తల్లి బిడ్డను అక్కున జేర్చుకొని ఓదార్చి ఆమె కష్టములను విచారించినవ్పుడు ఆ బిడ్డ (పవ ర్రించుతీరు చ్మితకారుడు కుంచెతో తీర్చినట్టున్నది. ఇక ఆమె దిన చర్మలో- *“వే(కువ మేల్కాంచి వెడలంగాన వటంచు? బనుల దామెన లూడ్చి వజవవనుచు గోమయంబులు కూర్చి కువ్చృలేయవటంచుం గసవు [దోయక యేల మసలి తనుచు( గలయంపి ముంగిట గలయః జల్లవటంచు నరుగులు చక్కగా నలుక వనుచు జీర లార(గవైవ( జీర వే రావంచు( బలికింన బెట్టుగ( ఐబలుక వనుచు జిని(గె. గోకంచు నిదె కూడు చిమిడె ననుచు నెంత తడవంచు నెంగిళు లె తవనుచు( గుండ యోడంచు( దిట్టను గొట్ట గాని జనని యొకనాండు నూజుకే నునికి గాని (3-9) ఒక మధ్యతరగతి కుటుంబములో వనులతీరు, వానిని నెవముగా పెట్టుకొని అత్త సాధించు విధము ఈ కవిరాజు వరిశీలనాళ క్రి నిదర్శనముగా ఇందు ఒక [కమపద్ధతిలో వర్జితములై నవి,

శ్రీల ఆదార్య విజయము - సవిమర్శక పరిశీలనము

*నగ్రికేర్సు దనుక వంచీన

నడు మెత్తగ నెడము లేదు నాదొక బతుకే (3.96) అని నీరాశోపహత మైనది. *“ఇంక నీ యలమట నూతనైన, నురినై న, విషాగ్నుల నైనం బా పెదన్‌” (3.99) అసి తన నిర్ణయమును (టఅకటించినది. ఆత్తల రాయి శ్ళకు గురియైన ఎందరో కోడండ్డ జీవితములకు చరమాంక మిదియే.

కజకు గుండెలనైన కజగించునట్టున్న ఈ సన్నివేశములో ఒకనాటి అమె బాధ యిట్టున్నదట-అనాడు ఆకాశము మేఘాన్ఫృతమై *మోమడచిన గన రాని నడురేయి' లీకటిలో కడవ చేతికిచ్చి ఊరికి దవ్వగు బావికి పోయి నీరు దెమ్మన్నదట అ అత్త తోడెవ్వరినైన(బంపు డనగా నీ పుద్టింటినుండి తెచ్చు కొమ్మన్నదట ఒక మాట పుట్టినచో, దానినే పట్టి పీడించుట అబ్బి ఆత్తల స్వా వము. ఈ బాధతోనే అత్తుకాయమ్మ పుట్టింటికి వచ్చినది.

తల్లి కూతు నోదార్చి, రామానుజుల నడుగుమనగా ఆ స్వామి కరుణించి తన శిమ్యడైన దాశరథిని అమెకు తోడిచ్చి పంపెనట.

ఇంత రసవంతమైన (వబంధము నందించిన పాయవ వేంఠటాది నాయ కుని కీర్తి ఆంధ సాపాత్య మున్నంతకాలము చెక్కు.చెదరక యుండుననుట ఆతి శయోకి కాని యళార్థము,

శ్రీ మ్మదామానుజులు తమిశదేశమునందు జన్మించినవృటికి ఆయన స్థాపించిన విశిష్టాద్నైతము అంధదేశమునందు కూడ కొంతవఆకు వ్యాపించి యుండుట ఆ మత విశిష్టతను వెల్లడించుచున్నది. ఇది ముఖ్యముగా తిరువతి శ్ర వేంక టేశ్వరస్వామి న్మాశయించి యున్నందువనలన ఆ (ప్రాంతము నేలిన తెలుగు రాజులకును, తెలుగు పజలకును ఆదరప్మాతమైనది. విజయనగర రాజులు, కాళ్ళపాక కవులు దానికి వట్టుగొమ్మలైరి. ఆ (వభావముతోనే శ్రీమ (దామానుజుల జీవిత చర్మితము తెనుగున నవతరించినది

మతాచార్యులు - పాచీరాంయధ వాజ్మయములో వారి జీవితచరితలు ౩ 6. శ్రీను చరితలు థి భారత దేశమువై ఆంగ్లేయుల 1వభావము రాజకీయ = సాంఘిక రంగము లందే గాక మతవనరముగా కూడ గణనీయముగా నున్నది ఆంధ దేశమునందు కైంస్తవ మతము వ్యాపించి, కై9స్తవారధ సాహిత్యమును కొంతవరకు సృష్టించి నది. పీంగళి యెల్ల రార్యకృత “సర్వేశ్వర మవోత్మ్యము” (తోభ్యచర్మిత) (1730, సామంతవూడీ మల్లయకవి రచిత “అనిత్య నిత్య వ్యత్యాసము", మల్దెల తిమ్మ రాజు రచించిన “జ్ఞాన చింతామణి" (1770, మంగళగిరి ఆనందకవి రచించిన “వేదాంత రసాయనము” _ అట్టి క్రైంనవ (గ్రంథములు. వీనిలో *ఏను క్రీస్తు జీవితమును చ్చితించిన గంథము వేదాంతరసాయనము ఏక వేదాంత రసాయనము : ఇది నాలుగా కశ్వ్యాసముల _పబంధము 1720.30 [పాంతములలో మంగళ గిరి అనందకవి దీనిని నిడిమామిళ్ళ దానప్పకు ఆంకితముగా రచించెను, జ్షానస్ప అను (బావ్మాణుడు సర్వతమంతి ఆను మజొక (వాహ్మణునితో. *ఏ వేవుని ఆరాధించినచో మోవము (పాప్రించు' నని (వశ్నింపగా, ఆయన శ్రీను చర్మితను చివరించినాడు. దానికి ముందుగా తన వంశమువాడైన మల్లరసు కై౦స్తవ మతమును స్వీకరించిన విధమును తెలియవేసినాడు, చిన బిల్లాపురము (నేటి కర్ణాటక రాష్ట్రమునందలి చిక్కు బల్హాపురము కావచ్చు) రాజు ఆస్టానమునందు చం్మద్యగహణ విషయమై సందేహమేర్పడగా, ఆ రాజు క్లానబోధమునిని అ్మళయించినాడు. ఆనాడు చంద్మగహణ మేర్చడ దని ఆయన తెల్పగా ఆది యజ్రే మైనది. అప్పుడా ఆసహ్టైనమునందున్న “అనేకు కులతో వాటు (వధానమంతి యైన మల్లరను కూడ ఆయనవైపు ఆకర్షితుడై నాడు, తర్వాత ఆయన ద్వారా [క్రీస్తు చర్మితను విని, చివరకు తవస్న్నానము పొంది కై9 స్తవుడుగా మారినాడు. జాన టోధముని యితర దెవతలను నిరనీంచి, కై9న్తవుల దైవము ఎట్టు ఉగము డైనాడో వివరించి, సన్మనన్కుల (దేవదూతల)ను గూర్చి, పిశాచము లను గూర్చి తెల్చుటతో [పతమాళశ్వాసము మొగిస్‌నది.

షు! ఆచార్య విజయము . సవిమర్శక పరిశీలనము

ద్వితీయలో ఆదము . హేవ (ఆడమ్‌ ఎ ఈవ్‌)ల కథ, వారి నంళాన ములో ఇృబవోము అనుళక్తునికి అన్నాంబ జన్మించుట, అఆన్నాంబా - జ్యాకీము లకు మరియ జన్మించుట, ఆమెకు 'యోసేపు'తో వివాహము జరుగుటకు ముందే ఒక దేవదూత సందేశానుసారము ఏను జన్మించుట, ఆ దేశపురాజు హేరోదు తన పదవికి ముప్పు వచ్చునేమోయని రెండు సంవత్సరములలోప్ప పిల్లలను చంసించుట, హేరోదు మరణించిన తర్వాత మరియ దంపతులు ఏసుళోబాటు ఈజిస్టనుండి తిరిగి బెళ్లెహాము చేరుట, అనంతరము వారు నజరేతు చేరుట అను కథాంశము లున్నవి.

“జకర్యా . యెలిజబెతు'ల సంతానమైన యోహాను ఆకాళ భాషితము నను నరించి 'ఏను'కు తపస్స్నానము (వసాదించుట, ఏను ఒక (గుర్డివానికి కన్నులు వచ్చునట్లు చేయుట, తన శిన్యుడైన లాజరు చనిపోగా, నాలుగు దినముల్ల తర్వాత నమాధినుండి బయటకు వచ్చునట్లు చేయుట, ఈ మహిమవలన ఆయన కీర్త దిగంతములకు వ్యాపించుట, యూదుల అబారములలో కొన్నింటిని ఏను తిరన్కరించుట, అందుకు (వత్మికియగా. వారు . ఏను శిమ్యలలో ఒకడైన “ఇస్కరియోతు యూదా'కు మువ్పది వెండినాణెము లిచ్చి అయనను పట్టి యిమ్మనుట, ఏను క్రివివయము ముందుగా తెలినినవ్పటికి న్మిష్కియుకై యుండి ఐంధించనబడుట, న్యాయాధివతులలో నొకడైన పిలాతు ఆతనియందు ఏ దోషము లేదనుట, దుష్ట గురు [పేరితులైన (వజలు - ఏసును శిలువవేని ఐరవ్బా అను గజి దొంగను విడువ మనుట, వఏీనును కిలువవేయగా తల్లి మరియ వరితపించుట, జెరూసలెము ప్రజలు విలసించుట, '*నా కోసము ఏడువకుడు, మీకోసము మీ వీద్దల కోసము ఏడ్చుడు" అని యేను సందేశమిచ్చుట అను కథాంశములు తృతీయాళ్వానమునందు మనోహరముగా వర్ణింపబడియున్న వి.

చళుర్ధాళ్వాన కథలో ఏను తన తల్లి వాధ్యతను యోవానుకు అన్పగించుట ఏసు మరణమును భరింపలేక జూదానుడు ఉరి వేసికొమట, ఏను తాను చెప్పిన [వకాకము మరణించిన మూడవనాతు సమాధి నుండి లేచి శిమ్యలకు, మరియ మఘార్థలకు ఇంక కొందటికి కనిపించుట అను అంశము లున్నవి. ఈ కథాంశము లను విన్న తర్వాత మల్లరసు మతము మార్చుకొనుటతో ఈ కావ్యము ముగిన్షినది,

మరఠాచార్యులు - (పాచీనాణధ వాబ్మయములో వారి జీవితచర్శితలు 89 ఆనందకవి గొవ్ప విద్వత్కవి. ఆయన శైలి, భావుకత [వబంధ వద్ధతిలో సాగినవి ఉదావారణమునకు ఏనును శిలువ వేనికప్పుడు తల్లి మరియ విలపించిన విధము 'వాయని రక్షితార్త నివ వాయని జూదులు పాపచిత్తులౌ రాయని డైర్య నిర్జితధ రాయని యంధ నిరీక్షణ [వదా నాయని పుణ్యకర్మ సద్‌ నాయని భాను సమాన భూరితే జాయని మామకీన తను జాయని యేడ్చెం గరంబు భోరునన్‌. (4.70) తిక్కన మహాభారత _ (దోణవర్వ 'వబంధము' నదు ఈ పద్య శిల్పమునకు ఆకరము కనిపించును అభిమన్యు మరణవార్త విని అర్జనుడు దుఃభించిన తీరు. 'వోాయను ధర్మరాజ తన యా యను నన్నెడబాయ నీకు ణ న్నేయను తల్లి నేవ జను నే యను గృన్హుడు వీడెవచ్చె రా వేయను నాంటి పోవ దగ వే యను నేగతి బోవు వాడనే నో యభిమన్యుశాయను (బి యోక్తుల నుత్తర దేర్చునే యనున్‌ " (చోజ. ఓ242) ఇట్టి శిల్పమే అయ్యలరాజు రామభ్యదుని *రామాభ్యుదయము” నలదు దర్శన మిచ్చును. వనవాసమున కేగిన రాముని గూర్చి దళశరత విలావము__ “వో యను గాంధినందన మ ఖారి నిశాట మదాపవోరి బా వో యను [గావ జీవదవ దాంభురునో యను రాజలోక నసీం

40 ఆచార్య విజయము _ సవిమర్శక పరిశీలనము వో యను పోషికార్య నివ వో యను కానల శేగిరే నిరీ హాయను నిర్వహింపగల నా నిను బాసి రమూద్వహా యనున్‌.* (రామా. 5.10) తిక్కన స్పష్టింవగా, రామభ్యదుడు దర్శించిన ఈ శిల్ప సౌందర్శ్మమునకు మురిసిపోయిన అనంద కవి, త్రానును మటికొన్ని మెటుగులతో అట్టి శిల్పమునే సిద్ధ మొనర్చినాడు. ఈ మూడు సన్నివేళములలోను కుమారులకు దూరమైన కన్నవారి అకందనమే వర్ణిత మైనది అయినను పై రెండుచోట్ల తం్మడులు దుఃభింపగా ఇచ్చట తల్లి సరితపించుట విశేషము. కన్నకడుపు కోత అన్నిటి శన్న మిన్న గదా! ఇట్టు పాచీన కవితా సౌందర్యమును సం్యవదాయమును నిరంతరాభ్యాసము చేత (గహించి జీర్ణించుకొన్న కవితాతపస్వి ఆనందకవి, ఇట్లు ఆర్యధసౌహిత్యము పుట్టిన నాటినుండి రివ శరాబ్ది వరకుజైన = శైవ. అద్వైత. విశిష్టాద్వైత = క్రైస్తవ మతా చార్యుల జీవిత చర్మితలు అనేక పద్ధతులలో, అనేక పరిమాణములలో, విభిన్న (వమాణములతో వెలువడినవి. కాని, ద్వైత మఠాచార్యుల జీవిత చర్మితలు [పాచీనారధ సారస్వతమున వచ్చి నట్లు కానరాదు. ఇక 19వ శరాల్టిలో శ్రీ తిరుపతి వేంకటకవులు బుద్ద చర్మితను రచించిరి, అంతకు ముందు ఆంధ సాహిత్యమున బుద్ద చర్మితలు గాని, బౌద్ద మత (గంథములు గాని వెలువడినట్లు కానరాదు. అత్తే మహమ్మదీయ మత సంబంధి ఆం్భధ వాబ్మయము (ప్రాచీనమైనది కానవచ్చుటలేడు ఈ శతాన్దీలో మహమ్మదు (ప్రవక్త జీవిత చర్మిత.బోధలు వచ్చినవి 18 ఈ మతాచఛార్యులందరును ఆయా కాలములలో అమార్గము నందు నంచ రించుచున్న మానవ సమాజమునకు సన్మార్గము చూపిన మహర్చులు, వారిలో శ్రీ ళంకరులు ఒక ఆవతార పురుషుడు. ఆయన ఏ కాలమున జన్మించినారు? అన్సటి సామాజిక _ మత పరిస్థితు లెట్టివి? అప్పుడాయన సాధించిన ఘనకార్యము లేవ? ఈ నాటి సమాజమునకు అవి యెంతవణకు ఆవళ్యకములు? మున్నగు విష యములు తెలిసికొనదగియున్నవి. చిత మేమనగా - ఆంధ కాళిదాసు ఆరార్య విజయమును రచించిన 18వ శరాల్ది యందు “అద్వైత. విశిష్టాద్వెత-కై 9 స్తవ'

నుతాచార్యులు - ప్రాశీకారధ వాబ్మయములో వారి జ్లీవితచర్శితలు ఢీ ఆచార్యుల చర్మితలు, ళత్సంబంధి మత [గంథములు విరివిగా వెలువడినవిం దీనినిబట్టి ఆనాడు ఆర్యధదేశమునందు మత గైతన్యము విస్తారముగా నుండిన దని చెనృవచ్చును. (ప్రభను సోపానము = జ్ఞాపికలు 1 జగదురు బోధలు, అనువాదము, ర్‌.న సంపుటము.వుట 2 డ్డ (బ్రహ్మన్మూతము, అను; శ్రీ రత్నాకర బాలరాజు, ఉపోద్ధాతము ఎ పుం ప. తి. ఆంధ విజ్ఞానము - వు 2360 శ. , (బహ్మస్తూలళము - ఉపోద్దాతము అవు వని?111 (వకంర8&2 కెరళలిళుం వ్‌ంు10క 19355 . 170) 5. కృదంత రూవమాల .- 126 ఏ6. 262 50616౮, ఫీర్‌& 6848. 1966. సం ౪7 పు 998. 1002 6. అం్యధ విజ్డానము 1971 7, భారతీయ త త్వళాస్త్రము - డా॥ సర్వేపల్లి వారి 106149 2011060007" అను [గంథమునకు శ్రీబులసు వేంక టేశ్వరులుగారి అనువాదము [వ సంః। పీఠిక 3. 8 (బహ్మనస్మూతము పు. 352 9. భారతీయ త శత్వళాన్త్రము 1.వసం॥పు.శీ 10. పైది-పు. 9, 161 11. పెది-పు. 6, 181, 1బ5 12 పెది.వు. 122, 121 కర, కన్నడ సాహిత్య చర్మిత _పు ర్‌ర్‌ 14. బసవపురాణను. సంకేవపతి-పీఠిక. 217౯10 (డాః జి వి. సుబవ్మాణ్యం గారు

శై ఆచార్య విజయము - సవిమర్శక పరిశీలనము

కక్‌ పూర్వగా థాలవారి ప్ప, 10క్త

కేక. శ్రీమచ్చంకర భగవత్పాద చర్మిత - డా॥ శ్రీ పోతుకూచి న్ముబహ్మణ్య శాస్త్రీ పు 45,6,7,8 %

17. సమ్మగ ఆర్యధ సాహిత్యం = 12వ సం॥ వు. 16, 17.

18. సకలజీవ సంజీవనము _ ఆచార్య బి. రామరాజుగారి పరిష్కరణ _పీరక క11, 2111, 21ఇ

39, అన్నమాళార్యుల జీవితచర్మ్శితము 1978 గ.] ౨. పచురణ.పీరిక. పు 2,3

20 పెదింపు. 84

22. సకలజీవ సంజీవనము గౌ. గా. స. (వచురణ __. 1983. దీనికి వారు రచించిన శశీ పుటల వరిశోధనాత్మక పీరక . పు 271.

22 వేదాంత రసాయనం -_ సవిమర్శక వంశీలన _ 1988 (లిభిత్మపతి) శ్రీ

' కొళ్ళాగుంట ఆనందన్‌, ఎం ఏ, ఎం. ఫీల్‌., పుటలు 31, 32,33.

2 'క్కురాను షరీఫ్‌' అనువాదకులు శ్రీ చిలుకూరి నారాయణరావు, ]గ్‌ గీ, వినీ 6, పర, ద్వితీయ. ము 1930, ఈ [_గంథారంభమున మవమ్మదు (వవక్ష జ్లీఏీతచర్మత (గాంథిక వచనమున సం్యగహముగా నున్నది.

వావ 0

ద్వితీయ సోపొనము జి థీ శంకర జీవిత సం] గహవు (క్ర శం సం్ట౧వాబు ఆజ్ఞానాంతర్గ హన పతితా నాత్మవిద్యోప దేశః (శాతుం లోకాన్‌ భవదవ శిఖా లావ పొవచ్య మానాన్‌। ముక్త్వా మౌనం వట విటపినో మూలతో నిష్పళంకీ శంభోర్మూర్రి శృరతి ళువనే శంకరాచార్య రూపాః (మాధవీయ శంకర దిగ్విజయము శీ.60.

1. జీవిత చర్మిత = ఆధారములు : ఆది శంకరుల జీవిత చర్మితను తెలియజేయు [గంథములు ఈనాడు సంస్కృతమునందును, అనేక భారలీయ బాషలయందును, పాళ్చాత్య భాషల యందును శకాధికముగా లభ్యమగుచున్నవి, (పాచీనకా దృష్టితో వీనిలో మౌలిక సంస్కృత (గంథములే (పామాణికముగా (గపహింపదగి యుండును. శ్రీ శంక రుల జీవిత చర్మితను సమ్మగముగా దెలుపు (గ్రంథములు నలుబది మూడు. అయా స్థలములలో ఆచార్యులవారి వస క్రిగల (గంఠములునదు నేడు - మొత్తము ఆరువది సంస్కృత (గంథములు "పేర్కొనబడి యున్నవి. వీనిలో చాల (గంథములు కరవ శతాబ్దికి తర్వాత రచింపబడినవి కాగా, శ్రీ శంకరులకు సౌగ్షాత్‌ శిమ్యలైన వారు రచించిన చరితలు కొన్ని యున్నవి. అవి తక్కిన వాని కంటె అత్యంత (పామాణికము లైన ననుటలో ఎవ్వరికిని మ్మివతిస త్రి యుండదు. అట్టి వానిలో వధానమైనవి ఈ [కింద 'సేర్కొనబఐడు చున్నవి.

క్‌. ఆచార్య విజయము _ సవిమర్శక వరిశీలనము

క్షే చిద్విలానుడు . శంకర విజయ విలాసము.

2 అనందగిరి - శ్రీ శంకర విజయము.”

వ చిత్సుఖుడు _ బృహచ్చంకర విజయము,

క. “కాంచీ మఠమునకు 26 వ ఆధివతియైన ఒక చిద్విలాసయతి (క్రీ త. 564 = 577) గలడు. తర్వాత 48 న ఆధిపతిగా అద్వైతానంద బోధ ఆనఐడు చీద్విలానుడు (1166 అ 1200) ఉండెను" అని ఈ చీద్వీలాసుడు శంకరులకు సాషెర్‌ శిష్కడా? కాదా? అని విమర్శకులు సందేహించుచున్నారు ౩

2 ఆఅనందగిరియే. అనంతానందగిరి అని కూడ వ్యవహరింపబడు చున్నాడా? లేక వేర్వేరు వృక్తులా? అను విషయమున భిన్నాభ్మిపాయములు కనిపేంచుచున్న వి,

ఆనందగిరి అను నొక పండితుడు శంకరభాష్యముల'పై టీకలను రచించి యున్నాడు. ఆయనకు ఆనంద ల్ఞానుడను నామాంతరమున్నది.

మాధనీయ శంకర దిగ్విజయమునకు [కి శ. 1799 _పాంతము వాడగు ధనపతీ నూరి రచించిన *“డిండినమ' వ్యాఖ్య యంద [ప్రాచీన శంకర విజయ సారము పేర్కొనబడీ యున్నది. ఆయా ఘట్టముల కనుగుణమైన గద్య వద్యములు ఆ (ప్రాచీన శంకర విజయ సారము నుండి ఉద్ధరింపబడి యున్నవి. దీని కర్త ఆనందగిరి అని అఆందున్నది

మాధవీయమునకే “అద్వైత రాజ్యలక్ష్మి" ఆను మరొక టీకను కీ ళ, 1824 పాంశము వాడగ “అచ్చుతరాయ మోడక్‌* అను పండితుడు రచించి నాడు, అందు “శివరహస్య్థ వచనై * అనంద గిరీయ (బృవాత్‌) శంకర విజయ కథాయాః సర్యగహేణ కఠనమ్‌"” అనియు . *వీ తత్క థాజాలం బృహచృ్చంకర విజయ ఏన శ్రీ మదానంద జానాభీధానానందగిరి రచితే దష్మవ్య మిళిదిక్‌ోో

౮ క్షా లః

అనియు ఉన్నది

వై అంళ చులనుబట్టి అనందజ్ఞాని అను నామాంతరము గది ఆనందగిరి వ్ఫిహర్‌ శంకర విజయమును రచించినట్లు చెప్పవచ్చును. - రనవళి నూకి, అచ్యుతరాయ మోడక్‌ సండశులు పేర్కొన్న (గంథమేగాని, వేజుగా (వత్మేక (గంభముగా బృవాచ్చంకర విజయ మేదియ లభ్యము కొలేదు,

శ్రే శంకర జీవిత సర్మగహము ఉరీ

ఈ బృహచ్చంకర విజయములోని గద్య పద్యములు, విషయము ఇంచు మించు యథాశతథముగా అనంతానంద గిరియమునందు కానవచ్చుచున్నవి.

దీనినిగూర్చి వరిశీలించిన శ్రీ టీ యం. పి మవిదేవన్‌గారు ఇట్లు ఆభ్మిపాయపడినారు:

“భాం 18 05 106౬068€ [05 ౪8 మీల56 €0 ౧06 18 అజ పంట ఇర6ం8ి 06 &ఉం602006 క+69 59 నిసడ04064061 505 806 ల ౦8 0౯ 80000, ఉట 18 61086 16606౮ శింల్‌ 12 60068౬06 4౧4 ₹ంంల కలిలిల బల 6౭810 ₹83200గ8 &|80 క 1080166 06 లుల ₹ఖ1-. త000౧8, &8 గం 8౯ ౧001068 06౧6, లా 8866 ఇటే 6౦2 0గులిని &1మ0క6 6౧0౫౧16౬66 ఇయ క6క812064 60 (ఓ) వీత 0646౯ ౦ 6 ఇషని1ంట8ి క4డక6క ౦01 +08 600౯ (2) చల ౧2౫ 0 666 ౦0౧7౦౨6౧౯8 &ని6ే ఇ180 0 (58 ౧౦౬8 ఇసిలన6 ఓమీల9 ఇలళ 6౧౦౦౬౨6566 (3) ర! ఈ౭862౯1001008 0* లేల ౪0 (క్ర) కప్రటంమిలన€॥ 2౧4 ౧1౯౬౧౦౧8 0వ €1మ65 క1రేళ (5) 6 766౦6 ౦5 580%5కడ'క 8849 &6 6065 ౧1866 666.”

ఈ అంశములను బట్టి బృహచ్చంకర విజయ కర్రయే ఈ శంకర విజయ కర్త అనియు, ఆనందగిరియే అనంతానందగిరి యనియు చెనృవచ్చును.

ఈ ఇరువురు ఖిన్న వ్యక్తులనియు, అనందగిరి 1200 [ప్రాంరము వాడనియు, ఆనంతానందగిరి 14వ ళతాట్టి తర్వాతివాడనియు కొందరు విమర్శ కులు ఆభ్మిపాయపడినారు * ఇందుకు వారు కొన్ని హేతువులను నూదించీనారు. వాటిని మరింత్‌ సమ్మగముగా (వపతిపాదింపవలనీయున్న ది. అంతవజకు.

*'“ఇనవంతానందగిరి రవాం అవతిహతాజ్ఞస్య భగవతః శిష్యః

న్వగురో రవకార [వయోజనం వర్ణయామి'' అని (గంథకర్ర తెల్పిన విధముగా, అనంఠానందగిరి లేక ఆనందగిరి. (శ్రీ శంకరులకు సాఖర్‌ శిన్యు డనియే విశ్వనీంచుట ఉచితమని తోచుచున్నది.

ఆనంతానందగిరియ మును (పామాణిక బంథముగా. కొందరు ప్రార్య హైళ్ళాత్య విమర్శకులు _(గహించియున్నారు.

శరీ ఆచార్య విజయము = సవిమర్శక వరిశీలనిము శ్రే “లం మః మంం3రు6921 ఉరగ! 16 ₹ంగ1ంమ ందం0ం98నా, ఇ్‌ంయ68 ఇ1118098 8 60 €6ఇం 06 5801208 - ౪138728 సీల316468 56 ౯6860 096 &౨6 ౦0051668 య €0 ర6 &0రు69016 026 (మిగిలిన రెండు మాధవీయము, చిద్విలాసీయ ము) తై వెం లగ10క (60 క90068805౯ ₹/118090'8 0506ల78002 ₹6ప్రడిని థం8 లుఠ ౧౯68౬౧6 $89208 = ₹1)878, 19 9018 “566009 01 యం £ల11- క1008 56668 0 ౧6 10108, కరౌ. గౌం1208 888 రతిలో 20068805 ళ₹711800 ఇ 19 6606066 8416088664 ఇల్‌ లుల ల౭66001816 08 లః ఇంక్‌ 55 వ్ర మహోపాధ్యాయ, అభినవ వాగనుళకాసన, (వహ్మశ్రీ మల్దాది సూర్యనారాయణళాన్త్రగారు, “బందు (శంకర విజయమునండు) అచార్యుల విజయయ్యాత, నరమత దమనము, అద్వైత (వలిష్ట మొదలగు బహువిషయ ములు వర్ణింపబడినవి. ఈ (గంథమచ్చువడినట్టు కనబడదు. ఇది తప్పక వ్యాపింవదగిన (గంథము'' అని (పశళంసించియున్నారు.5 3 చిక్ళుఖుడు ఆదిశంకరుల సమకాలికుడు అని శ్రీ నుదురుమూటి వేంకటరమణశర్మగారు [వానీయున్నారు 5జీ కాని, వారు దీనిని సహేతుకముగా (పతిపాదించినట్లు కానరాదు ఈ మూడు (ప్రాచీన శంకర చర్మితల కంటె ఈనాడు బవుక్యసబారము నందున్న (గంథఠము 'శంకర దిగ్పిజయము.” దీని కరృృత్వము బవా వాదోప వాద సందిగ్ధమైయున్నది. చతుర్వేద భాష్యక ర్తయు, శ్రీ శృంగేరి పీశాధిపతియు నగు శ్రీ మాధవ విద్యారణ్యుడే క్రీ.శ. 1380 లో ఈ శంకర దిగ్విజయ మును రదించెనని కొందును, అట్లుగాక, వ్యాసాచలుడు (కాంచీ ఫీఠమును అలంక రించిన 54 వ మఠాధిపతి మహాదేవేర్యద సరస్వతి (1498 = 1507) రచించిన శంకర విజయమును ఆనుసంరించి మాధవుడను ఒకానొక వండితుడు 15వ శతాబ్ది తర్వాత దీనిని రచించెనని మరికొందణును? (పకటించియున్నారు. ఏమై నను ఇది శంకరుల కంటె దాల శతాబ్దముల తర్వాత రచింపబడిన (గళిథము,

త్రీ శంకర జీవిత సంర్టగహము శ్లో పె ఆఅంశములనుబట్టి శ్రీ శంకరుల జీవిత చరితను _ప్రామాణికముగా పునర్నిర్మించుటకు అవకాశము చాల తక్కువగా కనిపించుచున్నది. ఉన్నంతలో అనంతానందగిరి లేక ఆనందగిరి రచించిన శంకర విజయము ఒక ఆధారముగా (గహింపదగియున్నది అయితే ఈ (గంథము శ్రీ శంకరుల దిగ్విజయ యాశా కథనమునకు, డెబ్బదిరెండు మతముల అఇండనమునకు, అద్వైతమత (వతిపా దనమునకే ఆధిక (ప్రాధాన్యము నిచ్చి యున్నందువల్ల, కథాభాగము తక్కువగా క! నున్నది. అనంళానంద గిరీయ (_పామాణ్యమును గుర్తించిన ఆలూరి కుష్పన దీనినే తన ఆనువాదమునకు ఆధారముగా (గహించినాడు మతజియు శాన్త్రముగా నున్న మూలమును, (_వబంధముగా మలచినాడు. ఇట్లు మలచుటలో సంగహ ముగా నున్న మూల కథలను విసృత మొనర్చి, ఆయా ప్కాతలను సమ్మగ ముగా చితించినాడు. అనంతానంద గిరీయమునందు పేర్కొనబడని కొన్ని కథలు ఈనాడు బహుళ _వచారమును పొంది, శ్రీ శంకరుల, తచ్చిమ్యల మహ త్ర్వమును వెల్ల డించుచున్నవి కనకామలక కథ, పూర్ణానదీ సమానయనము వంటివి మాధవీ యమునందును, చతుర్మ్శ్మక నిర్మాణము వంటివి మళామ్నూయమునందును క నిపించుచున్నవి. అవి అనంతానంద గిరీయ కథ నమునకు అవిరుద్ధములగుటచే గ్రహింపదగియున్నవి. ఈ ఆధారములతో శ్రీ ళంకరుల పవ్శిత జీవితమును దర్శింపవలని యున్నది. లె. శ్రీ శంకరుల దేశము : జన్య దేశము : శ్రీ శంకరుల పుట్టుకచే పునీతమైన |వదేశమేది? అను ,వళ్న శంకర జీవిత పాఠకులలో ఉదృవించుట సహజము. దీనిని వేర్వేరు శంకర చర్మిత (గ్రంథములు వేర్వేరుగా పేర్కొన్నవి. కేరళ దేశమునందలి 'కాలటి' అను (గొమము శంకరుల జవ్మస్టానమని పెక్కు. (గంథములు వెళ్లడించుచున్నవి. చిద్విలాసుని శంకర విజయ విలాసము నందు.

శరీ ఆభార్య విజయము - సవిమర్శక పరిశీలనము *' అల కేవ పురీయత కాలటీతి (వత్మిపకా' అని యున్నది 8 ఇచ్చట కాలటి అలకాపురతో పోల్చ్బబడినది దీనిని *కాలడి" అని కొందజు వ్యవహరించినారు. కానీ 'శిన రహస్యము' నందు ఇట్టున్నది: ళా శేరశే శశంల (గామే వ్మిపపత్న్యాం మదంళజః (ఈ)॥ భవిష్యతి మహాదేవి శంక రాఖ్యో ద్విజోత్తమః॥”9 కేరళలో ఇప్పుడీ శశల' (గామమెచ్చట నుష్నదో ఇంతవరకు గు ర్రింపబడ లేదు, 'కాలటి" అను పేరే ఇట్లు సంస్కృతీకరింపబడి యుండవచ్చునని విమర్శకులు ఊహంచుచున్నారు. ఉక రసిక ఇంకరే. 5888188808 ఇలిలి 8116006619 కమిలంరేలరే &8 శ28112ఫ52మి8, 168 1660610 ఇ10యే క81861 (౧8౫ 06 ఈ28117 €668011- క164 శం.6449 (06 ఇం:6 క81461 18 [00060664 ఇ₹1 & 1608606 విలిడే ఓ 8 సత21301 'క881 10 శేగీ&1878180 6898 'శం06ిం వింంఠ819 (911 1698006919థ 0% '8' మజా 56 & మంర6.9 రే6?6౬100= మిల &064 16 మ186 48౪76 0660 క౧0ఇ0 1౨ &0ట౭96 రేడ౮8 88 211. కిర1, '2' సీం198 పంల. £81, ఇ & కలీంగలంలడే '&' 6896 12 సెక్‌&18 98180 'క£0ల6' 8౨6 6 5421౯14 “888118” (ఆలు 80026) మజ? పలి లలి &8 168 5టు)10864 కం. 160 ఇక అనంతానందగిరీయము నందు. *త్రతస్సదాశివళ్శంటుః లోకాన్ముగవా తత్పర॥ కాల ట్యాఖ్యే (గామవర్యే శేరలానా మలంకృతే। విద్యాధిరాజ తనయః (పాజ్ఞఃశివ గురుర్చభౌ॥” (ద్వితీయ-పు, ర్రి అని యున్నది. దీనిని బట్టే కాలటినే శంకరుల జన్మ స్థాన ముగా అనంతావంద గిరి చెప్పినట్లు తెలియుచున్నది. కాని, శీ వీజినాథన్‌గారు వరిష్కరించిన (గ్రంథ ములో ఆరో జ్ఞాపిక ఇట్టున్నదిః క్ష “రా, మకీ, మక్క, మర్క్‌ త మాతృకాసు “తత” ఇత్యత ఆరభ్య 'అతి మానువ కర్మకృత్‌' ఇతి పర్యన్హోవాగః ఉవలభ్యతే। ఆన్యాసు (కాక, మణ మ3 మర మ?, మరి, మళ, మై!, మై2, మైర, మైశ) మాతృకాను అరోగిర్దిష్ట పాఠః వరతేః.

శ్రీ ళంళర జీవిత సర్మగవాము గం!

తళ: ఛభర్వాత్మకో చేవళ్చిదంబర పుర్మాశితఈః।

ఆకాశలింగ శామ్నాతు విఖ్యాతో ఒభూన్మహీళ లే!

శత విద్వన్మ హేం్యదస్య శులే ద్విజగుణాశిే।

చాత! సర్వజ్ఞ శామ్నాశు శశ్చి ద్ధాజకులేశ్తూరః॥

-కామాడీతి సతీ జా భూర్‌ కన్య కణ లవీరా।

చిదంబరేశ్వరం ధ్యాత్వా తావులౌ పావతు స్పుకామ్‌॥

న శుమారీ .వచాధ్యాన సకాభూల్‌ జ్ఞాన తలత్చథా।

విశ షేతి చ నామ్నాతి 'ప్రసిడ్డాఒళూ వ్శ్మహేత లే॥

తామష్టమేఒ్టే వ్యిపాయ ళాన్తాయాద్భుత :కర్యటేీ।

బఇదదా విశ్వ జీన్నామ్నే సర్వటజ్టోఒస్యాః పితా స్వయమ్‌

పాషదా పతిఘదై్వైతం ధ్యాత్వాశాశాత్మకం శివమ్‌!

తస్యారాధన మళ్ళుగ మాచకార వివేకిసీ॥

తాద్భ! మపిసంత్యజ్య యయౌ విశ్వ జిదధ్భుతమ్‌।

అరణ్యం తవపే కృత్వా మనో నిశృ్చయతాం గతమ్‌॥

తదా వభృతిసా నారీ చిదమృర మహేశ్వరమ్‌;

తోషయామాస వూణాలి ర్ధ్యానై రాత్మ గ్‌త్రై స్సదా।

సదేవస్సర్వ పూర్ణోఒపి తస్యా వదన పంకజమ్‌;

(వవిళ్య విస్మిఠాన్‌ కుర్వన్‌ జనానెన్యాన్‌ సమాగతాన్‌॥ (పుట. రి

ఈశ్వరుడు ఇకాశల్షింగ నామముతో చిదంబఖరమునంద్రు ఆవతర్చిడచె ననియు, అచ్చటనే శామాఖ&ీ ఫర్వజ్ఞులకు *విశిష్ట' (అధు ,కుమాల్రై జన్మించిన దనియు, అచ్చటనే విశిష్టా విశ్వజిత్తుల వివాహము జరిగినదనియు, విశ్వబిత్తు తవస్సుకై అడవి కేగగా, చిదంబరేశ్వరుని కరుణ వలన ఆమె గర్భవతి ఆయిన దనియు దీనివలన తెలియుచున్నది విశిష్ట సంతానమే ళంకరులు. కావున, "శంకరుల జన్మ దేశము చిదంబరమని కౌన్ని మాత్ళకలలో నున్నట్లు గమనింప "వచ్చును.

అయితే, శ్రీ వీజినాథన్‌ గారే వై గంథమృనకు వ్రాసిన 'వషంకడిలక (౨. ౪7 ౪70లో ఇట్లు పేర్కొనియున్నారుః

తీ౪ఏ.4

ర్‌0 ఆబార్య ఏజయము * సవిమర్శక వరిశిలనము

“షక్‌ ంరేట్‌ 61668 696 6634 ౦% 08౧6481018 ఏజంకమండి. ౪ 13871, ఇఅల!ంలీ $06485 0 లుల సగకీ్‌ ౧౦6 0% వడంకి218 68 'మడ18601 అనంతానంద గిర్యు క్త శంకర విజయేతు కాలట్యాఖ్యేగ్ధామవర్శే ఇత్యు క్రమ్‌[ ౪7166: ఇ. క తీంంంటి'8 టాం1616 ఏజ0%5858 ౪71388 ౦£ తీ082008082రే8ి- శై! 9 ఏల 0602241 01 ల లయళ1౮ా 0 వెంబులటూ ౪01. 22న వర న, 5ల06లులీలా, 196], ల. 7.)

0జి 8 ణి 18 6168 ర 06 16861986 మిల€10మ108 కత1వరే1 &8 606 స150మీ వ106 18 మల 60౫6౬66 0౧౬ ౬౨6 (ల 06వీ6£ 06 18 & 140 1ల90180109.”

మాధవీయమునకు “అద్వైత రాజ్యలక్ష్మి" అను టీకను 182% (పాంత మున రచించిన వ్యక్తి ఈ అచ్యుతరాయ మోడక్‌ సండితుడు, ఆయనయే “కాలట్యాల్యే (గామవర్యే' అను పాఠము నిచ్చియున్నందువల్ద “చిదంబర” పాఠము (వని వ్తమని చెప్పవచ్చును.

శ్రీ వీజినాథన్‌గారి వై అభ్మిపాయమును అక్షేపించుచు శ్రీ స్వామి ఈపస్యానందగారు జ

ల రకంయ88109 18 19 ౨౦ ఇకా ౦090108176. ౧౦౨616ల19క బల అరం&19 $16280 8010129 6900996664 ఇయ ఈల 60000ఇ6౯ 8168 పేడిళ6 &రం౧౭64 ల రుల ఇట8109 80 6౪1 2 1668, లు6 శమింింగన966 01 16 ఆ౫౦6 ల6 80 1 మ191మ1866 ౧ లం సిల86 యం యమం పేల 9జరే 1 యమున 1? 1 096 01 లల లణయేరంద "మే

అని |_వాసీయున్నారు వీరి యభ్మిపాయము ననుసరించియ ఈ “చిదంబర” పాఠము ఒక పక్షమున వి వమనుటకు అవకాశ మున్నది.

మొత్తముమీద *శశల' పాఠము 'సకిలిగా, కాలటి (కలడ్మి అను అర్ధమునే యిచ్చుచున్నందువల్లను, “చిదంబర” పాఠము పక్ష వమగుటకు అవకాళమున్నందువల్లను, శ్రీ శంకరుల జన్మస్టానము “కాలటి'యే అని ఇంత వరకు లభించిన అధారములనుబట్టి విశ్వసించవచ్చును.

ఈ సందర్భమునందు, ళంకరుల వూర్వులను గూర్చి విమర్శకుల అభి (పాయములను గమనింవవలనియున్నది.

శ్రీ కంకర జీవిత సర్యగహము రి

“హైన్నియూరను [గావమును కారణాంతరములవలన వదలి కొందరు నంబ్యూది (బాహ్మణులు కాలటిలో నివసింవసాగిరి రాజశేఖరుడను రాజు కాలటి మొదలగు [గామములను నిర్మంచెనని, వీటిలో ఆధిక సంఖ్భాకులు నంబ్యూది (బాహ్మణులే ఒకవ్పుడుండెడివార ని చెప్పుదురు _వస్తుతము కాప్పిల్లి, తలై యాత్తుం పల్లి అను రెండు వంశములకు చెందినవారే కన్పించెదరు' అని శ్రీ పోఠుకూబి న్ముబహ్మణ్యళాన్తిగారు (వాసియున్నారు.18

శంకరులు నంబూ దిబాహ్యణులను అభ్మిపాయమునుబట్టి వారు ఈ విధముగా (వాసినట్లు గమనించవచ్చును కాని, తదనంతరమే ఇట్టు వాసి యున్నారు

“శాలటిలో విద్యాధిరాజా అను (బాహ్మణు డొకడు గలడు ఈయన కాప్పిల్లీ వంశజుడు.”]8

నంబ్బూది _వాహ్మణులలో కాప్పిల్లి వంశము వారు ఒక భాగమా? వేర్రైనచో, ఆ వివరములు తెలియవలసియున్నది. మరియు ఈయన కాప్పిల్లి వంశజు డనుటకు ఆధారమేమో తెలియుటలేదు.

ఇక “శంకరుల పూర్వులు ఆంధదేశమందలి ణోదావరీ మండలాంతర్గత సర్పవరక్షేతము నుండి మయూరవర్మచే/ గేరళమునకు. గొనిపో(ఐడి యుండు టచే, త్యాగరాజ కుటుంబము తమిళదేశము నందెన్ని తరముల నుండియో యున్నను దెలుంగు మాటాడుకొనుచు నాం్యధులని వ్యవహరింపబడిన ట్లే, శంక రుని వంశము వారందజు నాంధము మాటాడుకొనుచు నాంధులయియే యుందు'రని కర్ణపాలెము వెంకట నారాయణగారి సిద్దాంతము చేసియున్నారు.14

ఈ అంశ ములనుబట్టి థ్రీ శంకరుల పూర్వులు ఆంధులనియు, కేరళ దేశమునందు నంబ్బూది (బాహ్మణులని వ్యవహరింపబడిరనియు, తెలియు చున్నది. సిద్ధి దేశ ము:

శ్రీ శంకరుల జన్మ దేశ విషయము వలెనే సిద్ధి దేశ విషయమునందును విలిన్న (వతిపాదనములు కనిపించుచున్నవి. బఐదిరీ కేదా? షంతము, దత్తా (శేయ గుహ, వృషాచలము, కంచి అనున్సా ర్థ్మాసరేశమ్ములు- థేర్వేగాసైళ్షుళ ములలో శేర్కొనబడియున్నవి. కా స

నట లే (| ప లో వ పదవా. మైన 04

విజ ఆచార్య పజయమొ = సెఎవెర్మకి నంకలనము

(1) ఐదరీ కేదార (పాంతము : శంకరులు హిమాలయ వర్వతము లలో ఐదరీ - కేదార _పాంతమున _బహ్మీభూళతులై నట్లు చిద్విలాసీయ, వ్యాసాచ లీయ మాధవీయ, సదానందీయ శంకర విజయములు చెవ్వచున్నవి, ఇంకను శివ రహస్యాది [గంథములు కొన్ని ఈ అంళమునే తెల్పుచున్నవి. శేదారనాథ మందిరమునకు వెనుక 150 గజముల దూరమున ఒక చతుష్కోణ వేదిక యున్నది. ఇదే శంకరుల సమాధి అందురు.!ే5

(ట్ర) దత్తాతేయ గుహ 1 శ్రీ శంకరులు దత్మాతేయ గుహలో తమ చరమ జీవితమును గడిపినట్లు చిద్విలాసీయము, గురువంశ కావ్యము (కాశీ లక్మణ ళాస్త్రి-1735 (ప్రా) తెల్పుచున్నవి అయితే, ఈ గవ బదరీ (పాంతమున నున్నట్టు మొదటి (గ్రంథము నందుండగా, మరాఠ్వాటాలోని మావారీ పురి వద్ద నున్నదని రెండవ _గంథము నందున్నది 16

(111) వృషాచలము । శంకరులు టతిచూర్‌ (తిరుశిన పేరూర్‌) లోని శివంలయము (వృషాచలము) నందు నిద్దిపొందిరని గోవిందనాత కృత “ఆచార్య చరిత' తెల్పుచున్నది. ఈ దేవాలయము నుండే ఈశ్వరుడు శంళరాచార్య రూవముతో ఆవతరించుట జరిగినది. శంకరులు తమ అవతార కార్యము ముగినీన అనంతరము ఇచ్చటనే నిద్దిపొందిరని ఈ (గంఠతక ర్త (పతిపాదించినారు.1?

(1ళ₹) కంచి ॥ శంకరులు కంచిలో (బహ్మైక్యము నందినట్టు బృహచ్చం కర విజయాది [గంథములు తెల్పుచున్నవి.

చిత్సుఖాబార్యుల బృహచ్చంకర విజయము నందిట్టున్నదిః

“వాణీం విజిత్యచ వియద్విశదాభ దేవాం /

నర్వజ్ఞ పీఠ మధిరుహ్యచ తృ్మత కాంద్యాం |

విద్వద్వరార్చిత వదో యతి సౌర $లౌమో

దేవ్యాః పురం వరతరే పురుష్నే విలిల్యే ఇక అనంతా నందగిరి శంకర విజయమునందు ఈ కింది విధముగా నున్నదిః

“తతః వరం నర్వలోక గురుః ఆచార్యః ...స్వంలోకం గన్తుమిచ్చుః

కాజీ నగరే ము క్రిస్థలే కదాచిదుపవిశ్య స్థూల శరీరం నూక్మేఒంత

ర్థాప్య తృదూపో భూత్వా నూజ్మం కారణే విలీనం కృత్యా

చిన్మాతో భూత్వా అజ్ఞుషమ్మాత పురుషః తదువరి వూర్ణ

' మఖిణ్ఞ మణ్గలాకారం ఆనందం [పావ్య సర్వజగద్వ్యావక రూప వైతన్య మభవత్‌.”' (74 వ వకరజణము పుట. 206.)

శ్రీ శంకర జీవిత సంగవాము క్‌3 శంకరులు కంచిలోని కామాశ్షీ దేవ్యాలయము రెండవ (ప్రాశారము నందు విదేహము కి నందినట్లు చెప్పుదురు 19

పై అంశములను పంశీలించికచో, శంకరులు నిద్ధిపొందిన స్థలమిదియని ఆసందిగ్దముగా తీర్మానించుటకు ఇంకను బలమైన ఇతరాధారములు లభించవలసి యున్నదని మ్మాతమే చెన్నవచ్చును. తిం శ్రీ శంఠరుల కొలము

ఫ్రీ శంకరులు [వపంచ [వఖ్యాతిగాంచిన తత్వవేత్త, ఆయన కాలమేది? అనునది ఈనాడు జగబ్జీజ్ఞాన.

“శ్రీ శంకరులు (కీవూ. 3133లో జీవించియుండిరి అనెడి వాదము మొదలుకొని “క్రీశ 3400లలో నుండిరి ఆనెడి వాదము వరకు ఇరువది ఎనిమిది విధముల అభ్మిపాయములను పరిశోధకులు పేర్కొనియున్నారు 89

(శీన్తుపూర్వ వాదములు (శకీవూ. 1 కొక్కాండ వెంకటరత్నం సంతులుగారి శంకర విజయ ధ్వజ

పీఠికలోని నృకనాడీ గంథములో శ్రీకృష్ణ నిర్యాణమునకు 32

సంః పూర్వము 9133 2 పె పీరకలోని కన్నడ శంకర విజయములో 2167 క. శ్రీ కనుపర్తి మార్కండేయ శర్మగారు 601 శ, ద్వారకా పీఠ పషృతములలో ర్‌త్సకే క్‌. శ్రీ పూరీ వూర్వపీరాధిపతి శ్రీ భారతీకృష్ణతీర్ణులు శ్రీ శంకర

కృప 10.3 సం॥ 20 వ పుటలో 536 ఈ పూరీ జగర్గురు పీఠ వ్యతములలో ర్‌ 16 7. శ్రీ కల్యాణానంద భారతీస్వామి [వళ్ళతులు 506 8. కుంభకోణ సుషమలో శ్రీ టి.ఆర్‌, నారాయణ కాస్ట్రి (వళృ్ళతులు 5068 9 శ్రీ సుధన్వ తామ శాసనములో శె 10. ద్వారకా పీఠ వతములలో మణియొక చోట శ్త70 11. కొక్కొండ వారి శంకర విజయ ధ్వజ శ్రీ ముఖము

సం లో శ్రీ శృంగేరి ఏజంటు ఫ్రీ కంళ ళాన్త్రి రగ

క్‌ అబార్య విజయము = సనిమర్శక వరిశ్రీలనము 12. 1844వ సం॥ అభిలాండేశ్వరీ కాటంక ,వతిష్టా వ్యవహారములో

శృంగేరీ ము క్రియార్‌ శేష జోన్యర్‌ 50 (ప్రాంతము 13 1904వ నం కొక్కాండవారు శంకర విజయ

ధ్వజములో చూపిన శృంగేరీ ప్యతములలో.... శ్ర కశ మవ విద్వద్‌ వేంకటాచల శర్మగారు 1924వ నం

వ్యాఖ్యాశయో పేఠత న్యూత భాష్య భూమికలోని

శృంగేరీ వృతములలో.... ప!

(శ్రీను అనంతర వాదములు (క్రీశ.

15 పక4శకవసం॥ ఆలీలాండేశ్వరీ తాటాంక (వతిస్టా కుంభకోణు

మఠ వ్యవవారములో ఏఆంటు గణపతి శాస్త వారి వకీలు

చెప్పినడి.... 104 కర, కేరళోత్ప త్రి కారులు త00 క? మెకంజి టవళ్ళకులు.... వ్‌ 2ర్ర కటి. కే టి చెలాంగ్‌ (వళ్ళశులు 550 19. గాః బర్నెల్‌ (పళ్ళళశులు 629 20. ఢా ప్లీటర్‌ (ప్రభృతులు 6530 21 కన్నింగ్‌ వామ్‌ (వళ్ళళులు.... 6551 22 చింతామణి (వలళ్ఫ్ళతులు రర్‌క్‌ 23. కండార ఫాల్‌ [ప్రభృతులు 767 ల మాక్స్‌ముల్సర్‌_పాఠశ్‌ (వళృళులు 788 లక్క శ్రీ నుచ్చంకరాబార్య సమయ్యగంఠములో 808 ర. శ్రీ కాశీ థుండి రాజకాస్తిగార 1931 వ నం॥ రత్నవభా

భూమికలో బాలకృష్ణ పిళ్ళ (వళృతులు పప 27. పై భూమికలో ఇండియన్‌ ఎల్లైక్కరి 13వ వాల్యూములో 1200 28 పె భూమిక లోని చర్వీస్థాన కారవాదము క400

ఈ యఖ్శిపాయములను వకటించుటకు ఆయా వరిశోధరులు (గహిం చిన ఆధారముళను ఈ (కీంది వధముగా వర్షీకరింపవచ్చును,

ఫ్రీ ళంకర జీవిత సంగహము ర్‌5్‌

క. శ్రీ శంకర పీరముల ఆచార్య వరంవర.

2 శంకర జీవిత చరిత (గంథములలో పేర్కొనబడిన కాలము.

3. శాసనములు.

శ చఛార్మితక (గంథము = రాజ తరంగిణి.

ర్‌. శంకరుల జీవితములో తటస్థపడిన వ్యక్తులు.

6. శంకరాచార్య కృతములుగా ఆంగీకృతములై న (గంథములలోని

అంళములు. శంకర పీఠములు = ఆచార్య పరంపర ;

ఆచార్య వరంనరనుబట్టి శ్రీ శంకరుల జనన కాలమును నిర్దేశించుచు అయా కంకర పీఠములు తమ నిర్ణయములను (సకటించి యున్నవి కాని, ఆ నిర్ణయములలో ఆయా శంకర పీఠ చార్మితకులకు ఏకాల్మిపాయము లేదు.

(1) శృంగేరి: ఈ పీఠమువారు _సకటించిన కాలము విికమ శకము.14, కాని దానిని అన్వ్నయించుటలో (కీవూ కేవ శతార్ధి అనీ కొందఅును,21 (శ్రీశ 7వ కతాల్టి ఆని మరికొందలును,!8 [కీ శ. 6వ శ అని శ్రీ దీమకు ర్తి శేషగిరి రావు గారును అభి పాయవడినారు.

(11) ద్వారక : ఈ పీరము అందించిన కాలము [కీవూ. 541 అని కొందరును,!* కీవూ 509, 507, శర, 443 ఇత్యాదిగా మజీకొందజును! అన్వయించినారు.

(111) బదరి ః కివూ, 509 అని శ్రీ ఎ. కుప్పస్వామిగారుిక్‌ పేర్కొ న్నారు,

(1ళ) వూరి: (కీ వూ. 509 అని కొందజును,36 (క్రీవూ. 516 అని మణథి కొందజును,8” శీ వూ. 530 అని శ్రీ ముదిగొండవారును,88 ఖిన్నాఖి (పాయములను వ్య క్తికరించినారు.

(శా కాంచి : ఈ పీఠ పరంవర ననుసరించి క్రీపూ. 508 అని కొందజు!8 (శ్రీ గోపీరాథ్‌ కవిరాజ్‌ గారు, శ్రీ వెంపరాలవారు, శ్రీ ముదిగొండ వారు) పేర్కానగా, కీ వూ. 509 అని (శ్రీ పోతుకూచి సుబఐహ్మణ్యళాన్తి (వళృ్ళళతులు) పెక్కురునుక9 (పకటించియున్నారు.

క్‌డ్ర ఆచార్య విజయము. సవిమర్శక పరిశీలనము ఇట్టు ఆయా పీఠముల ఆచార్య పరంపరల ననుసరించి నిర్ణయింవబడిన

కాలములలో భిన్న త్వముండుటచేతను, ఆ ఆచార్య పరంపరలు శ్రీశ. 16వ

శః అనంతర కొలికములగుటదేతను,3! ఆవ శ్రీ శంకర కాలనిర్ణయ విషయము

నందు [పామాణీకాధారములు కాజాలకున్నవి.

శంకర జీవితచరితలు = జిననకౌాల నిర్దేశము ఫి

శ్రీ శంకగల జీవిత చర్మితను దెలుపు [గంథములును, ఆష్జాత కర్తృ కములైన అనేక శ్లైళములును వేర్వేరు కాలములను వెల్లడించుచున్నవి. శ్రీను ఆఅనంతరవాద లోకముల నెనిమిఏంటిని థ్రీ ముదిగొండవారు ఉదాహరించి యున్నారు 38 మచ్చునకు (టి నిఅకంఠ భట్టు శంకర మందారో సౌరభము' లోనిడిక3,.

(ప్రొనూత తిస్య శరడా మతియాళ వత్యాం

ఏీకాదళాధికళతోన చఈః నవ్మస్యామ్‌; సంవత్సరే విభన నామ్మి శుకే మువహరా గ్రే రాధే శితే శివ గురోర్సృహిణీ దశమ్యామ్‌॥

(కలియగాబ్బములలో 3889 సంఖశ్థ గడచిన తర్వాత విభన సంవత్సర వైశాఖ శుద్ద దశమిశాడు ఒక శుభ ముహూర్తవున శివగురు ధర్మవళ్ని (వనవించినదని రాత్పర్యము).

ఇది క్రీశ. 788 కి సరికుదురును.

(11) సర్వజ్ఞ సదాశివ బోధ విరచిత “పుణ్యళ్లోక మంజరి'తోనిది. (4 వ" శ్లోకము). శ్రీ, ముదిగొండవారు ఉదావారించిన శ్రీను పూర్వవాద లోకము లెనిమిదింటిలో నిదియొకటి.

“మ హేశాంకాజ్డాతో మరుర మువదిష్టా ద్యృయ నయః

మహామోహధ్వావిత (వశమన రవిష్షణ్మత గురుః।

22632 5 26 2=ఎ 2625 కలి

ఫలే న్వన్మీన్‌ స్వాయువ్యపి శ_ర_చ._రాబేఒపిచ క లేః

వ్‌లిల్యే రక్రాషీణ్యధి నృషనీ త్రైకాదళి పరే॥' గ

దీనివలన శ్రీ శంకర నిర్యాణ కాలము. (కీ.వూ. 476 అని తెలియ చున్నది. జీని [పకారము జనన కాలము ్రీవూ. 508 అగును

శ్రీ కంకర జీవిత నం్యగహము. రా అనంతానందగిరి శంకర విజయము నందు_--

“సాదధార సతీ గర్భ మాబిత్య సమ తేజసమ్‌।

వ్యజాయత శుఖే కాలే వఖ్బోచ్చ (గహ నంయుతే।”

(ద్వితీయ _వళరణము _ పుటరి) అని మ్నాతమే యుండగా, కుప్పన _-

"తదీయ జనన నిదానం విక్కలి యుగంబున మూడువేల న్నేనూట యిరువది సంవత్సరంబులు ఛెల్లిన తత్సమయ నన్నిహితంబగు శ్రీముఖ వత్సరంబున.......* (2 ఇ క్ర)

ఇల్యొదిగా సంఖ్యాది నిర్ధేశము స్పష్టముగా నొనర్చినాడు. దీనినిఐట్టి కలియుగము 35208 సరియగు (3520..3100= 42) శీ శ. 420 శ్రీళశంకర జననకాల మగును.

ఇట్లు జీవిత చర్మితలలో పేర్కొనబడిన సంవత్సర సంఖ్యలు వరస్పర భిన్నముగా నున్నవి.

_ఇ(క కొన్నీ జీవిత చ్యరితలలో జననకాల (గవన్ధితి వర్జింవబడి యున్నది.

(1) అనంతానందగిరి *“వంచోచ్చ (గ్రవాసంయతే' అని పేర్కొని యుండగా, కువ్పన ఇంకను పేక్కు వినరముల నిద్చియున్నాడు. ఆది శ్రీముఖ సంవత్సరము, మేషమాసము, కృష్ణచతుర్గశి, మాసశివర్శాతి, సోమవారము, అశ్వినీ నక్షత్రము, నీంహలగ్నము, కేర్యదమునందు కుజుడు, ళని, గురువు గలిగి బద్యుగహములు ఉచ్చస్థానమునందున్న సమయము ( ఆచార్యవిజయము 2జు, 21 ౧)

(11) మాధవీయమునందు ఇట్టున్నదీ-_.

“జాయాసతీ శివగురోర్ని జ తుంగ సం స్టే!

నూర్యేకుజే రవిసుతేచ గురౌచ కేరదే? (271)

“సూర్యుడు, కుజుడు, శని తమతమ ఊచ్చస్థానములలో నుండగా, గురువు శేయ్యదమునందుండగా' శ్రీ శంకరులు జన్మించిరని ఈ _(గంథము తెల్పుచున్నదొ

(మ్రు అదిశంశరుల సమకాలికులైన చిత్సుఖాదార్యుల బృహఛ్ళంకర విజయం (వకారం నందన వైళాల శుద్ధ వంచమి ఆదివారం ఆదిశంకరుల జన్మతిథి అని స్పష్టమౌతోంది. అభిజిల్లగ్నం. (82 వ్మపక॥ - 12, 16 ళ్లో.)34

ర్‌కీ ఆదార్య విజయము - సవిమర్శక పరిశీలనము

ఇట్లు (గహాస్థికి యందును, కిథీ . వార. నక్షత = మాన. నంవత్స న రములందును ఖిన్నత స్పష్టముగా కనిపించుచున్నది. కావున వీని నాధారముగా గొని చేసిన కాల నిర్ణయములలోను ఖిన్నత యేర్చడినది. ఆట్టీవానిలో కొన్ని ఈ [కింద నుదహరింపవిడుచున్నవి (1) శ్రీ కొక్కౌాంండ వేకంటరత్నం వంశులుగారు శ్రీ శంకరుల జననకాలమును ఈశ్వర వై ళాఖ శుద్ధ వంచమిగా (గహించి, కలి 3058 అని నిర్ణయించినారు లర్‌ అది [కీ పూ. 42 ఆగును. (11) శ్రీ పుద్చా పర్మబహ్మశాన్తిగారు... “శంకరాచార్యుని జన్మ కాలము నకు సంబంధించి వర్ణించబడిన (గహస్థికిని పురస్కరించుకొని ఆయన జన్మ దినము శ్రీ వూ. 608 ష్మపిల్‌ 18 వ శేదీ అని యిటీవల శ్రీ కె శ్రీనివాస రాఘవన్‌ అను జ్యోతిళ్ళాన్త్రవేత్త చెప్పెను (హిందూ - ఆంగ్లదిన వ్యతిక, 1970

శాల భా

మార్చి 29. వు. 12 అని తెల్చియున్నారు కిక్‌ (111) శ్రీ పియస్‌ సుబమణియంగారు. 20656 &6 8676081 580. స8గ8 ౪1)892008 &064 80006 0 60 &$176 ర6 ౧18066 0081009 &6 6 [1560 016 ౦1 30132 21003080౪4 6 2086 60మిం2 లి01068 &రింలిక 90లమ, 2౦౦10868 సేత?6 ఇంగేల6ి 040 దే6 ఈ66 01 5102805 4ఉ ౨ 1 ౪9104 942౯ లం క1ళ60 వ0816100 0 (6 క₹140668 ఇంజ! 6 18” అని (వకటించి యున్నారు. (ది హిందూ _ ఆంగ్ల దిన వ్యతిక. తే 11.10.1988)

ఇట్లు (గహస్థితి ననుసవంచి చేసి; పయత్నములు కూడ ఏకోన్ముఖమైన ఫలితముల సీయజాలక పోయినవి

కాగా, శంకరవిజయ (గంథములలో పేర్కొనబడిన కాలముకూడ (పామా ణీక ముగా నిలువలేకున్నది శాసనములు :

కాల నిర్ణయ విషయము; మిక్కిలి పామాణికముగా (గహింపబడునవి శాననములు శ్రీ శంకరుల నామధేయమును స్పష్టముగా పేర్కొన్న (ప్రానీన శాసనములు ట్రింది విధముగా నున్నవి:

థ్రీ శంకర జీవిత నం్యగహము క్‌

(ఏ నుధన్వుని తృామళానకము : ఇది నుధన్వ మహారాణా శ్రీ శంకరు లకు సమర్పించిన విజ్ఞప్తి ఈ ళాసనకాలము యుధిష్టిర శకము మరక. ఇది శ్రీవూ. 475 అగును శంకర జననము [కీ పూ. 509 లో జరిగినదను వాదము నకు ఈ శాసనము (వబల (వమాజముగా నున్నదని వరిశోధకుల అల్మిపాయము.

ఈ కాసనమును ద్వారకా పీఠాధిస్టిశులైన 73వ గురువులు శ్రీ రాజ రాజేశ్వర శంకర్శాశమి స్వామివారు 1698 లో 'విమర్శి అను (గంథమునందు (పకటించినారు 87 కాని ఈ ళాననమును పరిశోధకులు అధ్యయనము చేయుటకు ఇంతవరకు అవకాశము కల్పింవబడలేదని [కింది వాక్యములు తెలియజేయు చున్నవిం

'6 600౧౯౯ 866 అ౭౧610%66 19 రు “౪100808 బ8' సేత ౧06౬ ఫీలల? ని౯0660664 ల] ౨0* వంక 80౪6, 2100080 1 18 0౪ 968 & ౧6౧౦౧౮ 81066 '₹1002౯808&' 6౧8౫6 ౦౪౮౬ 168 1౬88

అందువలన ఈ శాసన అఆన్తిత్వమే సందిగ్ధముగా నున్నది. దీని వూరి పాఠము ఈ ద్వితీయ సోపానమునకు అనుబంధముగా సీ యబడినది (అను: (1)

(11) కాంబోడియా దేశమును శ్రీ శ 878 నుండి 8687 వరకు పాలించిన ఇందవర్మ39 తన గురువగసు శివసోమువకు ఇచ్చిన దాన ళాసనమున ఆకళనిని ఈవిధఘుగా (వస్తుతించెను:

“డ్మేవాధీతాని శాస్తాణీ భగవచ్చంక రాహవ్వయాత్‌ ॥

నిశ్శేష నూరి మూర్దాలి మాలా లీడార్యఘి వంక జార్‌!”

ఈ క్లోకమువలన శివసోముని గురువు భగవచ్చంకర నాముడనియు, ఆయన తనకాలపు వండితులలో నెల్ల (పముఖుడనియు మా[ఠమే రెలియ చున్నది. (వస్థాన్మృతయ భాష్యక గ్ర ఆయనయే అనీ నిర్ణయించుటకు ఆధార మేదియు లేదు. ఆయన అభినవ శంకరులు (శాంచీపీఠము నధిష్టించిన 38వ ఆచార్యులు) కావచ్చునని కొందజి యభ్మిపాయము 40 ఏమైనను ఈ శాసనము శంకరులలో ఎవరో ఒకరి కాలమును తెల్పగలదే గాని ఆదిశంకరుల కాల మును నిర్ణయించుటకు అసందిగ్గమైన ఆధారము కాజాలదు. (ప్రజలమైన ఇతే రాధారము లున్నప్పుడు వానికి ఇదియు సహకరించగలదని మ్యాతము చెవృవచ్చును,

60" ఆచార్య విజయము - నవిమర్శక పరిశీలనము బారితఈక (గ్రంథము = రొజతరంగిణీ ;

కల్తణ విరచితమైన “రాజ తరంగిణి” కాశ్మీర దేశమును పాలించిన రొణాల చర్మేతను వర్డించుచున్నది శ్రీశంకరులు కాశ్ళిరమును దత్శించి, ఆచ్చట సర్వజ్ఞ పీఠారోహణము గావించిన సంఘటనను పురస్కరించుకొని, శంకరులకు ఈ (గంథములో పేర్కొన్న రాజులతో నంబంధము గలదని స్థాపించుటకు శొందణు (పయత్నించియున్నారు. శ్రీనగర్‌ పట్టణమునకు ఆగ్నేయముగా దాదాపు ఓక మైలు. దూరమునందు ఒక సర్వతము కలదనియు,*1 దానిని శంకరా దార్య పర్వతమందురనియు, దానిపై శంకరాచార్య దేవలయ మున్న దనియు, రాజతరంగిణి (పకారము దానిని నిక్మెంచిన రాజు గోపాదిత్యుడనియు, అందువలన శ్ర్రీశంకరులు శీ పూ. 3౩వ శతాబ్దికి వపూర్వుడనియు. వారి వాదము *కి

" కాన్మ గోపాదిత్యుడు ఆ వర్వతము పై (పతిస్టించినది జ్యేష్నేళ్వర స్వామినే అనియు, ఆ కాలమున దానికి గోపవర్వతమనీయే వ్యవవిార మనియు రాజ తరంగిణి తెల్పుచున్నదని శ్ర పి, యస్‌. స్ముబమణియమ్‌గారు ఇట్లు (వాసి యున్నారు.

త 6468 12 808688081901 ౯66064 60 ఇసీ69 ౯6౨66266 ఏ0 సరిక1155 686 08:

“8908 000664 (ఆప668ళి8 00లు6 600 11 ల కె20008088 అలి. 1లిరేంంలిడి 60 &ం0ంల06 లల 6008 తషంకమ2 రు మ! లజ ౧1048 క10క8 ంణయి.)

1 015 (040 ధుల 6809016 రలు16 ఇ & 51 గౌలమిం16 ఇవిడి కంగరీల యల 1111 ఇవ 61664 60 28 60044%1టబా6 11 బత విం 5208820028 111.63

ఈ దేవాలయమును ఆళోకుని కుమారుడైన శాలుకుడు కీవూ. 220 (ప్రాంతములో నిర్మించినాడన్‌ మజికొందరి వాదము.క! ఈ సన్ని వేశళమునందలి రాజతరంగిణి ళ్లోకము కూడ శివాలయ నిర్మాణమునే శెల్పుచున్నదని శ్రీ పి, యస్‌. నుుబమణియమ్‌గారు ఇట్లు (వానియున్నారు.

“కీరం0065 ₹ల88 614096 66 యత ౫౧16 రంయక లూ 21053, 800 01 29ం౧ల౦: జి80సి (36 ౮౬౭౮ ౩. (6౬) కళ868:

శ్రీ ళంకర జీవిత సం్రగవహము న!

“/స16 వీల ఇడ8 1086211108 $౮6804 సె0688 19 వర02ప89 వే6 పైలి&1866 యర ఓ 60౪౮14 906 ఇ1యేంలం లుల ఏంరేడ& ఏ్‌ంలలిక ౪16 ₹16 6 80106 0% గడంయ88ి'

లారి తక818 1618 616 పం శం లం16 00116 ఇం ఓ వ్‌! లుం!6 గగలల 18 ౨౦ 606100 04 వ్‌డ0ీకమిజంస088 01౯ & మేలే ౨8మి66ే ఉక6౯ వేమ. కళలు 60.649 0౧6 68౧ 366 రుం లేం ఓళమిం16, 00 ఇపేతట 9 ౨0*్‌ 6811664 ఏజం8[80040ా8 ₹1)1 18 & ఏ1ఇ4 గౌలుం19 826 యేల 198 6 51784 స1రక8 19 16 గవత 1866 తీయతరా& 08 608 ళీ వరత, దుం ౧646668805 0% (ఏ6 0౯68696 తీంపత౯78 0 ఏం పేగ8లీ 1086481164 & 5జ0క8[ఉ06పకకాత 1601 19 66 వలక్ష10రి &౨6 16౬ 850014 ౧౮ 6 ౧౦౨08664 ౪1 ఉల కి! 060 కీం:8 1418 ౧౦6 8826 10 619 09 6018 6716460066. 'ఉ

ఈ చర్చనుబట్టి రాజతరంగిణి ప్రకారము తెలిసిన గోపాదిత్యునికాలము గాని, జాలుకుని కాలముగాని శ్రీ శంకరుల కాలనిర్ణ యమునకు సహకరింన జాల వని తేలుచున్నది. శంకరుల జీవితములో తటస్థపడిన వ్యక్తులు ;

శంకర విజయ (గంథముల ననుసరించి కేరళ దేశాధిపతి మొదలుకొని మండన మిశాదుల వరకు ఎందరో.మహా ,మహులకు శ్రీ కంకరులు సమకాలికు లై నట్టు శెలియుచున్నది. వీరిలో కొంతవజకు చార్మి తకాధారములతో కాల నిర్జ యము చేయుటకు అవకాళము గలవ్య క్రి ఓక్క. కుమారిల భట్టు మ్మాళమే.

కుమారిలభట్టు గుర్ముదోవా (ప్రాయక్సి త్రమునకై తుషానలమున చగ్జుడగు టకు వూనుకొన్న సమయమున శంకరు లాయనను దర్శించినట్లు శంకర విజ యము లన్నియు ఏకాభఖ్ళిపాయమును వెల్లడించుచున్నపి. ఈ కథ కల్పిత మనియు, శంకరుల అద్వైత మత (పాళన్మమును తన చరమ దివములలో కుమారిలుడు _నెత మంగీకరించెనని తెలుపు ఆకాంతతో ఈ ఉదంతము రల్పింప ఐడెననియు అనువారును కలరు. కాని, ఈ హేతువు నిరాధారమును, . దుర్చ్భల మును ఆగుటచే ఈ యభ్మిపాయము అఆదరణీయము కాదు. కుమారిల = కంక రులు సమకాలికు లనుటయే సమంజసము.

62 ఆచార్య విజయము - నవిమర్శక్ష వరశీలనము

కుమారిలలట్ట శృత (గంథముల నుండి శ్లోకములను వొర్తికములను ఉదా వారించిన హరిస్వామి, శతవథ (కావ్మాణముమీద శాను రచించిన ఖభావ్యమును శక సంవత్సరము 561 [కి శ 639) లో ముగించినట్లు పేర్కొన్నాడు దీనిని బట్టి కుమారిల భట్టును, ఆయనకు సమకాలికులైన శ్రీ శంకరులును క్రీశ. 600కు వూర్వమే ఉండిరని తెలియుచున్నది. ఇది శంకరుల కాలములో ఉత్త రావధి యని చెన్నృవచ్చును,

ఇక వూర్వావధి కొజకు వయత్నించవలెను. *నళాం హి నందేహ పదేషు వస్తువు _పమాణ నుంత। కరణ (వవృత్తయఃి అను పంక్తిని కుమారిలభట్టు త్‌న వా ర్రికములో ఉదాహరించి యున్నాడు అ పంక్తి మవికవి కాళిదాసు అభిజ్ఞాన శాకుంతలము లోనది. కాళిదాసు కాలము నిర్ధారితమైనచో కుమారిరిభట్టు ఆయన తర్వాడివాడని చెన్పవచ్చు.

కాశిదాసను రచించిన మాళవికాగ్ని మ్మిత(నాటక)ములో నాయకుడ్దేన అగ్నిమ్మ్‌తుడు [క్రీపూ 150 ప్రాంతము వాడు. కావున కాళిదాసు తత్పూర్వుడు కాడు. అట్లే మండసార కాసనమునుబట్టి (కీ, శ. శ50క తర్వాతి వాడు కాడు,4ీన్‌

దీనినిబట్టి ఫ్రీ శంకరుల కాలములో వూర్వావధి [కి వూ. 150 అని చెనృవచ్చును. శంకరకృత (గంథములలోని అంశములు ః

శంకర కృతములుగా ఆంగీకృతముల్లైన భాష్యాది (గంథములలో వక్తి - స్ట నామములు కొన్ని, (పాలీన ఉగంధములనుండి ఉద్ధరణలు కొన్ని కనిపించుచున్నవి. వాని నాధారముగా గొని శంకరుల కాలము కొజకు కొందజు అన్వేషణ సాగించినారు.

(1) వ్యక్రినామములు క్‌ు వూర్ణవర్మ, ఐలవర్మ, ఇయన్‌౦హుడ్సు కృష్ణగుప్తుడు, రాజవర్మ, సింహవర్మ అనువారు. శ్రీ శంకరకృళత (్మ సూత కామ్య - ఉననిషద్భాష్యములలో 'పేర్కానబగినారు. మతియు ఉపవర, శబర, భర్హ్య్మవవంచ, (బవ్మాద త్త, దవిడాధార్య, వృత్తికార, గౌడపాదులు శ్రీ శంకరుల రచనలలో (వస్తుకింవబడినారు ఇందరిలో ఏ ఓక్కరి కాలమె నను స్పష్టముగా తెలియవచ్చుట లేదు, 7

శ్రీ శంకర జీవిత సం్యగహము 60

వూర్ణవర్మ కాలము శీపూ. 65వ శరాబ్తాంతముగాని, మధ్యము గాని కావచ్చునని తెలాం:ఏ వండితుడును కశ 630 అని కన్నింగ్‌వోమ్‌ మవి శయుడును అభిపాయపడినారు కాని, వూర్ణవర్మ నామధేయులు ఆనేకులు కని పించు చున్నారనియు, ఐదవ శతాబ్దమున నొకరు, వికవ నందత్‌ 75 (కీశ, కేన మరొకరు, ఆరవ శతాబ్బమున నింశొకరు (యువాన్‌ చ్వాంగ్‌ (630.65 తన రచనలో [వస్తుతించిన పశ్చిమ మగధ రాజ్యాధిపతి) కలరనియు డా॥ పోతు కూచి స్ముబహ్మజ్యళాన్త్రిగారు వివరించినారు. ఇస్సే నింహవర్మ నామధేయులు మూడు, ఐదు, ఆరు శ కాబ్బములలో ముగ్గరు కలరట 46

కావున వీరి నాధారముగా గొని శ్రీ శంకరుల కాలమును నిర్ణయించుటకు అవకాశము లేదు.

(1) స్ధల నామములు :- (సుఘ్న . పాటలీప్యత నగరములను ఫ్రీ శంక రులు తమ _బవ్మాస్నూత భాష్యములో పేర్కొన్నారు. (నుఘ్న నగరము (క్రీశ. 756 లోను *? పాటలీప్కుతము (క్రీశ. 7508 చాల ముందుగానుతి వరదలలో మునిగిపోయినట్లు తెలియుచున్నది. దీనినిబట్టి శ్రీ శంకరులు కీ. శ. 7508 వూర్వులే గాని అర్వాచీనులు కారని చెవృవచ్చును.

(18) (ప్రాటీన (గంథఠములనుండి ఉద్దరణలు :- శ్రీ శంకరులు దిజ్నాగుడు మున్నగువారి (గంథములనుండి కొన్ని వాక్యములను ఉద్ధరించి యున్నారు కావున వారి కాలము గమనింవదగియున్నది.

(1) దిబ్నాగుడు :- శ్రీ శంకరులు (ప్రయోగించిన “యదంతగర్జేయ రూవం తత్‌' అను వచనము (బబ నూ 22-28) ఆలంబన పరీక్ష “అను (గంఠమునందున్నది. దాని కర్త దిజ్నాగుడు.* ఆయన ఒక వసిద్ధ బౌద్ధ నైయాయికుడు. కాని, ఆయన కాలము (శీ జీ 38.400) సందిగ్గము.

(2) ధర్మకీర్తి :. [శీ శంకరులు (పయోగించిన 'సహోవలంభ నియమా దఖేదః' (ఐ.నూ. ఒ2.28) అను వాక్యము (ప్రమాణ వినిశ్సాయము అను [గంథమునందు ఇట్టున్నది._.

*“సహోపలంథ నియమా దభఖేదో నీల తద్ధియోః,

ఈ (గంథకర్త ధర్మకీర్రి ఈయన దిబ్నాగునికి పశిమ్యడు శ్‌ మరియు కుమారిలవట్టుకు మేనల్లుడు. ఈ ఇరువురి కాలమునుబట్టి ధర్మకిర్తి కాలమును

64 ఆచార్య విజయము _ సవిమర్శక పరిశీలనము (శ్రీశ. 400.480) విమర్శకులు నిర్ణయించుచున్నారు. కాని, ఈ ఇరువురికాలము (శీ శ. 320.400, 360.400) ఇంఠరవరకు ఆసందిగ్ధముగా నిర్ణయింపబడ లేదు.

(3) గుణమణీ : శ్రీ శంకరులు తను _బహ్మస్నూశభాష్యము (22.22, ఓ22౫) నందు బౌద్దాచార్య వచనములను రెండింటిని ఉద్దరించినారు. వానిలో మొదటిది గుణమణీకృత ఆభిధర్మకోశ వ్యాఖ్యలోనిది గుణమణికాలము కీ, పూ. 630.640 అని శ్రీ గోపీనాథ్‌ కవిరాజ్‌ గారు పేర్కొన్నారు 51

దిజ్నాగాదుల కాలములే సందిగ్ధముగా నున్నందువల్లను, గుణమణికాలము నకు ఆధారము చూపబడనందువల్లను, ఇవి శ్రీ శంకరుల కాలనిర్ణయమునకు ఆధారము కాజాలకున్నవి,

(17) నామసూచనలు : సౌందర్శలహరిలో *దవిడ శిశురాస్వాద్య తవ యత్‌' అని శ్రీ శంకరులు _వయోగించియున్నారు. ఇందున్న “ద్రవిడ శిశు” శబ్దము శ్రీ శంకరులనే నూచించునని దాలమంది 'విమర్శకుల యఖభ్శిపాయము, కాని, కొందణు బానిని “జ్ఞాన సంబంధనార్‌' అను భక్తుని వరముగా అన్వయించి ఆయనకు తర్వాతి కాలములో శ్రీ శంకరులు జన్మించిరని వతిపాటించినారు. అభ్హే శంకరకృత 'శివభుజంగ స్తోతము'లోని “నుత్మదోపిణః' అను [పయో గము బిరుతొండనంబి అని _పసిద్ది చెందిన ఏడవ శతాబ్దపు వపరంజ్యోతిని సూచ్చించు నని కొందణి ఆభ ప్రాయము,

ఇవి ఊహలేగాని స్పష్టమైన ఆధారములు కావు. పామాణిక ఆధారములు _ కాలనిర్ణయము ?

ఈ విధముగా (వతిపాదింవబడిన ఆరు ఆంశములు ఆధారముగా శ్రీ శంక రుల కాలము ఇదమిత్థమని అసందిగ్ధముగా నిర్ణయించుటకు వీలుపడదని తెలియు చున్నది. *&11 86 6059114666 త$ం4881008 01 వ్‌&ం3852'8 0466 6౪10868 02 12 & 1౧664 1100౯80665 అని శ్రీ స్వామి తవస్యా నంద చేనీన తీర్మానము యఠార్థమైనది. అయినప్పటికి వూర్వో త్రరావధులను నిర్ణయించుటకు మాత్రము ఆవకాళము కనిపించుచున్నది.

శంకరులు - కుమారిలకట్టు సమకాలికులని ఇంతకుముందే (పతిపాదింవ శడీనది, కుమారిలభట్టు చరమళకాలమున శ్రీ శంకరులు యువకులు” నుండిరని

థ్రీ శంకర జీవి సర్మగహము రక వారి జీఏత చర్మితలను బట్టి తెలియుచున్నది. కుమారిలభట్టును ఉదాహరించిన వారిస్వామి (కీ. ఈ. 639 _పాంతమువాడు. ఆందువలన కుమారిలభట్టు కీ, శం 600కు వూర్వమే జీవించియుండె ననవలెను. దీనినిబట్టి శ్రీ శంకరుల కాలము ఉ త్రరావధి [కి శ. 600 అని నిశ్చయింపవచ్చును.

దీనికి ఉపబలకముగా ఈ (కింది ఆంశము కనిపీంచుచున్నది. ఘరేశ్వరా చార్యుని శిమ్యడగు సర్వల్ఞాత్మముని “సంక్షేప శారీరకమ్‌' అను (గ్రంథమును రచించెను. ఆ (గంథ రచనాకాలము అందే యిట్లు సూచింపబడియున్నదిః

ఉస్ర్రీ దేవేశ్వర పాద వంకజ రజ

న్సంపర్కం పూతాశయః సర్వజ్ఞాత్మగిరాంకితో మునివర

సృంక్షేప కారీరకమ్‌! చృ్మశే సజ్జన బుద్ధివర్ధక మిదం

రాజన్య వంశినృపే శ్రీ మత్యక్షత కాసనే మనుకులా దిల్యే భువిం కాసతి॥

(4 వ ఆధ్యాయము - 62వ ళ్లోకము.)

ఈ రాజన్య వంశీయుడు, మనుకులాదిత్యుడు, శ్రీమత్యవత శాసనుడు ఎవ్పటివాడు అను అంశమును చార్మితక దృష్టితో చర్చించిన వారిలో శ్రీ చీమకు ర్రి శీషగిరిరావుగారు సముఖులు. వారు ఇట్లు (వ్రానీనారు._

“రాజన్య నామము గలిగిన రాజవంశము ఒకటి మథుర పాంతమున, ఉత్తర హిందూ స్థానమున ఒక గణరాజ్యపు పౌలనను వరహమిహిరుని కాలమున నిర్వహించు చుండెడిది తాను రచించిన బృహత్సంహితలో (౪ = 2కి వరాహమిహిరుడు ఆ విషయమును పేర్కొానెను. వరాహమిహిరుని కాలమును = ఆతని రచనల వలన . |కిళశ 375. 550 గ వండితులు నిర్ణయించిరి.,.,.... వమోషియార్‌వూరులోని *రాజన్య' వంశపు కాఖకు చెందిన నాణెనులు శ్రీశ.3వ శకాన్టీకి చెందినవిగను, మథుర [పాంతపు “రాజన్య” ళాఖకు చెందిన నాణెములు క్రీశ ర్హ్‌ 6 శతాబ్ధులకు చెందినవిగను లిపి రితిని బట్టి నిర్ణయింవబడినవి. గువ్త వంశీయుల రాజుల కాలమున, గుప్త స్మమాట్టుల సర్వాధిపత్య్మమును మన్నించి తన అ స్తిత్వమును నిలుపుకొనగలిగిన మధురా రాజన్య గణరాజ్యము,

తీ౪5్‌ంర్‌

ట్‌ ఆచార్య విజయము - సవిమర్శక పరిశీలనము (శ్రీశ. 600 _పాంశతమున హూణుల దండయ్యాతవలన అంతరించినది. కావున రాజన్య వంళమునకు చెందిన *శ్రీమత్యక్షత శాసన మనుకులాదిత్యుడు' గాని, అతని కాలమున (గంథ రచన సాగించిన సర్వజ్ఞాత్మముని గాని కి ళ. 600 తరువాత ఉండి యుండరు ఈ రీతిగ శంకరాచార్యుని కాల నిర్ణయమున శ్రీశ. 60ను ఉత్తంావధిగ నిర్ణయించుకొనుటకు తగిన ఉవవత్తి కలదు.'క

ఇక పూర్వావధి, ఇంతకుముందు పేర్కొన్నట్లుగా, అగ్నిమ్మ్‌ళుని కాలమునుబట్టి శ్రీవూ 150 అని నిర్ణయింవవచ్చును.

ఈ విధముగా ఇవ్పటికి లభ్యమైన ఆధారములనుబట్టి శ్రీ శంకరులు (శీవూ 150 . [కళ 600 మధ్యకాలమున జీవించి యుండిరని తీర్మానింప వచ్చును

శ్రీ శంకరులు |కీశ క00 _పాంతమున జస్మెంచిరనియు, ఇది చెరుమాన్‌ "పెరుమాళ్‌ రాజ్మము చేయుచున్న కాలమనియు కేరళోత్ప త్తిలో గలదు ఈ

శ్రీ పోతుకూచివారు నిర్ణయించిన కాలముక్‌క్‌ శ్రీశ 32. 424.

శ్రీ స్వామి తనస్యానందగారు _ “ెగీం36 9౯౦0101 గీత మిం86 మే3ళ6 1764 80ఖ%6 ఇరీంం6 సంలళాం6ణ0 ఉల రటల్‌ 104 8 రట 6౯9౧౯ 4 ౨. అని అభ్మిపాయ పడినారు 56

ఈ సందర్భమున “ఆంధకాళిదాసు' ఆలూరి కుస్పన అభ్మిపాయము గమ నింపదగియున్నది మూలమున లేని సంవత్సర సంఖ్యను “కలియుగము. 3520 (ఒ19) అని స్పష్టముగా పేర్కొన్నాడు. అనాటికి లభ్యమైన ఆధారములు బట్టి ఇది ఆయన చేసీకొన్న తీర్మానమని భావింవవచ్చును. ఇది కీళ. 4౫ అగును ఉ. సర్మగహ జీవిత చరిత :

శ్రీ శంకరులు అవతరించిన సమయముశందు భారతదేశము సాంఘీక ముగా ఆధ్యాత్మికముగా పతనావస్థలో నుండెను వేదళాస్తాాధ్యయనము అశతరము లకే పరిమితమయ్యెను గాని, అంతర్యగాహకము కాజాలకపోయెను. తత్త వే త్తలనఐడువారిలో సమన్వయము లోపించి తలకొక్క. మతముగా దేశము ఛిన్నాభిన్న మై.యుండెను. వజలలో వర్జాశ్రమధర్మనిష్థ నకించి, విశ్చంఖలత్వము విజృంభించి యుండెను. “ఏకం న్‌ వ్మిపా బహంధా వదన్సి' ఇత్యాది వేద

శ్రీ శంకర జీవిత సర్యగహము రే వాక్యములు భగవంళు డొక్కడే అని ఉద్దోషించుచుండగా, ఆనాటి మత గురువులు, వారి అనుయాయులు బహిక సుఖ వ్యామోహితులై విభిన్న దేవతల తారతమ్మమును చర్చించుచు, తప్త చిహ్న ధారణమే పరమ కర్తవ్యమని తీర్మో నించుకొని, అట్టి చిహ్నములను ధరించి వదర్శించుచుండిరి. స్వమత నియమ పాలనముకం టె వరమత విధ్వంసనము (వబలియుండెను. ఇట్టి సంక్లిష్ట పరిస్థితిలో నారద మహార్షి సృష్టికర్తయైన (బ్రహ్మదేవుని దర్శించి, *వివిధ మత రూన వంక నిర్మగ్నంబగు నిఖిల జన పళు సమాజంబుల నుద్ధరింపవే' (188) అని పార్థింవగా, ఆయన సమాధి స్థితుడై క ర్రవ్యమును గుర్తించి, నారదునితోను, పరివారముతోను బయలుదేర కై లాసమున కేగెను, అచ్చట శివుని దర్శించి పరిస్థితులను వివరించి మానవ లోకము నుద్ధరింపుమని (ప్రార్థింపగా, తాను భూలోకమునందు *శంకరాదార్యు'డను పేరుతో అవతరింప గలనని ఆయన ఆభయమిచ్చెను. అవతరణము = బాల్యము : వరమశివుడు తన అవతరణమునకు యోగ్యమైన (వదేశమును, కల్లి దర్శడులను సంకల్పించెను. అది కేరళ దేశమునందు సుజన నిలయమైన 'కాలటి' అను న్యగవారము వవ్మిత వూర్ణానదీ తీరము. అందు “అలిక లోచనున్‌ పాదాం లభోజములెగాని చి త్తమందు ఆన్యముల్‌ బింతింస'నట్టి ఒక్క. ధరణీసురేర్యదు డున్నాడు. అతడు “శివగురుడనగ _విద్యాధిరాజనగ చెలువాందు” (ఒక1 చుండును.!8 ఆయన ధర్మవత్ని ఆర్యాంబ *'రవయైన వతిమాట జవదాట నేరదు, నేర్చెనా భజియింవనేర్చుగాని.” అట్లు గుణగణ లలామ ఆ శివగురుని భాము.55 అ అదర్శ దంవతులకు వృద్దావ్యము సమీపించుచున్నను సంకానము కలుగలేదు. తమకు శివారాధనమే శరణ్యమని భఖావింబి వారు వృషాదిని జేరి అందు స్వయంభువు అయిన శివుని (వతోపవాస నియమాదికముతో ఆరాధింప జొచ్చిరి. కొంత కాలమునకు వారి భ కి ళద్ధలకు (పీతుర్లై ఆ స్వామి శివగురువుకు స్వస్నమునందు దర్శనమిచ్చి 'వహనీయ శివభ క్షి ధురంధఢరుండును, మాయా విదూరుండును, మాతృ పితృ భక్షి యుక్తుండును, మదంశభూతుండును అగు కుమారుండు మీకు జనియింపంగల'డని అన్నుగహించెను. కాని, అత డల్పాయుష్కుడగునని కూడ ఆఅ స్వామి సూచించెను. అయినను ఆదే మహా (వసాదమని సంతోషించి ఆ దంపతులు కాలటికి తిరగి వచ్చిరి.

68 ఆరార్య విజయము - సవిమర్శక పరిశీలనము

అది శ్రీముఖ సంవత్సరము వై ళకాఖ ళుర్ధ పంచమి 9 ఐదు (గహములు ఉన్నతస్థానమునందున్న ఉత్తమలగ్నము. అట్టి పవ్మిత సమయమునందు ఆర్యాంబకు కునూరుడు కలిగెను భగవదాదేశమును స్మరించి వారా శిశువుకు శంక రుడని నామకరణము చేసీరి. సమ స్త ప్రపంచమునకు శుభము కలిగించుటకై అవతరించినవాడు గావున ఆయన కాపేరు సార్జక మయ్యెను

పువ్వు పుట్టగానే వరిమళించినట్లు ఆ బాలుడు చిన్నతనమునందే అద్భుత మేదాళక్రిని కనువజపంజొచ్చెను మాతృళాషయైన మలయాళమునేగాక, సంస్కృత ప్రాకృళాద్యనేక భాషలను కూడ త్వరితముగా నేర్చుకొనెను. కావ్య పురాణాదికమును వఠించెను. శీవగురువు కుమారుని (పజ్ఞకు వరవశించి, ఐదవ యేటనే ఉపనయనము చేయవలెనని సంకల్పించెను. కాని, ఆ కోరిక తీరక ముందే అ తండి వరమ వదించెను అట్టి కష్టన్థితిలో కుమారుని రక్షణ కొజకు గత్యంత రము లేక ఆర్యాంబ జీవించియు౦డెను. జ్ఞాతుల సావాయ్యముతో ఆమె శంకరు నికి ఉపనయనము గాఏంచి, గురుకులమునకు వంపెను ఆచిర కాలముననే శంక రుడు వేద వేదాంగములను అభ్యసించి, గురువుల కే విస్మయమః కలిగించెను.

• అ సమయమునందే *కాలటి వాసులకు ఆళ్చర్యము కలిగించు ఒక నంధఘుటన జరిగినది. ఒకనాడు శంకరుడు ఆగ హారమునంచు ఫిజుర్ధమై ఒక యిళటిముందు నిలిచెను ఆయిల్దాలు ఒక ఉ త్తమ వటువుకు లిక పెట్టలేని తమ చార్మిద్యమునకు చింతించుచు, అన్పుడు తను యింటిలోనున్న ఒకేఒక ఉసిరిక కాయను ఖక్తిపూర్వకముగా సమర్చించెను. శంకరుని హృదయము జాలితో కరగిపోయెను. వెంటనే ఆ యిల్లాలి దార్మిద్యమునును తొలగింపుమని (పార్థిం చుచు శంకరుడు శ్రీ మవాలక్ష్మి నుద్దేశించి ఒక స్తోతమును పరించెను, తక్షణమే 1వన్నయైన శ్రీ మహాలష్మి అచ్చట బంగారు ఉసిరిక కాయల వర్షమునే కురిపిం ఇెను. దీనితో శంకరుడు ఆసాధారణ శక్తులు గలిగిన ఒక మహాత్ముడని (పజ లకు తెలిసిపోయినది. ఆ స్తోతమే కనకధారా స్తవముగా వనీద్ధమైనది.

వేద పారంగతుడ్రైన శ్రీ శంకరుడు ఏడవ యేటనే గురుకుల వాసము పూర్తీ చేసికొని, యింటికి తిరిగివచ్చి, మాతృసేవలో నిమగ్నుడయ్యెను. ఓక నాడు కల్లి స్నానార్డమై వూర్ణానదికేగి, యెంత సేవటికిని తిరిగి రాలేదు. అప్పుడు శంకరుడు వెళ్ళి చూడగా, ఆమె యెండ త్మీవతకు మూర్చిల్లి యుండెను వెంటనే తగిన శ్రైత్యోవబారములు చేసి ఆమెను ఇంటికి లీసికొని వచ్చెను తల్లికెబ్ణయిన ఈ

శ్రీ శంకర జీవిత సర్మగహము ళం బాధ పునరావృతము కాకుండ చేయవలెనని అనదీమతల్లిని మనసారా ప్రార్థించెను ఆఅ నదీదేవత కరుణించి, వరునాటి వేకువ సమయమునకు వాళి యింటి ముందు (వవహించెను.

ఇట్టి మహిమలు _కమముగా కేరళదేశాధివలియెన రాజశేఖరుని చెవికి సోకినవి. రాజ భవనమునకు వేంచేయవలనీనదని ఆయన తన మంతి ద్వారా నండే శము వంపుచు, ఒక భదగజమును కానుకగా సమర్పించెను. ఉ(బహ్మచారికి భోగము నిషిద్ధమైనదని శ్రీ శంకరుడు దానిని తిరస్కరించెను. అప్పుడు రాజే న్వయముగా ఆయనను దర్శించి, పదివేల బంగారు నాణెములను నమర్చించెనుం పిమ్మట ఆ రాజు రచించిన మూడు నాటకములనుండి కొన్ని భాగములను విని చంతోషించి, శ్రీ శంకరుడు ఏదైన వరము కోరుకొమ్మనెను అప్పుడా రాజు నకు ప్యుత సంతానము లేని లోటును తీర్చవలనినదని (ప్రార్థించెను. ఆందుకు ఒక 'ఇష్టి' ని ఆచంంచుమని ఆ విధానమంతయు తెలియజేయగా, రాజు పరమా నందభరితుడయ్యెను అనంతరము శ్రీ శంకరుడు ఆ బంగారు నాణెములను అచ్చటి గృవస్థ్యాశములకు ఇప్పీంచెను 60

ఆచిరకాలముననే శ్రీ శంకరుల కీర్హి భారతదేశమంఠతట వ్యాపించెను. ఎంతోమంది వండితులు ఆయన వద్ధ శిష్యులుగా చేరిరి. అగస్త్యాది మహార్డులు అయనను దర్శించిరి.

ట్రీ శంకరులకు ఎనిమిదవ యేడు వచ్చెను. అప్పుడాయన (బహ్మచర్యము నుండి నేరుగా సన్యాసము స్వీకరింపవలెనని నంకల్పించుకొనెను. గబహ్మా చర్యా చేవ వ్యవజేత్‌, గృహాద్వా, వనాద్వా” (జావాలోపనిషత్‌ . 4) అను [కుతీ ఈ వద్దతినే బలంపజచుచున్నది. ఒకనాడు ఆయన ఆర్యాంబకు ఈ సంకల్పమును నివేదింపగా, ఆమె హళాశరాల్సై యెన్నో విధముల అతనిని మరల్ప యత్నిం చెను. ఆయనయు తల్లిని ఒప్పించుటకై యెంతో వయత్నించెను. చివరకు ఒక సంఘటన జరుగుటతో ఈ సమన్య పరిష్కారమయ్యెను. ఒకనాడు శ్రీళంళ రులు స్నానార్థమై పూర్ణానదిలోనికి దిగగా, ఆయన పొదమును ఒక మొనలి పట్టుకొనెను. 'అమ్మా” అను కేక విని అచ్చటికి వద్చిన ఆర్యాంబ యేమి చేయ ఓకు తోచక నిశ్నేస్టుదాలయ్యెను సన్యాస న్వీకారము పునర్జన్మవంటిది గావున కాను అవత్సన్యానము స్వీకరించుటకు అనుమతించవలసినదని శ్రీ శంకరులు (ప్రార్థింపగా, మార్గాంతరము లేక అమె ఆంద కంగికరించిను. అస్పడాయన

౯11! ఆదార్మ విజయము = సవిమర్శక వరిశిలనము మానసికముగా సన్ఫసించుటయు, మొసలి రూపముననున్న గంధర్వుడు ఆయన పాదమును విడుచుటయు వెంటవెంటనే జరిగివవి. తదనంతరము తల్లి కోరిక మేరకు, ఆమె యెప్పుడు న్మరించిన అప్పుడు తాను వచ్చునట్లు మాట యిచ్చి, తల్లి యనుమతితో కమసన్యాస న్వీకారమునకైై గురువు నన్వేషించుచు ఆయన కాలటినుండి బయలుదేరినారు. " శ్రీ శంకరులు [కమముగా అనంతశయనము, కన్యాకుమారి మధుర, శ్రీరంగము, వంచనదక్షేతము మున్నగు పవిత స్టాననులను దర్శించి చిదంబ రము (వ్యాఘపురము) చేరిరి నజరాజస్వామికి ఆవానమైన ఆ క్షేతమునందు *నుజ్ఞాన నిధి' యైన శ్రీ గోవింద యతిని దర్శించి, నమస్కరించి మకర వృత్తాంతము సవిన్తరముగా తెల్పగా, ఆయన దివ్యదృష్టితో నంతయు [గహించి, మహావాక్యోపదేశ ముచేసీ, వరమహంసా శ మమును అన్నుగహించిరి 61 అప్పటి నుండి శ్రీ శంకరులు శంకరాచార్యులై రి. దిగ్విజయ యా ;

శ్రీశంకరులు చిదంబరము నందున్నవ్వుడు వ్యాసరచిత మైన (ివ్మ

• న్మూతములకు అద్ర్వైతత త్య [వతిపాదక ముగా ఖాష్యమును రచించి, వ్యాస

వృదయమును వెల్లడించిరి. దానిని భారత దేశమంతట [వకటించి, అబ్టానాంతర్ల హన వతితులైన (_వజలను ఉద్ధరించవలెనను సంకల్పముతో దిగ్విజయ య్యాతకు బయలుదేరిరి. ఈ య్యాతలో మొదటి పెద్ద మజిలీ మధ్యార్థనము.

అచ్చట వద్మపాద (_వముఖులైన శిష్యులు వెంటరాగా, శంకరులు మధ్యార్థునేశ్వరుని దివ్యాలయము వవేశించి, అందలి దేవతల నారాధించిరి. ఆ సమయమునందు అచ్చటి పండితమ్మన్యులు కౌందజు “ద్వైళాద్వైశములలో సత్యమేది 7 అని పళ్నించిరి. ఆ పృచ్ళకుల స్వభావమును (గపించి ఆయన “మీ సంశయమును ఇమ్మవో లింగమూర్తి వలన నివారించెద రం'డని స్వామి నన్నిధికేగి (పార్థింవగా.

“నెలతునక పువ్వు మవ్వపు సౌలపుతోన

మేని సౌబాల నిరవాందు బానతోన' (ఒ107) సదాశివుండమ్మవి లింగంబు ననుండి యావిర్శవించి, చెయ్యెత్తి.

“సత్యము నత్యము నత్యము

నిత్యము నద్ర్వైతమతము నిరువమ మఘ రా

శ్రీ శంకర జీవిత సం్యహము గ్‌! హిత్యము మోన శ్రీసా హితృము మీ కెల్ల సందియింవకు డింకన్‌' (2.112) అని (_తివారంబులు మేఘ గంలీర నినదాతిగుంళన సంభాషణ ఘోషా విశేషం బులం దెలియంబలికి అమ్మ వాలింగంబునన తిరోహతుండయ్యె'నట. ఇట్లు మధ్యార్థునేశ్వరుని కన్నులార దర్శించి, ఆయన అమృత వాక్కులను వీనులార విని, అచ్చటి వారందరు ఆద్వ్వైల మత (వవిష్టులె శంకరులను తమ వరమా చార్వులుగా గౌరవించిరి.

“పిమ్మట శంకరులు రామ సేతువును దర్శించి, ధనుష్కోటిలో (కుంకులిడి, శ్రీ రామేశ్యరున కభిషేకము గావించిరి. వారి _వథరు బాతుర్మాన్య దీక్ష ఆచ్చట జరిగినది ఆ సమయమున శివ చిహ్నధారులైన శైవులు కొందణు వారినెది రించి తమ తమ తత్త్యమును ,వతిపాదించిరి. అది శవ వరతత్ర్ర (వతిపాద కమే. దానిని శ్రీ శంకరులు కూడ అంగీకరించిరి. కాని, తవ చిహ్నాధారణము అవైదికమని నహేతుకముగా వివరించి వారిని ఒప్పించిరి. వారును ఆ చివ్నా ములను పరిత్యజించి శ్రీ శంకరులకు శివ్యలై రి.

శ్రీ శంకరులు ఆసేతు శీతశాచలము వర్యటించి, విభిన్న మతానుయాయుల అవరివక్వ సీద్ధాంతములను ఆచారములను ఖండించి, వారిన్‌ అద్ర్వైతమార్గ (వవిష్టు లుగా నొనర్చిరి, ఆయన పర్మటించిన (సదేశములను ఖండన మండనములను సంస్కృతమునందు అనంకతానందగిరి, తినుగునందు ఆం్భధకాళిదాను విశేషముగా వర్ణించియున్నారు.

శ్రీ శంకరులు అనంత శయనము చేరి, అందు వెలసియున్న అనంత శయనుని సేవించుచు, ఓక్క- మాసము నిలిచియున్నప్పుడు, ఆయనను ఎదిగిం చినవారు వైష్ణవులు. వారిలో క భక్తులు 2 భాగవతులు 3. వైష్ణవులు శ. పాంచర్మాతులు 5 వైఖాననులు 6. కర్మహీనులు అని ఆరు శాఖలు. [కియా జ్ఞాన లేదముతో మరల ఒక్కొక్క. కాఖ రెండు విధములు కాగా మొత్తను పన్నెండు భేదములను పౌొందియుండిరి. కొన్ని యాచారములలో భేదములు న్నను వీరందరికి (వధాన దైవము శ్రీ మహావిన్దువు చృకాంకనాదులు ఏహీత ములు, శ్రీ శంకరులు వారి వాదమును పరాస్తనము చేయుచు త వ్రతనుత్వంబు తపన్తవ్ర తనుత్వంబని వివరించిరి,

72 ఆచార్య విజయము - సవిమర్శక పరిశీలనము

తదనంతరము కుమారస్వామి ఆవిర్భవించిన స్ముబహ్మణ్య క్షేతము చేరి, అందలి కుమారధారలో తీరములాడి, ఆయన ఆచ్చట “శేషరూసంబునం (బకాళించు శా ర్రికేయునిం దర్శించి యక్కైెలన నొక్క రమ్యస్థలంబున రెండవ ర్ముదమూర్రియుత బోలె సుఖాసీనుండై దేజరల్లుచుండె"నట (3130). అవ్పజాయన నెదిరించినవారు 1 హైరణ్యగర్భులు 2 అగ్ని ఆరాధకులు 3. నూర్యోపాసకులు వర్మబహ్మము నుండి ఆవిర్భవించిన హిరణ్యగర్భుడే ఈ సృష్టి కంతటికి మూలకారణమని మొదటివారును (3 132), దేవతలు అగ్ని ముఖులు గావున అగ్ని నారాధింయమట ద్వారా మామే ముక్తి సాధ్యమని రెండవ వారును (3.247), సూర్యుడు జగచ్చతృువు, (తిమూర్తి స్వరూపుడని మూడన వారును (3.154) (వతిపాదించికి. పీరందరును ఆయా దేవతల కనుగుణము లైన తన చిహ్నాములను ధరించుటయే కర్తవ్యమని భావించగా, శ్రీ శంకరులు వారికి జ్ఞానోదయము కలిగించిరి

పిమ్మట ఆయన శిష్య సమేతముగా గణవరము(జేరి, కౌముదీ నదిలో స్నానమాడి గజముఖుని ఆరాధించి ఒక్కమాస మచ్చట నిలిచిరి ఆనమ యమున అచ్చటి గాణపతులు వచ్చి, గణపతియే వరత త్ర్యమనియు తచ్చిహ్న ధారణమే క ర్రవ్యమనియు నుగ్గడించిరి (4.22, బొ). వారు 1. మహి గణపతి ఓ హర్మిదా గణపతి 3. ఉచ్చిష్ట గణపతి 4 న్వర్జ గణవతి 5, సంతాన గణసతి 6 నవీత గణపతి భక్తులు అని ఆరు శాఖలుగా నుండిరి. ఈ భక్తు లకు ఆచార లేదమున్నను, తవ్రచిహ్న ధారణము విహితమే! శ్రీ శంకరులు వారి మతములను ఖండించిరి.

తరువాతి మజిలీ తులజా భవాని పురి. అచ్చట భవానీ (క క్రి) మతస్థులు ఆయన నెదుర్కొనిరి, తతక్సమీపమున 'కువలయ పురాది పట్టణ సనివసన మొన రించు" (4.70) హరు కొందంబ వచ్చి “మవిలష్మియే ఆరాధ్య దేవత' అని (వతిపాదించిరి. తదనంతరము వాణీ మతస్థులు కొందు వచ్చి “సరన్వతియే వరదేవతి అని వచించిరి. ఈ [తిమతన్థలును తవ్త మ్ముదలు ధరించినవారే! వీమ్మట వామమార్గ ళ క్రి మతస్థులు వచ్చి 'రవాన్యంబున నలీష్ట కియలు నెజపీ నుఖంబు లొందువారలకు జ్టాన సిద్ధి లభించు" (4.9%) నని వలికిం ఆయన వారి కందరికి జ్ఞాన మార్గము నుపదేశించిరి,

శ్రీ శంకర జీవిత స్యగహము 73

ఆ తరువాత శ్రీ శంకరులు ఉజ్జయినీ నగరము చేరి అందు రెండు మాసములు నిలిచి అచ్చటి కాపాలికులు ల్రైరవుడే వరదైవత మనియు, (వవంచ సంహర్తకే వపంచ నృష్టి స్థిములు సాధ్యమగును గాన భైరవుడే జగ త్కారణుడనియు వతిపాదించిరి. అనంతరము చార్వాకు లెదుర్కొని, వరలోకము లేదనియు, ఇచ్చటి సుఖదుఃఖములే న్వర్గ్షనరకము లనియ ఉపపాదించిరి. పిమ్మట సొగతుడు వచ్చి, దేహపోషణమే ము క్రికి మార్గమని వచించెను ఇళ్లే క్షపణక మతమువారు కాలమే పరతత్ర్య మనిరి త్రైన నుతమువారు జినుడే పరతత్వ మనిరి బౌద్ధులు జీవుని నిత్య్మముక్తుడని భావించి, దేవోంతంబున జీవుడు ముక్తుడగునని తెల్పిరి.. ఆయన అద్వైత (వతిపాదనము ద్వారా ఈ మతముల వారందరికిని జ్ఞానోవదేశము గావించిరి.

అనంతరము శ్రీ శంకరులు మల్లప్పరిలో మల్లారి మతము వారిని, వరుంధ వురిలో విష్వక్సేన = మన్మథ మతముల వారిని, మాగధ పురలోక!ి కుబేర మతము వారిని, ఇంద్మపస్థమునందు ఇంద మతము వారిని యమ (వస్ధము నందు యమమతము వారిని, [వయాగలో వరుణం.వాయు-శూన్య.వరావహ _- లోక గుణ * సాంఖ్య - యోగ = వై శేషిక (అణు) మతములవారిని, కాశీ పట్టణము నందు కర్మవాదులను, చరద _- అంగారక .- బుధ . బృవాస్పతి . శుక. ళని మతములవారిని, పితృదేవతోపాసకులను, శేవ - గరుడ _ న్‌ద్ద = గంధర్వ = భేతాళ భూతరాణ్మతముల వారిని జయిలచిరి. కాశీ నివాసము = వ్యాన దర్శనము :

ఇట్లు డెబ్బది రెండు మతములవారికి ఆద్వ్వైత మార్గ నిర్దేశము గావించి శ శంకరులు కాశీ క్షేతమునందు శిష్యులకు (ఐవ్ము విద్యోపడేశము గావించు చుండిరి.ళ్‌కి

ఒకనాడు సనందను డను శిమ్యడు గంగ కావలి యొడ్డున నుండగా, శంకరు లాతనిని పిలుచుట తటస్థించినడి వెంటనే ఆతడు గురువుపై భారము వైచి, గంగలో అడుగులు వేసెను. అతని గురుభక్రి యెంత దృఢమైనదో! గంగ అతని పాదముల (కింద పద్మములను ఉద్భవింపజే సెను. ఆ పద్మముల పై అడుగులు వేయుచు నిరపాయముగా తన వద్దకు వచ్చిన సనందనుని జూచి ఆఅశ్చర్యవడి, శంకరు లాతనిని ఆలింగనము చేసికొని, అనాటినుండి పద్మ పాదుడనియే పిలువసాగిరి, ఆతని కాపేరే (వసిద్ధమయ్యెను 64

రో ఆచార్య విజయము = సవిమర్శక పరిశీలనము , మజియొకనాడు గంగా తీరమునందలి మణికర్ణికా ఘట్టమునందు శ్రీ శంక రులు శిమ్యలకు (బహ్మస్తూత భాష్య పవచనము చేయుచుండగా, ఒక వృద్ద (వాహ్మణుడు వచ్చి, '(బవహ్మ న్యూతార్థము సి కనినట్టి కెజగు గలదో” అని (6.10) వశ్నించెను శంకరులాతని యద్దేశ్యము గుర్తించి, “నీ శెచట వరి (శ్రమమో అకెలనన్‌ నన్ను వేడు'మనిరి. అప్పుడా వృద్దుడు “తదంతర వతి వత్తా" (బ సూ. 3.1.2) ఇత్యాది న్యూతమును వ్యాఖ్యానింపుమని కోరెను శంక కులు వివరించుట, ఆ వృద్దు డాషేపించుట. ఇట్లు ఎంతో సమయము గడచినది. చివర క్షా వృద్ధుడు వితండవాదమున కుష్మకమింవగా, శంకరులు ఆగహముతో ఆయన కపోలతాడనము గావించి, పద్మపాదునితో ఆతనిని దూరముగా గొని ఫొమ్మని చెప్పెను. కొని, యిరువురి బాదోసవాదములను వినుచున్న పద్మ పౌదుడు నిశ్చేష్టుడయ్యెను. అప్పుడా వృద్దుడు తానే వెనుకకు వెళ్ళి అదృక్యు డయ్యెను. ఆ సమయమున పద్మపాదుడు. “శంకర శ్శంకర స్సాఇుత్‌, వ్యాసో నారాయణ నృృయమ్‌। తయోర్వివాదే సం్యపాప్టే కింకరః క0 కరోమ్యవమ్‌॥ (ఆనంతానందగిరీయము - 52 వ |పకరణము ) అని పలికెను, శంకరులు వెంటనే జరిగినదానిని (గహించి (ప్రార్జింపగా వ్యాన మహర్షి (వత్యక్షమయ్యెను తన అపరాధమును మన్నింవుమని వేడుచున్న ళంకరు లను అనుగహించి, ఆయన *ఐహ్మస్నూత భాష్యమును జగద్వ్యా వము చేయు” మని ఆదేశించెను శంకరులు తన ఆయుర్దాయము పూర్తియైనదని తెలువగా, వెంటనే _బహ్మదేవుని (ప్రార్థించి ఆయన అన్ముగహముతో - శంకరులు కోరినంత కాళము జీవించి యుండునట్లు వరము (వసాదించెను (విహ్మ, వ్యాసుడు ఆయనను ఆశీర్వదించి ఆంతర్తితులైె రి, వక్‌ పిమ్మట శంకరులు ఉ శ్సరాభిముఖముగా వయాణించి తీర్థములను, క్షేతనులను సందర్శించిరి. ఆ సమయమునందే ఆయన కైలాసము నుండి బదు ఆత్మ (స్సాటిక) లింగములను భూలోకమునకు! దెచ్చిరి, వానిలో యోగ లింగమును కంచియందును, భోగలింగమును శృంగేరియందుసు, మోవలింగ మును చిదంబర మునందును వరలింగమును నేపాలమునందలి నీలకంఠ క్షే తము నందును, ము క్రిలింగమును కేదారమునందును (సతిస్థించిరి. బదరికాశమము నందు భ క్తజనస్నా నయోగ్యముగా ఉష్పకుండమును నిర్మించిరి,

ఫ్రీ శంకర జీవిత సర్మగహము ౯ెగ్ర

అనంఠరము ద్వారకా-ఆయోధ్యా-గయా క్షే. తములను దర్శించి, గంగా ముఖద్వారములలో స్నాన మాచరంచి, శ్రీశైలమునందు [భమరాంబా మల్లికార్డు నులను 'సేవించిరి మండనమిశ దంపతులను జయించుట ;

శ్రీ శంకరులు శ్రీశ్రైలమునందున్న సమయమున కుమారిలభట్టును గురిం చిన సమాచారము ఆయనకు తెలినీనది. వెంటనే బయలుదేరి ఆయన రుద్దనగ రమునందున్న కుమారిలభట్టును దర్శింపగా, అవృటికే ఆయన శుషాగ్ని మధ్య మందుండను. ఆయన ఒక బౌద్ధ గురువును వంచించి శివ్యుడుగా చేరి ఆ మత ఈ త్ర్వ్వమును [గహించి దానిని ఇండించియుండెను తన దోషమునకు శిశగా రానే విధించుకొన్న దీ తుషాగ్నిమరణము. అందువలన ఆయన తన బావ (లగినీ భ ర్త్రమైన మండనమ్నిశుని యొద్దకు వెళ్ళుడని శంకరులను కోరెను.

మండవమ్మిశుడు పూర్వమీమాంసా సిద్ధాంతమును వతిపాదించు కర్మిస్టి. ఆయన '*బీజీలబిందు” (విద్యాలయ) నామక వట్టణమునందు వంచళత శిమ్యులకు పాఠ్శృవవచనము చేయు మహాపండితుడు. ఆయన నివాసమును అన్వేషించుచు ళంకరులు *పత్యక్ష శబ్బాంత పటువిధిలేదముల్‌” కీరసంతతులు ఎచ్చట పల్కు చుండునో అదే వారి నివాసమని దాసీజనములవలన తెలినీకొని, ఆ సౌధమును జేరి. ఆనాడు ఆ యింట ఆబ్టికము జరుగుచుండెను. మండనమ్నికుడు తన మర్శతళ క్షితో వ్యానులవారిని ఆహ్వానించియుండెను అ సమయమున అంత రాయ నివారణకై తలుపులు మూసి యుండెను. శంకరులు యోగళ క్రితో సౌధాంతర్భాగమును (వవేశించి, విశ్వేదేవస్థానము నందు కూర్చుండిరి అవ్పుడు వారిరువురికి *కుతోముండీ = ఆగళాన్ముండీ' ఇత్యాది చమత్కారవాదన కొంత తడవు సాగినది, ఈ వినోదమును తిలకించుచున్న వ్యాసులవారు అ వాదనను ముగింపదలచి కంక రులకు పాద్య మొసగుమని మండనుని ఆదేశించిరి, శంకరులు వాదభిశను కోరగా మండను డందుల కంగీకరిందెను. మండను డోడినచో సన్మసించుటకు, శంకరు లోడినచో గృమహస్థులగుటకు అంగీకరిందిరి. పిమ్మట మండన మిళ వతల్ని సరసవాణి మధ్యవర్తిని కాగా, వారి వాదము నిరంత రాయముగా పెక్కుదినములు సాగినది చివరకు అమె తన భర్తను భిషకు ఆహ్వానించటతో అయన ఓటమి నంగీకరించి సన్యసించి శంకరులకు శిష్యు డయ్యెను.

కన ఆచార్య విజయము సవిమర్శక పరిశీలనము

నరసవాణీ తన భర్త సన్యాస స్వీకారము చేయటకు ముండే రాను శరీరము చాలించి ఊర్ట?ముఖముగా సాగుచుండెను. శంకరులు ఆమెను మంత శక్రితో ఆకర్షించి “తల్లీ! మండనుడు [బవ్మాంళశ నంభూరుడు; సీవు సాజుత్స రస్వలీదేవివి, సీశ్రో విద్యావినోదము హిగింపవలెనని నా కోరిక నీవు ధరాస్టలికి వాస్త షట్కోర్ట్వ్రముగా నిలిచి నా కోరిక నెరవేర్చు'మని (పార్థింపగా, ఆ దయా మయి అందుకు అంగీకరించెను. వారిరువురి మధ్య వేదళాన్త పురాణేతివోస చర్చ వినోదముగా సాగి, విజయలక్ష్మి శంకరులను వరించెను అప్పుడామె కామళాన్త్ర (వ్రస్తావన చేయగా, ఆయన మౌనము దాల్చెను అ మౌనము ఓటమి అని ఆమె నూచింపగా, కామకళా రహస్యములను దెలిసికొని వచ్చుటకు తనకు ఆరు మానముల వ్యవధి కావలెనని ఆయన కోరిరి. అంతవరకు అమె ఆచ్చటనే యుండునట్లు (ప్రార్థించి హస్తామలకాది శిష్యులు నలువురు మ్యాతమే వెంటరాగా, అయన పశ్చిమదిశాభిముఖముగా వయాణము సాగించిరి.

ఆ సమయముళ అమ్మత ప్పరాధివతి మరణించి, ఆయన శరీరము దిహన సలిస్కారమునకు నిద్దము చేయబడుచుండెను శంకరులు తన శరీరమును నమీవ గుహ యందుంచి తాను వరకాయ (ప్రవేశ సిద్యా శక్రితో ఆ రాజు శరీరముతో (వవేశించిరి. రాజువలెనే ఆయన పురకార్యములను, అంతఃపుర శార్యనులను నిర్వర్తించిరి కాని, తొలినాడే ఆ రాజు వట్టమహిషి, ఆయన అనితర (ప్రతిభా రీతులను గుర్తించి, ఎవరో మహాత్ముడట్లు వచ్చియున్నాడని యూహించి ఇతరులకు చెవలేక, చెప్పకుండలేక సతమత వయ్యెను, చివరకు ఆయన నిజశరీరమును దహించిన సర్వము సమకూడునని, తనకు పరమాప్పులైన వారిని అందుకు నియోగించెను కొలదికాలములోనే వారు శంకరుల శరీరమును కనుగొని, తవణమే చితియందుంచి అనలము తగిలించిరి.

అంతకు ముందే శంకరుల శివ్యులు భజన బృందవేషముతో నగర వీధులలో 'త త్వవసి తత్ర్వవసి తత్ర్యమసి రాజన్‌' మున్నగు వాక్యముల నుడ్డోషించుచు నసంచరించిరి దానిని విని తన పూర్వశరీర (వభానము న్ఫురింపగా, ఆయన నళ యందున్నవారున్న స్లే రాజళరీరమును విడిచి న్వళరీరమును వ్రవేశించిరి. ఆ శరీరము చితి పై దహింవబడుచుండెను. అప్పుడు శ్రీ శంకరులు “లష్మినృసింహ!। మమ దేపి కరావలంబమ్‌" అని అనేక విధముల (పార్థింవగా ఆ సామి సౌఇుత్క-రించి ఆయనకు స్వయముగా కై దండనిచ్చి ఆశీర్వదించెను.

శ్రీ శంకర జీవిత సర్యగహము ౯77 శ్రీ కంకరు లిట్లు కామకాన్త్ర (వవీణులై మరల 'బిజిలబిందు' పట్టణము చే నరన్వతీదేవితో వాదనకు ఉద్యుక్తులైరి. అప్పుడామె ఆయన సర్వజ్ఞత్వము నంగికరించెను ఆ*ంతరము ఆయన ఆ శారదాదేవిని తన మం్యఠఐబలముతో ఆకర్షించుకొని, శృంగగింకి చేరి, అచ్చట ఆమె నారాధింఏ వతిష్ట యొనర్చిరి. అచ్చటనే ఒక కాంకర పీఠము నేర్పాటుచేని, భారతీ సర్మపదాయమును నెల కొల్పిరి. అందు పన్నెండు సంవత్సరములు వనీంచి, బహుశష్యవటలికి అద్వైత సరణి బోఫంచుచుండిరి. అనంతరము పద్మపాదుల వారికి పీఠాధిసత్యము నొనగి ఆయన మరల దక్షిణ దేశ య్మాతకు బయలుదేరిరి. కొపొలిక వృత్తాంతము ;

ఈ యాతలో శంకరులు శ్రీశైలము నందున్నప్పుడు ఒక విచ్చ్శిత సన్ని వేళము తటస్థించినది. ఒక కాపాళికుడు ఆయన ఏకాంతముగా నున్నవ్పుడు దర్శించి తన కోంక తీరుటకు ఆయన శిరన్సు కావలెనని ప్రార్థించెను. అ కాపాళికుడు సళరీరముగా కైలాసము జేరగో౦, పరమేశ్వరుని గూర్చి తీవ ఈవస్సు చేయగా, ఆయన (వత్యక్షమై- సర్వజ్ఞుడైన వాని శిరమునుగాని, సర్వం నవాధిపతియైన రాజు శీరమునుగాని తనకు సమర్పింపుమని పలికెనట. రాజు శిరము తన కెట్లును లభము కాదనియు, శంకరులు సర్వజ్ఞులు గావున ఆయన శిరన్సు కావలెననియు కాపాలికుడు కోరెను ఆయన సంశతిషముగా. అందు కంగికరించి, ఒక సంకేతమును తెల్పిరి. కాపాలికు డట్లే శిన్యులు స్నానాది కమున శేగిన సమయమున ధ్యానస్టితిలో నున్న శ్రీ శంకరులను సమీపించి, (శిహలమును పెశెత్తైను. అంతలో నృసింహరూసము ఆతనిపైబడి, వకతస్థ్సృ లమును [వక్క-లించి శరీరమును చిితవధ గావించెను అనంతరము శంళరుల స్లైోతముతో ఆ నృసీ;హరూవము కాంతించి పద్మపాదుడుగా నిలిదెను.

ఇది యెట్లు సంభవించెనని తోడి శిష్యులు (పశ్నింపగా పద్మపాదు డిట్టు వివరించెను ; “నేను ఒకప్పడు ఆహోఐల పర్వకారణ్యములో నృసింహుని గూర్చి ధ్యానించుచుండ గా, ఒక కిరాత యువకుడు నన్ను సమీపించి ఏల ఇట్లున్నావని [వశ్నించెను. 'నరాకారము, సింవాకారము కొజకు అన్వేషించు చున్నా'నని తెల్పగా అతడు నా మాటను విశ్వసించి, అడవిలోనికి వెళ్ళెను కొద్ది సీపటిలోనే అతడు నరసింహాకారమును తీగలతో బంధించి తెచ్చుటను జూచి నేను ఆశ్చర్య పడుచుంటిని.. అప్పుడు నృసింహస్వామి “ఆతని భక్తి అంత

78 ఆచార్య విజయము - నవిమర్శక పరిశీలనము ఏక్ళ్నాగమైన' దని పలికి అద్భృశ్ము డయ్యెను. అట్లు ఆస్వామి నన్ను అన్నుగ హించి యుండినందువల్ద ఇప్పుడు స్మరించిన వెంటనే నన్ను అవేశించి, ఈ కార్యము నిట్లు నిర్వహించెను. వద్మపాదుని ఈ చర్మిత విని ఆందరును ఆశ్చర్యచకితులై రి, హస్తామలకుడు = ఆనందగిరి ః పిమ్మట శ్రీ శంకరులు గోకర్ణక్షేతమున కేగి ఈశ్వరుని దర్శించి అచ్చట మూడు దినములు నివసీంచిరి. ఆ సమయమున . తల్లిదర్శడులకు ఏక్రై క సంతాన మగు ఓక (బాహ్మణ కుమారుడు మృతుడై యుండగా, భగవల్‌ స్మరణతో శంకరులు అ కుమారుని టిశికించిరి. అనంతరము మూకాంబికా దర్శనము చేసికొని, తత్సమీపమున నున్న *ఐలి' యను ఇ_గవారమున కేగిరి. అందు [వభాకరు డను గొప్ప ళాన్త్ర పండితు డుండెను. ఆయన కుమారుడు వదుమూడు సంవత్సరముల వాడై నను ఆవషరము లను కూడ నేర్వక జడునివలె నుండెను. ఉపనయనము జరిగినను ఏ మ్మాతము మార్పురాలేదు. అట్టి కుమారుని శంకరుల పాదములపై బడగవేస ఆ తండి షరిస్థితినంతయు వివరించెను. అప్పుడు శంకరులు “నీవెవరు? జడునివతె ఏల యిట్లు [నవ ర్తించుచున్నా'వని వశ్నింపగా ఆ బాలుడు *నేను జడుడనుకాను ..” ఇర్యాదిగా పారంభించి ఆత్మతత్త్వార్థకములై న అంశములను పన్నెండు శ్లోకము లలో వర్ణించెను. ఆది అరచేతిలో ఉనీరికకాయవలె సులభ్యగాహ్యముగా నుండు టచే వస్తామలకస్తోత మనియు, ఆయన హస్తామలకుడనియు (వనిద్ధి యేర్చడి నది. సహజబోధ కలిగిన అ బాలుని ఆశీర్వదించి శంకరులు తమ శిష్యునిగా (గపించిరి, తరువాత ఆయన శృంగగిరి చేరి, అచ్చట శిష్యులకు భాష్య పవచనము చేయుచుండిరి. ఒకనాడు ఆనందగిరి అను శిష్యుడు నదికేగి వచ్చుటలో అలస్యము కాగా, శంకరులు ఆతని కొజకు ఎదురుచూచుచు పాఠమును (ప్రారంభించలేదు. అప్పుడు వద్మపాదుడు 'ఇడుడైన గిరి కొజకు ఏల వేచియుండవలె"నని (పక్క నున్న కుడ్యమును చూపెను నిజము” గిరి అచ్రే సంచరించుచున్నప్పటికి గురువుగారికి ఆవళ్యకములై న సేవలను మాత్రము మనసెటిగి చేయుచుండెను. పద్మపాదుని అహంకారమును తౌలగింవదలచి శంకరులు వెంటనే చతుర్దశ విద్యలను మనశా ఆ అనందగిరకి అన్య్ముగపొంచిరి. అప్పడే అచ్చటికి వచ్చిన

శ్రీ శంకర జీవిత సంగహము ఢం ఆఅనందగిరి వరతత్ర్వ (పళిపాదకములై లలితములై న తోటక వృళ్తములతో గురున్తుతి గావించెను, ఆప్పటినుండి ఆయన తోటకాచార్యు డమయ్య్మెను మాతృ దేవోభవ ఫ

ఒకనాడు. శ్రీ శంకరులకు తమ తల్లి చివరి ఘడియలలో నున్నట్లు స్పురింనినది, అప్పుడాయన తల్లికిచ్చిన మాటను కూడ న్మరించుకొని తశణమే కొలటి కేగి. అచ్చట మాతృదేవతకు నిర్గుణ పర్మబహ్మ తత్త-మును బోధించిరి గొని, ఆది ఆయమకు రుచింపలేదు. పరమేశ్వరుని సగుణ రూపమును కూడ ఆమె యిష్టపడలేదు. చివరకు శ్రీ మహావిష్ణు సాఇాత్కారముతో ఆమెతృప్త దెంది, యోగిని వలె దేహత్యాగము చేసి, ఆ స్వామిలో లీనమయ్యెను. అనంత రము తల్లి కోరిక _పకారము శంకరులు ఆయమ శరీరమునకు దహన సంస్కా రము దేయబూనగా, బంధువు లెవ్వరును ఆందుకంగీకరింపలేదు అస్పజాయన తల్లి కుడిదేతియందే అగ్ని నుర్చాదించి, గృహోవకంఠమనందే దవనము గావించిరి. కాలటి _బహ్మణులు వేద ఐబహిష్కృతులుగాను, వారినుండి యతులు భిత స్వీకరింపకుండునట్లు గాను, వారికి గృవోవకంఠ (పదేశములే శ్మళానములగునట్టుగాను శపించిరి. సర్వజ్ఞ పీలాధిరోహణము :

శ్రీ శంకరులు తమ దిగ్విజయ య్యాతలో. కాళ్మీరమునుజేరి, సర్వజ్ఞ పీఠాధిరోహణము చేయుట ఒక మనోజ్ఞమైన సన్నివేశము ఆప్పుడు కాశ్మీరము నందు చార్వాకాది వివిధ మతానుయాయులు వారితో వాదించిరి. విజయము శ్రీ శంకరులనే వరించినది ఇంతలో కారదా దేవియే స్వయముగా *నీవు యతి ధర్మ నిష్టడవై యుండియు ఆంగనలను అనుళవించితివి కావున ఇట్టి స్థానము నారోహించు అర్హత నీకు గలదా?" అని అశరీరవాణిగా (వశ్నించినది. అందు కాయన 'దేవాంతర కర్మ ఈ చేహమున కంటదు' అని లోక.కాన్త పసిద్దమైన విధానముతో సమాధాశము చెప్పిరి. అప్పుడు శారదాదేవి దేతను, పండిత నము చాయము చేతను సమ్మానింవ బడుచు అయన సర్వజ్ఞ పీఠాధి రోహణము గావించిరి. దానితో దషీణ భారతదేశమున మహాపండితులు లేరను అపఖ్యాతి తొలగిపోయినది €?

80 ఆచార్య విజయము . సవిమర్శక వరశీలనము మఠ స్థాపనము = కౌంచీనివాసము : అంతకుమును పే శ్రీ శంకరులు అవోబల _ తిరుమల . తిరుపతి క్షేత ములను సందర్శించి, కాంచీనగరమును జేర, అచట శివకంచి = విష్ణుకంచి అను పురములను నిర్మింవజేసిరి, ఓకప్పుడు సాంఖ్యాయన మునికి (పత్మశమై, అప్పు డొక గుహలో గువ్లముగానున్న కామాక్షీదేవికి శ్రీ శంకరులు బింబ (పతిష్ట గొవించి, శ్రీచ్చకమును స్థాపించి, కాంచీ వైభవమును ఇనుముడింవజేసిరి. పిమ్మట శంకరులు తూర్పున జగన్నాథ క్షేతమునందును, పశ్చిమమున ద్వారకయందును, ఉత్తరమున బదరీ క్షేత్రమునందును ఆద్వైత మఠములను స్టాపించిరి. దక్షిణమున శృంగేరితోకూడి భారత దేశమునందలి నాలుగు దిక్కుల లోను నాలుగు మళములు ఏర్పడిినట్టయినది. ఈ మఠములకు తమ శిమ్యలను అధిపతులుగా నొనర్చి, మఠ సర్యపదాయ పవ ర్తకులుగా నేర్చాటు గావించిరి 48 కాము స్వయముగా కొంచీ క్షేతమునందు నిలిచి కామకోటి పీఠాధిపత్యమును వహించిరి 69 శ్రీ శంకరులు _బహ్మాన్మూతములకేగాక, అనేక ఉవనిషత్తులకు, శ్రీమదృగవగ్గితకు, సనత్సుజాతీయాదులకు భాష్యములు రచించిరి. వివేక చూడామణి మున్నగు పకరణ [(గంథములను 'పెక్కింటిని కూర్చిరి మరియు భారత దేశను“ందు నెలకొన్న శ్రైవ వైష్ణవ _ కాక్రాది దేవతల నుద్దేశించి, గంగ్యావవాహ నద్భశ మైన శైలితో, విభిన్న చృందములలో అనేక స్తోతము లను మతభేదము లేకుండ రచించి యున్నారు. ఈ (గగంఠ నంఖ్య దాదాపు రెండువందలుగా నున్నది ?0 శ్రీ శంకరులు ఆసేశు శీతాచలము అశక పర్యాయములు పర్మటించి, అద్వైత సిద్దాంతమును నెలకొల్చినవ్పటికి, కిలియుగము నందు సాధకులకు ఈ మార్గము సుగమము గాదని భావించి, వేర్వేరు ద్వైతోపాసనలను ఏర్పజచి, వాని (వ్రచారార్థము శిష్మలను నియోగిం విరి అట్లు స్టాపింవబడిన మతములు. కే. శ్రైవము 2 వైష్టవము 3. సౌరము 4 కాక్తము 5. గాణవతము 6. కాపా లికము. ఈ విధముగా ఆయన షణ్మత స్టావనాచార్యులైరి. పిమ్మట శ్రీ శంకరులు తమ ముప్పది రెండవ యేట'?1 కాంచీపురము నందే శరీరమును చాలించి బహ్మైక్యము నందిరి.

శ్రీ శంకర జీవిత సర్మగహము ర మొత్తము మీద శ్రీ శంకరులు సల్పకాలమే జీఏంచినను, ఆయన అనేక రంగములలో కనుపఆచిన |పతిళ అపాధారణముగా నున్నది వరస్పర విరుద్ధము లైనకొన్ని కళలు-ళక్తులు ఆయనలో ఏకత్వమును సాధించుట ఆశ్చర్యకరమైన సృష్టి విశేషము ఈ సందర్భమున డా॥ సర్వేపల్లి రాధాకృష్ణ పండితుని అభి 1పాయము గమనార్హమై యున్నది. రం 1188 08 510258 మక్‌ం8ి & క[[008 120౯638109 ౦

6౦0౧౯౧8168. త 18 2 సమే; 10820062 &౧64 & ౧౦౭౬6 & 549806 8064 &

821106, & 0976016 86 ఉ 16౬1121008 ౯6080868 .... 0౧6 86868 19

పం కంట, 00౯6 ల 1062116066641 290600 & కల 8౧6

106౯6014 4౭08605, &00ల౬8 68880608 త: 88 & 35026౪64 ౧౦11681

త్ర౭0108 (20068 క $36100) 86౯౯౭౧౧౬౧8 60 1908668 0౧ 686 ౧6౦౧16

2 86౧86 0£ ఒగ౧1లా: కం ఉ య154, 6 18 & 6818 ౧1110800ష05

౨664 10 06 8110616౬ 60౯6 60 6౩౧౦౭6౭ రుత ౧౦౧౯౧|౦౦1౦6098 01

పేల 2౧64 65038606 ఇయ 00 ఉ౧మ8ంయే6ల8ి 1006181760688, 500

కంలూరి, 86 18 యం యాకం॥6 ఇసీం క౭611568 86 ఇల త౯౬ 11 క్ర68662

లతని ఇ8 £00ఇ/. ?8 జ్జా పిఠలు

కే. డా పోతుకూచి సుబవ్మాణ్యళాన్త్రగారి శ్రీ మచ్చుంకర భగవత్సాద చర్మిత .-పు శీనుండిరి.*

2. పైది-పు 9.

3... అనంతానంద గిరీయమునకు శ్రీ టి. యం పీ మవాదేవన్‌గారి ఉపోద్దా తము. పు = 111.

శ 1) శ్రీ మచ్చంకర భగవక్నాద చర్శిత _ పు, 2మ114, డాః పోతుకూచి న్ముబహ్మణ్యకాన్త్రి. “ఆనందగిరి. గురువగు కుద్ధాఫందుడే బిశ్చుఖుని గురువు కూడ. వీరిరువురు [కీ.త. 1200) ప్రాంతము వాళు." (68 ఈ కాల నిర్ణయమునకు శ్రీ పోతుకూదివారు ఆధారము చూవలేదుం గ “అనంతానందగిరి యగు అఆనందగిఏ 1కీన శత్వాము తరువాళీవా జేగాని పూర్వుడు కాడు. ఆనంకాశందగిరి యవ్‌సీన శంకర, విజయము 1షేవ (వకరణమున భారతీతీర్థుని ఆధికరణమాలలో కన్చించు శ్లోకము ఉదహ రించబడినది " తీ౪ఏ్‌.6

గ2 ఆచార్య వీజయము = సవిమర్శక పరిశీలనము అనంతానందగిరి శ్లోకమే అందు (గహింపబడి యుండవచ్చును గదా! 'ఈ ళంకర విజయమున గల ళ్లోకములు కొన్ని మాధవీయ శంకర విజయమున గలవు ముఖ్యముగా .. ఈ రెంటికీ మూల్మగంథము వేరే గలదని చెప్పుటకు అవకాశములు బాల గలవు. రెంటికీ మూల్మగంథము వేరే యున్నప్పుడు ఇందలి శ్లోకములు మాధవీయమునందు కలవనుట స్వవచోవ్యాఘాత ము. 1ప్లైగత్ర బౌద్ధ, శూన్యవాద, తపణక మతములు విడివిడిగా ఎందుకు పేర్ళొనఐబడవలని వచ్చినదో తెలియదు. వీటిలో కొన్ని పర్యాయ వదములని కూడ ఈ (గంథక ర్రకు తెలియదు.... లోకవుతమేవిధముగా చారువాకమో ఈ అనంతానందగింకి తెలియదు.” ఈ తెలియనితనమెట్టిదో ఆయా మత లక్షణములను స్మృపమాణముగా వివరించి (వళతిపాదించుట యుచితము.

న. 91112 ౨18౪1)874, [06906460000, క్‌*ఇ29! క0ట8 9208 961 లై. 32-11,

*&ీ ౨8౧68810 (01166 థలీఓంం805 వీందము. తీం400208064

వ1910) జానకి ర80క808'8 ర1801016 206 లయం 540104 540828 ₹0)టా2 8100684 €0 19 (8 పేంంకి్‌ 90168 1508౧6 మంణ తీం800808 004108) 18 206 8928114516 2౧౩ఇసేల6 00ఇళా. గల ఫ0106 6086 ఇల ఇ808 (0 ఐ4క్‌8 006 8 (పంక6 610641 6. మిజిేమ8ి 18 (086 16 18 మింక ల రే౭ం81౯8016 40 (21:6 & ఉంగ్రగికి- లం 081000 0% 820 901068 ఇసేటాతి ౨౦ 81081 ఇ₹16* 18 పెం881016 ఇయ 6 68౧98 1మంలు&లంద.”

ర్‌ &. 51 ర్‌జంస808 ౪711894 01 తీ౧896808064816 10606ే00టఢ02 పూ ర్‌ం శౌ, వగ. ౨. సెగసేిరంళంి0. 2.1.

5.59. పెదివు, 11,

ర్‌ సంస్కృత వాబ్మయ చరిత _ ద్వితీయ భాగము. పుం

క. శ్రీ కంచి కామకోటి పీఠ జగద్గురు దివ్యచర్మిత _ పు. రక,

6. శ్రీ ముదిగొండ వెంకటరామ కాస్త్రిగారు _ శ్రీ శంకర విజయము పీరిక _ పు, ర్‌6.

7. డా॥ పోతుకూచి నృుబహ్మణ్య కాస్త - థ్రీశం.భ.చ.-. పు, 19, 20,

8. పైది-పు. 64.

ఫ్రీ శంకర జీవిత సర్యగహము 83

9 నవమాంళము - 156వ అధ్యా. 15

10. 580218 ౨18671) =. సలం. 9 వాడకు? గతిగిడ5 3508008 = వ, 231?

11. పెది. పు. 2231, 2301.

శ2, 13. శ్రీః శం.ళ చ. పు,క6్‌్‌.

14 _ళంకరవిజయము - శ్రీ వెంపరాల సూర్యనారాయణ కశాన్త్ర = వూర్వ భాగము - విన్నపము -పు. 8, 9 మరియు అందే పీరక -పు. 2,3 (ఆంధప్మతిక రుధిరోద్గారి ఉగాది సంచికయందు శ్రీ కర్ణపాలెము వెంక టనారాయణగారు “అదిశంకరు లాం్యధులే” అని నిర్ణయించుచు ఒక వ్యాసము (వాసీయున్నారు.)

కేర్‌ శ్రీశం. భ. శ. ప్క.404.

16. *ఇచట పేర్కొనజడిన మావారీపురి పైదరాబాదు, ఆదిలాబాదు మధ్య లోని కిన్వట్‌ స్రేషనుకు 80 మైళ్ళు దూరంలో ఉన్నది' - శ్రీ కంచి కామ కోటి సర్వజ్ఞపీఠ జగద్గురు దివ్యచర్శిత-పు.37, కష 106 18 కం0ంళఇ0 ఓంరేడ? 88 కేల ల 0౯ వెగ్‌డరంలక్ర8ిడే. వ్‌ భల 6696౧21 81158, ల6౯6 18 8 1126 వకంయి సీగంగుల1- 2065 60 8746081. సం 2౯ కంది ₹8?0మ81 18 పేగీడలీ0 ఇ1% 8 €6001౬ ౦8 6646౯బాడ' - ఏ80):88 ౨1671)87& 100౯0. వ, 22౪19,

క7. ఏజ01254 1871312974 1000 2 ఇ22111.

కక. శ్రీ కంచి కామకోటి సర్వజ్ఞపీఠ జగద్గురు దివ్యచర్మిత-పు.28.

19. పెది.పు-19,

20. శ్రీ మాధవీయ శంకర విజయ పీఠిక - శ్రీ ముదిగొండ వెంకట ఠామ శాస్త్రిగారు.వు59 నుండి 61.

21. శ్రీ వెంవరాల వారి శంకర విజయము, విన్నపము ((వఠమ) = పురు పైది. ద్వితీయ. ఆముఖము.పు శ జగద్గురు బోధలు ౨ 7వ సంజ - పు. 141. శ్రీ మాధవీయ శంకర విజయ పీరిక_శ్రీ ముదిగొండవారు.పు 60, 61. శ్రీ శంకర దిగ్విజయ - స్వామి తపస్యానంద - [రం పు 29111.

శ ఆచార్య విజయము - సవీమర్శక పరిశీఇనము

డూ పెది = పు. 27111 శ్రే శంక రాచార్యుని కాలనిర్జ్ణయము.ఒక వునఃపం౦కీలన + వు. 3. శ్రీ చీముకుర్రి శేషగిరిరావుగారు.

జ శ్రీవెం శం. వి. విన్నపము (వఠమ) = పురం శ్రీమా శం వి పీరక-ప్కు 61

24. పైది. పు 69, శ్రీ శంకర దిగ్విజయ = 19000. పు 2711, జగద్గురు శ్రీ ఆదిశంకరులు - శ్రీ గోపీనాథ్‌ కవిరాజ్‌గారు . పు 49. వ్‌&2క84& [8000 8 1118601681 ?6180600:8-4ీ. కం0008ఇ2001. పు 3.

బ్‌. పైది-పుు 3

26. శ్రీ శంకర దిగ్విజయ - [200 - పు 1౪11 వ్‌89%8:4 05 2 18801081 ౨680606116 - ప్ప. 3.

గా శ్రీవెం థ్‌ వి, విన్నపము -పు ర్‌ శ్రీమా, శ. వి. పీరక- పు, 61

28. పైది వు 61

వ జగడ్డురు శ్రీ ఆదిశంకరులు-. ప్ప. 47 శ్రీవెం శ వి., విన్నవము.పు 6 శ్రీమా శం. వి. పీక పు 61

30 శ్రీశం భళ చర్మిత .పు 35 శ్‌ శ్రీ వెం శం ఏ . ఆముఖము . ప్ప కీ ర్‌ 5౯1 5801874 01813894. పు 2711 _ (600) ౬1 శ్రీ శం కా, నిర్ణయము, ఒక సన।వంశిలన.పు 3

31. *5/4 ౮14౯ వెడం రిం5ంళాటి॥ ల 103612 & ౧.004 భఈ౯8పీరి12, లత1002198 10 18 1113600 0 కల818 54510౮4 - (౪701 కే వ్‌ 111 ఏ) యుల 16 15 64 10 ౧౯౦౪6 (046 బంక 05 రలి4 కలం 19 స296 కిం80 [0004648 60 124 88 (06 51162624 ంలణగా &తలి' (589]2& లట. అరం. యవి)

ఖీ శంకర జీవిత నం్యగహము ర

32 శ్రీ మాధపీయ శం వి. పీరక . పు. 62, 69,

33. శ్రీమా ళం వి పీఠ9క. 657వ పుటలో శక్ర శ్లోకము శంకర మందార సౌరథభములో నున్నదని 'మాక్ళుముల్లరు ఉదాహరించిగట్లు కోట వెంకటాచలంగాళు కలి కక విజ్ఞానము మూడవ భాగములో 61వ పేజీలో ఉదాహరించిరి బొంబాయి గురునాథ వండితు డీ క్లోకము. సదానంద శంకర విజయసారములో నున్నట్లు 169వ సం॥లో స్వీయ శంకర మరేతి వృత్తములో వూర్వపీఠక - 8న పుటలో నుదావారించిరి "

తశ శ్రీ కంచికామళోటి సర్వజ్ఞ పీఠ జగద్గురు దివ్యచర్శిత - పు, 54,

వ. శ్రీ శంకర విజయ ధ్వజము, 1904. పు (గ౭ంథాంతము

కెర సం్మగవోంధర విజ్ఞాన కోశము, 1970, పు 463 = 4607.

37 శ్రీ కంచి కామకోటి సర్వజ్ఞపీఠ జగద్గురు దివ్యచర్శిత . పు, 58. దిపిందూ, తే 1110108 . 0468 ౦0 30%బ8: ౮౧.

౧ ఈ౨6198 0468౬."

38 ది హిందూ. పెది

39 - ఇం[దవర్మ కాలము 877. 889 అని శ్రీ చీమకు రి శేషగీరిరావుగారు (శం కాని _ఒక పువషవరంశీలన .పు శ్ర,

40. 580888 0182౪13174, [000 -పు ఇళ

41. దిహిందూ, తే 11.10.1083, పు 17.

42 మగకి88 [00 & 1860568! విలంలంం96.పు 2 ఫె,

43 దిపాండగూ, తే 11.10.1988, పు, 17.

శ4ఓ విజ్ఞాన సర్వన్వము, తీవ సం॥ పు. 758, (శ్రీ కు్జన్‌ రాజా). శ్రీ శం. కాని ఒక పునఃవంశీలన, శ్రీ చీమకుర్తి శేషగింరావుగారు, పు, 11

శీర్‌, 80888 వకఠళ|4& - 0000, పు, 22.

కీర. శ్రీశంభ చ -పు 36, 37.

47... పైది.

శర ఏ౧8జ8 1(₹1)174 , సేడం, పు. 2).

శ్రీం, జగద్గురు శ్రీ అది శంకరులు, శ్రీ గోపీనాథ్‌ కవిరాజ్‌ గారు = పు, రక,

50... పైది.

జ్‌ ఆచార్య విజయము - సవిమర్శక నరిశీలనము

51 పైది, పు 55. దీని కాధారములను చూపలేదు.

502. 58015124 01కళ182 - మరాం, పు, 235111.

53 శ్రీ ళం, కా. ని, ఒక పునవరశీలన - పు, 11.

రక. శ్రీశం.ఠ.చువు 38.

55, పెదిపు. 63.

56. 5225824 ౨1641394, 12600, పు, 211111.

57. మూలమున - రామతారక మఠ [గంథాలయము (వారణాసి) (వతిలో “విద్యాధిరాజ తనయః ప్రాజ్ఞః శివగురుర్చభౌ అనియు, తక్కిన (వతు లన్నింటి యందును “విద్యాధి రాజనామాయః' అనియు నున్నట్లు (పు ర్చ జ్ఞాపికలో నున్నది. (వగ ఏ20528 713294, 4 11. 766201. వితిలుకరి, క్ష971)

5కి. తల్లిదర్శడులకు గూర్చి మూలమున (పైది) అధోజ్ఞాపికలో ఇట్టున్నది - *'రా, మ్మ మ్మ, మ్య, త మాతృకాసు 'త త' ఇర్యత ఆరభ్య 'ఆతి మానుష కర్మకృత్‌' ఇతి వర్యన్లో భాగః ఉవలభ్యతే। అన్యాను (కా,క, మ్నమ్మ,మ్య,మ,,మ్య,మృ, మై, మ్మై, మై, మై మాతృకాను అదో నిర్దిష్ట పాఠః వర్రతే;.

*“తతస్సర్వాత్మకో దేవశ్చిదంబర పుర్మాశితః... చూ. ఈ పరిశోధన 221

దీనినిబట్టి తల్ది విశిష్ట, తంగ విశ్వజిత్తు.

శ్రీ పోశుకూచివారి శ్రీ శం. భ. చ. (వు 6ర్స్‌లో ఇట్టున్నది = "కిన గురువు యొక్క భార్య పేరు సతీదేవి అని కొన్ని [గంథములలోను, ఆర్యాంబ అని ఇశర్యత చెన్సబడినది. వైక్యం అను స్థలమునకు సమీవ మున గల పాలూరు వంశమునుంచి వచ్చినది ఆర్యాంబ. శివగురువు ఆతేయ సగ్మోతుడు,”

తల్లి "పేరును అనంతానందగిరి గాని, ఆర్యధ కాళిదాసుగాని ఉటంకింప లేదు.

59. అనంకానందగిరీయమునండు “వ్యజాయత శలేకాలే వంచోచ్చ గహ నంయుకే అని మామే యున్నది, "శ్రీముఖ . మేషమాన _ కృష్ణ

చతుర్ధశి, సోమవారము . రవి యుత్తమమున _ అశ్వినీ కారకమున =

ఫ్రీ శంకర జీవిత సర్మగహము 8 సీంహ లగ్నమున.వంచ్యగహములు ఉత్తమమున - కేం్యదమున కుజ = శని.గురులు ఉండగా జన్మించెనని కువ్చన.

“వై శాఖ శుద్ద వంచమి' అనునది చిత్సులీయ బృహచ్చంకర విజయములో నున్నదని యుదాహరింపటడినది.

60. కనకామలక కథ, వూర్ణానదీ సమానయనము, కేరళరాజణ వృత్తాంతము * మాధవీయము లోనివి.

61. నర్మదా నది _పవాహమును శంకరులు కమండలువులోని కాహ్వానించుట మున్నగు కథాంశములు మాధవీయమునందు కాననగును.

62. యనశకపురి, అఖపురి అని కువ్సన.

63. కా విశ్వేశ్వరుడు చండాలరూనమున వచ్చు కథాంళశము మాధనవీయము నందున్నది

64 పద్మపాదాదుల వృత్తాంతములు మాధవీయములోనివి.

65. వంచలింగ వృత్తాంతమును కుస్పన చెప్పలేదు. అనంతా నందగిరీయ (వతులు కొన్నింటిలో ఉన్నది - “తస్మాదుదజ్మార్ష మవలంబ్య యోగ విద్మాపావ్త వియత్పథత సంచారః కైలాస మధిగమ్మ స్వాత్మతయాను సంధాన శ్రీలస్య పరమగురో ర్యగత। వంచస్పాటికలింగాని (వకాశయా మాస. (ఆనంతానందగిరి = కంకర విజయము .-ర్‌ీీ న (వః =పుం 172 ) (బవ్మోండ పురాణాంతర్గత మార్కండేయ సంహితలో = '*శివ లింగం పతిష్టాష్య చిదంబర సభాత టే! మోశదం సర్వజంతూనాం భువన్నతయ సుందరం॥ ము క్రిలింగంతు కేదారే నీలకంకఠే వరేశ్వరం। కాంచ్యాం శ్రీ కామకోటొతు యోగలింగ మనుత్ర్త్రరం - శ్రీ కారదాల్య పీకేతు లింగం తం లోగ నామకమ్‌॥' అని యున్నది, (జగడ్గురు బోధలు. 7వనం॥.పు. 68.)

66. శళతదినములని అనంతానందగిరి, కుప్పన (652).

67. కాపాలిక వృత్తాంతము మొదలు సర్వజ్ఞ సీఠాధిరోహణమువరకుగల అంశములు మాధవీయములోనివి.

68. చతుర్మథ నిర్మాణ విషయము మళామ్నూయములోనిది,

69. అనుబంధము (11) లో వివరము లీయబడియున్నవి.

70 అనుబంధము (11) లో పట్టిక యున్నది.

ణా *“ముప్పదిరెండవ యేటి అన్నది అనంతానందగిరిగాని, కుప్పనగాని చెన్పలేదు. మాధవీయమునందున్నది - “ద్వాతింశ దళ్యుజ్యల శీ ర్రిరాశే;, సమావ్యతీయుః కిల శంకరస్య” (16-96).

₹2 [64189 81108009. న

ఫర ద్వితీయ సోపొనము = అనుబంధము ( ఆదిశంకరులకు సుధన్వుడు సవుర్చించిన తా వుష్మ్యత శాసనవంు క్రీ మహాకాలాయ నమః శ్రీ మహాకాల్ర్యై నమః

“శ్రీ మత్గదా శవాపరావతార మూర్తి. చతుష్షష్టి కలా విలాన వివీర మూర్తి - వర్ణ్యాశమ వైదిక సిద్ధాంతోద్దారక మూర్తి - మామకీన స్మామాజ్య వ్యవస్థావన మూర్తి - విశ్వేశ్వర విశ్వగురు వద జగజ్జేగీయమాన మూ ర్తి - నిభిల యోగి చృకవద్రి శ్రీమచ్చంకర భగత్సాద పాదవద్మయోః [భమరాయమాణ సుధన్వనో మమ సోమవంశ చూడామణి యుధిష్టిర పారంపర్య వర్శిపాన్త భారత వర్షన్య అంజలిబంధ పూర్వికేయం రాజన్మస్య విజ్ఞ స్తిః,

భవద్శిః దిగ్విజయోబఒకారి. సర్వేవాదినః పరాకృళాః సర్వేవర్జా ఆ మాళ్చ కృతయుగవత్‌ వూర్చేవ్తై దికాధ్వని యోజికాః సంతో యథాళాస్త్ర మాచ రంతిహ్‌ ధర్మమ్‌. (లహ్మ విమ్లు మహేశ్వర మహేళ్వరీ స్థానాని అశేష దేశ వర్షీని ఉద్ధృతాని సర్వం, [బహ్మరల ముద్దారితం విశిష్యా౬న్మ(దాజకుల మాన్వీషక్యా ద్వేష రాపతంత వశీలనే నోన్నీతం భవతి (టహ్మ గకఠా ద్యన్మత్పముఖ నిఖిల వినేయలోక చంప్రార్థనయా చతసో ధర్మరాజధాన్యో ద్వారకా . బదరీ - జగన్నాథ = శృంగర్జి క్షేలేషు శారదా - జ్యోతి _ ర్లోవర్డన - శృంగేరి మకాపర సంజ్ఞకాః సంస్థాపితాః తతోత్తర దిశో యోగిజన (ప్రాధా న్నేన ధర్మ మర్యాద రకణం నుకర మేవేతి జ్యోతీర్మకే శ్రీ తోటకా పరనామ్నః (వతర్షనాబార్యాన్‌, అథ శృంగర్జ్యాశమే శృంగర్షి సమ స్వభావాన్‌ సృథ్వీధరాభిరేయ హస్తామలకాచార్యాన్‌, గోవర్డనే స్వత ఏవ అభిమతర్వేన అత్సంత్యోగ న్వభావానపి నర్వజ్ఞ కల్ప వద్మపాదాపర నామ

ఆదిశంకరులకు నుధన్వుడు సమర్పించిన త్మామవ్మ్యత శాసనము 809 ధేయ సనందనాభార్యాన్‌, అథ బౌద్ధకాపాలికాది సకలవాది ళూయిష్ణ వశ్చిమస్యాం దిశి వాదిదై త్యాంకురః పువః మాభవత్వితి శారదా పీఠే కిల ద్వారకాయాం జై నైః ఉత్సాదిత వజనామ నిర్మిత భగవదాలయాది దుర్జళా దూరీకృత్య భగవద్శిః (తిలోకనుందరనామ్నా వున। సన్ని బద్ద భగవదాలయ శ్రీకృష్ణాది సకల మర్యాదా నంప్కృతాయా మధిగతాశేష లౌకిక వైదిక తంత విశ్వవిఖ్యాతకీ ర్తి సర్వజ్ఞానమయాన్‌ మండన మ్నికావపర నామధేయ నురేళ్వరా చార్యాంశ్చు అస్మశ్సర్వలోకాభిమతి వూర్వక మభిషిచ్య, ఏవం చతుర్చ్యః ఆదార్బేభ్య శృత్నసో దిళ ఆదిష్టా భారతవర్షస్య ఏతే తత్రర్పీళ వణార్యా నిజ నిజమేవ మండలం గోపాయంతో వైదిక మార్గముద్భానయంతు సర్వేవయం త ర్తన్మండల-న్యైవ ఆభార్యస్య ఆధికారాధికృతా వర్రష్యామహేచ. మహద్వి నిర్ణయ (వసక్తౌతు సురేశ్వరాదార్యా ఏవ ఊఉ క్ర్తలక్షణత। సర్వత వ్యవస్థావకో భవన్తు భగవతా మనుళాననాచ్చ. అన్మ[దాజ స శ్రేవ నిరంకుళ గురు సత్తాపి ఉక్త మర్యాదయా జగత్యవిచలం విచలతు పర్శివాజకో హీ మవీకులీనత్వ వై దుషాడి విశిష్టాదార్య లవడై। అన్విత ఏవ శ్రీ భగవత్పాద పీఠఛానా మధికొర మర్హతి. నతు వినిమయేనేత్యేవ మాది నియమబంధో భగవదాజ్ఞాసమవబుద్ధ! సమనైః ఆధ అన్మదాది (_బహ్మ మృతాది వంళోదృవైః పరమ (పేమా ఉల్త మాంగేన ఆఇదియత ఇత్కేతాం విజ్ఞ ప్తిం ఆంగికుర్వంతు భగవంత ఇతి స్వస్తస్తు లోకేభ్యః యుధిష్టిర శకే 2663 ఆక్విన కక్ష 15 శ్రీ నుధన్వ సార్వలౌమః శ్రీ వెంవరాలవారి శ్రీ శంకర విజయము,ఉ త్తరభాగమ., అముఖము (శ్రీ గరిమెళ్ళ అచ్యుత సత్య శేషగిరి సోమయాజి శర్మ) పు 4,5 6 ఆందు ఆదోజ్టాపిక యిట్లున్నది:ః కై ౧06 తీ(6 01 54905824 1 ౧8869 220, 221. 2 రంల గ?441610081 ఊగ ౦€ 5౧ 580%52780ఏ898 8౧౮6 6 వేగ 8. క&ిప్రలత : 52, 13. (౭9£0డేం066 కకంణ రుం ౪1004088. స8గై6ి 2) వ

ద్వితీయ సోపొనము - అనుబందము (1) రి శంకర పిఠవులు శ్రీ శంకరులు స్టాపీంచిన పీఠములు బదసి కొందజును, నాలుగేయని మరికొందటును కొన్ని యాధారములతో [పతిపాదించియున్నారు. శంకరకృతమని చెప్పబడుచున్న '“మశానమ్నూయము' అను (గంథము ననుసరించి శంకరపీఠములు దృగ్గోచరములు, క్ఞానగోచరములు అని రెండు విధములుగా నున్నవి. దృగ్గోచరములు - 4. అవి =

1. పూర్వామ్నాయము ; వూరీజగన్నాథ క్షేతమందలి గోవర్ధన మఠము. 2 దక్షిణామ్నాయము : తుంగభ్యదాతీరమందలి శృంగేరీ కారదా పీశము, 3, _పశ్చిమామ్నాయము : ద్వారకలోని కాళికా పీఠము శీ. ఉత్రరామ్నాయము ః బదరీ క్షేతమందలి జ్యోతిర్మకము. ఇక్‌ జ్ఞాన గోచరములు = 3. అవి.
2. ఊర్జ్వామ్నాయము ః క్రైలాన క్షేతమందలి నుమేరు పీఠము. £ ఆత్మామ్నాూయము ః నభస్సరోవరము నందలి పరమాత్మ మఠము. 3 నిష్కలాన్నూయము 1 అనుభవక్షేత మందలి సహ్మసార్కద్యుతి మఠము, వీనిలో ఒక్కొక్క మఠమునకు ,వత్యేకముగా వేదము, మహావాక్యము, ఆచార్యుడు మొదలగు నంశములు పేర్కొనబడి యున్నవి. మొదట పె నాల్లు షా యీ పీఠముల నధిష్టించిన ఆచార్యులు వరుసగా _ 1. పద్మపాదుడు (పూర్వ)
3. సురేశ్వరుడు (ద&ణ) 3. హస్తామలకుడు (పశ్చిమ) శీ. _తోటకుడు (ఉత్తర) ఇట్టు శంకరపీరములు నాలుగేయని ఒకవత్షమువారు (వతిపాదించి యున్నారు. ఇక రెండవసక్షము వారు ఈ నాలుగు దృగ్గోచర పీళఠములను అంగీక రించుచు, కాంలీపీళఠమును బదవదిగాను, (వధానమైనదిగాను పేర్కొని

శంకర పీరములు ర యున్నారు. శంకరులు శిష్యులకొఆకు నాలుగు మళముల నేర్పజచి ఆనంతరము కాంబీకేతమునందు కామకోటి పీరమును నెలకొల్పి, అందు తామే సీఠాధి వళశులుగా నిలిచినారనీ వీరి వాదము.

కంచిలో వెలనిన పీఠశక్రిని *కామకోటి. యందురు. ఈ రామకోటి (పనక్తి, పళన్తి స్కాంద పురాణాంతర్గత కాంచీ మావోత్మ్యమునందు కనిపించు చున్నది. ఈ (క్రింది శోకము *కామకోటి" శబమును ఇటు వ్యాఖ్యానించుచున్నది.

మ! లి ళు “యత కొమకృతో ధర్మో, జంతునా యేనకానవా। సకృద్వాపి సధర్మాణాం, ఫలం ఫలతి కోటిళ!1 (31వ అధ్యాయము) (శ్రీ కంచి కామకోటి సర్వజ్ఞ పీఠ జగద్గురు దివ్యచర్మిత, పు, 29) ఇక అనంతానంత గిరీయమునందు ఈ పీర వ్రనకి యిట్లున్నది-

*త్రతై 9వ (శాంచ్యామేవ) నిజవాసయోగ్యం మఠమపి పరికల్ప్య త్మత నిజసిద్దాన్త పద్దతిం అద్వైతం [వకాళశయితు మంతే వాసినం సురేశ్వర మాహూయ యోగనామకం లింగం వూజయేతి తస్మై దత్వా త్వమ్మత కామకోటి పీఠా మధివసేతి వ్యవస్థాప్య శిష్యజనైః వరివూజ్య మానః శ్రీ పరమ గురుః సుఖ మాసఃి (65 వ (వకరణము)

దీనిని బట్టి కామకోటి పీఠమును శంకరులే నెలకొల్పినట్లు రూఢి యగు చున్నది. కావున శంకరులు స్థాపించిన పీఠముల సంఖ్య ఐదు అనుటయే సమంజసము.

న!

ద్వితీయ సోపొనము--అనుఐబంధము (10 కంఠరుల (గంథములు ఆది శంకర కృతములుగా దాదాపు 200 (గంథములు నేడు కనిపించు చున్నవి. శ్రీ ళంకరులు స్థాపించిన పీఠములకు ఆధివశులైన వారందరిని శంకరాచార్య నామముతోనే వ్యవవారించుట వలన ఆదిశంకరుల రచనలు, ఈ పీఠాధివగుల రచనలు కలిసిపోయి, ఏవి ఎవరి రచనలో తెలినీకానలేని నందిగ్డ స్థితి యేర్వడియున్నది దీనిని (పత్యేకముగా, నునూక్మముగా వరిశోధించినచో కొన్ని .గంథముల విషయముననైై న యథార్థము తెలియవచ్చును [వస్తుతము లభ్యమ చున్న వివరములను బళ్జి ఈ టోంళములు | భాష్యములు 11. వ్రకర అములు [1 స్లోతములు అని మూడు విభాగములుగా నున్నవి, 1 ఖభాపష్యములు ? శిక్ష క్షే (టవ్మాన్నూత భాష్యము వ్‌ 2. ఈళాది ద్వాదకోవనిషద్భాష్యములు క క్ష ఈశ, కేన, కళ, (వళ్న, ముండక, మాండుక్య డై త్రిరీయ, ఐతరేయ ఛాందోగ్య, బృహదారణ్యక, శ్వేతాశ్వతర, నృనీంహ తాపినీ వాష్యములు, కేనోసనిషషత్తు పై పద ధాష్యము, వాక్య భావ్యము ఉన్నవి, రి భగవగ్గీ కాదు భావ్యములు 20 గీకా, విష్ణు సహ్మసనామ, లలితా (తిళతి, ననత్సుజాతీయ, హస్తామలక, అవన్తంలీయ, గాయ్యతీ, సాంఖ్యకారీకా, సుళగోదయ స్తోత వాననా భావ్య ములు, యోగన్నూత న్యాసకాష్య టీక

శ్రీ శంకర జీవిత నం్టగహము ర్త 11 (ప్రకరణ (గంథములు : రత

1. అద్వ్వైతానుభూతిః, 2. అనాత్మ శ్రీవిగర్హణ (వకరణమ్‌, 9. ఆత్మ షేట్కమ్‌ (ఆత్మ పబ్బుకమ్‌, అద్వైత వళ్ళకిమ్‌, అద్వైత పబ్బు రత్నాని) తీ. ఆత్యపూణా (పరావూజా), ర్‌. ఆత్మబోధ! 6 ఏకళ్లోకీ, ణా కాశీపబ్బుకమ్‌, 8 కేవలోఒహమ్‌, 9 కౌపీన పజ్ళాకమ్‌, 10 గురష్టకమ్‌, 11 చర్పట వష్దారికా.౧ (భజగోఎస్టమ్‌) శత. చర్చట వష్టారికా.౨ (మోహముద్గరః) (ఆధిక శ్లోకములు) 138 జీవన్ముక్తాన్టలవారీ, 14. తత్త్యోపదేశః 15 ధన్యాష్టకమ్‌
2. నిరజ్ఞ శాష్ట్రకమ్‌ 17. నిర్వాణ షట్కమ్‌ 18 నిర్వాణ దశకమ్‌ (దళ క్లోకీ నీద్ధాన్త బిన్గుః, 19. న్వ్వాణ మజ్దకి 20. నిర్గుణ మావన పూజా 21 ,పాఠత।స్మరణమ్‌ 22. వళ్ళ్నోత్తర రత్నమాలికొ 23 (వళ్ళో త్తర మణిరత్నమాలా 24. [పొడానుభూతిః 2). (బహ్మ్‌ జ్ఞానావలీ మాలా జ్‌ (బమవ్మాను చిన్తనమ్‌ (ఆత్మాను చిన్త కమ్‌), 27 మనీషా వజ్బుకమ్‌,
3. మాయానజ్బుకమ్‌, £9. మరామ్నాయః, 30 యోగతారావలీ, 31. వాక్య వృత్తిః 32 లఘువాక్యవృత్తిః, 33 వాకృ్యసుధా, 3% విజ్ఞాన నౌకా (న్వరూ పాను సంధానమ్‌), 25 వేదా న్తడిజ్థిమః, 36 సదాచారః (సదాచార వక రణమ్‌), 37. సాధనవజ్బుకమ్‌ (ఉపదేశవబ్బాకమ్‌), 38 సారతత్తోపదేళః, 3౩9 స్వాత్మ (వకాళికా, 40 హస్తామలకమ్‌, 41. ఆత్మ డ్ఞానోపదేశ విధి, 42 అజ్జానబోధిని, 43 ఆక్మానాత్మ వివేకము, కశ తత్ర బోధ, కర. అప రోక్షానుభూతి, 46. పంచీకరణము, 47 (పబోధ సుధాకరము, 48 వేదాంత శేసరి (శతల్లోకి), 49 స్పాత్మ నిరూపణ, 50 వివేక చూడామణి, 51. ఉప దేశ సవాని, 52 సర్వవేదాన్త సిద్ధాంత సం్టగవము, 53 _వపంచ సార తం్యతము, ర4. శంకర స్మృతి, ర్‌క్‌ నన్న్యాన వద్ధతి, ర్‌ర సర్వసీద్ధాంత సం్యగహము, 57. అమరుక శతకము, 58 అద్వైత రసమంజరి, 59 ఆర్యా వంచకము, 60. సహశాష్టకము, 61. వేదవేదాంత ళ త్వసారము, రబ జాన సన్యాసము, 63. బాలబోధినిి రక్ష చిదానందాత్మక స్తోతము, 65 మహా వాక్య మం్యతము, 66. మహావాక్య వివరణము (మహావాక్య దర్శణమ్ము, 67 మహావాక్య వివేకము, 68 అష్టళ్లోక, 69, ధద్వాదళ మవోవాక్య వివరణము
4. పరమహంస సందధ్యోపాసనము, 71. గాయతీ పద్దతి (ఇందు విశ్వామిత సంహిత ఉల్లేలింపవిడినది), 72 తిప్పుటీ సకరణము (దీనికి అనందజ్ఞానుని టీక యున్నది), 73 దళనామాభిధాసము, 74. కేరళాచార సం్టగవాము,

| ఆచార్య వజయము - సవిమర్శక వరిశీలనము 75.సామవేద మం్యతభాష్యము, 76. వజసూచ్యుపనిష త్సారము, 77. హరిత త్వ ముక్తావళి, 78 జీవఐహ్మైక్య స్తోతము, 79 జాన గంగా శతకము, 80. నవ రత్నమాల, 81. సర్వ (ప్రత్యయ మాల, ర2. మంతార్జ న్తుతి, 83. మం్యత మాతృకా పుష్పమాల, రశ అవధూత షట్కము, 85. సిద్ధాంత పంజరము. 111. స్తోత (గ్రంథములు : 89 (1) శివ స్తోతములు

1. శవ భుజంగ వయాత స్తోత్రము, 2 శివాష్టకము, 3. ద్వాదళ జ్యోతిర్లింగ స్తోతము, 4 దక్షిణామూ ర్యష్టకము, 5. శివ వంచాకరీ స్తోతము,
2. మృత్యుంజయ మానసవూజ, 7. కాలఖై రవాష్టకము, 8 శవపాదాది కేళాంత స్తోతము, 9. శివకేశాది పాదాంత స్తోతము, 10. దక్షిణామూర్తి వర్ణమాల,
3. వేదసార శివస్తోతము, 12 శివజ్ఞానద కారిక. (ఓ) శక్తి స్లోతములు క్త అంబాష్టకము, ౭ (తివరసుందర్యష్టకము, 3. లలితా పంచ రత్న ములు, శీ, రాజరాజేశ్వరీ స్తోగము, ర5 మీనాక్షీ స్నోతము, ర. మీనాక్షీ వంచ రత్నము, 7. వాలా పంచరత్నము, 8. తిపురసుందరీ మానసవూ జ, 9, శిపుర సుందరి వేద పాదము, 10. అన్నపూర్ణా స్తోతము, 111 మాతంగీ స్తోతము,
4. దేవీ భుజంగ పయాతము, 13 దేవీ వంచరత్నము, 14 దేవీ స్తుతి, 15, గౌరీ దళళము, 16 భవాన్యష్టకము, 17. భవానీ భుజంగ (వయాతము
5. దుర్గాపరాధ భంజన స్తోతము, 9, తారావజ్ఞటికా, 20. గిరిశా దళకము,
6. కాళికా స్తోతము, 22 కాల్యవరాధ భంజన స్తోతము, 23 దేవీ చతుష్టన్టు వచార పూజా స్తోతము, 24 కారదా భుజంగ (వయాతము, 25 కామాషీ స్లోతము, 26. శ్యామా మానసార్బనము, ౭7 (వ్రమరాంబాష్టకము. (111) విష్ణు స్తోతములు క్ష కృష్ణాష్టకము (రెండు విధములు), ర్డి బాలకృష్ణాషకము, రె, కృష్ణ దివ్య స్తోతము, 4 అచ్యుతాష్టకము, ర్‌ చకపాణీ స్లోంము, 6. విసష్ణుషట్పది, 7, నారాయణ స్లోతము, 8 గోవిందాష్టకము, 9. ఆర్హ్మరాణ నారాయణాష్టా చశము, 10. విమ్ణు పాదాది కేశాంత స్తోతము, 11 హరిమీడే స్తోతము, క్షై జగన్నాఠాష్టకము. 3 జగన్నాథ స్తోతము, 14 భగవన్మానస పూజ, ప, పాండురంగాష్టకము, 16. ముకుంద చతుర్దశ, 17. హరినామావశీ స్తోతము,

శంకరుల (గంథములు ర్‌ 18. నంకట హరణ స్తోతము, 19. రామాష్టకము, 20, రాఘవాష్టకము, 21. రామభుజంగ (వయాతము, 22. రామళత్త్వ రత్నము. (1ళ) గణేశ స్తోతములు కే. గబేశ భుజంగ వయాతము, 2. వరద గణేశ స్తోతము, 3, గణే శాష్టకము, క, గశేశ పంచరత్నము. (ఛి యుగళదేవతా స్తోతములు క్ష అర్ధనారీశ్వర స్తోతము, డ్డ ఉమామ హేశ్వర స్తోతము, త్ర, లఖ్ష్మీ నృసింహ పంచరత్నము, 4 హరిహర స్తోతము, 5. హరగౌర్శష్టకము, 6. సంకటనాశన లక్ష్మీ నృసింహ స్తోతము. (౪) నదీ తీర్ధ విషయక స్లోోతములు క్ష గంగాష్టకము, 2 గంగా స్తోతము, 3 యమునాష్ట్రకము (రెండు విధములు), జీ నర్మదాష్టకము, ద్‌, కాశీ స్తోతము (విశ్వనాథ నగరీ స్తోతము), 6. పుష్కరాష్టకము, 7. (తివేణీ స్లోతము, 8. మణికర్ణికా స్తోతము, (ఏ) పొధారణ స్తోతములు క సుబహ్మణ్య కఘుజంగ (వయాతము, లి దత్త భుజంగ (వచూతము, 3. దత్త మహిమ్న స్తోతము, శీ. కనకధారా స్తోతము, ర్‌, కళ్యాణ వృష్టి స్తోతము, 6, సువర్ణమాలా స్తోతము, ళా మహాప్పరుష్న స్తోతము, రి (టబహ్మో నంద స్తోతము, త్ర హనుమత్పంచకము, 10. అంజనీ స్తోతము,

1. (వకరణ (గంథములు .......... ..- రైల్‌ వ్‌పే స్తోత (గంథములు.............4. ఈ మొత్తము గంథ నంఖ్య.. ...... 198 ఈ పట్టికను సిద్ధము వేయుటకు ఆధారములై న (గంథములు : (0) శంకర [గంఠ రత్నావళి వథమం-సం॥ శ్రీ నిర్వికల్పానందస్వామి వారీ '“నివేదని. (11) జగద్గురు శ్రీ ఆదిశంకరులు - శ్రీ గోపీనాథ్‌ కవిరాజ్‌ - తెలుగు అను : ఫ్రీ ఎమ్‌. జి, సోమయాజులుం న!

తృతీయ సోపానము ఆంధ కాళిదాసం : ఆచార్య విజయము సకల నదీశద స్నాన సంఇవిత్మాప మేమ ఐంధుర పుణృదాయకములు మహనీయ నిజరేణు మహిమాధిక [పలభా వాధరీక్యత నర్వ్యయాగ వలములు ఆశిరజన రకుజాక్షీణ దీవ్య ద్వి లాఫ భవ్య కియా లక్షితములు న్మరణమ్మాతాళిల జన పావజాలని ర్హరణకే* వి శేషాంచితములు (వచుక కాణాద చార్వాక బౌద్ద ముఖ్య సంకర మత (వవిష్ట భయంకరములు శంకరాచార్య దివ్యార్యమి సారనములు చెలగి నా నెక్మునంలున నిలుచు గాత (ఆంధ కాళిదాసు-ఆచార్య విజయము పేరి అనంతానంద గింకృత మైన “ట్రీ శంకర విజనుమును “ఆచార్య విజయము” అను పేరుతో వబంధముగా ఆం్భదీకరించిన కవివరేణ్యుడు "అంధ కాళిదాను.' ఇది విరుదననామము ఈయన ఆసలు పేరు అలూరు కుప్పన. కాళ్య్ళప గో తుడు, ఆపస్తంబస్నూతుడు, వెంకటగి3 సురీ పారుడు, వేంక టేశ్వరార్య నరసమాంబికా సుప్పుతుడు, నృసింహోపాసకుడు అయన. పేరుకు కుప్ప న్నయే గాని, లోనారనినవో గొవ్పన్నయే! ఆలూరి వాది పండిత వంశము, ఆలూరి నరినీంహ శాస్త్రి క్షే756 1పాంతమువాడైన నంజరాజు పేరు మీరుగా 'నంజరాజ యశోభూషణ' మను లకణ్మగంథమును రచించిన సంస్కృత పండితుడు, ఈయనకు *నవ కాళిదాను” అను వీరుదిముండుట గమెనార్హ్హ మొ, కుప్పన “ఆంధ కాశీదాస' బిరుదాంచితుడు

అలత్మ్రధకాశిదాసు :; ఆచార్య విజయము (1 గదా! ఈ ఇరువురు నమకాలికులగుట చేతను, జ్ఞారులగుటకు లీలుండుట చేశను సాహిత్యన్పర్థ కలిగియండవచ్చును. కువ్వన' తర్వాఠతకూడ" అ వంళముతారు మంచి పండితులై యుండినట్లు తెలియుచున్నది. 19వళ తాన్దీ చివరి భాగమున నుండిన ఆలూరి ఏక్షామజోన్యులు (ప్రారీన భారత వరిష్మ ర్రలలో ఒకరు, కువ్సన పితృ పితామవిదుల నుదీత్వ విసపరములు అందుబాటులో లేకున్నను మొ త్తముమీద ఆయన మంచి అభిజాత్మము గల మనీషి అనీ చెనృవచ్చును. “గరు క్ముహూషయా విద్యా" అని ఆభాణకము. కున్పనకు చక్కని గురు క్యజూవ యవబ్చ్బినది. ఆయన 'కన్తూరి రంగ సద్గురు పాదారవింద భజనానందిత “హృత్సరోజు”' డట. దీనినిబట్టి రంగకవి కేవల సాహిత్యగురువే కాక రాహిత్య గురువు కూడ అని చెప్పవలెను. ఇది యొక అదృష్టము కస్తూ౨ రంగకవి యెంతటి మవో మనీషియో, కున్సన వర్ణనలో చూడ వచ్చునుః “భారతి కే కవి (పవరుని జివ్వూని త్యముగ వసించు నాస్థానబాటి' వాజీ వరూటి శెవ్వాని నున్నలుకులు' ధరియించునట్టి ముళ్యముల చాలు శారదకే సుదీస్వామి చేతో వీధి యమరిన రత్న సింవాసనంబు వలుకుల వెలదికే భావజ్ఞుని గృహంబు వెట్టుగా వనీయించు పుట్టినిల్లు నలువ చెలియకు నెన్వడెన్నదగు వశ డద్టి కస్తూరి రంగార్యు నచల దైైర్యు నార్యనుతచర్యు మద్గురు వర్యు నెంచి (వజణుతి గావింతు పలుమారు (పన్తుతింతు.” (అవి, క.10) రంగకవి మనసా వాచా కర్మణా సరస్వత్యుపాసకుడు. అయన గృహము నరన్వతీ నిలయము. ఆయన సరస్వతీ ప్యుళుడు, ధీరుడు, గంలీరుడు, నచాచారవరుడై న యోగి. కుప్పన దృష్టిలో ఆయన సద్గురువు. త్న్‌?

ర్త ఆభార్య విజయము - నవిమర్శక వరశీలనము

అట్టి వంళశమునందు జన్మించి, యిట్టి గురువును సేవించి, నంస్కార _ సాహిత్య నిర్భరుడై న కున్సన అనేక కావ్య కుసునుములతో అంధ నరస్వతిని అలంకరించినాడు. అయన దేశ కాలములను గమనించి, ఎట్టి సామాజిక వరిస్థితు లలో ఈ రచనలు వెలువడినవో వరిశీలింవవలసియున్న ది.

1. ఆంధ కొళిదాను = దేశము ;

కున్సన కవి యే _పాంతమువాడో తెలిసికొనుటకు [(వధానమైన ఆధార ములు ఆయన (గంథములే వానిలో లభ్యమైనవి రెండు మ్మాతమే. అవి. క. పార్థసారథి విజయము (యక్షగానము) 2. ఆచార్య విజయము ((వబంధము). *. హైర్ధసారథి విజయము చోకవురం వేంకటాచల నృపాలునకు అంకిత మీయబడినది. ఈ చోళపురమః ఏ (ప్రాంతము నందున్నదో కవి పేర్కొనలేదు. శాని ఈ యక్షగాన (ప్రారంభము నందలి _పార్ధన పద్యములలో న్తుతింపబడిన పార్థసారథి స్వామి మదరానులోని ,టిప్లికేన్‌ లోనున్న పార్థసారథి స్వామియే యని పరిశోధకులు గుర్రించియున్నారు.

“06 &00పీేంగ.. వీత8 రేంయంం6664 యః ఆంధప 60 004 20 588401 5*ళజయా ఇంణమీ! ౧066 86 2౯10110806, కెగీరయ8. 'శే

దీనినిబట్టి చోళపురము మదరాను (పాంతమునం దుండవచ్చుననియు, కవి మదరాను (పాంతవాసీ యనియు చెన్చవచ్చును.

పె అల్టిపాయమును ఆదార్య విజయము కూడ బలపజచుచున్నది. ఆ దార్య విజయము. “చతుర చెన్నప్పరీ చరత్సచివవతులి (1-23) ప్రేరణతో రచింవబడినది. కావున ఈ (వవంధ రచన నాటికి ఆయన మదరాను నివానీయే యని నిన్సందేహముగా చెప్పవచ్చును.

అయితే,కవి తనకు ఆంధకాళిదాస బిరుద మొసగిన రాజా 'శుళజేందుడు" అని ఈ (_పఐంధమునందే యిట్లు "పేర్కొన్నాడు.

*ఘనుడగు శుళజేందుడు దయ

దనరగ్‌ నీ కాయ్యధకాళి దాసాలిధ మ

న్ననగా నొనంగెనట నీ

యనువమ సాహిత్యమున కవి యనవలదే?” (గ-17)

ఇందు “త్పుళజేర్యదు" డనుచోట “చో శేందుడు” అను పాఠాంతరమున్నది.కి

ఆం్యధకాశీదాను । ఆచార్య విజయము ర

ఈ రుళజేందుడు తంజావూరి పాలకుగైన తులజాజీ అని విమర్శకుల యల్మిపాయము శి దీనినిబట్టి ఈ కవి తంజావూరు పాంతమునందుకూడ ఊండి నట్లు రెవవలనియున్నది. అర్భధకాళిదాన బిరుద (ప్రస్తావన పార్ణసారతి విజ యమునందు కానరాదు. అందువలన ఆ యక్షగాన రచనకు వీమ్ముటనే ఆయన తఈతంజావూరుకు వెళ్ళి యుండవలెను.

“నో శేర్యదుడు” అను పాఠాంతమును (గహించినచో = పార్థసారథి విజయ (గహీత చోళపురం వేంకటాచల నృపాలుడే ఆ చో శేర్యదుడు కావచ్చును. ఆ వక్షమున ఆంధ కాళిదాన విరుదమునాసగిన రాజు ఆ వేంకటాచల నృపాలుడే యగును. ఆయన అంతకుమునుపే రామాయణ యక్షగానమును కూడ అంకి ఈము గొనియున్నాడు. కాగా, రామాయణ - భాగవత (పార్థసారథి విజయ) యవగానములను అంకితముగొని, ఆతని కవితా వై శిష్ట్రమునకు సంతనించిన అ చోశేర్యదుడే కుప్పనను ఆంధకాళిదాన బిరుదముతో - తదనంతరకాలమున - సత్కరించియుండుననుట పొందికగా నున్నది.

కాని, ఈ కవి మొదటి రచన పంచనదస్థలీ పురాణము. పంచనదక్షేతము తంజావూరు (ప్రాంతము లందున్నట్లు తెలియుచున్నది. ఇది సంస్కృతకృతికి అం్మర్రీక రణము.

ట్రీ వంచనదస్థలీ పురాణము తెని

గించితి వారూఢ కీరి మెజియి” (ఆ. వి, 1.16)

మణియు ఈయనకు గురువైన కస్తూరి రంగకవి 1790 (ప్రాంతమున

ఈంజశావూరు నంస్థానమునం దుండినవాడని అంధకవుల చర్మిత (పు. 10.

క్షై74) లో నున్నది * రంగకవికి శిష్యుడైన కువ్చ్సనకూడ గురువుగారి (పోత్సాహ

ముతో రంజాపూరి పాలికుల మన్ననలను పొందియుండుటకు అవకాళమున్నది.

శావున కుస్పనకు తంశావూరితో సంబంధము అనివార్యముగా నున్నదని చెనృవచ్చును

కన్తూరి రంగళవి “ఆనందరంగపిశ్లె' - పేర *అనందరంగ రాట్బందము' అను లశణ (గంథమును రచించియున్నాడు. అనందరంగ పిళ్లై పుదుచ్చేరిలో టయెంలి గవర్నరుగా నుండిన “డూ సే" కడ దుజాసికి

160 ఆచార్య విజయము నవిమర్శక వరశీలనము ఈ అంశముల నన్నింటిని వర్యాలోచించినచో కున్పనకవి నివాసస్థానము చెన్నప్పరి (మదరాను) పొంతమనియు, అనంతరము ఆయన పుదుచ్చేరికి వెళ్ళి కస్తూరి రంగకవికి శిష్మడయ్యెననియు,. పిమ్మట చోళపురం వేంకటాచల నృపాలుని ఆళరుంచి, రామాయణ - భాగవత యకగానములను ఆయనకు అంకితము దేసెననియు, తర్వాత తంజావూరు తుళజాజీ కొలువులో చేరి ఆంధ కాళిదాస బీరుదము పొందెననియు, చివరకు తిరిగి చెన్నపురికే చేరి, చెన్న పురీ చరర్సచివపతుల [పేరణతో ఆచార్య ' విజయము రచించి, అచ్చటనే తన శేష జీవితము గడ పెననియు చెృవచ్చును. శ, ఆంధ కాళిదాను కొలము :;

కున్సనకవి కాలమును తెలిసీకౌనుటకు రెండాధారములు కనిపించున్నవి'= క. ఆయన గురువు కాలము 2. ఆంధ కాళిదాస విరుదము నొనగిన శుళజాబీ కాలము.

క. కువ్సన గురువైన వెచ్చా కన్తూరి రంగకవి ఆనందరంగ పిశ్హై పేర ఆనందేరంగ రాట్ఫ్బందమును (లనణ చూడామణి) రచీంచెను. అనందరంగపి శ్రై *డ్రూస్టే' కడ దువానీ, డూస్లే [కి ళ. 174255 మధశ్ఞ ప్పదుద్చేరిలో- ఫెంచి గవర్నరుగా నుండెను. (౪1646 ౨868 12 & 5 08 రల" ంణలు2 కం16 19 ఏల 44౬0). మజియు 'కన్తూరి రంగకవి 1700 _పాంతమున దంజావూరు సంస్థానమునందుండినవాడు ఆని ఇయ్యధకవుల చర్మిత (పు. 170. క74) యందున్నది.॥ దీనినిబట్టి రంగకవికి శిష్యుడైన కువ్చన కాలము 18వ ళరాబ్టీ ఉశ్రరార్థమని చెప్పవచ్చును.

2. కున్సనకవి తంజాపూరు పాలకుడైన తుళజాజీదచేత ఆంధ కాళిదాస వీరుదము నందినాడు. తంజావూరు మహారాష్ట్ర పాలకులలో శుళజాజీలు ఇద్ద రున్నారు, మొదటి తుళజాజీ కాలము 1728.2736. రెండవ తుళణాజీ కాలము
3. కువ్సన మొదటి తుళజాజీ కాలమువాడని శ్రీ నిడుదవోలు వెంకట రావుగారును?, శ్రీ బులును వెంకట రమణయ్యగారునుకి, శ్రీ ఆర్ముదగారును9 అభ్మిపాయపడిరి. శ్రీ ఆర్యుదగారే వేరొకచోట19 కువ్చన ఇమ్మడి - తుళజాబీ కాలములో నుండినట్లు పేర్కొన్నారు. శ్రీ యస్‌. వ జోగారావుగారు కూడ కువ్సన ఇమ్మడి తుళజాజీ కాలమునం దుండినటే అభ్మిపాయవడినారు.క1

ఆంకాశిదాను ! ఆచార్య విజయము 101

1742 *55 మధ్యకాలమున డూశ్టేకడ దుబాసిగా నుండిన కన్తూరి రంగ కవికి ఆలూరు కున్పన శిష్యుడు గావున గురువుకు ఒక తరం తరువాత జీఏంచి ఇయుండును. ఈ దృష్టితో _ కువ్సన ఇమ్మడి తుళజాటీ ,శాలమువాడనుటయే వమంజసము.

వర్యవసిరార్థముగా కశున్సన కాలము 1765.87 [పొంతముం త. ఆంధ కాళిదాను = సాహిత్య సొమాజిక పరిస్థితులు '

ఆంధ సాహిత్య చర్మితలో 1716 శతాబ్బులను 'జనంతర 1వఐంధ యుగిమని వ్యవహరింతురు. దీనినే శ్షీణయుగమనియు నందురు ఈ కాలములో తెలుగు కవిత్వము. [కొ త్రపోకడలు లేక వెనుకటి రీతులలోనే విస్తారముగా సాగి నది. నూతన నృష్టీ శీజించిన కాలమగుటతచే దీనిని క్షీణయుగ మనుట సమంజణ సమే. తిక్కన పోతనలవలె కవిత్వము దివ్యకళ యని విశ్చసించినవారుగాని, -శ్రీనాళాదులవలె రసోచితముగ రచింపగలవారుగాని, పింగళి సూరనాదులవలె నూత్న కల్పనలు చేయగలవారుగాని ఈ కాలములో ఇంచుమించు లేరని చెన్న "వచ్చును. అయినను (గంఠసంఖ్య మాృాతము అత్యధికముగా నున్నది.

అనాడు సాహిత్యము &ణదళలో నుండుటకు కారణము సంఘ జీవితము *యఠథారాజా తథ్నావణజాః' అన్నట్టు 1వధానముగా రాజకీయ _ వాశావరణము పై ఆధారవడియుండును. ఆనాడు అంధుల చారితక వైభవము శీణీంచియుంగెను. వక్టి ౪. 1565 లో జరిగిన కాశికోట యుద్దము తర్వాత విజయనగర స్మామాజ్యము 1శమముగా దుర్చలమై పిచ్చిన్నమై షోజొచ్చెను. సామంత రాజ్యములు న్వత౦్యత రాజ్యము లగుటకు యత్నించుచుండెను. ఇట్టి సైమంత రాజ్యములలో "పేర్కొన దగినవి తంజావూరు, మధుర నాయక రాజ్యములు. విజయనగర చకవర్తులీ రాజ్యములను పాలించుటక్తై తెలుగు నాయకులను అచ్చటికి పంపిరి. తెలుగు నాయకులతోబాటు విద్వాంసులు, కవులు, - కళారాధకులు " పెక్కురు తెలుగు దేశమునుండి వలసపోయి దణ దేశములో నివసింవజొచ్చిరి.

ఈ విధముగా 17, 18 శలాబ్దులలో మధుర . తంజావూరు రాజ్యములు ఆం్యధ సరస్వతికి ఆటపట్టులయ్యెను. కావున, తెలుగు సాహిత్యములో ఈ ఘట్ట “మును “నాయక రాజుల యుగము" అని కొందరు వ్యవహరించుచున్నారు. ఇది “శ్షిజయుగారంభదశ _ఈ కాలములో పెక్కు సాహిత్య 1పకియలు అంధ భాషలో వెలసీనవి * మొట్టమొదటిసారి వచన ధచనము విస్తారముగా ఈ కొలము

1102 ఆచార్య విజయము - సవిమర్శక వరశీలనము ననే జరిగినది. యశ్షగానములని పీలువబడు నాటకము లీనాడే వ్యావ్లీలోనికి వచ్చినవి. శతకములు, గేయరచనలు విరివిగా జన్మించిన సమయమిది. నాయక రాజుల తర్వాత [కీ శ. 1676 నుండి 1835 వరకును తంజణా వూరు, మహారాష్ట్ర (వకువుల యేలుఐడిలో నుండినది. ఈ (వమవులు కూడ నాయక రాజుల సత్సంనదాయములనే యనునరించుచు సంస్కృృతార్మధ భాష లను పోషించి కీర్తి గడించిరి ఈ వంశమువారు చేసిన శాశ్వతమైన యళశన్మర మైన వనులలో తంజావూరు నరన్వతీ మహల్‌ _గంథాలయమును స్థాపించి వృద్దినొందించుట ముఖ్యముగా పేర్కానదగి యున్నది. మరియు మవాోరాష్ట్ర రాజులు ఆం్టధకవులకు ఆఇశయమిచ్చుట పశంసనీయముగా నున్నది 18 వ శతాబ్ది యు త్తరార్థమునందు దేశము (కమముగా పాళ్చాత్యుల స్వాధీనమగుచుండెను, బారతదేశమంతయు పెక్కురు జమీందారుల చేతులలో చిన్నచిన్న రాజ్మములుగా చిదుపలై యుండెను. వారిలో అధికులు భోగలాలను లై యుండిరేగాని, దేశసమ్మగతను గూర్చి ఆళలోచించినవారు కారు. వారి అస్థానము లందున్న కవులు ఆయా ప్రభువులకు (ప్రీశరికరముగా భోగలాలసతనే బోధించు 1వబంధములను రచించుచుండిరి మధుర రాజ్యములో శేషము వేంకటవతి తారా శళాంకము (1706 అ క730), తంజావూరు రాజ్యములో ముద్దువళని రాధికా సాంత్వనము (1741 _ కే764) ఆ కోవలో పరాశాన్టకు చేరిన ప్రబంధములు. 15వ శరాబ్ధమునందు శ్రీకృష్ణదేవరాయ రాజవరమేశ్వర శీర్షము నుండి జారిన సాహితీగాంగ రురి 17వ శతాబ్దపు దషిణార్యధ వాజ్మయ హిమ్మాడి కూటములలో వవహించి, 18వ శరాబ్దపు విళాల *'మైదానిములలో విచ్చల విడిగా వరుగులు తీసినది ఆనాడు కవులకు కొదువ లేదని అడిదము సూరకవి యిట్లన్నాడు.... “దేవునాన మున్ను దేశాన కొకకళవి యిప్పుడూర నూర నింట నింట నేగురార్డు రేడ్గు రెనమురడు తొమ్ముం్యడు వదుగురేసి కవులు భవ్యచరిత” 11 రాజకీయముగా అన్హైకమత్యము గలిగి, సామాజికముగా విశ్ళంఖలత్వము వబలి, సాహిత్యవరముగా అధమ కావ్యములు కుప్పతవ్పలుగా మవప్పతిల్లిన అ శీణ యుగపు ఎడారిలో సాహితీ పిపానువులకు ఇళశయజీయమైైన షక

అంధధకాశిదాను | ఆచార్య విజయము 10 ఇయానీన్సు “ఆబార్య విజయము." ఆ యుగ [వభావమః కొంతై నను తప్పనిదే అయినను, కువ్సనకవి యెంతో సంయమనముతో దానిని ఎదుర్కొని రనవంత మైన [వబంధము నందించినాడు. శ. ఆంధ కాళిదాను = రచనలు : ఆలూరు కువ్చన సాహితీ జీవతమునకు సంబంధించిన చర్మితను వర్ణించు పద్య మొకట్‌ ఆబార్య విజయము నందిట్టున్నది.- +ల్రీల పంచనదస్థలీ పురాణము తెని గించితి వారూఢ కీర్రి మరయ వరగు రామాయణ భాగవతంబులు యక్షగానము చేసి తద్భుతముగ కరమొప్పు పరమ భాగవత చర్మితమన్‌ కృతి యొనర్చితివి యున్నతి దలిర్ప తెలివాందు నిందుమకీ వరిణయ నామ కృతి రదియించితి వతుల గరిమ గురుతరోజ్ఞ్వల సరణిలో వారికథా ను ధారసాభిధ కావ్య ముదార ఫణితీ గా రదించితి వెనలేని గద్య్మవద్య _ " తతులు లెక్కింప దరమె త్వత్కృతులు జగతి.* (అ.వి. కై16) దీనినిబట్టి [కమముగా ఆయన రచనలివి - కె పంచనదస్థలీ పురాణము, 2. రామాయణ యక్షగానము, 3 బాగవత యక్షగానము (పార్థసారథి విజయము), కీ పరమ భాగవత చర్మిత, 5. ఇందునతీ నరణయము; 6. హారి కళా నుధా రసము. తదనంతర రచన “ఆచార్య విజయము.” ఈ కృతులను బట్టి ఆయన పౌహితీ జీవితమును ఈ [కింది విధముగా థావించవచ్చును:ః + క్షే వంచవదస్థలీ వురొణము ఇది కున్పనకవి తొలిరచన. సంస్కృమునందీ కీరుతోనే యన్న (గంథ -మునకు ఇది ఆంధ్రీకరణమని యీ పద్యమును బట్టి తెలియుచున్నది. ఇది అలభ్యము-

త్త ఆచార్య విజయము - సవిమర్శక వరిశీలనము ఒవంచనచస్థలీ పురాణమును సంస్కృతమున రచించిన వారెవరో ;తెలియ తాలేదు. అ [గంతము కూడ,అలభ్యమే. సంచనద క్షేతము వంచాల దేశమున నున్నదని శ్రీ మల్లాది నూర్మనారాయణళాన్త్రిగారు ఇట్లు (వాసియున్నారు: *“వూర్వకాలమందు వంచాల దేశమునల బంచనద మ్మేతమున శొకనాడ్డు థభువర్షులందణజు నమావిష్టులై సంఘపాలన కృషి గో రశ్షణారోగ్యాది విషయము లాలోచించి, యొక్కొాక్కు విషయము నిర్వషాంవ నొక్కొాక్క. రధ్యకులుగా నేర్చడిరనియు, వారిలో భరద్వాజు డారోగ్య విషయ నిర్వహణమునకు( బూను కొని, సంఘ హీతార్డము స్వర్లోకమునుండి యాయుర్వేదము తెచ్చెననియ న్రైత కేయ (వావ్మణము చెప్పుచున్నది.'*8ి కాని, వంచనద క్షేతమ తంజావూరు పాంఠములం దున్నట్లు తెలియ చున్నది. కువ్సన తంజావూరు [పాంతములందు సంచరించినవాడు గావున అ (పాంతమునందలి వంచనద క్షేత (పళ న్రిని ఈ రూపముగా వర్ణించి యుండ వచ్చును. ని. రామాయణ యకగానము : ఇది చోళపురం వేంకటాచల నృపాలునకు అంకితము. 'ఆరనీ రామాయణ యక్షగానంబు నచలితంబుగ మదీ యాంకితంబుగను గృచియుంచి యొసగి తారవితారకముగ” అని _ పార్థసారథి విజయము నందున్నది.,ఈ రామాయణ యశగాన మలభ్యము,. “వి. భాగవత యక్షగానము (పార్థసారథి విజయను) £ ఇదియు చోకప్తరం వేంకటాచల. నృపాలునకే అంకితము చేయబడినది. *“జనను తంబగు పార్థసారథి విజయ మను భాగవత దివ్య యశగానంబు' అనియు. '“జననుతంబుగ పార్థసారథి విజయ మను పేర దనర మదంకితంబుగను' అనియు నిందు పేర్కొనఇడి యున్నది. ఇట్లు ఈ రెండు (_గంథములును చోళవురం+వేంకటాచల న్మపాలునకే గాయీతము శ్రేయఖడినట్టు స్పష్టమగుచున్నది. కాని, శ్రీవేం వి. (ప్రాచ్య పరిశో న్నన సంస్థ (తిరువతి)ి యందున్న వివరణాత్మక (గంథనూచి (ఆలిలగండ ఇ 6410లలో ఆర్‌. నం. 758 (2299ల) వివరణ యందులా-

ఎశం్యధకాకిదాసు ' ఆచార్య విజయము 10

లి 20లేం౯... పిడక శే6లే!ండ664 ౧18 ఇం 60 6౦06 ₹8గలః ఏ8?1య1 5ఇ8లు9, అం ప10064 26 [౭9110206 నేగ్‌&0'28. శ నల ఇంక ఇుటక ఇ₹ర69 86 8 1084866 ౦0£ ₹6౧క2680812 సగ818' అనీ యున్నది. ఇది పొరబాటు

ఈ యవగానారంభమునందు మూడు వద్యములలో శ్రీ పార్థసారథి స్వామి స్తుతి యున్నది. దీనినిబట్టి ఈ కృతి ఆ స్వామికి అంకితము చేయబడిన దని పొరబడియుందురు. కాని, ఈ స్తోతము వేంకటాచల నృపాలునకు ఆశీరూప ముగా ముగించబడినది. ఇది ప్రబంధ సంపదాయమే నంది తిమ్మన పారిజాతాప హరణమునందు మొదటి పద్మము శ్రీ వేంక టేశ్వర న్తుతితో పారంభమై, కృతి భరయెైన [శ్రీకృష్ణదేవరాయలకు ఆశీరూపముగా ముగిసినది. వేంకటాచల నృపా "బడు (శీ కోదండరామ భక్తుడట, ఆయనకు తిరువల్లిక్కేజీ (గారం %40లిలోని “హిర్ణసారథిస్వామి పైకూడ (_పత్మేక పీతి యుండవచ్చును .ఆ దృష్టితో కాబోలు. (కుప్పనకవి మొదట ఆ స్వామిని స్తుతించి, తన కృతిళ ర్తకు ఆమ్యుదయము శొపగుమని (పార్టించినాడు

దీవిని కవి యక్షగాన (వబంధమనియే పేర్కొన్నాడు. పోతన భాగవత దళమన్క్యంధము వూర్వో త్రర భాగములుగా విభక్తమై విస్తారముగా నున్నది, అదే కథాభాగమును, ఇంచుమించు అనే పరిమాణముతో, అచ్లే పూర్వోత్తర భాగ మ్రులుగా విభజించి కుప్పన కవి యక్షగానముగా తీర్చినాడు. లలితమై, సాహితీ లక్షణ కలితమై యొప్పిన ఈ యవగానము ఈ కవినతంసునికి సాహితీలోక మున నొక సమున్నత స్థానమును కల్పించినది 14

ఓ పరమ భాగవత చర్మిత ౫

క్‌. ఇందుమతి పరిణయము 1

+. హరికథా నుఢారనము లీ

ఈ మూడు (గంథఠములును ఆలభ్యము లగుటదే ఆంధ కాళిదాసు సాహితీ జీవితము చాలావరకు మజుగున వడిపోయినది. చోళపురము వారి ఆశయము వీడినంతర్వాత _ వెన్నపురి చేరుటకు ముందు - ఆయన గడపిన జీవితము అద్భ శ్యముగా నున్నది. అ మధ్యకాలమున ఆయన తంజావూరు చేరి తుళజాజీని మెప్పించి ఆంధ కాళిదాస లీరుదమును సంపాదించి యుండవలెను. ఈ నమూడు (గంతములలో వేనిని ఎవరికి అంకితము చేసినాడో తెలియవచ్చుట లేదు వీనిలో

1206 ఆచార్య విజయము - సవిమర్శక వరశీలనము ఏదై (వై )న శుళశాజీకి అంకితమై యుండవచ్చును. ఏమైనను, కువ్పనార్యుని ఈ జీఏతభాగము ఇప్పటికి ఊహలతో సరి పెట్టుకొనవలసినదే

7. ఆచార్య విజయము :

ఇది శ్రీమచ్చంకర భగవత్పాద జీవితచర్శిత. సంస్కృతము నందు శ్రీ ఆనంతానందగిర రచించిన శ్రీశంకర విజయమునకు ఇది ఆంధానువాదము. చెన్నపురి నివానులై న నియోగుల _పేరణలతో శ్రీ లక్ష్మీ నృసింహస్వామికి అంకి తముగా ఈ వబంధము రచింవబడినది ఇది 1129 గద్యవద్య్మములతో ఆరాళ్వా సములుగా నున్నది.

(ఏ పీ8కా విషయము ?

(వఐంధ నంపదాయానుగుణముగా ఇందు సీరికా భాగము కూర్చబడి యున్నది. కావ్యారంభమునందు చేయదగిన ఇష్టదేవతా (ప్రార్థనము, నుకవి (వళశంస, కుకవి నింద, కృతిక రృ ఇ కృత్మిపేరక (వళంనలు ఇందున్నవి మజియు కృతిభర్తయు, కవి కిష్టదైవమునగు శ్రీ నృనింహదేవుని యావిర్భావ వృతాంతము ఇందు మనోహరముగా వర్ణింవబడి యున్నది. షష్ట్యంతములతో ముగిసిన ఈ పీఠికాభాగము నలుబది రెండు గద్య వద్యములలో సాగినది,

ఇష్టదేవతా (పార్థనమునందు ఫ్రీ నృసింహస్వామి, లక్ష్మీదేవి, శివపార్వ తులు, చతుర్ముఖుడు, సరస్వతి, విఘ్నేశ్వరుడు, శ్రీ శంకరాచార్యులు (వస్తుతింవ ఐడినారు. కవులలో వాల్మీకి - వ్యాస - కాళిదాస - బాణులు (సంస్కృతకవులు), నన్నయ - తిక్కన - శ్రీనాథ - 'పెద్దనలు (పశంనింవబడిశారు. అనంతరము కుప్పన గురువైన కన్తూరి రంగకవి ఒక (వత్యేక పద్యము (సీసము) నందు వర్జింపబడినాడు. కుకవి నిందలో “కవిత్వ తత్త్వము తెలియని దుష్కవులు" తన కృతిని చాల హసింతురుగాక యన్నాడు. పిమ్మట. “చతుర చెన్నవురీ చర త్సచివపతులు' తనను అభార్య విజయ రచనకై (పేరేపంచుట, ఈనకు అంధ శాళిదాస బీరుదము వచ్చిన విధము, తన సాహితీ జీవితము, మరల ఆఅమ్మవహా మంతి మూర్చన్యులను (వత్యేకముగా (పళంసీంచుట అను నంశములను కువ్సన సంగ్రహముగా రచించినాడు. తర్వాత కృతిభర్తయెన నృసింహస్వామి సాక్షా క్కా.ర వృత్తాంతము వన్నెండు గద్యపద్య్మములలో నొక ఖండకావ్యమువలె కూర్చ బడినది అనంతరము అరుషస్థ్యంత పద్యములతో పీఠికాభాగము ముగిసినది,

ఆంధకాశిదాను । ఆదార్య విజయము కే07

(1) కావ్య విషయము ౫

కలియుగమున వర్ణాాశమాచార వద్ధతులు మార్చుచెంది, _వజలు మతముల .వళమార్థమును (గహింపలేక వివిధ తవ్తచివ్నాములను ధరించుట జూచి నారదుడు నత్యలోకమున కేగి [బహ్మదేవునితో విన్నవింపగా, ఆయన సపరి వారముగా కె లాసమున శేగి, శివునకు ఆ విషయమంతయు నివేదించి, రష్షింపు మని (ప్రార్థించెను. అవ్వు జాయన అద్వైత మత స్థాపనార్థముగా భూలోకమున నవతరించెదనని అభయ మిచ్చుటతో (వథమాళ్వాసము (140 గద్య వద్యములు) ముగిసీనది.

ద్వితీయాశ్వాసము నందు శ్రీ శంకరుల జననము, విద్యాభ్యాసము, సన్యాస స్వీకారమ , అద్వైత విద్యోవదేశము, మధ్యార్జ్థునమున అద్వైతమే సత్యమని ఆ స్వామి సాక్షాత్కరించి వలుకుట, ఆనంతరము శంకరుల దిగ్విజయ యాత, మొదట శైవ మతస్థులను అద్ద్వైతులుగా మార్చుట అను కథాంళములున్నవి, (20 గద్యవద్యములు )

తృతీయాళ్వాసము నందు ద్వాదళవిధ వైష్ణవులను, హైరణ్యగర్భ - అగ్ని - సూర్య మతములవారిని గెలుచుట, ఆయా మతముల ఖండన మండ నములు విస్తారముగా నున్నవి. (170 గద్య వద్యములు.)

ఫ్రీ శంకరులు గాజపతులతోను, ళా క్రేయులతోను, కాపాలిక = చార్వాక - పౌగత _- కవజక - జైన - బౌద్ద మతస్టులతోను వాదించి జయించుట చతుర్జా శ్వాసమునందు విపులముగా వర్ణింపబడియున్నది. (1% గద్య వద్మములు) ॥

పంచమా క్వాసమునందు మల్హారి మతము మొదలు ఇంగ్యదాది దిక్పాలకుల సేర్ణతో గల మతములు, పాంఖ్య యోగాది దర్శనములు, బందదాది (గవో పాసక మతములు, చివరకు బేలాళకః భూతరాడుపాసక మతములు - వాని ఖండన మండనములు సర్మగహింవబడియున్నవి. శ్రీ శంకరులు కాశీ క్షేతమున శ్రేగినవ్పుడు, ఆ క్షేత నర్షనము, గంగానదీ వర్ణనము ఇందు మనోహరముగా కూర్చబడి యున్నవి. అవి అమూలకములు. (207 గద్యవద్యములు,)

వష్టా శ్వాసము వ్యాన దర్శనముతో _పారంభమైనది. -(బహ్మ నూశ్రార్థ చర్చ, వ్యాన సాఇత్కారము, (బహ్మన్యూత బావ్యమును (వచారము చేయు మనుట, ఆయన (ఐహ్మదేవుని ద్వారా శంకరులకు స్వచ్చందమైన ఆయుర్దాయ ఘును అనుగహించుట మున్నగు విషయములిందున్నవి. అనంతరము ళంకరులు

1108 ఆచార్య విజయము . నవిమర్శక వరిశీలనము శేదారమున కేగి అందు ఉష్ణతీర్ధము నేర్పజచుట-పిమ్మట జగన్నాథ మార్గముగా -శ్రీశై లమున కేగుట - కుమారిలకట్టును దర్శించి, ఆట మండి మండనమి(కుని _౨వుగరమున కేగి ఆయనతో వాదించి జయించుట .- వరకాయ (వవేళ కథ - శృంగేరిలో శారదా పీఠ స్టావననము కాంచీ తమునందు కామాశ్నీ బింజ టపతిష్ట- 'షణ్మత స్థానము అను నంశములతో ఈ అళ్వాసము -కథా [వధానమఃగా సాగినది. కాంచీ క్షేతమునందు శ్రీ శంకరులు [బహ్మైక్య మందుటతో ,.ఈ (వ్రబంధము వరిపూర్ణమైనది (192 గద్య పద్మములు ) జ్ధాపిక లు

1. వివరణాత్మక (గంథ సూచి _ శ్రీ వేంక టేశ్వర (ప్రాచ్య వరిశోధన సంస్థం తిరువతి - ఆర్‌. 758 (కాగితపు (వతి) ఓ తెలుగు లిఖిత (వతుల వివరణాత్మక [గంథ నూచి . తంజావూరు నరస్పతీ మహల్‌ [గంథాలయము సం, 130, వు. 15.
2. శ్రీ నిడుదవోలు వెంకటరావుగారు . 2౬౬ 506/%£ల09 కయషేంం! ₹ శం000 ప106280416 - 1954, మరియు ఫ్రీ యస్‌ వి జోగారావుగారు 'అంధ యవనగాన వాజ్మయ చర్మితి 32961 (వథళమ.161, ద్వితీయ 326, 327 పుటలు. శీ. పది. ద్వితీయ - 326, 327 పుటలు. ర్‌ పది. 6 పది. *డ్సౌ క06 పంజంవీలల క్‌ంపంం! 10 గం లటల క146ల4రు16
3. ఆంధ్ర కవి సవశతి. లి, నమ్మగ ఆంధ సాహిత్యం 12వ నం* పుట క14ర5్‌.
4. "పైది పట 180.
5. అంధ యశగాన వాబ్మయ చరిత .-1961 . ద్వితీయ . వు. 326, ౩27. తేజ సమ్మగ ఆంధ పాహిత్యం.పు 7 (82వ నంఖ). శే -.వంస్కృృత వాబ్మయ చర్మిత ఎతివనంణవు 2 3. శేశు ఈ యవగాన సమీక్ష ఈ (గంతము చివర _అనుబందముగా నీయ బడినది.

చతుర్థ సోపొనము ఆచార్య విజయవు ఆం ధీకరణ విధానవు ఘనతరాద్వైత సాగర పూర్ణిమాచం్యదు డద్వైత మత కమలాటవి రవి నతుల విద్వత్సమా ఉార్చితార్యఘి ద్వంట్వు నహిత కవ్యానీక హవ్యవాహు వేదసంజనిత వివేకాంకు రాకృతి ననువమ భవ్య వాగమృత కలితు నభిలశిష్యావనాయ త్ర చిత్రవిలాను నానంద కందళితాంత రంగు గుణసము[దు పరాత్పరగురు నశేష కుమత భంజన దీఇాు నిగుంభ మాన మానితాదారు నుపాత నిర్మల వివోరు శంకరాచార్యు భటియింతు సన్నుతింతు. (ఆదార్య విజయము 2. శర్రి ఆంధ్రీకరణ విధానము: అంధసాహిత్యము ముప్పాతిక మువ్వీసము ఆనువాదరూవమైనది. ఆదికవి నుండి నేటివజకు ఎందరో మవీనుభావులు సంస్కృత సాహిత్యనిధులను ఆంద్ర కరించి తెలుగువారలకు వంచి యిచ్చినారు, నిరంకుకులై న కవులకు అనువాద కార్యము అంకుళ పాయమే. వలతి నుడికారమున్న భావంబు నున్న. భావప్పం బుష్టి యున్న నల్పంబు శయ్య రెండునుం గూడ మూలానుసృతి దొలంగు క త్రీపై సాము లనువాద కావ్య రచన,3

కరీ ఆదార్య విజయము = సపిమర్శక పరిశీలనము అయినను దాని నాంధకవులు తమ (_పతిాసంప త్తితో అమృత్మపాయముగా మ౭చుకొన్నారు అనుపదమును మూలవిధేయముగాగాక , కథాభాగమును జీర్ణించు కొని వారు సొంత గొంతుకతో గానము చేనీ, తమ కావ్యములను నస్వతంత ములా యన్నట్లు సంతరించినారు. ఇంచుమించు ఆంధ కప్పలందరును ఈ 'స్వేచ్భానువాద పద్ధతి నవలంవించినవారే! ఆంధ కాళిదాను కూడ ఆ ఘంటా వథముననే పయనించి విద్వత్సం న్తవనీయుడై నాడు.

1. మూలకరృతి : ఆచార్య విజయమునకు నంస్కృృత మూలకృతి శ్రీ అనంతానందగిరి కృత 'శ్రీ శంకర విజయము. ఈ యంళశమును అసందిగ్ధముగా కువ్సన కవియే యిట్లు వాచ్యము చేసియున్నాడు: “పొందుగ “నేతత్కవితా కందంబై నైజ శిష్యగణ కక పిక మా కంద మన దగు 'ననంకతా నందగిరి గురూ శ్రముని మనంబున దలతున్‌* (ఆవి, రై శ్ర మజణియు = “శ్రీకరుడై జగత్సేవ్యుడై యవతి వాత శిమ్యడై నముద్య ద్విళూతి శతగి ఘన మహిమాడ్యు డగు *'ననంతానంద గిరి గురూత్తముడు సత్కీ. ర్రనీయు డట! అట్టి అనంకానందగిరి. " “అనఘ మత్యద్భుత మభిలాగమార్థ సం వేద్య మార్య జనైక హృద్య మతుల మనవద్య మతిచ్చిత మవిరళ ఘశకథా బంధుర మ్మాశిత భాగదడేయ మైన 'శంకర గురు విజయంబు' సకల సన్నుతోన్నత రితి నంచద్వి శేవ శబ్ద సందర్భముల సముజ్వల విలాన గరిమ మెజయగ రచియించె గవులు పొగడ. ఆక్కథ నే దెంంగింవం బూనితి.! (ఆం విం కే4ర్క్‌ శర,)

ఆదార్య విజయము . ఆంధ్రీకరణ వీధానము క్ష

కుస్పన దృష్టిలో అనంతానందగిరి ఉత్తమ గురువు. ఆయన రచించిన కంకర విజయము సకల నన్నుతోన్నత రీతిగా విశేష శబ్ద సందర్భములతో తీర్చబడిన ఉత్తమ క వితాకళాఖండను.

శ్రీ మదనంశానందిగిరి కృత శంకర విజయమును ఇటీవల పరివ్క రించిన శ్రీ డా యన్‌. వీజినాథన్‌గారు! దాని శద్ద్మవతిని సిద్ధము చేయుటలో వదునారు లిఖిత [వతులను,క ఒక ముదిత (గంధమును సంపోల్చి చూచినట్లు వారే అందు పేర్కొన్నారు అందు వారొసగిన యనేక పాభాంతరములనుబట్టి ఆలూరు కుప్పన కవి తనకు ఆధారముగా [గహించిన మూల్మవతి యేదో గుర్తించు టకు వీలగుచున్నది.

జా॥ వీజినాథన్‌ గారు సరిపోల్చి చూచిన పదునారు లిభిత [(వతులలో “మ్మ అను సంజ్ఞ గలది యొకటి ఇది కాళష్మత (వతి, మదరాను వళుత్వ (ప్రాచ్య లిఖిత గంథాలయ మందలిది. దీని సంఖ్య .12424 తెలుగు లిపిలో నున్న ఈ సమ్మగ (వళిలో 216 కాళ ప్మ్యతములున్నవి. ఈ [వాత (పతికి శదితర వతులక౦టె విశిష్టముగా, కుప్పన యాంధ్రీకరించిన ఆచదార్య విజయ ముతో దగ్గరి పోలికలు, సమాన సన్నివేశములు కానవచ్చుచున్నవి మచ్చునకు కొన్ని ఈ (కింద నుదాహరింపబడుచున్నవి.

(1) (బహ్మాననాసీనుడై న శంకరుడు ఇట్టున్నాడని కుప్పనకవి వరించి

కూ క చ న!

చాడు.

“'పొగగ్రాండు లోజు కొలువున

తగ విలనీలు నట్టి కాళిదాసుని వలె సౌం

పుగ నాసీనుండై తా

నగణిత గతి నలరె శంకరాచార్యు డొగిన్‌.' (ఆ.విం ఓ55్‌

దీనికి మూలము 'లళోజ సదసీ కాలిదాస ఇవ సమాసీనవ' అనునది. ఇది యరోజ్ఞాపికలో సీయవడి “మ్మం మాతృకాయాం ఆయం పాఠః ఉవలభ్యతే' అని పేర్కొనబడి యున్నది.కి

(ఫ్ర చార్వాక మత నిబర్హ జ సన్ని వేశమునందు ఓడిన చార్వాకుడు “కఠకదీయ పుస్తక భార భరణ గోరతణ రురంధరుండై” యుండెనని కున్ననకవి

జీ ఆచార్య విజయము - సవిమర్శశ సరిశీలనవః వివరించినాడు (ఆ వి,ళ_ 154). దీనికి మూలమునందు “తత్పుస్తక భార భరణోద్యుక్షోఒభవడ్‌' అని యున్నది. కాని, అదే పుటలోని ఆధోబ్ఞాపికలో “మ్మం (ళరణో) ద్యుక్త గోపాలకో౬ఒఖవల్‌' అని గోపాలక (ప్రస్తావన మ్మ (వకిలో నున్నట్లు పేర్కొనబడి యున్నది!

(111) పంచలింగస్థాపన వృత్తాంతము; థ్రీ శంకరులు కై లాసమునకేగి, స్పాటిక లింగముల నైదింటిని తెద్చి, భూమండలమందలి కేదారాదెక్షేతము లై దింటియందు వానిని స్థాపించినట్లు మూలములో నున్నది. దానికి అరోజ్జాపి కలో వేజొక పాఠమీయబడ్‌ *ఇతి పాః మ్మ మాతృకాయామ్‌” అని యున్నది. ఈ మ్మ నతి పాఠాంతరములో పై పంచలింగస్టావన వృత్తాంతములేదు. కువ్చన కవియను వాదమునందును ఈ వృత్తాంతము లేదు.

వట్టి యాధారమువలన మ్మ వతి యందలి (గంథస్వరూవము ఆబార్య విజయమునకు [వధానాభారమని నిశ్చయింనవచ్చును. కున్చనకవి మదరాను (పాంత నివానీ యగుట _ ఆచార్య విజయము “చెన్నప్పురీ చరత్సచివనతుల సేరజతో రచింపబడియుండుట యను విషయములు ఈ నిళ్చయమును దృఢ వజచుచున్నవి. జి. అనువాద స్వభావము:

కుస్పనకవి తన యనువాదమును గూర్చి గొవ్పలు చెప్పుకోనలేదు..... *“అనంళానందగిరి రచనా విశేషంబు నా నేర్చినింత తెనుంగుగా విశదీంబు సేయంబూని, దానం (థమ (వకరణార్థంబు వివరించెద"(1.46) అసే వినీతుడై మనవి చేసినాడు. *నా నేర్చిన భంగింజెప్పి వరణజీయుశ నయ్యెడ భ క్రళోటికిన్‌?? అని విన్నవించిన తిక్కన మార్గము ఆయనకు నచ్చినది.. అద్లిని ఆయన చేనీన కృష్‌ తక్కువది కాదు, మూళలకృతి కాస్త్రముగా నుండగా తాను బానిని (వం రీకరించినట్లు ఆయన సూచించినాడు.

*'చళున్సవ్వతి సంభ్ర్యైః పకరజైః వపరిశోభితమ్‌।

గురు దిగ్విజయం నామకాస్త్రం జయతు భూతలే'కి

అని మూలకృతి శాస్త్రముగా నున్నట్లు అనంతానంద గిరీయమునండదే నృష్టముగా "ఫేర్కొానబడియున్నది.

ఆదార్య విజయము - ఆంధ్రీకరణ వీధానము శ్రీ

కుస్పనకవి దీనిని శ్రీ మదాచార్య విజయంబను మవ (వబంధంబు” (ఆమి కైజపా అనీయు, శ్రి మచ్చంకరాచార్య విజయంబను మవి (వ్రబం ఛందు” (ఆ వ్‌, కే ఉప) అనియు పేర్కొన్నాడు ఆచార్య విజయమునందలి అళ్వాసాంళ గద్యలలో పెక్కీంటియందు *మవీ (వవింధ!' మనీ యున్నది. కొన్ని గద్యలలో “మహావురాజ' మని యున్నను, అట్టిలోట్ల “మహా (వఐంధద' మను పాశాంతరము కూడ కనిపించుచున్నది

మై యంశములను బట్టి సంస్కృతమున కాన్హ్రముగా నున్న [గంథమును కెనుగున మవో _వబంధముగా తీర్చి దిద్దవలెనని కువ్సన కవి సంక ల్పించీనట్టు గుర్తింపగలము. దీని కనుగుణమగానే ఆయన 1. సర్యగహణమును 2. విస్తర ఐమును క: మార్చు.చేర్పులను జొదిత్య భానురములుగా కావించియున్నాచు.

(గంత వరిమాణమునుబట్టి చూచినచో మూలానువాదములు రెండును ఇంచుమించు నమానముగా నున్నవనవచ్చును డెబ్బది నాలుగు! (పళరణము లుగా నున్న సంపక్కృతమూలము శతెనుగున 1125 గద్య పద్యములలో ఆరాళ్యా నములుగా నవతరిందినటి. కొవ్యారంభము నందలి అవకారికా భాగము శర గద్య వద్మములలో సాగినది. అది కువ్పనకవి న్యవిషయము. దానిలో చివర ఒకటి రెండు వద్యములు ళవృ తక్కినదంతయు ఆయన రచనయే!

ఆరార్య విజయము నందు. శ్రీ కంకరులి జీవిత పస్థానము మూడంచె లుగా విభ క్రమైనట్లు కన్పట్టును అవి (0) బాల్యము (41) దిగ్విజయము (111) వ్యాన దర్శన.మండన మిృిశజయ - వరకశాయ (ప్రవేళాదికములు.

(0) జాల్యము 1 జననాది (ఐవ్మోసనారోవహణ వర్యంతము గల కథా ఖాగము మూలమున తొమ్మది పుటలలో, రెంఈఊ _పకరణములుగా నుందగా, ఆది యనువాదమున 433 గద్యవద్యములుగా విస్తరించబడినది.

(2) దిగ్యిజయము : శ్రీ శంఠరులు డెబ్బదిరెళడు మతములను ఖండించి, అద్ర్వైత మతనును [వతిష్టించు గొ సంన్కృత మూలమున మూడన (వకరణమునుండి, ఏబది యొకటవ (వకరణము చరకు 49 (వశరణములుగా కర్‌ఠ పుటలలో నున్నది. అనువారము 762 గద్య సద్మములకో పలిచమాళ్వా సాంతమువరకు సాగినది.

తి౪73.8

114 ఆచార్య వీజయము _ సవిమర్శక పంశ్రీలనమ్మ

(111) వ్యానదర్శనాదులు : థ్రీ శంకరులు వ్యానులవారిని దర్శించుట, మండన ముని జయించుట, వరకాయ [వవేశము గావించి . కామశాస్త్ర రహ స్యముల నెజిగివచ్చి =. సరనవాజీని జయించుట్క పిమ్మట షణ్మత స్థాసనము గావించుట ఇతాాది వృత్తాంతములు మూలమున 44 పుటలలో నుండగా, అను వాదము 192 గద్య పద్యములతో ఆరవ యాళ్వాసముగా నవతరించినది.

మొత్తముమీద కువ్ననకవి తీర్చినది [కొత్త శిల్పమే! అందలి శళా సౌందర్యము నాలుగంచుల తడవిచూచి ఆస్వాదించదగి యున్నది. త. సంగహణము :

ఒకుప్పనక్‌ వి శాస్త్రముగానున్న మూలమును (వబంధీక రంవదలచుకొన్నాడు. కావున ళాన్త్రవాద ఘట్టములు చాలవజకు సం్మగహింపబడినవి, మూలమునందు శకి - స్మృతి - పురానేతిహాస సంబంధులైన ముప్పది రెండు (గంథముల నుండి పెక్కు నూక్తములను సువిసృృతముగా నుదాహరించి వ్యాఖ్యానించుట శ్రాననగును ఆంధధ్రీకరణమునందు వాని తాత్పర్యము మాతమే సం్టగహింప బడినది అట్టి సన్నివేళములలో మచ్చునకు కొన్ని ఈ (కింద పేర్కొనబడు చున్నవి.

(ఫ్ర) యమ మత నిఐబర్హణమునందు మూలము (34 వ వః) దాదాపు బకడుప్పటలలో నుండగా, అనువాదము వన్నెండు గద్య వద్యములలో (ఆ. వి, 5.42 నుండి 53 వరకు) రేల్చివేయబడినది. అందు రెండు వుటలలో నున్న కళశోసనిషర్‌ క్లోోములయందు కథాంశము న్యూతము (గపాంవబడి, తక్కిన తాత్త్విక భాగమంతయు విడువబడినది అందే ఆజామిళుని కథ నాలుగైదు వంక్తులలో వివరించబడియుండగా, అనువాదమునందు - 'అణామికుని కతంబున విష్ణదూతల వలనం దాడిశులై యా యమకింకరులు వరాజిశులైరి' అని మ్మాతమే సంగహంపబడినది

(11) కాశీషేతమునందు. వ్యాన శంకరుల నంవాద ఘట్టములో (బిహ్మ నూత చర్చ మూలమను3ందు రెండు వుటలలో విన్తెందియుండగా (52 వ్‌ వ॥ పు 267, 168), అనువాదమునందు మూడు నాలుగు పంక్తుల వచనములో విట్టు నూచింపబడినది - ఓ యతీందా! యీ న్యూతంబున కర్థం బేయ్యది యని యొక్క న్యూతరం బుపన్యసించిన నగ్గరుండా స్నూతంబున కర్ణోపన్యాసం

-శ్రీ శంకర జీవిత నంగహము గ్త్రేక టొనరించిన నవ్వుర్ధ్దుండందుకు (బతిఘటీంచి యర్థాంతరావ త్రిగా( విరీశార్జాను ాదంబు ొవించిన నవ్వివాద నరణీ వింతగాల గనువడిన నగురుం డలుక దొలుక (6.12).

(111) శ్రీ శంకరులు దిగ్భిజయానంతరము కాంచీ క్షేతము నందు వ్మిశమించి యున్నప్పుడు అనంతగిరి మున్నగు శివ్యలు మోషు మార్గములను మరింత స్పష్టముగా తెలినికొనగోరి ఆయనను (పార్థింపగా,' ఆయన అన్నుగహిం చిన విషయము మూలమున ఐదారు పుటలలో గద్య పద్యాత్మకముగా. వివరింప బడినది. అందు. భగవద్గీత, ఛాందోగ్య శ్వేళాళ్యతర = లై త్రీరీయాది ఉపనిష త్తులు మొదలగు (గంథముల నుండి పెక్కు. ఉదావారణము కీయబడినవి (656వ (వః వు 1189 నుండి 194 వరకు) కుప్పన కవి వానినన్నింటిని సర్మగ హించి, ఒక కందము . ఒక సీసము - ఒకటిన్నర ఫుట వచనము రళించి ముగిందెను (6-144 నుండి 146 వరకు).

(1ళ) శ్రీ శంకరులు షణ్మత స్థావనము గావించిన సన్నివేశము మూల మున ఆరు _పకరణములలో వివరించబడినది (67 వ వః నుండి 72వ (వః వరకు). కున్నన కవి దానిని రాలవజకు సంగహించినాడు చివరి యైదు [(వకరణములలో నొక్కొక్క దానిని రెండు, మూడు గద్య వద్యములలోనే తేల్చివేయుట జరిగినది.

ఇట్లు మత ఖండనము, త్మత్చతిష్టావనము అను విషయసులున్న చోట్ల నెల్ల శతి నతి ఎ పురాణాత్మక్రములైన ౨ పేక్కు.- షదాహరణములతో సువిసృృతముగా నున్న మూలమును, కుప్పన కవి తత్పారమ్మాత నిర్టేశముతో సంగపించినాడు. ఆనందగిరీయమునందు (వధానముగ్నా 49 _వకరణములలో ఈ మత ఖండనాదులే యుండుట వలన, ఆదార్య విజయమునందు మొత్తము మీద ఈ శాస్త్ర విషయము నాలుగింట మూడు వంతులు తగ్గింపబడినది. ఫలితముగా కావ్య సౌందర్యము "ెంపొంచింపబడినది.

సర్యగహణము మరొక విధముగా కూడ సాధింపబడీనదో ఆది పునరు క్రి వరిహరణము. శబ్ద పునరుక్తి, అర్ధ పునరుక్తి కొన్ని సందర్భములందు కావ్య 'సౌందర్య' హేతువులే అయినను అవి ఒక పరిమితిని దాటినచో కథా గమనము నకు ఆటంకములగును కున్సన కవి అట్టివానినీ శొలగించి, వాని శాత్పర్యమును మ్మాతమే (వకటించియున్నాడు. అద్ధివాని కుదాహరణములు

14 ఆచార్య విజయము = సవిమర్శక ఫరిశీఖనము

(1 మండన మి్యిశుని గృహమెచ్చట నున్నదని శ్రీ శంకరులు (వళ్నించి నవృుడు దాసీ కదంలక మిచ్చిన సమాధానము మూలమున వదుమూడు ళ్లోకము లలో నున్నది. వానిలో మొదటి క్లోకమిది అ

“వత్యవ ళబ్దాంత మిడి (పభేదై &

శుకాంగనా య్యత, గిరం వదన్సి।

ద్వారేశు నీడాంతర సన్నిరుద్దాః

అవేపా తం మండన మిళ ధామ॥ొ (556వ ఈ వు. 17)

ఇందు మొదటి పాదము మ్మాతము మారుచు, తక్కిన మూడు పాదములు మకుటముగా తదనంతర శ్లోకములు రచింపబడినవి ఒక వదమో పాదమో కాక మూడు పాదములు పునరావృతములగుట రమ్మము కాదనిపించినదేమో, కుస్పన కవి ఒక నద్యమునందే ఆ భావము నంళతటిని ఇట్లు సర్మగహించినాడు :

"వత్యక్ష శబ్దాంత పటు విధి లేదముల్‌

(వత్యయ ఘన న్నూత వాదములును జీవేళ్వరై క్య (వలావాను వాదముల్‌ స్నానాది మివ నత్కర్మతళశులు ఉరు మంత రాజాది యోగ లక్షణములు నంగీక్ష త్‌ (వరానాను గతులు చార్వాక జ్‌ద్దాది సాంగత్య న్లిరశులు కాపాలిక [కియా గౌరవములు

శ్రైవ వైష్ణవ కరిముఖ కా క్రముఖ్య

మళరతులు కాన్యనాటక స్ట్‌రులు చిత

గళుల నేయింట కీర నంతతులు వల్కు-

నదియె మండన మ్మిశ భవ్యాలయంబటు.” (6.49)

(ఓ) అమృత, వురారీశ్వరుని శరీరమందున్న శ్రీ శంకరులను ఉద్యో ధించు నందర్భమున్న మూలమునందు *తత్ర్యమసి, త త్త్యమని (త త్ర్వమన్సి రాజన్‌1$ అను మకుటముతో నేడు క్లోకము లుండగా (59వ (ఈ వ, 180-181), కువ్పన కవి వాని నొక వచనములోని కొన్ని వంకులలో (6-105) నంగ్రహించి నాడు,

అదార్య విజయము - అందీకరణ విధానము కేల ఇట్లు కుప్పన కవి మహ్మావబంధ నిర్మాణమున కనుగుణముగా ,గాచిత్యము వెజీగి, దొాలభాగమును నం్యగహించినాడు. శ. విస్తరణము ; ఆచార్య విజయ అంధ్రీకరణమునందు నంగవాణ మెంత పరి మాజణములో సాగినదో, విన్తరణము కూడ ఇంచుమించు అంత వరిమాజములో ఉరిగినది. బహుముఖములుగా సాగిన ఈ పెంపకమును - కే, సన్నివేశ నమ్మగ చ్నితణ, మ ప్యాతోన్మీలనము, కి. తీర్థక్షేరాది వర్ణనలు, 4. దేవతాస్తోత రచన 5. నమకా నంపాదనము అని (యైన భాగములుగా విభబింది వరిశీలింపవత్చును నన్నీ వేశ సమ్మగచ్మత* శ

మూలమునందు దీజ్మా[తముగా "పేర్కొనబడీన కొన్నీ సన్ని వేళములను న్‌మ్మగముగా బృితించుట ద్వారా కొప్పన కవి ఆచార్య విజయమునందు వానికీ (వర్యేక స్థానమును కల్పించినాడు. అబ్ధివానిలో పేర్కొనదగినవి = (1) మధ్యా ర్థన సాఇ్షాశ్కారము (11) వరకాయ్మవవేశము.

(1) మధ్యార్దన సాజుత్కారము :

శ్రీ శంకరులు మధ్యార్భున క్షేతమున కేగిన సన్నివేశము మూలమున నైదు క్లోకములతోను, పదునైదు పంక్తుల వచనముతోను నం్యగహముగా నుండగా,అమవాదము వందొమ్మిది గద్య వద్యములతో రసన దుపాఖ్యానమైనది.

శ్రీ శంకరులు చిబర్యపాయమునండే (బప్మా విద్వరిన్లులె, శీష్య సము దాయమః వెంట రాగా చిదంబరమునుండ్‌ బయలుదేరి మేధ్యార్డున కేతమును జేరిరి. ఆ దేవాలయ వైభవమును కువ్పన కవి యిట్లు వర్ణించినాడు:

“మణిమయ [ప్రాకారంబును, మవోన్నత గోవురోంబును, మంజుల గేహళీ కవాట మంటవన్తంథ విరాజ మానంటును, మానిత పొాళాయన యాకతాయాత శక పిక ముఖ నీలిల పషీ కలకలారావ నంళోభమానంబును; మహనీయ నారి శేళ నరన పనన ఐబదరీవకుళ నారంగ లుంగ మాతులుంగ వున్నాగ నాగ కపిల్దా శ్వత్థ చంవక మరువకాద్యురుతర తరేనికరో వరలనత్కునుమ శలాటు వలాది నముల్లసిత కాఖావిరాజమానంబును, మహిత శ్రేవీ పాద్మ స్కాంద రామాయణ భారత భాగవతాది విద్శిత చిత చితత ఖిశ్రికో సవవన్నతంబును నేగు మధ్యా ధ్ధనేశ్వరుని దివ్యాలయంబు” (2 _ 103).

క16 ఆదార్థు విజయము = సవిమర్శక పరిశీలనము సంస్కృత సమాస భూయిష్టముకు, శబ్దాలంకార “యుక్తమును అయిన ఈ వర్ణనము (వబంధ సం్యవదాయానుగుణముగా నున్నది. ఇది. ఆమూలకము. శ్రీ శంకరు లా దేవాలయమును (ప్రవేశించి, ఆజ్ఞా గణేశన్‌, - మవాలింగ మూర్తిని బృవహత్కుగాందికను సేవించి యొక్కయెడ శిష్యసహితముగా వీశమించి యుండిరి. అప్పుడు తన్నగర వానులును, తత్సమీప (గామ నివాస లును నగు వారలలో కొందణజు వండితమ్మన్యులు వచ్చి, ద్రైకావ్వైతములలో నత్యమెద్ధియని (వళ్నించినారు. అంత 'నమ్మవామవుండు ”|6 లిజ్జానాంధ తిమిరాంధీకృక చేతన్కులు, గ్ర్వైతాది నిఖింమత నీరస కూపాంతఃవవిష్టులును, సంశయ నీవోర వరిచ్చన్నులును... నగుటం జేసి యే నెన్ని రెజంగులం బెలియం బలికిన వీరలకు నిజంబు దోచదు" అని భావించి 'మీ సంశయం బిమ్మవి లింగ మూర్తి వలన నివారించెద రం'డని తత్సన్నిధాన మునకేగి యిట్లు స్తుతించినాడు: శ్రీమద్భృవత్కుఛాంచిత గంధ కాశ్మీర" సార శోభిత వక శరణు శరణు వో.సైక మృాత భస్మాయితోన్మ త్రదు ర్టయ పురానుర వార శరణు శరణు అనువము వేద వేదాంతార్డ సంచార. చరణాంబురుహ యుగ్మ శరణు శరణు రమ్య కల్యాణ సర స్తటీ విహరణో జ్వల రసోదంచిత శరణు శరణు శంకర మహేశ ఫాలాక శళరబు శరణు శర్వ సర్వామరాదీళ శరణు శరణు నకల దుర్జన మదభంగ శరణు శరణు జయ గుణోత్తుంగ మహలళింగ శరణు శరణు. (2 = 10% / నర్వోవనిషదర్థ సర్వ శాస్తాార్ధముల్‌ సర్వమంతార్థముల్‌ సర్వ మీవె నిఖిల మంత్మకియల్‌ నెజప్పు తెజంగును నిఖిల మతంబులు నిలుపు ట్లీవె

ఆచార్య విజయము . ఆంధ్రీకరణ విధానము 119 యాగఖభాగంబులు యాగమం్య తంబులు యాగాధికారియు నరయ నీవె చళురాననుండును సరసీజాకతుండును ఇం దాదిదేవత లెల్ల సీవె

నర్వమయు డీవె సర్వజ్ఞ నర్యవినుత

సర్వవందిత సర్వేశ నర్వజనక

అర్క-కోటి (వకాళ మధ్యార్థునేళ

శ్రీ మవాలింగ 'కచిరుచి శ్రీ కుఠాంగ, (2.105)

ఇట్లు నుతించి, సంశయమును దీగ్పుమని (ప్రార్థించినాడట. అప్పుడా స్వామి (వసన్నుడై,

పకటించి తిపురుల నాక జుజ(గొని రుంట.

౮ టల జి

వింటి దంట నడంచు కంటితోన హరిహరా ద్యభిలామ రానీక భయదమౌ

విష మడంగిన మెడ వీకతోన ఆనలకూల కపాల వూ౦ంణాది లాంఛనో"

జ్వల రనస్ఫురిత వానములతోన తవిలి యవస్మార దండపాణుల నేల

శాదుగ దన్నిన పాదయుగముతోన్న

బోడగడదార్చి _కొంజడ ముడి నమర్చి

విడక ముడిగొన్న వినువాక వీకతోన

నెలతునుక పువ్వు మన్వపు సౌలపుతోన

మేని సాబాల నిరవాందు భానతోని (ఒ107)

“రవిశత చం్యడ సహస (పవిమల రుచు లెసకమెసగ బఐందురతర వైభవు డభవుండు అమ్మివోలింగంబునుండి యావిర్భ్శవించి" (వత్యవమైనాడు అనంతర మా స్వామి భక్తరతణవరుడ్లై చెయ్యెత్రి, మేఘ గంలీర ధ్వనితో.

“సత్యము సత్యము సత్యము

నిత్యము నద్వైత మతము నిరునమ మరా

షిత్యము మోక్ష థ్రీ సా

హ్‌త్యము మీరెల్ల సందియింపకు డింకన్‌” (2312)

'శీజు ఆచార్య విజయము = సవిమర్శక వరశీలనము అని పలికి అంతర్చితుడైనాడు. అద్భుతాశ్ళర్యజనకమైన అ సన్ని వేళమును దర్శించిన ధన్యుణు తక్షణమే అద్రైతనుత స్వీకార మొనర్చి శ్రీశంకర ఈ ఘట్టమునందు నండితమ్మన్యుల పళ్నగాని, శ్రీ శంకరుల యాలోచ నముగాని మూలమున లేవు. ఇక మధ్యార్థువేశ్వర స్తుతి మూలముకంటె నెన్నో రెట్లు పెరిగినది; ఇంచుమించు అమూలక మనవచ్చును. ఇచ్చట మహలింగ (తేజోలింగ). మహాలింగ (గొప్ప లింగమా!) కబ్దములను రెండింటిని [వయో గించి కుప్పన కవి తన శబ్దశాన్త్ర పాండిత్యమును (వకటించినాడు. అనంతరము (వళత్మవమైన శ్రీ వర మేశ్వర వర్ణనము కూడ అమూలకమే! ఆ స్వామి “సత్య మద్వ్వైతం, సత్యమదైైతం, సత్యమదై్వైతమ్‌” (ఇతి (తిరుక్త్వా శన్మిన్నేన లింగే ఆంతర్జదే) అని పలికినట్లు మాతమే మూలమున నుండగా కువ్వ్సనకవి దానిని శెండు కంద వద్యములలో వేలుగా వర్ణించినాడు. ఈ వేర్పాటు అ సన్నివేళ మునకు శిభరాయమాణ మై ఆస్వామి నలుకులకు గల _పాధాన్మమును నృ్పష్టీకరించు చున్నది. ఇట్లు (వతి కేశమునందును ఇతర మళముల వారనేకుళం ఎదుర్కొను టయు, ఓడిపోయి ఆద్ర్వ్వైతమును స్వీకరించటయు గలవుగాని, సాజత్పరమే శ్వరుడే సాథ్యమిచ్చుట కానరాదు. ఇది శ్రీ శంకరుల దిగ్విజయయా[ఠలో (వళమ కేంద మగుటయే ఈ వై శష్ట్రమునకు కారణము గావచ్చును. ఈ ఆంత ర్యమును గుర్తించిన కువ్సన కవి సంగ్రహముగానున్న మూలమును ఏ సృత వజచి, రసవ త్రరమొనర్చి, శ్రీ శంకరుల దిగ్విజయ సౌధమునకు ఈ ఘట్ట మును పీఠముగా నంనిద్ధమొనర్చెను. (1 వరకాయ (వవేశము £ శ్రీ శంకరులు సరనవాణితో శాన్త్రచర్చ గావించుచు,శామళాన్త్ర విషయము తన కపరిచితమగుటచేత్క, ఆ ఇన్రజ్ఞానము సంపాదించుటకు తనకు అరు మాసములు వ్యవధి కావలెననికోరి, ఆ సమయమునందు మరణించియున్న అమృత పురాధీశ్వరుని శరీరమును (ప్రవేశించుటయే పరకాయ [వవేశము. ఆ శరీరమును రరించి ఆయన (నవర్తించినతీరు మూలమున గద్య వద్యాత్మకముగా మూడు పుటలలో మ్యాతమే యుండగా, కువ్పన కవి దానిని వబంధవక్కిలో వర్జించి ఆరువది గద్య వద్య్మములుగా ఏ నృత మొనర్శినాడు. ఇందు మార్యోదయాన్ల

-అదార్య విజయము - అంగర్రీకరణ లిధానము శనై మయములు, చం్చదోదయమట, గంభోగ మ్మివలంభ ళ్ళంగారములు నిండుగా వర్ణించబడినవి.

ఈ ఘట్టమునందు చేంభోగరీతుల వర్జనము బదు సీసవద్యములలో వ్యాపించి యుండుట గమనార్హతజ “పొళలౌకిక తత్త ఛరివూర్ణమై, వరమ వవ్మితమైన శ్రీ కంకరుల జీవిత చర్మితమునందు లౌకికమై, ఇందియానుళన శూపమైన యిట్టి సంభోగవర్డనరణ ఉదితమా!" అని కొందణు నందేహింవ వచ్చును. ఇచ్చట సంకుసాల నృసింవాక ఏ (వకిజ్ఞ స్మరించదగియున్నది =

*యతి విటుడు కాక పోవు టెట్టన్మడీయ

కావ్య శృంగార వర్ణనా కర్ణణమున

మిటుతు యతి గాక పోవునే వెస మఠీయ

శ్రావ్య వైరాగ్య వర్ణనా కర్ణణమున.']9

అశ్లే కుప్పన కవి కూడ తన శ్రావ్యమునందు యోగ వర్ణనము సమ్మగ శఐగా నుండుటచే, భోగ వర్దనశజ కూడ నిండుగా నుండవలెనని తీర్మానించు కాని యుందనచ్చున దీనిని నమకాఠలీన సాహిత్య (వభావమనియు చెనృవచ్చును గాని, ఉన్పన ఉచితజ్ఞు కైన కవి; ఆయనతన వర్ణన చానల్యమునకు ఉక నువే కామ్య సొండర్యమును ఐరీచేయునట్టి అసమర్థకవి కాడు. అందునలన యోగ్‌ _ భోగ వర్ణనఆ నమత్వము కొజకే యిట్లు సంలోగ వర్ణనము గావించినాడని చెప్ప వచ్చును.

ఇట్టు కాన్ర్రము వజంధముగా రూపు దిద్దుకొనుటలో పె రెండు నన్ని వేళవనలు (వ్రముతి స్థానడజను పొందుచున్నవి. పాతోన్మీలనము :

శాన్రమైన అనంఠానందగిరీయమునందు. రేఖా మ్మాతముగా నుండిన ప్మాఠలు తెలుగు పబంధమునందు సమ విభక్తాంగములై సజీవములు కావలసి యున్నది. అఫ్లే = ఆర్యాంబ, శివగురువు, శంకరుడు, వ్యాసుడు, మండన మ్మికడు, నరసహాణి, అమృతపురాదీశ్వరుని పట్టమహీషి మున్నగు ప్యాతలు కువ్వన కని, ద్యిఈణలో | పాణము కోడికొన్న మ ఇట్లు ప్యాతోన్మీ లనము చేయుటలో తెలుగు (గంతమెంతో' పెరగినది. ఉదావారణమునకు ఆర్యాంబ ప్యొత చీ తణము (గహింవడగియున్నదిం

కరా అదార్య విజయము = సవిమర్శక వరశీలనము ఆర్యాంబ జగడ్గురువైన శ్రీ శంకరులకు తల్లి. ఆ మాతృమ్దూర్తిని గూర్చి మూలము నందిట్టున్నది.

*“ఉపనీతీ మకృత్ర్వైన మమార మహిత; పీరా?

తస్వౌర్థ దైహికం సార్వీ చకార జ్ఞాతిభిన్సమమ్‌॥

అథోవనాయ యామాన మాతా తనయ మాత్మనః

సదాబారవతా గో జన్మనై న చిపళ్చితా॥ి (2 వ[వ॥వు క్ష0ి

శీవగురు మరణము-తదనంతరము ఆర్యాంబ (వవర్హించిన తీరు అనునది ఇచ్చటి సన్నివేశము ఇందు సంస్కృత ఆర్యాంబ , సకల కార్యములను యాం్యలికముగా నిర్వ క్రించినట్టున్నది. అమె నుఖము . దుఃఖము, అలోచనము_ అంతర్భము, గాంలీర్యము _ ని్మిగవాము మున్నగు హృదయ గుణములను మన మూహించుకొనవలసినదేగాని, వాని వివరములు అందు మందుకైన కానరావు. తెలుగు ఆర్యాంబ గుణగణ నిలయయైన చైతన్య మూర్తి.

'అదవయేట శివగురుం డతనికి ,.ఎ. ఉపనయనంబు సేయ నుద్యోగించి యున్న ఆ కోరిక నెరవేరకయె యా విద్యాధిరాజవర్యుం డమరత్వంబు జెందిన ఈ త్రనయు౦ డనుపనీతుండు గావున నా శివగురుని భార్య నిజిడ్జాతి నహితంబుగా, తన మగనికి వైదిక (కియలొనరించి పావనిర్సై వతినిధన జనితంబగు ఖేదం ఐబమ్ముద్దు వాలునింగని- మాని నిరంతర సంతోషాతి కయంబున మెలంగు చుండె” (ఆ వి. 235)

ఇచ్చట వతినిధన కారణముగా అమెకు గల్లిన ఖేదము,* అడి తొలగిన విధము పేర్కొనబడినవి. కుప్పన కవి అంతటితో ఆగక ఆర్యాంది సలతోషాతి శయముతో నుండుటను ఒక అర్థాంతర న్యాసముతో నిటు సమర్థించినశాడు.

*'ఠతనయులను గన్న సాధ్వికి

తన నాథుని పిదవనైన తసయ నుముఖదర

రన్న జనీత ఘనానంద:

లొన గూర్భక “యున్నె యతళులితో శ్సాహంబుల్‌, ౧2.36.

వనర్మివతకు కర మరణము ఆళనిషాతమే ఆ డుఃఖము సమ్మద మంతటిది. అందు మునిగిన జీవి [పాజఘులతో బయటబడుట కష్టమే. ఆ దుఃథో ద్వేగమును ఆర్యాంబ “ఠశనయ సుముల దర్శన జనిత ఘనానందము'తో నిగ

ఆదార్య విజయము - ఆంధ్రీకరణ విధానము శిబి హించుకొన్నది తదనంతర క ర్తవ్యమునకు తగిన యుత్సాహమును సంపాదించు కొన్నది. కుమారున కువనయనము జేయించినది.

ఉపనయనము [బాహ్మణునికి రెంవజన్మ ఆన్మవావ్మణత్వమునుండి కర్మ బావ్మణత్వమును సాధించుటకు " ఆకీ నంధాన కర్మ.: దానిన రెండు వద్య్మములుగా నిటు సపెంచినాడు,

“అటుల సంతోషచి తయె యక్కులాంగ

నా మణీ నిజాత్మజుని కువనయన మపుడు

జారి వలన నొనర్శె, వగ్గలిక మెజయ

సకల బాంధవమి. తావ్ల సమ్మతముగ్య

ఆరీతి సదాబారో

వారుడును కలీనుడును బధ్యవవరుడున్తై

మీరిన జ్ఞాతివలన ముద

మారగ నువనీతు జేసి యుత్పాహమునన్‌' (237, 38 )

సకలబాంధవ మృతావ్ల సమ్మతముగ ఉవనీతు నొనర్చినది తెలుగు, ఆర్యాంట.

ఇన్తే ఈ పాత మీంకన్ను అనేక సన్ని వేళశములలో "ెంపొందింపబడి సమ్మగ శిల్పముగా తీర్చిదిద్దబిడినది ఇట్టు.ప్మాతలను విస్పష్ట రేఖలతో తీర్ను టలో విస్తరణము జరిగినది. తీర్ధ కేత్రాది వర్ణనలు .

కాశీ రామేశ్వరాది క్షేతములన్సు గంగాది తీర్థములను చచంచినంతనే కుస్పన కవి తన భ క్రి తాత్సర్యములను వెల్లడింపక మానలేదు. అదియు ఆంత్యాను 'పాపాది = అంంకార విశిష్టముగా, సుదీర్ష సమాస ములతో, (్రుబంధం పద్ధతిలో సీసాది పద్యములలో వర్డించినప్పుడే ఆయనకు తృ ప్తి. చిదంబర్హ్య క్షేత్ర (వస్తా వన వచ్చినప్పుడు ఆయనకు గల్గిన యుత్సాహాతిశయ మిట్లున్నది-

“అతులిత శైవ సిద్ధాంత ఫారగ ను(

వార బంధురము శ్రీ వ్యాళ్లు పుంము అ్యశీతజన సకలార్థ సంధానాతి వైభవ ధురము శ్రీ వ్యాఘ పురము

న! ఆచార్య విజయము - నవిమర్శక నరిశీలనము శనుల నంభవ ముఖ్య సుమనోఒను రంజనా (వకి జయాకరము శ్రీ బ్యాాఘ వరము శ్రీమన్మహానటానీజ నృ త్ర్మకయా వరనభాంతరము శ్రీ వా్యాఘు పురము కలి కలునకంగ చంగ రంగ త్రరంగ నంగ వర్ధిత శీకరోజ్ఞ్యల విశేన నర్యభ మాడంబ రోల్లన రెవ గాంగ వైఖరీ సారఠరము శ్రీన్యాఘపురము " (2.93 ) బన్లే శారశ్లైలము (1.102 నుండి 114 వరకు), కాలట్యగవారము (25 నుండి 9), రామేశ్వరము (2.119), అనంతళశయనము (కేర్‌ నుండి 8), శాశీక్షేరము.గంగాతరంగిజి (ఈ.127 మండీ 138) మొదలగువాని వర్ణనములు మనోహరముగా విశిష్టథిల్పముతో సాఇ్షుత్కరించును. ఇవి యన్నియు కున్నన న్వకపోల కల్పితములే! కాచ్చ్రచర్చ్యావస్థానమనందు. ఇవి మనోజ్ఞమైన మజిలీ లుగా నుపకరింపగలవని ఆయన భావించియుండనచ్చును. స్లోత రచన; నివ్మా విష్ట్వాదిదేవతలు పొత్కరించినవ్పుడు, వారి ఆకారవిశేషమును సీసాదీ వద్యములలో వవంధవద్ధతిలో వర్ణించుట యిందు కనిపించును. మజియు ఇ దేసతలను (పర్య్మేకముగా స్రోతము ేయటయ కనువట్టును, (0 అకొరవర్దనముః బహ్మ దేవుడు నారదాదులతోఃగూడి శ్రే శాసమనే శేననవ్పుడు నరమేళ్వశు డిట్లు దర్శన మిళ్చెనటడ 'మహీత్‌ మధ్యందిన మార్తాండ కోొట్టీప లా బంధురచ్చటా వటళితోన నీరువమేళిన తళ్చురుషా ద్యలిభ్యోన్న త్‌ స్పురోత్పంచ వ క్ర్రంములళోన ఆతులిత సోమసూర్యాన లాత్మళ నహ శ్వారూఢ న్మేతశయమ్ముతోనే రమణీయ పూర్ణిమా నిమలనుధాకరో పమ శీశలన్నభావంటుతోన

ఆగార్య పీ జయసను = అర్మదీకరణ విధానము ! మెరుగు లిగురొత్తు కెంజడ మురువుతోన

పొలువు దెలిపెడు నెలతున్యు వువ్వుతోన

కలికి కులిశెడు సామేని ఈకుకు తోన

లీఏి నిరవొళడె నమ్మవో దేవు డవుడ.*. (ఓ107.)

ఇట్టి వర్ణనలు ఆచార్య వజయనున+ండు అచ్చటచ్చట కనిఏంచి దివ్య ఈూపములను సొనుత్కరింప జేయుచున్యవె, (147, 6.25, €.1215 మి!)

(11) స్తోళ రచన 1 ట్రీ శంకరులు అమృతక ప్పరాడీశ్వరుని కరీరమును వదలి, స్వళరీరమును పొందిన సందర్భమునందు మూలమున శ్రీ లఖ్మీనృసింమా దేవుని న్తుతిరిచు క్లోకములలో ఈ కింధి ల్లోక మొక్కటే పేర్కొనబడినరి.

*'బహ్మేర్యద గద మరురర్క. కిలీటకోటి

నంఘచ్చికాయఘి కమలామల కాంతి. కాంత!

లఖ్మి లనక్కుచ నరోడువు రాజహాంగ!

లష్మీ నృసించ! నును దేహా కరావలంబమ్‌,"

ఈ ఘబ్ధమున అనువారమునందు *కరానలంబనున (టక్కున (టలోవః గదే నృకేసరీ!” యను ముకుటములో ఆరు వద్యములున్నవి.- “ఇర్యో ద్యష్ట ళల? అని మూలమునం చుండుదిను బట్టి యిట్లు పెంచబడిన రననచ్చును, మ మున బేర్కొనబడిన క్లోక సంఖ్య యెనిమిది. కుప్పన కవి రచించిన పద్య మౌ్య్యణరు. “లఖ్మీనృసీింవా మను చేహ కరావలంబమ్‌ అను మకుటముతో నున్న మొత్తము శ్లోకముల సంఖ్య వదునేడు. ఈ వదునేడింటిలోని యొక ళో మే మూలమున లేర్కొననిడినది. కొని, కువ్పన కవి నద్యముంలో నేయొళ్కటిగాని, వీ యొక్క క్లోకమునకును సంవూర్జానునాదము. కాడు. ఈ ఆరీంటి యందును వాని భావము కొంత (గ్రహిదివబిడీనది. ఈ ,కంథి వద్యము వూ ర్రిగా కువ్చన హౌంళశమే.ం

“సి క్రయ నాళయెడం గలుగు

నెయ్య మెలుంగక యిట్టి వింఠ'యొ ళజైదము సయ బూని రిటు చెల్లునె విచ్‌ భజియింప్పచుండగా

ఖర భార్య ఏజయము అ సవిమర్శక వరశీలనము ఈ దురవస్థ మాని దయ నిప్పుడు నన్ను భరి యుక్తమౌ ౫ గాదె కరావలంబున (గక్కున బోవగదే నృకేసరీ!' (6- 112) స్లోతములను సంస్క్కృత భాషలో కూర్చవలెనని కువ్చనకవి యభిలాష, కాని యిది ఆంభకాన్యము గాన స్తోతముల_ నన్నింటిని సంస్కృత మునంచే రచించుట నంభావ్యము కాదు. తీర్చుకొనుటకు ఆవకాశములేని ఈ కోంకను తీర్చుకొనుటకు అయన రెండు పద్ధతుల నవలఠింబించినాడు, క. 'సంస్కృత భాషా న్పూర్రి కలుగునట్టుగా- తెలుగు పద్యములను కూర్చుట. 2 నంన్కృత భాషా మయములుగా తెలుగు పద్యములను కొన్నింటిని రచించుట మొదటి పద్ధతి కుదాహరణము.--- శ్రీ రమా హృదయేశ చిరకరుణావేశ సకల సద్గుణ కోశ శరణు శరణు కరధృత్మోగ రథాంగ కలిళాసీ కాపొంగ సమద దైత్య విభంగ శరణు శరణు వురు క్రైటభ విఫాల మహనీయ గుణ జాల సామగాన విలోల శరణు శరణు దురిత శై ల శతార దుర్మదారి విదూర సకల త్తోక్తాధార శరణు శరణు కనక కళిపుని చేజిక్కి గాసి జెంది నిన్ను వేడెద మిప్పుడో నీరజాక్ష ఎయిదియె తణి మమ్ముుబోచుట క్రీవుగాక్ష వేరె ఉక్కెన్వ థున్నారు చేద వేద్య! (1.5) ఇచట సీసము నాలుగు చరణములలోను సంస్కృత సమాసఘటీత సంబోధనములు కూర్చుబడియున్నవి '*శరణు”. శబ్బము శరణ కట్ల రూపాంత చి రముగా తెలుగుకవులు (పయోగించిన రూపము. దీవికి తెనుగునరక్షకము, శరణా గతి, నమస్కారము అను నర్ధముబున్నవి. డీనిని తత్సమ మనవచ్చును. ఇది సంస్కృత సమానయు క్తముగా నున్నందున * ఆర్మధలాషా ఛఈచనయే యైనను.

ఆచార్య విజయము = ఇంద్రీకరణ విధానము శే27 వంస్కృతన్ఫూర్రిని గలిగించుచున్నది. ఇచట శరణు శబ్దమునకు శరణాగతి యను నర్థము దగ్గరగా నున్నది, ఇక రెండవ వద్ధతీ కుదాహరణము _ వేదాను లాపాయ వితత పతాపాయ 1 మర్శిత రూపాయ నమళశ్శివాయ్య చందచూడాయ ళాశ్వత నిజ్మకిడాయ మోహాపవీయ నమో మృడాయ గౌరీధవాయ విఖ్యాత సద్విభవాయ మూర్తితయాయ నమో భవాయ సర్వేశ్వరాయ సజ్జన రక్షణ పరాయ భూరారిపాయ నమో హరాయ స్మరవారాయ నమోనమః పురహరాయ శంకరాయ నమో నమ శృంచలాయః నిత్య శుద్ధాయ బుద్దాయ నిర్ణణాయ నిర్వికారాయ తే నమో నిర్మలాయ. కరణం భజామి శివ తవ ఒ, చరణం నాన్యం వణామి సర్వజ్ఞ దయాం కురు మయి గౌరీ వల్లభ పరమేళ్వర దురిత దూర _నణతారి హరా! (1 అ పేశేర్యె 1ేషేక, 0 కైలాసమున సాశాత్కరించిన మవాదేవునిని (బవ్మాదేవుడు స్తుతించిన విధ మిది. ఇట్లే శంకరుడు రామేళ్వరుని స్తుతించిన రీతి సంస్కృత భాషా మయ ముగా నున్నది ఈ రెండు నన్నివేశములలోను ఒక సీసమీ. ఒకి కందమే (గహింపబడివవి (2 = 121, 122 ) రెండింటను చతుర్ధ్యేక వచన (సయోగము సమానమే! అ కూర్చులోని సమకా సొందరీఇములు మనోహరములై ఈ క్షి భరిత ములుగా నున్నవి. ఈ సీసమునందలి చతుర్శీ ్యవయోగ వైచ్చితి యజుర్వేదము నందలి ర్ముదాధ్యాయములో నమక పాఠమును న్ఫురింప జేయుచున్నది.

5 ఆ౮ార్మ్య పీజయము = సవిమర్శక పరశీలనవబ “శవ్నస్తే భన్తు భగవశ్‌ విశ్వేశ్వరాయ మహాదేవాయ (త్యంపికాయ (తివు రాంతకాయ ...సదాశివాయ శ్రీ మన్మవాదేవాయననుః” అను మంన్వూర్తి సీనము నాలుగు సాదములందును కలుగుచున్నడి, అఫ్లే గీతవజ మొదటి రెండు హైదములలోని 'నమోనవమ.॥ ఇత్యాది నవుళ్శబ్దావృ త్రి *వశూనాం పతయే నమో నమ స్పస్పీింజరాయ' ఇత్యాది మంర్యతమును తలప్పునకు దెచ్చుచున్నది. *వేదాను బాపాయ, మంత రూపాయ” అను వీశేష్షణముల వలన ఈ స్తోతము వేద మర్యతము వంటిదని నూచింవబడినది. “నమశ్శివాయ, నమా మృడాయ, నమో భహయ; నమో హరాయ" మున్నగు రూపములు ర్యుదానునాకమునే (సతి ధ్వనించుచున్న వి, వేదముఖుకైన (ఐహ్మా, వేదాంతర్గతమైన ర్మదరముతో శ్రీ మహార్ముదుని స్తుతించుచున్నట్లు నృురింపజేసీన ఈ రచనా శిల్పము కువ్పన కవి (పరిభాద్యోతకమే గాక, అనువాదమునకు వినూత్న సొందర్యోపాదకము కూడ అయినది

ఇట్లు కువ్సన కవికి గల స్తోతరచనాభిలాష అనువాద్యగళథమును మటి కొంత పేంచినది. సమతా సంపొదనము :

మూరలమునందలి భావములు సీసాది పద్మములకు దగినట్టు కొనవచ్చినచో, కువ్సన కవి అట్టి వానికి పూర్వావరములలో కౌంత సౌరత భావమును జేర్చి, సమతను సమకూర్చి, వద్యములను మనోహరముగా తీర్చుట ఆచార్య విజయము నందెన్నోశోట్ల కనిపించును. సీనమునందలి నాలుగు పాదములితో మూలభావము ముగిసీనటో; తదనంతర గీతమున తక్తుల్యమైన భావముతో వూరించుటయు గలరు, ఈ [క్రింది యుదాహరజసులలో దానిని గమనింవవచ్చును,

(1) వామమార్గ: శ క్రారాధనపరులై న కొందజు-. 'లృ.గ్యగ న్య బుళు నిదాఘ జడభరళత . ఏశ్వామ్మిత. రా'మాదుబవలె. మేమును. వామోపాసకులమై ముక్తులి మయ్యెద = వుని వల్కగా, శ్రీ శంకరులు దానిని అండించురు.

*మగ్థబుద్ధీనాం యుష్మాకం భృగ్వాని నమకా కథం స్యాత్‌? బృగు పాద కాడితో విస్ణుః ((బ్రవ్యాది) _పియమేన చకారః అగస్వాదివు సమ్ముద షానాది సాహసకర్మాణి వర్షన్తే। భవళొం కాదృక్‌ ళ$ః కఠంనాన్తి?' (22వ వ॥ పు 100, 10ప్రే అని ఆశక్మేపించిరి: ఇదీ కున్సనకవి యనువాదములో నిట్లు రూవుదిద్దుకొన్నదిః

“ఆలార్య'విజయము - ఆంద్రీకరణ విధానము క్ష2 “అథభిలేపుడై న రమాధినాయకుని దా దన్నడె భృగుడు పాదంబు వలన కోవంబు పొడమిన గుంభసంత వుడు-కా నొక [గుక్క గొనడె యా యుఢడధి జలము ఎలమి విశ్వామ్మతు డిల (బమ్మాసృష్టీ!ి (వకిసృష్టి సేయడె వంతమలర రాముడు తన యంళచే'మహీ మఠలడల మంచిత రీతి భరించలేదె అహహ! జడ భరకతాదుల యశుల మహిమ సీవు వినినావా, కనినావా" నీకు సీదు నవాడరుల కిట్టి యద్భుత సొహసంటు గలదె, కలదేని ఏవరింపు మలవిగాను." (4.193) ఇచట మొదటి రెండు సీసపాదముల భావము మూలమునందున్నదీ. అనంతరము '“విశ్వామ్మ త-రామ' నామములు మ్మాతమే మూలమునందు పేర్కొన బడియుండగా వారొనర్చిన విశిష్టకార్యములిను లొవింది, తక్కిన రెండు. పాదము లను - సమత్వము వచ్చునట్టాగా వ వూరించివాడు కుప్పన.. తేబిగీతిలోని భావము 'మూభిము..వందున్న!దే. ఆయినను, దానిని తెలుగు-.వాటీయవబలతో ::మెపొందించి .నోడుఎజట్లు బీజ మ్యాతముగా నున్న మూచిము నర్వారిగ సుందకముగా పోడి చేయబడినది. (1) అద్రైతి యగు మవోపురుముని గొప్పదనమును వర్షించునప్పుడు మూలమిట్లున్న ది... ణి అద్వైత విరతో-య్యత సదేళః వణ్యవర్థనః। కద్దర్శన. వరా యేతు కే.ముఖైస్న్యు ర్న సంకయః॥ అద్వైత నిందాం కుర్వన్ని యే మూఢా చఃఖ..భాగినః! కే సర్వే నరకం యాన్తి మాతృనిందా.వరా యతాః' వ (తృతీయ్మనః, వు. 15, 16.) డి౪5.9

| 136 అదార్య విజయము - సవిమర్శక పరిశీలనము ఈ నాలు గర్జములలోని భావమును సీసము నాలుగు పాదములలో వజదినాడు కువ్ప్సన-- “ఏ దేశమున నుండు నెలమిమై నద్వ్వైతి యది పుణ్యవర్థనం జై శనర్భు అద్ర్వైతి నీషించు నట్టి వారలును ము క్రి నహింతు రిందు సందియము లేదు. అద్వైత వరు దూరునట్టి మూరుడు ఘోర భేదముల్‌ చెందు తత్కిల్చిషమున మాతృ దూషకు డగు మాడ్కి- నద్వ్వైతిని దూషించు వాడేగు దుర్గతులకు, ఇంతటితో మూచభావము వూర్తి యెనది. తర్వాతి తేటగీతి యంతయు కువ్పనకవి సౌంత మే కాన నద్వ్వైతికి నమం౦బు గలదె జగతి శిన విరించి రమేశులు _పవిమ లాత్ము డైన యడ్వ్వైళ నిధిని పాయక భజింతు రతడె సరతత్ర్వమును (బహ్మయనుట యతడె.' (ఒ86.) సీసము నాలుగు పాదములలోని భావ సౌధమునకు గీతభావము 'పునాది మైనది, అద్వైత (ఈమూర్త్యాత్మ కుడు, (తిగుజాతీశుడు నమట కువ్చనకవి ఠతత్తావగాహన శక ఒక గుర్తు, ఇట్లు తెలుగు (వబంధము కొంత పెరిగినది, ర, మార్పులు = చేర్పులు : ఇది కాన్త్రకావ్యమగుటచేత మార్ప్చుదేర్పులకు అవకాశము తక్కువే! చేయ బడిన మార్చుచేర్చులు కూడ అంత ్నవధానమైనవి జొవు. అయినను, కొచిక్యా నొచిత్య వరిగణనము ద్యారా కవి (వతిక వ్య క్తమగునట్టి స్థానము లివి; కావున ఇచ్చట స్టాలీపులాక న్యాయముగా ఈ మార్పుచేర్పులు వరిశీలింపబడుచున్నవి. (1) కర్మహీన వైష్టన మత నిబర్హణమునందు నామతీర్ణునితో శ్రీ శంకరులు . *తస్మాఠ్‌ భవాన్‌ నభాం గత్వా, ద్వాదళ _వదవిఐ నమస్కారాన్‌

ఆచార్య విజయము = ఆంధ్రీకరణ విధానము క31 కృర్వా.. _వాహ్మణ్యం సంపాద్య కృతార్జో భవ' - అని ఆదేశించినారు (10 వ వః పు - 65). తెలుగు _వబంధమునండు “బావ్మాణనల కేగి” (3.120) అని యున్నది. ఇచ్చట నభ' యనగా ఏబాహ్మణసభ' యన్నమాట. ఇట్లు కువ్వ్సన కవి ఆనాటి సాంఘకాచారమును న్పష్టీకరించియున్నాడు.

(2) కాపాలి కైకదేశ మత నిఐర్హణమునందు (4 న వః ప్ప, 107) ఉన్మత్త భైరవుని గూర్చి *క్తేథఘాత వురస్సరం మదిరాపాన ము త్తం కాపాలికం దూరమత్యజత్‌ ' అనియుండగా, తెనుగునందు కేళశఘాతములు కళాఘాతము లైనవి. కొత్తగా ముష్టీవహారములు కూడ వచ్చినవి (4.242). మదిరాపోన మళ్తునికి ఇవి యావశ్యకములని కుప్పన్‌ కవి భావించి యుండవచ్చును.

(39) భక్రమత నిరాకరణమునందు కర్మ . జ్ఞాన మార్గములను రెండింటినీ విడిచినట్టి భ క్రమతానుయాయులకు శ్రీ కళంకరులకు జంగిన వాదమునందు (వళ్ళో త్తరములీ [కింది విధముగా సాగినపి -

“విష్ణశర్మన్‌! కతిఖీః అబైః ఏవం సీతిః?”

న! తై న!

నత్వాహ - “మత్పదృశః నవ్లను పురుషః తత్పికా కించి తృర్మశీల ఇతి బాల్యేమయా శుతమ్‌! (6 వవ పు. 4ర5్‌.)

“ఎన్ని సంవత్సరముల నుండి మీరీవిధముగా నున్నారు? అను (వళ్నకు విష్ణశర్మ-'మా వూర్వ పురుషులలో ఏడవవాడు నావంటివాడే! ఆయన తండి కొంచెము కర్మశీలుడని నా బాల్యమునందు వినియున్నాను" అని సమాధానము చెప్పినాడు.

ఈ (వళ్ళో త్తరములు అనువాదమునందు కానరావు. వానికి బదులుగా శ్రీ శంకరుల వాక్యమఃుగా ఈ [కింది పద్యమున్నది.-

“కనుగొంటె యిచ్చట దనరెడు సవ్లమ

వురువు నీతని నన్ను బోలువాని

విను మీతని గురుండు గొనకొని యొక కొన్ని

కర్మముల్‌ నెరపుచు ఘనతనున్న యా జనకుని రీతి నతి బాల్యముననన

న్నాశయ మొనరించి యధిక భక్షి గరిమదే నిచట నందశికి నాచార్యుడై

పజగె నీ నిజబుద్ధి పటీిమవలన

132 ఇదార్య విజయము సవిమర్శక పరిశీలనము గాన నీవును నిగమో క్త కర్మసరణి నెాజపుచు గృతార్జుడె భవ్యనియతి మెజయ తాం[త్రికాచార నియతు లెంతయును వీడి మహితనిష్టాపరుండవై మనుము జగతి ' (3-25,) ౭ఈ మార్పునకు కారణమేమో ఊ+హింవవలనీయున్నది. '“అహరహ స్పంధ్యా ముపాసీత' అను వచనముబట్టి (వతి దినమును నంధ్యావందనము తన్న రాదు. 'నన్ఫ్యాతి _కమణం యస్య సవ్తర్మాత మవిచ్యుతమ్‌। ఉన్మత్త దోషయుక్త్షోనా పునస్పంస్కార మర్షతి॥ అని శౌనక వచనము. ఏడుదినములు కర్మానుహ్టినము మానినవానికే యిట్టి |పాయశ్చి త్తము చెవబడినప్పుడు, ఏడు తరములు మానినవానికి [పాయ శ్చిత్త యోగ్యత కూడ ఉండదని కున్సన భావించియుండవచ్చును కావుననే విష్ణుశర్మ తన జీవితశాలమునందే “కర్మానుష్టానమును మానినాడన్న న్ఫూర్తిని కలిగించినాడు. ఇదియొక పవనము మజొక దృష్టితో ఈ పద్యము లేఖక [పమాదయుక్రమా! అని సందే హింనదగి యున్నది. *కనుగొంటె యిచ్చట దనరెడు నవ్తమ పురుషని' అను చోట 'సవ్త్వమ పురుషుని" ఆను పదమునకు అర్జాన్వయమెట్టో తెలియరాకున్నది. "ఈ నన్నివేశమున ఏడవ ప్పరుషుడెవరు? ఈ పద్యమునండు దీనికి సమాధానము కానరాదు. దీనికి ముందు *పద్యమున - “శంకర గురుడాయ్యన నాతని గనుగొని యిట్లనియెన్‌ నద్భ క్రితోడ నట్టాదరణన్‌” . అని యున్నది. దీనికి మూలము - *(తద్వచో కుంవ సంభూతాశ్చర్య) శ్రీ శంక రాచార్యః ఇదమాహ- (విష్టళర్మన్‌। 0)" అని మ్మాతమే యున్నది. ఇచ్చట శ్రీ శంకరులు సద్మక్రితోడ ఐలుక వలసిన యావళ్యక మెట్టిదో ?1 మొత్తము మీద ఇచ్చట నేదో ముడియున్నది. వూ ర్రిగా విడివడుట లేదు. (శ్ర) మల్దారి మతస్థులతో వాదమును ముగి౦చుచు శ్రీశంకరులు.. “తస్మా దృవ న్ముఖ నిరిశణేన నూర్యావలోకన్య విధి బోధితత్వాత్‌ ఇతఃవరం మౌన

ఆచార్య విజయము - అంరీకరణ విధానము 133. మేవ క ర్రవ్యమ్‌' అని వలికినట్లు మూలమున నున్నది. (29వ (వః పు - 119). దీనిని కువ్వ్సన కవి యిట్టనువదించినాడు:

“షీ ముఖంబులు జూచిన దోషంబు లణంగుటకు నూర్యావలోకనంబు 'సేయవలయ నింకిట మీరలు మౌనంబున నుంటిరేని మేలగు' (ర్‌ - 14)

మూలమునందు శ్రీ శంకరులు మౌనమును విధించుట వాది [వతివాదుల నిద్దరి నుద్దేశించి యని చెవృవచ్చును. లేదా వారితో _వసంగించుటవలన ఆయనకే దోషము సిద్దించుచున్నది గాన మౌనమును ఆయన తనకే విధించుకొన్నాడనుట మణింత నాగరకము, బొచిత్యవంతము ననవచ్చును. కాని, కుప్పన కవి యిచ్చట 'మీరలు మౌనంబున నుంటిరేని- మేలగు' అని యెదుటివారికే శ్రీ శంకరులు మౌనము విధించినట్లు ఆఅనువదించుట అనుచితమని తోచుచున్నది.

(గ్‌ మండన మిజనితో వాదించుటకైై శ్రీ శంకరులు తత్పురమున కేగిన సందర్భమున మూలమునందు. “విద్యాలయమితి వనీద్దం (తద్దేళవాసినన్తు వీజీల విన్హురితి వదన్తి) తత్పురం పావు?” (55 వ[వ॥ పు-1ే74) ఆని యున్నది. దానిని కుస్పన కవి.

అమరు విద్యాలయాఖ్య విఖ్యాత దేశ

మునకు జనియెను ఘన మోద మినుమడింపి "(6-47)

ని పేర్కొన్న తర్వాత “తద్ధేశవాసులైన జనులు బిజ్జదీడు సమాఖ్య నలరీ యుందురు" (6.48) అని యనువదించినాడు. ఆ దేశవాసులైన జనులు ఆ పురమును '*విజీల బిందు” వని పీలుతురు అని మూలమునం దర్జము సిద్దించు చుండగా, కువ్చన కవి దానిని వదలి “జనులు విజ్జవిడు సమాఖ్య'తో నుందు రనుట [కొత్త అంశము. అనంతానందగిరీ యమునకు గొప్ప ఉపోద్దాతము (గఐట06460609) రచించిన శ్రీ టి. యం పి. మహాదేవన్‌గారు “శంకరా బార్య” అనుతమ ఆంగ్ల గంథమునందు ఈ యర్ణము నిట్టు వివరించియున్నారు -

“తీ ౧8068 ప్ర1ర 68114 (6 ౧1266౬ ౪1621872, ౨641 లేతి8ట080004, ( 1062119 సరంబ0 28 213114 ల01064.”

ఇట్లు 'బిజిల విందు" పాఠమే _పామాణికముగా కన్పట్టుచున్నది. కావున తెనుగు నందలి 'బిజ్ఞ విడు. ఇత్యాది పాఠము లేఖక దోషమై యుండవలెను. “తద్దేశ వాసులైన జనులు బీజీలబిందు సమాఖ్య నవలంబింతురు” అన్నట్లు కుస్పన కవి రచించి యుండవచ్చును.

34 ఆచార్య విజయము = సవిమర్శక పరిశీలనము (6) చిట్టచివరి శ్లోకము ననువదించుటలో కున్పన కవి చూపిన మెలకువ (పళంసార్హముగా నున్న ది. *చతున్స ప్రతి సంఖ్ర్యైః పకరశైః పరిశో భితమ్‌।

గురు దిగ్విజయం నామ కాన్హ్రం జయతు భూతలే” (౮4 వవ॥పు. 208 )ి

“తెలివి మీ చతున్సవ్రతి_వకరణ

ములను గురు విజయంబు సమున్నతిగను

సకల జన సేవ్య మగుచు ళాళ్వతముగాను

విబుధ నంన్తూయ మానమై వెలయచుండు ' (ఆవి 6.160)

ఆంధ [గంథము _నవంధముగా తీర్చి దిద్దబడినది గావున మూలము నందలి శాస్త్ర శబ్దము విడువబడినది. ఆ కారణముగనే ఆది సకలజన సేవ్యమై నడి. మూలాను వాదములలోని ఈ భేదమును గుర్రింపగలవారు విబుధులే. కావున ఈ మార్పు “విబుధ సంన్తూయమాన' మగినవి కువ్వ్సన కవి ఆశయము. ఇందలి యితివృ త్తము మతచర్చావధానము కావున విషయమునుబట్టికూడ ఇదివిబుధ నంన్తూయమానమే! ఇట్లు సకలజన సేవ్యము. విబుధసంస్తూయమానము అను రెండు విశేషణములను నూతనముగా జేర్చుటద్వారా, కాస్త్రళబ్బము ననువదింపక విడుచుటద్వారా కుప్పన కవి ఆంధ్రీకృత కావ్యత త్త్వ్వమును స్పష్టముగా నూచించినాడు.

ఈ విధముగా వండితైక సాధ్యమైన కాస్తాానువాదమును ఇనుమంతయైన వెలితిగాని, దోవముగాని లేకుండ నిర్వహించిన దిట్ట ఆంధకాశిదాను. మజియు సర్మగహణ విస్తరణాదుల వలనను, మార్పుచేర్ప్చుల వలనను ఆయన మూల్మగంథ స్వభావమునే మార్చి రసవత్తర (ప్రబంధ మొనర్చినాడు. భావానుగుణమైన శయ్యను గూర్చుటలో ఆయన కత్తి పైసాములే చేసీ, నన్నయాదుల సరసన తనకును స్టాన మేర్పజచుకొన్నాడు.

శయ్యా సౌందర్యమును పరిశీలించినవ్వుడు కొన్నిచోట్ల మూలక్లోకము రమ్య్మమా? అనువాదము రమ్యమా? అని పాథకుడు రెండింటిని వదే వదే చదువు శోవలసిన దే।

ఆ దార్య విజయము - ఆం్బదీరరణ వధానము క్షైవి5 ధ్యేయత్వే తవసాక్షిణో మునిగణా “ఫీ జ్ఞాన వదత్వే శుకో వంద్యత్వే నిగమాః స్వక్ష విమతా జాన్తా కృతాన్తాద యః। నిత్యక్వే భగవత్సితామహ శిర (న్సగ్పూన్హ మాద్యన్తయోః శూన్యశ్వేచ వరాహ వాంస వపుషా వద్మా॥ వద్మాసనౌ॥ (అనంతానందగికీయము, 5 వ (వక, వు, 34) ఇది శవరహస్యములోనిదిగా అనంతానందగి రి యుదాహరించిన ళ్టోక ముం దీనికి ఆయ్యధకాశిదానుని యనువాద మిట్టున్నది.. ధ్యే యత్వమునను వర్ణిలు నీదు మహిమకు గణుతి కెక్కిన మునిగణము సావి జాన (వదాతృత్వ గరిమకు లోకవి (శ్రతమతి యెనద్టి శుకుడు సాక్షి అఖిలం లోకైక వంద్యత్వ విభూతిక క మహనీ యమగు నిగమములు పామ విమత భంజన గుణా విరళ దోశ క్తికి పొలుచు కృతాంత _వముఖులు సావి వర్ణితంబై న నిత్యత్వ వై అరికిని విధి శిరోదాము ధారణావిధము సా& ఆతులికాద్యన్త కూన్యత్వ గతికి కోడ హంసలై తగు హరియు (బహ్మయును సా. (ఆచార్య విజయము, 2.173.) ఇది కుస్పన కవితాశక్తి, సంస్కృతాంధము లందున్న వ్యుత్పత్తి? సంపదాయానురక్తి. ఈ అన్నింటి సమ్మేశనముతో వెలువడిన ఆచార్య విజయము శ్రేవళానువాదముగాక స్వతంతాయిత మైనది.

136 ఆచార్య విజయము - సవిమర్శక పరిశీలనము జాపి5లు. ఇ షై. థ్రీ అవధానం చంర్యదశేఖర శర్మగారి ముదారాక్షసము, (వస్తావన* 2, మదరాను విశ్వవిద్యాలయము వారిచే 1971 లో మ్యుదితము. $. మదరాను. 9, తంజావూరు - 1,- కామకోటి = 3, వాళణానీ = 1, మైనూరు - 4 శ. ట్రీ జీవానంద విద్యాసాగరుల వారిచే, కలఠళ్తా-- సారనుధానిరి? ముద జాలయమునందు 1081 లో మ్యుదితము= 5. ఆనంతానండగ్‌రి. శ్రీ శరికర విజయము మదరాను విశ్వవిద్యాలయ (ప్రచురణ = 1971, పు 12, తృతీయ (వకరణము 65" పది బవ (వకరణము, వు 110. 7. ఆంధ మహా భారతము, విరాటపర్వము, 1.208. 8. మదరాను విశ్వవిద్యాలయ 4వచురణ, 15971, 74వ (వకరణము, ప భం. 9. కువ్ప్చన ఆళ్వాసాంత గద్యులలో - పేర్కొన్న సంఖ్యలనుబట్టి మూలము (244464 24131. =) 82 [పకఠరణములగును. కాని, “తెలివిమీణ చతుస్సవ్తతి [పకరణడ'(ఆంవి; 6188) అనో పేర్కొనుటను బట్టి వై గణనము లేఖక దోష మునవచ్చును. ఆడ్‌ యిట్లుండదగును: 'ప్రఠమ, ద్విరీయాళ్వాసములు - 5ప త్స 8, చం 15, వం - 23, ష. 23= 7% (వః 10. కవికర్ణ రసాయనమూ- పీతం. 22. 11 పు 27, గ8రయ0041 కంం0% లల హరు, కంఆ ౨6101 1966.

పంచమ సోపొనము ఆచార్య విజయము (పబంధ లక్షణ సవున్వయము ఠి గురువరుడ్తైన శంకరుని కోరిక నెవ్వడు నంస్మరించు ను స్థిరమళి శాత డున్నతియు రేజము గల్లి యిహంబునందు భా నురగతి నిత్యబుద్ధ వరి బద్ధ పరాత్మవర్రైకతాప్తి య ప్పరమున గల్లి నిత్య సుఖ భాజనుడై చెలువొందు నెంతయున్‌_ (ఆచార్య విజయము, 6.12 1

1. ప్రబంధ లషణములు. : ఆంధ వాబ్మయమునందు (వబంధము లొక పత్యేకశాఖగా పరిఢవిల్లి నవి, పాలీనాం్యధ. సాహిత్యమునందు (వబంద-.మవ్వావబంధ శబ్దములు, కావ్యం మహాకావ్య శబ్దములు వర్యాయపదములుగా (పయుక్రములైనను, అల్లసాని. పెద్దన మనుచర్శితమే (స్వారోచిషమను సంభపము) (వఠమాం్యధ (పబంధముగా నేడ్‌ పరిగణించబడుచున్నది నన్నెచోడుడు “భంగిగ వి స్తరించెద _వఐబంధము స్మదస బంధురంబుగన్‌' అనియు, “ఈ _వఏబఐంధ మండలి కధినాథునిగా' అని తిక్కన సోమయాజియు (పబంధ శబ్దమును (పయోగించియున్నారు ఎలా పెగ్గడ' సౌఖార్‌ వబంధ వర మేశ్వరుడుగానే (పశంసింపబడి నాడు. థ్రీనారుడు తన శృంగార నైైషధమును (_పవింధముగా పేర్కొానియువ్నాడు ఆయినను “శ్రీకృష్ణ దేవరాయల సారస్వత యుగమునకే (15001600) *సబంధ యుగము" అనిపేరు.” అం్యధకవితా పితామహుడైన అల్లసాని పెద్దవయే. ఆ కాఖకు శ్రీకారము చుట్టిన పెద్దన్న. ఆ

కంరి ఆదార్య విజయము = సవిమర్శక వరిశీలనము

16 వ ళళాబ్దమే ప్రబంధ యుగముగా వరిగణించబడినను, తృత్ప భానము తరువాతి రెండు శరాబ్బముల పర్యంతము వ్యాపించి, రంగుల హరివిల్లును సృజించికది సమ్మగ _పబంధ లక్షణ లక్షిత మైన వనసుచర్శితకు పిల్ల వనుచర్శిత లెన్నో యుదృవించినవి. 17 వ శళాబ్దిలో తంజావూరుకు తరలి వెళ్ళిన ఆం్యధ సరస్వతి తన వన్నెచిన్నెలను దశ్నిణదేశమందంతట [పదరించి నది, చేమకూర వేంఠటకవి విజయ విలాస మొక మధురలాన్య్మము. గణపవరపు వేంఠటికఏ (పబంధ రాజము గర్భ బంధ కవితా బంధములతో సార్థక మైనది. రంగాజమ్మ, లింగనమథి తిరుకామయ్య, శేషము వేంకటపతి, ముద్దుపళని మున్నగువారి కావ్యములు శృంగారమునకు [కొత్రయర్ధమును కల్పించినవి, తంజావూరు . మధుర పాలకులుగా ఒకపవ్పడాంద్రేతరులు వచ్చినను వారు కూడ అంధ సరస్వతీ సొందర్యమునకు ముగ్దులై, తదారాధనమును నిరంతరాయముగా కొనసాగించినారు.

ఆంధ సాహిత్యమును దాదాపు మూడు శరాబ్ధముల కాలము (వభావిత మొనర్చిన *“వబంధ [వకియి స్వరూన స్వభావము లెద్టివో వరశీలింవవలసీ యున్నది [వబంధ లక్షణము లివి యని నృష్టముగా ఏ లవణ (గంథముగాని (వత్యేకించి పేర్కొన్నట్లు కానరాదు ఆయినను 16వ శరాబ్దమున వెలువడిన (పబఐంధముల సామాన్య ధర్మములనే పబంధ లక్షణములు ఆధునిక విమర్శక లోకము వరిగణించుచున్నది. కథ స్వల్పమై అష్టైదళ చర్జనలు వి సృతస్థానము న్మాకమించుట, శృంగారమే వధాన రసముగా నిర్పహింవబడుట, వస్వైక్యము మున్నగునవి మను - వనుచర్శితాదుల సాధారణ లక్షణములుగా కనిపించును. ఇవిగాక, ఆర్భధసాహిత్యమునందు నన్నయాదులనుండి అనూదానముగా వచ్చు చున్న అవళారికా రచనను కూడ ఈ (వబఐంధ కవులు (వత్యేక వద్ధతిలో (ప్రోది చేసీనారు. ఈ అన్నింటిని సమాహారించి [వబంధ అషణములను ఈ (క్రింది విధముగా కోడీకరింపవచ్చును

కే. అవతారికా గచనము

౭ చిన్న యితివృ త్తమును (గహించి పెంపొందించుట

త్ర అషహ్టైదళ వర్ణనలు కూర్చుట

4. ళృంగారమునే వధాన రసముగా పోషించుట

ర్‌ వ స్వైక్యమును నిర్వహించుట.

ఆచార్య విజయము - (వఐంధ లశణ సమన్వయము 139 ఈ లక్షణములు ఆబార్య విజయము నందెంతవణకు సమన్వయించు చున్నవో పరిశీలింవన లని యున్నది 2. అవతారికా రచనము ; సంస్కృత కావ్యముల [పారంభముశందు దేవఠాన్తుతి, కృతి కరృ - ళరృ (వశంసాదిక ము, సుకవి స్తుతి = కుకవి నింద, షష్ట్రంతములు ఇర్యాద్యనే కాంశములతో విస్తృతమైన అవతారికా భాగము బాల అరుదు. దేవతా స్తుత్యాది కమును సర్మగహముగా నిర్వహించుటయే సంస్కృత కావ్యముల సాధారణ లకణము. కొని తెలుగునందు వినృళమైన అవకారికయే హెచ్చుగా కనిపించును. అది (నబంధములందొక విధిగా, మరింత వినృృత వరిమాణముతో రచింపబడినది, ఆచార్య విజయమునకు సంస్కృత మూలమైన శ్రీ శంకర విజయము నందు అనంతానందగిరి శ్రీ శంకరులను ఒక అనుష్టుప్‌ శ్లోకముతో స్తుతించి (గంత మారంభించినాడు అనంతరము ఓక పది సంక్తుల వచనములో విషయ నూచిక ఈయబడినది అంతటితో పథమ [వకరణము ముగిసినది వెంటనే శంకరుల జీవితచర్శిత _పారంభమైనది. తెనుగునందీ వద్దతి వూర్రిగా మార్ప్చుచేయబడినది ఆచార్య విజయమునందీ సన్నివేశము వచ్చునప్పటికి 46 గద్యపద్యముల అవలారిక యేర్చడినది. అందు క. దేవతాస్తుతి 2. సుకవి వళంస 3 గురుస్తుతి శీ కుకవి నింద ర్‌ కృతి పేరక (వశంస క. కృతిక రృ (వసంగము 7 కృతిఠర్యయైన నృనింవాస్వామి ఆవి ర్భాన వృత్తాంతము 8 వష్ట్యంఠతములు $ మూల్మగంభావతారిక అను నంళ ములు చోటుదేసీకొన్నవి. దేవతాస్తుతి న కున్నన కవి యిష్టదైనము శ్రీ లక్ష్మీనృసింహస్వామి. ఆ స్వామిన్తుతితో నిటు కావ్య మారంభ మైనది: టా 'శ్రీలష్మీ జలజాషీ య౦కతటి పై చెల్వాౌంది నిర్వేల ను శ్రీలన్‌ ముద్దులు గుల్క- దై త్యతనయున్‌ (ేన్‌ విలోకింపుచున్‌

140; ఆజార్య విజయము = సవిమర్శక వరిశీలనము... బాలన్‌ భక్తి వశం వదత్వమున ని చ్చల్‌ హెచ్చుగా బొల్బు మా శ్రీ లశ్ష్మీ నరసింహు డీవుత బల శ్రీ నిత్య కల్యాణముల్‌ (ఆ వి. కేకే) ఇందు స్వామి దైైళ్యుని సంహంంచి, ఆతని కుమారుని రక్షించిన విషయము వర్ణింపబడి యున్నది. అనేక మతములతో ఐకమత్యమును కోల్పో యిన అనాటి మానవ సమాజములోని అజ్ఞానమే రై త్యుడుగాను, తతృలితముగా అవతరించిన అద్వైత తత్త్వమే [పహ్ల్హాదుడుగాను, అజ్ఞానమును ఖండించి _- జ్ఞానమును బోధించిన శ్రీ శంకరులే నృసింవుడుగాను ఇచ్చట కభా సూచ్యార్ద నూచన కనిపించుచున్నది. ఆ అద్వైత జ్ఞానము ద్వారా బల - శ్రీ- నిత్య కల్యాణములు (ప్రాప్తింప వలెనని కుప్పన ఆశయము. ఇట్లే రెండప (సీస) పద్యమునందు. లక్ష్మీదేవయు, మూడవ (పీస) వద్యమునందు శివుడును, నాల్లవ (చంపకమాల) పద్యమునందు పౌర్వతీదేవియు, బదవ (చంపకమాల) పద్యమునందు _(బహ్మయు, ఆరవ (ఉత్పలమాల) పద్య" మందు సపస్వతీ దేవియు ,ప్రార్డింపబడినారు. ఇందిర అలీష్ట భాగ్యముల నీయ వలెనని, శివపార్వతులు రక్షింప వలెనని, _బహ్మ చిరాయు రున్నతులను దయ "సేయ వలయునని, సరస్వతి అనవద్య కవిత్వ చమ్మత్కియోన్నతు లొసగ వలెనని ఆకాంక్షించినాడు కువ్చ్నన అనంతర విఘ్నేశ్వర ప్రార్దన (చంపక మాల)లో అఖండిత బుద్ధి విలాన వైరు లిచ్చుగాత అని అభ్యర్థింఛినాడు సిమ్మట *శంకరాదార్య దివ్యాం ఘీ సారసములు చెలగి నా నెమ్మనంబున నిలుచుగాత' అని ఆభివందనము చేసీ శ్రీ శంకరుల మహిమను వర్ణించినాడు... ఈ (సీస) పద్యపు గీతిలో వచుర కాణాద చార్వాక బౌద్ద ముఖ్య" మతములు 'పేర్కొనబడుటచే వస్తునిర్దేశము ఈ రూవమున జేయబడిన దనవచ్చును. “ఆశ్రీర్నమ్మస్కియా వస్తు నిర్దేశోవాఒపి తన్ముఖమ్‌ అను అలంకారిక లక్షణము ఈ మూడింటిలో (ఆశీస్సు - నమ్మస్కియ . వస్తునిర్దేశముబలో) ఏ యొక్క దానిన్తైనను పాటింపవలెనని తెల్పుచుండగా, ఇందు ఈ మూడింటికి స్థానము కల్పింపబడినది. అవతారికాభాగము విస్తృతముగా నున్నది గావున దీనికి ఆవ కాళ మేర్చడినది.

అచఛార్య విజయము = వబంధ లక్షణ సమన్వయము న! నుఠవి ప్రశంస ; ఇందు వాల్మీకి - వ్యాస - కాళిదాన - ఫౌణులు (సంస్కృత కవులు); నన్నయ - తిక్కన - శ్రీనాథ _ పెద్దనలు (ఆర్మధ కవులు) మాతమే యిట్టు న్తుతింపబడినారు:ః *ఎవ్వాడు సాహితీ హేతు భూతుం డయ్యె నెవ్వాడు (శతి చిక్కు లెడల జేసె ఎవ్హాడు కొవ్యంబు లీల గుదుర్కొన బూన్చె నెవ్వాడు రసవృత్తు లెలమి బజచె ఎవ్వడార్యధ కవిత్వ మిల వెలుంగగ జేసె _"నెవ్వాడు తజ్జారు లిరవు గొల్పె ఎవ్వాడు శృంగార మిది యని తెలిపించె నెవ్వాడు వదశయ్య లేర్పరించె అట్టి వగ్మీకజుని వ్యాను ననమఘు కాళ దాను బాణుని నన్నార్యు తత్కృతి పరు వై షధాధారు పెద్దన నరుల భక్తి నరనీ సేవింతు (పార్థింతు నభినుళంతు' (ఆ,వి. 2. 9) ఇది ఆయా కవులవై కుప్పన కవికి గల _తత్యయమును వెల్లడించుచున్నది మరియు వారి కవిత్వమునం చాయన దర్శించిన వత్య్మేకతలను వివరించుచున్నది. కాశిదానులో కావ్య శిల్పము, బాజునిలో రనవత్‌ 'కవిత్వము, తిక్కనలో తెలుగుతనము, శ్రీనోథునిలో ళృంగొరము, పెద్దనలో పదశయ్య్మ ఆయనను ఆకర్షించినవి. గురున్తుతి : వాటి కుప్పన కవి తన గురువైన కన్తూరి రంగకవిని ఒక వత్మేక (సీస) పద్మము నందు స్తుతించియున్నాడు. ఆయన సరస్వతీ ప్యుతుడట, ఆయన గృహము సరస్వతికి పుట్రినిల్దట శి ఆళ్వాసాంత గద్యలలో- 'కస్తూరి రంగ సద్గురు పాదార వింద భజనానందిత హృత్సరోజ' అని యున్నందున ఆయన కువ్వనకు సాహిత్య గురువే గాక రాహిత్య గురువుకూడ అయినట్లు ఫానిలసవచ్చును.

క్షే41 ఆభార్య విజయము - సవిమర్శక వరిశీలనము కుఠవి నింద : కుప్పన కవి కుకవులను వ౦ంహసించిన తీరు (వతిభావంతముగా నున్నదిః “తమకు కవిత్వరీతి విది తంబుగ దోచకయున్న నత్కవి త్వము విన జాల కీసునవ దంవడి నింద యొనర్చుచున్‌ వృథా యమరిక లేని మాటల మ దాంధతచే విడనాడు దుష్కవుల్‌ సముచిత రీతి మత్కవిత చాల హసింతురు గాత నిచ్చలున్‌,' (ఆ. వి. క్షే 1ష్రి కవిత్వత త్తము తెలిసికొనలేక, దుష్కవులే నత్క విత్వమును నిందింతు రన్నాడు గాని తాను వారిని వాచ్యముగా నిందింవ లేదు. అట్టివారు తన కవిత్వ మును బాల హసీంతురు గాక అనుటద్వారా తనది సత్కవిత్వమని నూచింనినాడు, కృతిపేరక (పశంస : ఆచార్య విజయ రచనకు పేరకులైన “చతుర చెన్నపురి చరత్పచివ వతుల'ి వరచయము మొదట నౌక సీనపద్యములోను, ఒక కందసద్యములోను చేయబడినది. కృతి నిర్మాణ (వస్తావనానంతరము నురల రెండు సీసములలో వారి అభినందన యున్నది. మొదటి వద్యములనుబట్టి వారు . వారిహరులను "సేవించి నంవదలను పొందినవారు, గొప్ప మేధాసంవ త్తిగలవారు, సామదానా ద్యుపాయముల నెజిగి వ్యవహరించువారు, బంధ్యుపియులు, ఆశితరతకులు, అన్నదానపరులు, వట్కర్మనిరకులు, లౌకిక వై దికాచారములను పాటించువారు, వారందరు (ప్రధానముగా శివభక్తులై ఆద్వైత త త్రము నెజిగియుండినవారు, గురు 'సేవాతత్పరులు. పిమ్మట కువ్పన కవి వారి నభినందించిన తీరు మను _ వను చర్మికాదుల శాలిని తలపించుచున్నది, కార్య ఖడ్గ కవిత్వ కరణిక బాతురి యిల బరికింప మీ యిండ్ల వీరుదు సలలిత యజనాది షట్కర్మనిరతులై ఖ్యాతి రంజీలుట మీ జాతి వీరుదు

అదార్య విజయము = సవిమర్శక వరిశీలనము కవే రై ర్యదాతృత్వోచిత జ్ఞతాది గుణైక సరణి మీ సాంగత్య సహజ బిరుద మ్మాశిత జనపాల నానూన చాతుర్య మమరు మీ భవ్యగోతముల బీరుద మట్టి మీరలు.../” (ఆ. వి, క్‌ 19) వారు కలమును, ఖర్గమును సమానముగా నుపయోగింవగల తిక్కన్న వంటి మళల్మతిమూర్థన్యులు. వైదిక కర్మనిష్ట, దాతృత్వాది గుజసంవద, ఆకిత రశణ వారి (పత్యేక గుణములు. _ ఇచ్చట నొక విశేషము. ఏ ఒక్కరో కృతి (_పేరకులగుట సాధారణ విషయము. కాని, ఈ కృతికి _పేరకులు పెక్కురు ఈ వైశిష్టము నిట్లు భావించినాడు కుస్పనల- *ఒక్కాక దొర కొక్కాక కృతి నెక్కొని రచియింప బూనెనేని యశంబుల్‌ మిక్కుట మగునటె యిందరు నొక్క- మొగిన్‌ వూనుకార్య మొవ్పుట యరుదే (ఆవి. కే2్ర (వబంధములలో ఆవళారికయందు సాధారణముగా కృతిపతి వంళాలి వర్ణనము అధిక వరిమాణములో కనిపించును ఆదార్య విజయమునందు కృతి వతి శ్రీ లష్మీనృసింహుడే ఆయన మానవాతీతుడు. మానవులై న కృతి పేరకులు "పెక్కురున్నారు. ఈ యందరి వంళములను. వేర్వేరుగా వర్ణించుట కుదురని వని. అందువలన కుప్పన కవి వారందరి గుణగణములను ఒకే (సీస) పద్యము నండు ఇట్లు మనోహరముగా వర్ణించియున్నాడు..- “అందరు భావజ్ఞా లందరు ధర్మజ్ఞా లందరు నెజదాత లంద రధిక లాసస శీలు రందరు నింగితజ్ఞులు నందరు గురు భక్తు లందర్శాశి శావన గుణ సక్తు లందరు సత్కు-ల (శేష్టులందరు ఘన శ్రీ విలాసు లందరు వేద్‌ కాస్తార్ద సంశోధకు లందరు దేవ విపార్భనాడ్యు రుద్ది మీ (ప్రాపు...

క్‌త్తత "ఇ దార్య వజయము నవిమర్శక పరిశీలనము ఏత దున్నత భాగ్య మెందేని గలదె? (ఆవి. 1.22) ఇట్లు వారిని సవిన యముగా, సభ క్రికముగా, స్మపేమముగా నభినందించి తదీయ సక్కారంబు లందినాడు (ఆ. వి, 1.23) కువ్పనకవి కృతికర్త పసంగము “కృతి పేరక [వళంసలో. ఆంతర్గతముగా కృతి కర (వసంగము దెచ్చి, ఎవ్పనకఏి న్వవిషయమును సం్యగహముగా దెలిపినాడు... నను శ్రీ నృనీంహ పాదా రృన జనిత లసత్క-విత్వ బాతుర్య్మ గుణా ఢ్యుని నాంధ కాశిదాసా ఖ్యుని బవిల్వగ బంచి పలికి రున్నత కరుణన్‌' (ఆ.వి, 1.15) లీల వంచనదస్థలీ , ఆల్‌... (కేకేరీ 'మనుడగు తుళ జేర్మదుడు .... (1.17)5 కువ్పన కవి నృసింహోపానకుడు, వంచనదస్థలీ పురాణాది బహ్మగంథ కర్త ఆం్యధకాళిదాస బిరుదము నందిన విద్వత్క-వి, అట్టి మంతి మూర్జన్యులు, షెట్టి కుప్పనతో _ “జగద్గురుండై, విశేషించి మనకుం గురుండ్రన ఆచార్యుని విజయంబు తదుపాన్యుండును, భవదుపాన్యుండును నగు నృసింహుని యందంకి తంబుగా' (1.16) నొనరింపు మన్నారట. "అట్టి ..మీ రానతిచ్చి భుక్తి ముక్తి (వదంబుగా పౌలుపు మిగుల గురుని విజయంబు తెనిగింవ దొర కెనట్టై” (1.22) అని తృప్తివడినాడు కువ్చన, ఈ రచన లుక్తి ముక్తిపదనుని భావించుటలో కుప్పన యెంతటి లౌకికుడో ఆంతటి పారమార్థిక దృష్టిగలవాడన్‌ న్పష్టమగు చున్నది. కృతివతి వంశాభివర్జనము. భేదను కొఆత లేకుండ, ఒక విచ్శిత సన్ని వేశమును తత్పతినిధిగా కూర్చినాడు కువ్వన. నృసించాస్వామి ఇచ్చట కృతిపతి యగుటయే గాక, కువ్చన కవికి ఇష్టదైవము కూడ. మటియు శ్రీ ఈవికరులకు కూడ ఆయన ఉపాన్యదై వమని కువ్స్చన భావన కావున-ఆ నృసింహుని ఆవిర్భావ వృత్తాంతమును ఆయన పన్నెండు గద్మ వద్యములలో నిండుగా వర్ణించినాడు.

ఆచార్య విజయము = ప్రబంధ లక్షణ సమన్వయము క్షత సనక ననందనాడులు వ్లైకుంఠమునందు శ్రీ మహాఏన్టువును దర్శింప బోగా, ద్వారపాలకులు వారిని నీరోధించుట -_ వారు వారిని రాషనులుగా శపిం చుట _ శప్తులై నవారు హిరణ్యాడ = పారణ్యకశిపులుగా జన్మించుట - _బహ్మ వలన వరములు పొంది దేవతలను బాధించుట - వారు శ్రీమహావిన్దువును (పార్థింవగా ఆయన యన్ముగహించుట (వవ్ల్హాదుని కభక్రిరత్సరత = హిరణ్య కశిపుడొకనాడు 'నీ విష్ణుదేవుని సీ స్తంభంబున గనుపింతువే'యని తన కరతల మున నిజాస్టానన్థిత న్తంథంబు చఆచుట - ఆంమయండి నృసింహస్వామి యావిర్శ వించి, వానిని సంవారించి, |పవ్హాడు నన్యుగహించుట అను నంళము లిందు మనోహరముగా వర్ణింపబడినవి ఈ భాగము వరిమాజములో చిన్నదే అయినను, రచనా శిల్పములో ఒక అండ కాన్యమువలె, లఘ్ముపబంధమువలె గొవృగా నిర్వహింనబడినది. ఈ చిన్నకథలో వహ్లాదుని ప్మాత మిట్లు విస్పష్టరేఖలతో చ్యితితమైనది : ““వవ్లాదుండు విస్ణుభక్తుండై (30). అభిల లోకములు నారాయణాత్మకముగా నెమ్మదిలో బాల నిశ్చయించి సారె సృష్టిస్థితి సంహార గతికిని దా నుండు వహరియంచు తగ గురించి బవుంజన్మక ఇత్‌ వుణ్య ఫలమున హరిభక్తి చంచుడై తి నటంచు నంతనీంచి తెలియ పిపీలికాది (ఎవ్మాపర్యంత మధిక హీతాన క్రి ననుసరించి ఆశులితానీంద కందళి తాంతరంగు డై నిరంతర దంశతురితానువ మిత భక్తి కాత్సర్యమున దైత్స్వవదము రణ స మానముగ నెంచి వర్తించు మహీమ మించి.” (131) హోశన తర్వాళ (వవ్హాదుని పాత్రము నెవరు చ్మిరించినను, ఆ మపి కవిని అనముశరించి నడువవలసిగవారే! 'తఈన యందు నభిలభూతము లందు నొక . త౪7510

కే46 అదార్య విజయము -_ సవిమర్శక పరిశీలనము భంగి సమహిత త్ర్రంబున జరగువాడు'€ ఇత్యాది పోతన పద్యము నువసిద్ధము. దాని నాధారనుగా _గహించి కువ్సనకవి (వవ్లాదుని జీవితమును వ్యాఖ్యానించి నాడు, సకల (వపంచము నారాయణ న్వరూవమను త త్త్వముతో (వస్హాదుడు పిపీలికాది [బహ్మవర్యంతము సమన్త [ప్రాణికోటికి హితమునే చేయుచుండెను తనకు కలిగిన హరిభక్తి బసహుజన్మ పుణ్యవలనుని భావించి అహంకార వర్జితు డైనాడు. తనకు వుట్టుకతోనే సం్యకమించిన దైత్య రాజవనదమును తృణ్యపాయ ముగా నెంచిన అ త్యాగమూర్తి శ్రీహ3 భక్రిలో తన్మయుడై సమస్తమును మజచి పోవునట!

ఈ ఘట్టము-కు శీఖరాయమాజము నృసింహావిర్భావ వర్ణనము. అందలి వచనరచన [_పబంధకవుల శైలిని తలపించుచున్నది.

*న్తంభంబు చఆచిన నురువడి నెడనెడ నడరు పెనుమిణుంగురు లాళావ కాశంబు లాపరించి పటవట చటచట బిటచిటాతి స్వనంబులు వారిదంత దంత సంఘంబుల చెవులు దిములు గోలున విలయకాల శీలి కీలాలీల వ్వాలాణాల మాలికా లోలానరాళ దంష్టాం కరాశ వదన గహ్వరంబుతో నుద్దండ చండ ఖండ వరక నిర్మిద రాద రన ఏజ్భంభణావీణ కోలాహల ధిక్కరణ కారణ నీంవానాద మేదురిత ,బవ్మోండ భాండ కర్పర విపాటన నఖ ముఖ శిఖానీక వ్యాకఘలీకృత కనక కళీపు వృాదయుండై నరసింహ రూపయిన శానిర్భ వించి...” (1. 35)

ఇందలి కబ్దాలంకార నూ నృసింవా దేవుని లీషణ స్వరూవమును శబ్ద మ్మాతము చేతనే సాకాత్కరించ జేయుచున్నది.

శావ్యముఖమునకు సిందూరాయమాణముగా నున్న ఈ నృసింవోవిర్భావ కఠనము మజియొక (వయోజనమును కూడ సాధించినట్లు కనిపించును ఈ (వబంధము చివర శ్రీ శంకరులు అమ్బత పురాధివతి శరీరమును విడిచి, చితి మంటలలో దగ్గమగుళుండిన తన శరీరములో ప్రవేశించినప్పుడు, శ్రీ నృసింహ స్తోతము చేనీరి, *కరావలంబున గక్కూన (టోవగడే నృక్షేసరీ 1! యను మకు టముతో ఆరు వద్య్మము లచ్చట రమణీయగా కూర్పులడియున్నవి. అనంతరము శ్రీ నృింవావిర్భావ మిట్లు వర్ణింపబడినది.

అదార్య విజయము = _సఐబంధ లనణ సమన్వయము కె? “కోటి సూర్య పళా గుంభిత మహనీయ భవ్య పీతాంబర [వభలతోడ నవరాచర [వవంచాధార సత్కృపా కమనీయతర కటాశములతోడ కఠిన దైతేయ శికణ లక్షణ రథాంగ శంఖ విన్ఫురిత హ స్తములతోడ ఇందిరామందిరాయిళ తత వైభనో ర్లినీకె క వశస్థృలంబులోడ అతుల మణీమయ మకుట దీధితులతోడ గంగ పొడమిన పాదయుగంబుతోడ దీన వీక్షణుడైన లక్ష్మీ నృసీింవు డవుడు సాక్షాత్కరిందె నెయ్యంబు మీజ' (ఆ. వి. 6.115), అట్లు సాక్షాత్కరించిన ఆ స్వామి తన దషిణ కరం బాదార్యునకు ఆధా రంబుగా నొసంగి లేవనెత్రీ = తీరోహితుం డయ్యెనట! (6-1ట్ర. ఇట్లు కావ్యాదెలోను కావ్యాంతమునందును నిబంధింపబడిన నృసింవా విర్భావము వలన ఈ (_సఐంధమునందు ఆద్యంతములకు ఒక విధమగు పొందిక మఘటింవబడినది. ఇది వ స్వైక్యము కాకపోయినను దానివలె కావ్యళోభాకరముగా నున్నదని చెప్పవచ్చును. షష్ట్యంతములు శ షష్టీ విభ కి [పర్యయాంతములై న వద్యములు ఆచార్య విజయము నందు షట్‌ సంఖ్యా పరిమితముగా నున్నవి ఈ కావ్యమునందలి ఆళ్వాస సంఖ్య (ఆర్వును ఐల్టి కూడ ఈ షష్ట్యంతముల సంఖ్య నియమితమై యుండవచ్చును, ఇది యంతయు సంఖ్యా వైచ్చితి ఇవన్నియు కందములే వీనిలో మొదటి వద్య్మము ఎత్తుగడ . శైలి ప్రబంధ పద్ధతిలో ఇట్టు సాగినవి

148 ఆచార్య విజయము - సవిమర్శక సరిశీలనము

“వతాద్భ్యశ మహనీయ గు

జాతి శయ విశేష వైభవాడంఐబర వి

ఖ్యాత విలాన విమోహిత

భూత నికాయునకు వవనఘక్‌ శయనునకున్‌,” (13%)

(వపంచమునే మోహింవ జేయగల గుణరూవ వైశిష్ట మిందు వర్ణితము. రెండవ పద్యమునందు శ్రీ మహి లవ్మితో గూడిన ఆయన శృంగారమును, మూడవ వద్యమునందు హిరణ్యకశిపుని చేదించిన నఖముల కాంతియును, నాల్గవ దానియందు (వవ్హాద రక్షణార్థమై సంభమునం చావిర్భవించిన మూర్తియు, అదన దానియంరు గరుడారూఢు డైన యోగమూర్తియు, ఆరవ వద్య్మమునందు ఆయన కరుణా సమ్ముదత్వమును (పధానముగా వర్ణితములై నవి. చివరి పద్యమిది:

“కరజ్తాగతా రజనసం

భరణానుపమ [వభావ భానుర కరుణా

వరుణాలయునకు లక్షీ

గనరసింవున కతుల నిజగుణ వృాతాం వునకున్‌.” (కై-41)

ఇందు మూడు పాదములలోను, కొన్నింట నాల్గవ పాదమునందు కూడ వ్యాపించిన దీర్ష సనమానములుండుట ఆ స్వామి యౌన్నత్యమును, మావిత్మ్య మును (వకటించుట కొజకే యనవచ్చును. ఇవి కుప్పనకవి సంస్కృత సమాస బాలనళ క్రిని (వదర్శించుచున్న వి. మూల గంథావతారిక :

ఇది యనువాద (గంఠతముగాన మూల్మగంథమందలి అవతారికా భాగము కూడ అనువదింవబడినది. అందు మొదట (ప్రార్థన రూవముగా నున్న అనుష్టుక్‌ శ్లోకము" తెనుగున ఉత్పలమాలగా నవతరించినది, అనంతరము “అనంతానంద గిరి రహం అపతివాత శిష్యః....” ఇత్యాదిగా మ్మాతమే మూలమునందుండగా, కుప్పనకవి అనంతానందగిరిని, శంకర విజయమును (వత్యేక వద్యములలో వర్ణిందియన్నాడు * అనంతరము మూలమునందు గద్యముగా నీయబడిన విషయ నూచికను కువ్చన కూడ గద్య్మముగానే యనువదించినాడు__

అ చార్య విజయము - వబంధ లక్షణ సమన్వయము మతం

“అట్టి యనంకానందగిరి రచనా విశేషంబు నా నేర్చినంత తెనుంగుగా విశదంబు సేయంబూని దానం (బథమ (వకరణార్థంబు వివంంచెద” (1-46) అనుటతో ఆనఠరారికాభాగము వూ ర్రియెనది

ఇట్లీ యవతారిక విషయమునబట్టియు, శెలినిఐట్టియు (పాబీన వబం ఛములలోని యవతారికను (పతిబింబించుచు, తన (వత్తేకతలను వెల్పడించు చున్నదని చెన్నవచ్చును. తి. చిన్న యితిన్ఫత్తమును (గ్రహించి 'పెంపొందించుట ;

పురాణాదులనుండి స్వల్పమైన కథను (గహించి, దానిని అష్టాదళ వర్ణ నాదులతో పెంచుట వబంధ వద్దతి. ఆచార్య విజయమునకు మూలము అనంతా నందగిరి సంస్కృతమున రచించిన శ్రీ శంకర విజయము. ఆది ళాస్త్ర రూవముగానున్న జీవితచర్శిత అందున్న డెబ్బది నాలుగు [(పకరణములలో నలుబది తొమ్మిది సకరణములు చర్చలకే (వత్యేకించబడినవి.

ఇట్లున్న మూలమును ఆధ్యయనము చేసినాడు కుస్పన, ఇందలి శాస్త్ర చర్చా ఘట్టములలో మూలమునందు శతి _ న్మృతి . పురాణాదుల నుండి అనేకోదాహరణములు ఉద్ధరింపబడియున్నవి. అద్టివానిని కున్ప్సన కవి తన యనువాదమునందు వూర్తిగా తొలగించి, వాని సారాంశమును మ్మాతమే పేర్కొన్నాడు. అంతేగాక, ఆచర్చాభాగములను కూడ చాలవజకు సం్యగహించి నాడు. ఈ సం్మగహణమునకు బదులుగా తీర్జ కే తాది పర్జనలను వినృతముగా చేర్చి కావ్యమును సుందర మొనర్చినాడు. మణియు మూలమున రేఖామ్మాతముగా నున్న ఆర్యాంబాది ప్మాతల గుణశీలములను వరించి విన్సృష్టముగా తీర్చిదిద్దినాడు. వరకాయ [వవేళ ఘట్టము నొక (పత్యేక - ఉపాఖ్యానముగా పెంపొందించినాడు కి ఇట్టనేక వద్ధతులను పాటించి ఆంధ కాళిదాను శాన్త అనిజమును (వబంధ రత్నముగా సానల దీర్చినాడుం 4. అషాదళ వర్ణనలు కూర్చుట ,

ట్‌ ణి

సంస్కృత లాకణీకులు మవాకావ్య లక్షణములను పేర్కొనుచు, అందు

అహ్టైదశ వర్జనలను కూర్చుట ఒక లశ్షణముగా తెల్పియున్నారు. విద్యానాథుడు

150 అదార్య విజయము - నవిమర్శక వరిశీలనను తన (వతావర్ముద యశోభూషణము నందు వదునెనిమిది వర్షనములను పేర్కొ నగా, విశ్వనాఠకవిరాజు తన సాహిత్య దర్శణమునందు ఈ సంఖ్యను ఇరువది యారుకు పెంచినాడు. అప్పకవి ఈ అన్నింటిని కుదించి ఇరువది రెండుగా నియమించినాడు ఏమైనకు, కావ్యమునందు ఇవియన్నియు నుండి తీరవలెనను నియమము లేదు. వీనిలో కొన్ని లేకున్నను కావ్యత్వమునకెట్టి భంగము లేదని “ఏషా మష్టాదశానాంయైైః క్రైళ్చి దూన మసీవ్యతే' అని వతాపర్ముదియము పేర్కొన్నది * విద్యానాథుడు పేర్కొన్న వర్ణనలివి:

“నగరార్జవ శ్రైలర్తు చర్మిదార్కోదయ వర్జనమ్‌।

ఉద్యాన సలిల శీడా మధుపాన రతోత్సవాః॥

వ్నివలంభో వివాహశ్చ కుమారోదయ వర్ణనమ్‌;

మర్యత ద్యూత _పయాణాజి సాయకాళ్యుదయా అపీ॥

ఏతాని య్యత వక్ష్యంతే తన్మవోకావ్య ముచ్యతే!"

కే నగరము 2 నమ్ముదము 3. వర్వతము శీ. బుతువులు ర్‌ చందో చయము 6 సూవ్యోదయము 7 ఉద్యాన వనము 8 జల్మకీడ 9 మరుపానము 10. రతోత్సవము 11 వ్మివలంభము 12 వివాహము 13 కుమారోదయను కశ మం్యతాంగము 15 ద్యూతము 16 _పయాణము 17. యుద్ధము 18 నాయకాభ్యుదయము

ఆచార్య విజయమునందివి మితములై,. హితముల్హై, మనోజ్ఞముగా నున్నవి వనుచర్నితాది _పబందములందు ఈ వర్ణనల భారము పెరిగి, పాతల సౌందర్యము మణుగున వడినది మనుచర్మితాదికములైన కొన్ని [ప్రబంధము లందు మ్మాతమే వర్ణనల యౌచిత్యము పొటింవబడినది. 'షెద్దనను తనకు వరోక్షగురువుగా భావించిన కువ్పనకవి కూడ కౌచిత్యమును దృష్టిలో పెట్టుకొని కఠా సందర్భమున కావళ్యకములై న అంళము౯ను మ్యాతమే స్వీకరించి వర్షిం చెను సాధారణముగా ఒక రాజు కథయందై నతో "పెక్కువర్ణనలకు అవకాశ ముండును అట్టుగాక, యిది యొక ఆచార్యుల కథ. ఇందు మంతాంగము, ద్యూతము, యుద్దము, యుద్ధయ్యాత, మధుపానము మున్నగువానికి స్థానము లేదు ఈ అంశమును చక్కగా గుర్తించి కుప్పనకవి, తగిన వర్ణనలిను మ్యాతమే

ఆచార్య విజయము = ప్రబంధ లక్షణ సమన్వయము కర్‌ 1 అనునంధించి, కథా సంవిధానమునకు పుష్టి గూర్చినాడు ఇందు ఈ దృష్టితో వర్ణనల సంఖ్య, పరిమాణము తగ్గినవి; జొచిత్మము, సౌందర్యము పెంగినపి. నగర వర్ణనము థి ట్రీ శంకరులు కాశీ పట్టణమును జేరినవ్వడు శిష్యులతో నిట్టన్నారట...- “వర విళ్వనాత వభావాధరీ కృత గోవురం బల కాశికాప్పరంబు శ్రీ విశాలాక్షీ [వనిర్దాం్యఘి వద్మైక నూపురం బల కాళికాపవురంబి (నకటిత భాగ్యపారంపరీ విజీతాల కాపురం బల కాశికావురంబు (పాళవౌన్నత్య పరాభూత భోగవ తీపురం బల కాళికాపురంబు కలిత గంగోజ్జ్వల జలావగాహానార్థ వివిధ దేశ సమాగఠతా విరళ ధరణి నుర నృప విశాం్యఘి ఉానీక వరివృత్యాగ్య గోపురం వీల నల కాళికాపురంబు.” (ర్‌.క27) ఇందు రెండు గోపురములు వచ్చినవి. మొదటి పాదమునందలి గోపు రమునకు “దేవతల పురము-స్తర్గము' అని యర్థము. శ్రీ విశ్వనాథుని _పభానము గల కాశీనగరము దేవతల పురమైన స్వర్గమును కూడ ,[కిందుపజచినదని తాశ్సర్యము చివరి పాదమునందు “(అఆ్యగ్య) గోపురము లనగా (సౌధ్యాగ బాగములందున్న) వాకిళులని యర్థము. అవి | బవావ్మణ గృతియ వైశ్య కూద సమూహములచే నిండియున్నవనియు, వారు గంగాస్నానార్థమై వచ్చిన వారనియు కువ్వనకని భావన ఈ వదముల కూర్చు, ఊ బహ వీహి సమాస సంఘటనము ఆయనకు సంస్కృృతాం ధములలో గల పటువైన పాండిత్యమును వెల్లడించుచు, (పబంధకవుల సరసన నిలబెట్టుచున్నవి సీసము నాలుగు పాదముల చివరను, పద్యాంతమునను '"కాళికాపురంబు'ను అల (= ఆ (పసిద్ధమైన) శబ్బముళోపాటు

కేం ఆబార్య విజయము - సవిమర్శక వరిశీలనము కూర్చుట 'సమత' యను కావ్యగుణము. అండేగాక, తత్‌ పౌనపున్యము అధికా ధికముగా కాశీనగర వై శిన్ట్యమును వెల్లడించుచున్నది ఈ వర్ణనలో శ్రీ విశాలాక్షీ విశ్వనాత వదిత భోగలాగ్యాన్వితమై, పమ్మితగంగా తరంగిణీ తీరమందున్న కాశీ మేతము (కికిగ్రరినీన భక్త సముదాయముతో సాఇాత్కరించుచున్నది. ఈ సన్నివేశమున నిట్టి వద్యములు ఆరు కలవు. ఇట్టి ప్పర వర్ణన లిందచ్చటచ్చట కాననగును కాలటి అ్మృగవోరము (ఒర్‌,9), వ్యా ఘపురము (2.93) మధ్యార్థునము (2.103],, అనంత శయనము (35.8) మున్నగు వాని వర్ణన మిళ్లే యాలంకారికముగా. సాగినది, సాధార ఇముగా (పఐంధములలో ఏదో యొక్క పురమును మ్యాతమే వర్ణించుట కాని పించును ఆముక్తమాల్యద వంటి కొన్ని (పబంధములలో రెండు, మూడు వర వర్ణనములును గలవు ఏమైనను అవియన్నియు మిగుల విస్తారములై కథాగతికి అవరోధములా యనిపించును ఇందట్టుగాక సర్భగహము లగుటచే పునరుక్రి స్పూర్తి దూరములై, దేనికదిగా (పత్యేక సౌందర్యముతో (పకాశించుచున్నవి. సము ద వర్ణ నము: శ్రీ శంకరులు శిష్యసహితులై శ్రీరామ సేతువును దర్శించినప్పటి వర్ణన మును దీని కుదాహరణముగా (గహింవవచ్చును. 'తను గనుంగొనిన మాతంబున |బహ్మ వహ శ్యాఘ మేస్థలము తద్దయు నడంచు తనపేరు నుడివినంతనె సమన నడీన దస్నాన ఫలము లే స్థల మొనంగు తన నీట (గుంకి నంతనె యశ్వమేధాది సవన పుణ్యంబు లే స్థలి యొసంగు తన యందు మెలగినంతనె ముముతువుల క త్యలఘు క్రైవల్య మే స్థలి కుదుర్చు నినుక లెచ్చట శివరూప మెసగి [వబలు నిలుచు నీశ్ళెచ్చటను తీర్థములన బొల్చు నట్టి శ్రీకామ'సేతువు నరని మోద మందె నల శంక రాచార్యు జాత్మలోన.” (2.1 19

ఆచార్య విజయము (నబంధ _- లక్షణ సమన్వయము 153 సాధారణముగా (వబంధములలోని నమ్ముద వర్ణనము భౌతిక స్వరూవ

విశిష్టతను భావించి రచింపబడుచుండును అవి శృంగార (వధానములు గాన

వాని కది చాలును ఆచార్యవిజయము " అధ్యాత్మ విద్యాపధానము గావున ఈ

వర్ణనము తదనుగుణముగానే సాగినది,

పర్వత వర్ణనము :

(ఐహ్మ నవరివారముగా ఈశ్వర సన్నిధానమునకు బయలుదేరి, మొదట తారశ్రై లమును దర్శించినాడట తవ్చైల వర్ణనమును ముచ్చటగా మూడు నద్య ములలో గావించినాడు కువ్పన. వానిలో మొదటి దిది_

*చని చని చూడి హీర ఘన

సార వటీర సమున్నత (పభా

జనక విశేష నైజ రుచి సౌర సమావృత సాల జాలరం

జన మహనీయ పుష్పఫల పొరల వూర భవానుమోద పా

వన ఘన షట్పదీ శక ని వాస విలాసము ఠారశై లమున్‌” (క ఎ 102.)

ఇది శ్రీనాథుని వింధ్య వర్ణనమును, అల్లసాని పెద్దన హిమనద్వర్జనమును తలపించుచున్నది. తదనంతర సీసమునందు ఒక విశిష్టమైన శీల్పమును (పద ర్మించినాడు కుప్పన దేవభావ సంసః్భితము గావున శై లాసమునందలి వపు వఖ్యుదులు నైతము అ భాషలోనే ఈశ్వరుని పార్టించుచున్నవట.

“ఎచట గన్గొన్న “సర్వేశ శంభో మవి

దేవ మామవ'యను దివ్యశుకమః ల్నేసక్క- జూచిన *శ్రీ పార్వతీశ పు

రారేఒవ మా'మను ళారళయము లేయోర నరసీన *హే శంకర గిరీశ

కురు దయామిహ' యను కోకిలములు నేమూల నెమకిన *'సోమశేఖర _తియం

ఐక రషమా” మను బర్హిసంఘ

క్షేర్‌4 ఆదార్య విజయము - సవిమర్శక వరిశీలనము మెందు పరికించినను “నిఖిలేశ్వరేళ కరటి చర్మాంబర పీవాకధర మహేళ హైలలోచన శన భవ పరమ పురుష పాల'యే తీరతములౌ మరాళ తతులు'” (11-104) ఈరీతి వర్ణనము పాఠకులను పవ్మిత కైలాస వాతావరణము లోనికి (వవేశింపశేయుచున్నది. నూర్య = చందోదయాది సర్ష్ణనములు : ఫ్రీ శంకరులు వరకాయ (వవేశముచేసి అమృత పురాదీశ్వరుడుగా మెలగిన సందర్భమున సూర్యా స్తమయముతో నారంభమైన వర్ణనలు మరల నూర్యోదయమగు వరకు సాగినవి అందు . సంజకెంజాయ, అంధ తిమిరము, కారకలు, చందుడు మనోహరముగా వర్ణింపబడినారు నూర్యోదయ వర్ణన మిట్టున్నది_ “తొలి దిక్కు. చెలియ నిచ్చలపు మోమున వన్నె కెక్కు- నీందూరంపు చుక్క యనగ ననువొందు నాకొాశ మను సరోవరమున తగ వెలింగెడు నెజ్జ దమ్మ యనగ నవురాధిపతికిగా నమరులు నిల్పిన కళ గుల్కు- కెంపుల గ్‌ద్దె యనగ గగన మన్చేరిటి గారడీడెత్తగా చాల గాచిన ఆయోగోళశమనగ నలరు తొలిమల బాలకుం డాటలాడ ఐలనీ యెగయించు జీిగికెంపు బంతియనగ చండ మార్తాండ బింబ ముద్దండ ఘృణీవ రంసరలు [గమ్మ నుదయించె నింపు మీజ ” (6.87) ఈ భావన, శైలి, తెలు వలుకుఐడుల తీరు పాఠకులను [పబంధ సుందరోద్యా నవనముశకు వేర్చుచున్నవి ఈ వరన లన్నియు కుప్పన న్వకపోల న! కల్పితము అగుట గమనార్హము ఈ రచినలో ఆత డువయోగించిన ఛందము

ఆచార్య విజయము - (వబంధ రగణ నమన్వయము క్షే5్‌న్‌ (వరానముగా సీసము ఒక్కొక్క సీనము. ఒక్కొక్క రనగుశికయే 'సాయన్నట దృవ చృంళు నిర్దాత గజాజిన మేచకచ్చ్భాయ యనగ... అంధ తిమిరంబు జగమెల్ల నావరించెనట (6.71) అబ్లే *“అలరేయికాపు, వెన్నెల పైరుంబెట్టగా చాల జల్లిన విత్తనా లనంగ వెలసెందారక లున్సర వీధియందు (ఈ-72) అన్నాడు కున్నన ఈ చర్యదోదయ వర్ణనము గమనింపదగియున్నది- “కృతక రాజన్యున కొగి నిషేకము వేళ నూచింవ వచ్చిన జోను; డనగ కుహనా నృపాలక ఐవాుసతీ సంగాను గుణ నిదానపు రస ఘుటిక యనగ వంచనా నృపకళా వై ఖరీ చాతురీ స్ఫురిత నిన్తుల యశః పుంజ మనగ మాయా ధరాధిపోపాయ సందర్శనా యాతైక దేవతా దూత యనంగ కవట నరనాథ మదన సంగర విశేష కార్య సటుతర సావోయ్య కరణ విహర ణార్జ సముపాగత న్వకీయాపుడనగ చందు డుదయించే నతివిభా సాంరు డగుచు” (6.73) ఇందలి య్యుత్తేష లన్నియు కృతరాజన్యుడైన ఫ్రీ శంకరుల చుట్టు పర్మికమించి ఆ సన్నివేళమునకు పాఠకుల నున్ముఖుల నొనర్భుచున్నవి, ఈ ఘట్టమునం దిట్లు ఉత్తేనల దొంతరలు కథాపరముగా నిబంధింపబడి యున్నవి జలక్రీడొ వర్ణనము : అబార్య విజయమునందు నాయిక ముక్రికాంత యగుటచే, గంగాది పవ్మిత తీర్జావగాహానమే 'జలకేశి'గా వరగణింపవలసి యున్నది కాశీక్షేత వర్ణనానంతరము ఒక నుకిర్ణ వచనములోను మూడు సీసపద్యములలోను గంగా మా వోత్మ్యి ముగ్యడింపబడినది వానిలో ఒకటి ఈ కింది పద్మము_

క్ష్‌ ఆచార్య విజయము - సవిమర్శక వరిశీలనము “చాలదా (వవ్ముఘ్న చటుల పావ మడంవ నీ మవావాహిని నెంచినంత లాలదా గురుదార నంగదోష _. ముడీంవ ఘనత నీ నదిని గన్గొనిన యంత బాందా మధుపాన జనితాఘ ముడువనీ సీటితుంపర మేన నెగిరినంత చాలదా తవసీయ చౌర్యాఘము హరింవ సొరిది నిచ్చటి గాలి సోకింత

చాలదా రాద్భృళ కూర సంగగుణన

ముజ్జనిత "ఘోర దురితంబు నుజ్జగింవ

వేత దున్నత తటిని జలై కదేశ

ధన్య శీకరమున గొంత (దావినంత శి (5137) ॥

(బహ్మహత్య, గురుదారా గమనము, నురాపా నము, న్వర్థస్తేయము, అట్టి పావులతో సాంగత్యము అను పంచ మవీపాతకములను వరిహరించగల వవ్నిత శకి యట ఆ గంగానది. ఈ వర్షనమునందలి భావన లన్నియు ఆధ్యాత్మిక ములై, కఠా పరమార్థ పోవకములుగా నున్నవి రతోత్సవ వర్తనము :

న!

శ్రీ శంకరులు అమృత వురారిళ్వర శరీరమునందు (వవేశించి అంతః పురకాంతలతో [కీడించిన విధమును కుప్పనకవి కౌచితీ భాసురముగా వరించి నాడు. ఇంతకు మునుపు వై రాగ్యకారక మైన వేదాంత విషయము నెంత వివుల ముగా వర్ణించినాడో, ఇచట ఆంత స్పష్టముగా నంలోగ శృంగారమును రూప కట్టించినాడు.

*జ్టగ్రమ్స బట్టి రెమల్బుగతి తత్కళాస్థాన

వరిశోధనంబున నొజవు దేరి

గొనబు గుబ్బల మొనల్‌ వుణుకుచు నెమ్మేను

పులకరింవగ జేసి నుకువెజింగి

తొడలు కొద్దిగ నొక్కి విడివిడి గిలిగింత

వింతజాడల గొంత వఏీక దెలిసి (6౬91)

ఆకబార్య ఏజయము . నృవలంధ లక్షణ నమన్వయము శ్రే ఈ నందర్భముననే యిట్టివి మణి శాలుగు వద్యములు గలవు. ఇట్టి వాచ్యములై న సంభోగ వర్ణనలు లేనిచో ఈ (గంఠతమునకు (వబంధత్వము రాదా? అని షౌచిత్య విచార చర్చావరులు వళ్నింనవచ్చును దీనికి నంకుసాల నృసింవళవి తన కవికర్ణ రసాయనమునందు చేసీన (వతిజ్ఞ సమాధానము కావచ్చును. “యతి విటుడుగాక పోవు బెట్టన్మదీయ కావ్య ళృంగార వర్ణనా కర్ణనమున విటుడు యతి గాకపోవునే వెసమడీయ కావ్య వైరాగ్య వర్ణనా కర్ణనమున.' (కవి క.ర, పీతిక . 22) విరహ పర్ణనము థి వరకాయ (పవేశగాథలోనే ఈ వర్షనమునకు కూడ్‌ అవకాశము కల్పించు కొన్నాడు కువ్వన కవి. అమృత వురాదీశ్వరుని కాంతలలో నొకతె తామ చూడంలుల మోతలు విని యిట్టు తలంచినదట.... “చల్లగాలిని నమ్మజెల్లునా హరివారీ కొమ్మల వనలయించు దిమ్మరిని కవి యని వేగుచుక్కును గజీయింతురా విబుధాహతస్థితి వెదకుటరనీ వనజాతముల దమ్ములనుచు మన్నింతురా చండాకులను గూడి యుండు బెజిగి తవనుని లోక బొంధవు డని యందురా కువలయ విద్వేష గుణము జూచి కటకటా కోడికూతల దిటవు నమ్మి యేరి చరియిందే తెమ్మెర యేల వేగు చుక్క వెలుగొందె కామర లౌక్క మొగినీ ఏల వికసీందె నా రవి యేల పొడమె' (6.96)

168 ఆచార్య విజయము - నవినుర్శక వరిశీలనము కొమ్మలు, విబురులు, చండాకులు, కువలయములు అను శబ్దముల శ్లేష ద్వారా ఇచ్చట మలయమారుతోపాలంభనాదులు సాధింవబడినవి. కొమ్మలు = శాఖలు, వనితలు; విబుధులు = దేవతలు, పండితులు; చండ +౪(ఆ) - కులుం కకినములైన తుమ్మెదలు, కథినలైన చెలిక త్రిలు; కువలయము (లు).కలువలు, భూమండలము ఇట్టిందు ఘటింపబడిన శ్లేష తదనంతర తేటగీతిలోని [కమా లంకారముతో వరిపుష్టమైనది. దౌహృద వర్ణనము ; విద్యాధిరాజ సతీరత్నము వర మేశ్వరుని దయతో గర్భము ధరించినది. వరమేశ్వరుని పెరుగుదలను కున్సనకవి యిట్లు వరించినాడు..- న! జ! కుజన సంఘంబులకును చింత బలియంగ కలకంఠి కపుడు లేగొను బలిసె పాషండ తండంబు బలు నన్నగిల్లంగ జలజావషి పలుకులు సన్నగిల్లె ములుచ బౌర్దులకు మోములు నల్లబారంగ నశినాస్య చనుమొనల్‌ నల్లనయ్యె ద్వైతవాదుల తను పథలు వెల్వెల బాణ పలవాధరి మేను వెల బాతె టా ల చటుల చార్వాక సౌగత జైన శూన్య మూర కాపాలికాది దుర్మ్శశుల కెల్ల నలత శోచగ నయ్యింతి కలత బొడమె శివుడు తద్దరృమునను రంజిల్లు కతన.” _ (217 ఇట్లు వర్ణించుట ద్వారా శంక రావిర్భావము ఆద్వ్వైరేతర మతములను అండించుట కే యనియు, అది అవ్పడే [పారంభింపబడినట్టున్న దనియు కువ్వన కవి సూచించినాడు తర్వాతి కథకు పాఠకులను ఉన్ముఖము చేయు వదతి ంి యుదిం ఇట్టిదే మరొక వద్యము._ “నీ లకంకుడు గర్భ గోళమందు చరించు

ఆదార్య విజయము _ (వబంధ లవణ సమన్వయము కరం కతన తోచెను చూచుకముల నలుపు ఇర్యాది. ఇట్లు దొహృద వర్ణనము కథావరముగా సాగినది, ప్యుతోదయ వర్ణనము : శ్రీ శంకరులు జన్మించిన సందర్భమున మూలమున లేని ఈ వర్ణనమును కువ్చన కవి యిట్లు చేసీనాడు._.

• రవి యుదయించిన తెజగున నవిరళ తేజమున వెలుగునట్టి కుమారున్‌ శివగురుడు చూచి వృతో త్సవ కుభ కృళ్యంబులెల్ల సలి పెన్‌ వేడ్కన్‌. (2.22) అని యూరంభించి దాదాపు సది పద్యములలో నీ వర్ణనము సాగించినాడు. తేజోవంతుడైన ఆ బాలుని గాంచుటకు దూరము గణింవక జానపదులు వచ్చుట అప్పటి వీశేషములలో నొకటి. ఇచ్చట మూలము నందున్న వర్ణమునమును అనువదించుచు దానికి మెజుగు పెట్టినాడు కువ్వన. న పయాణ వర్ణనము క శ్రీ శంకరులు తమ దిగ్వ్యిజయయ్యాతలో ఒక ,(పదేశము నందలి విభిన్న మతస్థులను జయించి, మరొక వదేశమునకు సాగిన తీరు (పత్యేకమాగా - వర్ణిత మైనది స్ముబహ్మణ్య క్షేతమునందు మహైరణ్యగర్భ = అగ్ని. నూర్య మతస్థులను గెలిచి, అనంతరము వాయవ్యదిళావిముఖముగా సాగినవ్పటి వరనమిది...- ల!
• దైల్రరేగి (తినవ్నాస శిష్యులు గొలువగా జయ ఘోష లడర నిచ్చలును బిరుదు చిందము ల్గొంద రందంద పూరింవగా తాళవాద్యముల కొందజు దలిర్ప తివిరి ఘంటా నినాదముల గొందణు మీజ

160 ఆచార్య వీజయము - సవిమర్శక పరిశీలనము కొందజు కువ వాక్య(ద్య్ర)బృందములను బజగింప గొందలు పటు బర్హిపింఛ వా లవ్యజనాదుల భవ్యరీతి నుపచరింపగ మణికొంద జున్నతకర దీపికా తతి దాల్ప నిక్లేపు డయ్యు న య్యతీం్యదుడు లౌకికాయ త్ర సరణి నాత్మ నంగీకరించి నెయ్యమున వెడలె." (4 _ 4) ఇటే శ్రీ శంకరులు మండన మ్మిశుని జయించుటకు సాగిన సందర్భ ళ్నా మున కూడ వయాణ వర్ణనము గొవింవబడినది._

• కాశఢక్కా శంఖ తమ్మట వటహాది గురువాద్య నినదముల్‌ గుబులుకొనగ నకల జనంబుల జయ ఘోషములు హరి చ్చింధుర కర్ణముల్‌ చెవుడు వజప....' (6 - 47) ఇత్యాది. ఇవి యోగిరాజు మత వస్థానములే అయినను, మపారాజు యుద్ధ యాళఅను చలపించుచున్నవి నాయకాభ్యుదయ వర్ణనము థ ఫ్రీ శంకరులు తమ వీద్యాభ్యానమును అచిరకాలమునందే వూ ర్రిగావించు కొని ఆత్మజ్ఞానులై వెలుగొందినారు. ఆ సందర్భమున ఆయన అద్బుత మేధా నంవ త్రిని, అనితర సాధారణ వర్చస్సును కుప్పన కవి పెక్కు వద్యములలో వర్ణించినాడు వానిలో నొకటి.
• ప్రాకృత భాండీర పైళాత మాగధా ద్యథిల కాన్తంబుల నఠ్యసించె తనివి మీజగ శబ్ద తర్క మీమాంస వే దాంఠకాది కాన్త్రము అధికరించె . శైవ వైష్టవ సొర ళాక్తేయ ముఖ్యమ

ఆ రార్య విజయము _ (ప్రబంధ లశణ సమన్వయము 161 ఠతెక సీద్ధాంతముల్‌ ఈగ నెతింగె సంగీత సాహిత్య సక లేతివోన పు రాణ (వవపంవైక రనీకు డయ్యె అఖిల మంత రహన్యంబు లరని దెలిసె వాది భంజన వైఖరి పోది నెటిగె నట్టి శైశవ వేళ నయ్యార్యనుతుడు శంకరుండు నిణ్మాశిత శంకరుడు." (2.41) ఇద్టీ నాయక వర్ణన విధానము పరకాయ (ప్రవేశ ఘట్టమునందు కూడ కాననగును. కృతకరాజన్యుడు కొలువుదీర్చిన విధమందు (వబంధ వద్ధతిలో వర్ణింపబడినది.

• ఒక వంక సామయాజకులు నానాదేళ కలిత కార్యాకార్య గతులు వల్క_ సార్యద వైఖరి రెండవ యిందు కరణి నిండు కొలువుండె గన్నుల పండువుగను.” (6- 62 ఇస్రే మతి రెండు పద్యములలో ఆ రాజవై భవము వర్ణితమైనది. ఇట్లు కుప్పనకవి గావించిన పెక్కు వర్ణనలు ఆయన (ప్రతిభా పాండిత్య ములను వ్యంజించుచున్నవి. ఇచట గమనార్హ మైన పథాన విషయము . ఈ వర్ణ నలు పాచీన (వవింధములయందువలె ఆధిక పరిమాణము గలవిగాక సం్టగహ ముగా నుండుట ఆందువలన నివి కథాగతికి సహాకారులై , కావ్యరస పోషకము లైనవి. ఠ. శృంగారమునే పపధానరసముగా పోషించుటు ః (వబంధములలో _పధానరసము శృంగారము, కాని, అచార్య విజయము నండు దానికి పాధాన్యము లేదు. నాయక స్థానమునందున్న శ్రీ శంకరులుగాని, నాయికగా ఊహింపదగు ము క్రికాంతగాని శృంగారాలంవినములు గారు నాయ కుడు ఈ కావ్య ద్వితీయాశ్వాస [(పారంభమునందే (బవ్మోసనారిస్టితుడగుటచే తీ౪5.11

సగ్ర2 ఆచబార్య విజయము - సవిమర్శక వరిశీలనము ముక్షికాంతా సాంగత్యమును పొందిన థ్రైనది. తదనంతర కథయంతయు అన్య మత ఖండనమే. కావున ఈ కావ్యమునందు (పధానరసము శృంగారము కాదు. అయినను ఇది _పబంధస్పూరర్తిని గలిగించుచున్నది

శ్రీ శంకరులు వరమత ఖండనము చేయుచు, అద్ర్వైతమతమును స్థాపిం చుచు నిరంతరోత్సాహముతో సంచరించిన తీరు ఈ కావ్యమందంతట వర్జింప బడియున్నది. నాయకుని యందలి యుక్సాహమే ఈ కావ్యమునందలి స్థాయి భావము, కావున రసము వీర మనవలెను, వీరరసమునందు దాన.ధర్మ-దయా- యుద్దాది (పసిద్ద వేదములేగాక , కవిత్వ. పాండిత్య -జ్ఞాన -యోగాద్యనేక అవాంతర భేదములును గలవు. జగన్నాథాదులు వీరరసభేదములలో పాండిత్య వీరమును బేర్కొనిరి. దానినే సాహిత్యసారక ర్త యగు ఆచ్యుతరాయలు విద్యావీరముగా (గహించినాడు పాండిత్య సాధకులది విద్యావీరమనియు, వండిశుల వాదాదులంద లిది పాండిత్యవీరమనియు శ్రీ గూడ వేంకట సుుబహ్మణ్యముగారు విశ్లేషించి నారు.3ే0

ఈ దృష్టితో (శీ శంకరులు తమ విద్భాభ్యాసకాలమందు విద్యావీరులు గాను, దిగ్విజయమునంచు పాండిత్యవీరులుగాను ఆచార్య విజయమునందు చృితింపబడినారు. పరకాయ్యవ్రవేశాది యోగవిద్యలు కూడ ఇందు [(పదర్శింప బడుటచే నిందు యోగవీరము కూడ నున్నదనవలెను. మొత్తము మీద ఇది యోగవీరము ఆంగముగా గలిగి, పాండిత్య వీర్యము (ప్రధానమైన [ప్రబంధ మన వచ్చును. శ్రీశంకరులు అమృత పురాధీశ్వరులై కామళాన్త జ్ఞానము సంపాదిం చిన ఘట్టమునందు సంభోగ శృంగారము వర్దితమైనది. కాని, యిది కేవల (పాసంగికము 1129 గద్య పద్యములు గల ఈ (వబంధమునందు 46 గద్య నద్యముల శృంగార కఠ అ్యవధానమైనది. అందువలన ఈ శృంగార రసము కూడ వీరరసమునకు అంగమైనది.

ఆచార్య విజయమునందు డెబ్బది రెండు మతములకు చెందిన మండన మ్మిశాది వతివాదులు ఆలంబనములు. వారి ఆక్షేపణలు, ఓటములు ఉద్దీపన విభావములు. శ్రీ శంకరుల ధైర్య. స్టెర్య.శార్య. అక్షేవ వాక్యాదులు అనుభావ ములు ఉత్సాహ - ధృతి.మతి.గర్వా౬ఒ వేగా౬మర్జాదులు సంచారిభావములు. వీని సంయోగముతో నిట వీరరసము వరిపుష్ట మైనది

ఆచార్య విజయము - [వబంధ లక్షణ సమన్వయము 1టే

(వఐంధ లక్షణ సమన్వయ దృష్టితో పరిశీలిందినవ్పుడు ప్రావీన వబంధ లక్షణమైన శృంగార రస _పాధాన్యము ఆచార్య విజయమునందు పాటింవబడ లేదనుట యథార్థము. ఈ విధముగా నిది వానికంటె భిన్నమైనదే అయినను, దీనిని (ప్రబంధముగా రూపొందించవలెనను సంకల్పముతో కుప్పన కవి బవ ముఖములుగాొ (వయత్నించినాడు రన విషయమున మూల కృతియైన అనంతా నందగిరియము వీరర-సైక [పవణము. ఆందన్యరసములకు రవంతయెన ఆవకాళ మీయబడలేదు. అట్టున్న మూలకృతిలో శృం గారమును చొప్పించుటయేగాక కుప్పన కవి దానిని ఆంగరసస్థాయి! ఎదుగునట్లుగా పోషించినాడు. అందువలన రనలవణపరముగా ఆచార్య విజయము (వబంధాయిత మైనదని నిస్పందేహముగా చెప్పవచ్చును.

6. వ స్వైక్యమును నిర్వహించుట :

ఆ దార్యవిజయము నందు నాయక స్థానమునందున్న వారు శ్రీ ళంకరులు. ఆయన దివ్యాదివ్యుడనవచ్చును *నయతి పాప్నోతి ఇతివృత్తం ఫలం చేతి నాయకఃి అను నిర్వచనమున కనుగుణముగా నిందలి యితివృత్తము శ్రీ శంకరుల చుట్లే వర్శిళమించినది. ఆ సమయమున భూలోకమునం దేర్చడి యున్న అనాచార వద్ధతులను, వరిన్ధితులను నారదుడు (బహ్మదేవునకు దెల్పు టయు, ఆయన పర మేశ్వరునకు విన్నవించుటయు, ఫలితముగా ఆయన కాలటిలో థ్రీ శంకరుల రూపముతో ఆవిర్భవించుటయు జరిగినవి. తదనంతరము ఆయన విద్యాభ్యాసమొనర్చ, సన్యాసము స్వీకరించి, భూలోకమునందున్న మత పరమైన అరాచక వరస్థితులను అణచివేసి, దిగ్విణయము సాధించి, అద్వైత రాజ్యస్థాపన మొనర్చెను. పరకాయ్యపవేశ కథ, పీఠస్థాపనము, (బహ్మైక్యము అను ఈ కథాంశము లన్నియు శ్రీ శంకరులను వీడి పక్కకు సాగినవి కావు. ఇందెచ్చటను శాఖాచం్ధకమణము కానరాదు కొవున, కథారూవ వస్వైక్యము ఇందు ముంజేతి కంకణమువలె స్పష్టముగా ఘటింవబడి యున్నది.

అలూరు కుప్పన కవి మజొక విధముగా కూడ ఇందు వ్వ సెక్కమును కూర్చినాడు. అది నృసింహావిర్భావమును ఆచార్యవిజయ కావ్య ఆద్యంత ములలో అనుసంధించుట తన కృతికి అధిపతి నృసింహస్వామి గావున కుప్పన కథా

కేద్ర ఆచార్య వజయము = సవిమర్శక వరిశీలనము (ప్రారంభమునకు ముందుగా కృతిపతి వంశాభివర్షనము చేయు పద్ధతి ననుసరించి నృనీంహావిర్భావ వృత్తాంతమును గద్యపద్యములలో వర్ణించినాడు. మరల షష్టా శ్వాసమునందు శ్రీ శంకరులు రాజ శరీరమును వదలి స్వళరిరమును ధరించు నప్పుడు నృసింహస్వామిని (పార్థింపగా, తదనణకై ఆ స్వామి సాఇాత్కరించుట వత్మేకముగా వర్జింపబడియున్నది దీనివలన నిది నృసింహల క్రి వతిపాదళ శాన్మము వలె నస్వైక్యమును పొందినది ఇది ఆలూరు కుప్పన శవి ఆంధ (పబంధమునందు తన ఇష్టనైవ పరముగా సాధించుకొన్న వ స్వైక్య్మము. ఆచార్య విజయమును ఒక్కమాటు సింహావలోకనము గావించినచో... అనలారికా భాగమును, అనేక వర్ణనలను నూతనముగా జేర్చుట చేతను, శాస్త చర్చాభాగమును నం్టగహించి కథాభాగమును పెంపొందించుటచేతను, కేవల వీరరస [వధానమైన మూలమునకు శృంగారమును అంగరసముగా కూర్చి పోషంచుటచేతను, వన్వైక్యమును నునంఘటిత మొనర్చుట దేతను = ఇంచు మించు (ప్రాచీన (ప్రబంధ లక్షణముల నన్నింటిని తనలో సమకూర్చుకొని ఆ కావ్యము కుస్పన కవి శిల్సి చేతిలో దివ్య (వబంధముగా మలచబడినదని చెప్ప వచ్చును* జాపికలు జ క... అంధ సాహిత్య చర్మిత . శ్రీ పింగళి లక్ష్మీకాంతం గారు, పు 527 (మ్ముదణ 1974) ఓ వూ ర్తి పద్మము తృతీయ సోపానారందము నందియబడినది. 8, పూర్తి పద్యము తృతీయ సోపాన = ఉపోద్దాతము నందీయబడినది. 4. వ్పూర్తి వద్యము ఈ వరిళశోధనలో 34 లో నుదాహరింవబడినది. ర్‌. పూర్తి వద్మము ఈ వరిశోధనలో 3 1లో నుదాహరింపబడినది. 6. ఆంధ మవాభాగవతము, 7. వూర్రిపద్మములు శీ... యందీయబడినవి. (ఆవి, కంక, శర్స్‌ 8. ఈ ఆంశముల వినతి ఈ వరిశోధనలో చతుర్ణ సోపానము (4.3, క! శ్ర లో నున్నది. 9 డా॥ వల్లా దుర్గయ్య గారి ప్రబంధ వాజ్మయ వికాసము . పు 331, వాస 0 పా

షష్ట సోపానము తి ఆం ధకాళిదాను సాహిఫీశక్తులు

• మ్సరువు దలిర్చు నద్వ్య్వయము మూలము కాఖలు షణ్మతంబు ల త్యురుతరమైన జ్ఞానమె స మున్నతమౌ వలమై వెలుంగగా నిరవుగ న్నాశితావళికి సీప్సితముల్‌ దయనిచ్చుచుండు న గ్గరువర కల్పళాథి వెలు గున్‌ జగదీడిత వై ళవంబునన్‌.” (ఆచార్య విజయము 6.167)

1. కొన్య హేతువులు : *“ఇక్తి ర్నిపుణకా లోక కాస్త కావ్యాద్య వేకణాత్‌ ! కావ్యజ్ఞ శిక్షయాన్యాసః ఇరి హేతు న్రదుదృవే॥ మమ్మటుడు తన కావ్య (వకాశమునందు చెప్పిన ఈ లక్షణము సార్వకాలిక మైన సత్యము. కావ్యావిర్భావమునకు హేరువు = “పతి -వ్యుత్చ త్తి. అభ్యాసము అను ఈ (తిపుటియే! ఈ మూడును హేతువులు కాదు, హేతువే! ఇట్టనుటదే నిందే యొక్క-టేీ లేకున్నను సత్కావ్యావిర్భావము జరుగదని యర్థము, ఏ కావ్యము నందైనను కవి తిలా స్థానములను, పాండిత్య స్థానములను, కొంరవజకు అభ్యాస స్థానములను సద్విమర్శకుడు గుర్తింప వచ్చును ఈ సాహితీ శక్తు లందలి హెచ్చుతగ్గులే ఒక కవికి సాహితీ (వపంచమున గల స్థానమును నిర్ణయించును.

కరర ఆచార్య విజయము = సవిమర్శక పరిశీలనము శి, కుప్పన కవి = సాహిత్య టీవితము :

ఆంధ కాళిదాస బిరుదాంచితుడైన ఆలూరు కున్సన కవికి ఆం్భధ సాౌహిత్యమునందు గల స్థాన మీది యని నిర్ణయించుట ఆంత సుకరము గాదు* ఆయన కవికాసమ్ముదము మిగుల గంభీర మైనది, పె చూపులకు శ్యామల కోమల తరంగ యుక్తముగాను, లోనారసి నప్పుడు ఆమూల్య అనంత రత్న నిలయము గాను సాఇిర్కరించును. ఆయన పేరుకు కుప్పన్నయే (పెంట కుప్పలో జన్మించినవాడు, అనామకుడు) గాని, నిజముగా గొప్పన్నయే!

కుప్పన కవి మంచి ఆభిజాత్యము గల మనీషి. బంగారమునకు తావి యవ్బినట్లు ఆయనకు గొప్ప గురువు లభించినాడు సరస్వతీవృుతుడైన కన్తూరి రంగక వి కుప్పనకు సాహిత్య గురువే గాక రాహిత్య గురువు కూడ ౫

(వ్రతిభావంతుడ్తైన కుప్పన కవికి, అట్టి ఆభిజాత్య . గురుత్వములు శో రై, కవితా కళా వీజములను సంస్కార సాహిత్య జలములతో వికసింపజేసి, నూతన కావ్యాంకురములను ఆవిర్భవింన జేసినవి ! ఆయన వంచనదస్థలీ పురాణాది కావ్యములను, రామాయణ - భాగవత యశ గానములను, ఇంక ననేక కృతులను రచించిన కవితా తపస్వి. 8. ఆచార్య విజయము = సాహితీ శకులు ;

ల!

కుస్పన కవి ఆచార్య విజయము రచించునాటికి నిజ జీవితములోను, కవితా జీవితములోను నరిణతుడు అన్ని రంగములలోని సాధకబాధకములను స్వానుభవపూర్వకముగా గుర్తించిన మేధావి దీని తర్వాత నేవేని (గంఠతము లను రచించినాడేమో తెలియవచ్చుట లేదు, లభ్యమైన కృతులతో ఆచార్య విజయమే చివరిది. కాని, గుణవిశేషములచే మొదటిది. ఆ కృతిని వినిర్మించు టలో - కథా సంవిధానము నందును, ప్మాత పోషణ యందును, వర్షనల కూర్చు

ణి నందును, వూర్వ కవ్యనుసరణము నందును, సంస్కృృతాంర భాషా వయోగము నందును. కువ్చన కవితన (పతిభా పాండిత్యములను వెల్లడించియున్నాడు, ళా

ఆచార్య విజయము - ఆర్భధ కాళిదాసు సాహితీ శక్తులు శర రథాసంవిధానము ;

శ్రీ శంకరుల జీవితమునందు దిగ్విజయమే (వధానమైనను, దానికి కావ్య దృష్టితో (పాఠాన్యము తక్కువ. ఆలదువలననే మాధవ విద్యారణ్య కృత శంకర విజయమునందు దిగ్విజయ ఘట్టము సర్యగహింపబడి, కథా భాగము పెంచ బడినది. అందు కనకధారా వృళ్తాంతము, పూర్ణానదీ సమానయనము, కేరళ రాజు కథ, సన్యాస స్వీకార వృత్తాంతము, మాశాశ్వాసనము. పతిజ్ఞ, నర్మదా నదీ వవాహ జలమును కమండలువులోని కాకర్తించుట, సనందనాది శిష్యుల కథలు, కుమారిలలట్టు కథ, మండనమ్మిశుల వాదము, సరసవాణ్యుపాఖ్యానము, తదంతర్గత వరకాయ (వవేశ కథ, కాపాలిక వధ, మృతశిళు పునరుజ్జీవన ము, సురేశ్వర కాపము, మాతృదేవికి ఆంత్యకియలు చేయుట, భగంధరాఖ్య రోగా వాప్తి, సర్వజ్ఞ పీవాధిరోహణము, ఉష్టతీర్థ నిర్మాణము, సళరీర క్రై లాసగమ నము అను వృత్తాంతములు మాధవీయమునందు. విసృతములై, కావ్యత్వ సిద్ధికి పాధకములై నవి.

శ్రీ అనంతానందగిరి తన శంకరవిజయమునందు - సన్యాస స్వీకార వృత్తాంతము, కుమారిలభట్టు కథ, మండనమ్మిశో పాఖ్యినము, పరకాయ వ్రశేళ కథ మున్నగు కొన్నింటిని మ్మాతమే (గహించి, తక్కిన చాల కథలను వదలి వేసెను. (గహించిన కథాంశములను కూడ దిజ్మాతముగా నుటంకిందెనే గాని సర్వాంగవరిపోషణ చేయలేదు. ఆయన తన (గంథమును శాన్త్రముగా మలచ దలచుకొన్నాడు గావున ఆది యుచితమే

కుప్పనకవి శాస్త్రముగా నున్న మూరమును మవానబంధముగా పునర్ని ర్మింపదలచినివాడే గాని శ్రేవలానువాదకుడు కాడు. అందువలన ఉపాఖ్యానము లను పెంచి రచింపక తవ్పదు. అట్లు పెంచుటలో నిది మారవీయ [పతిబింబ మగుటయు అభిలషణీయము కాదు. దీని విశిష్టత దీనికి నిలువవలసీనదే! ఈ దృష్టితోనే కుప్పన కవి అమూలకములై న ఉపాఖ్యానములను తన యనువాదము నందు చేర్చలేదు. మూలమునందున్నవానినే అనేక పద్దతులలో పెంపొందించి రనవంతములుగా నొనర్చినాడు. ఈ కారణముగానే మూలమునందలి కథ్మాకమ మేమియు మార్పుచేయబడలేదు. కాని కుస్పనకవి శిల్పములో ఆశ్వాసవిభజనము,

168 ఆచార్య విజయము _ సవిమర్శక పరిశీలనము సన్నివేశ ప్రాధాన్యము, పాతపోషణము మున్నగు సాధనముల ద్వారా ఆ శథాసంవిధానము నకు మెజుగు పెట్టబడి నదె.

సంస్కృతమూలము 7శ్మ (పకరణములుగా విభక్తమై యుండగా, కుప్పనకవి దానిని ఆరాళశ్వాసములుగా నేర్పజచినాడు.

[వథమాశ్వానమునందు - వర్ణాశమ ధర్మచ్యుతి, భూలోకమునందేర్న డిన పరిస్థితిని జూచి నారదుడు బహ్మదేవునకు విన్నవించుట, ఆయన సవరివారముగా కైలాసమునకేగి ఈశ్వరుని హైర్థించుట, ఆర్ర్వైత మతస్థాపనార్థముగా శంకరుడు భూలోకమున నవతరించెదనని ఆభయమిచ్చుట అను అంశములు వర్టింవబడి యున్నవి. మూలము నందీ కథా సన్నివేశము ద్వితీయ [వకరణ మధ్యభాగము నందే ముగిసీవది, శ్రీ శంకరుల విద్యాభ్యాసము మ.గియు వరకు గల కథ ఈ ద్వితీయ పకరణమునండే సాగినది. కున్నన కవి పఐబంధీకరణకు ఈ విభా గము అనుకూలింపలేదు శంకరుల తల్లిదర్యడులను, వారి నివాసమైన కాలట్మగ హారమును, శంకరుల జననమును, విద్యాభ్యాస విధానమును (పశ్మేకముగా వర్జించవలెనని ఆయన సంకల్పము దీనికి (సథమాళశ్వాసమునందు అవకాశము చాలదు. అందువలన ఈ భాగమును ద్వితీయాశ్వాసములో నికి చేర్చుకొన్నాడు. దీనితో వథమాళశ్వాసము తదనంతర కథా సౌధమునకు పునాది యయ్యెను. అది శ్రీ శంకరుల అవతార కార్యమునకు వూర్వారంగ మైనది, మవోత్ముల జీవిత చర్మితల లక్షణములలో నొకటైన 'దేవతాసంబంధము' ఇటు (వళమాళ్వాసముగా వత్యేకించబడినది న

ఈ (వథమాశ్వాన కథలో కుప్పనకవి (విహ్మదేవుని, కైలాసమును, ఈశ్వరుని వబంధ వద్దతిలో అనేకవిధములుగా వర్ణించుట ద్వారా, స్తుతించుట ద్వారా నూత్న భావములను చేర్చి నిండుదనము గల్లించినాడు.

ద్వితీయాశ్వాసము కాలట్య_గవార వర్షనముతో (పారంభమై, శ్రీశంకరుల జననము, విద్యాఖ్యానము, సన్యాసస్వీకారము, ఆయన (బహ్మాసనము నధిష్టించుట, అనంతరము దిగ్విజయ యాతా [పారంభము, మధ్యార్జునములో స్వామి సాఖా త్కరించి . ఆద్రైత నత్యత్వమును [వకటించుట, రామేశ్వరమున శైవులు అద్ర్వైతులగుట అను కథాంశములతో విసృతమై యున్నది.

ఆదార్య విజయము - ఆంధ కాళిదాసు సాపొతీ శక్తులు 169

ఇది శ్రీ శంకరుల జీవితమును ఒక (పత్యేక స్థానమునకు చేర్చుచున్నది. మధ్యార్థునము ఆయన దిగ్విజయ య్మాతలో మొకటి మజిలీ. ఆచ్చట మధ్యా ర్థనేశ్వరుడే స్వయముగా సాక్షాత్కరించి, అవ్వైత నత్యత్వమును _పకటించుట వలన తదితర మతఖండన రూపమైన తర్వాతి [గంథమునకు ఆది పీరిక మైనది. అంతటితో ఈ ఆశ్వాసమును ముగించి యుండవచ్చును. కాని, “ఇంట గెలిచి రచ్చ గెలువ వలె"నను లోకో క్షి ననుసరించి, తనవార్రెన శ్రైవులను మొదట కాను సంస్క-రించుకొనవలసి యున్నది. తాను ఈశ్వరావతారము ఆ ఈళ్చరుని ఉపాసించువారే శైవులు. వారి యందున్న లోపమొక్క కే - ఆది వారితవ లింగాంక ధారణము. దానిని వరిహరించినచో ఐల్లు చక్క-దిద్దుకొన్నట్టగును. ఈ దిద్దుబారే రామేశ్వర క్షేత్రముకందు జరిగినది దీనితో శంకరుల ఆవతార కార్యమునందు స్వగృహ సంస్కారము పూ ర్రియైనది అందువలననే ద్వితీయా శ్వాసము ఈ శ్రైవులను సంస్కరించుట వరకు సాగినది మూలమునందు ఐదవ (వకరణాంతమువరకు ఈ కథాభాగము వచ్చినది

తృతీయ చతుర్ధ . పంచమాళ్వాసములు కేవల మతఖండన విషయమునకే (వత్యేకింవబడినవి. ఇచ్చట ఆళ్వాస విభాగము విషయ పరిమాణమునుబట్టి మ్మాతమే జరిగినదనవచ్చును.

షష్టాళ్వానము (పత్యేక దృష్టితో విళక్తమైనది. విలిన్న మతములను ఖండించి, అద్వైతమును స్థాపించుటతో పంచనాశ్వాసముతోనే శ్రీ ళంకరుల అవతారకార్యము వూరర్రియెనట్లు కనిపించును. ఆయన అల్పాయుష్కత కూడ పాఠకులకు న్చురించుచుండును. అట్టి ఆందోళన స్దితిలో వ్యాసదర్శనముతో షష్టాశ్వాసము (పారంభమగుచున్నది. వ్యాసులవారు (బహ్మదేవుని స్మరించి “శతమానం భవతి” అన్నట్లు ఆశీర్వదింతురు. (బవ్మ యావదిచ్చాబ్ద జీవితము నన్ముగహించును. దీనితో పాఠకులకు మరల నిబ్బరము గలిగి, తరువాతి కథా భాగములోనికి [వవేశించుటకు ఉత్సుకులగుదురు, మూలమునందుగాని, అను వాదమునందుగాని మొదట అల్ప్బాయుష్కతయే పేర్కొనబడినది. మకర వృత్తాం తము జరిగిన సమయమున వాయన వయస్సు ఎనిమిది సంవత్సరములని సూచింప ఐడినదిగాని, నవ్యాస స్వీకారము వలన మరొక యెనిమిది సంవత్సరములు 'ెరగినవను విషయమచ్చట కానరాదు. ఇచ్చట శంకరులే తమకు పదునారు

క్ష70 ఆచార్య విజయము - సవిమర్శక వరిశీలనము సంవత్సరములు నిండినట్లు తెల్పినారు కావునమొదట అల్ప్బ్పాయుష్కతయే పాఠకుల దృష్టిలోనుండి, ఆది యిచ్చట పూర్ణాయష్కతగా మార్పునొందుటతో ఒక తృప్తి యేర్చడును ఆయన జీవిత కాలము ముప్పది రెండేండ్డు ఆనుమాట ఇందులేదు. మండనమ్మిశ జయ మనునది శ్రీ శంకరుల జీవితములో ఒక వధాన ఘట్టము ఆది ఈ ఆశ్వాసమునందు కూర్ప్చుబడుటద్వారా ఇరర మతములకం౦టె (వళ్యేక స్థానమును పొందినది. వరకాయ (వవేశ కథ మండనజయములో నొక ఆంతర్భాగమే చివరకు వణ్మత స్థావనము చేసి, శ్రీ శంకరులు కాంచీ పట్టణమునందు (బఐ హ్మైక్యమునందుటతో ఈ ఆళ్వాసము ముగిసినది. ఇట్లు ఆశ్వాస విళజనము కథా నిర్మాణమున కనుగుణముగా చేయబడి నది. మజియు మధ్యార్జున సాఖాత్కారాది సన్నివేశములకు పత్యేక స్థానమొసగి, కువ్పనకవి కథా సంవిధానములో వానికి గల (పాముఖ్యమును వెల్లడించినాడు ఇది యంతయు ఆతని (వతిలాస్థానము. ప్యొత పోషణము కావ్యమునకు జ్రీవగట్ఞి ప్మాతపోషణము. ఆచార్య విజయమునందు మ్మెతల సంఖ్య అనల్పమైనను, (పధానపాాతల సంఖ్య స్వల్పమే. కావ్యారంభము నుండి కావ్యాంతరము వణకు వ్యాపించియున్న ప్యాత శ్రీ శంకరులు మ్యాతమే. ఆయన తల్రిదం్యడులు, వ్యానుడు, మండనమిశుడు, సరసవాణి, అమృత ప్పరా ధీశ్వరుడు, అతని వట్ట మహిషి మున్నగువారు కావై 1కదేశన్తితులు. ఇక (పతి హు ర! వాదులు నామమ్మాశులే! మూలమునందు శంకరుల దివ్యతేజముముందు తక్కినప్మాత అన్నియు వెలవెలబోయినట్లు కనిపించును. ఆర్యాంబా శివగురువుల ప్మాతలు కూడ రేఖా మ్మాతములే! ఈ చితణము కువ్పన కవి (ప్రబంధ దృష్టికి అనలేదు. ఒక జగర్గురువును సాదించి, లోకోపకార మొనర్చిన అ ఆలౌకికచరితుల స్వరూవష న్యభావములను లోకమున కందించుట తన విధిగా భావించుకొన్నాడు కుష్పన గ!

ఆభార్య విజయము - ఆంధ కాళిదాసు సాహితీ శక్తులు క్ష హ్యైతములను సర్వసమ్మగముగ చితించి జీవము పోయదలచుకొన్నాడా మవోకవి. ఆయన దృష్టిలో శివగురువు *“ఆలికలోచనుని పొదాంభోజములె గాని చింతింవ డన్యముల్‌ చి త్తమందు శై లజారీశ్వరు సత్కథలే గాని విననౌల్స డితరముల్‌ వేడ్క కై న అంతకాంతకుని దీవ్యన్మూర్తులే గాని వరికింవ డితరముల్‌ బాశిమీజ చందశేఖరుని పూజావిధులే గాని సలుప డన్యార్బ్భనల్‌ నంతతమును ఫాలలోచన శంభో కవర్ది యనుచు హరుని భవ్యాభిధానంబు లాసమెజయ బలుకునే గాని వేజాండు పలుక డెవ్ప డొక్క ధరణీసురేర్యదు డయ్యూరిలోన * (2.10) ఆఅ శివగురువు (త్రికరణశుద్ధిగా, తన పంచేందియములను (నాలుగింటితో [మూణము కూడ (గాహ్యము), మనస్సును శివార్సణ మొనరించిన భక్తాగేసరుడు అందువలననే ఆతడు ధరణీసురేందుడు మటీ నిరంతరము ఆలౌకికచింతనమే యైనచో, లౌకిక జీవితము గతి యేమి? అను (పళ్నకు కుప్పన కవి యిట్లు సమాధానము చెప్పినాడు __ “శివనామ సుధగోలు జివ్వు యన్య రసాయ నము లెట్లు (గోలెనో 'యమర'*గాను శివకార్యముల నెంచు చిత్తంబు గృవకృత్య సరణు లెట్టెంచెనో సముచితముగ ఆయన లౌకిక జీవితమునందలి క ర్తన్యములను యథావిధిగా నిర్వ ర్రించు చునే యున్నాడు లౌకిక కార్యములను నిర్వ శ్రించుటలో భారమును భావించుట

కై72 ఆచార్య విజయము - సవిమర్శక వరిశీలనము సాధారణ మానవ న్వభావము అందువలననే వానిని అవలీలగా నిర్వ ర్రించు భక్తులను జూచినప్పుడు ఆశ్చర్యము గలుగక మానదు. ఆయన జివ్వూ శివనామా మృతము [గోలుళు 'అమర'త్వమును పొందదలచినది. ఆ జివ్వుకు అన్య రసాయనములు విషతులృములే. వానిని (గోలినచో ఆమరత్వము రాదు గదా! మథి శివగురువు అన్య రసాయనములను కూడ (గోలినాడు, అమరత్వమును గూడ సాధించినాడు సారాంశము ఆయన “కర్మయోగి" యని. అందువలననే ఆయనను అందరు '*వేనోళ్ళ నభినుతించుట ' వెరళి యతడు 'శివభ క్రి మూ ర్రీభవించినట్లు” *“ఆభంగ గరిమ'తో నున్నాడట. ఇక్‌... “ఆ విపుని భార్యామణి పావన సంకశీల మహిత పాఠివత్య శ్రీ విలసీఠ గుణఖని తే జో వ్మిభమ ధన్య మాన్య సుజనులకెల్లన్‌ శి (2-12) ఆమె వవ్శితస్వభావము గలది, దివ్యతేజన్సుగలది. అందువలననే సుజన మాన్యత నందినది. ఇవిగాక “అందరునుతించు' గుణములు ఆయమలో నిట్లున్న వట.

• రవయైన వతిమాట జవదాట నేరదు నేర్చెనా భజియింన నేర్చుగాని మగని మాటకు మారు మాటాడ జాలదు చాలెనా తనియింన జాలుగాని ఇతరుల కలనైన నిచ్చగా జూడదు చూచెనా యశము రా జూచుగాని వరివోసమునక్షైన మణి యేమి కోరదు కోరెనా పతిరాక కోరుగాని ఎంత గుణ మెంత సౌవార్డ వినయ మెంత చల్లని దన మింత యింతి నెందు గానమని యందరు నుతింపగా జెలంగు గుణ గణ లలామ యా శివగురుని భామి, (ఓక

ఆ దార్య విజయము ఆంధ కాళిదాసు సాహితీ శక్తులు 173

ఆర్యాంబ పత్మివతా శరోమణులైన (ప్రాచీన భారతీయ మహిళలకు (వతి నిధిగా దర్శనమిచ్చును. భర్త యడుగుజాడలలో నడచు అనుకూలవతి యామె. వినిర్మలములై న ఆ చూప్పలలో నిండుదనమేగాని చిలిపితనము మందునకైన శానరాడు ఆమె భర్తసేవలోనే నిష్కామస్థితిని సాధించిన సాధ్వి. ఇరుగు పొరుగువారితోను బందువర్గముతోను ఆమె వ్యవహరించిన తీరు (_పేమాదర పరివూర్ణము.

తల్రిదండులు ఇంత సంస్కారవంతులుగా నున్నవ్పుడే శంకరులవంటి

మ! అనతారప్పరుషులు జన్మింపగలరని కున్సన విశ్వాసము,

ఆర్యాంబ యందున్న ఈ సద్గుణముల కనుగుణముగానే తదనంతర కథలో ఆమె పాత పోషింపబడివది. కుమారున కువనయనము చేయవలెనను సంకల్పము నెరవేరకయే శివగురువు_బహ్మభావము పొందగా, ఆ కుమారుని పాలన.పోషణ లారము సమస్తము ఆమెపై బడినది, ఒకవైపు గృహ రక్షణ, మతొకన్సైపు కుమార సంరతణ, తాను అబల. ఇక భర్త పోయిన దుఃఖలార మెంతో! ఈ సమన్త భారమును ఆమె న్మిగహించుకొన్నది. తదనంతర కార్య నిర్వహణమునకు కావలసీన ఉత్సాహమును పొందినదట దాని నిట్లు నమర్జించి నాడు కున్పన-

• త్రనయులను గన్న సార్వికి

తన నాథుని పిదవనైన తనయ నుముఖద

ర్శన జనిత మఘనానందం

బొనగూర్పకయున్నె యతశులితోత్సాహంబుల్‌ (2.36)

ఆ తల్లీ సమస్త దుఃఖములను మజచి ఉత్సాహముతో నుండుటకు కార ణము 'తనయ సుముఖ దర్శనము, తజ్జనిత మైన ఆనందము. ఇది సాధారణ స్రీలకు దుస్పాధమే ఆమె సాధ్వి గావున సాధ్యమైనదట

అమె ఒక బ్ఞాతిసాహాయ్యముతో తన కునూరునకు ఉపనయనము చేయిం చినదట “జ్ఞాతి శ్చే దనలేన కిమ్‌" అన్నట్లు సాధారణముగా క్ఞారులవలన ఉపకా రముకంబె అఆపకారమే ఎక్కువ జరుగుచుండును అందును ఇట్టే ఆపదలలో.

క్షే ఆదార్య వీజయము - సవిమర్శక వరిశీలనము కాని, వారామెకు చేయూత నొనగినారనిన ఆమె యెంళటి గుణవతియో! జారు లకే ఆమె ఆదరప్మాతయైనచో, నిక తక్కినవారామెను _వళంనించినార నుటలో ఆశ్చర్యమేమున్నది? సకల బాంధవ మ్మితా వ్రసమ్మతముగ ఉపనయనము నవి వై భవముగా జరిగినది.

జారు లెందరో యుండవచ్చును, వారిలో నుత్తము నెన్నుకొనుటలోనే ఆమె సంస్కారము వెల్లడియగుచున్నది. ఆ ళ్జాతి యింతటివాడట._--

• ఆరీతి సదాచారో

దారుడును కులీనుడును బుధ (పవరుడున్నై

మీరిన జ్ఞారివలన ముద

మారగ నుపనీతు జేసి యక్పాహమునన్‌' (2 - 36)

“సదావారవతా గోోశజన్మనైవ విపశ్చితా' అని మ్మాతమేయున్న మూల మును ఒక (వత్యేక పద్యమునందు వర్షించుటద్వారా దానికిగల (పాధాన్యమును వెల్లడించినాడు కుష్పన. మూలమున లేని కులీన విశేషమును [కొత్తగా చేర్చి నాడు, ఆ జ్ఞాతి ఆబారవరుడు, పండితుడేగాక ఆతని వూర్వులును అట్టివారే అనుట వలన ఆతని స్వభావమునకు దృఢత్వము కలిగినది,

సాధారణస్త్రీలు ఈ నీతిలో కుమారులను పెంచినచో వారు వండిత ప్ముతులుగానో, వండితమ్మన్యులుగానో సిద్ధమగుచుందురు. కాని శంకరుని ఉత్తమ పండితునిగా తీర్చిదిద్దుటలో ఆర్యాంబ నిర్వహించిన పాత బహిర్గతము గాని నిగూఢ తపస్సు. ఈ ఆంతర్యముతోనే కుప్పనకవి.

• వెలది కునూరునిన్‌ సకల వేదములన్‌ జదివించి శాస్త్రముల్‌ కలిత పురాణముల్‌ తెలియ గా నొన రించియు సర్భధర్మముల్‌

దెలియగ జేసె... (ఒం) అనియు, *జనని మోదము జెందెడునట్టు తానె అన్నిట నెజ౯ాణయె .... భాసీలో (2.40) అనియు వర్టించినాడు. అమూలకమైన ఈ భావన యంతయు ఆర్యాంబ ప్యాళకు జీవము పోసినది.

ఆచార్య విజయము = ఆంధ కాళిదాను సాహితీ శక్తులు 175 ఇ ఫే కుమారిలభట్టు, మండన మికుడు, సరనవాణి, అమృత పరారీ శ్వరుని వట్టమహిషి మున్నగు ప్యాతలను మూలముకంటె విశిష్టముగా విస్పష్ట శేఖలతో తీర్చిదిద్దుట జరిగినది. ఇదీ యంతయు తన (గంథమునకు ప్రబంధ త్వము గల్పించుటకైై కుస్పన చూపిన (వజ్ఞి. వరనలు న!

“వర్ణనా నిపుణః కవికి ఆను నాభాణకమునుబట్టి యు, “'కవయతి వర్ణయ తీతి కవిః అము నిర్వచనమునుబట్టియు, కవిత్వమునందు వర్ణనకున్న [1ప్రాముఖ్యమెట్టిదో గుర్తింంవచ్చును. అట్టి వర్ణనలలో కుప్పన కవి భావుకత, పాండిత్యము వెల్లడియగుచున్నవి. మవాకావ్యమున కావళ్యక ములై న వర్ణనలలో. అషహ్టైదళాధిక వర్దనలు పేర్కొనబడినప్పటికి - కొన్నింటికి మ్యూతమే తన [వబంధమునందు. స్థానము కల్పించి, ఆయన తన యుచితజ్ఞతను (ప్రదర్శించి నాడు. చేనీన వర్ణనలలో ఆయన అపర (పఐబంధకవిగా సాక్షాత్యరించును. సూర్యోదయా స్తమయములు, చం్చదోదయము, మలమానిలము, నగరము, వర్యతము, తీర్థము, క్షేత్రము, గర్భము, పుతోదయము, నాయకాభ్యుదయము మున్నగువాని నాతడు సంగవాముగా, సరసముగా వర్టించియున్నాడు.కి పూర్వ ఠవ్యనునరణము ;

కువ్వ్పన కవి సంర్యవదాయజ్ఞుడు, సం్మసదాయాభిమాని. |పాచీన కవు లనిన ఆయన కెనలేని భక్తి విశేషించి నన్నయ-తిక్కనలకును, శ్రీనాళ పెద్దలకును ఆయన పరోక్షశిష్యుడే వారి కావ్యముల నాతడెన్ని పర్యాయము లానృ్ఫత్తి యొనర్భినాడోగాని త్మృత్పళభావము ఆడార్య విజయమునందు ముంజేతి కంకణమే. వద్యరచనలో సన్నివేశమున కనుగుణమైన మార్చును మహాకవుల శైలిలో గమనింవవచ్చును. ఒక మహాప్పరువుని వర్షి ంపవలసివచ్చినప్పుడు, ఆరని గుణ గణములను, స్వభావమును ఒకే విభక్తిలో నున్న విశేషణముల ద్వారా వెల్పడిం చుట నన్నయశ్రైలిలో పెక్కుచోట్ల కనిపించును. ఈ [కింది జనమేజయ మహీ రాణ వర్ణనమును అందుకు ఉదాహరణముగా (గహింపవచ్చును:

16 ఆదార్య వజయము _ సవిమర్శక పరిశీలనము ప్రతిహత ళతువ్మికముడు పాండవవంశ వివర్దనుండు ను (వళుడు పరీషి దాత్మజుడ వద్య విదూరు డుదార కీర్తిని ర్మిత వివిధాధ్వరుండు జన మేజయు డన్‌ నరపాలు డుత్తమ స్తుతమతి దీర్జసత్త 9 మణి తుండొనరించె శుభాలికాంషీయై " (అది.1.82) సులభ సుందరమైన ఈ రచనా విధానమును కుప్పన కవి చక్కగా సహెధన చేసినట్టు ఈ (కింది యుదావరణములు చెన్నక చెవ్పుచున్నవి.-- *“సకల జగ్మత్పభుం డయిన శంకరు డ్నాశిత వత్సిలుండు పొ వక ళశి నూర్యలోచను డ హైర కృపారస శోభమాను డ శ్యకుటిల వృత్తి దుర్శతము లన్నియు నిల్చగ నేను వేడగా నకలుషరీతి శంకరు డ నన్‌ బొడమెన్‌ ధర నేత దాకృతిన్‌ * (ఆ.వి 6.28) నన్నయ రచనలో సంస్కృత వదముల సంఖ్య హెచ్చు. అవియును సమాస ఘటితములై యుండును అయినను, వానిలో లాలీత్యము అనితర సాధారణమైనది. కున్ననకవి అఆ లలిత సంస్కృత సమాన ఘటన కొజకు వ్రయత్నించినట్టు కనుపట్టును. కాపాలికులు శ్రీ శంకరులతో వలికినలీరు... *“ఖలులము దుష్టచిత్తులము గర్వ నిమగ్నుల మాత్మదోషముల్‌ దెలియగ లేము మమ్ము భవ దీయ కృపా మహనీయ వీవణో

ఆధార్య వజయషు - అరధ కాళిదాను సాహితీ శక్తులు 177 జ్వలిత నుఢా ్మవపూరముల ఫావనచిత్తుల జేయవయ్య మా కలుషము తెంచకయ్య యిక కావగదయ్య కృతాపరాధులన్‌.* (ఆంవి. శ్ష.124) నన్నయగారెంత నాద (హ్మోపాసకులో తిక్క నగారంత శబ్ద (బ్రహ్మో పాసకులు.* ముఖ్యముగా తత్త్వ విషయములను వివరించునవ్పడు ఆయన శబ్ధార్రమునుండి శబ్దనాదము మీదికి దృష్టిని మరల్పనీయడు. విషయబహుళము లైన ఆద్టివానిని వివరించుటకు సాధారణముగా ఆయన సీశవద్యముల నుపయో గించును. కాంత్యానుళశాసనికములలో వీని కుదాహరణములను విస్తృతముగా జూడవచ్చును. *వకృతి కవ్యక్త నామకమును గలదందు మహ దహంకార తన్మాతలునుమ నము నిందియములు భూతములు జన్మములుగా నోలన యిరువది నాలుగయ్యె పంచవింశక తత్ర భావిత కేశమా తత్ర సంఠానంబు సత్వమును ర జన్ను( దమన్సునా జను నిజగుణముల (కృతి దా(ంగరణ రూపములుగాగ గొని సృటించు లోక కోటి నయ్యవ్యక్ర మణువు నిత్యమేక మకియం బ 'ప్రైశుకంబు చతుకాదుల కశ్మగావ్యా మది వధాన మనగ నతిశయిల్డు.” (ఆం, మ, భా. ఆనుళాసనిక పర్వము -ర5- శై) ఇందు పాదాంతముల యందుగాని, యతి స్థానములందుగాని పదవాక్యా దుల విరువులు విచ్చితముగా కనిపించును. వదాంతముగాని, వాక్యాంత ముగాని లయానుగుణముగా నుండవలెనను ఆకాంవయే యిందు కానరాదు. అవి యాద చ్చికముగా వచ్చిన వచ్చి యుండవచ్చును. ఈ సందర్భమున *“మ-నము, ర-జస్సు" ౪.12

178 ఆచార్య విజయము - సవిమర్శక వర[శీలనము అను పదములు వింగిన రీతిని పైవద్య్మమునందు గమనింపవచ్చును ఇది తిక్కన గారి శైలి ఆచార్య విజయమునందు తత్త్య విషయ వివ5ణకే పాధాన్యమున్నది గాన, కువ్వనకవి ఈ శైలిని చక్కగా ననుసరించినాడు..- భవన సృష్టికి మున్న పొడమిన (హ్మ్‌ న రుండయ్యె నతినిచే రూఢి గాగ నలువొందు జగము లున్నతి గల్గె ననుమాట ఖ్యాతీగా వినమె యెక్కటి రజోగు అమున ర్ముదుండును నలినాతు డిందాది లోక కర్తలు (పాణిలోకములును నార మంచను పేర మీరుదు రందయ నము గల్ల నారాయణాఖ్య యొశరె వ్యావకుండ్రై న యీశ్వరు డ్రేపు మెజయ నాత్మ భావంబు జెంది చరాచరముల బరగుచుండును గిరినదీ వముఖ రూవ ముల వ్యవస్థుడై యొస్పును జెలువు మీఆ.' (ఆ.వి. రెం కకం) ఇంమ “నంరుండు' అను వదము మొదటి పాదమునందు పూర్వోత్తరార్డ ముల మధ్యను, *“శ_,ఇముక' ఆను పదము వ్వితీ య _తృతీయ పాదముల మధ్యను విరిగి, వానికి ఏకవాక్యతను గల్గించుచున్నవి తిక్కన _ కువ్సనల పద్యములందు ఇచట దీర్షసమాసములు కానరావు, పొడిచూటలే అధికముగా కన్ఫించును. ఈ రచనావిధానము సాధారణ సంభాషణలయందువలె ఒక అంశమును ఎచుటివారికి మనన్సుకెక్కునట్టుగా అందించును శ్రీనాథుకు (తెలుగు) సీసపద్యములకు (కొత్త నడకలు నేర్పిన ఆచా ర్యుడు ఆంతకుమును పే కవ్మితయమువారును, నాచన సోమనయు దానికి కాన్ని హంగులను కూర్చి, ఒక అందమైన _- గంభీరమైన నడక నలవరచినవ్న టికి, విభిన్న మైన యెత్తుగడలతో నూత్న (వయోగములు చేసి, సర్వసమ్మగ ముగా తీర్చిదిద్దినవాడుమ్మాతము. శ్ర్రీనాథుడే యనక తవ్పదు శ్యంగార న్రైష ధమునం దాయనఎాణ

ఆచార్య వీజయము = ఆంధ కాళిదాసు సాహితీ శక్తులు క్రిం *చ్రుక్కలో యివికావు నురలోక వాహినీ విమలాంటు కణ కదంబములు గాని" అని పారంభింవగా. “తరగలా యివికావు దురిత పంక్తులు దోయు జాహ్నవి బహు హస్రచయముగాని" (ఆ ఏ. 5.138) ఆని కుష్పనకవి ఆదే యెత్తుగడను అనుకరించినాడు. శ్రీనాథుడు కాశీఖండమునందు.- “లిన్నారి పొన్నారి చిజుత కూకటినాడు రచియించితి మరుత్తరాట్బర్మిత' అని సాగించిన శైలిలో కుష్పనకవి--- లీల నంచనదస్థలీ పురాణము తెని గించితి వారూఢ కీర్తి మెయి” (ఆవి కై2ేర) అని సాగించెను ఇట్లు శ్రీనాథుని సీఫపద్యపు బెత్తుగడల పోలికలను తామరతంపరగా చూవవచ్చును. అల్లసాని పెద్దన *పదళయ్య' కు పసిద్దుడని కుప్పన యభ్మిపాయముం ళా వ! న! కుస్పన కవి అట్టి వదళయ్యలకు తన (గంథమునందును స్థానము కల్పించినాడు. రారశైల వర్ణనలో కుస్పనకవి- 'చని చని చూచె హీర ఘన పార వటీర సమున్నత (పభా జనక విశేష నై జరుచి సార సమావృత సాలవాలరం జన మహనీయ పుష్ప ఫల సౌరళ వూర భవానుమోద పొ వన ఘన షట్పదీ కకని వాస విలాసము తార శ్రై లమున్‌. (ఆ. వి. 1.102) అని, మొదట శ్రీయాపదమును జెప్పి అనంతర మా తార శై లౌన్నత్యమును వ్యజించుటకో యన్నట్టు సుదీర్ష సమాసమును కూర్చినాడు. ఈ వద్యపు ఎత్తుగడ

శ్రీం0 ఆధార్య విజయము - సవిమర్శక సరకీలనము పెద్దన మనుచరి తము నందలి *అట జని కాంచె భూమి సురుడంబరచుంపవి" ఇర్యాది హిమశ్రైల వర్ణనము న్ఫురింనజేయుచున్నది కువ్సన పద్య్మమునందలి “చనీచని, సార . వ/టిర, సాల. జాల, పా/వన = ఘన నివాస ఉం వి/లాసి శబ్దములు పెద్దన పద్యమునందలి *“ఆభంగ . తరంగ . మృదంగ నిస్వన'ిము లకు (పతిధ్వనుణ. ఈ వదశయ్య, ఎత్తుగడ "పెద్దనకు. వూర్వుమే అరధ సాహీత్యమునందు కాలూని యున్నవి. 'కాంచెన్‌ కాంచనగర్భ సంభవు డుద్యగ (గౌవకోటి ... (కాశీఖండము శ రా ఇక్యాదీ శ్రీనాభుని పద్యమునందును, *చని చని కాంచెనంత బుషి సంహతి .. (ఊత్తర హరివంశము) ఇక్యాది నాచన సోముని పద్యమునందును వానిని దర్శింపవచ్చును.

ెద్దనార్యుని వద్యశ్రైలినే గాఠ వచనశ్తైలిని కూడ అనుకరించినాడు కున్పనకవి..

“జటిలుండు కిటకీటం ఐండ్లు కొజికి వంమ్మని ... ముకువుటమ్ములు నటింప కటకటా కుటిలాత్మా అటమటమ్మున పిద్య గొనుబయుంగాక గుట శుటలు గురువుతోనా యని .. (మనుచర్మిత ర్‌. 1)

“అక్కా పాలిక గురుండు నెమ్మేను గుల్పగల్లల్తై తల్లడిల్లి వల్పటిల్లిన

సలా. ళా ళా యుల్లంబుతో మెల్లనలేచి నిజశిష్యల దురవస్థ బరికించి వుంకరించి, సమంచిత కోపాటోవ దందహ్యమాన మాననుండ్రై ... *.యెజ్జని (కొ త్తలత్తుక జొత్తులవలె శన్నుల నెత్తురులు జొ త్తిల్ల హత్తిన తత్రరంబున నాకసం బీక్షించీ .... జటాజాల్‌ సంజాత జాతవేదో జనిత సృులింగసంఘంబు లంబర౦బు (గమ్ముకొన ముమ్మ రంబుగొ...” (ఆ వి 4.115)

ఆంధ సాహిళ్యమునందు ఈ రీతి వచన శైలి ప్రాచీన కావ్యములందును కొంతనజకు కనిపించును. కాని, దినిని సమ్మగముగా పెంచి పోషించినవారు (వలంధకవులే కువ్నన వారి మార్గమునే యనుసరించినను బొచితృళభంగము కాకుండునట్లు మిశముగా, షారముగా ఆ శైలి నుపయోగించుకొని, మహాకవుల సరనన నిలిచినాడు.

నూర్యోదయా న్రమయాదుల వర్ణనలయందు పెద్దన గురుత్వము కువ్నన పై విస్తారమజగా కనిపించును_

ఆబార్య వీజయము = ఆంధ కాశిదాను సాహితీ ళక్తులు 181 “ఠనువానీ శశి దవ్వు చనిన నెవ్వదబోలె తొలిదిక్కు జవరాలు వెలుకనాతె (వతమ్మాది సతయందు బజచిన కెంబట్టు జముకాణ మనగ రాగము జనీంచే (పోల) ఒయ్యనంబాచి లేం (బొద్దు పొడిచె' (మను.్‌.40) “పశ్చిమాచల కోణ సటుధాతు రీతిగా చదలెల్ది నంజ కెంజాయ దోచె కోకాను రాగంబు (గుంగిన చందాన కమలాప్తు డవర శై లమున (గుంకె వండు వెన్నెల ధరనెల్ల మెండుకొనియె (అ. వి 6.69) అబార్యవిజయ అవతారికలో సుకవిన్తుతియందు నన్నయ - తిక్కన శ్రీనాత _ పెద్దనలే పేర్కొగబడినను, పోతనాది తదితరారధ కవులను తన క వికాఖ్యాసమునందు గురువులుగానే సంభావించినట్టు కువ్ఫనకవి రచన సాశ్య _మిచ్చుచున్నడి ముఖ్యముగా పోతనార్యునిపై ఆయనకు 1వత్మేశ భక్తి తాత్సర్యము అన్నవి. భాగవత దశమ స్కంధమును పార్థసారథి విజయ మను పేర యశ గానముగా మలచుటలో ఆయన అరధ షహాభాగవతమునే వధాననుగా ననుసరిం చివాడు. ఆది అచార్య విజయ పూర్వ రచన. జొవున ౪ అబభ్యాన 1వకావము ఈ [వ్రబంధమునందు నైతము విస్తారముగా కన్సట్టుచున్నడి. శ్రీశంకరులు గంగానదిని గాంచిన నన్ని వేళమునందు.. “కన్సగౌసియె నఠుల వీచీ జని తాద్భుత శీకరౌఘ సలలిత గతి రం జన మంద వవన వరిహవృత జన దురితాధిక గుణాను షంగన్‌ గంగన్‌” (ళు వి, 5.234) వపద్మాంతము లందు అన్ముపోనమును గూర్చి ముగించుట పోతన కబ్జా లంకార శిల్పములలో నొకటి. “బాలామణిన్‌ రుక్మిణిన్‌ (ఆం. మ. భొా.దశమం వూర్వ-కే679), “నిజసేవకాను సారిన్‌ శౌరిన్‌' (1696), “గృలమతీ చూడామజీన్‌ రుక్మిణిన్‌” (178) ఇర్యారులు ఆర్భధ మహాభాగనళమునందు కామర తంపష ధగా నున్న పి.

క్షిప్రం అధార్య విజయము - సవిమర్శక వరశీలనము శినగురువు పాత చితణ సందర్శమందు కువ్పన కవి చేనీన రచన పోతనార్యుని (వవ్హోద పాత చ్మితణమే!

“ఆలికలోచనుని పాదాంభోజములె గానీ

చింతింప డన్యముల్‌ చి త్రమందు శై లజారీశ్వరు సత్కతలే కాని విననొల్ల డితరముల్‌ వేడ్క కైన

“శ్రీ వల్లరుడు దన్ను జేరనయబైన

చెలికార్మడ నెవ్వరి. వేర మజఆచు నసురారి తన (మోల నాడిన యభథ్రైన నసుర బాలురతోడ నాడమజరు.'

-ఈ రెండు రచనలలో ఏది యెవ్వరదో గుర్తిం లేనంత సన్ని పితముగా కువ్చనకవి రచన సాగినది. వీనిలో మొదటిది శైవము (ఆవి 210), రెండవది వైన్టవము (సవ్రమస్కంధము - 122).

'మందార మకరంద మాధుర్యమున దేలు

మధువంబు వోవునే మదనములకు" ఇత్యాది పోతన సద్యము నినుకరంచుచు కువ్చనం

“శివనామ నుధ్యగోలు జీన్వా యన్య రసాయ

నము లెట్లు (గోలునో ఆమరగాన్వ' (ఆ.వి క క్షే

ఇర్యాదిగా రచించినాడు.

ఆర్యాంబ గర్భమునందు శ్రీ శంకరులు (క్ర మాభివృద్ధి నందిన విధమును కున్చనకవి యిట్లు వర్ణించినాడు:

“కుుజన సంఘంబులకును చింత బలియంగ

లలకంతి కపుడు లేగౌను బలిసె పాషండ తండంమి ఐలు నన్నగిల్లంగ జలజాషీ పలుకులు నన్నగిల్లె ములుచ బౌద్దులకు మోములు నల్పవాజంగ నశినాన్య చనుమొనల్‌ " నర్దినయ్యె ద్ర్వైతవాదుల శను (వళలు వెల్వెల వాణి వల్లవాధరి మేను వెల్ల బాత

ఆదార్య విజయము - ఆంధ కాళదాను సాహితీ శక్తులు 183 చటుల చార్వాక సొగత జైన శూన్య మార కాపాలికాది దుర్మతులకెల్ల నలత తోచగ నయ్యింతి కలత పొడమె శివుడు తద్దర్భమునను రంజిల్లు కతన' (ఆవి. 2.217) ఆంధ మవాభాగవతమునందు శ్రీకృష్ణుడు దేవకీదేవి గర్భమునందు వృద్ధి చెందుచున్నప్పటి వర్షనముతో ఈ రచన పోల్చి చూడదగియున్నది- *“విమతుల మొగములు వెలవెల బాజంగ విమలాస్య మోము వెల్వెలుక బాటె మళయు వైరుల కీర్షి మాసి నల్లన గాగ నాతి చూచుకములు నల్దనయ్యె (శ్రమము నంధిల్లె రిపులకు (శమము గదుర -

• జడత వాటిల్లె శృతులు జడను వడగ మన్ను రుచియయ్యె వగశతురు మన్ను చొజగ వెలది యదరంబులో హరి వృద్ధి బొంద " (దళమ-పూర్వ 71) శువ్నన కవి సీసపు ఎత్తుగడ, శాలి, భావనా విధానము స్పష్టముగా పోతనోర్యుని గురుత్వమును ,పకటించుచున్నవి, కుప్పన సీసములోని మూడు నాలుగు పాదముల భావమును, పోతన సీసపాదములతో పోల్చి చూచినచో వాని భావ సారూప్యము వెల్లడియగును. పోతన గితము మొదటి పాద మునందలి భావమే కుప్పన గీత భావముగా పెరిగినది. ఇట్టీ యుదాహరణములనుబిట్టి కు్సన కవి నన్నయాడుల రచనా విధాన మును పరిశీలించి, అధ్యయనము చేసి, పదే పదే అభ్యాసము చేసీ, మవోక విత్వ శై లీని సంపాదించుకొన్న కవితా సాధకుడని చెప్పవచ్చును. సంస్కృత భాషా పొటవము : కుస్పన కవి గురుముఖతః విద్య నభృసీంచిన సత్పండితుడు. ఆందువలన ఆయన సంస్కృత సమాసముల కట్టులోగాని, సంస్కృత వదముల [(పయోగ ములోగాని యెచ్చటను త్మొటుపాటు కానరాదు. తారశ్తైలము, కాశీ క్షేత్రము, మధ్యార్జునము మున్నగు (పదేశములను వర్జించునప్పుడు అతని సంస్కృత భాషా శ క్రిని చూడగలము సంస్కృత వాక్యములళోనే కూర్చిన దేవతా స్తోళోతములు

కేరీక ఆదార్య విజయము - సవిమర్శక సంశీలనము అందుకు _వత్యత నిడర్శనములు శ్రీ శంకరులు రామ సేతువును దర్శించినవ్పుడు అచ్చటి రామేళ్వరుని స్తుతించిన తీరు... “వందే జగ త్ర్ర్యయావన గుణా ధారాయ వందే చరాచర పాలనాయ వందే నిజ్నాశితానంద కందళితాయ వందే పురందర వందితాయ దళిత వమదనాయ వందే సదాశివాయ అభిల జనకాయ వందే పురాంత కాయ భ క్రవరదాయ వందే కృపాకరాయ ఠామనాథాయ వందే పరాత్పరాయ.” [ఆ వి. 2.121] ఇది తెలుగు సీసము. కాని సంన్కృత భాషామయము. మనోహరమైన దీని తై లీవిధాన మటుండ, వందే అను [కియారూవ [వయోగమునందు ఛకుర్చి నువయోగించుట శబ్ద కాస్త్రపాండిత్య సూచకము “కృష్ణంవందే " 'వందేశంథు" మిళ్యాదిగా ద్వితీయా నయోగమే సర్వసాధారణము. సంస్కృత శోకరచన కుప్పనకవికి నల్లేరు.పె టండినరకయే యనవచ్చు. యతి పానలను గణీంపనిచో [అవియుండరాదను నియమములేదు కొవున _ గణిందినను] ఈ (కింది పద్యము సంస్కృత ల్లోకమే! “రామేశ్వర రామార్చిత కామేశ్వర కామద్‌మన శామిత ఫలదా శ్వామేవ వూజయామి సన దామామవ దీన్‌ మ్మాశితం గౌరీళా!” (అ. వి. 2127] సంస్కృృతమునందలి ఆర్యాగితియే తెనుగునండు కందమైనది. కావున ఈ కందమును ఆర్యాగితి యనవచ్చు *వర విశ్వనాథ (పభావాధరీ ఈ ళ్‌ గోపుక౦ ఐల కాశికా పురంబు" ఇత్యాదీ జహ్మువీపహా నమాన సంఘటనమునందును, *చుపాలింగ _

• మలోలింగ' మున్నగు రూపాలతరములను (వమెగించుటయందును ఆయ్‌నకు

ఆచార్య విజయము - ఆంధ కాశిదాను సాహీతీ శక్తులు కి85 నంస్కృృతభాష పె గల అధికారము వెల్లడి యగుచున్నది క్‌ ఇంళయేల? ఆచార్య విజయమునకు మూలమైన అనంతానందగిరీయము నంన్కృళ (గంథము అంతేగాక ఆది కాన్త్రము. అట్టి [గంథము నాం్భధ్రీకరించు వూనికయే కువ్పనకపీ నంస్కృృతలాషా క $్రికి వత్యక్ష సాక్యము. ఆనుగు నుడికొరము ;

సంస్కృత కవి యగుటకు సంస్కృత భాషా పరిజ్ఞానమొక్కటి చాలును. కాని తెలుగు కవి యగుటకు సంస్కృతాంధములు రెండును సమముగా హన్ష గతమై యుండవలెను కుష్పనకవికి రెండును నిండుగా నన్ముగహింపబడినవి. ఆయన సంస్కృత సమాస దాలనము నందెంత ఘబికుడో, తెలుగు వదముల జీలుగుల నేర్చి కూర్చుటలో అంతటి సమర్థుడు. మధ్యార్థునేశ్వర సాజక్కార వర్షనలో అయన తెలుగుత నమును చూడవచ్చును.

“వ్రకటింది (తిపురుల నొక జుజ్జగొని తంట

వింటిదంట నడంచు కంటితోన

బోడగడ దార్చి [కొజండ ముడి నమర్శ్చి

విడక ముడిగొన్న వినువాక వీకలోన

నెల తునుక పువ్వు మవ్వపు సౌలపుతోన

మేని సావాల నిరవొందు చానతోన." (ఆవి. 2.107)

ఒకో జొజ్జ గొనుట, తుంట వింటిదంట, బోడగడ (ముండితత్వము), విను వాక, నెల తునుక, సాబాలు అనునవి యిందలి పొఢథములైన తెలుగు వద బంధములు.

ఆచార్యవిజయమునందు తెలుగు జాతీయములు, లోకోక్తులు అచ్చటచ్చట అలంకృతములై యున్నవి. అమృత పురాదిశ్వరుని పట్టమహిషి తన భర్త శరీరమునందు మతొక జీవుడు (పవేశించి యున్నాడని గుర్తించి, అతని శరీర మును విశకలిత మొనర్చినచో అ జీవ బాభతబు కుడురుననియు, 'అభిల భూశాంత ర్యామి యగు పరమేశ్వరుం డొక్కండు గాడె' అనియు భావించి, “ఇక్కూటమిని

• మళ్చాత్మీవత్యంబునకు వోనిరాడు మాట తక్కువయును లేగు' అని నిశ్చయించు కొనును ఇట్ళటి *మాట తక్కువి అనువటి తెలుగువారి వాతీయము. జాని!

శ8ర ఆచార్య విజయము - సవిమర్శక పరిశీలనము *గౌరవవోని! ఆని అర్ధము వ్య క్రిగతముగా తన పాత్సివత్యమునకు భంగము లేదనియు సాంఘికముగా తనకు గౌరవహాని లేదనియు ఆమె అభ్మిపాయను. [ళం విం 6.97].

*భ క్రిమంతుల కసాధ్యం బెయ్యది?' (4.13), “కులాల ఘట న్యాయం బున [4.112], బుణము దా నాచరించి నెయిగదావవలయు [బుణం కృత్వా ఘృతం పిబేత్‌ ] [4.158], “మాలిన పుణ్య సంగతిని మ ర్త్యమునం జనియింప్‌ కుండునే' [జే పుడ్ళే మర్త్యలోకం విశంళ) [4.160] మున్నగు సంస్కృ శారధ లోకోక్తులింయ యథోచితముగా కూర్పుబడియున్నవి, గా

మట్టు (తెలియవె ఈ మట్టు తెల్లమిగను, 3.163), గెలివి (గెలిగి గలిగి రంజిల్లె, 6.30], రకము గ్మకిమముగ నొక్కు మాసము రకంలుగ, 5.43] మున్నగు ప్రాంతీయ పదములు తెనుగు నుడికారమును పట్టి యిచ్చుచున్నవి. ఛందో వ్యాఠకరణాదిక వైశిష్ట్రము :

కుస్పనకవి ఆనాటి సాహితీ ధర్మము ననుసరించి కొన్నిచోట్ల ఛందో వ్యాకరణాదులకు సంబంధించిన వైశిష్టమును _వదర్శించియున్నాడు. అది యాతని ఆసక్రియే. ఆళక్తి కాదు తెముగునకున్న వ్యాకరణ దీపము చిన్నది గాన కవులు పెక్కురు నిరంకుళులై నవారే! తమ కవిత్వము [పజాసామాన్యము నందు వ్యా ఫి పొందవలెనను సదభ్మిపాయమే యిందుకు కారణము. అంతేగాని యిది సం్యవదాయమును వ్యతిరేకించు విశ్ళంఖలత్వము మ్మాతము కాదు

(9 ఛందో విశేషములు ॥ అభిండయతి ; చందశేఖరతయును ఐం బాస్యతయును [3.76] నారమంచను పేర మీరుదు రం దయ నము గల్లనారాయణాఖ్య యొనరె. [2.142].

రలయతి ః న/రనస్వరీముఖ శక్తులకు జెలంగు (4.71)

సంయుక్త పూర్వాత్షర లఘుత్వము : గెలిచితివే తృణీ కృతద్విజ్యకి ... [8.119]

ఇది సీసపాదమునందలి యుశ్తరార్థము. “తృణీకృత ద్వెజ' అనునది సంస్కృత సమానము. సంయుక్త వూర్వావరము తప్పక గురువే కావలసి యున్నది. “ద్వి” అను సంయుక్తాక్షర (_వభావముతో తత్పూర్వాతరమైన “తి

అదార్య విజయము - ఆంధ కాళిదాసు సాహితీ శక్తులు శ87 గురువే కావలసియున్నది కాని ఇచ్చట అది లఘువైనది. రేప సంయు క్రమైన ప్పుడు మ్మాతము లఘుత్వమున కవకాశమున్నది.

“సంయు క్రే సంస్కృతాద్యే స్యా తృర్వమార్యధ వదం లముః

భవేదాద్య నమాసేఒవి రేవయోగా త్పదం తథాఃి

ఆను అధర్వణ కారిక ఇచట న్మగింపదగినది,

(1) వ్యాకరణ విశేషములు ।

క్ష్రే నిుఐకుము $ నిలకమిక క్షణమైనన్‌ [4.140]. ఇందు *నిలకుము' అనగా నిలవకుము అనియర్థను. *పిలుచు మొదలగువానికి ముత్తు వరంబగు నపుడు కడ్యవాయి బవుళంబుగ లోపింగు" (బాలవ్యాకరణము, (కియ-101 అను న్యూతము, కడ అశనరమెైన *చు (నిలుచు 1కు ము) ను లోపింవ జేయగా, “జీత్తు పరంబగునపుడు త్ర్వంబున కత్వంఇగు (బాల, శీయ.20) అను స్యూతముచే అత్నము సిద్ధించి *నిలకుము" ఆను విశేషరూవమేర్పడి “ది,

త్రై భమరి ః “అవ్వరమగురుని శిష్యులు. ...[భమరి తిరిగిరంతట" [6.105]. *భమించు' అనునది సాధారణరూపము [భమర శబ్దము మీద “ఇంచు” చేర్చి [భమరించు' అని నామధాతువుగా జేన్‌ వయోగించుట కలదు - షట్పదములు పుష్పగుచ్చముల వె (భమరించుచు (హరిళ్చ. కేవ ఆక ఇచ్చట కుస్పనకవి *భమరు" అను ధాతువు నూహించి దానికి క్వార్ధరూపమును (వయో గించినాడు. ఇది విశేషము.

(3) అనే ;: ఇది 'అనెగి' అనుదానికి రూపాంతరము. దీనిని కుప్పన కవి... “ఘటన నలేద్తైక త త్రగతిసోవమనే/వటు బుద్దియ" (3.45) అని ఎప్రయోగించినాడు. ఇది వ్యావవోరిక రూవము. ఇచ్చట కంద వద్య ద్వితీయ పాదాంతమునందు ఈ రూపమున్నది గావున లేఖక [సమాదమనుటకు వీలులేదు.

(4) నందియింవకుడు :4 సా/హత్యము మీరెల్ల సందియింవకు డింకన్‌" (ఒ11లి ఇందు “నందియింపకుడు' అనుదానికి *సందియించు”" అన నది ధాతువు. ఇది సందియము అను శబ్దము పై నేర్పడిన నామధాతువు. సందేహళబ్దము పై '“సందేహించు' అను ధాతురూపము (వసిక్ధము సందియించు అను సీ రూవము విశేషము

కరికి ఆచార్య విజయము - సవిమర్శక పంకీలనము

(5) తెలియించిన $. 'ఇటువలె శిష్యకోటీ తెలియించిన (6 జ 106), ఇచ్చట “ెలియించిన అనుదానికి “తెలిపిన” అని యర్థము, *తెలియు' ధాతువు పై 'తెలియించు' అను (పేరణార్థకరూపకు విశేషము. ఈ యుదాహరణమునందు *“ఇటువలె' అను (ప్రయోగము కూడ గమనింవదగినది. *ఈ విధముగా” అని దీని కర్ణము,

(6) వాళ్యాన్వయ విశేషము : 'శూలమురమున కొందజు శోభిలంగి (ఒ126). “'శూలమురమున శోభిలంగ కోందటు వచ్చి'రనీ యచట వాక్యా న్వయముః 'కొందరు భుజముల యందు డమరు వలరగా, కొందరు అఆలిక తలంబున లింగ చిహ్నాంబులు రంగుమెరయి వచ్చినట్లు 'పెవాశక్యమునకు పూర్వ మున్నది ఇచ్చట కొందణు అను క ర్భృవాచకము తద్భిన్నక రక వాక్యమునందు (వవేశించినది '“శూలము.ఉరమున కోఖిలంగ” అనునది సరియైన అన్వయము, ఇచ్చట శోలిల్లినది కూలము; కొందజు కాదు, అంతకు ముందు కూడ.అలధినది డమరువ్వ, రంగ మెరసీనవి లింగకిహ్నంబులు-, కావున పె బాళ్యమును విశేషముగా అన్వయించుకొన వలని యున్నది

ఇట్టి ఛందోవ్యాకరణ విశేషేంశములు ఆయన బుద్దిపూర్వకముగానే ఇందు చేర్చినాడనవలసి యున్నది. ఆయన రచనలో విదియొక వై శిష్ట్యము.

*'ఠతమ ఈమ నిజూవి దానముల్‌ తగ గణించి" (4ఊ53) అని కుష్పనకవి రచించినాడు, ఇందు 'ళమ తమ అభిదానములను' ఆనవచ్చును; లేదా 'తమ తమి తొలగింపవచ్చును.

“వివరింపగా వాజ్మనోవ్యతీతంబైన' (4.100, ఇది సీస పాదములో పూర్వార్థము. ఇందు యతి కుదురుటలేదు.

వె రెండు సందర్భములలో వీవైన పాళాంతరము లున్నవేమో పరిి లింసవలని యున్నది

ఇట్లు కుష్పనకవి కథా సంపిధానము, ప్మాత పోషణము మున్నగు పెక్కు. కవిక్వాంశములలో 6న వైశిష్ట్రమును వెల్లడించి యున్నాడు. ఆయ నకు [వత్యేకముగా చొనగబడిన ఆంధకాళిదాస వీరుదము ఎంతవరకు సార ఈమో వరిశలించినచో, ఆయన సాహితీ శక్తుల సమ్మగ స్వరూవము నువ్య క్త కాగలదు.

జకార్య విజయను = ఆంధ్ర కాళిదాను సాహితీ శక్తులు పేకీ 4. ఆంధకాళిదాన విరుద సార్షక్యము :

“ఘనుడగు తుళజేర్చదుకు దయ *

దనరగ నీ కార్యధకాశిదాసాలిళ మ

న్ననగా నొనంగెనట నీ

యనువమ సాహిత్యమున కహాయన నలదే” (ఆ వి. క్రై17) తంశావ్లూరు నేలిన తుళజాజీ ఆలూరి కుష్పనకవికి ఆంధ కాళిదాస బిరుదిము నౌసగినాడు. మనకు తెలియవచ్చుచున్న దింత మ్మాతమే! ఈ బిరుదము వచ్చుటకు ఆధార మైన రచన(లు) ఏది? దానికి కృతజ్ఞతగా కుష్పనకవి ఫదై (వైన (గంత ము[ల]ను శుళజాజీకి అంకిత మొసగినాడా! అను విషయములు ఇంకను వెలుగు లోనికి రావలసియున్నవి.?

ఇక కుస్పనకవి ఆం్యధకాశిదాసత్వమును వరిశీలించుటకు అవకాశము నొసగునవి ఆయన రచనలలో నేడు లభ్యమగుచున్న రెండు కృతులు మ్మాతమే! అవి. కే. పార్థసారథి విజయము 2 ఆభఛార్య విజయము వీనిలో మొదటి రచన నాటికి ఆయన ఆంధకాళిదాస బిరుదము రాలేదు. రెండవ రచన నాటికి పూర్వమే ఆ వీరుదము వచ్చియుండినది ఈ నీతిని బట్టి కాళిదాస కవితా లశణములు మొదటి కృతిలో వీజ్వపాయముగా నుండి, మర్యకాలములో అభి వృద్దములై ఆయనకు బిరుదమును సంపాదించి ఫెట్టి, రెండవ (తుది?) రచనలో ఫర౦ణతములై వలవంతములై న వని సంభావింస వచ్చును. అపరకాళిదొనులు :

నంస్కృత సాహిత్యమునందు ఆనరకాళిదాన గౌరవము నలిదుకొన్న కవులు కొందరు కనిపించుచున్నారు. కీ.శ. 9న శతాబ్ది చివరివాక్రై న వద్మ గుప్తుడు = నవసాహసాంక విజయ కర్త - “వరిమళకాళిడాన” బిరుడాంకిశుడై యుండెను. శీ శ 14న శతాన్దీ యందుండిన మాధవ విద్యారణ్యులు = కంకర చిగ్విజయ కర్త = 'నన కాళిదాసు” (శ్రీశ 1756 ప్రాంతమున న.ండిన ఆలూరి నృసీంవళ ఏ (సనగక కులదీవకుడు) = వంజరాజయళోభూష జ కర్త - “నన కాళి ఖాను.

ఆం్యధ సాహిత్యమునందు అట్టి గౌరవమనందిన కవులు (ప్రాచీనులలో మటేవ్వరును కానవచ్చుట లేదు. అందువలన “ఆంధ కాళిదాసు" (ఆలూరి కుప్పన) కొక్కనికే అ విషయమున అగతాంబూల మీయవలసియున్నది.

30 ఆభార్య విజయము _ నవిమర్శక వరికీలనము సంస్కృత శంకర దిగ్పిజయక ర్త _.'నవ కాళిదాసు, '9 (అనంకానంత గిరీయ) శంకరవిజయ ఆంధ్రీకర్త “ఆంధ కాళిదాను. ఈ పొందిక ఉద్దేశ్య పూర్వక మకుటకు ఎంత అవకాశము గలదో, యాద్భచ్చిక మనుటకును ఆంత అవకాశము గలదు. కాళిదాసమహాకవి _ కవిత్వ లత్షణములు ; “కాళిదాస కవితా, నవం వయో, మాహిషం గధి, సశర్క్మర౦ సయః। బణమాంస, మబలాచ కోమలా, సంభవన్తు మమ సర్వజన్మని॥' అన్నట్లు జన్మజన్మలకు కోరదగిన _బహ్మత త్రము వంటిది కాళీదాస కవిత్వము ఆ కవికుల గురువుతో సమాన స్థానము పొందగల కవి ఇంతనరకు పుట్టలేదని ఒక కవి యిట్లు చమత్కరించినాడు _. *“ప్కరా కవీనాం గణనా (పసంగే కనిష్టికాధిష్టిత కాళిదాసా! ఆద్యాఒపి తత్తుల్మ కవే రభావాత్‌ ఆనామికో సార్థవతీ బభూవ.” కొళిదాసాదులు పర్వత సమానులు కాగా, కాము వరమాణువులమని తలచిన వినయశ్రీలురు కొందరున్నారు. *“శవయః కాశిదాసాద్యాః కవయో వయమవ్యమీ? వర్వతే పరమాణాచ పదార్థత్వం (వతిస్టికమ్‌' (శ్రీ లట్టపాదులు)19 ఇది యథార్థము చ్చితమేమనగా, అసలు కాళిదాసాదులకు ఏ బిరుదము లున్నట్లును కానరాదు, బిరుదము లుగ్నవారు అప్పటికి అంత వారై నట్లును శానరాదు తమ కాలమున కాళిదాసాదులను దర్శింపలేక, కాళిదాస కవితా మారుర్యమునకు పరవశులైన కొందఅు రసిక సార్వలభౌములు, అ కాళిదాస కవిత్వ ధర్మములు కౌన్నింటినై న ప్రకటించిన కవి వరేణ్యులను ఆయూ బిరుద ములతో సక్కరించి శృప్తివడినట్టు భావింపవచ్చును. ఈ దృష్టితో పీరి కవితా

ఆచార్య విజయము - ఆంధ కాళదాను సాహీీ శక్తులు క్ష సౌందర్యమును వరిశీలించుటవలన అటు కాళిదాన గౌరవమునకును, ఇటు బిరుద (వదాతల ._ గ్‌హీతల భక్తికిని నియకడ కలిగించినట్టగును. కాళిదాన కవితా లక్షణములను గూర్చి |పాచీనులు కొందఆు [వకటించీన యభ్శిపాయములు ఇచ్చట గమనింవ దగియున్నఏి__ క్షే" నిసర్గ్ణామల వాక్యస్య, కాశిదాసన్మ నూ క్రిష! పీకి ర్మధురసార్దాంసు, మంజరీష్వివన జాయనే॥ _ (వాణుడు)]1 ఆయన వాక్యము నిసర్గము (సహజము), నిర్మలము. 2. సాకూత మధుర కోమల విలాసీనీ కంఠ కూజిత (పాయేః శివను సమయేఒపి ముడే రతలీలా కాళిదాసో క్రీ (ఆ-గోవర్టన కృత ఆర్యాసవ్రశతీ, సకార (వజ్య) ఆయన ఉక్రి మధురము, కోమలము. 3. _పసాద హృద్భాలంకారైః తేన మ్పూర్రి రభూవష్యత। అత్యుజ్ఞ్రులై। కవీం్యదేణ *... కాళిదాసేన వాగివ॥ (ఆావరిమళ॥)]18 ఆయన యపయోగించిన ఆలంకారములు (వనన్నములు, వృద్యములు, అత్యుజ్ఞ్యలములు. (4) ఉవమా కాళశిదాసస్య భారవేరర్జగౌరవమ్‌। దండినః పదలాలిత్యం, మాఘే సంత్మితయోగుణాః॥ ఆధునికలలో ఆరవిందులు కాళిదాస కవిత్వత త్వమ.ను ఇట్లు సరగ హీించినారు .- “6౬ 86658 €0 పీఠ96 5662 $18664 ఇ1(ల 2 ఏ6 685- 0122వ ౦ 16 186 . ₹16 ఇ608గ9 కకింళా 106664 & క660 800౯6018 €10% 0 ఈ పే! 204 105౮ థటంళగ్ర0లి మేం 18, 5681663, & 6౦౧- 000206 2౯0186 ౯౦50096 19 ౧౦౧౦4౧6028 8064 82276 102 6న€064- ౬౦౧౫, ఓ మింద ౦£ 80604 200 180ర్రటర్రలి ... & 13000686 ౦5 లలి

• 604 13

14? ఆదార్య విజయము - సవిమర్శక వంశీలనమ్మ ఇన్టెందఠో ఆయన కవితా పొందర్భమున దర్శించి తమ మధుగానుళూ తిని వెల్లడించినారు. ఆ మహాకవి కవిత్వము సర్వతస్సమ్మగము, పాఠకుల అభిరుచినిబట్టి, శక్థినిబట్టి అందు ఎన్నైన ఆణిముత్యములు లభించును. వానిలో కొన్నింటిని ఇట్లు "పేర్కొానవచ్చును.* శ, వసన్నత, డై అలంకారములు ఉవమావై శిష్టము, 3 ఉదాత్రభావన, శీ మన స్తత్వచ్చితణ, ర. ద్వని. పనన్నత: *వసాదస్తు (నసన్నతా' అని ఆమరము. (వసాదనునగా_ “శ్రుతి మ్మాలేణ శద్దార్తు, యేనార్థ [వత్యయో భవేర్‌। సాధారణ స్పమ్మగాణాం, స్మవసాదగుణోమతః॥” అని మమ్మటుడు తన కావ్యవకాశమునందును, *చిత్తం వ్యాప్నోతి యః షీపం, శుష్కేంధన మివానలః స్యవసాద స్సమస్తేషు ర నేమ రచనాసుచ అని విశ్వనాథుడు తన సాహిత్య దర్పణమునంధును నిర్వచించి యున్నారు. శవికి, పాఠకునికి అనుసంధాన కర్తం వాక్కు. అది శబ్దార్థ రూపము, శబ్దము విన్న వెంటనే దాని యర్థము విద్యుత్పవాహము వలె ఫాళకుని చిత్తమునందు వ్యాపించి, కవి యుద్దేశించిన తాత్పర్యము మెజప్త మెజసినట్టు న్ఫుధించవలెను. అది |పసన్నత. దానిని సాధించు రహన్యము మహాకవులకే తలియును. వాగర్గా వివ నంపృక్తా, వాగర్థ ఇవతివత్తయే! జగతః సితరౌ వందే, పార్యతీపర మేశ్వరా॥ (రఘు వంశము, కక) అను శ్లోకము చెవి సోగగానే__. శబ్దము, దాని అర్ధము ఎట్లు ఒకదానిని విడచి మజియొకటి యుండ జాలవో, అట్లు అన్యోన్య భావముతో, అర్ధనానశ్యర త్వములో పాఠళ్వతీపర మేళశ్వ రులు దర్శనమిచ్చి, ఈ (వపంచమునకు తల్గిదర్యడులై రవించుచున్నట్లును, వారికి కాళిదాసుతో బాటు ఘనము కూడ నమస్మరించుచున్నట్టును ఒక మనో హర దృశ్యము కన్నులకు గట్టుచున్నది. మనందరి కోరిక వాగర్గ సిద్ధియే! ఈ వ్రసన్నత యెట్లు పాధింపఖడినడో సరీలింఛవలని యున్నధి. ఇందున్న - “వాగర్థా, ఇవ, జగతః పితరౌ, వందే, పార్వతీవర మేళ్వరాో అ

ఆచార్య విజయము * అంధ కాశిదాను సాహితీ ళక్తులు 193 ఇత్యాది. శబ్దము లన్నియు న్యువసిద్ధము ల్రైనవి; సాదారణ వ్యవసారమునం దున్నవి. వానినే యపయోగించి, కవి ఇచ్చట ఓర అపూర్వ మనోజ్ఞ చమక్కా రమును పాధించినాడు, “త ఏవ వడ విన్యాసాః, తా ఏవార్డ విభూతయఃి అన్నట్లు ఆ వదములే, ఆ యర్శములే ఒక [కొ త్ర సౌందర్యమును సంతరించు కొన్నవి. ముఖ యం్యతము ఈ వర్ణముల నుచ్చరించునప్పుడు ఒక లిధమైన సౌఖ్యము ననుళఏించుచున్నది. ఆదియే శయ్య. ఈ అన్నింటి కలయికయే (వనన్నళ.

కుస్పన కవి ఆచార్య విజయమునందు, శ్రీ శంకరులు (బవ్మోసనాసీను ల్నైెనవ్పుడు..

“పొగడొందు భోజు కొలువున

తగ విలసిలునట్టి కాశిదానునివలె సౌం

పుగ నాసీనుండై తా

నగజిత గతి నలరి శంకరాచార్యు డొగిన్‌* [ఒ55 అసి యున్నది ఈ పద్యము చేదువగానే,

వళ గ్తృమెైన భోజ మహారాజు నభ, ఆ సభలో ఓక సమున్నత పీఠము మీద మహాకవి కాశిదాను కూర్చున్నట్లు న్పురించి, వెంటనే ఆ కాశిదాను స్థానము నందు కంకరు లాసీనులై నట్లు కనిపించుచున్నది లోజుని కొలువులో కాళిదాసు మాటకు తిరుగులేదు. ఆ ఠీవి జగడ్గురువైన శంకరులకు సహజముగానే నీద్దించి నది. ఆ నదన్సులో మిజుమిట్టు గొల్పుచున్న తేజోరాశి ఆయన। భోజ కాశిదాసుల సంబంధము జగత్పఏనిద్ధము ఆ శబ్దములు శామబాదకములై నండున మరింత శ్నీఘముగా పద్య శాత్సర్యవన ద్యోతఠమగుచున్నది. కాళిదాను ఠా త్రీకుడు, కవి. అఫ్లే కంకరులును ఆాత్విక . కవ్మిబహ్మ యను న్ఫ్భురణను గలిగింది కున్పన కవి సున్నితముగా తన భావమును మన్‌ వృదయ దర్పజములలో (వతిబిందింపవేసినాడు. ఇట్లు కాళిదాసుని గురువుగా భావించుకొని, ఆయన తన కవితలో (వసన్నతను సాధించినాడు.

తీరు]

[ర్క ఆచార్య విజయము - సవిమర్శక పరిశీలనము అలంకారములు = ఉపమా వైశిష్ట్యము :

అలంకారములు కావ్య శోభా హేతువులు, వానిద్వారా కవి ఈన భావనను సులభముగాను, సుందరముగాను అభివ్యక్తము చేయును ఉ క్రిచమత్క్భృతి యిందలి (వధాన లక్షణము ఉక్రివెచ్చిత్యమునుబట్టి అలంకారికులు ఆలంకారము లను శతాధికముగా విభజించినారు ఐనను “ఉపమైకా శై లూషీ” అన్నట్లు పెక్కు అలంకారములకు మూలధారము కౌవమ్యమే యని గుర్రింపబడినది. ఉర్చేత, అతిశయో క్రి, రూపకము, అవహ్నవము, ఉపమేయోవమ, అనన్వయము, వరిణా మము, సందేహము, (భాంతి, తుల్యయోగిత, దీవపకము, (వతివన్తూవమ, దృష్టాం తము, అర్థాంతరన్యాళము మున్నగునవి సాదృశ్య మూలకములుగా ేర్కాన బడినవి. 'ఊపమా కాళిదాసస్య' అన్నప్పుడు ఈ జౌవమ్మ లక్షణమే ఉద్దిష్టమనుట సమంజసము ఇట్టి పోలిక చెప్పుటలో కాశిదాసుడే వథమ స్థానము.

$. ఉపను ॥

అభార్య విజయము అనువాద మగుటచే ఇందు కవి భావుకతకు అవకాశము తక్కువ. అయినను కుప్పనకవి ఆర్యాంబా = శివగురు ప్మాతచ్మితణము, పరకాయ (వవేశము మున్నగు సన్నివేశములను పెక్కింటేీని విస్తరించి, అమూలక దృళ్య ములను సాఖత్కరింవజేసీనాడు వరకాయ [ప్రవేశగాథలో శంకరులు అమృత పురాధీశ్వరులై ఆంతఃప్పురము (వవేశించినవ్వుడు అనేక రాకా నిళాకరవదనలు ఛ్యతచామర ధారణాద్యనేక వరిచర్యలు గావించినారు. ఆసన్నివేశమునందు అ రాణా...

“సాఇ్షాత్క-రించిన వసంతుని తెజంగున, స్వర్గంబు_ విడిది చనుదెంచిన జయంతుని వడువున, భూసౌఖ్యంబు లనుభవింపదలంచి యేతెంచిన నలకూబరుని సొౌబగున” ననూన సౌందర్య వమ్మిభాజమానుండయ్యెనట. (6- 76)

ఇది కుప్పన స్వకపోలకల్పితము. నలకూబర * జయంత . వనంతులను ఉసమానములుగా వర్ణించుట సహజము. 'యకృతనమేందు జయంత వసంత కంతులన్‌ చక్కదనంబునం గెలువజాలెడు నాడు" ఇత్యాది ప్రవరుని వర్ణనము (మనుచర్శిత) వనిద్ధము. కాని ఇచ్చటి వసంళుడు - తవః వలముగా కొవ చ్చును = సాకార్కరించినవాడు. అనగా పైలోశములో ఎచ్చటనో దూరముగా దృశ్యాదృశ్యుడుగా నున్నవాడుగాక , తేజోవుయుకై కన్నుల యెదుట స్పష్టముగా

ఆచార్య విజయమః = ఆంధ కాళిదాను సాహితీ ళక్తులు క్షిఫ5 కనిసించునట్టి లావణ్యమూర్లి యన్నమాట అప్లే జయంతుడు న్వర్గలోకము విడిచి వచ్చినవాడు అనగా న్వర్గలోక సౌఖ్యములకంటె మించిన సొఖ్యములు భూలోకమున నున్నవని తలంచిన వాడన్నమాట ఇక నలకూబరుడు స్పష్టముగా భూసొఖ్యము లనుభవింవదలచియే వచ్చినవాడు. ఇట్లు ఉృత్చేఇాను (ప్రాజీతమైవ ఇచ్చటి మాలోసమాలంకారము సామాన్య దృష్టితో శంకరులు అమృతప్పరాదీశ్వళ శరీరముతో మున్ముందు అనుభవింపటోవు సౌఖ్యములను వ్యంజించుచున్నది.

ఇట్టి మాలోసమా విధానము ఇందచ్చటచ్చట కాననగును. అనంకానందగిరి కూడ ఉపమా (వయోగమునంధు సిద్ద వస్తుడే. ఆయన సమకూర్చిన అలంకార ములను ఇంచుమించు సమ్మగముగా తెనుగు జేనీనాడు కున్సన. ఉదాహరణమునకు యమ మతానుయాయులై న కొందణు తమ మత తత్వమును వర్జించుచు, సత్య జ్ఞానాంత లక్షబుండై న యముండు నిజాం జనితులైన యిర్యదాదులలోన కానౌ క్కడై చెలంగిన విధమును ఇట్లు వర్జించినారు -

'నివురు గప్పిన నివ్వు చందంబున, పవనుని యం దణంగిన యనలుని మాడ్కి,. సాగరంబున నిమిడిన బడబాగ్ని తెజంగున, మేఘ విలీనుండైన నూర్ముని పగిది, తమస్థృంగితంబై న జ్ఞానంబిపోలిక, జడాంతన్థుండై న యాత్మ వలె, ఘటంబునం గనుపట్టు దీవపంబు వితంబున, కొలన నడంగియున్న తామర సౌబగునందోచుచున్నయది * (5.48)

ఇది మూలమునందలి యువమలకు అనువాదమే. కాని యిందు మేఘ విలీనుండైన నూర్యుని వగిది తమ న్ధృగితంలై న జ్ఞానంబు పోలిక అను రెండంశములకు బదులుగా మూలమున “మేఘాంఠతర్గత జలమివి అనునది కని పించును. జలవికారమే మేఘము. అట్లే యముని శకి యొక్క వికారములే యిర్శాదాదులు అని శ్రీ అనంకానందగిరి యభ్మిపాయము. ఇది తత్స్పూర్వమః తదనంతరము పేర్కొన్న యువమానములకు ఇంచుక భిన్నముగా నున్నదీ- ఇం్యదాది దేవతలుం. తదంతర్గత యమళకక్షి వేర్వేరుగా నుండుట గమనింన గలము. నివురు _ నిన్స, వవనుడు - అనలుడు, సాగరము = బడబాగ్ని, జడుడు - అత్మ, ఘటము - దీపము, కొలను - తామర - ఇట్లని యన్నియు లిన్నములై యుండగా, జలవికారమైన మేఘము నిచ్చట దేర్చుట ననముంజసముగా లేదని కుస్పన తలచియుండును. అందువలన మేఘము . సూర్యుడు, తమస్సు -

196 ఆచార్య వీజయము = సవిమర్శక వరిశీలనము జ్ఞానము అని తక్కిన పోలికలతో తుల్యమైన వానిని చేర్చినాడు. ఇది కువ్సన అలంకారద భట్టి? ఫ్‌ ఉడ్చేక్ష శీ కవి ఊవాళ క్రికి ఎక్కువ అవకాశము నిచ్చునది ఉఊ్యత్పేషాలంకారము. కువ్సన కవిత్వమునందు అలంకారము లన్నింటిలో ఉృత్పేక్షకే పెద్దపీట. నది నగర = నూర్యోదయా స్తమయాది వర్ణనలందెల్ల ఉత్చేషయే పధానముగా కన్న ట్టును. కుప్పనకవికి స్వేచ్చా విహారస్థానమైన వరకాయ (వవేశగాథలో శంకరులు రాజకార్య నిర్వహణము ముగించుకొని, అంతః॥ప్పురమున కేగుటకు ముందు వర్ణిత మైన సూర్యాస్తమయము. "ఆచార్యుని నృపత్వ మమరుల కెశిగింన పనిబూని యతివేగ జనియె ననగ గురుని యలీష్టాను సరణీగా దానింక నిలువరాదని యెంచి తలగెననగ శంకరునికి వేడ్క సలుపగా నల యంబు' జారిని రప్పింన నరిగె ననగ దేశిక ళూసత్వ ధృతిమెచ్చి యాళ్చర్య గురుతరాంభోధిలో [గుంకె ననగ వరమ యతివర్యు డారీతి నొరుని దెలుల కాసవడి యింత కొగ్గుట నరని కర్మ సావ్మి గావున గనలేక జరిగె ననగ తపను డపరాన్టి గుంకె చ్మితంలు గాగ. (6-69) ఇందు అడుగడుగునను ఉత్చేంకయే కూర్చుబడినది. ఇది “నమత 'యను కవితా గుణము. ఇందలి యూవాలన్నియు శంకరులచు ట్రే పర్మిళమించియండుట గమనార్హ ము, ఆచార్యులు జగత్తును మిళ్యయని భావించువారు కాగా రాజు జగత్తునే నమ్ముకొని యుండువాడు ఇరువురు రెండు (రువముల వంటివారు. ఇచ్చట ఆ రెండు (రువములు కలిసినవి. ఆశ్చర్యకరమైన ఈ యంశమును ఈనవారికి తలియజేయుటకై సూర్యుడు త్వరత్వరగా సాగుట సహజమే. అందు వలననే ఆయన ఆశ్చర్య మవోసము(దములో మునిగినట్లు వాల్గవ పాదమునం చూహింవబడినది. సకల నృష్టికి అధినేతయైన శంకరుని సంకల్పమునకు ఆను

ఆచార్య విజయము = ఆంధ కాళశిదాను సాహితీ శక్తులు 107 కూల్యము కలిగించుటక్తై తాను తప్పుకొని, చం్యడుని వంపుట [గహరాజైన సూర్యుని కాలోచిత సావాయ్యము ఇవన్నియు నిట్లు అనుకూల భావనలు కాగా చివరి యుత్సే9క్ష వ్యతిరేకమైనది. ఆచార్యులు ఇంత కొగ్గట కర్మసా&ియైన సూర్యునికి చూడళక్యము. కాలేదట ! మతి తనకే ఆట్టున్నప్పుడు చర్మదుని రప్పించుట వ్యర్థము గదా! నాలుగు భావనలు అనుకూలముగా చేసిన కుప్నన కవికి అబ్టిదే మళచొక్క భావము తోచి యుండదా ?) మజీ యిజ్రేల యొనర్చి నాడు? ఈ భావనకు అల్లసాని పెద్దన చేసిన ఈ [కింది నూర్యా స్తమయ వర్ణనము (వేరకమై యండవచ్చును.__ “తరుణీ ననన్యకాంత నతి దారుణ పుష్ప శిలీముఖ వ్యథా భరవివళాంగి నంగభవు ఆ బారికి నగ్గముచేసి కూరుై యరిగె మహిసురాధము డ హంకృతీతో నని రోషలీషణ న్చురణ వహించెనో యన నలోమణీ దాల్బెం గషాయ దీధితిన్‌.* (మను, 3-10 వరూధినిని మన్మథబాణములకు గురిచేసి, [ప్రవరుడు (కూరుడై వెడలి ఫోయెనని కోపించి సూర్యుడు ఎజ్జబడినాడట., ఈ భావము సాహితీవరుల విమర్శ నాన్త్రములకు గురియైనది. ఇది సూర్యునిభావమని యెంత సమర్థించుకొన్నను కవి యిట్టి భావమున కవకాళ మొసగినాడనుట మతము సత్యము (వవరళంకరులకు ఈ విషయమున కొంత లేదము కూడ కలదు, (వవరుడు సత్పథగామి యయ్యును, సూర్యుడు వరూధినిపట్ల కరుణతో అట్టు కోపించినాడు. ఇచట ఆచార్యుడు "అధర్మ పథగామి' అని అనహ్యపడ్‌ నూర్యాడ స్త మించినాడు. దీనికి కున్సనయే నమాధానము చెవ్పవలనియున్నది. పరకాయ (వవేశ కథ బహుధా విమర్శలకు గురియె, సాధారణులందరును "3 అభ్మిపాయమునే (వకటించి యున్నారు. మాధవీయమునండు ఈ ,(వళ్నయు. దీనికి సమాధా నమును ఉన్నవి. కాశ్మీరమునందు సర్వజ్ఞ పీఠాధిరోహణము చేయునప్పుడు శంకరులను శారదాదేవి యిట్లు ్మపశ్నించినది.....

193 ఆచార్య విజయము = నవిమర్యక వరిశీలనము “త్రం చాంగనా స్సముపలళుజ్య కళారహనస్య

(పావీణ్య భాజన మభూ ర్యతి ధర్మ నిష్టః॥

ఆరోడు మీదృళపదం కఠ మర్తతాతే

సర్వజ్ఞతేవ విమలత్వ మపీహ హేతుణ' (మాధ, 16.85)

“నీవు యతిధర్మ నిష్టడవై యుండియు అంగనా నంగనుము చేసితివి. కావున నిట్టి అళ్యుత్రమ స్థానము నధిరోపొంచు అర్హత సీకెక్కడిది? ఈ విష యమున నర్వజ్ఞత్వము వలెనే నవ్మితతయు హేశువయి యున్నది.”

దీనికి శ్రీ శంకరు లొనగిన సమాధాన మిది

"నాస్మిన్‌ శరీరే కృత కిల్చిషోఒహం

జన్మ (వభృత్యంబ న సందిదే&హమ్‌!

వ్యధాయి దేహాంతర నం్యశయా ద్యశ్‌

న తేన లిప్యేత హీ కర్మణాషఒన్యఃః (మార, 16.56]

“తల్లీ! జన్మించినది మొదలు ఈ శరీరముతో నేను ఎట్టి పానమును చేయ లేదు. ఈ విషయమున నాకు సందేహము లేదు. దేవింతరము న్మాశయింది చేయబడిన కర్మచేత (తద్భిన్న) దేహము లివ్తము కాదు

ఇట్లు శంకరుల శరీరము, అత్మ కుద్ధములు మణి దోషము దేనికి? = అవ్పుడు శారదాదేవి నిరుత్తరు రాలై నదట!

ఈ (పళ్ళో త్రరములుగాని, తన్మూలమైన కాశ్మిర.సర్వజ్ఞ పీబాధిరోహణ వృత్తాంతముగాని అనంతానంద గిరీయమునందు లేవు. కువ్వ్సనయు పేర్కొన లేదు. ఈ నమాధానము లోక-ళాన్త్ర (వసిద్ధముగాన (వత్యేకముగా పేర్కొన వలసిన అవనరము లేదని వీరు భాఏించి యుండవచ్చును,

మొత్తము మీద వై నద్యమునందలి యుశ్పేషలన్నియు కతాపరములు.

అనంతరము “వింట నెజసంజ కెంజాయ వి న్తరిల్లుట'ను [6.70], 'అంధ తిమిరంబు జగమెల్ల నావరించుటిను (6.71,) తారక లువ్పర వీధియందు వెలయుటను (6.72), చర్చదుడతి విభాసార్యదుడగుచు ఉదయించుటను (6.73) కుప్పన కవి ఉర్పేఖపరంపరలతో మనోహరముగా కన్నులకు గట్టించినాడు, ఇంకను నూర్యోదయము (6.856, 87), చం్యదోదయము (6.89) మున్నగు వానియందు ఉద్చేవల దొంతరలున్నవి. ఆదార్య విజయము ఉర్చేకలకు నిధి

ఆచార్య విజయము - అంధ కాళిదాను సాహితీ శక్తులు కం ఫు అనస్వయము *“ఇందురిందురిన శ్రీమా నిత్యాదొ తదనన్వయః' అని చర్యదాలోకము ఒకే వస్తువునకు ఉపమానోవమే యత్వములు హూర్చుట అతని కతడే సాటి యనుట అనన్వయము ఇందు స్థ్టూలముగా నంత విశేషమున్నట్లు కన్పట్టదు కాని, కొంచె మాలోచించినచో దానికి ఉవమానముగా చెన్సదగిన మరొక వనస్తుఎేదియు ఈ నృష్టిలో లేదు, అంతటి అద్వితీయ సౌందర్యము లేక శక్షి గలది ఆ వస్తువను వొక అద్భుత శిల్పమందు న్చురించును “రామ రావణయోర్యుద్ధం రామరావణ యోరివి ఇత్యాదులు అనన్వయాలింకార మునకు పసిద్దములై న ఉదాహరణములు కుస్పన కవి దీనిని పెక్కుచోట్ట ఉవయోగించియున్నాడు. అందొక వైశిస్ట్యమున్నది. కంకరులు కాళీ క్షేత్రమును మధుర వచన రచనలు చెలంగ నిట్లు వర్జించినారట. “కాశిలో వసీయించు కతన విశ్వేళుని కళులితంబైన మావిత్మ్యమబ్బి కాళి వీడని యట్టి కతన వికాలాక్ని కావిశ్వనాథు డర్జాంగ మొనగి కాశిలో (బవహించు కతన జావ్నావికి వి శ్వేశారఘి సంగతి సీద్దమయ్యె కాళి తన్నంది (వకాశింపగా ధ్యాతి కలిల సంవవాన జలాప్తి గలిగె కాశి నిరవొందు కఠమున వ్యాసునికి స మనస్త వేద పురాణ |పళన్త రచన నెఇప్ప బుడ్ధి [వవాహంబు నివ్వటిల్లే కాశికెన కాశియేగాక కలదె జగతి, (5 క్ష30) కాశీ శేతమునకు సాటి కాశీ ష్మేతమే యనుట అనన్వయము. ఇట్టనుటకు వరునగా అనేక హేశువులను నిబంధించినాడు కువ్సన ఇట్లు నహేశుకముగా సమర్జించుటచే. నిందు కాన్యలింగాలంకారమును గలదు. విశ్వేశ్వరునికి మాహాత్మ్యము వచ్చుటకు, ఏిశాలాక్షికి శివశరీరార్థము లభించుటకు, గంగకు స్వామి పాదస్పర్శ సిద్ధించుటకు, భూమికి సకల భారవహన కకక్రి యేర్చడంటకు, వ్యానునికి వళన్త రచనా (వజ (పా+ప్తించుటకు కారణను కాకీ నివాసమే యని

ణు౦0 ఆచార్య విజయము - సవిమర్శక వరిశ్రీలనము సేతువు కాని దానిని హేతువుగా నిబంధించుటచే నిందు ఉృత్చేషయు మిళిత మైనది. ఇట్లిది ఉర్పేశా - కావ్యలింగాన్నుపాజణిత - అనన్యయాలంకారము. విశ్వేశ్వరుడు అసామాన్యమైన మాహాత్మ్యము గలవాడనియు, విశాలామి అసామాన్య తపళ్ళాలిని అనియు, గంగ పమ్మిత మైనదనియు, వ్యాసుడు వేద వురాజుది రచనా విజ్ఞాన నిరతుడనియు, ఈ అందరిచే అధిష్టితమైన కాశీ శ్షైకము పరమ వవ్నితమైనదనియు ఈ అలంకారములచే పర్మవసితమైన సారాంశము. శ. రూపకము $ కాశీ కేతమునందలి గంగానదిని కనుంగొని, శిష్యుల జూచుచు శంకరులు. 'నగరాత్మజుల పాపసముదాటని$ి పీ వారి వూరం౦బు దావాగ్ని కీల మదనాహితుని మణి మకుట్నాగ సీమ కీ మహితఠాంబుకణిక నన్మా కంబు తగు భగీరథుని యద్య త్రపో గరిమకీ పుణ్యతో యంబు సాద్దుణ్య సరణి జహ్ను మునీంద్రు శాశ్వత యళోవల్లికీ యతళులాంబు రురము భవ్యాంకురంటు హరికి ముఖ్యాశితుండై న యట్టి లీష్మ ఇజననగతి కీ వయోర్సురి జన్మభూమి వలిమల నిజాన్వయమున కీ నలిల కణము హెైవనము సేయ నుదయించు క్రాగ్యరాళి.' (5-136) సీవ పాదములలో నాలుగు, గీత పాదములలో తెండు - మొత్తమారు- రూవకము లిందున్నవి. ఒకే వస్తువును ఆరు రూపకములతో వర్ణించుట వలన దాని మాహాత్మ్యము బహుధా విసృతమైనది. “మన్మథ నంహారకుడ్రైన విశ్వేశ్వ రుని మణీ కిరట్మాగభాగమునకు ఈ గంగాంబు లవము చక్కని మౌ క్రికి మను భ్రానము _ వీనిలో మకుటాయమానము.

అదార్య విజయము + ఆం్భర కాశిదాసు సాహితీ శక్తులు 201

• నహో శ్రీః

ఆర్యాంబ దౌహృద వర్ణనము కుస్పన స్వకపోల శల్పిశము. ఆ సన్ని వేశమును ఆయన ఇట్లు భావించినాడు....

కుజన సంఘంబులకును చింత బలియంగ

కలకంకికపుడు లేగౌను బలిసె14 (2.17) శివుడు అమె గర్భము

నందుండుటవలన దిర్మార్గులకు చింత అధికము కాగా దానితోబాటు ఆమెకు కౌను అధిక మైనది. ఇన్లే వేదబావ్యుల బలముతోబాటు ఆ యమ నలుకులు కూడ సన్న గిల్లినవి, బౌద్దుల మోములతోబాటు అమె చూచుకములు నల్లనై నవి. దైైరజాదుల శరీరములతోబాటు ఆమె శరీరము తెల్లబాతినది. చార్వాకాదులతో బాటు ఆ యమరు ఆలళ జనించినది. కావున నీందు నహో క్ర్యలంశారము, జగ్యవ్షళో క్రిన్సపా భావశ్చే ద్భాసతే జనరంణనః' అని చం్శిదాలోకము.

ఇచ్చట శుల్యయోగితాలంకారము కూడ నమన్వయిరిచుచున్నది. *హీత్రా హితే వృత్తితాల్య మవరా తుల్యయోగితా' అని చర్మాదాలోకము, మిత శ్యతువుల యందు వృత్తి రుల్యత ఇందుందును. - పై యుదాహరణమునందు శంకరులకు తల్లి మృితస్థానియురాలు. కుణన నంఘుములు, పొషండ తండము మున్నగువారు శతు స్టాసియలు ఈ యిరు వశముల బలారికిని లియుట - సన్నగిల్లుట = వెల్పబాజుట ఇ నల్పనగుట మున్నగు స్టితులు -నమానముగా కలిగినమి కావున నిండు ఈ విధమైన తుల్యయోగిత యున్నది.

ఏళావతా ఇందు సహో క్రికి, తుల్యయోగితకు నంకరము.

సాదృశ్య మూళలకములైన యిట్టి ఆలంకారములేగాక తదితరములై న విరోదాభాసాదులు కొన్ని కూడ కుష్పనకవి కావ్యమునందు చోటుచేసికొన్నపి.

₹1. విరోధాఖొనము +

గంగానదీ వైభవ వర్ణనము నందు...

“పార మహిమాభిరామంబ య్యు నపార మహిమూభిరామంబై , వంక విరాణ మానంవబయ్యు నపంక సిరాజమానంలై , పుణ్యణన సేవితంబయ్యు నపుణ్య ఇన సేనితంబె , వంగరంగ ద్యుతిభరంబయ్యు నభంగరంగ ద్యుతిళలరంబై ” [ఈ వి. 5.135]

202 ఆచార్య విజయము - సవిమర్శక నరిశీలనము హెరము (ఒడ్డులతో గూడినది, అపార (అనంతమైన) మహిమతో నిండినది. వంకము (బరద)తో గూడినది, అవంక (దోషరహిత)మై పవ్మిత మైనది. పుణ్యజన (సజ్జన) "సేవితము, అపుణ్యజన (అరావస = దేవతా) 'సేవితము. భంగ (ఆలల) కాంతులతో గూడినది, అఆభంగ (నిశ్చల) కాంతులతో గూడినదిం ఇట్లు విరోధము వరిహృత మైనది. ఈ విరోధాభాసమువలన ఒక వైచ్చితి యేర్చడి, అడి ఆశ్చర్యానహమై, ఆ నదీమతల్లి మహిమగా పర్మవసించుచున్న ది, +. అనుగుణము 1 శివుని తన గర్భమందు ధరించిన ఆర్యాంబ “నీలకంకుడు గర్భగోళ మందు చరించు కతన దోచెనొ చూచుకముల నలుపు చంద శేఖరుడు తజ్ఞకరమం దునికిచే ఆనెనో యింతి నెమ్మేన తెలుపు ఉర్విరూపుడు తదీయోరస్టుండాట మగువకు కలిగనో మంటి వలప్ప అడరి (బవ్మోండోదరుడు లోన తగెగాన నాతికి నొదవెనో నడుము బలుష్క కడుపులోవల చెలగి గంగాధరుండు వృద్దిబొందు కళాన నవ్వెలది మేన అమరి కనువట్టినదియొ (కొంజెమట మెలవ అనగ చెలువొందె నుప్పొంగి యా లతాంగి. (2.18] ఈళ్వరుడు _ కే. సీలకంయకుడు. 2 చంద శేఖరుడు తి ఉర్వి (భూమి) రూపుడు (అష్ట మూర్తులలో నౌకటి) 4. సమస్త ప్రపంచమును తన యుదరమందు ధరించిన వాడు. క. గంగాధరుడు. ఈశ్వరునియందున్న ఈ గుణముల కనుగుణముగా ఆయనకు 1. చూచుకముల వలువ) 2. శరీరమందు తెలుపు 3 మద్టీవై వలపు 4, నడుము బలువు 5 [కొంజెనముట మెలప్ప (పా ప్తించినవో యన్నట్లు

ఆచార్య విజయము - ఆర్మధ కాళిదాసు సాహితీ శక్తులు ణక ఆమె యుప్పొంగి చెలువొందినదనుటచే - ఇందు అనుగుణాలంకార . అను (ప్రాజితమైన య్యుత్సేక యైనది ఇందలి అంత్యానుపాసము నహజ నుందరమై లిన్నత్యమునకు మూలాధార మైన ఏక త్వమును నూచించుదున్నది. ఇ₹111. విషమము శ్రీ శంకరులు ఆమృతపురాధీశ్యరుని శరీరమందు (వవేశించినప్పుడు. “నిర్దేపు డీరీతి నృపవేషము ధరించి మెజయుట లాళ్ళర్య గరిమ గాదె అ జన్మవటుడు సమంచిత గొర్హస్థ్య విధముగా దొడరుట వింత గాదె నన్యన్త లౌకికా చారుండు రాజధ ర్మాచార వరుణాట యరుదు గాదె నురలిర (బవ్మారేజో గరిమ్టుడు శార్య విిభాజీతుండాట వేడ్క- గాదె సతత పరమాత్మభావనా సం్మవదాయ కలితు డ్నాశిత హిత కార్య సంవ దాయ శకోధకుడౌెట మోదంబు గాదె గురు డొరుని శిమ్య డొటయు కౌమరుగాదె " (66) ఇందు .- యతివేషము నృవవేషము, (బవ్మాచారి.గృవాస్టుడు, లౌకిక విషయ వర్ణితుడు = లౌోశికాచార పరుడు, (బహ్మశేజము = కూరరేణము, అలౌకిక భాననావరుడు . లౌకిక కియాపరుడు = అని వరస్పర విరుద్దాంళములను ఎ అననురూస విషయములను - ఏక్కత ఘటించుట జరిగినది కావున నిది విషమాలంకారము,. “విషమం వర్ష్యతే యత ఘటనానను రూవయోః, అని చం[దాలోక లక్షణము దీని తర్వాతి పద్మము .__- 'అతులికాద్వైత విద్యాభ్యాన వరుడయ్యు నృపధర్మముల నెందు నేర్చెనొక్కొ....." (6.65) ఇత్యాది రచనయందును ఈ విషమాలంకార మే రన్సించుచున్నది దీని వలన శ్రీశంకరుల అఘటన ఘటనా సామర్ధ్యము వ్యంజిత మైనది.

4 ఆఛార్య విజయము = సవిమర్శక వంశీలనము 12.- వ్వభొవోక్రి శ్రీ శంకరులు 'లక్ష్మీనృసింవా మమదేహి కరావలంబమ్‌" ఇత్యాదిగా (పార్థించినప్పుడు, ఆ స్వామి సానాత్కరించినాడట. 'నృసింహోఒపి లక్ష్మీస మేతః సాకాదృభూవ' (60వ వక॥ పు 182) అని మాతమే మూళలమునం దుండగా దానిని కుప్పనకఫి యిట్లు వర్ణించినాడు. కోటి సూర్య (వలా గుంభిత మహనీయ భవ్య పీకాంవిర (వ్రళలతోడ దీన వీకణుడైన లక్ష్మీ నృసింవం డపుడు సొఇాత్కరించె వెయ్యంబు మీజ ౧5 (6115) కేవలము ఉదా త్ర్తమైన వర్ణనతో కూడిన ఈ న్వభావో క్తి శ్రీలష్మీనృసిం వని యథార్థ రూపమును కన్నులకు గట్టించుచున్నది. ఇట్టు కుప్పనకవి స్వయముగా కల్పించిన అలంకారములు _- ముఖ్యముగా ఉనమాలంకార (పయోగరీతి . ఆయన భావనాళ క్రికి నిదర్శనములుగా నున్నవి. నులళ నుందరములై న అలంకారముల ద్వారా కావ్య ళోళలను "పెంపొందించు కాళిదాసు కవితా మార్గమును కుప్పనకోవి ఈ విధముగా అనుసరించినాడు. ఉదా త్త భావన ఆయా సన్నివేశములను వర్ణించునపుడు కవి నంస్కారమునుబట్టి భావనా రీతి సాగుచుండును, కవి ఉదాత్తుడై నచో భావనయు ఉదా త్తమగును కాళిదాసు కవితలో అట్టి ఉదాత్తత ఉజ్జ్వలముగా దర్శన మిచ్చుచుండును. కువ్ననకవి చేసిన గంగా మావీత్మ్య వర్ణనలో ఈ ఉదాత్తను గుర్తింపవచ్చును?ః “*తరగలా యివి కావు దురిత పంక్తులు [దోయు జాహ్నవీ బహు హస్త్రచయముగాని ఘన నైకతంబులా గావివి కైవల్య వటు హర్మ్యసోపాన వటలిగాని నురువ్వలా యివి కావు నురనమర్పిత నము త్కర దివ్య కుసుము మంజరులుగాని విలసితావ ర్త సంకులములా గావు డు ర్గతి వథహరణ చకములు గాన్ని

ఆచార్య విజయము = ఆంధ కాళీదాసు సాహితీ కోక్తులు లక్‌

సీరమా యిది కాదు సన్నిగమగణ వి

రాజతోంకార సార వూరంబు గాని

కలిత జల బుద్చుద౦బులా గావు సలిల

దేవతల మగజణాల గద్దియలు గాని.” (5 = 138)

కువ్పన కవి దృష్టిలో గంగాతరంగములు హ న్తృములవలె నున్నవి. అవి మానవుల పాపవంక్తులను (తోనీవేయుచున్నవి. ఇ్లే అచ్చటి యిసుకతివ్నెలు సోపానములవలె నున్నవి ఆ సోపానముల వధిరోహించినచో ము క్రిసౌాధమునళు చేరుకొనగలము., అందలి నురువులు పువ్వుగుత్తులవలె నున్నవి. వానినీ దేవతలు సమర్పించినారు. అందున్న నుడిగుండములు చ్యకములను బోలినవి. అవి దుర్మార్గమును హరించు చ్మకములు. అందలి నీరు ఓంకారధ్వని స్వరూవము; వేదముల సముదాయము నుండి ఆ ధ్వని ఉజ్జ్యలముగా వెలువడుచున్నది. అందున్న సిటీబుడగలు వ్యజనీంవాసనములవలె మనోజ్ఞముగా నుండి, జలదేవతల కొజకె యేర్పాటు చేయబడినట్లు (వకాశించుచున్నవి.

ఇచ్చట కుష్పనకవి చేసిస ఖావన ఒకొ్క-క్క.టి ఒక్కొక్క. వమ్మిత వస్తువు. ఇసుకతిన్నెలను జఘనభాగములుగా వర్ణించుట (_వబంధ సంవ దాయము. కాని కున్పన వానిని ముక్రిసొధ సోపాన పంక్తులన్నాడు. ఆ వర్త ములను శాభితో పోల్చుట సహజము. కాని ఆయన వానిని దుర్మార్గమును హరించు చృకము లన్నాడు. ఈ సందర్భమున నితరు లెన్వరును దేయని ఒక మనోజ్ఞమైన భావన చేసినాడు కువ్సన [నవహించుచున్న నదీజల ధ్వని ఓంకా రమును నిరంతరాయముగా నుచ్చరించుచున్నట్టున్నదట. ఇది ఆయన (పళ్ళతి వరిశీలనళ క్రికి నిదర్శనము కువ్పనకవి కూర్చిన ఈ వపవ్విత భావనలతో పాఠక వృదయము పరిళుద్ధ మై, విశ్వనాథ దర్శనమునకు _ శివనామోచ్చారణమునకు సంసీద్ద మైనది.

ఇందు ఉపవమానధర్మ ము వారోపంచుటకై ఉపమేయధర్మము తిరస్కృత మైనది. జావున నిది అవహ్నవాలంకారము. ఈ వైచ్చితి మై పవిత భావనకు మెజుగు పెట్టినది.

ఇట్టి అమూలకములైన భావనలు కువ్పనకవి వ్య క్రిగత సంస్కారొన్న త్వముమ వెల్దడించుచున్నవి.

206 ఆధార్య విజయము - సవిమర్శక పరిశీలనము మనన్తత్వ చిత్రణ ;

అనంతానంద గిరీయమునందు చర్చలకు, వాదోపవాదములకు ఉన్న ప్రాధాన్యము కథకు, ప్యాతచ్శితణకు కానరాదు. కుష్పనకవి ఈ యంశమును గమనించి ఆర్యాంబా శివగురువులు, అమృతపురాదీశ్వరుని పట్టమహిషి మున్నగు ప్రాతలను విస్పష్టరేఖలతో తీర్చిదిద్ది, ఆ లోటును వూరించినాడు. వీరిలో వట్ట మహిషి ప్మాత ఈ (పబంధమునందు స్వల్చ్బ వ్యవధిలోనే నిష్క్రమించినను, కువ్సనకవి అమె మన స్తత్వమును నునూశత్మముగా చితించింనాడు.

ఆయమ జీవితమున నిదియొక అపూర్వ పరీఇు సమయము. ఎవరికైన చెప్పుటకుగాని, చెప్పకుండుటకుగాని వీలులేని విచ్చిత పరిస్థితి. దీనినామె నిశిత ముగా ఆలోచించెను..

“*“అయ్య్మగమహిషిమ్మాతం బతని కృతిమ వరకాయ (ప్రవేశ విద్యా నరునిగా నిశ్చయించి, మత్పతిమేనం జశొచ్చియుండు కతంబున నితండు మత్సతియె యగు నే పురువుం డెక్కార్యంబునకై యిట్టి కృత్యంబునకు బూనెనో యట్లగుట నిట్టి మహోన్నత సౌమంగల్య _నదాయకుండైన వాని నెమ్మే నెచ్చటం డాచినాడొకో యది విశకలితం బొనరించిన నితండీ మేను విడువజాలండు లోకంబున నభిల భూతాంతర్యామియగు పర మేళ్వరుండొక్కండు గాడె యట్టగుట నిక్కాటమిని మత్చాత్మివత్యంబునకు వానిరాడు మాటతక్కు వయును లేదుగావున మదీయవతి శరీరాంతశవవిష్టండ్షై న యిమ్మహాపురుషనిస్థ జీవలాభంబు గుదుర్చు శౌనుట కర్తవ్యంబు.' (6.97)

ఈ ఆలోచనతో ఆమె ఒక నిశ్చయమునకు వచ్చినది. వెంటనే 'తనకు వరమాప్తులై నవారలను వబిల్చి* ఆమె “తెలివిమై” పల్కినదట... మీ రెల్ల దెనల వేడలి యూరుల బల్లెల నేరుకెలంకుల... ఎడదియ్యకనె యెవ్వరేనియు నిర్జీవకాం గంబుపలుమాజు గాచియున్న( దవషణంబున నా మేను దవిలి తెచ్చి యనలునికి దృవ్రి గావించి యంతరంగముగను నాతోడ( దెల్పు డింపుగను మీకు వలయు కోరికలిత్తు నవ్వారిగాగ' అని. అనంతరము అ ఆంతరంగికులు జ! చేనీరి.

ఈ చిన్న కథలో ఆమె తన పరిస్థితిని అంచనా వేసికొన్న తీరు గమనా ర్హ్వము, *“మత్సతిమేనం జొచ్చిన కతంబున మత్పతి యగు" అని యొక మాజును “సకల భూతాంతర్యామి యగు వరమేళ్వరుం డౌక॥.0డు గాదె” అని మజియొక

ఆచార్య విజయము - ఆంధ కాళిదాను హెైహితీ శక్తులు 20 మాజును ఆలోచించి సరిపుచ్చుకొన్నది. ఇది లోక సాధారణము ఏదైన ఆపద నుండి ఒక వ్యక్తి తనకు తెలిని తప్పించుకొన్నచో, అది తన [పతావముగా భావించును తెలిసియు తప్పించుకొనలేక అ ఆపదలో చిక్కుకొన్నవ్పుడు అంతయు వరమేళశ్వరునిలీల యనుకొనును. ఆ చిక్కునుండి తప్పించుకొను మార్గము లేనప్పుడు ఉన్నపరిన్థితినే సరిపుచ్చుకొనును మొదట తనభర్త మరణించిన విధమును, ఆ దేహమును చిత్యారోవాంబు గావించిన విధమును ఆమెకు తెలియును. అంతలో ఆరాజు _బతికెనని అందరు వలికినారు: ఆమెయు చూచినది, విశ్వసించినది. అ రాజెట్లు (బతికి వచ్చినాడను నందేహము అప్పుశామెకు రాలేదు. రాకపోవుట సహజము. భర్తనే దైనముగా భావించు సతులకు ఆయన [బతుకుటయీే దాలును. ఆదియెట్లు? అను (పళ్ళ్న వారి కనవసరము. ఆమెకు నంతోష పారవళ్యములో సందేహ మంకురింపనే లేదు కాని ఆమె మేధావిని. అతనితో [వథఠమ సమాగమమునందే ఆమెకు సందేవాము పొడనూపినది. *“ఠ తనువు మ్మాతము మత్పతీ దింతెకొని యిం డొనరెడు జీవు డెన్వడొ న మున్నత సర్వకళావిదుండు వం చన నిటువంటి చైదములు సల్పగ బోలు నిజంబు గానిచో గను వడునే యవూర్వ కృత కార్యము లిమ్మెయి మాటిమాటికిన్‌ " [6.79] అని సందేహించి, అతని కృత్యములను విశ్లేషించి చూచుకొవ్నది. “బలిమి నన్మల్హాడి పెశానగా జేరు వూనిక లేమియు గాన మేమి విత్రరపు త త్రరములను బెనగడేమి.' (6.80) కావున సీతని సాఖు దూవిభు డనరాదు అని ఒక నిశ్చాయమునకు అనాడే వచ్చినది. “రళులపొందిక లరయంగా వచ్చిన సర్వజ్ఞాం'డని గుర్తించి నది. కాని అవ్పటికే శాత్యము మించినది. కాను అపదలో చిక్కుకొనియున్నది.

ఖం అబార్య వీజయము = సవిమర్శక నరిశీలనము ఇది యంతయు తనకు తెలిసియే జరుగుచున్నది. తన నెవ్వరును ఈ అవదలో వడ(దోయలేదు. ఈ విధి వైవరీత్యిమును గు ర్రించునప్పటికి సమయము మించి పోయినది. ఇక ఆస్పుడామె ఆ అపదనుండి బయటనడు మార్గములను - వాని సాధ్యాసాధ్యములను గూర్చి యిట్లాలో చించినది. “అరసీ నీ వెన్వండ వనుచు వేడితినేని పలుకునే యొక టైన నిలువరముగ చేరనీయక వింత సేయ బూనితి నేని చెల్లునే యాజాడ లెళ నింక ఇతరు డీతండని యేవగించితినేని నృవదేహమునకు సందియము గలదె యొదుగు పాటుగ కొంత యొగ్గ కుండితినేని తొలగునే యాత డందులకు జారక యేరితోనైన దెల్పితినేని నిజము గా గజణీంతురె యట్టిది గాదె న్సృవ శ రీర మ్మాతత నితనితో జేరి మీరి యొక్కటిగ నుండవలెగాక యొండుగలదె. (6.59) ఇది యామె పడిన మూగబాధ. ఆనాడే యామె కొక యూహా కలిగినదీ. ఈ జీవుడు తన కోరిక నెర వేర్చుకొని మరల తన దేవాము సౌందులోవలనే, ఈ దేహము విడువకుండెడి వటులాళము పొందవలెనని తలంచినడి. ఇది యొక దృఢనిశ్చయముగా. వరిణ మించుటకును, 'ఆతని నెమ్మేను విశకలిత మొనర్చిన నితండి మేను విడువం శాల'డని యొక మార్గము నిర్ణయించుకొమటకును కొన్ని దినములు వట్టినది. అమె అవ్పటికి పూర్తిగా ఆపదలో చిక్కుపడియున్నది. , అందువలననే “సకల భూరాంతర్యామియెైన వరమేళ్వరు డొక్క.ండు గాదె' అని సరిపుచ్చుకొనవలనీ వచ్చినది. ఇది అగతికస్థితి. ఇచ్చట ఆమె రెండు విధముల తృ ప్రిబొంచినడి. మొదటిది మానసికము. రెండవది సౌంఘికము. మానసికముగా నెట్లో | పైవధముగా) సరిపుచ్చుకొన్నది. సాంఘికముగా శనకు మాట తక్కువ [గౌరవవాని] లేకుండునట్టు చేసికొను

ఆచార్య విజయము = అంధ శాళిదాను సాహితీ శక్తులు న! చున్నది ఎట్టవగా ఆ జీవు డెవరో కొలఏి దినములలోనే వెడలిసోయినచో నంఘను అ సరకాయ వవేశ విషయమును అనుమానింపవద్చును. అవ్పుడది ణతొారవహాని సాధారణుల కిది పెద్ద విషయము కాకపోవచ్చును, కాని కాను పట్ట మహిషి. కొవున అట్లు గౌరవవోని కలుగకుళడుటక్షై అతని శరీరమును దహింప జేయవలెనని తీర్మానించుకొన్నది. ఇదియంతయు పట్టమహిషిగా ఆమె అనుభ విలదిన అంతర్మధనము.

దీని పలితమే ఆంతరంగికుల నాజ్ఞాసించుట. ఎందుకట్లు చేయవలయునో అమె తెల్బలేదు, వారును అడుగలేదు ఆరి రాజీవ, ఇడి 'సేవాధర్మము కాని వారూహింవ వచ్చును. దేశమునందెచ్చటనై నను అఆమలగళకరములై న శవము లుండరాదనీ ఆమె యాజ్ఞాపించినది. అసి, వలయనగా దాజవ్వుడవ్వుడే వనక వితుడ్రై నందున, అంతే. ఈ సరకాయ వ్రవేశము జరిగినట్లు అదార్యులకు తవ్పక తోచవలెనని లేదు. ఏ విధముగానై న శోచినము బారు ఆంతరంగికులు.. అంత గోవ్యముగా ఆమె తనకోరకను నెరనేర్చుకొనుటకు [పయత్నించినది. _

పట్టమహిషి మున్నీ విధముల అలోచింది, యిట్టా కర్తవ్యము నిర్వ ర్రింబీ నట్లున్న ఈ రచన అంతయు కుస్సన సొంతము. సూలమునండు దిజ్మా_శముగా నున్నదానిని ఆయన సమ్మగముగా దృితిందిగాడు. ఆరాక్వాసములుగా వినుత మైన చ (వ్రలంధమునండు ఈమె ప్యాత భిన్నడే అయినను ఆయన దానికి జీవము పోనీనాడు. ఛ్వని 1

వాణ్యాతిశాయి వ్యంగ్యమే ధ్వనీ యనబడును. కాళదాను క విశ్వము ధ్వని (ప్రధానమని యాలంకారికుల యేక్యగీవ నిర్ణయము.

ఆనందగిరియము. కాస్త్రము. శాస్త్రమెప్పుడును వాచ్య విషయకము. శాన్యము ధ్వని (వధానము, కుప్పునకవి కానచ్చమును కావ్యముగా మలచుకొన్నాడు. శావున ఆయన రచనలో ధ్వనివి గు ర్రింవవచ్చుము. ఉదాహరణ మునకు క్‌ 3టీ మవోడేన నర్జనమును పరిశీలింసవచ్చును.

తీ ప్ర. 14

థ౦ ఆదార్య విజయము . సవిమర్శక పరిశీలనము మహిత మధ్యందిన మార్తాండ కోటి [వ భా బంరుర చృటా పటలి తోన నిరువమేళాన రత్పురుషా ద్యభిళ్యోన్న త స్పురత్పంచ న క్తములతోన అశులిత సోమ సూర్యానలాత్మక మహ శ్వారూఢ న్నేత | తయమ్ము తోన రమణీయ వూర్జిమా విమల సుధాకరో ॥ వమ శీతల న్వభావంబు తోన మెరుగు లిగురొత్తు శెంజడ మురువుతోన పొలుషు దెల్చెడు నెలతున్క. పువ్వుతోన కలికి కులికెడు సామేని తకశుకు తోన ఠీవి నిరవొందె నమ్మవాోదేవు డవుడు (81-107) ఇది _బన్మాది దేవతలు దర్శించిన రూపము నారదుడు భూలోకము నందలి అనాదార వరిస్థితులను విన్నవింవగా వినిన (హ్మదేవుడు ఈళ రుని (ప్రార్థించుటకైై సవరివారముగ కైలాసమున కేగినాడట అవ్పడా కారశ్రై లము నందు శ్రీ మహాదేవుడు దర్శన మొసగిన తీరు ఇది. మధ్యాహ్నకాలపు నూర్యులు ఒక కోటిమంది ఒక్క సారిగా వెలిగినచో నెట్టండునో అట్టి తేజస్సు అచ్చట వ్యాపించి యున్నది ఆ వెలుగులో పర మేశ్వరుడు ఈశానాది పంచముఖములతో (వకాశించుచున్నాడు. అందు చంద - సూర్య _ అగ్ని న్నేశతములు కాంతులు విరజిమ్ముచున్నవి నిండుపున్నమి చందునితో సమానమైన చల్చద నము కూడ్‌ అచ్చట నిండియున్నది. పిళంగ జటాజూటము మెరుగులను వెదజల్లు చుండగా, అందున్న చం్మదరేఖ అందనులు చిందుచున్నది వామార్థమునందు పార్వతీదేవి మెజయుచున్నది. ఈ అన్నిటితో ఆ మవాోదేవుడు గంలీరముగా ఆసీనుడై యున్నాడు. ఇది వాచ్యార్థము, (వివ్మోది దేవతలు దూరమునుండి మెల్లమెల్లగా దగ్గరవడుచు చివరకు ఆ స్వామి రూపమును వరివూర్ణముగ దర్శించినట్లు ఇందలి వరుసను బట్టి భావింప వచ్చును. దీనివలన - అదృజ్యడ్తై ఏ లోకములలోనో యున్న పరమేశ్వరుడు (శ్రమముగా ఈ లోకమునకు వచ్చి దర్శనమిచ్చుచున్నట్లు న్ఫురించును ఈ దృష్టితో ఆ వర్ణనమును మరొక్కసారి గమనింవవచ్చును. మొదట కోటినూర్య

ఆచార్య విజయమః - ఆంధ కాళిదాను సాహితీ శక్తులు ఉం. (వళ, అనంతరము వంచముఖములు. పిమ్మట సోమనూర్యాగ్ని నేతములు, తదనంతరము చర్మద శీతలత్వము, తర్వాత జటాజూటము మెజుగులు, చరద రేఖ అందము, చిట్టచివర పార్వతీదేవి. ఈ వర్ణనలో సృష్టికమము. స్ప్ఫురించు చుస్నది. మొదట తేజో రూవముగా నున్న వరమేశ్వరుడు బదు తత్వములు. (1 ఈళానముఖము నలన ఆకాశము [పరమాత్మ] 2. తత్పురుష ముఖము వలన వాయువు (శీవాత్మ] 8 అఘోర ముఖము వలన ఆగ్ని (అగ్ని దేవుడు] శ. వామదేవ ముఖము నలన ఉదకము (చందుడు] 5 సద్యోజాత ముఖము వలన పృథివి (నూర్యుడు]1% గా నేర్పడి, పిమ్మట లౌతికముగా సోమ నూర్యాగ్ని రూపములతో నవతరించినాడు. అనంతరము మనస్సు [చంద శీత లత్వము, మనఃకారకుడు చంటదుడు] = రజస్సు [(శెంజడలు) శు, సత్వము (నెలశున్క) ను, తమన్సు (పార్వతి, క్యామ]ను = (తిగుణములను పొంది తద నంతర సృష్టికి కారణమైనది, ఇదియే వ్యతిరేక [క్రమములో = (తిగుణాత్మక మైన మనస్సు చంద నూర్యాద్ని రూపములసు బొంది పిమ్మట జీవాత్మ వరీ మాత్మలో లీనమగుట ఆను అద్వైత త త్తమును పరంవరయా ఉద్ద్యోతింన జేయు చున్నది.

ఈ [కముమును కున్సనకవి యద్దేళ్య పూర్వకముగా కూర్చినట్టు మూల (గంఠముతో పోల్చి చూచినప్పుడు వెల్లడియగుచున్నది, మూలము

“తత మధ్యాహ్నకోటి నూరగరేజసం, కోటి హిమాంకుకితలం, సంచ వక్త్రం, చం్యదమౌళిం, విద్యుత్పింగ జటాధరం, పార్వతీ నామార్థశరీ రణం, మహాదేవం దృష్ట్వా.” [2వ హమయపు రి

ఇచట మూడవ స్థానమందున్న పంచవ క్ర్యములు రెండవ స్థానమునకును చం్యదమౌళిత్వము. పిశంగ జటాధారిత్వ = అనంతర స్థానమునకును మార్పు చేయబడినవి మరియు (తిన్మేతశ్వము [కొ తగా చేర్చబడినది ఈ మార్చు = చేర్పులు కువ్సనకవి యుద్దేశ్యమును స్పష్టము చేయుచున్నవి

ఈ (ప్రబంధ - ఇతి వృత్తమునందలి వరమేశ్వర వర్ణనలలో ఇదియే మొట్ట మొదటిది. ఈ [గంధము ఆద్ర్వైతత త్ర (పతిపాదకమై, శివపారమ్య టోధకముగా నున్నది. ఈ రెండంళములును ఇచ్చట గమనార్హములు.

జ ఆబార్య వీజయము - సవిమళ్శక వరిశీలనము

ఈ సర్వ విషయములవలన శివుడు పరత శ్వ్వమనియు, ఆత డగ్ర్యైత న్వరూపుడనియు న్యంజిక మైనది ఇది అభిధా మూలక మైన అసంలశ్య (కమ వ్యంగ్యము,

ఇద్ద న్యంగ్యవై భవము ఆచార్య వజయమునందే. గాక, పార్థ సారథి విజయమునందును దర్శనమిచ్చుచు, కుప్పనకవికి “ఉత్తమ కవి" స్థానమున నిలుపుచున్నడి..

ఇట్లు (వసన్నత, ఉపమావై శిష్ట్రము (ఆలంకార శిల్పము), ఉదాత్త భావన్య మనస్తత్వ చ్చితణ, ధ్వని అను కాళిదాన కవితా లక్షణములకు కుప్పన కవి కవిత్వము = (వరానముగా ఆబార్య విజయము = లవ్యముగా కనిపించు చుండుట చేత ఆయనకు అర్భధ కాళి దాసత్వము యథార్థముగా సిర్చించుచున్నది. ఘమడగు తుళకేం్యదుడు “దయ"”తో ఈ బిరుదమును *“నున్ననిగా నాసంగినట్టు కువ్నన కవి చెప్పుకొన్నాడు. ఆది ఆయనకు “విద్య యొసగిన వినయము. యథార్థ మేమనగా ఆయనకు ఆ బిరుదము సార్ధకమనుట. ఆది యొకరు (వసా దించినది మ్మాఠమే గాక, కుప్పన కవి సాధించుకొన్నది కూడ,

ఈ విదముగా దర్శనమిచ్చుచున్న సాహితీ శక్తులను బట్టి, ఆంధ కాళి ధాను (వతిళ యెంతటిదో పాండిత్యమంతటిది, పాండిత్య మెంతటిదో అభ్యాస మంతటిది అని నిసృందేహముగా రీర్మానింపవచ్చును. ఇవన్నియు నమభాగము లలో కలిషీన రసగుళిక ఆదార్య విజయము [(వబంధ సాపాతీ నృష్టిలో అల్లసాని పెద్దన గురుత్వము నందు వెలుగొందిన విద్యాపీఠమునందు. అంధ కాశీదాను ఇక (వరానాబార శస్ట్థానమును అలంక రించినాడనుట అతిశయో క్రికాని యథార్థ ము,

ఆచఛార్య విజయము . ఆం్యధ కాళదాను సాహితీ ళక్తులు £13 షష్టసోపొనము అ జ్ఞాపికలు క... వంశ . గురు విశేషములు ఈ వేరకోధనలో తృతీయ సోపాన (పారంభము నందు ఈయబడియున్నవి 2. _లివరములను ఈ నంశోధనలో 3,4 లో చూడనగును. క వీని సోదావారణ నివరణము ఈ పరిశోధనలో ర5,శీ మరియు 6,కీ,5్‌ లలో ఈయవిడీయున్నది, 4 అం (వ సాహిత్య అకాడమీ అనుళాసనిక వర్వము (ఆంధ మవా భారతము), పీలిక పు, 161 శ్రీ తుమ్మవూడి కోటిశ్వరరావుగారు. క. ఈ వరకోదనటోర్‌.4.2 లోను, శ.4.1 లోను పేని వివరణ మీయబిడినడి. ళ్‌ శబ్దరత్నాకరము ఎ ళీ బహుజనపల్లి సీళారామాచార్యులు. 7. మరికొన్ని వివరములను ఈ పరిశోధదలో తృతీయ సోపానమునందు చూడనగును. 6. “శ్రినంజరాతో నవభోణరాజో, నృషింహ నూరర్నవకాశీదాసః 1. 0:42 సలు, పిటంతత, 1930, ౧4వ 89 9. “వాగేషా నన కాశిదాన వీదుషఃి . మాూధవీయము, 1.10 10 కుమారసంళభవము, వేదము వారి ప్రచురణ, కేం9ఏ5క, ఫ్రీ వే వేంకటరాయ శాస్త్రిగారి పీరక - పు ₹ కమ. పద్‌. కత. పైది. వు, ఈ 2 పిలల 5. పణ. కఉ[ి1ఐిడ5తి, 2. 2, 22 14 వూక్తి పద్యము ఈ సరికోదనలో ల్‌ 3.4 లో నుదాహృతమః. 15. పూరి వద్యము ఈ వంశోధనలో ర్‌.2.7 లో నుదాహృలము. 14 విద్యార్తి కల్పతరువు, శ్రీ ముసునూరి వేంకటళాన్మి 1993, పు, 50. 7 ఈ పంకోరనలో చివరగల “పార్ధసారథి విజయ నమీక' లో రీన్‌ విన ఎరా =. రజ చూడనగును.

న పమ సోపానము అతి ఆచార్య విజయవు -- వత సంగహము కార్వాకై ర్నివ్నుతః పాగ్బలిభి రథ మృషా రూవమాసాద్య గువ్లః "ణాదైర్తా నియోజ్యో వ్యరచి బలవతాఒ౬ కృవ్య కౌమారిలేన। "ంఖైై రాకృష్య వత్వాఒమలమపి రచితో యః వధానైక ళంతః కృష్టా సర్వేశ్వరం శం వ్యతనుత వురుషం శంకర శృంకరాంళః॥ [మాధవీయ శ్రీ కంకర దిగిజయము, 6.91] 7 శ్రీ శంకరులు అవతరించిన సమయమున భారతదేళమునందు డెబ్బది రెండు మతములు (వచారములో నుండినవి ఆ మతములలో కొన్నింటిని కొన్ని గంథములు వ్వంవగా, కొన్ని తత్పంస్తావనతోనే ముగించినవి ఒక్క అనంతానందగిరీ యము మ్మాతము ఆ డెబ్బది రెండు మతములను పేరు "పేరున పేర్కొని, వాని లశజములను వర్జించి, వాని ఖండనము గావించినది ఈ మత సంఖ్యా వరిగణనమును జగద్గురువులు శ్రీ కంచి కామకోటి పీఠాధివతులు థ్రీ చంద శేఖరేరడ నరన్వతీ శంకరాచార్య స్వామివారు ఇట్లు గావించినారు_

• “శంకర విజయము'లో - శంకరులు అవతరించిన సమయంలో లోకంలో డెబ్బది రెండు మకాలు ఉన్నాయని చెవ్పబడ్డది. ఆ మతము లన్నిటిని గూర్చి నేడు మనకు తెలియదు. బౌద్ధమతము, సాంఖ్యమతము, వై శేషకమతము. ఇలా కొన్నిటిని గూర్చి మాతం ఇవ్సడు మనం రెలిసీకోగలం. మిగిలిన మతాలు పుస్తకాలలో అయితే ఉన్నాయి కొని దేశంలో లేవు.......ఇన్ని మతాలు నామరూపాలు లేకుండా నశించాయి. అంపే . ఇంత వని ఎవరు చేశారు? శంక

• ఆచార్య విజయము - మత సం్గగహము 215 రులు. ఆయన ఈ మతాల నన్నిటిసీ నిరాకరించారు. అందుచే అఏ పేరు ఊరు లేకుండా నశించాయి *1

దీనినిబట్టి శ్రీ శంకరుల కాలమునందుండిన మతముల సంఖ్య డెబ్బది కెండని తెలియచున్నదే గొని. వానిలో పెక్కు మఠతములకు తత్ర (వతిపాద శములైన (వర్యేక (గంథములున్నట్లు జానరాదు. అవి అంతగా నళించిపోయినవి. వాని త శ్ర్వమును తెలిసికొనుటకు అనంతానందగిరీ యము వంటి జీవితచర్శిత (గంథములే ఆధారములు. శైవ వై ష్టవాదులను గూర్చి, న్యాయ వై శేషేకాదులను గూర్చి (వత్మేక (గంథఠములున్నవి వాని యాధారముతో ఆయా మత తత్త్వము లను కొంత విపులముగా తెలిసీకొనవచ్చును ఈ దృష్టితో డెబ్బది రెండు మత ములను ఈ (శంది విధముగా విభజింపవచ్చును. మతములు ఆవాంతర మొత్తము భేదములు మత సంఖ్య

1. షణ్యతములు ః [1 శైవము 6 2 వైష్ణవము కే2 8 ళాక్తము శీ రన్‌ శీ_ గాణవతము ళ్‌ 5, సొౌరము ళ్‌
2. కాపాలికము క్షే .
3. అహింసావాది మతములు ః
4. జైనము క్ష 2 ఒ బౌద్ద్గము క) గ! తిం షడ్డర్శునములు ॥ ఖు న్యాయము గి చె | 2 వై శేషకము | $ సాంఖ్యము క్షే శ్ర శ. యోగము క్షి క్స్‌ వూర్వుమీమాంస క్షే
5. ఉత్తర మీమాంస ఇదియే కాంకరాద్వైతమున కాధార మైనది, శ (నే ఖా

“216 ఆచార్య విజయము = సవిమర్శక పరిశీలనము శీ, ఇతరములు | కే హైర్యణగర్భ 2 అగ్ని క. చార్వాక శ మల్లాది ర్‌ విష్వక్సేన ళ్‌ మన్మత ౯ కుబేర 8 ఇంద 9. యమ 10. వరుణ 11. వాయు శ2. భూమి కిక. ఉదక శ్రీశ కహూన్య కర వరాహ కధ. లోక క గుణ 18, చళ్యద 219, ఆంగారక మ బుధ శ గురు 2 కక 2 శని 24. రావు 22 షపణక ణ్‌, పితృ 27. శేష 28. గరుడ 29 సిద్ధ 30. గంధర్య 91. భూత భేతాళ మతములు ఎల వాయ కైక అనంకానంద గిర యమునందు "పేర్కొనబడిన మొ త్తము మతముల సంఖ్య: 72 వైన పేర్కొనబడిన డెబ్బది రెండు మతములను ఖండించి, శ్రీ శంకరులు అద్వైత సిద్ధాంతమును _వతిపాదించిరి ఆ మతముల త త్వములను వరిశీలించు టకు ముందుగా ళాంక రాద్వ్వైత సిద్ధాంతము సర్మగవాముగా (గహింవదగును.

1. శాంకరా ద్వైత సంగ్రహము : “(బహ్మసత్యం, జగన్మిథ్యా, జీవో అహ్మైననా పరఖే అనేన వేద్యం నళ్ళాన్త్ర మితి వేదాన్త డిజ్జీమః1ః ఇది అద్వైత సిద్ధాన్త సార మనవచ్చును. “బవ్మామే సత్యము. ఈ దృశ్యమాన జగత్తు మిథ్య. జీవుడు బహ్మమే. జీవుడు (విహ్మేశర వస్తువు కాదు' ఈ వాక్యముబలో జగత్తు, జీవుడు, (మ్మము అను మూడంశము లున్నవి. ఇవి శాశ్వతముగా ఖిన్నపదార్థములే అని ద్వైతము ఓవకిపాదింవగా, జగట్జీ వేళ్వరై క్యమును (వతిపాదించునది అరై వరము. జగత్తుగాని జీవుడుగాని (వత్యేకత కలిగియున్నట్లు న్ఫురించుట (లాంతి మ్మూతమే! సర్వము (వివ్మామే యనుట నత్యము. ఈ యంశమును స్పష్టీకరించుటకు “రజ్ఞుసర్న్మభాంతి' యుదా వారింనలిడినది

ఇఅధార్య విజయము * మళ సం్యగహము ఇ 217 మసక దీకటిలో మార్గ మధ్యమున వ్యకముగానున్న (లాడును జూచి పౌమని మన మనకొనుచున్నాము. అచట పాము నిజముగా లేదు. ఆపుడు పామని మనమేల యనుకొనవలెన్మ అని విమర్శించినచో అచట రజ్ఞావుండ.ట, రజ్వజ్ఞాన ముండుట అన్ను నీ రెండును కారణములుగా ఆంగీకరింవవచ్చును రజ్ఞువు లేన వ్పుడుగాని, రజ్ఞావని శెలినిశప్పుడుగాని హపామని యనుకొనము. ఇచట రజ్ఞువే సర్భమును భాసింపజేయుచున్నది. అప్పుడు రజ్జుస్వరూపము పోలేదు కావున రజ్జావు తన స్వరూవమును విడువక సర్పావబాసక మైనందున ఆ సర్భమునకు ఈ రజ్ఞువు వివర్త మనదగును ఆ రజ్ఞువు యొక్క అజ్ఞానమే ఈ సర్ప రూపముగ వరిణమించుచున్నది కావున ఆ సర్వమునకు ఈ రజ్ఞావు వివర్తో హపౌదాన కారణము. ఆ అజ్ఞానమే పరిణామ్యుపాదాన కారణము. రజ్జుకానము కలిగిన తోడనే ఆ యజ్ఞానము నశించును. ధానితోబాటు తత్పరిణామ మగు సర్పముకూడ నశించును ఈ సర్పము * రజ్ఞా జ్ఞానముచే నశించును గొవున సర్పము సత్యము కాదు. భానించినందున శశశృంగము [కుందేటి కొమ్ము] వలె ఆసత్తు కాదు. కావున ఈ సర్పము నదసడ్విలిక్షణమని యంగీకరింవనలయును. ఇానికి వంజ్తామ్ముపాదాన కారణముగు అజ్ఞానము కూడ సదసద్విలతణ మన వలెను... అచ్లే నత్య జ్ఞానానంద రూవమగు (బవ్మా మనెడి సత్సదార్థము ఈ [(వపంచమునకు _ వివర్తోపాదాన కారణము. (బవ్మ స్వరూవ - అజ్ఞానము _విణామ్యుపాదాన కారణము ఈ అల్జానమే అవిద్య యనియు మాయ అనియు ఫిలువబడుచున్నడి ఈ అడ్జానమున్ననృడు సదసద్విలవమణ మగు (వపంచ ముండును. ఈ ఆజ్ఞానము నశించిన వెంటనే (వవంచము కూడ నివర్తించును. ఈ స్వరూన - అజ్ఞానము [అవిద్య] (హ్మ్‌ సాకషాక్కా రముచే నివ ర్రించుమ. జఅరియే మోశమనవఐడును.

ఈ [పవంచమంతయు రజ్ఞువు మీద నర్చము ఆరోపీంవబడినట్లు (హ్మము మీద ఆరోపింపబడినది నర్పభాంతి తొలగిన వానికి బూని స్థానమందు రజ్ఞావే కనఐడినటు, మాయ లేక అవిద్య తొలగిన వానికి (వనంచస్థానమందు (బహ్మమే కనబడును. అందుచేత శ్రీ కంకరులు వ్యావవిరిక సత్యము, పారమార్థిక సత్యము అను రెండు భూమికలను అంగీక రించినారు. వ్యావహారిక దృష్టితో చూచినంతవరకు ఈ (ప్రవంచము, [(వవంచ వ్యవవారము ఆంతయ సత్మమే! వుజ్యపాసములు- లోకాంతరములు, కర్మఫలము. ఉన్నవి, ఈళ్యరుతు కూడ

ల18 ఆచార్య విజయము = నవిమర్శక పరిశీలనము నర్వజ్ఞత్వము, సర్వశ క్రత్వము మొదలై న గుణములతో సగుణముగా నున్నాడు. పారమార్థిక దృష్టితో చూచినప్పుడు మ్మాతము జగత్తు లేదు, సగుణ బహ్మయు లేడు, జీవుడు లేడు; పరత త్త్వమైన (వ్మా మొక్క టేయున్నది.

(బవ్మాము సచ్చిదానంద స్వరూవము. మూడుకాలములలోను అ బాధిత ముగ్గా నుండునది (సత్‌); జ్ఞానన్వరూవ మైనది (చిత్‌); ఆనందరూపమైనది. అడి నిర్ణణము. అందుచేతనే దానిని మాటలలో వర్ణింపజాలము. మనస్సుతో భావన చేయజాలము అందుచే *ఇదికాదు, అదికాదు” (నేతినేతి అను మాటలతోనే దానిని గూర్చి చెనృ్చగలము.

జీవుడనగా అంతఃకరణతో సంబంధముగక దైతన్యము. ఒకే చైతన్యము దాని సంబంధమునుబట్టి అనేకము వలె భాసీంచుచున్నది. ఆంతఃకరణకు అది చేయు వనులను బట్టి నాలుగు పేద్ద ఉన్నవి.

“మనోబుర్డి రహంకార శ్చిత్తం కరణమాన్త్దరమ్‌।

నంకల్పో నిశ్చయో గర్వః స్మరణం విషయా ఇమేజి

అంతః కరణమునే = సంకల్పము చేసినప్పుడు మనన్సు అనియు, నిశ్చయము చేసినప్పుడు బుద్ది అనియు, గర్వము కలిగినప్పుడు అహంకార మనియు, న్మరణము కలిగినప్పుడు చి త్తమనియు అందుము.

జీవుని నుండి ఈ ఆంత।ఃకరణమును వేరు చేసినచో మిగులునది శుద్ద వైతన్యమైన (బవ్ముమే ఇట్లు వేరుచేయుటకు వేదాంతాధ్యయనము, దానికి సాధన చతుష్టయ నంవత్తి కావలెను 1 నిత్యానిత్య వస్తువివేకము 2 ఇవామ్ముత వలలోగ పరాగము [ఈ లోకమునందును, పరలోకమునందును లభించు భోగముల మీద అసక్తి లేక పోవుట) 3. శమ, దమ, ఉవరతి, లితిఇా,' (శద్దా, సమాధానము లను సాధన సంపద క. ముముతుత్వము. ఈ సాధన చతుష్ట యము గల జిక్ఞాసువు వేదాంతాధ్యయనమును (శ్రవణ _ మనన _ నిదిధ్యాసల చ్వారా గావింపవలెను. అప్పుడు ఆత్మసాషక్కారము కలిగి, “భిద్యడే హృదయ యగంథిఃి అన్నట్లు అంతఃకరణ నశించును. అంతఃకరణ లేనందున జీవుడును ఉండడు. అప్పుడిక ఉండునది [బహ్మము మ్మాతమే 6

(వివ్మ పాఖక్కారము పొందుటకు జీవుడు పెవిధముగా చేయ వయ త్నమునే “'షౌదన' అందురు,” సాధన వస క్షి వద్చినవ్ప్చుడు *సాధకుడు +

ఆదార్యీ విజయము - మత సం్యగహము 219 సాధ్యము - సాధన పద్దతి” అను తిపుటి తప్పక యుండవలెను. అద్వైత నీ ద్ధాం తమునంరు (బహ్మ మొక్క టే సత్యము గావున తక్కిన దంతయు అజ్ఞాన లాగమే యగును. జీవుడు (బహ్మమే అయినందున సాధన లేక ఉపానన నిష్ప్రయోజన మగును. “తదేవ [బవ్మా తం విద్ధి. నేదం యదిదం ముపానతే' అని యువని షత్తు ఉపానళాకాండను ఖండించినది. (బహ్మజ్జాన మొక్కటే (అవ్మాసాగా తాా.రమును గలిగించును. ఇట్లనుటడే అ సాఖార్కారమునకు డ్లానమొక సాధన మైనట్లు భాసీంచును. కాని [బహ్మము సిద్దవన్తువు, దానికి సాధన మనావళ్య కము. అందుచే ఇచ్చట జ్ఞానము చేయుపని ద్వైత |పపంచమును బాధించుట మ్యాతమే కావున సాధన అంతయు అజ్ఞాన నివారణార్థమే. అజ్ఞానమును తొలగించుకొనుటకు సాధనము జ్ఞానమే ! తద్భిన్నమైన శేవల కర్మానుష్థానముగాని, కేవల ఉపాననగాని అజ్ఞాన నివర్తకములు కాజాల వని శ్రీ ళంకరులు (వతిపాదించిరి. మణి వేదవిహితములై న కర్మోపాసనలు వ్యర్థములా? అను [వళ్నకు బారి సమాధానమిది. అవి చతుర్విధ పురుషార్థము లలో ధర్మముకొరశే ఉిద్దిష్టమైనవి గాని మోక్షనుకొజకు గాడు. అందువలననే “న్వర్గకామో యజేతొ ఇత్యాదిగా కర్మానుష్టాన ఫలములు స్వర్గాడులుగా చెవృ బగినవి. ఉపాసనా ఫలము తశ్రద్రేవతా సాయుజ్యము. వీని నయోజన మింత మ్మార మే1 అయినప్పటికి వీనిని ఆజ్జాననివృత్తికి కూడ నువయోగించుకొనవచ్చును. ఈ కర్మానుష్టాన = ఉపాసవలను రెండింటిని సకామముగా గాక, నిష్కామముగా వేయవలయును “కామ్మవర్డితం, నిత్యం కర్మజాతం సర్వం ఆత్మజ్ఞానోర్పత్తి ద్వారేణ మోశసాధనత్వం (పతిపద్యశే, ఏవం కర్మకాండేన అస్య ఏకవాక్యతావ గతిః!” అని శ్రీ శంకరులు న్పష్టీకరించినారు ఠ్‌ కాగా వేదవిహితములై న కర్మలను నిష్కామముగా ఆచరించుట ద్వారాను, (శ్రవణమననాదుల ద్వారాను ఆత్మజ్ఞానమును సంపాదించి, దానితో అజ్ఞానమును తొలగించుకొన్నచో ముక్తి నిద్దించుననుట అద్వైత మార్గమని చెన్పవచ్చును. అనంతానంద గిరీ యమునందు “అద్వైత స్వరూప కథనమ్‌” (8 వ్‌ (మ), “మోక్షమార్ష్గ (వశాళనమ్‌” (55 వ (హు) అను రెండు (పకరణములలో అద్వైత “ఈ శ్ర్వమః (వతిపాదిత మైనది. చానిన్‌ కుప్ప నకవి సం్యగహముగా నమవదించినాడు.

జ౦ ఆభార్య విజయము - సవిమర్శక పరిశీలనము

అద్వైత స్వరూవ కథనమునందు . సర్వజ్ఞుడైన పర మేళ్వగుడు జగదడు పొదానహేశుభూరుడు,. 'ఆప్పరమాత్మ (పనంచంబులు సృజియింవ సమకట్టి యతల (_వముఖ నత్యలోకాంతంబైన చతుర్దశ లోకాకృతి నెనసంగు తన విరార్డే హాంబున ।శ్యోతన్నేఠాది బిలంబులుగా ఆనలాచి దైవంబుల నేర్చరించి... నూక్మతరంబుగా నింకొక్క. శరీరంబు . నిర్మింవందగునని యోచించి, తన్నిదా నంబగు గోశరీరంబును-... అళ్వదేహంబును.... వురుషాకృతిని సృజించెదు. ఇట్లనలముఖ దేవతలు ఈశ్వరో క్ర (పకారంబుగా త శ్రదిం్యదియాధిస్టాన దేవతలై (వవర్ధిల్లి సుఖం బొందిరి. అట్టయ్యును.... మనన్సహిత సకలేర్యదియ (గామంమిను జడభావంబునంబడునని తాను జీవరూసముగా _బహ్మరంధము ద్వారా [వవేశించి మేరకభావంబునం బవ్షిల్లు....జీవుడు అభేదబుద్ధీవలన మృత్యువు నత్మికమించి జీవన్ముక్తుడగును* (2.61 నుండి 74 వరకు) అని వివరింపబడినది

మోశమార్ల (వకాశమునంధు - జీవుడు అర్బిరాది మార్గము నవలంబించి ముక్తుడగు విషయము వర్ణితమైనది.

*ఆగ్ని ర్ద్యోతి రహః శుక్టః షణ్మాసా ఉత్తరాయణమ్‌

తత పపయాశా గచ్చన్ని _బవ్మ (బవ్మావిదోజనాణ

ధూమో ర్యాతి స్తథా కృష్ణః షణ్మాసా దషిణాయనమ్‌

త్మృత బాంద్రమనం జ్యోతిః యోగీ _పావ్య నివ ర్తతే॥”

(శ్రీనుద్నగవద్గిత, 8.24, బ్‌ అను శ్లోకముల కాత్సర్యము _బహ్మన్మూకాదుల [(వమాణముళతో వివరింపబడినది. ఇచ్చట జీవబహ్మలు భిన్ను లుకాదను విషయము తార్కి.కపరిభాషలో చర్చింవ ఇడియున్నది. ఇఅంధ్రీకరణమునందు ఈ చర్చ తొలగింపబడి సారాంశము మ్మాతమే వివృత మైనది...

కర్మవలములు వీడిన తర్వాత ఇ స్టూలము “న్తూక్మమందు లయించు, సూత్మంబు కారణంబున కారోజంబు మశోన్మయంబై న్‌ యంగున్టమ్మాత వ్సరు షనియందు రియించి అనంతరం బా _బహ్నాభానంలు చొంది ముక్తులగుడురు" (146) ఇత్యాదిగా మన్నది.

ఈ రెండు వకరజఇములను పరిశీలించినచో మొదటిదానియందు నృష్టి 'గ్రమమును, - రెండవదావియందు లయ [క్రమమును నర్జితము లై సట్లు శ్రుర్తింప గరము తదితర మతఖండనపరములై న అన్ని వకరణము లందును అద్వైత

ఆభార్య విజయము * మత సంగవాము | ఈ త్రము విభిన్నాధారములతో వేర్వేరు పద్ధతులలో _వళిపాదింవబడినది. మూడవ 1[వకరణమునందు [పారంభింపబడిన ఈ తత్వము = పూవులలో దారమువలె = తదనంతర [పకరణములలో వ్యాపించి చివరకు 66వ (వకరణమునందు ముగింపును ఫొందుటద్వారా పరిపూర్ణతను సాధించినది. ఈ దృష్టితో ఇందు అద్వైత తత్త్రము సమ్మగముగా (వతిపాదిత మైనది, శ, షణ్మతములు : ఇైవము: మ్‌

ఇది వైదిక మతము, వేడములయందు శివుడే వరత శ్రమని ప్రతిపాదిత బడినట్లు ఈ మతమువారు వక్కా ణింతురు. వీరు వేదములందున్న నారాయణం వాసుదేవాది శబ్దములను శివవరములుగా నన్వయింతురు.

శైవమత సిద్ధాంతము (ప్రకారము = మొదటి స్థితి 4వ స్వరూపమైన (వకృతి. డానివలన మవాత్తును, దానినుండి అహంకారమును జన్మించినవి, అహంకారము (తిగుణాత్మకము. రజోగుణ (వధానుడు _బహ్మ, సత్వగుణ [వధానుడు విష్ణువు, తమోగుణ (ప్రధానుడు ఈళ్వరుడు.- ఈ శ్రీమూర్తులనలన వంచభూతాత్మకమైన సమన్హ సృష్ట యేర్చడి, వృద్ధిణెంది, నశించుచున్నది. (బ్రహ్మ మొదట ఆకాశమును సృజించెను. దానినుండి వాయువును, దానినుండీ అగ్నిని, దానినుండి నీటిని, దానినుండి భూమిని సృష్టించెను. అనంతర మీ చరాచర పపంచ మేర్చడెను. ఇట్లున్న ఈ సమస్తమునకు మూలము (వకృతీ. అది శవము. అవియే వరాత్సరము. మహాదాదికమైన నమన్త సృష్టి లయింది నప్పుడు మిగిరీయండునది అ శివుడే! ఈ యర్థము వేదములండు విసా రముగొ వలిపాదింవబడినది గావున శివుడే ఉపాన్ముడని వీరి సిద్ధాంతము.

ఆచార్య విజయమునందు వంద గద్య వద్యములకు మించిన (2.126 నుండి 227 వరక) ఈ శ్రైవమత విభాగమునందు శివుడే వరత త్త్వమనీ అనేక [వమాణముఅలో. వేదములు, ఉవనిషత్తులు, భగవద్గీత, శివరవస్యము మున్నగు "పెక్కు- [గంథములగులడ్‌ క తాధికములైన యదాహరణములతో- (నతిపొడింప టకడినది. (త్రశులలోని శారాయణాది శబ్దములు శివవరములుగో అన్వయింవ్‌ ఇడినపి;- పురుష మూ క్రమునందలి [హీ లష్మీ శబ్దములు గంగా పార్వతీవరము అని నిరూపీంపబడినవి. గుణాతీతుడైన శివుడు మనోవాగలీతు గగుటనఐవ

ర్డీ ఆచార్య విజయము నవిమర్శక పరిశీలనము దుస్సాధ్యుడనియు, సగుణుడైన ర్నుదుని ఊపానించుట క ర్తవ్యమనియు, (తిమూర్తులలో ర్నుదుడే ఆధికుడనియు (పతిపాదింపబడినది (ఆ వి, 2144 మండి కత7).

ఈ శై నమతమునందు. శివాగమములుళ కొన్నింటిలో స్థూల దృష్టితో సామాన్యశై వము మ్నిళశై వము, శుద్ధశ్రైవము, వీరశ్రై వము అను నాలుగు విళాగములును, వతికొన్నింటిలో నింతకంటె వివరముగ (1) సామాన్య, (1) వూర్వ, (10) మళ, (17) శుద్ద, (₹) శ్రౌత. (7) మార్ష, (్రు వీర (1) సామాన్య వీర, (1%) విశేషవీర, (౫) నిరాభారవీర శై వములని దళ విధ భేదములును ఉదాహృతములై, అవియు శరో త్రరముగా ను త్తమ ఫలదాయ కములని (పళంసింపబడినవి

() పొమాన్యశ్హైవము $= గురుదత్ర్తమైన భన్మమును ధరించుట, శివ లింగ మెచ్చట గాన్పించినను చానికి వదవషీణ ననుస్కారము లాచరించుట ఇందలి _వధాన లక్షణములు. ఇందు నియమములు ఎక్కువగా లేవు.

(ప) పూర్వన్హైవము :. గురువువలన శివమంతోపదేశమును బొంది] అ మం్యతమును జపించుచు, గురుపాదతీర్ణమును తన అన్న పానీయములతో మిళిత మొకర్చి (గహించుట, లేదా నంది ముదాంకితుడై ,_గురుపాద చిహ్నిత మైన యినుకతో స్వయముగ వాలుకాలింగమును నిర్మించుకొని పూజించుచు, త ల్రీర్థ నిర్మాల్యములను గుర్వాజ్ఞతో సేవించుట _- యిందలి (వధాన లక్షణములు,

(1%) మ్మిశతైవము ః శివ పారమ్య బుద్ధితో శివలింగమును మధ్యమం దుంచి ఆ చుట్టును సౌర, కౌమార, కా క్తిక, గాణవత్య. వైష్ణవ వ్యిగహము లుంచి అవరణదేనతాబిద్ధితో వానిని గూడ ఆయా మంతములతో సమభావముతో అర్చించుట మ్మిళశ్రై వము. స్మార్త టాహ్మణుల పంచాయతన వూజ ఈ వ్‌ దాయమునకే చేరును.

(గ) గురుదత్రమైన లింగమును పీఠమున గాన్ని, సింహాసనమున గాని స్థాపించి (తికాలములందు. భ క్రితో ఆరాధించుట శుద్ధశ్రైు వము. దేవాలయము లందలి స్థావర లింగ వూజనములకు శత్పతిష్టాదికములకు నేర్చడిన శివద్విజులీ శద్ధశై వమునకే కాఖాంతర మగు అఆదిశై వమునకు జేరెదరని కొన్ని యాగమము లలో తెన్స్చబడినది.

ఆబోర్య విజయము - మత నర్మగహము లీక

(ఇ (శ్రౌత నైనను $ గురుదత్తమైన లింగమును మూర్జమున గాని, కంఠమునగాని ధరించి వూజాసమయమున హన్తతలమున నుంచి యర్చించుట, నిత్వనైమిత్రిక |శాత స్మార్త కర్మలను గూడ నాచరించుట, సాధకుని [పాణవసానమునం అ పిమ్మట దహన సంస్కారము దాతని నొక గడియ సేపు భూస్థాపిత మొనర్చి గావించుట, అతనికి గురుడొనగిన లింగమును ఆరని సుతులుగాని,సోదరులుగాని పూజించుట ఈ శ్రై వమునందలి వథాన లక్షణములు,

(ఇ) మార్షశ్లైనము :- ఈ కాఖవారు కులాచార-లో కాచార పూర్వకముగా నైమిత్తిక కర్మల నాచరించుచు, గురుద త్త్రలింగమును (శౌతశై వులనలెనే ఆరా ధింతురు. సాధకుని [పాణావసానమందు ఆతని నా లింగముతోనే కేవలము భూ స్థాపిత మొనర్చుట యిందలి (పత్మేకత.

(౪) వీఠరశైవము : గురువు హస్తమస్తక సంయోగమున చిక్కాశాన్యాన మొనరించి ఆణవన - కార్మిక - మాయా మలములను వేధా మను (కియాత్మక (శివిథ దీక్షలచే దగ్ధమొనర్చి, భౌతిక శరీరమును లింగళరీరముగ కేన (వసా దించిన యిష్టలింగమును, స్థూల శరీరమునందు కంఠమునగాని, శిరమున గాని, భజమున గాని, వశమున గాని ధరించుచు, నూశ్మకారణ శరీరముల నిష్టిత మయిన [పాణభావ లింగములతో దాని కవినాభావముగ వై క్యానుసంధానము నలనరించుకొనుచు. వాస్తాంబుజ పీఠము నందుంచుకొని యనన్యచి శ్రముతో నర్చీంచుట, (నజవ సహిత శ్రైవ వంచాకరీ మం్యతము వినామణి యే యితర మంతములను మననము చేయకుండుట, బఇష్టలింగార్భన కంటె ఖిన్నములైన కర్మముల నెల్ల సరిహరించుట, ళరీరమునుండి. ఇష్టలింగము. (వనూద వతిత మైనను వెంటనే (పాణఠత్యాగ మొనరించుట, లింగైై క్యృమైనవ్పుడు సొధకుని యిష్ట లింగము నారని హస్తాంబుణ పీఠముననే యుంచి య్రాతనితో అనన మొనరించుట అనునవి వీరశ్రై వమునందలి _వధాన లక్షణములు.

(₹1) పొమాన్య పీఠరవైనము : దీని వ్రత్యేకః లవణములు మృగ్య ములు,

(14) విశేష వీరశైవసు ః వీరశై వమునే విశేషాచార నియమములతో నిర్వహించువారు విశేష వీరశై వులు,

(౫) నిరాభాత పీరశ్రైవము : అణన్మము విరక్తులై (యలీశ్వరులుగా) సర్వో త్తమముగా జీవితము నిర్వహించువారు నిరాభారులు.?

డ్లీ2్క ఆచార్య విజయము = సవిమర్శొక వరిశీలసమూ ' అగమాధాశములనుఎట్టి శ్రైెవ మత _ బేదమ లిట్లుండగా, . ఆచార్య విజయమునందు. 1 శైవ 2. రాద 3 ఉగ 4 భక్త 5 (గావగీవ (జంగమ) 6. పౌశుపతములీను ఆరు లేదములు 'పైవానీకంటె భిన్నముగా ేర్పొనబకి యున్నవి వీరి వత్మేక లక్షణములు మూలమునం బిట్లున్నవి $ “లేషాం భేదం [కమాద్వ క్షే షడ్విధానాం వరస్పరమ్‌॥ మజద్వయే లింగాంకధరాః శైవాః। ఫాతే తికూలధారిణో ర్మాదాః భుజర్వయే డమరుధారిణ ఉగ్గాః। ఫాలే లింగచివ్నాడా[ిణో భక్తాః। హృది తిళూలం [శిరనీ పాషాణ లింగంచ] ధారయన్లో జంగమా౪; అలాట భుజద్వంద్వ హృన్నాభిమ లింగధారిణః పాశువతా ఇత్యుచ్య నే- [4వ పః పు, 19] ఇవియన్నియు బావ్మూ చిహ్నములే యగుట గ్రమనార్హము, వీరిలో విద్వేసవీరుడు, (పతిపశచండభై రవుడు, విపక్ష శూలుడు. భక్షాగగణ్యుడు, వరమత కాలానలానయవుడు అనువారు పేర్కొనబడిరి. వీరిలో మొదటినళ్వురు న్యూశమే శంకరులశో వాదించిరి. ఓడిన తర్వాత వరమత కాలానబావయవాడు లైన ఆరాధ్యులు కూడ అదై్వ్వైతులై నట్లు ఆందున్నడి. ఈ కవనమత భాగమూ నందు శైవళాఖలలోని తాత్త్విక భేదములు మృగ్యములే. మజౌక విశేషమిచ్చట గమనింపదగి యున్నది. (పతివశ తండభైర వాదులు ఉందు ఆరార్యులుగా పేర్కొనబడినారు వారినీ కువ్పనక ఏ. “పీఠార్చ నారశులును, ఫాణలింగధారణులును, ఫాలతల విన్మస్త త వ్రలింగాంక కోఛాయ చూమలును, శివవిభూతి భూషితులును, సహ్మాస పరిమిత ర్నుదాతమాలికా సంశో ఖిళ శరోగీవన బహు విరాజ మూనులును' అని వర్ణించినాడు. పీఠార్చకులను టను బట్టి పీరు పద్దశైన క్లాలీయులవవచ్చున్ను 8 పాశువతులనువారు, పశువతి అయిన ఈశ్వరుడే నిమిత్ర కారణమనియ, ఆయన మనవంటి జీవులనెడు వళశువులను సళసాచ పాళశమునుండి విముక్తులను చేయుటకు పదార్థ వంచకము నువచేశించెననియు చెప్పుదురు 9 కైన సిద్దాంతము జగన్మిధ్యావాద్యము _.నవిగీకరింవదు. అనాది యగు సంసారమున కనాదులగు జీవ జడ సదార్థములే కారణవబలు. కాని,. ఈశ్వర పొషవాత్కార సిడ్దిలో “జ్ఞార్భ - ఖ్జేయ = జ్ఞాన! అేదములు- తొలగిపోవ్పునని యున్నది. లి

అ రార్య విజయము - మత సర్యగహము రీ

అనంతానంద గిరీయమునందు శ్రీ శంకరులు శైవుల తత్త్వము నంతయు నంగీకరించినట్లును బాహ్య్మచిహ్నములై న లింగాంకనములను మ్యాతమే ఖండించినట్టును ఉన్నది. అగమోక్త శైవమత శాఖలలో దేనియందును తవ చివ్నధారణము (పతిపాదించబడినట్లు కానరాదు. అనంతానందగిరికి ఈ వివ యమున అనాటి సారిఘికాదారము ఆధారమై యుండవచ్చును దానినే శ్రీ శంక రులు అండించిరని భావింవ వచ్చును. 'వెషసము ; నక లే

విష్ణువును వరత త్రముగా ఆరాధించు మతము వైష్టవము. ఈ మళము నకు అంకురము బుగ్వేదమునందే కన్పట్టుచున్నది 12 అందు వలు దైవతము లలో నొకడుగా పేర్కొనబడిన విష్ణువే, ఒక కాలమునకు దేవతలకెల్ప దైవత ముగా పరత త్వ స్వమావముగా సంభావితుడగుట జరిగినది. అతనిలోనే వరుణుని ధర్మ పరిపాలనము, ఇం్యదుని మేధాళ క్తి, అగ్నిదేవు) వీర్యము, సూర్యుని దివ్య జ్ఞానము గుర్రింసబడినవి అతడే నృష్టి స్టీిలయ కాగకుడని భావింవబడినది. బుగ్వేద (బ్రావ్మాణములలో విన్దువే పరద్దై వతము. ఆతడే [కమముగా (తివ్నికమ, నారాయణ, నాసుదేవ శ్రీకృష్ణనామములతో వ్మృవహరింవబడినాడు.

శదగనంచరము ఉపనిషత్తులలో ఈళావాస్యము విష్ణుత శ్ర్వమును వెల్ల ఉంచినడి.

పిమ్మట _వర్యేకముగా భగవత్సమూ ర్త యజన రూవముగా వైస్టవాగమ ములు రదింసబడినవి. ఈ ఆగమ కాస్త్రము వై భానసమనీయు, పాంచర్మాత మనియు ద్వివిరము. వై ఖానసమునకు 27 సంహితలు. పాంచర్మాతమునకు 06 నంహితలు. వైఖాననము వైదికము, సొమ్యుము, ఐహికాముష్మిక ఫల (వదము, (గామనగరాకులందు అనుష్టింపదగినది. విష్ట్వాదిమూర్తులు గంత. హైంచర్నాత మవై దికము, ఆగ్నేయము, కేవలా ముష్మిక వల్మపదము. నదీతీర పర్వకాదులందు- అనుష్టింవదగినది. వానుదేవాది మూర్తులు గలడి.38

ఆగమములలో |వధానమైనది వ్యూహసిద్ధాంతము. అది వై ఖానసాగమ మున నిట్లు (పతిపాదింపబడినది - వరమాళ్ముని సంకల్పమున సృజింపబడ్‌న వైష్టవాండ ముత్తమమైనది. ఆది అమాద, (వమోద, సమ్మోద, వై కుంఠలోకము

త౪5్‌.15

రర ఆభార్య వజయము - సవిమర్శక పరిశీలనము

లని ాణ స విభాగముుగా నుండును ముక్తులైన జీవులు [కమవికాసము నందుచు ఆమోద లోకాదులనుండీ వై కుంఠమును జేరుకొందురు అట్టి జీవుల నన్ముగహించుట కొకు వరమాత్ముడు విను - మహావిస్టు నదావిష్టు సర్వవ్యాపి నారాయణ రూవములతో నాలుగు లోకములందును నెలకొని యుండును. ఆ వరమాళ్ము నంశములే దర్శనీయముల్తె అ నాలుగు లోక ములందును పురుష సత్య అచ్యుత అనిరుద్ధ నామములతో నొవ్వచుండ ను. ఈ నాలుగు రూసములకే వ్యూహములని పేరు. వరత మిట్లు ప్యూహరూపముననే గాక, విళభవ ఆవ శార. అంతర్యామి. ఆర్బా రూవములను దాల్చి బర్ధ జీవుల నుద్ధరించుటలో సహకరించును.

షాంచర్మాతాగమమున వ్యూహనిద్దాంత మిట్లున్నది - సకళ నిర్గుణ వర్మబహ్మ స్వరూపమే ఆది వాసుదేవుడు అతడు శుద్దస్ఫటికొంకారుడు ఆతడే జీవాత్మల కఖిమాన దేవతయగుటకై వరావాసుదేవరూనమును దాల్బును. ఈతని యావాసమి వైకుంఠము. ఈతడే వ్యూహలోకములందు ముక్త జీవోద్ధారమునకైై సంకర్షణ, 1వద్యుమ్న, అనిరుద్దరూవములను దాల్బియుండును వరావాసుదేవుని యొక్క. చతుర్వ్యూహాంశములును వ్యూహ లోకముల నేలుచుండగా, ఆతని మూ ర్త్యంతరమే యనదగు నారాయణుడు (బవ్మోండ సృష్టిని బాలించు చుండును ఈ నారాయణుడు నీలమేఘక్యాముడు. వ్యూవా వానసుదేవునకు జ్ఞాన ఐలై శ్వర్యాది షడుఇములుండగా, సంకర్షణునకు జ్ఞానబలములును, (వద్యు మ్నునకు బళశ్వర్య వీర్యములును, అనిరు ద్ధునకు శకి తేజన్సులును ఉన్నవి.

ఈ ఆగమ కొన్త్రములము భారత భాగవతాది పురంజేతివోసముతే ఆధారములు. పద్మ-విష్టు.లాగవత పురాణములు ఈ మత వికాసమునకు ముఖ్యా లంబనములు. పురాణముల ననుసరించి విష్ణువే నృష్టికి మూలపురువుడు. ఆతని వూర్ణ స్వరూపమే సంకర్షణ = (వద్యుమ్న - అనిరద్దాంళములుగా వివాగింప బడినది. ఆతని లీలా విలాసమున వంచభూతాత్మక మైన సకృతి తత్త్వ మవత రించినడి అటుపై (బ్రహ్మర్ముదులను సంకల్ప మ్మాతమున సృష్టించి, తత్పవాయ మున జీవ జడ జగత్తును గల్పించి సృష్టించి సుందర మొనర్చినాడు. ఇట్టు వురాణ కాలమునకు (త్రిమూర్తులు ఏర్పడినారు. ఈ పురాణముల యావిర్భావ శాలము క్రీ. పూ. ఐదవ శతాబ్ద _ప్రాంతమగునని వర్గిటర్‌ అభ్మిప్రాయవడినారు

ఇతివోసకాలమున రామకృష్ణాది భవ్యనామములతోబాటు దివ్యరూవములు శూడ వచ్చినవి. ఈ అన్నింటిలోను భక్షి _వధానముగా (ప్రపంచింవబడినది. 13

ఆ చార్య విజయము - మఠ నంగహము డ్రం

*యే కంఠళలగ్న తులసీ నశి నాశమాలా

యే బాహుమూల వరిచిహ్నాత శంఖచ్చకాః।

యేవా లలాట ఫలకే లనదూర్జ్వపురడా+

తే వైస్షవా భువన మాకు సవ్మితయంతి॥”1క

ఇది శ్రీ వైష్ణవ బావ్యూ లక్షణము. పీరు *తాహః పుండ స్తథానామ మంతో యాగళ్చ పంచమః అని పంచవిధ సంస్కారములను బొందుట అదారము. కే. తాపమనగా తవ చిహ్నాధారణము/ 2. పురడనునగా శ్వేత మృత్తికతొ ఊర్జ్వ పురడమును రరించుట, " 3. నామ మనగా దీఇా మాసాధిస్థాతయెన శ్షేశవాద్‌ నామము [గహపింగుట, శ4 మరత మనగా యళార్ష్లముగా మర్యత్తోప దేశమును బొందుట, ర్‌. యాగ మనగా భగవదారాధన (కమమును ఆచార్యుల నుండీ (గహించుట.

*“వావ్మాజైః కృతియెః వై శ్యః శూదై 9౨ళ్చ కృత లవ్మిః!

అర్బ్చనీయళ్చ్ళ "సేవ్యశ్చ వపూజనీయశ్న మాధవః॥'

(మహాభారతము - ఖీష్మవర్వము)|ే5్‌ అని మానవులందరు వంచ సంస్కారములను బొంది, శ్రీహరిని సేవింపవలె నని విరింపబడియున్నది

అనంతానందగిరీయమువందు పన్నెండు వైష్ణవశాఖలు (కింది విధముగా "పేర్కొనవిడియున్నవి.

“భక్తా భాగవతాశ్రైవ వైష్టవా పాంచర్శాతీణః1

వైఖానసాః కర్మహీరాః వడ్విధా వైష్టవా మతఠతాః॥

(క్రియా జ్ఞాని విలేదేశ త ఏవ ద్వాదళాఒభవన్‌' (రవపః పు. *3)

వీరిలో భక్తులు, భాగవతులు, పాంచర్యాతులు, వై ఖానసులు ఆనువారిని గూర్శిమ్మాతమే వై ష్ట్రన _గంథములద్వారా తెలియవచ్చుచున్నది.

(1) భక్తులు 1 నికృష్టోపాసనము మొదలుకొని ఈళ్వర సాఖాత్కారము వజకు సర్వవిధారాధనములు భదక్రియే యను నర్థము వ్యాప్తిలో నున్నది. బుగ్వేద కాలమునుండి నేటివరకు ఈ దేశమున ట్రిక్‌ నరిణామ చర్మిత గలదు. శ్రీ రామానుజుల ననుసరించి వృక్తి యనగా (వళాంత ధ్యాన మూలమున ఈశ్వర పాన్నిధ్యము గాంచుపే. భ క్యృంగములను వారు విపులముగా వివరించినారు.

ఖో ఆభార్య విజయము = సఫిముర్శక వరీఇసము ఆహాక వివేకము, ఈశ్వరుని యం ధనన్య కాంత్ష లేక విమోళము, అభ్యాసము, వరోసకారక మైన (కియ, సర్యజీన కేనుకాండ లేక శల్యాజము, సత్యము, ఆర్జవము, దయ, అహింస, బ్రానమ్ము ఇవసాదనము లేశ నిరాశా భహితమగు నిత్యసంతుష్టి మున్నగునవి అకకికి అంగములు శావున, భ క్రియనగా మ్మదేకము శాదు; ఇచ్భాబుద్ధి శివఖము. ఈశ్వరుని గూర్చిన జ్ఞానము, ఈశ్వరేచ్చావళనుగు సంకల్భమును భృక్తిలోనివి. మనన్సును, హృదయమును _ సంపూర్ణముగా సీశ్యురుని కర్భించుడే భక్తి. ఇది సాఇాత్కర సిద్దితో సమావ్హమగును

జబార్య విజయమునందు భక్తులో షీ జ్ఞానమార్గ్దానుయాయులు 2. కర్మ మార్దాముయాయులు అను ఇరుదెజగులవారున్నారు. అనంతళశయనమునందలి శ్రీమద నంతనామకస్వామిని "సేవించుచు, గోవుర (పాకారాదులతో సమ్మార్జన (ఫోవణాదికములు చేయుచు నుండుటయే విష్టులోకపాప్తిని కలిగించునని యుండువారు జ్ఞానభక్తులు. వీరు ఏడుతరముల నుండి కర్మలను వదలినవారట! ఇక స్మార్తాది సార్మవదాయిక నూర్గములో స్నానాదికర్మలను చేయుచు కర్మ ఫలమును భగవ దర్పణథిము చేయుచు నుండువారు కర్మభక్తులు.

ఈ యికుపకముల వారికిని తత్తావగాహనమున్నట్లు కానరాదు

(10) కాగవకులు :- నిత్మ-నిరంజన_జ్ఞాన స్వరూవమైన ఫరమాత్మ ఈతత్వ్రమే ఈ సృష్టికి నిమిత్త కారణమును, ఉపాదాన కారణమును అయియున్నది. దానికే వానుదేవుడనిపేరు ఆతడు తన స్వరూవమును నాయగు వ్యూహములుగా చిళజించుకొని బెలుగుచున్నాడు. అందు మొదటిది వానుదేవ వ్యూహము, ఇది పరమాత్మ. రెండవది సంకర్షణ వ్యూవాము, ఇది జీవుడు. మూడవది వద్యుమ్న వ్యూహము. ఇది మనన్న్ఫు- నాలుగవది అనిరుద్ద వ్యూహము, ఇది అహంకారము ఇట్టి పరమాత్మ థ తత్వమును యావజ్జీవము జొలిగమనధ్యానాదులతో ఆరాధించినచో భగవ త్రత్త్యమును చేరవచ్చుననుట భాగనత మతము.

ఆరార్య విజయము ననుసరించి “వ్మివదేవు'డను భాగవతుడు నామజపమే తన కర్తవ్యమని వివరించెను ఇచ్చట మూలము కేర్తన వరత్వమే ము క్రికారణ చని వరిపొదించెను.

*నక్వవేదేష యళ్సణ్యం సర్వశీర్ధేవు యతృ్ఫలమ్‌

కళ్ళలం నమవాస్నోతి న్తుక్వా దేవం జనార్ధనమ్‌॥” అను ఈ మళ్ళిత ముతో న్తులింరుట వలననే వేద పారయజుది వలములు చీద్దించుగని వివదేవుడు వలికెను.

ఆచార్య విజయము - మత సర్మగపాము లని

శ్రీశంకరులు పరవ్యూపా విళవాళ్వా మూర్తురి లశణములనీః వివరించి “యతో వాచో నివర్తనే' ఇర్యాది [కుతి _పమాణముతో వారి వాదముని అండిం చికి.

10. పాంచర్మోకులు: పోంచర్యోత్‌ కునునదే ఒక ఆగమము.

“వంచర్మాతన్మ కృత్సన్య వక్తా నారాయణ స్వ్వ్రయమ్‌*

నర్వేషచ నృడ్యుశేన్ధ జ్ఞానే ప్వేరేమ దృళ్ళలేః'

అని మవోబారత వచనము దీనినిఐజ్టి పాంచరా_తాగమమునకు కళ్యా దులో సమాన ప్రామాణ్యము గలటని తెలియుచున్నది; “త్ర్రీవిన్షువ తన పంచా యుధముల ఆంశములవల్చి జనించిన జొవగాయన = కాండిల్యా = వొంజాయన శౌశిక . భారద్వాజులకు వేర్వేరుగా నైదుర్శాశు లీళాస్త్ర ముపదేశించుటంచేనీ యిది వంఛర్మాతమైనదని ఈశ్వర సంహిత ఇతరళాస్త్రము లైతు గొన్న ల్రైనను దీనివడ్డ ర్మాతులవతె (పకాళహీనము అగుటచే నిడి పాంచరా త మైనడని వద్మ సంహిత. భబ్బాది పంచవిష యములో లేక పంచమవోభూతములో యనబడు నై దుర్మాతులు దేని తేజస్సున నణగునో యట్టి యజ్ఞాననాళక మైనటి హపొంచర్శాఠ మని విష్ణుసంహిత. అయిదుర్శాతులు విష్ణ్టువత మాచరించు భక్తులు వంచ రాశులు, వారికి విహితమైన శాస్త్రము పాంచర్మాతమని ళ క్రీసంగమ తంఠతము, ఇచ్లెన్నేని నిర్వచనములు కలవు.

ఈ ఆగమములో విధింపబడిన శంఅ చక ధారణాదికము జేయకుండగీనే భగవదర్చనాదీక మ. జేయువాగిస్‌ దేవలకులుగా ఏరాళరో సంపత దీవ్పుచున్నది. మవోాభారతమున జెప్పబడినే పాంచర్యాత మతమున వైష్టన మఠ లక్షణము ' లన్నీయు నున్నవీ.*

ఆచార్య విజయమునందు ేర్కొనబడీన అంళములు 1ే యంళములతో నంవడించుచున్నవ్‌ మటియు పాంచేర్మాతులు గోయ్యత్యుపాననము చేయటక కారణము ఆ దేవళ్‌కు శంఖ చ్నొకోదు లుండుటయే యదియ్‌, సూర శీ నూర్యనోరోయబణుని కక్తి యనియు జెప్పటడ్‌న్‌డి?

శ్రీ ళంకరులు గాయ్యతీని ఈశ్వరో వరముగా నన్వయిందిర్‌. కేవీ చ్మాకాంకనాది వీషయకొముగా పాంచర్మాశాగమమున్‌ందు = “తవ శంఖచ్ళశే ద్వికుజే థార్యే, తేన వరమర లోకం యాతి” అని యున్నట్లు (ప్రతివషిర్లైన సూరవుడు బోదింవగొ.

టం అదార్య విజయము = సవిమర్శక వరిశీలనము అరీర్యదియార్థ విజ్ఞానే (పమాణం కతిరేవహే। (శుక్యుళ్తాారతో (గాహ్యా హ్యాగమానాం _పమాణఠా॥జి (6 వ వాపు ర్‌ర్‌ అను అభియుక్తో క్తి ననుసరించి (కుతి వ్యతిరి క్రమైనచో ఆగమ మ్మగావ్యామే అని శ్రీ శంకరులు ఇండించిరి 1ళ) వైభాననులు $ * విఖనస (పోక్తమైన ఆగమము. వై భఖాననము ఈ ఆగమాచారముల నన నరించువారు వైభానననులు ఆచార్య విజయమునందు. వ్యాన దానుడను వై లాననుడు విషు పారచ్యు చును వ్వంవగా శ్రీ శంకరులు విష్ణువు తిమూర్తులలో నొక్కడనియు, ఆయన వాసస్థానము. మేరు శిఖరములలో నొక్కటి యనియు, అది లయ న్వభాన యుక్త చుగుననియు కొవున- విష్ణువు శుద్ద బుద్ద ముక్త స్వభావుడు కాడనియు వీవరించి? తన్మతముకు ఖండించిరి. ముదాంకితత్వము దత్తా తేయలకు గలదని ప్యోసదానుడనగా, దానికి ఆకరము లేదనియు, నందుచే నసమ౦జనమనియు ఫ్రీ శొంకరులు ఆభిపాయవడి9, ఇక ఆదార్య విజయము పేర్కొన్న 1 వైష్ణవము, 8 కర్మహీన వైష్టవము అకు రెండు కాఖలను గురించి, తదితర (గంథములలో మృగ్యము తద్గ౦ంథ (వతిపాదిత మైన విషయమును మ్మాత మిట్లు నం్యగహింపవచ్చును: “ఓం నమో నారాయణాయ” అను అస్టాక్షర్‌ మం్యతమును ఉపాసించు వర్ల వైష్రవులు. దీని చేతనే విష్ణు సాన్నిధ్యము సీద్ధించునని వీరి వాదము. శాస్త్మవమాణ రహితమైనది కర్మహీన వైష్ణవము. “సర్వం వికమ్మమయం త్తని బోధించిన గురువే, ఇమం చచ్చిష్యం నిజవదారవిన్దం (పావయేక్‌” తని పార్తిట్లును గాన మోశము నిద్దమని బావించి, వై దికములైన సర్వకర్మ కిన వడిసి యృత్లెచ్చావిహారము చేయటయే యీ మతలక్షణము. మొత్తము మీద, అనాడు వై మ్టనమతము నందున్న, తత్ర్రరహితిములై న నాహ్హ్యాచ్యారములను. ఖండించి. శ్రీ శంకరులు నంపూర్ణ త త్ర్వన్వరూవమును తన్మ కనుర్రహ్హూయ్టు్య్నకు వెలడింవి, .వాటిన్యిజ్ఞానోన్ములులుగా జేసిరని భావించవచ్చును, ట్ర్‌డంకి.సంమక్యమున ఒక -ముఖ్యాంశథవి'. గమనింవదగియున్న ది. వైష్ణవ మతము వేదకాలమ.నుండి అనుష్టింపబడుచున్నను. చానిని న్యువలిస్థిత మెనర్భిన

ఆచార విజయము _- మత సం్యగహము న! వారు థ్రీ మ్మదామానుజులు (శీ శ 1017. 1137), ఆయన శ్రీ శంకరుల కంటె అర్వాచీనులు, శతఈన్మతానుయాయులు నేడు శ్రీ వైష్టవులని వ్యవహరింన బడుచున్నారు. శ్రీ మృదామానుజుల నీద్దాంతము సం్యగహముగా నిట్టున్నదిః

(బవ్మాకు జీవజడములు శరీరమగటచే విశేషణము లనబడును విశేషణ విశిష్టమగు (బహ్మ ఒకటియె యుండుటచేత ఆలేదము ఆంగీక రింనబడినది. అలేదబోధక [శుతులు ఇందు కనుకూలములు,

జివుడు చిదూవుడు, జగము అచిదూవము కావున న్వరూవ వైలక్ష ఇ్యమును బట్టి జీవజడములకు వరస్పరలేదిము కలదు ఇక జీవేళ్వరులు చ్మిదూపులై నను జీవుడు అణువు, ఈశ్వరుడు విభువు ఈ వై లక్షణ్యమునుబట్టి జీవేశ్వరులకు పరన్పరము భేదము కలదు

ఇట్లు ఈళ్వరు డొకడైైనను ఐహు౨ధములైన ళరీరళూత చిదచ్విదూస విశేషణ భేదములనుబట్టి లేదాబేదములు ఏర్పడును దీనిని విశిష్టాద్వెత మనుటకు కారణము రెండు ప్‌శిష్ట వస్తువులు అద్వ్వైతసిద్ధి గాంచుటయే.

శ్రీ మ్మ్యదామానుజాలు (ఫతిపాదించిన ఈ విశిష్టాద్వైతమతమునందు కాల (కమమున *వడగలె - తెంగలె' కాఖ లేర్చడి, భేదము పబలినది తెంగలె శాఠ తమిళ (వబంధమే మత్మగంథమని నమ్మి, సంస్కృత (గంథఠముల యెడ భాదాసీన్యము చూపిన దాషిణాత్యవతము వడగలె ళాఖ రెండింటిని సమానముగా [(వమాజీకరించిన బౌత్రరాహిక మతము.

తెంగలె కాఖకు ముఖ్య (పతినిధి పిళ్ళ లోకాచార్యుడు. ఈశ్వరాన్ముగహ మమోఘ మైనదనసియు, మోడతమునకు (వవతి (సంవూర్ణ సమర్పణము) ఏకైక మార్గమనియు, యత్నాంతరమేమియు నవసరము లేదనియు ఆయన బోధిం చెను. అట్టివారిని భగవంతుడు మార్దాల కిశోర న్యాయముగా రవించునన్నది ఈ కాఖా సిద్ధాంత సారాంశము.

వేదాంతదేశికుడు లేక వేంకటనాథుడు వడగలె శాఖాస్థాపకుడు (13 న శఠాబ్బము).: ఈ ళాల మోక్షసీద్దికి మానవ చవ్రయత్న మవసరమని చెప్పును. అందుకు (వపత్తి _ఒక మార్గమేగాని, ఒశేమార్గము కొదని తెల్పును. కర్మ జ్ఞాన భక్తి వపత్తులను సాధించిన వ్యక్తికి మర్కట కిళోరన్యాయ ముతో ఈశ్వర కృప లభించును. అన్నది ఈ శాఖా సిద్ధాంత సారాంశము 8 -

లీ32 ఆచార్య విజయము . సవినర్శక పరిశీలనము ఇట్లు - వైష్ణవమును, దాని శాఖలై న పాంచర్మాత . వై జానసాదులును

శ్రీ శంకరులకంటె _ప్రావీనములు కాగా, శ్రీవైన్షవమును వడగలె - తెంగఠె

అను భేదములను తదనంశరకాలికములని తెలియుచున్నది.

శాార్తము :

“శ క్రి'నే పరద్దైవతముగా ఆరాధించు మఠము కాకము. ఈ ళ $్రమతా రంభ బీజములు బుగ్వేదమునందు గలవు. ఒక మం్యతములో- 'శ క్రి బఐలమునకు మూ ర్రి* యనీ చెప్పబడినది. అదియే న్వర్గమందుండి భూలోకమును రక్షించు చున్నది ఆమె జగద్భారమును వహించు వరమళ క్రి యనియు, స్మువతులగు భక్తులకు తల్లి యనియు అందున్నది తదనంతరము ఆమెనే నువర్దారుణ రూపయైన యుమాదేవిగా కేనోపనిషత్తు నుడివినది ఆమె మవోలారత నుందు శ్రీకృష్ణుని సోదరియై వైష్ణవ మత సంబంధమును గాంచినడి. పురాణములలో ఆమె చండీదేవియె నిత్యపూజనందినది శ్రైవులకామె శినసతీమజీయగు పార్వతి. పిమ్మట ఆమెయే సచ్చిదానంద రూపిణీయె పర్శబవ్మా (వతినీరియె, శ్రీ వురుషాడి భేదములు లేని మూ ్రిగా నర్చింపబడినది. (కమముగా వైదిక కర్మ విధానమునకు బదులు జగన్మాతయే - శశ్రిగా నుపౌసింపబడినది, స్రీ లందరని జగన్మాత్భ రూవములుగా భాపించి ఈ మతము గౌర్‌వించినది.19

శా క్రమతమునకు దెందిన 77 ఆగమములలో జ్ఞాన.మోక్ష సాధనములను దెల్పు శుళాగమములు ఐదు మంతళక్తులను పెంపొందించు కౌలాగమములు 6కి, మ్మిశాగమములు ఎనిమిది దేవీ శిన సంవాద రూవమన నున్న తం్యతములు 7వ శతాబ్దము . తదనంతర కాలమునకు చెందినవి ఈ మతమునందు శివుచథీ ఆానుగరుడు, శుద్ధ రైఠన్య నిరాకార న్మిష్కియా మూర్తి. అతనికి జగత్పంలంఢ మేమియు లేదు. న్మకియా సాకార రూపిజియైన శ క్రి యందే సర్వజీవులున్నపి (విహ్మ్‌ విన్ణు శివులు నృష్టి నీతి లయ కార్యములను శ క్రికి వజలైై దేయుదురుః వూర్జానండానుభూళిలో శివ - క్రి భేదము తొలగిపోవును

సాంఖ్యుల యిరువది యైదు త త్వములకు జదులుగా జచ్చట 36 తత్ర్త,మక లున్నవి, 11. శివతత్త్వము . వరమ మూలమైనది, 2. విద్యాతత్వము శక్తి యొక్క నూన్మ రూపావిష్కరణము, 3. ఆత్మత త్వము. మాయ మొదలు భూమివజకుగల న్గూల జగత్తు శళాక్ర విభానములోని పరతశ్తమలో స్వగత

ఆరార్య ఏజయము - మత సంగవాము ౭ బేవము లున్నఏ కాసీ, మోక్షమును గూర్చియు, జగదేక త్వమును గూర్చియు అందరు తఈజచుగా దెవ్వబడియున్నడ్‌ ' కార్మతిక [గంఠరచన యెవ్పడు [పారంభమైగదో నిశ్చయముగా తెలియ వచ్చుట లేదు. కాని, కొన్ని వురాజమలతో తంత (వనక్షియ, కొన్ని తంతములలో పురాణ (వనక్షియు గొన, వచ్చుచున్నది మటియు సాంఖ్యయోగ మతముల (వళంన ముఖ్య ఠరారలిక (గంథములందు కూడ ఉన్నది కావున ఈ (గంత రచన కీవూ మూడవ ళరాబ్ది (ప్రాంతమున [పారంఠమై [కమాలి వృర్డి నందినదని చెన్పవచ్చును. శాక్రేయ తం్యతమలలో ఉత్తమమైనది మహానిర్వాణతం్యతమని కొందరి యభ్మిపాయము _ ఇది 14 ఉర్గాసములు గల మవా (గంథము. దీని క ర్రగాని, కాలముగాని తెలియరాకున్నను, *వేదానా మాగమానాంచ, తంఠాజాంచ విశేషతః నౌరమద్ధృత్య... * ఇత్యాది (వమాణములనుబట్టి ఇది అర్వారీన (గంథ మనదగును. ఇందు కాశీ _వ్‌రిష్ట కివలింగస్థాపన మున్నగు బహువిధ విషయములు వర్ణితములై యున్నేవీ విపాది చండాలాంత మానవు అందరును కులాబార మల దధికారులే కుల విహిత మగుటడే కాక్రము కౌలమనబడును మర్మ - మాంస మత్స్య = మ్యుణా (అవూప) - మైకునము లనెడి వంచ త త్ర్రములు లేని కక్ష వూజ వలదాయకము కాదట. ఈ యెదు త త్వ్వములును [క మముగా దేజఃవనన అల పృథివ్యాకాళ స్థానీయములని తెల్పబడినది. “సవ్రకోటి శుహామంతాః శివ వ క్ర వినిర్గతాః' అను స్కాందవచనమువలన మం్యతములు ఏడుకోట్టని తెలియ చున్నది. ఇందొకటియు వేదములోనిది కాకపోవుట విశేషము 1 ఇట్లవై దిక మైన కా క్త మ్యవమాణమని వైదిక కర్మవాదులు దీనిని విర సీంచినిను, ఇద్‌ వేదో క్త మల్మతమల కలయికతో దేవాలయములం దాచరీంప బడుచున్నది " యర్యత - వ్మిగవా - ధ్వజ (పతిష్టాదికములు' అగమో క్ర విధాన ముననే జరుగుచున్నవి. నృుపసిక్టమైన శ్రీచ్మకోపాసనము కా క్రతంతాంతర్భా గమే నేడు పెక్కు దేళశములందు దేనీనవర్మాతములలో గొవింవబడు కారదా- దుర్గా - లష్మీ వూజలును ళా క్రేయములే! ఈ ళాక్త మాధారముగా హిందూదేళ మంతట వివిధ నామ రూవములతో [గొమదేవతలు వెలనియుండుటను ఒట్టి, ఇది నర్యవర్ష సాధారణ మైనదని నృష్టమగుతున్నది

“రంత ఆదార్య విజయము - సవిమర్శక నంకీలనము

అచార్య విజయమునందు కాక్తము నొలుగు రూనములుగా "పేర్కొనబడి యున్నది ఆవి. (1) శక్రిమలము (11) క్రిమరై క దేశము లేక లక్ష్మీమతము (1) శారదా మతము (1౪) వామమార్ణ శ క్రిమతము.

(1) శక్తీమతము ;- గుణాలీతయైన మవాళంభుళ క్రియే మూలకారణ యనియు, ఆశక్తి నుండియే మాయావళముగా మహ త్తత్త్వాదక మైన ఈజగ త్రం శయు నుతృన్న మైనదనియు, కావున ఆ భవానీ పాదారవింద 'సేవాపరులై, తదంకకుంకుమాది ధారణము చేయువారు ముక్తులే యనియు (పతిపాదింపబడి నది. ఈ సందర్భమున మూలమునందు కొన్ని (శుకివాక్యము లుదవూరింవ బడినవి...

విద్యాం చా విద్యాంచ్నయ న్తద్వేదో లయం సహ |

ఆవిద్యయా మృత్యుంతీర్తా, విదగ్యయా ఒమృత మబ్నరే

(ఈళానాస్యోపనిషత్తు ఎ కటి

“సదేవ సౌమ్మేద మ్మగ ఆసీత్‌ (భాం ఉ 6.21) మొద॥ ఇచ్చట విద్యారూపిణిగాసు, - స్మదూపిణీగాను వర్జింపలడినది అ 'శక్రియే అని వారి వాదము

థ్రీ శంకరులు దీనిని ఖండించుచు . *భవానీ నంసార భయ వోరిణ్యేవ, తథాపీ.... ఈశ్వర జ్ఞానేనైవ ముక్తిః' అని వల్కి "ఏక మే వా౬న్వితీయం' (ధాం. ఉక 29), “బఐవ్ము.ద (బహ్మైవ భవతి” (ముండక గ 3.2.9) మున్నగు [శకి వాకృములతో అద్వైత శ శ్వమును వెళ్లడించిరి.

11. అక్మీమతము ః 'మహాలక్ష్మీర్మార్రైవ సర్వఫలదా", భగవతః విష్ణోః 1ప్రాణళ క్రి” ఇత్యాదిగా లక్ష్మీళ క్రియే సమస్త [వవంచమునకు మూలకారణమని (వతిపాదింపబడినది. వరమ పురువుడు సచ్చబ్బవాచ్యుడనియు, తక్కారణమైన్న (వకృతి అసచ్చట్ధి వాచ్యమనియు. ఆ 1పకృళయే లష్మిశ క యనియు నిట్లు న్నది = త్ర

చోవరమ పురుషుని సచ్చబ్ద వాచకము త

దీయ కారణరూపమై తేజరిల్లు

(వశ్ళతికి నస్మత్పఠీతియు బలికె గాదె

థైత్తికి యోవనిషదర్థ వృత్తియందు' (అవి 4.71)

ఆచార్య విజయము - మత సర్మగవాము ణక

• ఆ త్రైతిరీయ వాక్యమిది . 'అనద్వా ఇదమ్మగ ఆసీత్‌, తళశోవై సదణా యతి (త్రై. ఉ 27) థి దీనిని అండించుచు శ్రీ శంకరులు = “న ఈశ న్సర్వా నన్ఫజతి, *“రత్సత్యం స ఆత్మా తత్ర్పవని శ్వేతకేతో' (ధాం ఉ 68 7) ఇత్యాది వమాణ తజాక్యములతో ఈ సృష్టికి మూలకారణ మీశ్వరుడే యని (పతిపాదించిరి, మరియు ఆ క క్లి.ముక్రి సాధనమైన విద్యా రూసమనియు, అదియే వర తత్ర్వము కాద నియు నిట్లు తెలిపిరి - *జ్ఞానస్యాపి ఈశ్వర జీవలినా రూపమూలాక్టాన నివృత్తి సమర్థతా మ్మాతమేవ నంఘటతే! అతో ముక్తి కారణన్య విద్యా రూవన్యైన వర మేశ్వరత్వం వక్తుంన శక్యగే॥' (అనందగిరీ యము, 20వ వపు 95 ) విద్య యనగా జ్ఞానము, జ్ఞానము యొక్క సామర్థ్యము జీవేళ్సర లేద రూవమైన ఆశ్ఞానమును శొలగించువజకే సర్యావ్లమగును (బవ్మము క్జేయ వస్తువు కాదు, అది స్వతం్యతము.

(111) శారదా మతము ః '“సర్వతి నిగమరూపిణి యగుటం జేసీ యీ నిగమంబులు నిత్యంబులు గావున నా శారద యందును సిళ్యత్వంబు గల దను టకు సందియింపం బనిలేదు' (ఆ వి శీ64) ఇత్సాదిగా వేదము నిత్యము గావున త్మదూపిణీయైన కశారదయు నిత్య యనియు, అమెయే జగదుపాదాన కారణ యనియు వీరి సేద్దాంతము “వాదావిరూవ నిత్యయా' (కృష్ణ యజుర్వేద సంహిత £6.11) అను శతి ఈ మతమున కాధారమైనది. డోరా. దినిని శ్రీ శంకరులు అనేక విధముల [వత్యాఖ్యానము చేసిరి. శ. కద్ధ తాల్వోస్ట సంగమ సంజాత శబ్ధ రూపమునకు నిత్యత్వ మెట్లు? వుట్టిన వర్ణము నష్టము కాక ఠప్పదుగదా! 2 వర్ణమునుండియే సర్వసృష్టి జరిగిన దన్నచోః “యస్య నిశ్వసితం వేదాః ఆని యుండుటచే వర్ణమునకు మూలకారణము వేటొ కటి యున్నది. 3. సరన్వథి (బహ్మముఖ వాసిని యన్నచో (బవ్మోాదులకును లయము శప్పదుగదా[ కావున వాక్కు. బేక ళారద నిత్యసత్యస్వరూపముకాదు.

(1ళ) వామమార్డ్గ శక్రిమతము 1 కొక్రి మత సీద్ధాంతమే యిందును (వతిపాదింపబడినది. వీరిది నిస్తెగుణ్య నూర్గము అందువలన వీరికి కృత్యా కృత్యములు లేవు. “రవాన్యముగా నలీష్ట (క్రియలు నెజపీ సుఖంబు బొందువార లకు జ్ఞానసీద్ధి లభించు "నట షోడన్యపాననాకారణమాదెే వీరిని వూర్ణాభిషిక్తు లందు రట. జడభరతాదులు వీరికి ఆదర్శమైనవారు ఎవడు తానే ళంకరుడని తెలికి

జిక ఆచార్య విజయము = సవిమర్శక వరిశీలనము కొనునో అతనికి పంలేదళాక్షరీ విద్మ లభించును. విద్యోపాసకులకు ముక్తి సిద్ధ మని వీరి నీద్ధాంతము. శ్రీ శంకరులు దీనిని ఖండించుచు .. (పకృతి లేక శకి వవంచమునకు శారణము కొగా వ్రవంచ మణగినవుడు (వకృతికూడ అజణగును కావున (వళృతి యనీత్యమైనది దానికి మూలకారణుగైన ఈశ్వరుడే సర్వళ క్రి, సర్వమయుడు అని వరులు తెల్చుచున్నవీ కావున ఆ ఈశ్వరుడే ఉపాస్కుడనీ _పతిపాటేంచిరొ మొత్తము మీద ళాక్రము వైదిక ధర్మానుగుణముగా [పారంభమై, (కమముగా అగమానుసారయై, కౌలాగమానుసరణము ద్వారా వళనోన్ముఖమై, చివరకు ఆనాడు తత్వ జిజ్ఞానలేని స్వార్థపరుల ధూర్త కృత్యములతో అవ మార్గము పట్టియుండినదని చెప్పవచ్చును దానిని శ్రీ శంకరులు సతిస్కరింట్స్‌ యుద్దరించి షణ్మతాంతర్భాగ మొనర్చిరి. గాణపతము ; గణవతిని వధాన దైవముగా ఆరాధించు మఠము గాణవతము లేక గాణ వఠత్యము. గణవతి ళబ్బిము వేదములలో వయు క్తమైయున్నది. 'గణానాంి త్వా గణపతి (గ్‌) హవామ హే' ఇత్యాది మర్మితమును,- 'నివుసీద గణవతే గవేవృ! ఇత్యాది మం్యతమును బుగ్వేదము నంటున్నవి. వీనిలో మొతడీ మళ్యతము (వ్మాఇస్పతి వరమైనదనియు, రెండవ మంత్రము ఇం్యదపర మైనదని యణ పాయణులు వివరించినారు. (బవ్మాణన్స్పతియను వడమును యాస్కులవారు “అన్న ధనములకు అధివతి' ఆని నిర్వచించిర, ఈ రెండు మం్యతములే గాక “గజేన”” అను నదముగఅ మర్శ్యతమొకటియున్నది అచటి గణ వదిమునరు “ోసరిగీత జ్ఞులు” అను నర్థము కనిపీంచుచున్నడి. దీనినిబట్టి బుగ్వేడ గణవతి నేటి గజముఖ గణవకిరంటె ఖిన్నుడని తెలియచున్నడి (బవ్మాణన్పతి శతు నంపోరకుడు, ఈ క్ర పోషకుడు, వినన్ని వారకుడు, తేజస్వీ, వరిశుద్దుడు,. - దేవతలలో అద్వికీయుడు. ఇక ఇం్మగుడు మరుత్తులకు అధిపతి పీరు విఘ్నకారకులు, విఘ్ననివారకుణ. ఇట్లు బుగ్వేదమునండు శీ రింవబడిన ఇంద =. బిహ్మాణన్పకుల గుజగణములను సమన్వయింది, వురాణ కోలమున గజిముఖ గణపతి రూవళలృన చేయబగీనదని వరికోరకుల అథి

, అదార్య విజయమ్మ , మళ్ల సం్మగవము శ ణీ వూ. 4వ శతాబ్ధి (పాంళమున వెలువడిన మానవ గ్య న్ను తము నందు వినాయక కేదములు (సాలకటంకటి, కూష్మాండ రాజప్పుతాదులు) _వేరొగానబడినవి విశాయకులకు ల్లి అంబిక యస్‌ియు వీరినందరిని కలిపి వక్షవచనమున ఫివాయకుడు అనియు, నితడే గణపతి యనియు వాజ్ఞవల్క్య స్మృతి వివరించుచున్నది ఈ స్మృతి శ్రీశ 3వ శతాబ్దమున వెలువడినది. కజముల గణవతికి వర్తించు గామ్మత్రీ మంత మిట్లున్నది--

*“శశ్పురుషాయ విద్మహే, వ్యకతుండాయ థధీమప్గా!

తన్నోదంతి ః_పరోదయాత్‌॥'

ఇందలి వ్యకత౦డ, దంతి శబ్దములు గజముఖ గణవతీిని నూచించు ఛున్నవి ఈ మెం్యతము తైత్తిరీయ మహానారాయణోపవనిషత్తులోనిది ఈ ఉవ నిషత్తుకాలము ఆనిశ్ళితము.

కామాయణము ఏ యింట పఠతంతురో అచట వినాయకులు ళకాంతించెదరు ((వినాయకొళ్న శామ్యంతి”) అని (రామా. యుద్ధ - 131. 109) యున్నది, భారత మునఎదు కూడ్‌ జడే అర్జమీయ బడి యున్నది (శార = కాంతి - రిక. 131, ఆఇరణ్య-65- జి, ఆనుశాకనిక . 150. 58 -60) వ్యాసుడు మహాభారత మును గణపతిచేత వాయించినట్టు ఒక అతిహ్యము కలదు. క

[క్రి ళ (వభ శళాబ్దానికి చెందిన హాలుని 'గాథా సవ్రళతి'లో గజముఖ తజవతి ్యవస్తావన యన్నది అ కాలమునకు చెందిన బోధాయన గృవ్యూస్మూతము చందును, బోరాయన ధర్మళాస్త్రములలోను 'గణపతికి ఇ్యగపూజ బెల్లును' అమ మాచనయు, చవాపతికి 'వా న్తీముఖ”" ఇత్యాది గుణవాచకములను కనిపించు చున్నవి.

(క్రీ. ళ. 5, 6 కకాబ్దుల నాటికి (క్రమముగా గణవతి పర్యబహ్మ స్వరూవ ముగా విశ్వసింవబడి, వైదిక తాంతిక విధానములతో పూజామస్టానములు భారతదేశ మంతట సాగుచుండినవి.

గణపతి పార్వతీ వరమేశ్వరుల ప్యుతుడనియు, సిద్ధిబుద్ధి ఆతని భార్య నినియు, శేమ.లాళులు ప్వుతులనియు చెప్పెడి కథలు ప్రరాజములలో ఆనేక విధములుగా నున్నవి ,జ స్వామి వివితాకారము, డాని త త్రము, లౌకిక-పార లౌకిక దృక్పతములును వానియందు పెక్కు రీతులలో, వర్షింపబడి యున్నవిం

23కీ ఆచార్య విజయము - సవిమర్శక వరిశిలనము పర్మబహ్మముగా గణపతి నారాధించిన గాణవత్య సిద్దాంతమే వస్తుతము గావున ఆ దృష్టితో దీనిని విశ్హేషించవలని యున్నది

పుంణములనుబట్టి గణపవతీ సృష్టి స్టికి లయ కారకుడని తెలియు చున్నది. _[వఃయాంతర మున బాలగణపతి వటవ్యతముపె రేలియాడుచుండగా, సృష్టికర్త యితనిని పూజించి సృష్టికార్యమును (ప్రారంభించినట్టు వర్ణింవబడినది. ఇట్టి పౌరాణిక (వమాణమేగాక, *“ఆహమేక ఏవ గణపతి రాసమ్‌' అను (కతి [వ్రమాణము కూడ గణపతిని పర(బ్రహ్మముగా స్థాపించుచున్నది.

ఇక గణపతి భేదములు ఆయా _గంథములలో ఏబదివరకు కానిపించు చున్నవి.

అనంతానందగిరి ఉపాసనాభిన్నతతో షక్వ్‌ధ గణపతులను మ్మాతము "పేర్కొన్నాడు వారు - 1) మవాగణవతి 11) హర్మిదా గణపతి, 11) ఉచ్చిష్ట గణవతి, శ నవనీత గణవతి, ళ్ళ స్వర్ణ గణపతి; ౪0 నంతాన గణపతి,

(1) మహాగణపతి $= తంత (_గంథములను వద్టీ ఆయన ఆకార మిట్లుండును ఇతురస సముద్రము మధ్య రత్న ద్వీవము. దాని మధ్య పారి జాత వృక్షము. దాన్మికింద రత్నసింవాసనము " దానిపై ఆరు రేకుల కమలము. తన్మధ్యస్థిత _తికోణమునందు మహా గణపతి అసీనుడై యుండును ఆయనకు మూడు కన్నులు, పదీ చేతులు కుడిచేతులలో "పైనుండి (క్రితదికీ వరుసగా చృకము, తిహలము, ఇత్ష్సుధనువు, గద, మాది ఫలము; ఎడమ చేతులలో శంఖము, అఆంకశము, అరుణ కమలము, ధాన్యపు కంకి, దంతము నుండును. తొండము నందున్న కుంతనునుండి రత్నాభరణముళు కురియుచుండును. ఆయన ఒక ళక్రిని ఆలింగనము చేసీకౌని యుండును

శారదా తిలక తంంతమునందు ద్వాదళ భజ మవీ గణపతీ లక్షణము లున్నవ్సీ

ఆచార్య విజయమునందు ఈ బాహ్మ లశణములలో కొన్ని వర్ణితము లై యున్నవి - 'ద్చిరద ముఖంబును ద్విజరాజ భూషయు....... తనరు బీజా వూర మును గదయు వరేశు కార్యుక చ్మకాల్ట కలిత పాశ ముఖ్య చివ్నంబుల బొలిచి బ్రీవ్మాగ నైజ ఏషాణ కలశ వకాళ కలిత వూస్తుడై .... వల్లభవలన కృత వరిశ్లేషడ్తై * (అవి 4.18)

ఆచార్య వీజయము - మత సంగవాను జీ

పీరికి “అహమేక ఏవ గణవతి రానమ్‌' అను [కతి వాక్యము (నమాణము

“కాగా, శంకరులు అది వర్మబహ్మ్‌ వరమేగాని, ఈళ్వరుని ప్వుతుడైన గణవతి! వర్తించదని = ఇంక ననేకవిధములుగా ఈ మతమును ఖిండించిరి.

(1) హర్మిదాగణపతి మతము £ బంగారు పీఠముపై, సనుపురంగు శరీరకాంతితో పసుపు పచ్చని వస్త్రములను ధరించియుండు స్వామి హర్కిదాగణ పతి. ఆయన చతుర్చుజుడు, శతినేతుడు, పాళాంకుశ వరదాభయహనస్తుడు, కొన్ని పురాణములలో వడ్చుజాడు. అప్పుడు క.డిచేతులలో మోదక పాళాంకుశ ములు, ఎడమచేతులలో దంతము, అభయవరద ముదలు నుండును. కామ్య కర్మలలో పనుపు కొమ్ముతోనే ఈ మూర్రిని చేసికొనవలి“ని కొందరి యశఖి ప్రాయము.

ఆచార్య విజయమునందు చతుర్చుజమూ ర్రియే వర్జితుడై నాడు - “పీతాంబి రంబును పీక యజ్ఞోపవీ . తము చతుర్చుజములు దనరు మూడు, కనులు పాశాంకుశ ఘనతరాభయతుండ - కరములు పసుపు (కొమ్మెణుగుు పూరా, లొనరు ...' (4.88)

(111) ఉచ్చిష్ట గణపతి మతము : ఈ స్వామి దిగంబరుడు. దిగంబర యైన శక్రిని తొడపై కూర్చుండ బెట్టుకొని యుండును - ఆ యిరువురు తమ గువ్యోంగములను స్పృశించుచుందురు. ఇట్టి ఉచ్చిష్ణ గణపతి వాను మార్షోపాన కులకు పరద్దెవతము ఈయనయు తిన్నేశుడే వేర్వేరు పురాణములలో చతు రృుజుడుగాను, షడ్భుజుడుగాను వర్షి.వఐడినాడు.

ఆధార్య విజయమునందు ఈ వర్ణన మించుమించు. ఉఇట్లై యున్నది. ఈయన చతుర్భుజుడు. ఈ మఠము వారికి నుూపాన = వ్యభిలారములు విహిత కార్యములు, ళంకరులు ఈ మత విధానములను నరక 'హేతువులుగా వివరించి అండించిర.

(ఇ) నవనీత (₹) న్వర్ష (౪) నంతొన గజపతి మతములు:

ఈ లేదములు ప్కూణములలోగాని, తం్యత (గంథములలోగాని మృగ్య ములు, అనంతానందగిరి పేర్కొన్నాడు గాని, వాని లతణ బేదములను విన రింవలేదు. యౌగవద్యముగా నిట్లు వర్ణించినాడు.

శ్లీ40ీ ఆభార్య వీజయము - స్రవిమర్శక సరశీఖనము

*'వయం నవనీతాది గణవత్సుపాసకాః, వేదోక్త కర్మాను కూల్యేన త తరుపాసనాం కుర్మ॥ కింతు గణవజేః ఉత్రమత్వం, సర్వేషాం దేశానాం ఈదంశజాతత్వంచ నిశ్చిత్య గణసతి మత సీద్ద్ధాంత మోవాభిలాషిణః సర్వం జగర్‌ గణవతి రితి ధ్యాయినో భవానుః ॥ నకిల తత విదారః శ ర్తవ్యఃః తన్య సర్య కార్నేషు సర్వదేవ వూజ్యత్వాత్‌;ి |

(ఆనంతానందగిరీయము, 18వ (వః పు, 90)

ఊ&వ్చన కవి కూడ దీనినిప్టే యనువదించినాడు. (శ.54,55 ) కావున

ఆకారాది విశేషము లేవైన తద్భిన్నతకు కారణమలై యుండుననియు. త త్ర్రతః

ఈ తిపుతముల సీద్దాంతము ఒక్క. షే యనియు గహింనవచ్చును. ఈ (తిమత

ములక్రేగాక, మొత్రము ఆరు మతములకును తత్ర నీద్ధాంత మొక్కటే యని చెవృవచ్చును సొరము

.వూర్యుడే వరమాత్మ యనుట సౌరమతము. ఇట్టనుటకు కతి (వమా అము. *'సూర్య ఆర్మా జగత న్తస్థువష శ్చ" (కృష్ణ యజుర్వేద నంహిత, 1.4 కశ, ఆసావాదిత్యో (బవ్మా (తై. ఆ. 2 2, “హం శ్ముదిష ద్వవు రంచరిక్షసత్‌” (తై అ 10 12) మొదలగు వేద వాక్యములు నూర్ముడే నర్మబహ్మమువి చెల్పు చున్నవి,

ఈ సౌరమతము ఆరు విధములుగా మన్నది:

(0) ఉదయ నూర్యమండలము ఉబవ్మోాత్మకము, సృష్టి కారణము అని అట్టి ఉదయ నూర్యునే ఉపాసించుట.

(ఈ) అన్తమయ నూగ్యుని జూచి *షతడు సర్వ జనల్లయకారణుడు, లయక ర్తకే నృష్టి స్థితి శకులు కూడ నుండును ఆయనయే నర్వ జగదంత ర్యామి” అని ఉపానించుట. ల్‌ ఈ

(11) ఇకాళ మర్శన రియైన నూర్యుకే విష్ట్యాత్మకుర్తె సర్య జగత్తును వరిపాలించుచున్నాడనియు, ఆత డే నృష్టి లయ హేతుభూతుడనియు భావించుట.

(0) మార్ముడు ఉతీమూర్తాత్యకుడనియు, (తికాల నూర్మోపాననమః శ్ర రృవ్యమనియు తలంచుట. ॥

ఆరార్య విజయము = మత సం్యగపహము న!

(₹) నూర్మమండుల దర్శనమునే (వతముగా నమష్టించుట.. (వర్యక ముగా మార్యుని దర్శింపనిదే అవారము స్వీక రింపకుండుట.

(1) నూర్యమండ జ చివ్నాములను భుజాది (వదేశములంగు త వ్రలోహ ములతో ధరించి ధ్యానించుట.

ఈ ఆరు మళములవారును సూర్యుని పర్మబహ్మముగా భావించువారే!

శ్రీ శంకరులు ఈ మచశమును ఖండించుచు . "చందమా మకసోజాత?, చకోన్సూర్యో౬ఒజాయత (తై. ఆ 3.12, అమ (ళతి నుదాహరించినారు. దీనిని చట్టి నూర్యుడు విరాట్పురువుని న్నేతము నుండి యుదృవించినట్టు తెలియ చున్నది. *'యజ్ఞన్యం తదనిత్య'మ్మను తర్కన్నూతమువలన సూర్యు డనిత్యు డగును" అని వివరించిరి.

“ల్రీషాస్మా ద్యాతఈః వవతే। లీషో దేది నూర్యః' (తై ఉవ. ఒక) ఇర్భాది (శుశివాక్యము నూర్యునకు పారతంర్శత్మమును తెల్పుచున్నది. మజియు--

1వ తత నూర్మో భాతి, న చంద తారకం

వేమా విర్యుతో భాంతి, కుకోయ ఘగ్నిః!

త మేషనాన్హ మమఖాతి సర్వం

తస్యభాసా పర్వమిదం విభాతి” (కళోవసివత్తు, ర.15) ఖన్సుఈళి కూడ మాడ్యున కనిత్యత్వమును విధించుచున్నది. కావున సూర్యుడు వగత త్వవునుట ఫౌసగదనీ శ్రీ శంకరులు (వతిపాదించిరి. చ్‌

(వివ్మాన్నూఈశములలో శ్యోరిక్ళృరణాధికరణమునందు (11.24 మండి 27 వరకు) పొౌరమతమఃు అండింవఅడీనది. ఆత యదతఃవరో దివో జ్యోతి ర్ధీవ్యతే.... (యదిదం అన్మిన్నంఈ వురు షేజ్యోతిః (శాందో 3.13.) అను [కతి తోని జ్యోతిః: వదమునకు బవ్మామే యర్ధముగాని సూర్యాదిజ్యోతిగాదు. ఇచ్టింకను అనేక _పమాణజమాలతో సూర్యాదీజ్యోతి వరత త్వముకాదని ఇండింపటడినది ౨ కాపొలిఠకము :

కపాలమాలీకలను ధరించి, వామాదారములను అమసరింగువారి మతము కాపాలికము. వీరి యుపాన్యరైవము లైరవుడు అతడు లయకారుడు. ఎవ్వడు

తీ౪హ్‌కేర

నై ఆచార్య వీజయము . నవిమర్శక వరిశీలనము ఎఇయకారకుడో ఆతడే సృష్టిస్థితి కారకుడు కూడ కానలయును కావున ఆతడే ఉపాన్యుడని పీరివాదము అతడు అష్టమూర్తి యట." “అసీఠాంగో రురుశ్చండః (కోధళ్చోన్మ త్త ఖైరవః. కపాలీ ఖీషణశ్రైవ సంహారళ్నాష్ట భైరవాః . (ఆగంతానంద గిరీయము, 2వ వః పు 102) పీరు వరుసగా . అసితాంగుడు ఏమ్టురూపుడు, రురువు (బహ్మరూపుడు, చండుడు సూర్యరూప్పడు, [కోరుడు రృుదుడు, ఉన్మత్త భైరవుడు ఇం దుడు, కాపాలికుడు చం్యదుడు, లీషణుడు యముడు, నంవారుడు తానే! ఇట్లు అష్ట మూర్తులతో భైరవుడి జగత్తును నిర్వహించుచున్నాడు కావున ఖైరవుడే ఉపాస్యు డని ఈ మత సారాంశము. పీరిది వామాచారము సన్తి పురుష విధినిషేధములు వీరికి లేవు మద్య మాంసాదులు వీరి యాఫహారము. కపాల - కజ్ఞలధారజాదికము వీరి వేషము. శ్రీ శంకరులు _ వీరికి తత్త్వ దృష్టి లేనందున - వీరి యాహార వివార ములను ఖండించుటయేగాక, ళిమ్యులదే బౌతకముగా తలవడ వేసినట్లును, సాజత్కరించిన సంవోర లైరవుడు శంకరులనే (పళంసించి యంతర్హితు కైనట్టును ఆదార్యవఏజయమునం దున్నది. మజొక కాపాలికుడు కూడ శంకరుల. నెదుర్కొ నగా, పద్మపాదాది శిష్యులు ఆతనిని ముష్టీ (వనోరములతో, కళాఘాత ములతో తరిమినట్లు అందున్నిది. భై రవోపాసనము (పారంథింపబడిన నా డెట్లుం డినదో గాని, శ్రీ శంకరుల కాలము నాటికి అది (భష్టాభార మైనది. భౌతిక శక్తు లను స్వాధీనము చేనికొనుపే ఈ మత పరమార్థ మైనది, కావున దీనినే ళంకరులు ఖండించి, అనంతరము సంస్కరించి, షణ్మకాంతర్భాగ మొనర్చిరి, ఇట్టు శ్రైవాది షణ్మతములను శ్రీ కంకరులు ఖండించినట్లు ఆదార్య విజయమునందు. వర్జించబడి యున్నది కాని, దిగ్విజయ య్యాత పూ ర్రిచేసి, అద్వైత మత స్థాపనము, మళ నిర్మాణము చేనిన తర్వాత ఆయన యిట్లు ఈలచినారట.. *“కలియుగంబున నిచ్భావకార కలన దనరుచుందురెగాని యద్వ్య్వైత విద్య నధికరింపగ నేర రట్టగుట నింక నే నౌనర్చిన మేరగా నిలువగలదె?” (6 - 1480

ఆచార్య విజయము - మత సంగహము రైక అని చింతించి, చతురత నద్ద్వైశేతర మతములు గల్పింప దలచి, శిమ్యలను వంపగా, వారు పే వరమత కాలానలుడు - శై వమును, 2. లక్మణ వాస్తామల కులు = వైష్ణవమును, 8 తిపుర కుమారుడు = కాక్తమును, 4 గిరిణాకువూ రుడు - గాణపతమును, ర్‌ దివాకరుడు - సౌరమును, 6. నటుకనాథుడు = కాపాలికమును స్థాపించి, ఆయా మళములకు ఆబార్య స్థానముల నలంకరించిరి. ఒకే సరతత్రము రుచిలేదమునుబట్టి శివ . విష్దు శక్తి. గణపతి - నూర్య - భైరవ నొోమములతో వేర్వేరుగా ఆరాధింవబడినవ్పటికి ఫలితము మ్మాతము అదై్వైత సీద్దియే! అందువలననే వరమత కాలానలాదులై న యతులు శ్రీ శంకరులను ఇట్లు న్తురించిరి._- *“ఏ జగదేక మోహినివ రేశ్వరు మాయ వివేకినైన ని ట్రోజమెయిం గలంవ దహ వో అటుగావున లేదబుద్ది తా లేజరిలెన్‌, గురూ త్తముని దివ్యశటాక్షముచే నలేద వి (భాజిత విద్య నెమ్మదిని బాయక స్థాయిగ నిల్చుగావుతన్‌." (ఆ వి. 6170) 8. అహింసొవాది మతములు ; జైనము ప భార తదేశమందలి (ప్రముఖ ఆహింసావాది మతమ.లలో తై నమత మొకటి జిన సంబంధి మతము గాన దీనికీ పేరు ఏర్పడినది. జైనులకు తుది (వవక్త యైన వర్టమాన మవోవీరుడినే 'జిను"డని పిలిచిరి ఆయినను ఇం్చదియ (పళ్ళ తిని జయించి, ఉన్నత జీవితమును గడపిన వారందరికని ఈ నామము చెల్లును వర్ధమానుడు తాను బోధించుచున్న మతము వరుసగా నీరువది ముగ్గురు తీర్జం కరుల ద్వారా అవిచ్చిన్నముగా వచ్చినదనియు, ఇరువది మూడవ తీర్థంకరుడైన పార్వ్వనాథుని మతమునే తాను బోధించుచున్నాననియు వివరించెను. అనేక శతా బ్ఞములకు పూర్వము జీవించి యుండిన “బుషళుడు' ఈ మత జనకుడని జైన సం్మపదాయము. ఈ యంళశములనుబట్టి జైనమతమును న్ముపతిష్టిత మొనర్చిన జ్దాని వర్ధమాను డని చెన్నవచ్చును.

శై ఆచార్య విజయము - సవిమర్శక పరిశీలనము తః మతమునకు అర్హతమను నామాంతరము గలదు. మగధ రాజ్యము (బీవోర్‌)లోని వై కాలి పట్టణపాలకుడైన ఒక ఉత్రమ క్షరియునికి ద్వితీయకుమారుడు వర్దమానుడు. తల్లిదండుల మరణానంతరము అన్నయగు నంది వర్థనుడు రాజు కాగా, వర్థమానుడు పెద్దల యనుమతితో 28వ యేట ఆధ్యాత్మిక శీవితానుహ్ఞై నమును (పారంభించెను వన్నెండు సంవ త్సరములు తపోపవాసాదికము లొన్చీ సర్వజ్ఞాడె, “శ్రేవలి' యయ్యెను. అనంతర మాయన దిగంబరురై జైనమత [పవక్తయె, జిన.మవివీర గౌరవశామములచే (వసిద్దుడయ్యెను. సర్యపదాయమును బట్టి వర్టమానుడు క్రీపూ. 599 లో జన్మించి (కీవూ. 527 లో దివంగశుడయ్యెను ఆయన తన 72 సం॥ల జీవిత కాలములో చివరి 30 సం॥లు తన మత (_వచారమునందును సన్యాసవర్ష నిర్మాణ మందును గడ పెను. పార్శ్వనాథుని కాలము [కీవూ 817-776 అని తెలియుచున్నది. బౌద్ధ (గంథములలో పేర్కొనబడిన నిర్గ్ణ౦ంథులు (బంధరహికులు) వర్ణ మానానుచరులనియు, బౌద్ద పాళీ వాజ్యయములోని నాటపుత్తుడు వర్ణమానుడే యనియు. కావున బుద్ధునికి వూర్వమే తైనమతము వెలసినదనియు కొందరి యఖ్శిపాయము. వర్థమానునికి దాదాపు 600 సం॥ల తర్వాత జ్లైనమతము .డిగం౦ంబర . శ్వేతాంబర శాఖలుగా విడిపోయినది. వీనికి భేదము త త్ర్వసిద్దాంతములలో గాక, సీతి స్మూతములందే కలదు, లేశమైనను నాది యను ఆస్తీ (వస్రముతో కూడ) ఉన్నచో నిర్యాణము లభింపదనియు, స్రీలు ఆచేలలు కాలేరు గనుక వారికి మోక్షము లేదనియు. దిగంబరుల విశ్వాసము. శ్వేశాంబరులు స్త్రీలకు కూడ మోకా ర్లత కలదనియు, అ ర్లతులను అలంకరించి ఆరాధించ వలెననియు, వర్ట మానుని&ి వివాహమైనదని కల్పన్నూతము తెల్పుగాథను ఇంగీకరింపవలెననియు తెల్పుదురు, వీరు తై నసాహితృమును విశ్వసించి ఆధ్యయనము చేయగా, మహా వీరుని బోధలను యథాశథముగా అందించు సీద్దాంత [గంథము లేపీయు ఈనాడు లేవని దిగంబరులు, అ పాహిత్యమును తీరస్క-ర6ంతురు. ఈ రెండు శాఖలు గాక, 'యావనీయ నంఘము” అను మజౌక (పముత శాఖ కాసననులలో కనిపించుచున్నది. దీనినే 'ఆపులీయ నంఘము, 'గోవ్య

ఆచార్య విజయము - మత సంరగవహము డల్‌ సంఘము" అనియు అందురు వారు పెరెండు శాఖల విలేదములను నమన్వ యము చేయుదురు.

[కీ ళ. 454లో “వలభి' నగరమునందు “డేవార్థి" సభాసతిగా జరిగిన జైన నభలో అ మత ప్రామాణిక (గ్రంథములు రిశీ అని అంగీకరింవబడెను. వానిలో 44 స్యూత గంథములు, పెక్కు (పకీర్షకములు, 12 నిరుక్తులు లేక వ్యాఖ్యానములు, ఒక మవాభాష్యము (పకీర్ణకములలో భ(దబాచాని 'కల్ప న్యూశ'ి మొకటి. ఈ |_పామాణీక [గంథములనుబట్టి జైన త త్వములోని ముఖ్య విషయములు. (1) ఇవా వురుషత్వము (11) జ్ఞాన సిద్ధాంతము (1) స్యా ఖ్వాదము (1) నియమ నంవుటి

(( ఐహువురుషత్వము:. ఈ |వవంచము కాళ్వతము. అజములు, నహ చరములు, న్వతం్మతములునై న్‌ జీవము - అజీవము అను రెండింటినుండి ఈ (వనంచమంతయు బుట్టినది, జీవము చేతనము, లోళశ్త అజీవము (జడము) అవేతనము, భక్తి.

భౌతిక (వసంచమునకు మూలాధారమైన “పుర్లలము' సంవూర్ణ సమాన లగణములు గలది.ఆది ఛిన్న మై గుజభేవములుగల అణువులుగా మారుచున్నది. అజువునకు ఆది మధ్యాంతములు లేవు. ఆడది ఆమూర్రము. కేవలు డొక్కడే తన దివ్యదృష్టితో జూడగల ఒక రూవము దానికున్నది. వృథివ్యాది భూతము లెన్ని యున్నవో అన్ని విధముల యఖణువు లున్నవని న్యాయ - వైశేషిక సిద్ధాంతము కాగా, ఒకే లగణముగల యణఖువులు వివిధ రూవ సంయోగములచే వివిధ భూతములను గల్సించు చున్నవని తైనవాదము. ఇట్లు దృశ్యమాన (వపంచము నిత్యమనుటిచే, ఓక సృష్టిక ర్రను అంగీకరింపనలనిన యావళ్యకత వీరికి లేకపోయినది. ఒక నకలాతీత శ క్రిని _పతిపాదించు వేదమున కీ మఠము విరుద్దమగుటచే, “నా న్రిక” మయ్యెను. “నా న్తీకో వేదనిందకః' అని మనుస్మృతి.

ఇక చేతనములై న జీవుల సంఖ్య అనంతము అందు (1) నిత్యసీద్ధులు (1) ముక్తులు (1౫) బద్దులు అను జారులున్నవి

(1) నిత్య సిద్ధులు : పదార్జ దోషము ఈషణ్మాఠమైన అంటకయుండు పూర్ణ పాననమూర్తులు. వీరు అనంత జ్ఞాన.దర్శన . వీర్య - సుఖములను పొంది యుందురు.

రిశర ఆచార్య విజయము = సవిమర్శక వరిశీలనము

(1) ముర్తులు ః దోషాతీతులైన పవ్శిత (దష్టలు.

(18) బద్ధులు ।; మోహములకు బలియె, పదార్థ పాళఐద్దులె, అంతము లేని పునర్జన్మ పరంపరలలో తగుల్కొని యుండువారు

ఇట్లు జీవు లనేకములే గాక, అన్నియు నిత్యములే. దీనినే బహు పురు, షత్వ మందురు.

111. జ్ధాన సిద్ధాంతము ఏ మతి (వతి, అవధి, మనఃపర్యాయము, కేవలము అని జ్ఞాన మైదు విధములు ఇందియములచేత తెలియు సామాన్య ణ్గ్‌నము మతి సాత్యము వలన లఅభించునది (శతి మళిజ్ఞానము దర్శనము చేతను (శశిజ్ఞానము వర్ణ“ముచేతను లభించును. దూరదర్శన (శవణాదిక శ క్రివలని జ్ఞానము అవధి అన్యుల భావములను దెలినికొనుట మనః పర్యాయము. సర్వవన్తు గుణ రూవ జ్ఞానము “కేవలము ” ఇది వూర్ణమైనది దేశ కాల _ వస్తు పంచ్చిన్నము కాని సర్వజ్ఞత్వము

112. ప్యాద్వాదము (నవ్లభంగినయము) ః ఒక వస్తువును గూర్చి _ యఠార్థ జ్ఞానము గాత, మన కేర్పడిన ఒకానొక దృకృథమును “నయము అనవచ్చును ఇది యేడు విధములు ఒక వన్తువుగాని, వస్తు గుణముగాని ఒక దృక్పథమునుండి 1 స్యాద నీ (ఉన్నది) 2 స్యాన్నాన్తి (లేదు) 8 స్మాద స్తివాస్తి (ఉండను ఉన్నది, లేను లేదు) శీ స్యాదవ క్రవ్వా (ఆనిర్వచనీయము) ర్‌ స్యాదన్తి అవ క్తవ్యా (ఉన్నదిగాని అనిర్వచనీయము) 6 స్యాన్నా స్తి అవక్రవ్యా (లేదు, అనిర్వచనీయమును) 7. స్యాద స్తినాస్తి అవ క్తవ్యా (ఉన్నది, లేదు, అనిర్వచ నీయము)

ఇట్లు అనుభవజ్ఞాన మంతయు సంశయాస్పదమని జైనుల నీద్దాంతము. దృక్పథములందలి ఖేదములను గు ర్రింపలేకపోవుటచేతనే తా త్రిక స్పర్ధలన్నియు గలుగుచున్నవని వారు చెప్పుదురు %వమాణ విమర్శనవూర్వక మైన త త్ర్రవద్దతి నెజిగిన్వవారికి ఈ నయసీద్ధాంతము స హేరమకమని తెలియగలదు" అని డా॥ సర్వే వల్లి రాధాకృష్ణ పండిశుడు దీనిని సమ ర్థించుట గమనా క్లము

(1₹) విమమనంపుటి :. జైన ధర్మళాన్త్రములు గృహస్థులకు, సన్యాను లకు వేంబవేంయిగా ధర్మనియమములు కల్పించినవి ఆహింసా- సత్య _- అస్తేయ - | బవ్ముచర్య - ఆపర్మిగహముల్లు అందరికి వర్తించు సాధారణ ధర్మములు,

ఆరార్య విజయము - మత నసంగవహాము 247 ౮ ఈ నియమములలో (వధానమైనది అహింస అనగా జీవము గల వతి

పదార్థము వట్ట గౌరవము చూపుట ఈ నియమము నతి కఠినముగా కాసించుట వలన బయలుదేరిన కొన్ని యాబారములు ఆపవాస్య భాజనములై నవి. తాము నడచ్యుతోవను ఈుడుచుచు బోవుట, ముఖావరణములు ధరించుట, నీటిని వడియ గట్టుట, తేనెను విసర్జించుట మున్నగునవి అట్టివి

శ్రీ శంశరులు (బవ్మానూూతము లందలి ఏళన్మీన్న సంభవాధికరణము (ఊఒ2392 నుండి తర) వందు జైనమతమును అండించిరి 'స్యాదన్సీం స్యాన్నాన్సి' ఇర్యామ్‌లందు ఓక వదార్థమున & కే కాలమందు భావాభావాది విరుద్ధ ధర్మములు (వతిపాదింపబడినవి శీతష్టముల చంటి ఈ విరుద్ధ ధర్మములు ఇట్టుండుట అసంభవమని “ఏకన్మీన్‌ ఆసంభవాత్‌” ఆను న్నూతము (ఒ2ఒ33) ఖండించినదిం ఇర్లే “ఆత్మ శరీరమంత పరిమాణము గలదే' అను జైనుల ఆభ్మిపాయము అక్ష పింవబడినది , ఇది నిజమైనచో ఒకే జన్మలో బాల్యమందలి ఆత్మ వరిమాణము కౌమార, యౌవన, వార్థక్యములలో మారునని చెప్పవలనీయుండుమ. ఒకే వరి మాణము గల ఆత్మ మారుట యెట్లు? మరియు జన్మాంతరములలో బీమగానో, పషీగానో, వీనుగుగానో పుట్టినచో మనుష్య జన్మలో తనకున్న శరీరమంత వరి మాణము 'హెచ్చుటగాని, తగ్గటగాని యెట్లు సంభవించును? ఈ హెచ్చు తగ్గులను అంగీకరించి నతో ఆత్మ ఆనిత్య్వమనవలెను మణి తై నమళలము (పకారము ఆత్మ నిత్యము గదా! కావున ఈ మతము స్వవచో వ్యాఘాత రూపమై ఖండిత మైనది 14

అనంచానందగిరీ మమునందు. (వతిపాదింపబడిన తై నతత్ర్త్య మీకింది విధముగా నున్నది. “జీవుడు కుద్దుడు, జినదేవుడు సర్వ్మపాణీ వృాళ్ళుండరిక మందున్నాడు ఆయన నిత్యముక్తుడు కాన, దేవాపాతమే ముక్షి, శరీర సంబంథ మైన స్నానాదు లనావళ్యకములు. 'జి ఇతివాచ్యస్య జీవస్య న ఇతిపదేన న వున రృవతి' అని జినళబ్ద నిర్వచనము పరలోక కార్యములు లేవు వేదము [సమా ణము కాదు."

శ్రీ శంకరులు దీనిని ఇండించుచు స్థూల దేవా వతనానంతరము సూవ్మ దేహము స్వసంస్కా రానుగుణముగా వర్రించి పునర్జన్మము నందు ననియు, పుణ్య పాప రహిత స్ధితిని పొందుటే ముక్తి యనియు వివరించిరి.

ర48- ఆచార్య విజయము - నవిమర్శక వరశీలనము

సాం్యపదాయిక (గంథ (పతిపాదిత తత్త్యములకు లిన్నముగా అనంతా నంద గిరీయమునందు. కొన్ని యంశములు కనిపిలచుచున్నఏ 1) జైనులకు పునర్జన్మ కలదు. కాన దేహ పాతమే ముక్రియనుట కుదుగదు జ్ర తైనులు - బహు పురుషత్వము నంగీకరించువారు గాన జినదేవుడు సర్మపాణీ వృత్పుండో రీకము నందున్నా డనుట తై నమత సిరుద్ధము

ఈ వై రుధ్యములకు కాఠణమేమైన గలదేమా ఊపాంవవలని యున్నది శంకరముల కాలము నాటికి జై నమత మావిర్భవించి చాదావు వన్నెండు వందల సంవత్సరములు గడచినది ఈ సుదీర్షకాల (వవాహమునందు శకలాయితమైన జైనము ఆనాటికి ఈ స్థాయికి డిగణారి యుండు ననవచ్చును బౌద్ధము కి

మద్దునిచే స్టాపిరవబడిన మళము బౌద్ధము ఆయన పూర్వ్యాశమ నామము సిద్ధార గౌతముడు; అతడు కక్యవంకీయుడై న కుద్దోదనుని కుమారుడు కీ.పూ. ర్‌6క్‌లో జన్మీంచి 483 లో నిద్ధిపొందెను తరణావస్థ నుండియు ఆయన విచార కీలుడు, చిరక్తుడు వివాహమై, ప్వతనంళోనము కలిగినది గాని ఆయన దృక్ప థము మారలేదు. తన 29వ యేట ఆయన నమ స్తమును త్యజించి, అభిన్మిష్క్మ మణ మొనర్చెను ఎందరో గురువుల న్నాశయించి సమాధానము పొంద లేక చివరకు. 'వబోఢధిగయ' వద్ద ఇంచుమించు ఆరు నంనత్సములు లిషజి . అనళన తవన్సు గావించెను దీనివలన తాను దుర్చలు డగుచున్నట్లు (గహించి ఆయన మరల ఆచారము (గహించుచు అన్వేషణ సాగించెను. ఫలితముగా ఆయనకు తన 36 వ ఏట బోధి లఖించెను,

బుద్దుని బోధనలను ఆయన నిర్వాణకాలమున రాజగృహమందు మవి కాళ్యపుని అధ్యక్షతన జరిగిన ఒక లికు నంగీతి (నళ) యందు సంగగహెంచి న్థిరీకరించిరి ఆయన యుపదేశములు 'ను శ్రపిటక' మనుపేర, ఆచార విషయ ములు 'వినయపిటక* మను పేర అప్పుడు సంకలింవబడెను. మొదటి దానికి ఆనందు డను బుద్ద శిష్యుడు, రెండవదానికి *ఉపాలి' యను మరొక బికువు (వరాన నంపాదకులు, ను త్రపిటక మందలి *మాతికా' అను డర్శన శేంబంధ భాగములు తరువాత '“అభిదమ్మ పిటక "ముగా విన్తరించెను: వీనినే తిపిటకము లందురు. ఇవన్నియు పాశ భావలో నున్నవి

ఆచార్య విజయము - మత సర్శాగవాము 249

బౌద్ధి నూత్యగంథములు కొన్ని నంస్కృత భాషలో నున్నపె. వీనిలో *“వజ్టా పారమితా నూతములు” మొదలగు (గంతములు శ్రీశ 179 ప్రాంత ములోను, తదనంతర కాలమునను దైనా భాషలోని కనువదింవబడినవి. అందు వళ€న వీనిలో కొన్ని యైనను శ్రీను వూర్వమే రచితములై యుండవచ్చును.

బుద్ధుడు దర్శించిన సత్యము లిట్లున్నవి - 'దుఃలము ఉన్నది, దానిక నముదయము (హేతువు) ఉన్నది దానికి నిరోధము (వినాశము) ఉన్నది. ఈ నిగ్రోధమునకు మార్గమున్నది "

ఈ లోకమునందలి నమస్త వదార్థములును (ఖౌతికములు, అలభౌరిక మన స్ట్స్‌కులు) సవికారములు, అనిత్య్మములు చిత్తము లేదా విజ్ఞానము మాటిమాటికి (కది యేరృడుట, (పాతది నష్టమగుట క నఐడుచున్నడి. అంతకంటె కొంచెము స్థిరము లయ్యు చతుర్చూతములచే నేర్పడిన వదార్థములు కూడ నళ్వ రములే! అన్నియ అనిత్యములే! శాశ్వతన త్త యేదియులేదు గావున ఆత్మత్వముం స్థిరమగు తన తనము . లేదు ఇదియే బుద్దుని అనాత్మవాదము.

తోకము నిత్యమా అనిర్యమా? సాంతమా? అనంళమా? టీవళరీగములు ఒక్క టేనా? రెండా? చచ్చిన పీదప తథాగతులు వీమగుదురు? మొదలగు (వళ్నళు సార్థక మూకలు కానని, (ఇహ్మాచర్యాదులకు.నిర్వేద దుఃఖ నిరోధ జ్ఞాన ములకు కవి అవళ్యకములు కావని తలథి బుద్దుడు వీనిని అజ్యాకృతములు (ఆకతసీయములు) అని చెప్పెను

కాయమండు ఏదో యన్నది (సత్‌) అని అనుకొనుట నర్కాయ దృష్టి. ఈ దృష్టి బంధహేతశువనియు, ఇది నశింపనిదే జ్ఞాన్మపా ప్తి కాదనియు బుద్దుని మతము నంసారతృష్టయే సత్కాయ దృష్టికి కారణము. ఈ తృష్ట తొలగుటకు ఆయన ఈ కింది మార్గమును ఉపదేశించెను:

కామసుఖమందు మగ్నమగుట, అనళనాదుల జేనీ శరీరమును పీడించు కొనుట అను రెండు ఆతిమార్గములను వదలి క్టానమును, కాంతిని ఇచ్చు మధ్యమ మార్గమును అనుస౦ంపవలెను. ఆ మార్గ నీయమములివిజ=

1. ఆసక్య కటు లాషణాదులను వదలి, వయ చనళత్యవచనములను భాషింపనలెను.

2. హింస. స్తేన.వ్యభిచారాదులు కాని కర్మనే చేయవలెను

జ5్‌0 ఆచార్య విజయము - సవిమర్శక వరిశీలనము

-. శ ప్రాజీ హింసరేని, మద్య విషాడి వ్యాపారములు కాని సరియైన జీవిత మార్గమును ,అనుసరింపవలెను,

ఇ ఈ నియమములను శీలమందురు. ఇది అలవడవలెనన్నచో సరియగు దృష్టి, సరియగు సంకల్పను ఉండవలెను. మంచి-చెడు కర్మలేనో సరిగా తెలినీ కొనుట సరియగు దృష్టి రాగ-హింసబవతిహింసలులేని నంకల్పము సరియగు సంకల్పము ఈ రెండింటిని జ్ఞానమందురు దానిశే ఏర్పడిన మంచి భావనలను స్థిరముగా. నుంచుకొనుటకు.. “సరియైన పయత్నము' చేయవలెను జ్ఞానముచే శీలము సాధ్యమగును శరీరము, మనస్సు మొదలై నవన్నియు తజచు మలిన మగుననియు, త్షణశత్షణము విధ్యంసమగుననియు తజచు జ్ఞావకము చేసికొనుచు 'నరియెన స్మృతి" కలిగియుండవలెను అప్పుడు చిత్రమునకు ఏక్షాగత కలు గును. మనో విక్షేపములు తొలగును ఇదియే “సరియైన సమాధి ' సమాధివలన బోధి, చిశ్తవిముక్షి లభించును దుఃఖము నశించును సమ్య్మకృయత్న-న్మృతి- సమాధులను మూడింటిని యోగమందురు

శీలాంగములు మూడు, జ్ఞాగా*గములు రెండు, యోగాంగములు మూడు కలనీన ఆర్య = అష్టాంగిక మార్గము దుఃఖ నిరోధక మార్గమని బుద్దుడు ఉవదేశించెను

బుద్ధ నిర్యాణము తర్వాత దాదాపు మూడువందల యేండ్లకు బౌద్ధము నందు మతలేద మేర్చడినది అనంతరము దాదాపు ఐదారు వందల సంవత్సరము లలో ఆది నాలుగు శాఖలుగా విడిపోయినది. అవి. 1, సర్వా స్తివాదము (వై లాషి కులు) ౭ బాహ్వార్థవాదము (స్మొతాంతికులు), 3 విజ్ఞానవాదము (యోగాచారులు) 4 శూన్యవాదము (మాధ్యమికులు)

(బవ్మాన్తూత లాష్యములో శ్రీ శంకరులు 'సముదాయాధికరణము (2.218) నుండి ఉపలబ్బ్యధిక రణము (ఒ2౭ఒ32) వరకు బౌద్ధమును, దాని శాఖలను ఖండించియున్నారు

*'నర్వము శక్షణికము' ఆను నీద్ధాంతము “అనుస్మృలేళ్చ (2.ఒ25) అను నూత వ్యాభ్యానమునందు ఖండింపబడినది సర్వము కణిక మైనప్పుడు అ షణికత్వమును దెలిసీకొనెడి ఆత్మకు కూడ క్షణికత్వము చెన్పవలసి వచ్చును అట్టు చెప్పినచో 'మునువు దీనిని జూచితిని, మరల దానినివ్పుడు చూచుచున్నాను" అని పూర్వోత్తర వస్తు స్మరణము సంభవింవదు అట్టి స్మరణము లోకానుభవ సీద్ధమగుట వలన ఆత్మకు శణికత్వము చెప్పరాదు.3!

అచార్య విజయము - నుత నంగహము (6.

కుప్పనకని ఆచార్య విజయమునందు బౌద్ధ మత తత్వము నిట్లు వివరించి యున్నాడు... “జీవ శబ్ధ వాచ్య చైతన్యము ఒక్కటే యయ్యును శరీర ధారు లందు అనేక రూపములతో వర్తించుచున్నదనియు, జీవుడు నిత్మముక్తురై, కర్సృత్వ భో కృత్వాది గతులకు తావలంటై కనువట్టి అద్వయుండై నేనే వర మానందుండనని తన యలఖీష్టంబుల కొలది దేహంబుల యందు (క్రీడించి, యనంతరంబఐ దేవోంతంబున ముక్తుండగు'నవియు బౌద్దమతాశుయాయియైన శఐలుడు (వతిపాదించెను

దీనిని అండించుచు శంకరులు “లగ్నిస్టోమాది యజ్ఞశీలురగు వారలకింద లోకంఐని యున్నందునను, మజికొన్ని యిట్టి ఆధారములవలనను శరీరము విడిచిన జీవుడు స్వర్షాదిలోకముల కేగుట కలదు గావున “దేవోంతంబున ముక్తి వచ్చు'నను మాట సత్య విరుద్ధమైనదనియు, జ్ఞానము వలననే ముక్తి సిద్ధించు" ననీయు వివరించిరి

సొగత మతము బౌద్ధమునకు పర్యాయము మ్మాతమే సుగతు డనగా బుద్దుడే. సొగతమత లశణముఅను, తర్థండనమును బౌద్ధమతమునకు వలెనే యున్నవి. అనంతానందగిరీయమునందును, ఆచార్య విజయమునందును ఇవి వేర్వేరుగా పేర్కొనబడి యున్నవ్పటికి, కాపాలిక - కాపాలిక్తైక దేశ మతముల వలె ఈ రెంటిని ఒకే మతముగా వరిగణించుట యుచితము.

అనంతానందగిరియు, కుస్పనకవియు వతిపాదింతిన విషయములు కొన్ని, బౌద్ధ సీద్ధాంత ములకు ఆనుగుణముగా లేకపోవుటయేగాక , తద్విరుద్ధముగా కూడ కనిపించుచున్నవి.

జీవుడు నిత్యముక్తుడనుట బౌద్ధ సిద్దాంతములందు మృగ్యము. నరు పదార్థములును వారి దృష్టిలో అనిత్యములే, వజీకములే! కావున జీవుడు కూడ అనిశ్యుడే అనవలసియున్నది. “ద్రేవోంతమున ముక్తి" అని బుద్దుడు పేర్కొ న్నట్టు కానరాదు *“సమాధి వలన బోధ లభించునని చెప్పి, తాను 36వ యేటనే ముక్తుడయ్యెను అనంతరము శీ సం॥లు జీఎంచియుండి, [ప్రజలకు జ్ఞానబోధ గావించెను కనుక 'దేహాంతముననే ముక్తి” అను సిద్ధాంతము బుద్ధ సమ్మతము గాదు

మణీ దీనినిట్లు వర్ణించుటకు కారణమేమై యుండునో యూపింపవలసీ యున్నది. బుద్ధుని ముండి శంకరుల వరకు గడచినకాలము దాదాపు వన్నెండు

లం ఆరార్య విజయము - సవిమర్శక పరిశీలనము వందల సంవత్సరములు ఇంతటి నునీర్హ కా౯ములో బౌద్దము ఛిన్నాలిన్నమై, తన్మతానుయాయులకు తమ మతసీద్ధాంతములే తెలియని అజ్జానస్టితికి చేరుకొని యులతవలెను కావున అనాడు సంఘమునందలడిన వరిస్థితినే అనంకానందగిరి వర్ణించినట్టు లావించవచ్చును. జీ షడ్డర్శనములు- వి న్యాయము ;

శ్రీ వూ శీవ శకాబ్ది (పాంతమన 'న్యాయసూ. ఈము" అన్‌ (గ౦ఠళము ద్వారా అతపాద గౌతముడు [వతిపొదించినది న్యాయదర్శనము. వాళ్ళ్యా యనుడు (కళ 4వ శః) దీనిపై ఇష్యమును రచించెను ఉద్యోతకరుడు (కీ ళం క్వోగ్ర ఈన వార్రికమందు బౌద్ద విమర్శలను అండించి గొతమ వాత్స్యా యనులను ఉద్ధరిం చెను ధర్మకీర్తి (శీ శ 600) ఉద్యోతకరుని విమర్శింవగా, వాచన్ప్సతి ఈన న్యాయవా ర్రిక శార్పర్యటికలో దానికి సమాధానమిచ్చెను. దీనిని కాతర్య పరిశద్దిలో ఉదయనుడు (కళ 984) వ్యాఖ్యానించెను 12వ ళణలో గంగేశుడు *ఠ త్వచింతామణిని రచించి ఒక నవ్య న్యాయమును లేవదీ నెను- 2519 శళాన్దుల మధ్య రఘునాకుడు, జగదీశుడు, గదాధరుడు ఈ నంవే దాయమును పరివుష్ట మొన్చిరి

శరిరేరదియ మనో బుద్ధ్యాది అనాత్మ పదార్థములను ఆత్మ వదార్థముగా (గహంచుట, నిత్యవస్తువగు ఆర్మను ఈక్కి నవాటినుండి వేరుచేనీ కెలిసికొనక పోవుట మిళ్యాజ్ఞానము, అది నశించి తత్ర్వ్వజ్ఞానము కలిగినంతనే న్మిశ్ళేయన్సు లభించును సర్వజ్ఞత్వ . సరళ క్రిమత్తాడి విశేష గుణములు గ ఆత్మ ఈశ్వరుడు మనుష్య కర్మలన్నియు అనివార్యముగ సఫలమగుట లేదు కాన కర్మఫతములు వరాయత్రములు ఫల (చడాత ఈశ్వరుడు

సావయన వస్తువులన్నియు చేయబడినవే! కనుక, వాటికి ఒక కర్త యుండును, ఆత్మ _- అణువులు మొదలగు నిరవయవ వన్తువులకు రచనగాని క గ్రగాని ఉండుటకు వీలులేదు. జగత్తు సావయవము. డానికి క రయుండవలసి నదే. ఆతడే ఈశ్వరుడు నిత్యములగు అణువులనుండి, నిత్యములగు ఆత్మల వూర్వకర్మవలానుసారముగ జగ్యదచన జరుగుచున్నది. అనేక కోట్ల యేండ్లు గడచిన పిమ్మట ఆత్మలకు విశాంతి నిచ్చుటకు ఈళ్వరుడు జగత్తును నాశనము

ఆచార్య ఏజయము = మత నం్యగవము జీ చేయును. అవ్పుడిక ఆత్మలు - అణువులు మ్యాతమే మిగులును. ఇట్లు ఎన్నో నృష్టులు, [పళయములు జరిగినవి, జరుగుచుండును ముక్తు లీ చ్మకమున తగుల్కొనరు.

(బ్రహ్మన్మూతములలోవి “వరమాఖు జగదకారణఠ్వారిక రణము” (2-2ఒ15,16,17 నందు నై యాయికమతము ఖండింవబడినది ఈ మళమున వరమాణువులకు రూపాదు ల్వంగిక రింవబడుటవలనను, ఆ రూపాగులుగల ఘటాదు లకు అనిత్యత్వము, సావయవత్వము గనిపించుటచేతను, పరమాణువులు అనిళ్య ములని, పావయవములని చెప్పవచ్చును. కావున పరమాణువులు జగత్కారణ మనుట యు క్రముగాదు కో

అనంకతానందగిరి న్యాయ వై శేషిక దర్శనములను వేర్వేరుగా పేర్కా న్నట్లు కానరాదు “పీలుమత నిఐర్హణమ్‌' (42) అను వకరణమునందు అణు నంయోగముడే నృష్టి, అణు వియోగముదే లయము జరుగుచున్నవనియు, ళూమ్మాద్యణువులు నిత్యములనియు అ మతమువారు (వతిపాదించిరి ఆత్మన అకాళ స్పంభూతః (తై ఉ 2.1.1) ఇత్యాది కతి వాక్యములచేత ఆకాశము మొదలు సర్వము నృష్టింపబడినది కావున, *యజ్ఞన్యం తదనిత్య'మ్మను న్యాయము ననుసరించి, భూమ్యూద్యణువులు అనిత్యములై నవని శ్రీ శంకరులు దీనిని ఖండం చిరి పీలు వనగా వరమాణువు. ఇంతవరకు వై శేషకనతము (వన క్రమైనట్లు కనిపించును కాని, చివర “ఆదీత్య గౌతమీం విద్యాం అని యుండుటవలన ఇచ్చట అనంతానందగి8ి నైయాయిక మతము నుద్దేశించి నట్టు తెలియుచున్నది. వై శేషక మతము ఈ 42 వ [వకరణమునందు తవ్ప ఇతర్మత (వళతిపాదింన ఐడనందువల్ల, అది యిందే ఆంతర్భవింప జేయబడినట్టు భాఏంపవచ్చును 'వై శేషికము :

బుద్ధుని అనంతరము, అతపాద గౌతమునికి ముందు (కావచ్చు) జీవించి యుండిన కణాదుడు (పతిపాడించినది వై శేషిక దర్శనము. దీనికి మొదటి ముఖ్య (గంతము ఆయన రచించిన “వైశేషిక స్యూతము ” దీని గాధారముగా గొని వళ న్తపాధుడు రచించిన “పదార్థ ధర్మ సం్యగహము" ఈ దర్శనముఘ వగిపుష్ట మొనర్చినది. ఈ [గంతము పై శ్రీధరుడు (కీ శ 99) *న్యాయకందలి' అను టీకను, ఉదయనుడు (కీ శ, 984) 'కిరణావకి' అను టీకను (వాసిరి. 15వ శజనందు ళంకరమ్మి కుడు కణాదసూతము పై “ఉపస్కారము'*ను రచించెను.

లీరక్స ఆబార్య విజయము = సవిమర్శక పరిశీలనము

అత్మ నిత్యదవ్యము బుద్ది, నుఖదుఃఖాదులు దాని గుణములు ఇంది యార్థ సన్నికర్ష వలన కలుగు జ్ఞానమున శేది ఖశయమో అది ఆత్మ, శరీ రాదులు జ్ఞానమున క్మాశయములు కాజాలపు ఏలన, ఆవి ఖౌతికములు. శరీర గతి, క్వాన్మపళ్వాస, నిమిషోన్మేష జీవన, మనోగతి, సుఖ - దుఃఖ, ఇచ్చా - ద్వేష, (వయత్నముల వలన అత్మ అనుమాన్మపమాణసీద్ధము ఆది లేనిదే శరీరాదులున్నను వ్యర్ణములు వానికీ గుణము లుండవు

, సుఖరుఃఖాదులు అన్నిచోట్ల ఒకటిగా లేక (పత్యేకముగా ఉన్నందు

వలనను, ళాన్త్రమ వలనను ఆత్మలు ఆనేకములు, ఆత్మకు దుఃఖముల అత్యంతిక వీనాళము, గుణరాహిత్య మగుట మోవము.

వై శేషికులు వేద (పామాణ్యము. నంగికరింతురు. 'తద్వచన" మగుటచే ఆమ్నాయము [వమాణమని కణాదుడు చెప్పినాడు, ఇచ్చట *తర్‌' అనగా - ఈశ్వరుని యొక్యా అని, మువుల యొక్క- అని, ధర్మమును గూర్చిన అని వేర్వేరు అర్థములు చెన్పబడినవి ఏమైనను వారికి చేదము [వమాణమే.

(అహ్మన్తూతశములలో వీరి సిద్దాంతము ఇట్లు ఖండింవబడినది.పరమాణు వుల కలయికయే నృష్టియనియు, అవి విడిపోవుటయే [పళయ మనియు వీరందురు. కాని, పరమాణువులు జడములనియు, ఆవి నృష్టిృృవళయములకు కారణములు కాశాలవనియు శ్రీ ళంకరులు ఖండించిరి (పరమాణు జగ దకారణ త్వాధికరణము, 2.212) “చేతన (బహ్మమునుండి జడ (నపంచము పుట్టుట అసంభవము. ఏలయనగా, సజాతీయ కారణగుణములు, సజాతీయ కార్య గుణములను పుట్టించునేగాని విజాతీయ గుణములను పుట్టింపవు' అని వై శేషికుల (వతిపాదన 'మహ త్ర్వగుణములేని ద్వ్యణుకమునుండి, మహ త్ర్వగుణము గల (శ్యణుకాది మవా _పవంచమును; దై ర్య్యగుణములేని పరమాణువులనుండీ " దైర్య గుణముగల ద్వ్యణుకాది (ప్రపంచమును పుట్టినట్లు సచ్చిదానంద రూపమగు చేతన [బహ్మమునుండి నచ్చిదానంద రూపములు లేని ఆచేతనమగు (వవంచము వట్ట వచ్చును' అని కంకరులు ఖండించిరి (మహద్షీర్దాధికరణము, 2.211). ఇట్లు జడములగు వరమాణువులు ఈ (వపంచమునకు కారణమను వైశేషిక మతము వరా స్తమైనది.1

అనంతానందగిరీయమునందు న్యాయమత అండన | పకరణమునందే వై శేషక మతమును ఖండింపబడినది

ఆదార్యో వీజయము - మత నం్యగహము క్‌ సొంఖ్యము ;

సాంఖ్య దర్శనమును [వవ ర్తింపజేనిన మహాత్ముడు కపిలముని ఆయన క్రీ వూ ?వ శః (పాంతమున జ్రీవించియుండెనని చెప్పవచ్చును సాంఖ్య వవ చన స్యూతము, త త్వసమాసము అను (గంతములను ఆయన రచించెనందురు కాని ఆవీ అలభ్యములు లభ్యమైన సాంఖ్యళాన్త (గంఠములలో (పొచీనమైనది -ఈళ్వర కృష్ణుని సాంఖ్యకొారక ఈ కారక పెనే గౌడపాదులవారు భాష్యమును రచించిరి. ఈశ్వర కృష్ణుడు శ్రీశ 3వ ళ॥కు చెందినవాడు సాంఖ్యత త్వ (వలిపాదక (గంఠములలో 1 వాచస్పతి - సాంఖ్య తత్త కౌముది (9వ ళ॥), జె. నారాయణుని సొంఖ్యమ్ముదిక (గొడపాద భాష్యముపె నొక వృత్తి) 9 అని రుద్దుని సాంఖ్యన్మూత వృత్తి (85 వ శ) 4. మహాదేవుని సాంఖ్యనూ (తవృ త్తి సారము (16వ ళ౪) 5 విజ్ఞాన ఖితుని సాంఖ్య ప్రవచన భాష్యము (16వ ళ8) "ేర్కొనదగినవి

సాంఖ్య సిద్దాంతమునందు పురుషుడు, (ప్రకృతి అనునవి రెండీ మూల ఈ త్వములు పురువుడు _- చేతనుడు, నిత్యుడు, నిర్వికారుడు, నిర్గుణుడు, నిష్కిఫియుడు, సాక్షి ఉదాసీనుడు, సర్వవ్యాపి (వకృతి - ఆదేతనము, సత్త్వ రజ స్తమో గుణాత్మకము ఈ మూడు గుణములును సామ్యావస్థలో నున్నప్పుడు సృష్టి ఉండదు అప్పుడు (పకృతి నిశ్చలముగా నుండును దీనిపై పురుష (వశావము (వసరించినవ్పుడు గుణముల సామ్మవ్యస్థ చెడి, పరిణామము (పారంభ మగును ఈ వరిణామములో " [పథ మోత్పత్రి గాంచునది మహత్తు అవ్యక్త (వక్సతి యొక్క వ్య క్తరూపమే మహత్తు. బైతన్య విలసితమైన (వకృతియే మహత్తు ఈ నువాత్తు నుండి వంచభూతముల వరకు వచ్చు తత్వములు ఇరువది నాలుగనియు, పురువుడు ఇరువటి మైదవ త శ్రమనియు సాంఖ్యము వంగణీంచును ఆ విభాగ మిట్టున్నది..-

1 పురుషుడు --* 2 [పకృతి (ఆవ్యక్రము), (వరానము

౮౩ తి మహత్తు (బుద్ది జీ అచే:ంకారము (సత్వ = రజస్‌ - తమన్సులు) నత్త వధానము శ తమః [పధానము |

ర్జీక్‌రీ ఆచార్య విజయము - సవిమర్శ్‌క ఫరశీలనము 5. మనస్సు. 16... 8 పంచతన్నాాతలు ఈ..110. జ్ఞానేర్యధియ ఫంచకము_( 21 25 ఫంచ కూతములు 21 .చేర్‌ కర్మేర్యదడియ వంచకము.

వీనిలో రజోగుణము సర్వ పరిణామములక్షును ఆధారమైన. నువ దహంకార పంచతన్మాతలు ఆగను ఈ యేడింటికి కారణ కార్యత్వముళు రెండుమ గలవు. మనన్ను, జ్ఞానేరదియములు, కర్మేర్యదియములు, వంచభూశములు అను ఈ 15 అంశములు కార్యములే గాని శారణములు గావు. (పకృతి కొర ఇన్ను మ్మాతమే. పురువుడు కారణమును గాదు, కార్యమును గారు.

ఇట్లు జగత్న్యరూవమును కొన్ని సంఖ్యలు గల తత్త్వములుగా విలా గించి చెప్పుట వలన, సంఖ్యా నంబంధ మైనది = సాంఖ్యమని కొంద రంద్రుడు. పురాతన (గంఠములందు సంఖ్య యనగా తత్త్వ విచారమని యర్థమున్నది గాన పురుషుని యొక్కయు, తదితర త త్ర్రముల యొక్కయు న్వరూపమును సమ్మక్‌ వరిశిలనముచే నీ తత్త్వము వివరించును గాన, దీనికీ పేరు సార్ధకముని మణి శొందజి యభ్శిపాయము

(వశ్ళతి పురుమల నంబంధమును నిర చించుటళో పాంఖ్యము లోవ భూయిష్టముగుటయే అది ఖండింపభడుటకు (నధాన. శారణముయ్యొను (వకృతి అచేతన మనియు, వురువుడు వ్నిష్కియు డనియు సాంఖ్యము తెల్పినది పురుష (వఠావ వసరణము లేనిదే _పథఢానము [వవంచ రూపముగా పరిణమింవ వాలదు. శావున (పకృతి పురువులమధ్య ఈత్పరిణామ హేశుక మైన మజౌళ శ కి ఆవశ్యక మైనది. దానిని సాంఖ్యము వివరింన తేకపోయినది.

(్రహ్మన్యూశములలో ఈ వత్యధికరణము (1-1-5 నుండి 11 వరకు) నందు *'ఈశరే ర్నాఒళబ్దమ్‌' ఇత్యాదిగా నేడు స్యూతములలో ఈ "సధాన వాదము" ఖండితమైనవి మణియు అనుమానాధిక రణము, చమ హెధకరణము, సంభ్యోవ సం్యగవాధికరణము (1 _శ. 1 నండి 13 వరకు) మున్నగువానియందును వధాన (వస్తావన యున్నది. శంకరుల భాష్యను కూడ ఇదే మార్గములో సాగి, సాంఖ్యమును అండించినది.

ఆబాళ్య విజయము . మత నర్యగవాము బ్‌ ఆశంతానందగిరీ యమునందు పె విధముగానే ఈవత్యధికరణ పైష యము ,[ప్రతిపాదింవబడినది మొదట సౌంఖ్యులు _కకివలె న్ఫృతీ కూత (ప్రామాజికమే అని. కీణృజ్ణు సామ్యం (వఠానం హీ మహ క్రత్త్వావి కారణమ్‌! అవ్య క్తం వ్య క్రభావజ్బా జగత్యేకం ఫరాత్పరమ్‌॥ ఇతి “1కదుపాసన మాతేణ ముక్తి నృన్నిహిఠా నృణామ్‌॥ ఇతి “కపిలాదిలీ రాబార్య్యై రాదృతం యోగ ముత్తనుమ్‌॥ి ఇతిచ. “(ఆనం, 40వ[వఃపు. క4ర్రొ అని యుదాహశించిరి | సఢానమే ఉపాన్మ మనిరి జూనిని _పత్యాఖ్యానిం చుచు శంకరులు కుతి విరుద్ధ స్మృతీ అవమాణమని పల్కి, వేదములలోని శఠదైషత, బవాస్యాం పజాయేయ'" (రాందో, ఉ 6.2.8) మున్నగు వాక్యములలో ఈ (చూచు) ధాతువు వయుక్షమైనందు వలన ఈ (పవంచ మునకు మూలకారణమైన పదార్థము వై తన్యవంఠ మైనదని తెలియచున్నదనియు, శవధానము అత వబార్థముగా వర్జిత మైనందున అది మూలకారణము కాజాలదనియు వివరీలచిరి. అస్పుడు సాంఖ్యులు (సధానమునకు అవ్య క్తమను వ్యవహారమున్నం౦ చవ ,చేదవజలలో అవ్యక్త శబ్దము (పయ క్రమైనందున - (నధానము వేదో క్తమే అని ప్రిపపాధించిరి. గుణములు బీజ రూవముగా నున్నందున (వధానమును అవ్య క' మనరావనియు, నత్త రఈజ స్తమస్సుల సామ్మావస్థ యన్నచో జ్ఞానము నత్వగుజా ధిక్యమువలననే సిద్దింయననియు. (గ్రకిపొదించి శంకరులు సాంఖు $రిను సిరు త్తకుల నొన్పిరి. యోగము : వతంజలి మహర్షి నిర్మించినది యో గదర్శనము. బౌద్ధముచే (ప్రభావితుడై , సాంఖ్యభావములతో కలిపి ఆయన “యోగ స్యూతము'లను రచించెను... ఇది శ్రీవూ 200 300కు నుధ్యకాలమున రచితమై యుండవలెనని చార్మితకుల యవ్శీపాయము దీనిపై లాన్యమును వ్యానుగు (శీ శ శ్ర వ శ) రచించెను ఈయన వేధవ్యాసుడే అని సరృపదాయము వ్యాసభాష్యము ఫై వాచస్పతి వ శ “త త్హ్యవై కారది' అను టీకను (వాసెను భాష్యము పై 'యోగవా ర్థికము"ను తీళ5్‌ 17

జం ఆచార్య విజయము సవిమర్శక వరి[లనము విజ్ఞాన లినువు (శవ శ రచించెను యోగన్తూతముల పై “రాజ మారాండము అను (వసిద్ధ వృత్తిని భోజవంజు కూర్చెనుం

యోగ శబ్దమునకు అనేకార్థములున్నను ఉపాయము, వయత్నము, ధ్కాశము అకు అర్జములను ఇచ్చట (గహింపవచ్చును యమ.నియమం- ఆసన. (పాజాయామ . (పత్యావోర . ధ్యాన = ధారణ - సమారులు _అను ఎనిమిది అంశములతో నున్నందువలన దీనిని “అష్టాంగ యోగము" అందుకు, శుద్ధ చ్నిదూపుడగు పురుషుడు చిత్తము (బుద్ది) తో సంయోగము. చెందుటచే. బద్దుడె దుఃఖానుళ వమును పొందుచున్నాడు. నిజముగా చిత్రము జడమైనది కొని పురు మని బిల్‌ ఛాయాపత్తిడే చేతనమువలె కన్పట్టును. పదార్థములతో సంబంధము కలిగినవ్నుడు దిత్తము వాటి రూవముల దాల్చును. ఈ రూనములు వృత్తు లన బడును షర్ట్‌ వృత్తులను నిరోధించుటయే యోగము “యోగః చి ర్రవత్తి నిరోధః* అనునది మొదటి స్యూతము.

(వహ్మన్తూతములలో ఈ యోగ (వస్తావన మృగ్యము.

అనంతానందగిరీయమునందు ఈ యోగమును (పలిపాదించిన వ్యక్తి “కాపిలుడు" అని యున్నది. కపిలముని (వతిపాదించిన దర్శనము సాంఖ్యము వమజీ పాళంజల యోగ వ్రతిపాదకుడు కాపిలుడగుట యెట్లు? అని విశ్హేషింన వలసి యున్నడి అనంకతానందగిరి దృష్టిలో వతంజలి పేర్కొన్న 'చిత్తము? శపీలుడు పేర్కొన్న *వధానము' ఒక్క టే కావచ్చును. ఏలయన, రెండును జడములే! రెండును పరమేశ్వరుని (వభావనము వలననే దైతన్యవంతములగు చున్నవి, ఇట్లు తాల్తికముగా రెండును ఒక్క కే యగుట వలన ప్రాతంజల మార్గానుయాయు లందరు కాపిలులే ఆగుదురని అనంతానందగిరి అభ్నిపాయపడి యుండవచ్చును

డీని కువబలకముగా *'యోగమత నిబర్లణ” _పకరణమునందు పెన పేర్కొన్న తశ్ర్య చర్చ కొనరారు లయ యోగము, వళ యోగము మున్నగు యోగసాధనల ,వస్తావనయు, తర్థండనయు. కన్నట్టును. చివరకు *బహ్మ న్వరూప అశభిజ్ఞస్య సద్గురు సదువదెశ లేశాదపి చూరగన్య మర్త్యస్య మూలా ధారాది చక్రై9౪, ర క్తమాంసమయైైః కిం ముక్తి రన్తి" అని షట్బక . ఉపాసనా మార్గమే ఇండింపబడినడి ఆచార్య విజయము దీనిని యథాతథముగా అనువ చించినది,

అరార్య విజయము = మత సర్యగహము మరీ పూర్వ మీమాంస :

వేరో క్త కర్మలను, విషయములను గురించిన జిజ్ఞాస, చర్చ - మీమాంస యని సంహిరా . (జావ్మాణ. ఉననివత్తులలో వ్యవహృతమైనది ఇది రెండు విధములు 1 వూర్వ మీమాంస, 2. ఉత్తర మీమాంస, మొదటిది ధర్మ జీర్ణాస, రెండవది _బన్మా జిజ్జాన. మొదటిదానిని మీమాంసా దర్శన మనియు, లెండన దానిని వేవాంత దర్శనమనియు వ్యవహరింతుచున్నారు.

వూర్వ మీమాంసా దళ్శనమునకు పామాణికమైన [వనిద్దమైన (గంథము మీమాంసా న్యూతము, దీనికర్త జైమిని. ఈయన తనకంటె ముందు ఈ మీమాంసా ళాన్హ్రమును గురించి [వానిన ఎనిమిదినుంది వండితులను తన (గంథీ మందు పేర్కొనెను వతంజరియు తన మవి భాష్యముసందు “కాళ కృత్స్నుే డను మీమాంసకుని పేర్కొనెను జైమిని గంతము [కీవూ. శవ ళజకు ముందు రచితమైనది కాదనీ విమర్శకుల యభ్శిపైాయము. దీనిపై ళబరుడు (దాదాపు (క్రీవూ. కేవ కః) భాష్యము వావెను కుమారిలభట్లు, ఈ న్తూతభాష్యముల పై *ల్లోకవా ర్తిక' తర్యతవా ర్రిక' 'టుప్‌ టీక” లమ మహా (గంఠములను (వాసెను. అళని శిష్యకై న మండన మిశుకు 'విధిివేకము' “భావనావివేకము" మున్నగు (గంథములను (వాసెను పార్ణసారథి మృికుడు (కళ. 1300) కుమారిలుని 1గంళతములకు టీకలు [వాసెను అంతేగాక, 'ళాన్త దీపిక" అను స్వతంత (గంథమును రచించెను వభాకరుడు శబరఖాష్యముపె 'బృహతీ' _- 'లఘ్వీి అను టీకలను రచింవెఫు. కాలికనాథుడు (9న ళజ) వీటిఫై టికలను, 'వకరణ నందిక? అను చక్కని వకరణ _౧;౦తమును (వాసెను కుమారిలుడు భట్టుడన్మి (వళాకరుడు గుకువని గౌరవమందిరి. పీఎరువురును రెండు సం్యపడాయములళు (వవర్తకులైరి 12వ శః పాంతమున నుండిన మురారిమి శుడు మరొక సం్మన ఢభాయమునకు దారి తీసెను. కాని, అది అ్మపన్‌ద్దము. ఆవదేవుని (17 వ ల, "మీమాంసా వ్యాయ [నకాళము' దానిపై ఆధారపడిన లౌగావి భాస్కరుని “అర్థ సనం్యగహము” - మీమాంసను బోధించు వవేశ (గంథములు.

లోకము నిత్యము, అది సృష్టించబడినదని భావింప నవసరము లేదు. అందుకు [వమాణమును లేదు. లోకము ఎప్పటికిని ఇళ్లే యుండును కావున నృష్టిక ర్త అసిద్దుడు కర్మఫలాదుల నిచ్చుటకు ఈళ్వరుడున్నాడని తలచుట అనవసరము వేదము అపౌరుషేయము, నిత్యము అందు విధింపబడిన కర్మలను

శ్రీట ఆరార్య విజయము _ సనివుర్మక సరిశీలగన్కు ఆచ*ంచుటే మన క ర్రవ్యము (పతి కర్మయందును నూశ్మమగ్శుశ్ల్‌ కి కలద్చు. దీనిపేరు అపూర్యము ఇదియే ఫలజనకము వేద పలిపాధితమైన అర్హమును ధ్రర్మమందురు. దానిచే ఐహిక = పారలౌక్సక సుఖములు పావ్తించును. ఈ సుఖ ములము కోరక జత్మను గూర్చి ళ త్ర్వజ్ఞానమును పొంది కాన్యు = నిషిద్ధకర్మ లను మాని, నిత్యకర్మలను మ్మాతము చేయచు సంయము సంతోన్వఘులవు అభ్యాసము చేయువాడు (పారబ్బము ననుభనించుట సమా వ్లము కాగానే ఘోష మున్లు పొందును. ఇది స్థూలముగా మీమాంసాదర్శన సిద్దాంతము

(వివ్మా వ్మూతములలో ఫురుషార్థాధికరణ ము, వరామర్మాధిక రణమ్ము, స్తుడి మ్నూతాధికరణము, అగ్నీంధనాదృధికళణము (8.4.3 నుండి 25) మువ్నగ్గు వానియందు పై తై మినీయ సీద్ధాంతము ఖండింపబడినది. '“అనకాదుఖు కర్మలు చేయుచునే యుంక్లిం' అనుదానివలెనే, కర్మాచరణము.ను విడిచినవారిని కురించ్లి శూడ వేదము ఇందున్నది. “ఏలావదరే ఖల్వమృతత్వమిత్యుక్త్వా యాజ్ఞనర్క్న్మి గ్రవ్మవాజ' (బృవా 4.5.5) “ఓమైలేయా! ఆత్మజ్జానమే సశ్న్యాసమే మోక్ష మునకు సాధనమని చెప్పి యాజ్ఞవల్కు్యుడు నన్న్యనీంచెను ! ఇళ్యాడి కళళు శర్మాచరజణ త్యాగమునే ెల్పుచున్నవిగాన స్వతంతముగా కేవజా ర్మజ్ఞానము మోవపాధన మని కావము 18

ఆచార్య ఏజయమునందు ఈ భావమే తంగ్యంతరముగా ఇవకిపౌడింవ ఖఇడీనది కురి వమాణములతో బాటు పురాణ (వమాణముకూడ (గహింనబతీనదీ, *ళర్మణై వ హి నంసిడ్డి మాస్టీరా జనకాదయః” (రగవగ్గీళ, 8.20) ఇళ్యాదీ గీతా వాక్యములు (వమాజీకరింవజడినవి. డీనిని శ్రీ కంకకులు ఇండించుచు. అభరు శిరన్సునుంకి, తై తిరీయాణ్యకమునులిడి ఉదాహరణము లౌనగిలీ *యన్యకై ఈర్కర్మ నవై వేడితవ్యఃకి అనుటనుబట్టి కర్మకు (పేరకుక్షైన వ్య క్రీ (గహింప వలనియున్నది. ఆయనయే (బవ్మము చ్రైతన్య న్వరూవమైన అట్టి (బహ్మమే ఉగర్కారణమగును గాని, జడమైన కర్మకు అట్టి కి ేదని నివరించిరి ఉత్తర మీమూంసన :

ఉఫనిష ద్వాక్యముల నన్నిటిని సమన్వయము . చేసీ. అవి (బివ్మాగ్మనతీ షానకములని, (కుడి కర్కుముల సావోయ్యముతో అక మహాబక్మవ నిక్మాణము దేసీన లోకో శ్రర వృురుషడు బొడరాయలుడ్ను ఈయన వ్రాసిన (గంతు

ఊిదార్య విజయము - మత సల్ళగహము లర] శలహ్మాన్మూత' మనీ, “దేదాంతసూత' మని, “శారీరక మీమూలీకా' స్యూతమ్‌ని, శ తర మీమాంసో న్యూత్‌'నుని వ్యవహారించబడ.టేన్నది ఈ బాదరాయణుడు వ్యానే” మహార్షియేయసో నర్మవదాయవోడు లందురు ఇందు మనుస్మృతి తప్పర్కోనబడి యుండుటచే ఇది త్రీ వూ క500.200 మధ్య రచింపఐబడీ యుండు నన్‌ కొందజూహించు చున్నారు బాదరాయణున్‌ ఈ న్యూతములు ఉవనీషత్తుల పీకమ్మాత్‌ (ప్రామాణిక నువ్యవన్థిత సమన్వ్యయముగా (వతిష్ట నార్జించుకానగానే, అపీయు - ఉపనిషత్తులు - భగవద్గీత కలిని శపన్థినృతయ* మను *సీరతో వేదాంతీ దర్శనమునకు ఆధారమై నవి ఫ్రీ కంకరులు, ఈ స్యవస్థాన్నతయము' నకు భాష్యములు రచింబిరి అంతకుమునుపే _బహవ్మస్నూతముల పై అనేక (గంథములు వెలసినట్లు శంకరా దుల (గంఠములనుబట్టి తెలియుచున్నది ఉపవర్డుడు, జబోడాయనుడు వృత్తు లను, నుందర పాండ్యుడు వార్తికమును రచించిరి భరృ్మవపంచుడు, (బహ్మ నంది, భర్శృమ్మిత భర్పృహరి, (బహ్మదటత్ర. (దవిడాదార్యులు మున్నగువారు వేదాంతులుగా 'పేర్కొన్‌ఐడిరి తమకు నచ్చివ నానావిధ వాదములకు ఈ నస్యూత ములు ఆధారములని చూపుటకు ఎందరో ఆచార్యులు (పయత్నిందిరి. శంకర- రామానుజ. మధ్య- నింబార్క. వల్లభులు వేర్వేరు మత స్టాపకులైరి బస్కరుడు? విజ్ఞానభికువు భాష్యములను రచించిరిగాని అవి (వత్మేక సంప్రదోయములకు దారికీయలేదు.. శ్రీకంకుడు శివ శిస్టాద్పైతవరముగాను, ' శ్రీవత వేర శై వోద్ర్యైత వరముగాను, బలదేవుడు చైతన్య సంవదాయానుకూలముగానః “కాష్యములు నవానిరి అధునిక కాలమున డా॥ సర్వేపల్లి రాధాకృష్ణ వండితుడు ఆంగ్లమున 1వాసిన వ్యాఖ్యానము స్మువసిద్ధ మైనది. ఓ డోః రాకాకృష్ణు ప6డితుడు (బహ్మస్తూతములను కాష్యక రృలదృష్టితో “క స్వతళ్యతముగ్గా.. అగావన. లేసీకొన యత్నించిన. (పతమ' భారతీయ విద్వాంసుడు. అయన చెప్పిన ఢిడిం బహ్మ జగత్తులు మృర్‌- శుటములదలె అనన్యములల కొని, బాదరాయడునికి అనన్యమనగా లేదాలానము గాని, పరిణాను ఛాహిత్యముగాని కారం ధాండోగ్య ఉపనిషత్తులోని” చ్భుత్తిక, నువర్ణము, లోహము. వానినుండి వచ్చిన వికారముల ఉదాహరణ నిచ్చుచు!9 (చిచ్మాము జగత్తునకు ఉపాడానకారణమనియు, - ఆగత్తు _ఇహ్మమును౦డి. నిజముగా ఉత్ప న్నమెః అభిడే ఉనికి గధిగి ఆయటుగు సతృదార్థమనియా, ఉష్ణత అగ్నికినలె

26] ఆచార్య విజయము _ సవిమర్శక వరిశీలనము నృష్టించు శకి కుద్దమగు (బహ్మామువకు కలందనియు నూూతములు చెప్పియుండు టచే, బాదరాయణుని దృష్టిలో (బ్రహ్మము జగత్తుగా పరిణమించినది , అది మిఠ్యగాని, స్వష్నసదృళమగాని కాదు జీవుడు క ర్ర,ఖో క, అణుసరిమాణుడు (విహ్మమునకు ఈ గుణములు లేవు, (టబహ్మము జీవునియందున్నాడు జీవుడు (బ్రవ్మాంళము, లేదా అళాసము అని రాధాకృష్ణన్‌ (వానీరి. “సర్పము దాని చుట్టలనుండి విన్నము అభిన్నము కూడ అయినట్లు జీవుడు (అహ్మమునుండి లిన్నుడు, అభిన్నుడు కూడ" అను వాదము _బహ్మన్యూతములలో అండింపబడిన దనియు జీవ (బవ్మలేదము ఆత్యంతికము (1101090866), ముక్రియందు కూడా జీవఐహ్మల భేదము ఉండుననియు బాదరాయణుని మత మనుటకు బలమైన ఆధారమున్నదనియు రాధాకృష్ణన్‌ చెప్పిరి. అయిరే, ఈ చివరివిషయమై బాద నారాయణుడు న్పష్టముగా చెన్సలేదనికూడో (వాసీరి (ఇండియన్‌ ఫిలాసఫీ, $1 (911), పు 438 449) శ్రీ శంకరులు ఈ ఉ శ్రర మీమాంసా దర్శనమునే [పతిపాదించి, అద్వైక పరముగా అన్వయించినారు. ఈ ఈ త్వమః 'కాంకరాద్వైత సం్టగహము" అను పేరుతో ఈ సవ్దము సోపానము (7 1) నందు _పారంఠభమున వివరింపబడినది. ఆదార్య విజయమునందు (వతిపాదింపబడిన తత్త్వము కూడ అందే సం్యగహింవ బడియున్నది. త. ఇశరములు ; "హైరణ్యగర్చము ; “హరణ్యగర్భ నృమవర్త తాగే భూతస్య జాతః వతిరేక ఆసీత్‌ సదాధార వృథివీం ద్యామురేమాం క న్మెదేవాయ హవిషా విధేమ॥ కృష్ణ యజు, సం. శీ.2.8 అనునది హైరణ్య గర్భ మత మునకు మూలాధారము హిరజ్యగర్భుడన ఖగు చతుర్ముఖ (అహ్మ ఈ వపంచమున కాది యందుండెను. సత్యజ్ఞానానంత లక్షజుడైన వర్యబవ్మమునుండి ఆతడు జన్మించెను. అతడే పంచభూతను లకు అధివతి సర్వక్రశువులందును పావిర్భో క్ర యాతడే. కావున ఆతడే ఉపాసన నీయుడు. ఇది వీరి సిద్దాంతసారము, నిర్ణణ _బవ్మాము నుండి జన్మించిన హిరణ్యగర్భనికి నిత్యత్వము లేద దనియు, వేదమునందు ఉదావారింపబడిన హిరజ్యగర్భాది శబ్ధములు వరబవ్మా

అవదార్య వజయము . మత నంగవము వీంకి చర్మాయవాచకములనియు, కావున చతుర్ముఖ [బవ్మా పరత త్ర్రమనుట (భాంతి మూాలకమనియు తెలిపి త్రీ శంకరులు ఈ మళమును ఖండించిరి. అగ్ని మతము ః

అగ్ని దేవుడు ఢఈ సృష్టికి వూర్వము దేవతలందరిలోను (వఠముడు. అయననుండి ఉద్భవించిన అనేక దేవతలలో ఏస్టు వుత్తముడు “అగ్నిర్యగే (వళమో దేవతానాం సంజాతానాం ఊత్తమో విష్ణు రాసీత్‌” (కెకి (వావ్మా. ! త్రి అను కతి పె యంళములను వెల్లడించుచున్నది *“ఆగ్నిముఖావై దేవాకి ఇర్యాది వేదవాక్యము కూడ దేవతల కాధారభూతు డగ్నియే యని న్నష్టీక రించు చున్నది కావున సర్వజగత్కారణుడైన ఆగ్నియ్మే ఉపాన్యుడని వీరి మతము.

ఈ మతమును వేద్యవమాణముచేతనే [4 ళంకరు లిట్లు అండించినారు , “అగ్నిరైై దేవానా మవనుః విష్ణుః వరమః తదన్తరేణ సర్వా అనా దేవతాః (బర (వాహ్మ కేకే) అను (శుతినిబట్టి దేవతలలో చివరివాడు అగ్నియనియు మొదటివాడు విష్ణువనియు తెలియిచున్నది అంతేగాక, అగ్ని వంచభూతములలో నొకడు. దేవతలకు పురోహతశుగ్తై హవిర్భాగముల నందజేయుచుండును కావున క్రర్మిస్టులకు అగ్ని దేవత, జ్ఞానవంతులకు కాడు అందువలన ముమత్రువులకు ఈ మతము అనునరణీయము కాదు! బార్వాకము శి

చారువాక్కులు గలవారు చార్వాకులని ఆభాణకము. ఈ మతమువారి వాక్కు లు ఇంద్రియారీనులై నవారికి మనోవారములుగా నుండును. వీలయనగా, వారు బోధించు త త్రము కేవలము ఇంద్రియ వరతం్యతమే పితృ - మాతృ కారణముగా నేర్పడిన శరీరము ఇర్మదియ [(పాణాత్మకము కరీరలయమే మోతము అన్నది వారి సిద్దాంత పారాంళము- పునర్జన్మమునుగాని, స్పర్గ-నరక ములనుగానీ వా రంగీకరింపరు. శరీర లయానంతరము గమనమున కవకాశము లేనందున పునర్జన్మ పనక్రియే యుండదని వారి యభ్మిపాయము. ఈ నోకము నందే అంగనాలింగనాది జన్యమైన సుఖమనుభవించుటే న్వర్గమనియు, కంట కాది వాధాజన్యమైన దుఃఠల మనులవించుటే నరక మనియు వారి విశ్వాసము.

శ్రీ శంకరులు డీనిని ఖండించుచు “జీవుడు దేహేందియముల కంటె భీన్నుడు అతడు వర్యబహ్మమే. సర్వ భూతాంఛకరణములలో వర్రించుచు

[గ ఆచార్య విజయము - సవిమర్శక నేరశీలనము అతడే సాషియనియు, కూటన్థుడనియు పీలువఐడును అ౦ంత॥కరణ నృత్రి యందు ఈ కూటస్టుని _వతిపలనమే జీవు డనబడును; అరితకరణము కద్దమె యెవ్పుడు శరీర్మభాంతి తొలగునో అవ్వడు మోక్షము సిద్ధించును కావున దేహ పతనమే. మోవమనుట అసంగతము. న్థూల దేహము అగ్నిదగ్ధమైనప్ప్‌టికి నూష్మ్‌ దేవావ్ఫ్‌తుడై.. జీవుడు వరలోకమున కేగుచున్నాడు. “జ్యోతిష్టో మేన స్వీర్గకామా యకేత ఇర్యాదే (శురీవాక్యములే యిందుకు (టీమాణములు జీవుడు బర్దుడె యన్నంతవరకు “నేను అజ్ఞానిన, నేను కృించితీని, నేను బలిసితీనీ, జీను నుఖినీ, నేను దఃఖిని" ఇత్యాదిగా భావించును గాన, అతడు నగుణుడే సగుణత్వము వలన వ్‌ష్షివలే జీవుడు ఓక లోకము నుండీ మణియొకే. లోకము నకు వేళ్ళట సంభావ్యమే" అన్‌ వకిపాదించిరీ

మల్లారీ మతము ;

మల్దాసురుని సంహరిరిచిన ఈశ్వరుడు మల్లారి ఆయన * ఆనుమర్లపుర ము' అనుళోట ఆవిర్భవించెను ఆయన శునక వాహనుడగుటచే తదుపాసకులు కూడే కనక వేష భాషాదియుక్తులై తికాలములలో అ మూర్తి నుపాసింతురు. ఆయనయే సర్వ జగత్కర్త. “శ్వభ్యః శ్వవతిళ్యశ్చ వో నమఃి (కృష్ణ యజు. సం. 4.5.4) అను కుతి వీరికి వమాణము.

[శుతీ వాక్యమునకు దురర్థమును కల్పించుటయే ఈ మఠము నందలి [వధాన లోవము. ర్నుదుడు నర్వాంతర్యామి కావున శునకములిలోను, *నీకీ సిలకులళోను ఉన్న ర్యుదుకే యిచ్చట న్మరింవబడిసాడు.. అండువలన వె (భేళ్‌ వాక్యమునండు గ్యదస్తోతమే యున్నతీ గాని కనశవతి స్తోతము లేదడి ఫ్రీ శరకరులు ఈ నమతముక భండించిరి, + . మేల్లోరి లీంగొక్షేరమ్‌ నిజాము రాష్ట్రమునే రోయచూరు. మరడిత మున మ్‌ వసిద్దముగా నున్నదనీయ,? నృందష్ట (మార్గశిర శుద్ది షృష్టీ)కీ మీల్లోర్‌ షష్టి అను వ్యవహారము గలదనియు తెలియుచున్నది వీష్వక్సేన మతము:

విష్యక్షేనుడు వైకుంఠ సేనాధివతి అతడు శ్రీమవోవిమ్తువు యొక్క ద్వితీయావకార మో యన్నట్లు సకల లోక నియంతగా [పకాళంచుచున్నాడు. ఆతన భక్తులు నిళ్యమొక్తులై వై కుంఠమునందు నివసింతురు అండుఆన వివ శ్చేశుతే ఉపాననీయుడని వీరి నిద్దాంళము.

ఆభార్య్థ జయము - మత నీర్యగహము వక

వేదములలో నారాయణు- కువాన్యుడై నట్టున్నది. గాని, 'విష్వక్కేనుని (వనక కొోనవాదు విస్టుభక్తు తెందరో వైకుంఠము నండుందురు. వారిలో విష్య శ్పేశు శోకడు- అతడు వరంపరియో ముక్తి [వదుడగును, కోవున సౌకున్ము కి (వ్రదుడు నారాయణుతే యని శ్రీ శంకశులు (పతిపాదిందిరి, మన్మథ మతము :

మన్మథుడు సర్వజన మనోరంజన హేతుభూతుడు ఈ నికల న్ఫ్‌ష్టీ! శారణము ఆతడే వవరికి సృష్టీళ క్రి గలదో వారికే స్థితి.సంవార్‌ శక్తులుండును. “నరాణాం సమూహిః నారం, తన్మీన్‌ అయనం యస్యసః నారాయణః అను వ్యుత్స త్రినిబట్టీ నఠో సమూహమే స్థానముగా గలవాడగుటదే మన్మథుడే నోరోయ మెడ ఆతడే మేన్‌ స్‌చుడనుట మెన్మథ మతమే

సృష్టి-స్టితి. అయ కార్యమ లకు బహ్మ విష్ణు _మహేళ్యరులు కర్తలనుట సవసిద్ధము. మన్మధుడు విమ్ణుప్పుతుడు ర్ముదకోపాగ్నిచే భన్మీభూతుడై, రతి 1పార్థనతో - చరమేళ్యరాన్ముగహమును పొందిన శున్మథునికి జగతృృష్టీ క ర్భత్వము ఆనంత వమని శ్రీ ళంతరు శీకుతమును ఖండించికి కుబేర మఠము : డ్‌ం* బోకుటేరు -దర్ధనతి, .౮సర్వమర్థవతా టిత్స మన్నట్టు కుబేళోపాసకులకు పూర్జానందము సిద్దము _ అదియే (బహ్మము; మోకము చతుర్విభ పురుషార్థము లను సీద్దింపదేయు. ధ-మువనకు అధిపతి ఈజేముడే'” ఇల్యాదిగా ఈ మళము (పతిపాదింపబడినది

మోవమునేకు కాఠణమ్లు స్థోనముకాన్ని భతమ్మ కాడు; కనక మయము

లైన మేరు వర్యతాదులండు. విహరించు నింాదులు కుబేరుని యాచింవరు. (బహ్మ హిరణ్యగర్భుడు, విష్ణువు లక్ష్మీపతి, _ఈశ్వరుడు హిరణ్య కేతసుడు. వారికి |దవ్యయాచన అనావళ్ళకము' అని ళంకరులు దీనిని ఖండించిరి ఇంద మతము :

చమువా నోరోయ జోవసిషేత్తునందు చ 'గ్యజవ్మా ' సశివః కతారిట: సేన్హం; జోమవర $'పరమః స్వరోట్‌ * (16.10) అని యుండుటవే రళ్యబ్ధ వార్యుగ్తైన ఇ వరాతృగుడు దేవేం్యదుడే అనుట ఇర్యదవమరము,

శర అచార్య విజయము - సవిమర్శక వరిశీలనము “గృష్టి క మముశందు సృష్టిక రయైన [బహ్మముఖమునుండి ఇందాగ్నులు ఉద్భవించినట్లున్నది (ముఖారిందళ్చాగ్నిళృ ఆ పురుషనూ క్తము). అట్టి యిందు నకు జగదుపాదాన కారణత్వము చెప్పినచో, తక్కిన దిక్సాలకులకు కూడ అ స్థితికే చెప్పవలెను అవ్పుడు వరృబహ్మమున కనేకత్వము సిద్ధించును” ఇత్యా దీగా శంకరులు వివరించి, ఈ మతమును ఖండించిరి, యమ మతము; యముకు సంవోరకర్ర అ హేతువు చేత నృష్టి స్థితులకు కూడ కర్త అతడే.,'యమాయ సోమం సునుత' (బు. సం 76.16) ఇక్యాది కుతులును యముని సర్వో త్రమత్వమును బలపఆచుచున్నవి యమరత్తము ళుక్త - కృష్ణ వర్ణ లేదముచే ద్వివిధము కుళ్లము పర్మబహ్మ స్వరూపము. “యచ్చుక్తం త్మదృహ్మ' అను శతి దీనికి (పమాణము అ నిర్గణ యమ పరబన్మాము నుండి మహత్తు, దానినుండి ర్ముదనామక యముడు, అయననుండీ కృష్ణ వర్డు డైన పిష్దురామక యముడు, ఆయన నాభికమలము నుండి [బహ్మనామక యముడు, ఆయననుండి చరాచర జగత్తు ఏర్పడినవి దక్షిణ దిక్సాలకుడుగా, మహిషవాహనారూరుడై , దండపాణ్రియె, నర్వపాణీ శిక చేయచున్నట్లు కవి పించుట కేవలము లీలా మ్మాతమే! ఆ స్థితి నివుజుగప్పిన నిప్పు వంటిది కావున ముముకువులు యమోపాసనము చేయవలెనని ఈ మత సారాంశము. శ్రీ శంకరులు వాచికేతూపాఖ్యానము నుదాహరించి, యముడు తనకంటె భిన్నముగా సర్వకారణమెైన వర్మబహ్మము కలదనుటను తెల్పి, వురాణములలో ఒకప్పుడు విష్ణుమూతలు, మజౌొకప్పుడు శివదూతలు యమకింకరులను పార్శీదో లు టను వివరించి ఈ మతము సమ్మతము కాదని ఇండించిరి, “వరుణ = వాయు = భూమి= ఉదర = రూన్యి మతములు : ([) వరుణుడు జలాధివతి, సర్వ పాణులకు జీవనాధారమైన జలము నిచ్వు వాడు ఆయనయే యనుట వరుణమతము (11) వాయువు నర్వరేహము ౯౦డును (ప్రాజరూపమున నున్నదీ. అదియే సర్వాధారమైనదనుట వాయుమతము. "బు భూమి సర్వులకు ఆధారమైనది. 'ప్యోనా వృథివి భవాన్ఫక్షరా నివే శనియత్స్భానః కర్మ సష్మృవతః' (ము సం. కే.2. కక్‌ అను (వతి దీనికి (నమాణము

_అచార్య విజయము - మత నం్యగహమః -: 267

(1) ఉదకము సర్వాత్మకము. *ఆపోవా ఇదగ్‌0 నర్వం ..." (మవాో నారాయజోవవిషత్తు, శే క్ర ఇర్యాది య్‌ఠి యిందుకు (వమాజము

ఇ (1) అకాశము (హన్యము) సర్వవ్యావకము. 'అకాకో హ్మేవైల్యో జ్యాయా నాకాళః వరాయణమ్‌' (ఛాందో. 1.5 = క) ఇత్యాది ్యవమాణమురి చేత అకాళమే ఉపాన్యమనుట శూన్యమత ము.

వీనిలో వరుణ . ఉదక మళములవారికి జలమే ఉపాస్యమైనను మొద చిడి ఆరూవడ్రై వతము, రెండవది సరూవ దైవతము

శ్రీ ళంకరులు ఈ యెదు మఠములవారిని వేర్వేరు [వమాణములతో పేడించియున్నా & -అయినను "ఈ కిండి క్క ఉపనిషద్వాక్యమే అ వతవు లను అండింవజాలియున్న ది... “అత్మన ఆకాళ స్పంఠూతః, అకాళాద్వాయుః, వాయోరగ్నిః, అగ్నేరాపః, అద్భ$ః పృథినీి (కెళి. ఉ. 2.11) ఈ కుతి వృథివ్యాది వంచభూతములకును అత్మయే ఉపాదానకారణమని తెల్పుచున్నది. వరాహ మతము;

కల్పాంతమునందు నృష్టి సమస్తము జలమయమైనవ్పుడు ఈ భూమి నుద్ధరించిన శక్ర ఆదివరావమూ క్రి కావున క! ఉపాస్యుడనుట వరాహ మతము.

“అనంతములై న భగవదవతారములలో వొకటి ఆదివరాహము. జగదు పాదాన కారణమైన వర్మఐహ్మ ము యొక్క అంళమురే ఈ అవతారములు. ఈ దృష్టితో మళత్స్యాదులై న యితరావతారములు కూడ ఉ పాస్యములే యగును. ఇవి యన్నియు పరంపరయా మోవకారణములేగాని, సాఇాన్మో శసాధనములుగా వు" అని శ్రీ శంకరులు దీనిని ఖఇండింళిరి. లోఠమతము :

లోక సముదాయమే ఈళ్వరుడని విశ్వసించి, లోకముల మపానీంచుట ఈ మళ లవణము. /|

లోకములు భౌతికములు, అనిత్మములు. జడపదార్థములై న లోకముల శల్భువదాన సమర్థములు కాజూలవు.. కావున చ్రైతన్యోపాసనమే క రృవ్యమని కంక రలు (వకిపాదించిరి,

క్ర ఆదార్య విజయను - సవిమర్శక వరిశీలఅనము గుణమతము |!

సత్త్వ రజస్తమన్సులను తీగణములు నృష్టి స్థితి లయ కారకులైన (శిమూర్తల |సవర్తనకు కారణములు కొవున జగల్కారణములై నీ ఈ గుణములే ఉపాన్యము లనుట గుణమేశము

(తిగుణములు పకృతి జన్యములు అవి యుదయించునవి యగుటదే లయించక శప్పదూో కావున అనిత్యములైన గణములనగాళ, నిత్యమైన (బవ్మము నుపాసింపవలెనని శ్రీ శంకరులు పతిపాదించిరీ చం దంఅంగారతంబుధంగురుఎశు[ ఈక నిరాహు మతములు

(0 క పక్రమార పిఒతే వీహ్నా., ద్వితీయాం పిఐతే రవీ! ఇళ్ళాది వాక్య ములదే షోడశ కళావోర్దడైన చరదుడు దేవతల కాహార మై, వారిని పాలించు చిన్నట్లు తెలియుచున్నది కావున వూర్జికోది దినములలో చళ్ళదోపాననము చేసీ తల్పళ్య మైన ఆహారము . అమృతము-ను (గహిందినడో ముకి వీద్దించునవట చంద్ధమతము

(1) కుమారో ర్థక్షవర్ణశ్చ వహ్ని మూర్ధాద్యు దికతిః అని ఆఆగార కుడు దిగధీశ్వరుడుగాను ద్యు (స్వర్గ) పతిగాను వర్ణింపబడినాడు. కావున జహ్మ_ వర సుఖములను గోరువారు ఆంగారకునే ఉపాసింపవలెను. చల షష బుధుడు నర్వవిద్యా సపదాత, జ్ఞానహేతువు జ్ఞానమే మోక్ష

క్‌ ఇ జ (టవదము కావున ముముకృువులు బుదోపాసనము చేయవలేను. ల్‌ (ఏళ్ల బృహస్పతి దేవగురువు గురువు సర్వజ్ఞుడు కోవున గురూపాననము శ ర్తవ్యము,

(7) వృకుడు (భృగువు) మహర్షి. ఆయన వరుణ ప్ముతుడు వరుణుని యుపదేశ ఐలముచే. సర్వజ్ఞ డయ్యెను కాన భృగూపోసనముడీ జ్ఞాశ్‌ సద్ది యగును

(*) ని దుఃఖ్బవదుడు దుఃఖ నివారజకొజకు - నుఠరోపౌననకు శ్‌ శ్రవ్యము.

(౪1 రావోవు విష్ణు పరజలము వే మార్యచం్యచులను కబకీంప సమర్దుక్క శావున సర్మాధిక బలసంపన్నుడై న రాహవే ఉపాస్యుడు

అగార్య విజయము . మత నం్యగహము $ీట్తీ

ఈ మతముల నన్నింటిని క్రీ శంకరులు హేబగ్యా ఖైండించినారు. వే నూక్తముల ననుఫరించి ఈ (హములన్నియు ఉపాన్మములన్మచో,, సమన్త వస్తువులకు వేదమే మూలము గావున అన్ని సద్గార్థములుము ఉపాన్య్మమృల్లే యగును అట్టి ఆనవస్థను నివారించి, జగదుపాదానకారణమైన ళుద్ద చై తన్మమై నుపాసించుటయే కర్తవ్యమని శ్రీ శంకరులు ఉపదేశించిరి తవణక్ష మతము :

_ కాలమే (బహ్మమనియు, కాలవే త్రయే _బవ్మావె త్రయనియు |పతిపాదించు నది కపణక మతము. కాలము. ననుసరించి (గహములన్మియు. సంచరింళు చున్నవి. కావున కాలమే యుపాస్యము.

“ఫీషాస్మా ద్వాతః పవతే, ఖీషోదేతి నూర్యః' త్రెత్తి ఉ 27 ) ఇత్నాటి (శతిలోని ఛచృట్ధము పర్మఐబవ్మూ వాచకమేగాని కాలవాచకము గాదు. "పర (నివ్మామువలని భయముచేతనే సూర్యడుదయించుతున్నాడని ఈ కతి కర్ణము కావున కాణమే వగ్మణవ్మూ మనుట సమంజసము - కాదని శ్రీ కిక రులు అండించిక పితృ మతము: .

చం్చదమండలోపరి భాగమందు గల స్వర్గములో నిత్యముక్రుతై యున్న అగ్నిష్వత్తాది _పారీన దేవళలే. పితరులు. భారి (పీతిళారకు రేయు పిత కార్యమే గొద్దము “శాద్దకృర్‌ నత్యవాదిచ గృవాస్థోఒపీ విముచ్భతే' అనుటి చలన (శాద్దక ర్రకు ముక్తి లభించును కావున ముముత్రువులు' (కాద్ధ కర్మాచరి రముద్యారా పీతృదేవతోపాసనము చేయుటయే కర్తవ్యమని ఈ నుత సారాంశము

వేదమునందు విధినిషేర వాక్యము లేగాక అర్థవాద వాక్యములు కూడ క్‌లనవ్న. కొద్దకర్తపు ముకక్షి లభింఛుననుట కూఢ అట్టిదే, అది సరంపఫరయా ముక్రి హేతువగును 'నకర్మణా” (సువో నారా, ఉ. $.]14) ఇత్నాడి బ్రాక్యఘులవే కేవలకర్మ ఘుక్షిపధము కాణాలదని తెలియుచున్నది క్రాన్షన ఈ మత శ్రున్నదితమని శంకరులు అఖండించిరి.

కరీ అదార్య వీశయము = సవిమర్శక వరిశ్రీలనము శేష గరుడ మతములు ;

భూ భర్తయైన ఆదిశేషుడు శ్రీమన్నారాయజునికి తల్పమై అంతరంగ భక్తుడై నాడు తచ్చిహ్నధారణము, తగుపాసనము వలన ముక్తి లభించుననుట శేషమతము.

దుష్ట శిషణ _ శిష్టరక్షణ సందర్భములలో శ్ర్రీమన్నారాయణునికి వాహన ముగా గరుత్మంతుడు నిత్యముక్తుడై యుండుటచే, ఆ గరుడుని భక్తులు కూడ నిశ్యముక్తు లగుదురనుట గరుడమతము

“శ్రీమన్నారాయణుడు సర్వాత్మకుడు ఆయనకు తల్చ్బవహనములైన శేషంగరుడులు పరంవరయా ముదక్రివదులగుదురు' అని శ్రీ శంకరులు పతి పాదించిరి సిద్ధ మతము :

మంత తంతాదికములదేత (వకృతి శక్తులను స్వాదీనము చేనసికొన్నవారు సిద్దులు ఆయా మం్కఠాధిదేవతలే వారికి ఉపాస్యులు నిధి నిక్షేపాంజన దర్శన ఆకర్షణోద్చాటన మారణ మోహన స్తంభనాది తృద సిద్దులు సంపాదించి వీరు లోకములోని సామాన్య వజానీకమును భయ్య్మభాంతులను వేసి, తాము సుభింతురు, వజ శరీర సంపాదనాది కియలడే శరీరపాతనము లేకుండ జేనికానుటచే తాము నిత్యముక్తులనియు, కావున ముక్తికి ఈ సిద్ధ మతమే సాధన మనియు వీరి అళశయము

వీరు సాధించిన సిద్దు లన్నియు అనిత్య ఫలదాయకములని శ్రీ శంకరులు ఒక్కమాటతో దీనిని అండించిరి. దేహము దిశఖాలయమగుటడే త త్పరిత్యాగము చేత మ్మాతమే శాళ్వతానందము చేకూరగలదు తృుద నిద్ధలన్నియు వర్యదవ్యా వహరణ సమర్థములే గాని, ఆత్మ్మదవ్య నంపాదన సమర్థములు కావు కావున సీద్దముతము ముముతువు లనుసరింవదగినదికాదని శ్రీ శంకరులు నిరాకరించిరి గంధర్వ మతము :

గానశీలురై నవారు గంధర్వులు వారి నాయకుడు విశ్వావసువు ఆతని నారాధించి, నాదోపాసనచేసి, విందుకళానుభూతిని పొందటయే ఈ నుతత త్ర్వము: అ కళానుకూలియే [బహ్మానుభవము

శ్రీ శంకరులు దీనిని ఇండించుచు. '*నాద జ్ఞానముచేత (బవ్మానుళవము శలుగుననుట అసమంజసము బవ్యూము నాద విందు. కళారీతమః 'నార బిండు

ఆచార్య వీజయము = మత సంగవాము ల! కళారీతం యన్తంవేద నవేదవిత్‌' అను నృ్మతివాఠ్యమిందుకు [వమాణము అని పతిపాదించిరి.

భూత భేతాళ మతము

భూత రాజములు నర్వలో కాధ్యకులవలె తాళ పమాణ దేహముతో విరాజిల్లు చుండును తర్గణకర్త బేతాశుడు తదుపాసకులకు శ్యతువిజయము, సర్వలోక వళంకరత్వము నీద్దించును అందువలన భేకాకుడే ఉపాన్యుడని ఈ మత నీద్ధాంతము.

ఐహిక వాంఛలను తీర్చుటకు మ్మాతమే సమర్థుడైన లేతాకుడు ఆముష్మిక మార్గమునై న్‌ చూవలేడనిన నిక ముకి నొానగుట అసంభవము. “అవసర్పరకు యే భూతాః' ఇత్యాది వచనమునుబట్టి భూతములు వరిహ ర్తవ్యముతే గాని ఆదరణీయములుకావు కావున ముముకువుల కీ మార్గ ముపారేయము కాదని శ్రీ శంకరులు ఈ మతమును అఖండించిరి.

ఈ డెబ్బది రెండు మతములలో వణ్మతములు, కై నబౌద్దములు, వర్ధ రృనములు అను వాని లకణములను ఆనంతానందగిరీయము నుండియేగాక, తదితర ప్రామాణిక (గంతములనుండికూడ (గ్రహించి, నమన్వయంచుటకు వీలైనది. పైరణ్యగర్భాది యితర మత లక్షణములు ఇంచుమించు అన్నియు అనంతానందగిరీ యమునుండియే (గహింపబడినవి డాః నర్వేవల్లి రాధాకృష్ణ పండితుని భారతీయ త శ్ర్వళాన్హ్రము మున్నగు [గంతములలో ఈ లక్షణములు పేర్కొనబడియున్నను, వాటికి ఆధాకము ఈ అనంతానందగిరీయమే అయి యున్నరి.

ఇట్టు డెబ్బదిరెండు మతములను జముంచి శ్రీ కంకరులు అద్వైత మత మును స్టాపించుటతో, అ మతములన్నియు చాలావరకు అదృశ్యమురలై నవ, ఆయనయే స్థాపించిన వషణ్మతములలో తారతికాబారయు క్రమైన కాపాలికము శస్ప తక్కినవన్నియు చక్కగా అభివృద్ది రెందినవీ. అయితే అద్రైతమును ఖండించుచు తదనంతర కాలమున అవతరించిన రామానుజ (శ్రీ వైష్టవ) మతమూ, మధ్వమతము అద్వైత (వభావమును [కిందువజచలేకపోయినవి. కంకరులు అవతరించి కనీసము 1400 సంజలు గడచినప్పటికి ఈనాడుకూడ కంకరార్ర్వై "ఈము భారతదేశమునందేగాక [పసంచవ్యాప్రముగా వినత [ప్రభావము నెణపు చున్నదనుట అందుకు [వఐల తార్కా అము.

స్ట్‌ ఆబార్య విజయను , సనిమర్మక వరిశీలగన్లు స్పష్టము సోపానము - జ్ఞాపికలు కే. “జగద్గురు బోధలు” - ఆంధానువాదము, శ్రీ విశాఖ, సాధన (గంధే మండలి, తెనాలి. నప్తమ సంపుటము, పు 81, 52 శి. శ్రీ ళంకరుల “విహ్మళ్ఞానావశీ మూలా” అను 22 (20) క్లోకముల (వకరణ [గంథములోనిది 21వ ల్లో 'పాతలః “ఇద మేవతు సక్ఫాన్ర మీతి వేదాన.,” కంకశ ఓగంథ కత్నావళి.,.వ సం'వు 173. నురి యొక పాఠం. 'జీవన్ము క్తన్తు తద్విద్వాన్‌ ఇతి. . పెది పు 255, * క, ధ్వైళాడ్యైళో దర్శనములు, శ్రీ తారా సుబ్బరాయ క్మాస్తులవారు, పు 13 తీ తాః పుల్పెం శ్రీఠానుచం్యదుడు, !చేదాంత. [వకరణ (ంథాల” అను వ్యాసము. “జగద్గురు సాపాళీ లహరి - 15, 17. క్స్‌ శ్రీ యళ్లంంాజు.. శ్రీఫివాసరావ్ను. -'ఇగద్దురు మహోవశ్రేకము', పు 103, 114 ఈ “ఇగమములు 28 అని జంగీకరింవబడినవి ' భారతీయ ఈక్ర్వకాన్రము, రీవ వంగ స్తు 370 శ్రీ బండారు తమ్మయ్యగారు, బఖసవపురాణ షీరిక, పుర్‌ రి ఆఅవాధ్య (వాహ్మణ కాఖ ₹ెత మార్గ శ్రైవములకు జెందినదని శ్రీ బండారు తమ్మయ్యగాగు (ఐ ప్త పీఠిక+పు వర: ఈ రెండు శాఖల శారున్లు లితగమును వాూస్తతలమున నుంచుకొనియే వూటింతుతు సుల్ష శైవులు. పీళార్చకులు. తి థ్రీ యల్లంరాజు శ్రీనివాసరావ , 'వస్టానతయ పారిజాతము", ప్త కళ శ భారతీయ తత్స్యకాన్త్రమ, ర్‌న సంః, వృ 330, 382 శేఓ విజ్ఞాన సర్వన్వమ. 7వ సం॥ వు. 717, శ్రీమతి. ఫీ. చెంచుసుబ్బృమ్మ. శే “మరీచి విమానార్చనా కల్చ్పమ్మ, 77వ వటలము”", = వైష్టవార్ర వాజ్మయము, డా॥ వేటూరి అనందమూర్రి, పు 25 న్‌ వైష్టవాంభ వాజష్మయము, పప్పు 3. మకీ. శ్రీవైష్టబాదాక నిర్ణయమ, వు ;5 కేక్‌ పది ప్రాంచర్మాత (ప్రామాణ్య _(ఫకరఖమః శీత భారతీయ తత్హ్వళొస్త్రము, గ్‌ న పంకవు 317. మరియు శ్రీ యల్బయాతా శ్రీనివాసరావు, “వస్థాన్నతమ పౌరిజాతము", పు. 71

ఆచార్య విజయము _. మత సంగవాము ౭273

క. శ్రీవ్లైష్టవాదార నిర్ణయము, పు 274, 295 మరియు భా త. ళా, 5వ సం॥ పు. 280 మరియు శ్రీ మల్లాది సూర్యనారాయణళాన్త్రీ గారి సంస్కృత వాజ్య్మయ చరిత. 2వ సం. 1961, పు. 88

18 లా త.ళా 5 వనంణ పు 360, 382, 311, 283, 284, 342, 343

19. పది వు. 30.

ణు... పంస్కృృుత వాజ్మయ చర్మిత.2వసం॥పు 82

21 పెద. పు 92.

22 (బవ్మా మీమాంసా దర్శనము, చర్గ గణపతిళాస్త్రి, 19/6, వు 11

2 భారతీయ తత్ర్వ్వశాన్త్రము, జవ నం, షష్టాధ్యాయము, పు. 85, 52,

ద్జెక వ! మీమాంసా దర్శనము, పు. 99, 100, 101

25. పెదిపు, 96.

జు పైదివు, 90.

27. వపెదిపు 88

28 పెదిపు, 227,

29. రజ్జుసర్ప, చ క్రిరజత ఉదాహరణములు శతిలోగాని, స్యూతమునగాని

2 లేవు అని డా॥ రాధాకృష్ణన్‌ చెప్పిరి. ౫ 30. శ్నవసాద భూపాలుడు, ఆంధ విజ్ఞానము, పు. 2401, 3283

తీ ౪5.18

అష్టమ సోపానము ఆంధ సాహిత్యము -- శాంకర్నాద్వైత (పభావవు అదై్న్యైరార్డవ పూర్వ దిగ్గవ విధుం విద్యావదం (ప్రాణినాం నస్వీద్యద్వాగమృతాననం కృతధియాం సందేహ శంకాపహమ్‌! లిద్యద్వైరి జనోకక్రి వంక్తి మభిలా కల్పో క్రి సంఘోద్గల న్మా ధుర్యామృత పాన తృవ్త మనిళం వౌమి (వనీర్ధం గురుమ్‌॥ (ఆనంతానందగిరీ యము, 73వ(వ, పు, కక, క” షి ఈ. 11వ శతాబ్దనుందు ఆదికవి నన్నయ భారరాంద్రీకరణ ముతో [ప్రారంభమైన ఆంధ సాహిత్యము దాదాపు వేయి సంవత్సరముల కాలము విఖిన్న సాంఘిక, మత, రాజకీయ వరిస్థితులచే వభావితమై, కావ్య నాట కాది విభిన్న సాహితీ కాఖలలతో [వవృద్దమై, విభిన్న మన స్స్పంస్కారములు గల మానవాళికి ఖశయ మొనగు మవావృతమై, శత సవృసాధిక (గంత ఫల సమృద్ది గలిగి, ఆశితుల కెల్లజకు అనంద సంధాయక మగుచున్నది తత్వ జ్ఞానము (మతము) మానవ జీవిత నౌకకు చుక్కాని యగుటచే ఇంచు మించు సాహిత్య మంతయు త్మత్పభావమునకు లోనగుచుండును ఆంధసాహిత్యము (గంథరూపమును ధరించకముందే, ఆర్భధ దేశమునందు అనేకమతములు . దర్శ నములు తమ (ప్రభావమును నెజపి యుండినవి |కీశ రవ శ॥లో శ్రీ శంకరులు ఆవిర్భవించి, ఆ సమయమున వ్యావ్లిలో నుండిన 72 మతములను ఖండించి, అద్ర్వైళమతమును స్థాపించి యుండిం శైన- వైష్టవాది షణ్మతములు, జైన-

ఆంధ సాహిత్యము - కాంకరాద్వైత _వభావము డాక్‌ బౌద్దములు, న్యాయ - వై శేషికాది షడ్డర్యనములు, తదితర హైరణ్యగర్భాద్యనేక మతములు, వాని ఖండన మండనములు . గతసోపానమునందు వివరింపబడి యున్నవి. నన్నయకు వూర్వము అట్లు శాంకరాద్వైతము (వజల మానసముల పై నధికారము గలిగియుండినది.

నన్నయకు నమకాలమున లేదా తదనంతర సమీపకాలమున శ్రీమ్మదామా నుజులు (కళ 1017 . 1137) విశిష్టాద్వైత మతమును స్టాపించి (పచార మొశర్చినారు. 32 వ శన బననమళము (వీరశై వము) స్థాపింపబడినది ఈ మధ్యకాలమునందే మధ్వాచార్యులు ద్వైళమతమును స్థాపించి వ్యావ మొనర్చిరి, ఈ ద్వ్వైళార్య్యైత విశిష్టాద్వైత మతములును, శ్రైవమును ఎన్నో శతాబ్బములగా నేటికిని ఈమ (వ్రళావమును నెజపుచునే యున్నవి 18న శః॥న కైంనవము వచ్చినను ఆంధ సాహిత్యము పై దాని _పభావము అంత వినృతమైనది కాదు. శక9. ణు శఃలలో బౌద్ధమత (పభావము కొంత కనిపించుచున్నది

మతాదార్యులకు తమ మత (వదారమునకు, సిద్ధాంత (పతిపాదసమునకు (వధానాధార మైనది (పస్థాన్నతయము. “ఉపనిషత్తులు, భగవద్గీత, (బహ్మన్యూర ములు” (వతిపాదించిక త త్రము అద్వ్వైతమే అని శంకరులును, విశిష్టాద్వైత మే యని రామానుజులును, ద్వైతమే యని మధ్వాచార్యులును పతిపాదిందిరి. అందువలన ఆగ్ర్వైతాదు లన్నియు (వస్థాన్న్యతయ (వతిపాదితములై. అయా ఆార్యులచేత ఉపబ్బ్భృంహితము లైనవని చెవృవచ్చును కొవున అంధసాహత్య (పారంభదళలో 11 న ళ॥ నాటికి ఆద్వైతమనగా శంకరాచార్య . ఉపబృంహిత మైన (ప్రాచీన త త్రమే యని చెన్నవలెను. అందు శంకరులు (పఠ్యేకముగా (వకతిపాదించిన 11. జగన్మిబ్యాత్సము 2, జీవ (బహ్మైక్యము 3౩ మాయా (వస్తావనము అంతర్భవించి యుండును. అట్టి కాంకరాద్వైత తత్వమే నన్నయ నుండి నేటివరకు వెలువడిన ఆంధ సాహిత్యమువై వి సృృతమైన (సభావమును వెజపియున్నది.

అద్వైత (పభావముగల ఆంధ (గంథముల నన్నింటిని గూర్చి వీ లించుట యన్నచో ఆది పెక్కురు వండితులు సామూహికముగా నిర్వహించ వంసిన బృహత్కార్య[క్రమమే యగును ఈ విషయమును గూర్చి పత్కేక పరి శోధన గావించిన డా సన్నిధానము రామతారక పర్మబహ్మ్‌ ళాన్త్రగారు ఇట్లలి (పాయ పడుచున్నారు.

ల్లో ఆచార్య విజయము - సవిమర్శక సంశీలనము ఆర్యధసారన్వతము నందలి అద్వైత తత్వ కావ్యములలో ఈ కింది (వశ్యేకాంళముల ఫై వంశోధన సాగింపవచ్చును.

క) ఆర్భధ వై దికవాష్యయము 2) ఆంధ్రోవనిష ద్వాజ్య్మయము 3) ఆంధా ధ్యాశ్మ రామాయణములు క్త ఆంధయోగ వాశిష్టామాయణములు ర్స్‌ ఆంధ మహాభారతములు-అదై్యతము 6) అంధ భగవద్గీతలు గ మహాభారత సంబంధు లైన ఆంధ తత్ర కాన్మములు రి) అంోత్రర గీశలు- 9 ఆం్భధ- మవా భాగివళములు - అ ద్వెళము 10) మవాభాగనత నంబంధరులై న ఆంధ తత్త కావ్యమూలు 11. ఆర్మధ దెవీ భాగవతములు 12 ఆర్భధీకృత శంకర విజయములు 113) ఆందీకృత శ్రీ శంకరాచార్య కృతులు. 14) శ్రీరమణా (శ్రమ సంబంధుల ఆంధృాద్వెత తత్త్వ పౌహిత్యము 15) _వబోధ చందోద యాంానువాదములు - అనుసరణములు 16) ఆర్భధ ముక్తి కాంతా సుణ యములు క్షేగి ఆంధాద్వైత తాత్త్విక యవషగానములు 18 ఆంధాత్వైత కార్తిక నాటకములు 19. ఆం్యధాద్వైత తార్త్విక ద్విపద కావ్యములు 20, ఆంధాద్ర్వైత అాత్త్విక శతకములు. 2: అంధాద్వైత తాత్త్విక గేయ వాబ్మ యము .22. ఆంధధాద్వైత తాత్విక పాహిత్యము ఆంధధేతరుల సేవ, 23. ఆరధునికారధ సాహిత్యము - అద్వైత త త్రము 24 వరశురామ వంతుల వంశీ యుల అద్వైత త త్రకృతులు 25. ఆంధాద్వైత త త్ర్వకావ్యములలో స్వతం్శత ములు 2. శ్రీమతి కాంచ నవల్లి కనకాంబగారి యద్వ్వైత తా్రిక కృతులు 27. అద్వైత త_త్వకావ్యములలోని సాహిత్య విశేషములు.

ఈ యంశములన్నియు వౌక్కొాక్కటి పెక్కు (గ్రంథములు (వీనిలో కొన్ని యిరువదికంటె అధికసంఖ్యాకములైన 1గంతములు) వరిశిలింపవలసి వవిగా- నున్నవి. ఇవిగాక వేగిశాటి కొండనార్యుని ము క్రికాంతా పరిణయము, చిన వేంఠటవతి రచించిన సర్వార్థసారము, పెనుమత్స బుచ్చిరాజ కృతమైన వరత త్వ _వకాశిక మొదలైన (గంథములు ఒక్కొక్కటి (వత్యేకముగా పరిశో ధింంబడవలనియున్నవి.

ఇట్లు నుమారు మువ్చది మంది పరిళోధించి (వచురించవలసీన విషయము లౌక్కనివేత పరిశోధింపబడుచో ఆతడెంతటి వాడ్డైనను వళరిశోధన సమ్మ్యగ్రమని చెవుదగినదిగా మండుట యసంభవము.'కి

ఆంధ సాహిత్యము - కాంకరారై్యైత (వభావము లో

ఈ విషయమింత విషైర మైనది గావున ఇచ్చట దిజ్య్యూతముణా, న్గూల ముగా మ్యూతమే సమీషించుటకు అవకాళమున్నది. ఆయినను శ్రీ శంకరుల జీవితమును వరికోధించు ఈ నందర్భమున తెలుగులో వెలునడిన కంకరచర్మిత లను |పత్యేకముగా వరిశిలించుట యుచికముగా నుండును. ఈ దృష్టితో ఈ నమీకను 1. అర్మర అడ ంతసాహీత్యము ) 2. అంధ శంకరచర్శితలు. అనీ రెండు భాగములుగా వితజింవచచ్చుము.-

క. ఆంధ అద్వైత సాహిత్యము : " అంధ వైదిఠక వొజ్బ్యయము ;

వేదములను అనువదించుటకు ,పాదీను లెవ్వరును పాహసించినట్టు కాన రాడు. ఆధునికులు అ కార్య భారమును వసించి దిగ్విజయముగా నిర్వహించిరి.. వారీలో శ్రీ చర్గ గణపతిశాన్ర్రిగారు యజుర్వేదమునందలి పురుష సూ క్రమునకునుం మంత పువ్చమని పేరొందిన కొన్ని మం్యతముల సంకలనమునకును ఆంధ వద్యరూపానువాదము గావించియున్నాదు. వార ఆనువాదరీతికి ఉదావరణమఃం

“తస్యాః శిభాయామద్నే వరమాత్మా వ్యవస్థితః స్మబహ్మ_ సకవు సహరిః సేనిః పోఒక్షరః వరమ న్ప్వ్యరాట్‌* (మం్యతవుష్పము)

“ఆ యగ్ని శీఖమధ్య నలరారు వరమాత్మ

ఆఅకండె యా (ివ్మ యాతండె యా కివు

డాతండి యిర్శాదుండు నాళండె శాళ్వతు6

డారండె ఈనుదాన యలిలేకుడగు రాణా” - 13.

“అరధ బుగ్వేద నంహిత' అను పేరుతో బుగ్వేదమును గద్యవద్యార్మ శముగా ఆం్యరీకరించవలెనని సంకల్పించి అ మవోకార్యమును బాల వటకు నిర్వహించీన విద్వత్కవివరేణ్యులు కావ్యతీర్థ శ్రీ నేమాని వేంఠకటనరనీంహ శాస్త్రిగారు. వారు తమకు సందేవోస్పదములైే న కొన్ని బుక్కులను, నూ శ్రము లను మధ్యమధ్య వదలి, దశమ మండలమునందు 136వ సూక్తము (అప్టమాష్ట కము, సవ్రమాధ్యాయము - 136వ నూక్షము) వజకు అనువదించి 1932 టో" శి రిశేవలై నారుం దాదాపు అయికు సంవత్సరములు ఆవోరోతములు 1 మ్‌ంచి వారీరచన చేసినట్లు తెలియుచున్నది.

278 అదార్య విజయము = సవిమర్శక పరిశీలనము

ఇటీవల (1%1 నుండి) తిరుమలంతిరుపతి దేవస్థానమువారు ఫ్రీ నేమాని వారి ఆంధీకరణముతో గూడిన 'సమూల శ్రీమదాంధధ బుగ్వేద సంహితను తెలుగులిపిలో ఆయిదు సంపుటములుగా (పకటించియున్నారు.

1. (పఠమ, నం. | _పఠతమ. ద్వితీయ మండలములు,

డి ద్వితీయ. సం "3, 4, 5, 6 మండలములుం

కి. తృతీయ, నం ;?, 8 మండలములు.

క! చతుర్థ. సం :ః 9, 10వ మండలము, 8వ అస్టకము (వథమా ధ్యాయము వరకు

5 వంచమ. సం ; 10.8.2 నుండి ఆష్టమాధ్యాయాంతము వరకు నంపూర్ణ్జముగా.

దినికి సంకలనకే ర్త, పరిష్కర్త, వూరణక ర్రగా బృహక్కార్య భారమును వహించినవారు (చిహ్మర్తి, వాజ్మయ మవోధ్యక్ష, కళా (పవూర్ణ, డాక్టర్‌ వర్ణ మూడి గోపాలకృష్ణ య్యగారు.

“మొత్తం ఆంధ బుగ్వేద సంహితలో శ్రీనేమాని వారు విరచించిన వినిధ వద్యగద్యాలూ, అంకితం పద్యాలతోను, యజుర్వేద మం[త్రానువాద వద్యంతోను కలిపి 10,614 నేమాని వారి పద్యాలూ, నేను వివరించిన పద్యాలూ కలిపి చిట్ట చివర బుగ్వేద ఫల్మశుతి పద్యంగా నేను స్వతంతంగా రచించిన పద్యాన్ని కూడా కలిపితే అరధ బుగ్వేద సంహితలోని పద్య గద్యాల మొత్తం సంఖ్య 11, రిరర్‌ కాగలదు” (శ్రీ వడ్డమూడివారి పీరిక. (వ.సంపు 82) శ్రీ వడ్డమూడి వారు విరచించిన వద్యగద్యముల సంఖ్య 1251.

దీని నాంరీకరించుటలో శ్రీ నేమానివారు నూటికి తొంబది పాళుసాయణ భాష్యమును, అచ్చటచ్చట స్కంద భాష్యమును, దయానంద సరన్వతి శాష్యమును ఆధారముగా (గ్రహించినట్లు తెలియుచున్నది. (వనం. పీఠిక= పు రప శ్రీనేమాని వారి రచన ధారాళుద్ధి గలిగి, నులభశై లిలో మనోజ్ఞముగా నుండును. ఉదాహరణమునకు (వఠళమ మండలము _ సూక్తము ర9,.

బుష్‌ ౩ రావుగణ ప్యురుడు గోతముడు; దేవత : విశ్వేదేవతలు 8న బుక్కు : *ళదం కర్దేధిః శృణుయామ దేవాః భదం పశ్యేమావఖి ర్యజ్యతాః। స్తిర ర్థె స్తుష్టవాంసన్తనూభఖి ర్వ్యశేమ దేవపితం యదాయుః' (83)

దీనికి శ్రీ నేమానివారి యనువాదము రెండు విధములుగా వేర్వేరు వద్య్మములలో నున్నది.

ఆం్యధ సాహిత్యము - కాంకరాడ్వైత (వళావము ర్‌ు 1 *దేవతలార! శ్యోతముల (డీయగ విందుముగాక భ్యృదముల్‌ దేవతలార! న్నేతముల దివ్యము జూతుముగాక మీ కృవన్‌ దేవతలార[ చేయదు ముదీర్ణశరీరముతోడ సంస్తుతుల్‌ దేవతలార! యాయువును దేవపితంబుగ నిండు మాకిలన్‌.” (76) పాళాంతరము । 2. 'విందుముగాక మాచెవుల వేలుపులార శుభంబు లెప్పుడున గందుముగాక భఈద్రములె కన్నులనో యజనీయులార! యె వ్రందిరమైన యంగముల పోడిమిమిమ్ము నుతించువార మై యుందుముగాత నాయు విరవొందగ మేనుల నీకు నింపుగా. (727) జ నన్నయ రచనను ఎజ్జియ వూరించినట్లు, శ్రీ నేమానివారి రచనను శ్రీ వడ్డమూడివారు “ఠకదచనయకా' వూరించినారు అనర్గశధారతో స్తాగువారి శైలికి ఒక యుదాహరణము..- 9వ బుక్కు £ 'శతమిన్ను శరదో అన్ని దేవా యృతా నళ్ళ్యకా జరసం ఈనూనామ్‌! ప్ముశాసోయ్యత పితరోభవన్ని మానోమధ్యా రీరిషతాయు ః ర్లన్తోణ' (84) -తను £ 'శతశరదమ్ములు నిండుగ, సతతము దేవాశిదయను సంతతియు సదా పీతలౌచును బుణ్యగతుల(, _బతిహతి లేకుండ వెలుగ (బతుకుత జగరీన్‌. (7) శ్రీ వడ్డమూడివారే సామవేదమును కూడ అనువదించినట్లు తెలియు చున్నది వీరుగాక, శ్రీ ఐంకుపల్లి మబ్బయ్యళాస్త్రిగారు బుగ్వేదములో కొంత భాగమును, క్రీ కృష్ణమూ _ర్రిళాస్త్రిగారు కృష్ణ యజార్వేదమును, శ్రీ అన్నె కేళవార్యళాన్రిగారు కుకు యజార్వేదమును (దయానందసరస్వతి భాష్యాను సారముగా), శ్రీ విద్వాన్‌ విశ్వంగారు అధర్వవేదమును ఆర్భర్రీకరించినట్టు తెలియు చున్నది, ౯ ఆంధ ఉపనిషద్వాజ్యయము ; నిరాలంబోవనిషత్తును శ్రీ కందికంటి రామకృష్ణ కవియు, మాండూ క్యోవనిషత్తును థ్రీ చిజ్ఞాపూరి సు్కులహ్మణ్యకాస్త్రీగారును, ఈళావాస్యోపనిషత్తును, శేన.కఠ-బతరేయ.ఉపనిషత్తులను శ్రీ ఆత్మానంద యోగియు, ఈశ. కేన కథం

జ * ఆరార్య విజయము - సవిమర్శక వరిశీలనము (వశ్ళ్నోవనిషత్తులను " 'శ్రీమదార్భరోవనిషద్దాన దీపము” అను ేర శ్రీ కనుపర్తి మార్కుండే యళర్మగారును అనువదించియున్నారు థ్రీ కనువరరి వారీ కఠోవని ష్‌త్తు మండి. -

*+ఈ యోంకారమె బహ్మం

వీ యోంకారమె వరయ నీ యోంకారం .

జే యెజిగి యెవడు దేనిన

వాయముగా గోరు వాని కది సిద్ధించున్‌.” దీనికి మూలము... -

“ఏతగ్ద్యేవాక్షరం (బహ్మ, ఏళ ద్దే;వాకరం వరమ్‌! -

ఏతద్దేవాకరం జ్ఞాత్వా యో యదిచ్చకి తన్యతత్‌*” (వల్లీ శీ.న6 16) పె యనువాదము సుగమము, మూలానుగుణము. ఆంధ అధ్యాత్మ రామూాయణమనులు

అధ్యాత్మ రామాయణమును కాణాదము పెద్దనాదులు వద్య కావ్యముగా అనువదించగా, మామిడన్న నుర్యదాంబ ద్వివద రూవముగాను, మునిపల్లె ను(బహ్మాణ్య కవి కీర్తనల రూవముగాను రచించిరి వీనిలో పేర్కొనదగినది “సీతారామాంజనేయ నంచాదము.! దీని కర్త వరజరామవంతుల రింగమూ రి. ఈయన కాలము 170 పాంతము,

అంజనేయునకు సీఠాడేవి ఆారకయోగమును, శ్రీరాముడు పాంఖ్య - అమనన్క. ములను ఉవదేశించుట యిందలి [వధాన విషయము. మూలమునందు సద్యగహముగామన్న సాంఖ్యము, భగవద్గీతలోని పొాంఖ్య యోగ మాధారముగా ఇందు వి న్తరింపబడిసది. తారక .అమనస్కములు (కొ త్రగా చేర్చబడినవి. ఉవని షత్తుల చుండి. భగవద్గీత నుండి పెక్కు. శోకములిం దనువదింవబడినవి, *“దుఃలేవ్వనుద్విగ్న మనాః' (5 గీ 2.56) ఇళ్యాది క్లోక మిట్లనువాధదమయ్యెను._

“పావ్ల దుఖములకు భయవడక యోర్చి

కొసరి యపాన్త నుఖముల గోరికొవక

వీతరాగ భయ్యకోధుడై తనర్చు

నాఠ డాత్మ స్థిత్యపజ్ఞాడగు కపీర్చద[!” (3.145) ఇట్లీ గంకశము శ త్ర్వచృష్టితోనేగాక కవితానరముగా కూడ అతు త్తమ్మ కేజీకి తెందియున్నది.6

అంథ సాహిత్యము - శాంకరాద్ర్వైత _వళావము 281 ఆంధ యోగవాసిష్టములు ;

వాల్మీకి వణీతనుగా చవ్వబడుచున్న వాశిస్ట రామాయణమే యోగ వాళి ప్టము. పన్నెండు నంవత్నరముల (ప్రాయమున విరక్తుడైన శ్రీరామునకు వళ వడు దీనిని బోధించెను. సుమారు మువ్పదివేల శ్లోకనులలో నున్న = ఈ (గంత * మును కాశ్మీర దేశీయుడగు “ఆభినన పండితుడు" ఆరువేల క్లోకములకు ఈదించి శద్జాసవాశిష్ట'మను పేరుతో (ప్రకటించెను.

దీని వాళ్ళాధీకరించినవారిలో (వఠముడు 14వ శ॥వార్రైనీ మడికి సింగన. దీని సీతడు *వాశిస్టరామాయణ'మను పేరుతో అవోబల నృసింహస్వామికి ఆయీతమిర్చెను. - వైరాగ్యము, ముమువుత, ఉర్పత్తి, స్ధితి, ఉపశమనము, నిర్వాణమః అవి ఆరు పకరణమొలుగానున్న మూలము తెలుగున ఆఅయిచాశ్యా సమారలైైనది

ఈ (గంతమునే .. 18న శజలో జీవింలియుండిన ఈంగొండ వెంగమాంబ - ద్వివదకావ్యముగా రలించినది ' ఈ కనంబ్యతి మూలమున దాదావు సనగభాగమునకు సర్భగహింబినది = ఈ రెండు కృతులును స్వేచ్చాను వాదములే అయిోను ద్వివదమె వడికి సింగన(వధావము నామ మ్మాతముగానై నే. ఉన్నట్లు కనిపించురున్నది " మిథిలాధివతియగు జనకుడు కుకున కొనగ్‌న ఈ (శ్రింది సమాధానము అమూలక మైనది.

“అనఘ! చిత్చురువుడొక్క_డె

విను మన్యము లేదు త త్ర్వవిధ మిచ్చిదగున్‌)

తన నంకల్పమె బంధము '

తన నంకల్వ క్షయంబ తగ ముక్రియగున్‌ (వాళిన్ణ 1.143): ఈ సందర్భమున వెంగమాంబ డ్విపద్‌ యిట్లు సాగినది.

“నులలిత రిశ్పురుముర డొక్క రుండు ..

దక్క వన్మము లేడు తత్వార్థ మింత

నిక్కంబు నీవు దీనిక నంశయింవ ౨

వలదాత్మ సంకల్ప వాంఛ వింధవిమి

వెలయు నంకల్పలబు విడుతుటే ముక్తి” (ద్వి వాంరా అది. (పం)

పద్యలానమే గాక'కొన్ని పదములు కూడ ద్వివచలో+ (గహింపబడినట్లు 7 గుర్తించవచ్చును. వెంగమాంజి తన కృతిని తరిగొరత ) నృనించుడనంగ ౫

ఓ88 ఆచార్య విజయము = సవిమర్శక పరిశీలనము ఖ్యాతిగా వెలయు వేంకటరాయనికి ఆ లేదముగా అంకితము గావించినది ఇరువురి రచనలును సర్మగహధోరణిలో నడచినవే అయినను వెంగమ ద్వివద రీతిలో విషయము యొక్క యిమిడిక, స్వతంతత బాగుగా గోచరించుచున్న వి, ఆంధ మహాఖారతములు :

6౨ (0 కవ్మితయ భారతము : ఆంధ్ర సాహిత్యమునందు ఆదికావ్యమైన నన్నయ భారతము అద్వైత కావ్యములలో కూడ (వథమ స్థానీయమే, ఆయన తన క్రావ్యమును “శ్రీవాణీ గిరిజాశ్చిరాయ' ఇత్యాది మంగళ ళ్లోకముతో [పారం లించినాడు. ఇందు పురుషో త్తమాంబుజనవ థ్రీ శంధరులను తిమూర్తులను [పార్థించినాడు, వారిని వేద్యతయ మూర్తులన్నాడు కావున వేదోక్రమై (హ్మం విష్ణు శివాత్మకమైన వరత త్ర్వమేదో అట్టి యేక్రైక బహ్మమునే ఈ ళ్లోకము ద్వారా ఆయన సంభావించినట్టూహింవ వచ్చును.

తిక్కన వ్యాసులవారిని స్తుతించుచు 'కావించె ధర్మాద్వైతస్థితి భారరాఖ్య మగు లేఖ్యంలై న అమ్నాయమున్‌* అని అద్వ్వైతస్థితియే భారత పరమార్థమని వాచ్యముగా వకటించియున్నాడు. మజియు కాంఠ్యాను కాననిక సర్వములలో చేయబడిన యుపదేశము ఆద్ర్వైతపరమనుట స్పష్టము. శివుడు పార్వతికి ఆత్మ సాయుజ్యపా ప్రి సాధనములను (పత్యేకముగా దెల్చుచు.

*“చరియించు భక్త జనులకు

పరమానందై కతానుభవ మొసగుదు న

వ్వెరవున మత్పాయుజ్యము

దొరకొను వారలకు విచకతోయజవదనా!”* (అను 5270)

అని పలుకును ఏకమైన పరమానంద రూప సాయుజ్యము జీవ (ఐహ్మైక్య్మ మగును

ఎజ్జా పెగడ తాను ళంలుదానుడై నవ్పటికి నృసీింహవురాణమును లచించి తన హరిహరాద్వైత హృదయమును ఆవిష్కలరించినాడు. మణియు భారతారణ్య వర్వశేషమును “తృదచనయకా' పూరించుటతో ఆయన నన్నయ్య భట్టారకుని నంకల్పమునే నెరవేర్చినాడు ఉదాహరణమునకు ధర్మవ్యాధుడు కౌళికునితో “దేహమునగల వహ్ని స్వరూవమును చెవుచు - *పాణాపాన సమాహికుంగై సకల డేహంబులయందును జరియించుచున్న పావకుండు జీవాత్ముండు .. ఇట్టి జీవాళ్ముండ కడా వరమాత్ముండు" (ఆరణ్య, 5.104) అనుటయేగాక_..

అరధ సాహిత్యము = కాంకరాద్రైత [వభానము జు 4భూతములయందు వెలిగెడు

భూతాళ్ళుని నెజుగుదురు (ప్రబుద్ధులు నిత్య

జ్యోతిర్మయు నవ్యయు న

ద్వైతంబగు బుద్ధి నూవ్మ ధర్మము వలనన్‌" (ఆరణ్య, 5106)

అని అద్ల్వైత శబ్దమును వాచ్యము చేనీయున్నాడు.

కావున అంధమహాభారతమున కవితయ [వతిపాదిరమైన త్రము అద్వైతమే యనుట ముంజేతి కంకణము

(11) ద్విపద భారతము ॥ కవ్శితయ బారతమునలెనే ఇదియు స్వతం 1ఈముగా సాగిన అనువాదము బర్తేపాటి తిమ్మయ్య ఆదివర్వమును, ఆరణ్య వర్యమునుండి (దోణవర్వాంతము వజకును, బాలసరన్వతి నభావర్వమును, ఆతుకూరి సోమన తక్కి.న వర్వములను రచించిరి ఇందు ననత్చుజాతీయము కూడ అనువదింవబడి నది.

“విడువక యాత్మ వివేక న్నేతమున

బొడగాంచు యోగికి బొడమునే మాయ

మాయలో నుండయు మూయా విదూర

మై యున్న ఠతశ్ర్రంబు నరిదియె యెజుగి

ఇర్యాదిగా కంకరుల మాయావాదము ఇందు అచ్చటచ్చట కనిపించు చున్నది.

(111) శ్రీళ్ళష్ణభారతము $ ఇది శ్రీ శ్రీపాద కృష్ణమూ ర్రిళాస్త్రి గారి యథామూలానువాదము ఇందు కా త్రిక నన్నివేళశములలో ళాంకరాద్ర్వైత _పభావ మున్నట్లు కనిపించును.

“ఆత్మానం ఐవుధా కృత్వా కాన్యేవ వవిచక్షడే” (కాంతి, 80.11) ఇర్యాదిగానున్న మూలమును శాస్త్రిగా రిట్టనువదించినారు...

*అ పరమాత్మ మాయా వృతుండయి బహు

రూపముల్‌ రానౌంది యేపు మీరు జీవత్వమున్‌ దానె చేకొను గుణములన్‌ నృష్టించును నగహరించు మరలి (శాంతి. ర.5ా)

ఇట 'మూయానృ్ఫళుండయి - జీవత్వమున్‌ దానె చేకొను' అను వదములు

అమూలకమొలు, అద్వైత (వతిపాదకములు,

రక్ష ఆచార్శ విజయము = సవిమర్శక వర! లనము

(17) విర్వచనాంధధ్ర శ్రీ మహాభారతము ॥ దీనిని ఆర్షకవీ శిరోమణి శ్రీ బులుసు వేంక టేళ్వర్లుగారు రచించిరి " ఇది కవ్మితయ భారతము" కంటె నం్యగహమైనది. ఆయినను ఇందు భగవద్గీత అధ్యాయ [కమమున 250 పద్యము లలో సాగినడీ." శంకరుల మాయావాదమా కాంతిపర్వమునందలి లీష్మ ధర్మజ సంవాదములో నిట్లు కనిపించుచున్నడి..-

“మాయ యను దేవామున్‌ గల

దే యది గుణనికరమంచు నెటిగి గుణంబుల్‌

పాయం టోచిన బోధమె -

టేయంఖ నొసంగు ముక్తి నీద్దించు తుదిన్‌.”

శంకరులు నూయను అనిర్వచనీయమన్నారు. అయితే, చానివలననే తిగు జాత్మకమైను ఈ పపంచ. సృష్టి జరిగినదన్నారు. దీని వాధారముగా గొని బులుసువారు *“గుణసముదాయమే మాయ' యని నిర్వచించినారు. ఇందలి భాష్స.- శైలి నుగమములగుటచే సాధారణ లాషా పరిజ్ఞానము గలవారి కందరికి ఇది తృ ప్రిగలిగించును. ఆంధ భగవద్గితలు :

_ ఓవస్ణాన్నతయములో స్థానము పొంది, శ్రీ శంకరుల భాష్యమునకు అవకాశ మొసగిన శ్రీమదృగవర్గిత భారతాంఠర్గత మైనది దీనిని ఆంధ్రీకరించిన కవులు 'పెక్కురున్నట్లు తెలియుచున్నది వారిలో ఇరువది యిద్దర్తి రచనా విశేషములను డా॥ సన్నిధానము రామతారక వర్మబహ్మ శాస్త్రిగారు వివరించియున్నారు 4 వాని నుండి యుదాొహరణమునకు ఒక్కటి మ్మాతము (గహింవబడుచున్నది. “భగవద్గీఠాసారోద్దారము' ఆరాళ్వాసముల వద్య [(గంఠథము కంభంపాటి నారపామాత్యుడు భగవగ్గిత నాధారముగా గొని తనకు తెలిసిన వేదాంతముతో కలిపి దీనినౌక న్వతంత _గంతముగా రచించెను

“అధ్యాత్మ జ్ఞాన నిత్యత్వం తత్త్వ జ్ఞానార్డ దర్శనమ్‌!

ఏతత్‌ జ్ఞాన మితి (పోక్ర మజ్ఞానం యదతోఒన్యథాళి (మ12. అను ఈ శ్లోకానువాగము.. పెక్కు.నద్యములలో సాగినది వానిలో నొకటి _

'స్టరమైన ఆత్మ సేవని.

యరసిశ ద్యర్భమలు అన్ని హదియింవబడున్‌

ఇఅర్యధ సాహిత్యము . కాంకరాద్రైత (ప్రభావము ౮౭ వరికి

మరియు అహం (టవ్మాస్మ్యని

గురుతరముగ [శుతులు పలుక గురితో తెలియన్‌

ఇందు “ఆత్మ సీవు, అహం (బవ్మాన్మి' ' అమనవి. ఈ [గంథ మద్వ్వైత తత్త్వ (వతిపాదక మని తెల్పుచున్నవి ..ఇందు ఛందో వ్యాకరణాదుల కంటె భావమునకే [ప్రాధాన్య మీయబడినందున సర్వజన సుబోధముగా నున్నది మహాభారత సంబంధులైన ఆంధ తత్వ కొవ్యములు :

(1) సనత్సుజాతీయము :- భారతాంతర్గత మైన ఈ భాగమునకు శంకరులు భాష్యమును రచించినారు. ఈ భాష్యము నాధారముగా గొని థ్రీ ఠాడూరి లవష్మీ నరనసీంహరావుగారు (3ట6. 1936) శ్లోకమున కొక వద్యము చొవ్పున అను వీదించినారు అట్లే శ్రీ మిన్నికంటి గురునాథళర్మగారు 1968 లో తమ 72వ యేట దీని నాంధ్రీకరించి యున్నారు ' వారు దీనిని శంకర భాష్మానుసారి యని మా్యతమే తెల్చినను, ఇది ఆర్మధీకృత శంకరవావ్య మనదగియున్నది

(౮) పరత త్ర్య" రసాయనము :. ఆ్మళమవాస *పర్వాంతర్గత హర = సనత్కుమార చంవాదము దీనికీ మూలము 17. 15 ళ॥ల (పాంతమునందుండిన ఫణిపతి లట్టు కాను గురువునుండి (బోపాంచిన అనేక విషయముల నిందు చేర్చి

అఐదొళశ్వాసముల కావ్యముగా రచించెను. ఈయన శైలి (వఐంధ రోరణిలో సాగినది = “హరినామ కథన రుంరూనిలోద్దతిచేత, తూలడే 'ఘోరాఘ తూల మితి" ఇఠ్యాదులందు కుదాహరుణములు. మొత్తము మీద ఇది యొక యుత్తమ రచన (11) శ్రీరామ న్తవరాజము:- శ ర్త ముమ్మడిమల్లన్న (16ళజ), ఇది నద్మ పురాణాంతర్గత మైన శ్రీరామస్తవరాజమున కాంద్రీకరజము వ్యాసుడు ధర్మజు నకు చెప్పినట్లుగా గురుశిష్యుల లకజూదికము? ఠాజయోగ్‌ము , ఇందు విఎరింన బడ్‌నమి ఇది యముితము.

ఏ ళ్ళి కుక - చరితము: కర్ర పరశరామవంతుల తామమూటల్రి (1750 (పాం) ఇది ఐదాళ్యాసముల కావ్యము కాంతి వర్వమున లీమ్మడు ధర్మజుని కుపదేశించిన శుకచర్మితము దీనికి మూలము. చంచనాశ్వాసమునందలి ఇము కాంరా = స్వయంవర వృత్తాంతమంతయు రామమూర్తి న్వకపోల కల్పితము. ఇందలి వ్‌చన ఉపౌఠమైనది. పకయోగి మోకము పొందుటను ఈ కవి ముట్లు వర్జించియున్నాడు.

బలీ అచార్య వీజయము - నవిమర్శక పరిశీలనము “అట౯జెందెన్‌ కుకయోగి సద్గురు కటా మ్‌ పేశమున్‌ నూవ్మద్భ గృటితాలండ చిదంత రిక్షము (తిల మై లశ్యమున్‌ విమ్ణు ధూ ర్‌టి వద్మాసన శక నిర్దర మను ల! క! ష్య వ్యాఘ వక్షీ (యమో త్కట థీ సావ్యపరోవమున్‌ సకల త క్ర్వాధ్యషమున్‌ మోక్షమున్‌."

ఇందలి 'అఖండ చిదంతరిక్షము' ఇత్యాదులు అద్వైత సూచకములు.

(₹) కపిల గోసంవాదము :. కర్త రామావజ్జల శొండులట్టు (17 శః). శాంతి వర్వమునందలి ఈ కథను మూలముగా టోపాంచి, ఈ కవి అఆరాశ్వాస ములలో నాతి సంక్షేప విన్తరముగా దీనిని కూర్చెను.

(శ) యాజ్ఞవల్క్య మవాముని చర్మితము:. కర్త శ్రీ కొలుకుల పిచ్చెన కవి (20 వ ళ॥). ఇది సుమారు 1800 గద్య వద్యములున్న బఐదాళ్వాసముల శాన్మము చివరి రెండాళ్వానములు త త్ర్రభరితములు

దీనికే శ్రీపాద కృష్ణమూ ద్రికాస్త్రిగారి యనువాద మొకటి యున్నది,

ఈ యిరుపురికి భాగవతుల లక్ష్మీవలిళాన్త్రిగారి “వచన యాజ్ఞవల్క్య చర్మితము” ఉపకరించినది.

వీని శన్నింటికి మూలము ళాంతి వర్వములోని యాజ్ఞవల్క్య జనకరాజ

ళా నంవాదము

(711) వివేకసారము $. వరళురామపంతుల రామమూర్తి దీనిని నాలు గొళ్వాసముల వద్యకావ్యముగా రచించెను ఇది ళాంతివర్వమున లీష్మ ధర్మజ నంవాద రూనముగా నున్నది. అచ్చటచ్చట కొన్ని కఠలున్నను ఇది (టవవధాన ముగా ళాన్హ్ర్యగంథము. ఆంధ ఉత్రరగీతలు:

మవోభారత_.ఆళ్వమేధ వర్వమున 16వ అధ్యాయమువజకు గల శ్రీకృష్ణా ర్థన సంవాదమే ఉత్రరగిత. " దీనిలో మూడధ్యాయములకు గౌడపాద భాష్య మున్నది.

ఆంధ సాహిత్యము - కాంకరాద్ర్వైత పలానము 287

18వ శః పూర్వార్థమునందుండిన వల్లూరి లవ్ష్ష్మీనారాయజణయోగి 'ఉ త్తర గీతామంజరి యను పేరుతో మూడధ్యాయముల మంజరీద్వివదగా అనువదించి నాడు ఆలూరి రాజేశ్వరకవి దీనినే 'ఉత్తరగీత' అను పేరుతో నాలుగధ్యాయ ముల వద్య్మ్మగంతముగా అనువదించినాడు. ఇందు సంగహీకరణమే _వధాన ముగా కనిపించును %(గంఠమల్యన్య =. , నానార్జీహ్‌. ఆ ఇర్యాది రెండు ళ్లోక ములు (1-19, 20) ఈ క్రింది ఒకే సద్యమునందు అనువదింవబడినవి:

*నదిదాటి తెప్ప విడుచు ప

గిది వే రాల్చుకొని పెరుగింజల గడ్డిన్‌

వదలెడు సామెత విడు కో

విదు డఖిల (గంఠముల వివేకపు దృష్టిన్‌."

“శ్రీరామ నృసింవహామూ ్రిక వులు" అను జంటకవులు, గద్వాల నంస్థాన పండితులు 'తేటగీత = ఉ త్రరగిత' అను పేరుతో దీనినే గొడపాద లాష్యాను సౌైరముగా అనువదించిరి.

ఇద్టిడే అహ్టైవ్మక గీత అష్టాన్నకుడు మౌనభార్గవునకు ఉవదేశించినది. దీనిని *అష్టావ్యక గీకాళాస్త్రము' అను పేరుతో సూరయ కవియు *ఆహ్హైవక సంహిత" అను పేరుతో శ్రీ బులును వేంక టేశ్వరులు గారును అనువదించి యున్నారు. ఆంధ మహా భాగవతమనులు :

సర్వ వేదాంత సారం యత్‌ _బమహ్మా ర్మైకల్వ లక్షణమ్‌!

వన్వ ద్వితీయం తన్నిష్టం క్రైవల్లైక _వయోజనమ్‌॥

(సంస్కృత మవి బాగ. 12.13.11)

అనుటవలన వ్యాస్మపో కమైన శ్రీమద్భాగవతము అద్వైత తత్త్వ (వతి

పాదకము. ఈ దృష్టిలో సాగిన ఆంధదీకరణలు - పద్య (గంథములు ఆరును, ద్వివద (గంత మొకటియు కనిపించుచున్నవి.

1. శ్రీ మదాంధ మవోభాగవతము, పోతన:

*వేశ్రులారంగ శివుని వూటింపడేని

నోరునొవ్వంగ హారి కీర్రీ నుడువడేని” ఇత్యాదిగా హరిహరాద్ర్వైతమును వ్రకటించిన అ క్రకవి పోతన అయన భాగవతము అద్వైత బోధకమనుట జగ

న! బార్య విజయము . సవినముర్శక వరిశీలనము ” మెటిగిన సత్యముం అయినను స్టాలీ పులాకముగా ఈ ఒక్క... ఉదాహరణమును (గహింపవచ్చును

(దవ్యక కర్మ చ కాలళ్చ స్వభావో జీవ ఏవచ।

• వొసుదేశాత్చరో (బవ్మ న్నత్వన్యోఒర్జోఒ స్తి త త్వతః॥' (85.14) అను"బోక మునకు పోతన యనువాదము, *న షజియు దేహమునకు (ద్రవ్యంబు లైన మహాభూశంబులున , జన్మనిమి త్రంబులై న కర్మరిబులును, కర్మ షోభంబైన కాలంబును, కాల వగ[ణామ హేతువైన స్వభావళబును, భోక్తయెన జీవుండును వాసుదేవుండ కా నెజుంగుము *:

“జీవో _ఐహ్మైన నావరః' ఆనునది ఇచ్చట వతిపాదింపబడిన తత్త్వము"

11. శ్రీపాద కృష్ణమూ ర్రిళాస్త్రీగారి శ్రీకృష్ణభాగవతము,

శి శ్రీరామ నృనీంహమా రి (గంథం శ్రీరామమూర్రి, ఇబ్దంకి నర సీంహమూ ర్తి) ఉంటకవుల *శ్రీమదార్థధ భాగవతము

కళ శ్రీ బులును వేంక టేశ్వర్షుగారి “నిర్వచనాంధ్ర శ్రీ మవిభాగవ ఈము" -*ఈ (గంఠ్యతయము పోతిన మార్గమునే యనుసంంచి, మూలాను గణుముగా సౌగిన ఉత్తమ _ (పశ రచనలు,

ఇ) శ్రీ మద్భాగవతై కాదళ స్మం౦ఛము 1కర్త శ్రీ కోవూరి వట్టాభిరామ శర్మగారు (1924). వెలిగందల నారయ యనువాదము విశిష్టాద్వైత మళఠా చారాఖిమానావేశ (పకటముగా నుండుటతే - తన్నివాఠణార్థము . మూలాను గుణముగా నాం్భద్రీకృతమని పీఠికలో గంధక ర్రయే స్పష్టము చేసియున్నాడు

ఇ) శ్రీమద్గురు. భాగవతము : శ్రీ మిన్నికంటి గురుశాథశర్మగారు రచించిన ఈ (గంఠము 1946 లో 1పారంభింపబడి, మూడు సం॥లలో పూర్తి చేయబడినదట. ఇది యేశాదశ ద్వాదళ స్కంధములకు మ్మాతమే అనువాదము, మూలము 1933 శ్లోకములలో మఘండగా, అనువాదము 2481 గద్య్మవద్యములుగా 'సెంచబడినది. శ్రీకృష్ణ డుద్ధవునకు చేనిన యుపదేశమునందు ఆఅద్వైళ తత్త్వ మును గమనింవవచ్చును.

యదిదం మనసావాచా చతుభ్యాం (వడాదిభిః।

వశ్వరం గృహ్మమాణంచ ఏద్ధి మాయా మనోమయం॥ి

ర (శ్రేమద్భాగల కేపి 7.7)

అక్కధ సాహేత్యము = ళాంకరాట్రైత వళావము కీర “ఇర్యదియంలులవే _గహింపబడునదెల్ల చమూయయే యది మనోమయ మనత్తు' (11.5) అని మూలాన ఎతిముగా అనువదింపబడినడె. ఈ కవిరచన నిర్దక్షము, ఖైలి ఢారాళముం 1 రెండున్కంధములకు పోతనరచన లేని లోటును ఇది లీర్చుళున్నడిం (71 శ్రీ శాగవఠము 6 ఇది ఈరిగొండ వెంగమాంబ రదించిన ఫ్విపదకావ్యము. భాగవతిమును ద్వివదీకరంచిన కవులు "పెక్కుళున్నట్లు తెలియ కన్నది, మడికి సింగన (13751435) దశమస్కంధమును, డోనూరి కోనేరు నాళుడు (154) నం్యగహముగా “బాలి భాగవతము'ను, రత్నాకరము గోపాల కది (14వ స! చివరిలాగము) దశమన్కం౦ధ మును, రూర్జటి లింగరాజు (17 వ శ॥) మొదటి వాలుగు స్కంధములను రచించియున్నారు. దేకుమళ్ళ రంగశాయి రచన నామమాకావళిస్ట మైనది ఛక్కినవి కూడ అసమ్మగము గానో, ఉత్సన్నములుగానో నిలిచినవి వెంగమాంబ భాగవతమును పూర్తిగా రచించియున్నట్లు తెలియుచున్నది గాని, అందు సగభాగము. మొదటి ఆరుస్కంధములుు మాళమే (వాతపతుల శూవమున లభ్యమగుచున్నది లభించినంతవరకుగల (గంథమునకు మూలము, ఆధారము పోతన కృతియే యని చెవ్వవచ్చును. *విశ్వజన్మ స్థితి విలయంబు లెన్వని వలన నేర్పడు ననువ ర్తనమున , వ్యావ ర్హనమున --౨.' (పోతన భాగ, క 3థ ఇత్యాది కథా శపారంభ వద్యమును వెంగమాంబఎ *వెలయ సృష్టిస్థితి వీిబయంబులెవని వలన నేర్పడు ననువర్తనంబుననుి (ఆర్‌. నం. 247 6వ పుట) ఇర్యాదిగా అనువదించినదింక్‌ మహాభాగవతసంబంధులైన ఆంధ త _కకొవ్యములు:ః (1) వరతత్త్వ (వకాశిక ః శ్రీ పెనుమక్స అుబ్చిరాణా (19 వశః చివర) దీనిని ఎనిమిదాశ్వాసముల బృహక్కావ్యముగా రచించినాడు, ఇది కుక మపహార్షి ఉపదేశ సారము న.

ణీ౦ ఆచార్య విజయము - సవిమర్శక వంశీలనము

(1) (అహ్మవారద నంవాదము : ఇది కొణిదెన వాగయ్య కృళము, మహాభాగవతములోని ఉవనిషత్సారమగు _(బఐహ్మ నారద సంవాదము దీనికి మూళ*ను, ఏది ఆరాశ్వాసములుగా ననువదింపబడినది

(111) రాజయోగ సారము ః తరిగొండ వెంగమాంబ కృతమైన ఈ ద్విపద కృతికి '“రాజయోగామృతసారిమను నామాంతరము గలదు ఇది ఇంచు మించు 900 ద్వివదలలో మూడు _పకరణములుగా నున్నది. భాగవతము తృతీయ స్కంధమునందలి కర్దమ (ప్రజాపతి వృత్తాంతము (కపిల - దేవహూతి సంవాదము) దీనికి మూలము. ఇందు కథాభాగము సంగహింసబడి, తాత్తిక భాగము పెంచబడినది ఈ పెంచిన భాగములో (కుతి నూక్తుల యొక్కయు, ఉవనిష ద్వాక్యముల యొక్కయు, శ్రీ శంకరుల ళ్లోకముల యొక్కయు అను వాదములు చోటు చేసీకొన్నఏ. శ్రీ కంకర కృతమైన.

“కాశీ కేతం శరీరం (తిభువన జననీ, వ్యాపిని జ్ఞానగంగా,

భక్షి శర్దా గయేయం నిజగురుచరణ ధ్యానయోగః వయాగః।

విశ్వేశోయం తురీయః సకల జనమనః సా&ిభూతో&౬ న్న రాత్మా'

(కాశి పంచకమ్‌, ర్స్‌

అను శ్లోకభాగమును.._.

*కాశిగయా వయాగలు నందయుండు

దేశికుడట మహాదేవుడై యుండు" (ద్వితీయ వ 25, జ పుటలు

అని సర్ధగహించినది. ఈ కృతి కొందరు కపులచే యశకగానముగను. వచన కావ్యముగను పరివదర్రిత మగుటయు పండితులచే వ్యాఖ్యానించబడుటయు దీని పళ న్తిని వెల్లడించుచున్నవి,6 ఆంధ దేవీ భాగవతములు ;

(ఫి 19వ శ పూర్వార్థ మందుండిన శ్రీ ములుగు పాపయారాధ్యులుగారు.

(మస శ్రీ దాను శ్రీరాములుగారు (331) శ్రీ తిరువతి వేంఠటకవులు

(1ఇ) థ్రీ (తీపురాన తమ్మనదొర, (౪) శ్రీ నోరి నరసిం కాన్చీ

అనువారు దీని నాం ధీకరీంచిశారు

తిరుపతి వేంకట కవుల 'దేవీభాగవతము”* ఒక్కవట్టునగొని, ఓక్క దేతి మీదుగాగాని రచింపబడినది కాదు ఇందలి నవమ _ దళమన్కం౦ధములు వారి

ఆంధ షీహిత్యము = శాంకరాద్ర్వేత _వళావము లిం శిష్యులు రచించినవి. మొత్తము ఆరువేల గద్యవద్యములలో రెండువేలు వారి శిమ్మలవి. ఏమైనను తత్త్వ (వతిపాదనమునందు మాతము వారందరికి ఏక వాక్యతయే కందు.

(బవ్మూ నారదున కువదేశించు సందర్భమునె

“వరమాత్ముడనగ ళ క్రియ

పరికింవగ శ క్రియనగ పరమాళత్ముడ యీ

యిరువురకుం జొన్పడు నం

తర మెజుగగ రా దదెట్టి త త్త్వజ్ఞులకున్‌_

(తృతీయ న్క-ం, సవ్వమాధ్యా 131) అనునది అందు _పతిపాదింపబడిన అద్వైతత త్ర్ర్వమున కొక యుదాహరణము. ఆంధ్రీకృత (శ్రీ శంఠరాచార్య కృతులు :

(1) యోగకారావళలి ౫ లోకా రెడ్డి రామకృష్ణమా చార్యుడు దీనిని వద్య రూవముగా అనువదిందెను. మూలమున అధికపాఠములతో గలిపి 30 శ్లోకము లుండగా, అనువాదము 28 పద్యములలో సాగినది,

(1) వివేశచూడామణి। దీనిని పలువురు పండిశులాం దీకరించియున్నారు. పీరిలో మొదటివారు నడకుదుటి రామన యని తెలియుచున్నది. దీనిని ఈయన ఐదాళ్వాసములుగా మలచినాడు. ఈయన 'హరిమీడే' స్తవమును కూడ అనున దించినాడట. ఈ రెండు కృతులును ఆలభ్యములే

తక్కిన అనువాదకులు = శ్రీకోవూరు వట్టాభిరామళర్మగారు, శ్రి మొట వర్తి చిన సోమయ్య చౌదరిగారు, ఫ్రీ రుర్భా స్యుబహ్మణ్య శర్మగారు, శ్రీకావూరి వూర్ణచందరావుగారు వీరందరి యనువాదములు ఇందుమంచు మూలానుసారు లె బ్లోకమున కొక వద్యముగా సాగినవి,

*వాగ్రైఅరీ శబ్దరురీ కాన్త్రవ్యాఖ్యాన కొళశలమ్‌।

వైగుష్యం విదుషాం తద్వ ద్భుక్తయే నతు ముక్రయేః' (60) అను క్లోశమునకు అఆనువాదములు ౨ 6కే కోవూరి వారిది

“అటులే వండితులగువారి యలఘు విద్య

మాట పొంక మువన్యాన పాటవంబు

చక అభార్య విజయము . నవిమర్శక పరిశీలనము శాస్త్రముల నర్జములు సెవ్వ శక్షి యెల్ల

పొట్టకే గాని ము క్రికి బోవగాదు "

(2 చౌదరి గారిది:

*“నదమలమగు వాగ్ర్వైఖరి

పద మాధుక్యమ్ము శాన్త్ర వరచయమును కో

విదులకు నన్నవదములు

బుధచర్మదమ ముక్తి బోధములుగా వేవుడున్‌ *

(8) దుర్భావారిది ;

“శబ్దరురియు వాగ్ర్వైఖరి కాన హృదయ

వివరణాఖండ పాండిత్య విలసనమ్ము

విబురులకును సాఇాక్కార విరురులకును

లుక్రికేగాని కాడు విముక్తి కేపుడు”

వీనిలో కోవూరు బారి భావము మూలళానుసారియే గాని భాష 8థిల ఇంఠరముగా గున్నడి దుర్భావారి శైలి కొంత [పౌరమై ఈత్సమపద విశిష్టముగా మున్నది చౌదరగారి రచన నరళమై, వ్యర్థపదరహితమై, మనోజ్ఞముగా ఉత్త మముగా నున్నది,

(121) వేదాంత డిండిమము : అను కర్త శ్రీ పెండ్యాల వారాయణళర్మ గారు (1930) ఒక్కా క్క శ్లోకమున కొళ్కాక్క. తేటగీతిగా అనువాదము హీగినది వద్యములు చక్కని ధారాజరద్ధి, సారళ్యము గలిగి, సామాన్యజనులకు- బాలురకు అందుబాటులో నున్నవి చీనికి కవి *వేదాంత గీతా డిండిమ'మని 'పీరిడెను,

*“బహ్మాసత్య” మిత్మాది శైకమునకు అనువాదము=-

*“నత్యమెప్పుడు (విహ్మము జగము మిథ్య

జీవుడే బహ్మ మితరుని జెప్పవలదు

దీని తెలిసిన మనుజుండు తేజరిల్లు

ముక్రినౌందుట తథ్యంబు ముద్దుకృష్ణ!” (67

ఇది “బాలవ్యాస' వార ణానీ న్ముబవ్మఅ్యళాస్త్రిగారిచే పరిష్మృతము.

దీనినే అనువదించిన మరొక శవివి నాగశేషడుగారు (976) *బమ్మ నత్య' మిళ్యాది క్లోకమునకు వీరి యనువాదము__

అంధ సాహిత్యము _ కాంకరావ్టైత _వలావము ర్జం3

“జగము మిళ్ళయౌొ [బవ్ముము సత్యమగును

(బ్రహ్మమే జీవుడగుగాని వరుడుగాడు

యుక్రి నిది తెలియు నతండె ముక్తుడనుచు

డిండిమని మోగె వేదాంత డిండిమంబు.”

ఈ కవి కౌపీన పంచకము, [బవ్మానుచింతనము అనువానిని కూడ ఆంధధ్రీకరించియున్నాడు.

(1) ఆత్మబోధ 60 శ్లోకములలో నున్న ఈ (గంథమును వద్య ఈూవమున ననువదించినవారు - 1. శ్రీ అల్సనరాజు నువిహ్మణ్యకవి (వ శ 2 శ్రీ తీరువతి వేంకటకవులు (19 వళణ) (ఆసమ్మగము) 8 శ్రీ జె కృష్ణారావు గారు (1934, శ శ్రీ మోచర్ల రామకృష్ణగారు (1936), 5 శ్రీ కావూరి పూర్ణచందరావు (1962), 6 శ్రీ పిపపాటి నారాయణళాన్త్రి

వీరిలో శ్రీ అల్లమరాజు నుబహ్మణ్యకవి దీనిని ఆటవెలది. రేటగీతులలోనే రచించినారు.

బోరో ఒన్మసాధనేభ్యోహి, సాఇాన్నోమైక సౌాధనమ్‌।

పాఠకన్య వహ్నవద్‌ జ్ఞానం, వినా మోక న సిధ్యతిః' (2) అను శ్లోకము నకు వీరి యనువాద మిట్టున్నదీ....-

*“అన్మసాధనములకన్నీ నరయ ,బహ్మ

బోధ మొక్కడె మోమ్షైక సాధనంబు

పాకమున కగ్నవలె దానగాక మోన

వదవి వేజాంట గోలుగడు వద్మనా!'

ఈ యనువాదము మూళలానుసారి, సరళము.

(శ్ర శ్రీ ద&ీణామూర్తి స్తోతము : దీని కారధ సద్యానువాదములు రెండు ముదితమై యున్నవి, అనువాదకులు క్ష శ్రీ మద్దులపల్లి నుబహ్మణ్య శాస్త్రిగారు (వావిళ్ళ), 2 శ్రీ అల్లక వీరభ్యదకవి (కొండ సల్లి) “మౌనవ్యాఖ్యా" ఇత్యాది క్లోకమునకు వీరి యనువాదములు__

క్రై మద్దులవల్లివారు.

“మౌనుల్‌ వృద్ధులు శీషృభూతులును (బఐ

హ్మ్‌ధ్యాన నిష్టావరుల్‌

డై0క ఆచార్య విజయము . సవిమర్శక వరంశీలనము ధ్యానింపంగను జిన్నవానిని దనున్‌ దా (బఐహ్మత త్వమ్మునున్‌ మౌనవ్యాఖ్యను దెల్పునట్టి గురునా త్మారాము చిన్ము.దిళున్‌ ధ్యానింశున్‌ స్మిళవర్తుం హర్షయుతు మే ధా దశిణామూ ర్తినిన్‌ " అల్లకవారు.. *మునులున్‌ బెద్దలు శిష్యమాశులును శ ద్చోధంబునన్‌ ధ్యానమున్‌ బొనరింపంగను జిన్ననైన నను మున్‌ బొల్పొంద (బహ్మంబునున్‌ మునివృత్రిందగు బోధ నేయు గురునిన్‌ ' మోదంబునన్‌ గొల్తునా త్మను జిన్ముదితు వార్ష వ క్ర్యయుతు మే ధా దశీిణామూరినిన్‌, లెండు రచనలును మూలానుగుణములై మనోజ్ఞముగా నున్నవి.

(7) అద్వైత _పశరణములు న0; శ్రీ పిచపాటి నారాయణళాన్త్రిగారు శంకరకృతములై న పకరణ (గంథతముల నిరువదింటిని అనువదించినారు. అవిం కై అద్వ్వైరానుళభూతి 2. అనాత్మ శ్రీ విగర్హణము: తె లఘు వాక్యవృత్రి 4. పౌఢానుళూతి 5 జీనన్ముక్తానందలవారి 6. సదాచారము ౯ వేదాంత డిండినమము 8 అద్వైతోవదేశ నంచరత్నములు $9, తత్త్వోపదేశము 10, ఆత్మ బోధ 111 స్వాత్మ్మవకాశిక 12 యోగతారావశి 13. భజగోవిందము 14. వశ్నోతర రత్నమాల 1ే5్‌ వాక్యనుధ 16 వాక్యవృత్తి 17 తత్తోవ దేశసారము 18 (ఐహ్మక్ఞాన లీలావశి 19 బహ్మచింతనము 20, నిర్గ్ణణ మానస వూజ

వీరి యనువాదము కొంత లఘు వ్యాఖ్యగామ, కొంత వివరజాశ్మకము గాను సాగినది.

(71) (వలోధ నుధాశరము : దీని ననువదించినవారు కూడ శ్రి పిపుపాటి నారాయణళాన్త్రగారే, అనువాదము రసభరితముగా నున ది,

అంధ సాహిత్యము = శాంకరాదైైత _వభావము రంక

(ఇష) భజగోవిందం : అనుకర్త శతావధాని శ్రీ అనుముల వెంకట శేషకవి. (1970). 31 భజగోవింద ళ్లోకములకు ఇది గేయరూనకమైన యను వాదము. 'దినయామిన్యౌెసాయంప్రాతః శిశిర వసన్తా పునరాయాతః। కాలః శ్రీడతి గచ్చక్యాయుః. ఠదపి న ముంచత్యాళా నాయుః' (12) అను కోక మునకు వారి యనువాదము....

“జేయి వగళ్లా సాయం (పొద్దులు

చలివేసవులూ సారెకు మారును.

కాల (కీల గడచే నాయువు

బనా వదలద ఆళా వాయువు"

(“వారిగోవిందా! హరిగోవిందా!

హరిగోవిందా! అనరా మందా!

మృళ్యువు దాపున మెసలేటప్పుడు

వ్యాకరణము కాసాడదురా!') ఇది పటువై న సరసమైన రచన, శ్రీరమణాశమ సంబంధుల ఆంధధాద్వైత తత్త్వ సాహిత్యము |

1. శ్రీ రమణ (గంథమాల $= ఇది శ్రీరమణ మహర్షి రచించిన పెక్కు కృతుల సంకలనము. 'నేనెవరు?' అని వశ్నించుకొని ఆత్మాన్వేషణ చేయ వలసినదని బోధించిన 19 20 శతాబ్బముల నువోత్ముడు శ్రీ రమణ మహర్షి. భక్తులు కోరగా ఆయన అప్పుడప్పుడు చేసిన చిన్న = పెద్ద రచనలు మొల్రము పందొమ్మిది యిందున్నవి. వీనిలో మహర్షి స్వయముగా తెలుగులో రచించినవి. 1 అరుణాచల దీపదర్శన ఠత్ర్వము, 2 ఆరుణాచల మానిత్మ్యము. 3. ఉన్నది నలుబది - నద్విద్య 4 ఏకాత్మ వంచకము 5 (పాసంగికములు 6. విచార మణీ మాల అనునవి మ్మాతమే తక్కినవి మహర్షి రచనలకే భక్తుల ఆందీకరణములు.

ఆయన ఉవదేళ మిట్లుండును = “జగత్తు, జీవుడు, ఈళ్వరుడు అను మూడు వస్తువులను బబ్టేయే ఏ మతమును ఆరంభించును, ఒక వస్తువే మూడగును ఎవ్పుడును మూడు మూడే యనుట అహంకార ముండువటజుకే కనుక “నేను” (అహంకారము) చచ్చి తఈన స్ధితిలో రానుండుట యుత్తమము ఇది మహర్షి

296 ఆజార్మ విజయము - సవిమర్శక వరిశీలనము తాము రబించిన 'రమిళవెజ్చా'క తామేచేసీన ఆం్యధీకరణము. ఇందు అ స్వామి యవదేశించిన తత్తము ఆద్వైళమే యనుట స్పష్టము,

*. శ్రీ రమజాభ్యుదయము ॥ శ్రీనారు నాగనార్యులు రచించిన (పవింధ మిది ఇందు శ్రీ రమణ మహర్షి జీవిత చర్మిత 900 గద్య పద్యములలో వర్థిత మైనది,

11 ఆంధ రమణ గీత । శ్రీనారు నాగనార్యులే దీనిని కూడ రచిం చికి ఇది కావ్యకంఠ గణవతిళాస్త్రీ (నాయన) గారి "శ్రీరమణ గీత'కు ఆంధధ్రాను వాదము ఇది 18 అధ్యాయములలో 301 పద్యములతో మనోహరముగా నున్నది, 1936 (ప్రాంతమున మహర్షి షష్టి వూర్వుత్సవ సందర్భమున మపహార్డ్షి కే అంకితము గావింవబడి, | రమణ్మాశమము వారిచేతనే _వచురింపబడినది. తెలుగు రచన - శైలి సులళ నుందరములు-

• వెలయు వృత్తు లవెల్లను దలపులె యగు

నందియము లేదు వరిశుద్దమైన యట్టి

యాత్మ రూవమ్మునందలి దగు నిలకడ

జ్జానమని వల్కుచుర్యదు విజ్ఞాన నిధులు%్‌

ఇందలి భావములు కాంకరాడై్ర్వైత తత్త్వానుగుణములై , సందేవోస్పదము లైన తావుల వివరణముతో కూడి నుస్నష్టమై యున్నవి (పబోధచందోదయాం(ధానువాదములు :

" సంస్కృతమున కృష్ణమ్నికుడు రిచించిన 'వజోధచందౌదయము" నాట కము, ఇందు మానవ ప్మాత లేవియు కానరావు మానవుల మనొోభావముఆ గూవ కల్పనే యిందలి ప్యాఠలు, కత భారత (వజాశిక ననుసరించి నిర్మింప విడీనది. మనస్ననెడు వాడు ధృతరాస్టునివలె మవా మోహాదులనెడు ఒక నంతాన వర్గమును లాలింది, వినేశాదులనెడు రెండవ వర్గమును దూరము చేయును ధర్మజునకు కృష్ణునివలె వివేకునకు విన్టుభక్షి యుండును. ఈ ఇరువకముల వారికి ఆధ్యాలత్మిక రాజ్యా క మణమునతై ఘోర యుద్ధము జరుగును. అందు వివేకాదులు జయింతురు. నాటకాంశమున ఉపనివద్దేవి వవేశించును. వినేక నంయోగమున అమెయంగు జనించు ప్పుళుడే వబోధ చం్యదుడు.

అర్భధ పాపాతశ్యము - కొంకరాదైైత _పభానము 257 డీనిని వద్యకావ్యముగా తెనిగించిన తారిలో ,వతములు నందిఘంట జంట కవులు (15వ శః). ఏరిందలి కతా న్మూతమును గావి, క్లోక్కకమమును గాని యెచ్చటను మార్చలేదు (వనబంధమున కవపరమైనే నణరాది వర్ణనము మ్మాతమః న్వశంళముగా స్పాగినది- ఉం అనంతరము 1750.180 మర్యకాలనువాడగు కొటికెలవూడి వెంకట కృష్ణ పోమయాటి 702 గద్య వద్యములతో నూతాళ్వానములుగా దీని ననమువ దితిచినాడు;, ఇంగు వాందీ వస్తావన భరత వాఠ్యమురలో కూడ యథామూతాను థాకము జరిగినది ఇది జంటకవుల అనువాదముకంటె సరళమై, సాధారణ: పాఠకులకు కూడ సులభ (గాహముగా మన్నది

దీనినే రాచూరి వెంకటలింగకవి ద్వివదరూవముగా పంత రిలచివాడు. ఐదాశ్వానములుగా నున్న ఈ కావ్యములో కావములు, పదములు దాలవరకు అంటకవుల శచననుండి [గహింపబడినమి

కవివేకవిజయి* మను పేరుతో దీనిని యతగానముగా అనువేదించినవారు చల్లి మూరయ్యగారు.. *ఠంజావూరు సరన్వతీ మహాల్‌'లో మన్న ఈ (గంత మమ్ముదితము.

దీనిని నాటకముగా నే అనువదించినవారు 19 వ ళఠాబ్టికి చెందిన 1 శ్రీ కందుకూరి... వీరేళరింగల పంతులుగారు 12 శ్రీ వడ్డాది నుబ్బరాయకవి. ఈ యనువాదములలో రెండవది మెజుగుగా నున్నదని ఏిమర్యకుల యభ్శిపాయము! ఆంధ ముక్తికాంతా పరిణయములు :

(వబోధర చందోదయమువలెనే ఆా త్రి;క భావనలకు మూర్తి కల్పన' చేసీ లౌకికేతివ తమును కల్పించిన మజీయొక (గంతము “ము. క్రికాంతా వరిణయము'. దీవిని రదిందిన కవి ర వ శః న నుండిన పరమానంద తీర్ణయతి. నద్ద్గురుడే దైవమని విశ్వసించెడి వేదాంత మతస్థుడగు వివేక జీవేళ్వరుని మోక్షకాలత న్వయంవరమున వరించుట యిందలి కఠ. ఇందు జైన బౌద్ధాది ఇన్యమత అండనయు క్రముగా ఆద్వ్యైరసీద్ధాంతము స్టాపింవబడినది ఇది యక్షగానము.

ఇదే పేరుతో నురొక యక్షగాన మున్నది అది అజ్ఞా క రకము,

వేగినాటి కొండనార్యుడు ఈ పేరుతోనే ఓక వద్యకావ్యమును 6చింజ యున్నాడు ఇందు వ్యాసుడు (బవ్మానుళకవమను ళృంగార కతారూనమున

బి8 _ ఆచార్య విజయము = సవిమర్శక నరశ్రీలనము ధర్మజునకు వివరించినారు ముమ్మడి మల్దన్న ,వాసిన మోశ్ష లష్మీకల్యాణమున కును, ఈ కావ్యమునకును విషయ (వతిపాదన . సాంకేతిక వద (నయోగాదు లలో ఎక్కువ సామ్యము కనిపించును.

*ము క్రికొంఠావిలాస'మను పేరుతో తంగొండ వెంగమాంబ ఒక యశ గానమును రచించియున్నది. ఇందు నృష్టి- స్థితి. లయ కారకుడై న జగదీశ్వరుడు విచార - శమ _- నంతోష - నర్సంగ నామకులైన ద్వారపాలకుల నత్మికమించి, జ్ఞానకాంత వై రాగ్యకాంత.భ క్రికాంతల పరీశ్షలలో నెగ్గి ము క్రీకొంతను వివాహ మాడును. అప్పుడు నృష్టి నిలిచిఫోగా మాయాళక్రి చిత్తసభితో గూడి వచ్చి తన నాథుని గూర్చి, తన బిడ్డలను గూర్చి జ్ఞానకాంతతో బాదించి యోడీపోవును, అప్పుడు భక్రికాంత ఆ పరమేశ్వరుడు తన పభుత్వమంతయు వేంఠ టేళశ్వరున కవ్చగించినట్టు తెల్పి, అచ్చటికి తోడ్కొని పోవును ఆస్వామి భక్రికాంతపై ఆవేశించి మాయాశ క్రి సందేహములు తొలగించి నంపివేయును. అనంతరము వైరాగ్య శకి స్వామికి హారతి యిచ్చును.

ఇట్లు సాగిన ఈ కథలో వెంగమాంబ రచనా శిల్పము, శఠా కల్పనా చాతుర్యము లపూర్వములై అలరారుచున్నవి

18 వ శళ॥న నుండిన కాటమరాజు వెంకటజోగి 'ముక్తికాంతా విలాస? మను 'పేరురోనే మరొక యక్షగానమును రచించియున్నాడు. ము క్రికాంత (ఎెజుకత) (ేరణతో మనఃుకాంత [వణవ పురువని (టంకారమును) పెండి యాడుట ఇందలి యిలీవృత్తము ? మజఖికొన్ని యకగానములు $

" (1) నుజ్ఞాన 'పెజబుక ; 15న ళశ॥ వూర్వార్థమున నుండిన రామ (బవ్మ యోగి దీనిని రచించెను. ఎజుకకును బుద్దికిని జరగిన సంవాదము ఇందు చితింనబడినది,

(పీ సీతారామాంజవేయము ః కర్త వరశురామవంశుల రామమూ రి. “సీతారామాంజనేయ సంవాదము" ఆను వబంధమునందు వరశురామ వంతుల” లింగమూ_౨ వ్యంచిన కారక. "ంల ఆ.నస,. యా “"ములే ఇం యక్షగాన రూవముగా వివరింవబడినవి, _వబంధము నధ్యయనము చేయలేని వారికి ఇది ఆచాజయోగ్యముగా మభలచబడినది,

ఆంధ సాహిత్యము = కాంకరాద్వైత _వభావము ఖం

(11) జీవన్ముక్తి (పకరణము ః ఇదియు వరకురామ వంతుల రాను మూర్తి రచనయే. అధ్యాత్మ రామాయణమువలె నిడి అధ్యాత్మ భాగవత మన దగియున్నది గోపాల ఉపాసనా పరుడగు అక్తుడొశడు శ్రీకృష్ణుని చర్మితము నధ్యాత్మవరముగా నిట్లు చెప్పెను...

(అధ్యాత్మ-ళంక రాఠరణం)

“నీలో న్ర్రీక ఎన్లుడున్నాడు, నిశ్చయించి చూడరా జసీలోక

మహదాద్యావరణ _బవ్మోాండ, మధురావురములోనను

మహితాంతర్యామీ వసుదేవ, మనుజేవని పాలను

గృహిణి యగు చిచ్చక్షి దేవ, కీ భామినీ _మోలను

మహిమతో శద్ధ్యబహ్మమీ మనుజుడైన లీలను జనీలో॥

ఈ యక్షగానమునందే మజియొక నందర్భమున శ్రీ శంకరాచార్యుల కును, చండాలరూపముననున్న విశ్వేశ్వరునికిని జరిగిన సంవాదము నంగ హింవబడినది మనీషా వంచకము పాట రూపమున జనువదింవబడి నది మజీకొన్ని నాటకములు:

తి. (0 రాజరంజన విద్యావిలాన నాటకము 8 దీనిఠర్త మొదటి కులజ మవోరాజు (కులజాజీ, తుక్కోజీ) ఈయన ఆలూరు కువ్సనకు ఇళయ మొస గిన రెండవ (ఇమ్మడి) తులజాజీకంటె వూర్వుడు. ఈయన కాలము 1729. 35, ఇఏ న్వరం్యతమే అయినను, (పబోధచందోదయమునకు అనుకరణ మన్న వచ్చును. గ్మాతప్పరి, జీవరాజు ఇత్యాదిగా ఆా త్వీకభావనలకు మూర్రికర్చినమే యిందును కనిపించును. వద్యములలో [గాంథికము, నచనములలో వ్యానవిరి కము ఉనవయోగింవబడినది. నాటకమని సేరున్నను ఇది యశగగాన నదృళముగా నున్నది.

" (1 హంస విజయము £ దీని రచయితి కాంచనవల్లి కనకాంటబగారు, “క్రీవయ్యాత' ఆను పేరుతో అాము రచించియుండిన (వబంధమునే ఇట్లు నాటకీక రించినారు దీనికే *'మహావిద్యానాటకము” అను నామాంతరము గలదు. ఐదంక ములుగానున్న ఈ నాటకమునందు ఆధునిక విద్యా విధానము, వర్ణ వ్యవస్థ మున్నగు సామాజిక సమస్యలు చర్చింపబడినవి, ఆత్మజ్ఞానము ఒశ్యముగా గల మన భారతీయ సంస్కృతి ఇహపరముల రెండిటిని సాధించుటకు ఉ త్రమ సాధనమై యున్నరనుట ఈ నాటక తాత్పర్యము ఇందలి కథ శళావూరో

300 ఆభార్య విజయము - సవిమర్శక వరిశీఅనము టయము వంటిది కొసి అది శృంగార పరము, ఇది ౯ శ్రీతము. సరన్వతీ శిరోభూషణమే “శారద” గాను, [కీడావాంనయే రాజకుమారుడైన నిరంజనుడు గాను జన్మించి జ్ఞానోదయము నొందుట యిందలి వృత్తాతము. ఇది గద్య పద్యాత్మక మై పౌరాణిక నాటకమువలె ఉన్నను, ఆరునిశ ప్మాతలతో అంగ్ల భాషాయు క్తమై మనోహరముగా నున్నది ఇందతి తా త్రిక బాక్యములిట్లుండును। (1 “హృదయ (గంఠథి విప్పజాలని విద్యలు వినోదములు, విత్త సాధనములు? మనఃషోభకరములు ' (వు రొ). (2) *సకలము _బవ్మాంబని తా

నకలంక స్టిిని గురు కటాక్షము కలిమిన్‌

(శీకరణముల సరిగొల్పినే

1వకటిరచున్‌ త త్ర్వమంట పరమ పసీతిన్‌.'. (పు. 93)

ఇది రాత్తిక నాటకమే అయినను ఇందు జనాకర్షణ ళక్ర, బోధ సొలభ్యము అధికముగా నున్నవి

గప) ము శ్ష్‌శీల 5 దీనిక ర్త శ్రీ ఆలూరు గోపారిరావు. ఇదీకూడో వేద్య గద్యాత్మకమైన ఆధునిక నాటకమే ,శద్ధ ఉపరతి, తిరిగ ఇత్యాది స్రీ పాత లతో ద్వేమడు, కాముడు, [కోరుడు మున్నగు ప్ప్తరుష పాాఠలతో ఇది (వలోర చం దోదయము ననుకరించుచున్నది. శతకములు :

ఆనంతముగా నన్న అద్వైత తా త్రిక శతకములలో ఇరువది రెండింటిని డాళ సన్నిధానము వారు పేర్కొని, సమీ&ఓంచియున్నారుి వానిలో కొన్ని శ్రీ గౌడె ఆదిశేషకవి కొచ్చెర్ణధదామ శతకము (1903), శ్రీ నదానందయోగి = సదానంద యోగి కతకమ్ము శ్రీ పరమానందయతి = శివముకుంద శతకము, నలివగి మన్న శతకము, వేమన శతకము, శ్రీ ఊంరే అలీ (ఉమర్‌ అలీషా) ॥ (ఇహ్మవిద్యావిలాసము, తత్ర సందేశము

వీరిలో ఉమర్‌ అలీషా 186%.1945ొ అను ఒక మహమ్మదీయుడు కూడ నుండుట గ ఎనార్హము ఇతని వంశమువారు కబీరు గురువరంపరకు చెందిన వార, ఇతనీ గురువు ఆఖై లలీషాం (టహ్మవిద్యా విలాన శరకమునందు ఈయన "సీశే మకుటముగా నువయుక్షమైనచి. ఉమరలీషా శైలికి ఒక ఉదాహరణము ఇ

ఆర్యధ సాహిత్యము _ కాంకరాద్వైత [వభావము తం

“ఎవడు కూటస్థ (బహ్మంబు నేనె యనుచు

నెరిగి జీవత్వమును బాసి యేక మగుళు

నుండ నతడె జీవన్ము క్రి నొందగలడు

శలుషగత వేషభాష యాభై లలీష!' (33)

“ఆహం [బవ్మోస్మి' అను అద్వైత తత్వమును 16 సం॥ పాయముననే (గహించి, యిటి రచన చేయగలిగిన ఆయన హృదయ సంస్కారము, సాహితీ శకి బహుధా |పళంననీయములు మణికొౌన్ని ఆంధాద్వైత తాత్విక (గంథభములు :

(థీ గురుగీఠతలు ; కర్త తముపాటి చారవ. కాలము తెలియదు ప్కాంచపురాజో త్తర ఖండమున “సనక్కుమూర సంహిత" యము పేరుతో ఉమామహేళ్వర సంవాదరూవమున “గురుగిత' యున్నది ఇది ఆద్వ్వైర సంవ చాయమున నిత్యపారాయణ గఅథముం చీనిని కవి మూడాళశ్వాసముల వద్య క్రావ్యముగా ఆందీక 6ంచియున్నాడు.

(11). సూత సంహిత : పట్టమట్ట సోమయాణి (16- శఖ్స స్కాంద పురావాంతర్గతమైన ఈ భాగమును సుమారు రెండువేల గద్య వద్యముఐలలో ఏడాళ్వాసములుగా ఆం్మద్రీకరించియున్నాడు దీనిని ఈ శతాబ్దిలో కొవ్వరవు నరనీింగ య్యగారు అనువదించియున్నారు ఈ రెండింటిలో సోమయాజి రచన ఉన్నత _వమాణము గలిగియున్నది

(యు శ్రీమదొంద్ర శివగీత:ఎ శ్రీ గుంటు వీరళదకవి (194) వద్మ వురాజాంతర్గతమైన 18 అధ్యాయవబల శివగీశను 656 ఛవ్యములలో నాలుగా శ్యానములుగొ ననువదించినాడు. దండకారణ్యమున సీతా వియోగతప్పుతై యున్న శ్రీరామునకు శివుడువదేశించిన త త్ర్వమిది ఇది శివపరముగా నున్నను; (వతి పొాదతము అద్వైత మే. శివుని విశ్వరూపము జూచిన ఛ్రీరాముతు ఇట్లు పలుకును:

“అనుడు కుకి రజక మని (భమించెడి మార్క

[ఠాడె పామటంచు దలచురీతి

నిఖిల మీ జగమ్ము వీ కంటె నితరమ్ము_

లేదటం వేజుంగ లేడు జడత” (ద్వితీయ న

ఇందున్న శ క్రిరజర భాంళి, ఈజ్ఞానర్న్మభ్రాంతి శంకరుల [గ్రంథముల నుండి (గహింపవిడినమి

తీంశ్తీ ఆచార్య వీజయము - నవిమర్శక వరిశీలనము

(ఇ వివేక సీంధువు * వేగినాటి కొండనార్యుడు రచించిన వద్య (గంథమిది. ముకుందమౌని సంస్కృతాంధ మహారాష్ట్ర భాషలలో దీనిని రచించి యుండినాడు ఆం్యధమున వచనముగా నున్న ఈ [గంథమును కొండ

౮ ఇ శో ( నార్యుడు నుమారు వేయి నద్యములుగా రచించినాడు. దీనినే దేవరకొండ వెంకట శవి ద్విపదీకరించి యున్నాడు.

(ఇ) జీవబహ్మైశ్య సారమంజరిః. కర్త శ్రీ్యపతాన వేంక దేళ్వర కవి (1928). కడనబిల్లా గడికోట ఆశమవానులగు శ్రీ వరమహంన నచ్చిదా నంద యోగీశ్వరులు తమిళశమున “*జీవబహ్మైర్య వేదాంత రహన్య్మము' అను (గంతమును రచింవగా, అది “జీవ బ హ్మైక్య రాజయోగసారామృత' మను పేరుతో అం్రీకరింవబిడినది. దీనిని శ్రీ వేంక పేశ్వరకవి ద్విపదరూపముగా సంగహించి నాడు,

(1) ఫ్రీ రామకృష్ణ పరమహంన చరితము ః కూచి నరసింహముగారు (190%) దీనిని 600 పద్యములు గల కావ్యముగా తీర్చిదిద్దిరి -

చి

(౪1) వరమహంన భాగవతము ॥ శ్రీ సన్నిధానము సూర్యనారాయణ ఇాస్త్రిగారు దీనిక ర్త ఇదియు రామకృష్ణుని జీవత చర్చితకు వద్మకావ్యరూపమే.

(7111) వివేకానందము ః వై రచయితయే దీనిని కూడ రచించిరి. ఇది శ్రీ చిరంతరనానందస్వామి వచన రచన యాధారముగా 800 వద్యములలో రచింపబడి నది.

(12) ఛామగీత ॥ అద్వైత తత్త్వానుభూతితో అనందవరవళు డైన శ్రీ రామ తీర్థస్వామి రచించిన కొన్ని గేయములకు ఆం్భధ్రీకరణమే ఈ కావ్యము ఇదియు గేయరూపమే.

(౫) న్వయం (ప్రకాశ (వ్రబోధము £ శ్రీ అక్కిరాజు చందమౌశిశర్మ దీని కర్త (1940). వీరి ముత్తాతగారై న స్వయంపకాళ యతీం్యదుల జీవిత చర్మితమే ఈ (గంథము ఇది సవ్హవర్వాత్మకమైన వద్యకావ్యము

(మ) అనుభవదర్పజము ; కర్త శ్రీ పరమానంద తీర్థయతి ఇది నాలు గాశ్వాసముల ద్విపదకావ్యము. 'అద్వైత పటుతర వ్మికాంతి పా ప్రించు వెరవు భెల్చ వేడెదినని కుమారస్వామి (పార్థింవగా వరమేశ్వరు జాయనకు బోధించిన తరమే యీ (గంథము.

అంధ సాహిత్యము . కాంకరాద్ర్యేళ [వభానము తం

(11) యోగీశ్వర విలానము ః ఇది సిద్దేర్ధ్రయోగి కృతమైన నూడో శ్వాసముల ద్వివదకావ్యము ఈ (గంథకర్త పోతులూరి వీర (బహ్మేందస్వామి శిమ్యడైన సిద్ధయ్యయే యని కొందతూహించుచున్నారు. ఇందనేక సాంఖ్య రాజయోగ తత్వములు వివరింపబడియున్నవి

(1111) జీవృవటోధము 1 ఇది శ్రీ వానుదేవ యోగీందులు (319వ ళఖ) రచించిన వద్యకాన్మము నుమారు 170 గద్య్మవద్య్మములతో చాలుగాశ్వాసము లుగా నున్నది

(1ఇ అపరోతానుభూతి ॥ కర్త ఇవటూరి గవరయ్య లింగము. ఇందు ఆద్వ్వైక శ్వము కథా రూపముగా చెన్సబడినది ఇది కంకరుల గంథమున కనువాదము కాడు

(౪ ముక్తి చింతామణి । అండలూరి మల్లికార్జునుడు రచించిన మూడాళశ్వాసముల వద్యకావ్యమిది శంకరులు వద్మపాదునకు ఉవదేశించినట్లు ఇందు అరడైర త తము వర్షింపబడియున్నది

(271) మాయాచిదానందమంజరి . ఇది నాదిండ్త ఉమాపతి రచించిన ద్విపదకావ్యము ఇది _పబోధచం దోదయమువలె సాంకేతీక కథారూన మైనది.

ఇవిగాక __.చీన వేంకటపతి నర్వార్థసారము, శ్రీ మదఖండ సద్చిదానం దావధూత పురూవరళ్చర్మితము, యోగానందావధూత గురుశిష్య సంవాదము, ఆరైైక్యటోధ, శేషదాను ఆత్మానంద రసమంజరి, ముండూరి వీరనామాత్య యోగి శ్రీ పర్మబవ్మోనంద బోధనలు, అత్తోట రఘువతి రాయనూరి రఘుపతి రాయవ్యము, రామయోగి వేదాంతసారము, చేజెర్ల రామయ్య జ్ఞానాంజనము, కనువర్తి వేంళటరామ విద్యానందనాథుల కైవల్య నవనీతము, శళంకరావరూత (టవ్మావరోక్షీకరణము, అనుభూతి (వ్రకాశము, కాంచనవల్లి కనకాంబ అమృత సారము, ఆశందసారము, తనికెళ్ళ (పకాళకఎ వేదాంత సిద్దాంత (వకాళము, అరూరి గోపాలరావు ఈ త్వగోపాలీయము, అద్దే వల్లి కుటుంబరావు ర సీకోల్తానము మున్నగు అనేక (గంఠములు అద్వైత ఈత్రమును టోధీంచుచున్నవి.

ఇట్లు అర్యధసాహిత్యము (గంతరూపము ధరించిన నాటినుండి నేటివరకు అ ద్వైత తత్త్వము శతాధిక టగంఠముల నుక్చాదించుటకు కారణమై, అంధుల మావసముల పై అసమాన (వభావమును నెజప్పచున్నడి-

ర! తళార్య విజయము ౨ సవిమర్యశ పరశీలనవబ శి, అంధ శంశర చరితలు 1

ఆధిక సంఖ్యాకులై న అంధులు శ్రీమచ్చంకర భగవళత్పాదులవారి గురు త్వము నంగికరించి, ఆ అవతారపుకువుడు ఏర్పజచిన అద్వైత మార్గములో వయనింవగోరుచున్నా రనుటకు అంధదేళము నందలి విభిన్న _పాంతములలో శామరళంసరగా వెలువడిన = వెలువడుచున్న అంధ్ర శంక ఠిచర్మితలే పత్యక్ష పొశ్యములు- తెలుగువారు శంకడుల జీఏత చర్మితను దర్శించిన వీధానము ఇచ్చట నం్యగహముగా సమీషింపబడుచున్నది. శ్రీమచ్చంకరాచార్య చర్మితము :

దీనికర్త రాపాక లవ్ష్మీవతి (1700 ప్రాం). తెలుగులో లభ్యమైన శంకరచర్శితలలో ఇది మొట్టమొదటిది. ఇది అనంతానందగిరీ యమునకు అను జాదరూపమైన వద్యకావ్యము.

ఈ గంథిమునకు సంబంధించి 1 £. 387 సంఖ్యగల కాళవృత పతి 2. దాని నాధారముగాగొని (వాసిన కాగితపు (వతి £. 1147 నంఖ్యగలది9 ఈ రెండు పశులే లభ్యమగుచున్నవ, రెండును అనంభ్యాకములై న (గంత పాతములళో నున్నవి.

ఈ (_గంథమును గూర్చీన కౌన్నీ వివరములు ఈ పరిశోధనయందే 1వళమ సోపానమునందు (1 4 2) తెల్పబడియున్నపి,

రాపాక లక్షేవతి హైదరాబాదు _పాంతమందలి 'వరకాల' [గ్లామనివాసి, ఈ కవి యితర కృతులు . 1 భృదాయురభ్యుదయము ౭ శ్రీకృష్ణ విలాసము క్రి శ్రీమదుపాఖ్యానము కే నీలా వివాహము అనునవి. ఇందు మొదటి రెండును మ్ముదితములై నవి.

శ్రీమచ్చంకరాలార్య చర్మితిము ళంకరాచార్యులకే అంకితము. గావించ బడినది. ఈ (గంథారంభమునంగు స్వవ్న వృత్తాంతాచకమున్నట్లు (శఈండి శిథిల వద్య భాగమునుబట్టి తెలియుచున్నది.

'వచ్చి శ్రీ శంకరాతార్య వర్య చిజయ

మాళ్ళభ భాషను విరచింపు మనిన చేలు

కనుచుంంంంంంంంంంవాలుటీ (వీకళ)

ఆంధ సాహిత్యము = కాంకరాన్వైత [వభావము శకి శ్రీమదానందగిరి మునీం్యదుండు కొందజు మవాసిద్ధులకు: తేలిపీనట్లున్న ఈ కథలో కొన్ని నూతనాంళములు కనిపించుచున్నవిః

(1) వశ్చిమ నమ్ముదతీరమున పరకురామ దేవభాసిత కేరళ భూమిలో అగళాలాపుర మను నగరమున గోవిందళర్మ యను _బాహ్మణుడుండిను. 'ఆతనీ భార్య రుక్మిణి వారికి సుశీల యను కుమార్రె యుండెను. నుల భర్త వేద (వళుడు. అతడు విరాగియై తపమునకు బోయిన వీదవ నూర్యోపాసనావలముగా సుశీలకు శంకరు లావిర్భవించిరి.

(1) ఒకనాటి తెల్లవారుశామున గోవిందశర్మ స్నానమునక్రే కోనేటి! బోవుచు వెంట వచ్చిన శంకరు నొక చెట్టు (కింద కూర్చుండబెథైను. ఆ నమీప మున నున్న బేవాలయమనందలి యంఐ శంకరునకు (వత్యక్షమై దివ్యశ [ని సకల విద్యలను ఒనగెను.

_ (1) చంద సప్తుడను (బాహ్మణుడు సమాధిస్థితుర్లై యుండగా, రామ గోవస్వామి యను రాజు కుమార్తె రుచిరాంగి ఆతసకి సవర్యచేసిి అతనినే వివాహమాడెను వారిరువురును శ్ర్రీశ్రైలమునందు ఒక పర్వతముపై కొంత శాలమొ తవన్సు చేసనందున ఆ వర్వతమునకు “చం్మదగు వపర్వత'మను పేరు (వసిద్ధమయ్యెను అనంతర మతడు కోంతకాలము రాజ్యము పరిపాలించి, వరరుచి _ వికమార్క - భట్టి - భర్షృహరులను నలుగురు వ్యుతులకు రాజ్య భారమవ్నగించి, తాను ఆత్మజ్ఞానాభిలాషియై హిమవంతముజేరి, అచ్చటనొక గుహయందు గూఢపాదయోగిని (గౌడపాదులను) దర్శించెను ఆయన ఆతనికి ఉవదేశమిచ్చి గోవిందభగవత్చాద నామ మొసగిరి [శీ శంకరులు హీమవంతమున శేగినవుడు గౌడపాదులు దర్శనమిచ్చి - “సీవు సర్వజ్ఞుడవు, సీ వెజుగనిది లేదు, అయినను యోగరవాన్యములు కొన్ని తెలియదగును. ఆ రహన్యములను శ్రీకృష్ణుడు దత్తాతేయ మౌనిక, ఆయన తన శిష్యుడైన మ హేశ్వరానందుడను గోరక్షకనాథునకు, ఆయన నాకును దెల్సిరి నేను గోవింద భగవిత్సాదునకిచ్చి, నీకు తెలుపుమంటినిగాన నీవచటి కేగుమని చెప్పెను. శంకరులారహాస్యములను (గహించి తిరిగి వచ్చుచుండగా దివ్యరేజన్సులో ఓక గ్ర కనిపించెను. శంకరులా దేవిని ధ్యానింవగా ఆమె ఓక ళ క్రిగలమం తము నువడేశిందెను.

ఉ&౪5.ణు

కీ06 ఆచార్య విజయము = సవిమర్శక వరిశీలనము

(గ) శంకరులు “కూర్మాచల'మను నగరమున పురుషో త్తముడను రాణా యొక్క కనిష్ట బార్య, ఒంటరిగా భవనము నందుండగా ఆకాశమార్గమున నచ్చటి కేగి, ఫికచేయగోరి యామె స్నానార్థము అచట గంగను (వత్యశ మొనర్చి, పిదవ ఖిక యొనర్చ, కేశికొనదనమున హంసతూలికాతల్పమున శయనించి ఆమెడే నుసచారములు పొందుచుండిరి. అన్న్సడః రాజువచ్చి, చూచి కోపీంపగా అమె భయసడక గురుభక్షితో నాచార్యులను సేవించుచుండ కంకరులు నీంవా రూపమున కిందికి దుమికిరి రాజు భయపడీ స్తోతము చేయగా ఆచార్యులు కనికరించి, నరసింహోపాసకుడగు నాతనికి లక్ష్మీనరసింహస్వరూపమున దర్శన మిచ్చిరి.

శాగిప్తు వతిలో చతుర్దాళ్యాసమునండు యమ నుతొనుయాయుల కథ వరకు మ్మాతమే చదువుటకు వీలున్నది. తక్కిన భాగము ఖిలమైపోయినది. చతుర్థాశ్వాసము లివరి గద్య లేకపోవుటచే వూరి (గంథ పరిమాణము తెలియ వచ్చుటలేదు. 236 పుటలున్న ఈ ప్రతిలో 197 వ పుటనుండి చతుర్థాశ్వాస మారంభమైనది. కథ ఇంకను మూడింట ఒక భాగము మిగిలియున్నదీ గాన మొత్తము కనీసము ఆరాళ్వానములై న నుండునని యూహించవచ్చును

[గంఠమి ట్లకమ్మగ్రమగుటతే పైనపేర్కొన్న నూతనాంశముల త త్రము అ(గొవ్యాముగా నున్నది. మొదట్‌ యంశమునందు. వ్యక్తుల పేర్లలో బేదము న్నను అ సన్నివేశమునకు అనంతానందగిరీయపు ఒక (వతిలో ఆదారమున్నది. తక్కిన మూడంళములకు ఆధారము మృగ్యము లక్ష్మివతి అనంతానందగిరీ యేతర (గంథములనుండి కూడ కొన్ని యంశములను [గహించినాడా? లేక నూత్న కల్పనలు చేసినాడా? అన్నది తలియవచ్చుటలేదు ఈ మూడంళశము లును మణి యేయితర (గంథతములలోను కొనవచ్చుటలేదు గాన, ఇప్పటికి ఇవి కల్పితములనియే భావించుట యుచితము

ఇందలి రచన ప్రాబీన పద్ధతిలో, (పబంధ రోరతిలో సాగినది మచ్చున కొక్క. యుదాహరఖము....

నరసావార్నిక వేదపాళకలనాం

చ్యద్చాహ్మణోదారమున్‌ వరరర్మ కతి నిర్ణయ [వవజణ వి ద్వద్బ్యృంద సంచారనమున్‌

ఆర్యధ సాహిత్యము - ళాంకరాడ్ర్వైత (నళావము 30? వరితస్నాన విధావదానకర పా వధ్యంళివాః పూరమున్‌ గురు మోక్షార్డి విచారసారమును శ్రీ గోదావరీ తీరమున్‌ ఆర్భధ కాళిదాసు ఆచార్య విజయమునందు (కుతి న్మృతుల వాక్యము లను అనువదించినాడే గొని యథాతథముగా నుటంకింవ లేదు లక్ష్మీపతి అట్లు గౌక వానిని వద్యములలో పొదిగినాడు.

• క్రపటోక్తులుడిగి విను హృ ద్యవపథముగా 'తరతిశోక మాత్మవి'దితివా జ్నీపుణత [బహ్మవిదాప్నో తిపరం'బఐని [శుశులు వల్కె తెల్లముగాగన్‌ కం పాల్కుటికి సోమనాథులు ఇట్లు శకి - న్నృతీ వాక్యములను తెలుగు వద్మములలో పొందించినారు కావ్యమున కిది యొక సౌగను. లవ్ష్మీపకికిని, కుప్పనకును ఈ రచనల మూలము అనంఠానందగిరీయ మే యనుట వలన ఇరువురి యనువాద రీతిని పోల్చిచూచుటకు వీలగుచున్నదిం అయితే, లష్మీపతి (గ్రంథము ఆపరిష్కృతము, ఆసమ్మగము నగుటచేత సమ్మగ పరిశీలనకు అవకాళము లేదుగాన, ఇచ్చట దిజ్మాతముగా యొక్క యుదాహర జము మ్మాూతము చూసబడుచున్నది. శీ శంకరులు శ్రైళవదళలోనే ఆసమాన ,పతిళను కనువజచి అత్యల్ప కాలముననే సకల విద్యా పారంగతులైరి. అ సందర్భమున మూలమునం దిట్టున్నది- “షడ్డర్శనమూలః, ఇతి వోసస్థాణుః, నిగమళాఖః, వడంగపల్లన॥, స్నూకపుస్పః, మంఠశలాటుః, జ్ఞానవలః, శ్రీ శంకరః కల్చవృక ఆసీఠ్‌* (ఆనంఠా. తృతీయ పు, 10. ఈ వచనమును ఇరువురును పద్యములుగా రచించినారు అంతేగాక యిరువురును సీస పద్మమునే యెన్నుకొనుట వారి కవితా సంస్కార పామ్యమును నూచించుచున్నది ఆం్యధకాళిదాను రచీన యిది-
• శబ్ద తర్కాది దర్శన వితానములు చె _న్నమరినయట్టి మూలములు గాగ ఖాసిల్టు సకలేతివోన సరంచయములు తొంగలించిన తొలి తొడీమగాగ

తి0్రీ ఆభార్య విజయము సవిమర్శక పరిశీలనము సరిలేని బుగ్యజు స్సామాది నిగమముల్‌ జత మీరు కాభికా సమితిగాగ (వకట శీఇు వ్యాకరణ నిరుక్తాది ష డంగముల్‌ చివురుల డంబుగాగ న్యూతములు పుష్పములు గాగ కుళద మంత చయములు శలాటువులుగాగ జాన ఫలము గలిగి చెలువొంరు శంకర కల్ప వృక్ష మ్మాశితాధార భూతమై యలరుచుండు.ి (ఒకర) లష్మీపతి రచన ఈ కిందివిధముగా సాగినది.

• కలిత షడ్డర్శనంబులు మూలమే యయ్యె సక లేతివోసముల్‌ స్కంధ మయ్యె సంతత నిగమముల్‌ శాఖలై విలసిల్లె లలి షడంగములు వల్పవములయ్యె నురచిర న్యూతముల్‌ సుమములై చెన్నొందె భువి మర్శితములు శలాటువులునయ్యె శుక బాహ్య తాం్యతిక మతసమూహంబులు రాలిన జీర్ణ పర్టమ్ము లయ్యె గురు పురాణంబు లల కొనకొమ్మ లయ్యె భవ్యతరమైన జ్ఞానంమి ఫలము అయ్యె ఆర్మవేశ్రలు శక సమూవాయు లైరి శంకరాచార్య కల్ప వృషంబు దనర.* కున్ననకవి రచనలో మూలమునందున్న జంళములే వివృతములైనవి. "ఆ శీతాధారభూతమై యలరుచుండు' అను చివంపాదభావము మామే ఆయన సొంతము, లవ్ష్మీపతి రచనలో సీసము మూడు పాదములకే మూలభావము ఇంచుమించు వూర్రియెనది మిగిలిన చరణములను పూర్తి చేయుటక్తై ఆయన నూతన భావనలను చేర్చవలసి వచ్చినది. *శుతిబావ్యూ లాంతిక మతసమూహం బులు రాలిన జీర్ణ వర్ణము" లనుట, "గురు పురాణంబు లల కొనకొమ్మ'లనుట *“ఆత్మవేత్తలు శుక సమూహంబు లనుట లక్ష్మీవతి సొంళ ఖావనలు. అవీ ఆయనవి అని ేర్కొనునంతవజకు భేదము తెలియనట్లు మూలభావనలలో

ఆంధ సాహిత్యము - కాంకరాదైై, వత్‌ వభావము 809 కలిసిపోయినవి. ఇది లక్ష్మీపతి భావుకతకు ఒక ఉదాహరణ మనవచ్చును. ఇట్లు భావన సమతను కూర్చుట ఆం్యధకాళిదాను రచనలోను ఇతర నన్ని వేళములందు కనిపించును. ఈ అంశము 'ఆం్యధీకరణ విధానము (ఈ వరిశోధనలో చతుర్జ సోపానము) నందు సోదావారణముగా వినరింవబడినది సంన్కృతాం[ర వద (ప్రయోగ విధానమునందును, సీసవద్యశై లికి సమత్వము గూర్చుటలోను ఈ కెండు సీసములను ఒకదానితో నొకటి పోటీపడుచున్నట్లున్నవి ఒళ దృష్టితో లఖ్మీపతిశై లీచం్చదిక ఒక కళ మిన్నగా (వళాళించు చున్నదనియు చెవవచ్చును.

ఇట్టీ యమూల్య వ్రబంధము సమ్మగముగా లభింవకపోవుట లోటుగా నున్నది. (శీ శంకరాచార్య చర్మితము (19008);

కర్త శ్రీ నాగపూడి కువ్చస్వామయ్యగారు. ఇది 44 పుటల వచచన (గంఠము. ఈ రచనకు ఆధారము చిద్విలాసీయ మని వారే పీఠికలో పేర్కొ న్నారు. ఇందు వటువైన గాంథధిక భాష ఉవయుత్రమైనది శాం" శంకరులకు మూడవయీటనే చౌలము, అతరాభ్యాసము, బదవయేట ఉప నయనము జరిగినట్లు ఇందున్నది. వూర్ణానది చూర్జీనదిగా “సీర్కానబడు టేగాక , చానికి అంవానది యను పేరు కలిగినట్టును ఉన్నది. శంకరులను వట్టిన మొసలి పుష్పరథుడను గంధర్వపతి అతడు బవ్మాచేత శవుడై యుండి శంకర పాద న్పర్శశే ముక్తుడయ్యెను. మండనమి[కుడు కాక్మీరదేశవానీ అమృత పురాథీశ్వ రుడు అమరేశ్వరుడు అతని అ్యగమహిషి కనకమంజరి, బదరీ క్ష్మేతమునందు శ్రీ దక్తారేయల (_పేరణతో శంకరులు గుహ్మావవేశము చేసినారు.

ఇందు ద్వితీయభాగమ్సుగా “అద్వైత సిద్ధాంత సర్యగహముష కూర్చబడి నడి. వంబీకరణ విధానము మున్నగు ఆంశములందు వివరింపపడినఏ. శ్రీ శంకర విజయధ్వజము (1904) ఫి

క శ్ర కొక్కొండ వేంకటరత్న (పండిత) శర్మ. ఇది గద్య వదింధము. పీఠికలో (“కువనావశి'లో) అక్షర .- వద సాంఖ్యములను బట్టి శృంగేరిలో మరేళ్య్వకుడు,' జగన్నాథములో వద్మపాదుడు, -ద్వారళలో హస్తామలకుడు, ఐదరిలో ఆనందగిరి పీఠాధిపతులుగా నున్నట్లును, డానివలన సోఒహం అను వరమహంన మర్యతము సిద్ధించుచున్నట్లును తెల్ఫిరి. మజియు “లోకగురుళో ఆని

80 ఆచార్య విజయము = సవిమర్శక పరిశీలనము సిద్దించుటశే బట్టి శంకరులు కైలాసమున లింగరూపులైరి అనుట (వన్ఫుట మగుచున్నదనియు వివరించిరి.

ఇది భారతమువలె పదునెనిమిది పర్వములుగా విభ క్షమైనది అవి వరుసగా. ఉపోర్దాత, అవరార్య, ఒవిహ్మచర్య, సన్న్యాస, గోవింద, విశ్వేశ్వర, వ్యాన, పద్మపాద, నురేశ్వర, హస్తామలక, ఆనందగిరి, శృంగగిరి, కృతి, జయ, సర్వజ్ఞ పీళాధిరోవాణ, క్తైలాస, గురు, పురుషార్థ నిర్ణయ (వై జయంలీ) వర్వములు.

ఇందలి వచనరచన చిన్నయసూరి నీతిచందిక శైలిలో సాగినది.

మటికొంత క్లిష్టమనియు చెప్పవచ్చును. కథా ప్రారంభ మిట్లున్నది - _

“నురర్షి వరేణ్యుండై న చారదుండి శలియుగంబుననే యొకానొకవ్పడ సత్యలోకమునకు జనియెను, అపుడందు గాయతీ నమేరుడై....”

ఇందచ్చటచ్చట 'వెండి, బంగారము, రత్నావశి' యను పేర్లతో (కొత్త ఛందస్సులు కూర్పుబడియున్నవిం

అమరుక శరీరగతులై న శంకరులను మేల్కొలుపు సందర్భమున అనంతా నందగిరీయమునందలి “త త్ర్ర్వమసి, త త్ర్వమని, ఈత్ర్వమనీ రాజన్‌ అనునది “అతడు నీవగుచున్నావు” ఇత్యాదిగా అనువదింవబడి, యెనిమిది పాదముల రగడగా హర్పబడియున్నది. అశ్లే శివానందలహరి, లక్ష్మీనృసింహ స్తోతము, తోటకా బార్యకృత [క శంకర స్తోతము, శివలుణజంగ స్తోతము ఇత్యాదులలోని కొన్ని శ్లోకములు పద్య్మరూపముగొా ఆనువదింవబడియున్న వి.

ఇది 228 పుటల (గంఠము. శ్రీ శంకరాచార్య చరితము (1914:

ఇది విజయనగర నివాసి యగు శీ జల్లేపల్టి హనుమంతరాయ కవి కృతమైన 164 పుటల గద్యో (గ్రంథము. రచన (గాంధికము. దీనిని చిద్విలోపీ యానుగుణముగా రచించినట్లు కవి పీఠికలో తెల్పియున్నారు. ఈ (గంథము రెండు భాగములుగా * నున్నది, మొదటి భాగమునందు శంకరుల చర్మిత 28 అధ్యాయములుగా వర్ణింవబడియున్నది. రెండవ భాగమున వది అధ్యాయము లలో 1$ శంకరుల కాలము, అద్వైత తత్త్వము మున్నగు అంశములు 93వ చుట నుండి వివరింవబడియున్నవి.

ఆర్మధ సాహిత్యము - కాంకరాద్ర్వైత _వభావము | |

రెండవ భాగమునందలి మూడవ అధ్యాయములో (వు 107). “భారతమున ఇెస్పబడిన నుణిమంతుడను రాతను డాచార్య రూపమున ధర్మభష్టయగు నొక వితంతువు కడుపున బుటైననియు, నాతని సంవరింవ ఫీమాంశమున మధ్వాదార్యు డవతరించెననియు “'మణీమంజరి! యను మధ్వగంథమున నారాయణపండితుడు (వాసెను' అనియున్నది -దీని ఖండనము ఈ అధ్యాయములో చాలభాగము న్మాకమించియున్నది,

కథాభాగమునందు “త త్ర్వమసిరాజన్‌' మకుటముతో బదు క్లోకములిందు ఉటంకింపబడియున్నవి. ఈ (క్రింది శ్లోకము అనంతానంద గిరీయమునం దున్న వానికంటె భిన్న ముగా నున్నది

*యజ్ఞనిత మేత దఖిలం జగదనిత్యం

న్వవ్న జగద్మ్యభగజ వారి వన తుల్యమ్‌।

అపమిత మూరి రహితం పరసుఖం యర్‌

త తమని తత్వమసి తత్త్యమని రాజన్‌॥”

లక్ష్మినృసింహస్తో తమలోని యెనిమిది శ్లోకములు ఇందు యథాతథముగా (గహీింవబడియున్నవి జగద్గురు (శ్రీ శంకరభగవత్పాదా చార్య చర్మితము (1928) ;

శ్రీ శేష్టులూరి కుప్పస్వామయ్యగారు (వసిడ్ధ న్యాయవాది) రచించిన 35. పుటల వచన (గంథమిది. ఇందు నాలుగుప్పటల ఉపోద్దాతమ్ము_ మూడు అనుబంధములు ఉన్నవి మొదటి అనుబంధమునందు శీ చిత్చుఖాచార్య విరచిత బృహచ్చంకర విజయములోని శీ శంకర భగవత్పాదాచార్య . అవతార (వకరణ మీయబడినది (నాలుగుపుటలు). రెండవ అనుబంధమునందు ర్‌ర్‌ పుటలలో కాల నిర్ణయచళ్చ గావింపబడినది మూడవ అనుబంధమునందు పొణిన్యాది శంకరుల వూర్వాచార్యులు పేర్కొనబడిరి (ఐదు పుటలు)

ఈ [గంథమును మ్మ్యదాను వచ్చయప్ప కళాళాల తెలుగు వండితులు శ్రీ తూళా విశ్వనాథ శాస్తులవారు వరిష్క రించిరి ఇందు శ్రీ శంకరులు కాంలీ నగరమునందు గిద్ధిచెందినట్టున్నది

క18 ఆచార్య విజయము ౮సవిమర్శక వరిశీలనము శ్రీ శంకర విజయము (1981) ఇది (శీ భమిడిపాట్‌ వేంకట సుబహ్మణ్య శర్మ (బందరు) గారిచే రోచింపబడ్‌న వది ఆళశ్వానముల పద్యకావ్యము. ఇది మాధవీయమునకు ఆర్చరీ కళణమని%ంథారంభమున తెల్పబడ్‌నది. ఇది ఈయన _వథమ” రచన అయి నట్టు పీఠికలో నాదెళ్ళ మేధా దక్షిణామూ ర్రిగారు పేర్కొన్నారు కావ్యారంభము “ధాతకు, లోకసంచయవిధాతకు, భక్తహృదీప్పికార్థ నంధాతకు, స త్తసన్వి జనళో చరదాతకు! ఇత్యాదిగా పోతనార్యుని ౩ లి ననుకరించి సాగినధిం బి ఈయన అకువాదము” మూలానుసారిగ్ధానున్నది కాశి విశ్వేశ్వరుడు. చండాల రూవమును విడిచి స్వరూపముతో (వత్యశ మైనప్పుడు శంకరు లెట్లు న్తుతించినారు:

• దానస్తేఒహం దేవహదృష్ట్యాఒన్మీ శంలో జాత స్తేంళో జీవదృష్ట్యా (తిదృ స్షే? సర్వస్యాత్మన్నాత్మ దృష్టా త్వమేనే శ్వేవం మే ధీర్నిశ్చితా సర్వకాస్తః॥' (మాధవియ 6.41) దీని నీకవి యిట్టార్యధ్రీకరించినారు: “దాసుడ నీకు తేహపు ము వ (85 శంభిన కరతుడ; జ్వీవట్యష్టినో వానర నాయకేందు హుత వాహకలోచన యుష్మదంళశ సం ఏవగయ్య్య్యట్రో షడన్‌ సతత తడరడ ్యరజ"ష్ట్య్య న వ్రలేదమె యాత్మ దృృష్టద ఆ ర కద్పూరాకొలాత్మ కా! మనల' 6౪% "రిందిల్ల కున్నదింళాన్ర 'వివిశ్చితం విదా” ఆట్‌ కెంకదిదిరువదవ శతాబ్దపు రచనయే యైనను (ప్రాచీన (వబంధ రోరజిలో సాగినది. ఐథవీయతి భర్యుడైన శంకరు డింజ ది పాటల వనన కిసల యాచ్చాదితుడై యశులాథీ నేసగె సంధ్యా యత రక్త వయోద వృత హిమాగ్యాగ మటుల్‌ .'

ఆంధ సాహిత్యము శాంకరాదైైత వభానము 813

ఆం ర్రీకృత శంకర చర్మితలలో నిది యొక (ఫౌఠ _వబంధ మనదగి యున్నది (శ్రీ శంకర విజయము (1984 మరియు 1965)

శ్రీ పినపాటి న్ముబవ్మాణ్యళాన్తిగారు 1934 లో శి శంకర విజయమూ అను పేరుతోను, 1965లో *శ్రీమదార్యధ శంకర విజయము" అను 'పీరుతోను కెండు గద్య [గంఠములను [వకటించిరి.' మాధవీయీమే ఈ రెండింటికినీ ఆధార మైనది మొదటి [గంథములో తాము కొన్ని మూలభిన్నమైన్‌ మార్పులు చేన్‌ నట్లును, అది తగదని గుర్తించి రెండవ (గంథములో వానినీ సవరించుకొన్నట్లును వారే వానీయున్నారు (ళూమిక, వు శభ 128 పుటలలో ఐదు_వకరణములుగా నున్న మొదటి (గంథము, 165 పుటలతో ఆరాశ్వాసములుగా రెండవ గ్రాంథీ మైనది.

ఇది-[వధానముగో మాధవీయమునే ఆనుసరించినను విళిన్న ముక ఖండన వందర్భములందూ. అనంతానరరగిరీ యా “విషయములు (గప్లింవఆడియున్నచ్వి మొదటి (గఐకమును లేని వంచలింగ స్థావన విషయము _ రెండవ గ్రంతమున (గహింవబడినది:.ఐ వండి. కశ జగద్దురువు మిగిలిన గ్రైదవ లింగమును కంచికానుకోటో సీఠము నందుంచెననియు, నది యచ్చట వూజింసబడుచున్న దనియు గొంద అభిజ్ఞా లు వచించుచున్నారు. మణి కొందజాస్వు అలింగము చాచార్యస్వామి చిదంబర ములో నటరాజ నస్నిధి యా దుంచెననియు, నడి యచ్చళవూజింవ బడుచున్నదనియు? బలుకుచున్నారు " (పు 5కి

అవకార సమాప్తి కేదార మ్షేతఘునుండి జరిగినశ్లే యిందు వర్ణింప బడియున్నది శంకరాచార్య చర్మితము._(1987) :

ఇది (శీ దుర్భా స్ముబవ్మాణ్య శర తగొరిచే రచింపబడిన వచనకానము 87 వుటలలో 12 అధ్యాయములుగా నున్నది. దీని మొదటి కూర్చు 1914 లోనే జరిగినట్లు తెలియుచున్నది ఇది రెండన కూర్చు. శంకరుల చర్మితమును దెలుపు “స్పలభమైన ఆర్మధ-వచన _గంథములు లేని లోటును దీర్చుటకు ఈ [గంభము వెలుకడినదొ:? “సంస్కృత శంకర విజయముల యొక్కయు, ఇతర భాషలలోని

ఉ||. ఆచార్య విజయము - సవిమర్శక పంశీలనము కొన్ని యవన్యాసాదికముల యొక్కయు పావాయ్యముతో ఈ చిన్ని పొ త్తమును రచించితిని' అని రచయిత ఉ పోద్దాతములో తెల్చియున్నారు _ఐ॥ మ॥ వల్దారు జగన్నాథరాయ రచితమైన “ఆర్భధళారీరకము” నుండి కొంత విషయ మిందు (గహింవబడినట్టు కూడ ఆయనయే తెల్సినారు [శ శంకరులు హీమాలయము నందే సిద్ది పొందినట్లు ఇందున్నది.

*విస్తర భయమ్ముచే గొంత విడువ వలసె

సరితృ దుర్చోధ మని కొంత వదల వలనె

తక్కిన రవంతలో నాదు తవ్ప లెన్నా

శంకరుని జూచి బుధులు నన్‌ నై వలయు" అని ఆయన తన రచనను గూర్చి నివేడించియున్నారు.

(శీ విద్యాశంకర విజయము (1940) :

శ్రీ కూచిలొట్ల _వభాకరళాన్చి, శీ ఘట్టి ఒక్ష్మీనరసింహళాన్తి అను సోదర కవులు రచించిన వద్య్మకావ్యమిది. నుమారు 1300 పద్యములతో నాలుగాళ్వాన ములుగా నున్నది. దీనికే “విద్యాశంకర లీల” ఆను నామాంతరము గలదు ఇందు మొదట “సంక్షేప శంకర విజయము మాధవ కృతమా?” అను చర్చ బాదొవు 50 పుటలలో నున్నది - (గంఠస్థ విషయములనుబట్టి దీనికి మాధ వీయమే (పధానాభారమని చెప్పవచ్చును.

ఈ కావ్యమున నచ్చటచ్చట న ఈ త్ర్యవన క్రియున్నను, మొత్తముమీద కథకు, కాన్యత్వమునకు విశేష (పాముఖ్యము కలదు.. ఇందలి - భాష కొంత జటిలమనిపించినను సలశణమై యున్నది.

“వేద లేదక వేద'గంలీర బాద ఎ

లీకరుండయి రెండౌ పినాకపాణీ

వాణీ గెలిచి పొలిచిన యద్ద్యైళ్ళ గురుడు

వనుధ స్థాపించి మించె నద్వైతో మతము.

ఇట్లిది యొక [పైథ కావ్యమని చెప్పదగియున్నది,

(శీ శంకర విజయము (1947):

ఇది శీ వెంపరాల సూర్యనారాయెణ కాన్రిగారు రచించిన వద్యకావ్యము? 2497 గద్య వద్య్మములతో 9 ఆళ్వాసములుగా నున్న వినృత (వబంధము ఇందు నూధన బిద్విలాస. ఆనందగిరి కృత శంశర విజయములలోని కథాంళ

ఆంధ సాహిత్యము = శాంకరాద్వైత _వభావము 315 ములు యథోచితముగా (గహింపబికినవి కవి కొన్ని ఘట్టములలో చిన్న మార్పులను చేయుటద్వారా కథకు - ప్మాతలకు కౌచిత్యము చేకూర్చినారు అట్టి వానిలో కొన్ని ఈ [కింద నుదాహరింవబడుచున్నవి:ః

(1) మండనుని యింట (కాద్ధ భోక్రలుగొ వచ్చినవారు వ్యాసజై మినులు అను విషయము-వై యాసిక విద్య (ఉత్తర మీనూంస), తై మినీయము (పూర్వ మీమాంస) నేర్చిన వండితులని మార్చబడినది.

(1) బాణమయూరాదులను జయించినట్టున్న మూలము అయా విరుడ ములుగలవారిని జయించినట్లు మార్చబడినది.

ళ్‌ తల్లికి ఉ త్రర్యకియలు చేయు ఘట్టమున మాధవీయమును వదలి చిద్విలాస్‌యము ననుసరించుట జరిగినది. “శంకరులు జ్ఞారులను విలువగా వారు రారైరి అను దిద్విలాసీయ వాక్యమును (గహించి కవి “జ్ఞారులు రాకుం డుటకు కోపించి, వారిని శపించి, ఆవద్ధర్మముగా ఆయనయే చేసి'రని (వతిపా దించినారు. దీనివలన 'ళాన్హనిషిద్ధముగా (వవద్తించుటి అను కళంకము శంకరు లకు తొలగిపోయినది.

(1౪) శ్రీ శంకరులు కామళాస్త్రము నభ్యసించి, యొక చిలుక దేహములో వవేశించి, యుభయకారతితో వాదించి జయము నొందినట్లు ఇందు కల్పింసబడి నది. శంకరుల వంటి అజన్మబహ్మ చారి వరకళ్యత్రముతో కామళాన్త్ర విషయమై న్వయముగా వాదించుట ఆనౌచిత్యమను దృష్టితో ఈ మార్పు చేయబడినది,

ఈ (గ్రంథ మిట్టు రసవంతముగా మలచబడి 'సానలదీరిన జాతిరత్ని మైనది. కవితాభూషణ, విద్వత్కవిశేఖర బవిరుదాం!ితులైన శ్రీ వెంపరాలవారి కవిత్వ మాధరుర్యమును గూర్చి వేరుగా చెప్పనక్కరలేదు. అయినను బులుసు అవ్పన్నళాన్త్రిగారు పూర్వభాగమునందును, గరిమెళ్ళ అచ్యుతసత్య శేషగిరి సోమ యాజిళర్మగారు & త్రరభాగమునందును “సీఠిక*ను, “అముఖము'ను రచించి ఆ మాధుర్యమును అందరికి పంచి యిచ్చినారు. సంస్కృతాం ధములయం దసమాన పాండిత్యముగల [శ వెంవరాలవారి కవితా సౌందర్యమును స్మరించు కొనుటకై ఒక్క యుదాహరణము మ్యాత మిచ్చట నీయబడుచున్నది._

*ధ్రన్యం మన్యులు బుద్ధి శూన్యులు పవి

(తం మన్యు లంభోధిరా ట్కన్యా నర్తన మత్తులౌ నరవరా క (శేణీ దుష్కీర్తి మూ

రేం ఆభార్య విజయము = సవిమర్శక పరిశీలనము లిన్యం బొందిన నా సరస్వతిని ఇు శింకున్‌ యతి (వాత మూ ర్టన్య [శ్రీ గురు శంకరార్క చరితో కా ద్మత్మీఎ ర్రి డుగ్భాంబుధిన్స్‌ (ఆవతారిక-32) కరం దీనికి మూఆమ్‌ట్టున్నదిల ౧ “6

• ధన్యంమన్య వివేకశూన్య నుజనం దదడ రంఆ మనాళ్ళు కన్యానటీ నృత్యోన్మత్త నరాధమాధమ కథా ఈవిడ. 22 సంమర్ద దుష్కర్ద మైః॥ గాడ” టెగ్ధాం మే గిరమద్య శంకర గురు శ్రీడా సముద్య ద్యశః। పారావార సముచ్చల జం రుర్తెః సంఇాశయామి న్పుటమ్‌॥' (మాధవీయ. క7) మూలానువాదములలో ఏది హృద్యతర మన్నది ఎవరికి వారు నిర్ణయించు కొనవలసినదే! జగద్గురు శీమచ్చంకర చరితము (1952) : శ్రీ రాప్తాటి సుబ్బదాస యోగి రచించిన ఈ _గంథము 13 నముల్గాసము లతో 234 పుటలుగానున్న గద్యకావ్యము (గంథఠక ర్త వంళ పారంవర్యముగా విశిస్టాద్వెతి ఆ ముత వబారమునకై ఆయన అనంతపురము జిలా ధర్మవరము నందు హళయోగా శమము స్థాపీంచిరి హరికథలు చెప్పగా వచ్చిన ధనముతో ఆ య్మాళశనుము నభివృద్ధి చేసిరి అనంతరము అద్వైత త త్వములను కూడ (గహించి, 1936వ సంవత్సరమున తమ య్యాళమమునందే “శంకరగురు సరి గావించిరి అప్పటినుండి శంకర జయంతులు చేయుచు ఆయన శంకరీ విత చర్మిత రచన కొఆకు 114 సం॥లు (శ్రమించిరి, వీరు _ న్ముపకాళ శతకము, పరమేశ్వర శతకము, వకయజ్ఞ ఖండ నము జయదేవ నాటకము, చిద్విలాస శతకము, వేదాంతడిండిమానువాదము, విష్ట్ణునామావళి, అత్మారామ గేయములు మున్నగు [గంథములు _భచించి, అనవ్ఫటికే లబ్ధవతిమ్థులైరి.

ఆర్మద సాహీత్యము = కాంశరాద్ర్వైత (సభావము శ్రీ “ఈ (గంథమును ,వాయుటకు నహకార మొసంగిన హిలికీ కర్ణాటక = ఆర్యధ - ఆరవ నంన్క్యత్‌ = అంగ్రేయము మజ పెక్కు. భాషలలో |వానీ యుండిన ఆ యా [గంఠతక కరకు ధన్యవాదములు అనియు; +ఈ (గంధము [(వాయుటకు ఆధారము (శీ మాధన విద్యారణ్య కృత శంకర విజయమే గాక కవిశాతలూషణ ట్రీ నూర్యనారాయణ శాస్త్రిగారి (టగంథధమునుకూడ అనుక రించితిని' అనియు (గంధక ర్తయే విల్చినారు,

ఇందు కవీ రనకు తెలిసిన అనేక ఇాన్హ్ర - స్పోత వినయములను యజా చఠము.గాను, వ్యాఖ్యానయు క్రముగాను చేర్మియన్నారుం ఆద్టివానిలో శొన్నిం షే వేద వేదాంగాదుల వివరణను 2. అష్టాంగ యోగము 8 కనకథారా స్తవము రొత్చర్య సహెరముగా శ విశిమ్టైద్వైశ సీద్ధాంతవ ర. వచికేశుని కథక, (శ లకే” నృసీంచా స్రోతము. 7. వామాభార టంకనులు రి,జ్లైన బొద్దాధి మకఠములు 9. సొంఖ్యమః 16 ఆఅద్ద్వైత ఈ శ్వము మున్నగునవి, ఇందున్న కొన్ని నూతనోంశనుఖు 1

(1) వూర్జానదిని రాజే తవ్వించి కంకరుల యింటిముందు (వవహంవ వేసినాడు.

(ఫి పూర్జానకీ వ్రభావనుతో కూళిపోవుచున్న (శ్రీళ్ళష్ణాచియమును ఛాజు వేజొకడోట గళ్జింపగా, “శంకరుడు వైశమున దేవజా వ్యిగవామును మూవున నుండుకాని గొంపోయి నూతన దేవాలయదునః (బతిస్టరేయిచచెన్ను.!

(11) వయాగనుండి మాపామవ్మతికి ళంకరుడు శిష్యనపాతముగా 'నుపరి మార్గముగా'....... =. చేరుకావేను.

(1ళ అమృతప్పరారీశ్వరున కవ లేడు. శంకరుడొక గుహలో నుండి

గంధముల నర్యయనము చేసి చిలుక శరీరముతో వచ్చి వాదించిన, 7

శ చిలుకయే. మండన దంపళులను గున వద్దకు తీసిశొనిహోయినడి, అనంతరము నృనింవాస్తోతము చదువుచు ఆదీ శరీరము వదలగా, శంకరుడు తక్కిన 16 శ్లోకములను వధించెను. -

(శ) ఉకయ భారతి మండనునిలో నై క్యమొందనది. -

(యు శంకరులను ఆశ్రయించి కేరస్సును గోరిన కాపాలికుడు సజీవ డగుటయే గాక శిష్యుడు కూడ న్లై నాడు,

క్రీకీ అభార్య విజయము = సవీమర్శక వరిశీలనము

(411) వ్యాసస్తూతములకు డిండి మను నొక వ్యాఖ్య రచించి దానిని గురుపాదులకు సమర్చించెను. (సురేశ్వరుడో, పద్మపాడుడో నృష్టము చేయబడ లేదు ) (మాధవీయమునకు డిండిమము గలదుగాని, వ్యానస్తూతముల కుండుట నూతన విషయము.)

ఇందు కాంచీ సీఠ స్థాసన గూర్చిగాని, కాంచీ మేత గమన్మపస్తాననగాని కానరాదు.

ఇందు భాషను (వఐంధ వద్ధతిలో సాగింపవలెనని రచయిత ఆశించినట్లు కన్పట్టును. మాహిష్మతీ వురవర్జన, శృంగగిరి = శీశైలముల వర్ణనలు ఇత్యా దులు ఇందు కుదాహరణములు, అయితే, అసాదు నుగాగమ యడాగమములు అధికముగా నుండుటవలన లావ కొంత కుంటుపడినట్లు కనిపించును. ఏమైనను కంకరనంబింధి బహువినయ నంగచాముగా నిది అంధుల కువయు క్తముగా నున్నదనవచ్చును, జగద్గురు చర్మితము (1054 ఇ ల్‌ శి

శ్రీ శ్రీపాద కృన్ణమూ రి శాస్త్రిగారు రచించిన ఆరాశ్వాసముల పద్యకావ్య మిది ఇందు 913 గద్యపద్యమ. లున్నవి "శాస్త్రిగారు శంకరుని వరమ కారుణిక చూర్తిగా (దయా వీరునిగా) వర్డించియున్నారు' అని పీఠికలో జటావరల్సకుల వురుషోత్రముగారు అభ్నిపాయపడినారు. ఈ టంథరచనకు ఆధారములను గూర్చి శాస్త్రిగారు *విన్నవము'లో ఇట్లు [వకటించియున్నారు.

“మాధవాచార్యకృత మగు కంకరవిజయ మొకటి కలదది చిద్యారణ్య మాధన కృతముకాదు ఎవరో అభినవ కాళిదాసనునతడు రచించినది. దానియం దనేక దోవములున్నవి... ........లోగడనే సర్యగహించి యుంచిన (గంథములును, మా తాతపాదులు నాకు బాల్యమున జెప్పిన చొవ్పులుకు, మజికొన్ని యితరాధా రములును సేకరించి, తదేక దిక్షగా నది దినములలో నీ (గంతము (వాసీకినీ.”

ఈ కారణముగా ఇందనేక నూతనాంశములు కానవచ్చుచున్నవి... _

(గ్ర) శివగురు దంపతులు నంతాన పపావ్సికె చింతించుచున్నవ్పుడు (అప్పటికి శివగురువు వయన్సు 60 సంఖ ఒక యోగి వచ్చి (మనుచర్నితలోని

కొషధ సిద్ధునివలె) (పార్థితుడ్లై, వారిక శివుడే జన్మింపబోవుచున్నాడని తెల్సి

యదృవ్యడయ్యెను. అనంతరమే వారు నృషాచలేళ్వరుని సేవించికి. _

ఆర్భర సాహీత్యము _ శాంకరాద్వైత [పతావము న...

(1) కుమారుని గదిలో అఆద్భుతదర్శనములు - మెడలో నర్పముండగా తల్లి దూచినది. పార్వతి, నందీశ్వరుడు కుమారుని (పక్కనుండగా శివగురువు చూచినాడు (బహ్మేందాదులు శంకరుని దర్శించుచుండగా శిమ్యలు చూచిరి ఇవన్నియు కొన్ని నిమేషములలో జరిగినవి

(10) శంకరులకు ఉపనయనము జరిగిన తర్వాతనే శివగుకువు వరమ వదించినట్లు, శంకరులే తండి కుత్రర్మకియలు చేసినట్లు నున్నది.

(ఇ1) మండనుని గూర్చి _ ఉంబేకుండన విశ్వరూవుడనగా నొప్పారు నా శిష్యరూ, వంమింగాంచిన మండనుల డతని కుంబా నామ త్తీ రత్నమా, యంబన్‌ భారతి యర్యడు" (439) అనియున్నది. శంకర . మండనుఐ వాదమునందు మాధవీయ విషయములు లేపు పరకాయ (పవేశకఠత తొంగింపబడినది.

(శ) కల్లి శరీరమును. శ్మశానమునకు దేర్చుటకును జ్ఞారులు రాక పోవుటచే, వారిని శపించి శంకరుడు. “సన్యాసులు శవమును ముట్టరా'దని మన్వారులు కాసించిరి గాన తన ముంజేతులను వధించి, అందు పుటిన అగ్నితో సంస్కారము గావించినాడు

(17) పీఠ స్టావన విషయమున నాలుగు పీక్రములతోబాటు కాందీ సీఠక మును కూడ (గహించుట జరిగినది అంతేగాక_

“*మషత్తియు గొందణ శిష్యుల మహిత లమున

నందునందు కుమతములు సొందువడక

యుండ నద్రై క్రితిమును (లోచుచుండునట్లు

స్థాపన మొనర్చె శంకరాళార్యు డపుడు ” (6 క్‌3ె

మజీయు కాంబీ పీఠమును గూర్చి (పత్మేకించి యిట్టున్నరి.

ట్ర్‌ కనాక్ట్స (కేముడి యగ్గలం బాకడ నగు

నరయ గాలాంతరంబున నవతరింతు

వింద చం్గదాదినామము లేక ముఖము

వొంద భక్తుల బాలించు నుల్పమునము.?"

శంకరులు. సిద్ది పొందిన స్టానవజ కేడారముని యున్నది. వంచలింగ స్టావవ్‌ము, యళ స్టాపనము అను వృత్రాంతము లిండు కానరావు.

కళవిసౌర్వలౌములైన [శీపాదవారి కవిత్వ వై శిష్ట్రము నృువసిద్దము. ఈ (గంత మునుండి అందుకొక యుడోహరణము, చర్మద యుప్పొంగుటకు ముందటే వర్షర్తు వర్జనవణ-

శీ2ి అదార్య వీజయము _ సవిమర్శక వరిశీలనము జలద ధ్వానము మర్దల ధ్వనులుగా

• శంపాలతల్‌ గుగ్గులూ కలి కీలమ్ములుగా! (గ్రివర్షబుతి భా స్వద్వాద్య జాలమ్ముగా నలియిల్లీకృతనాద మున్నతగరశిన్‌ వ్యాపించు గితమ్ముగా సలి పెన్‌ నృత్యము కేకిలోక మెపుడున్‌ షడ్డంబునం వాడుచమెన్‌.” (346)

ఇట్లు శ్రీపాదవారి రచన పోతనాది (పాచీనక వుల ననుకరించుచు పౌరాణిక వద్ధతిలో సాగినది జగద్గురు శీ శంకర చరిత (19060 ] ॥

శ్రీ శంకరానందగిరి స్వాములవారు (గంజిగుంట (గ్రామము, ఉరవకొంగ తాలూకా, అనంతప్పరంటిల్లా) రచించిన ఈ వచన (గంథము సరళ గాంధి కమున నున్నది. 145 పుటలలో విస్తరించియున్న శంకరుల జీవితచర్శిత “అవతార - జనన . సంన్యసన _ విజయ . జ్ఞాన పీఠారోహణ'ములను ఐదు ఘట్టములుగా విళక్తమైనది ఇందలి కథ చాలవరకు మాధవీయానుసారముగా నడచినది. దానికి విన్నములైన కథాంళములు "ఆచ్చటచ్చట నున్నవి. వానిలో కొన్ని ఈ కింద నుదాహరింసఐడుచున్న వి__

(1) ఓడిన బౌద్దులను సుధన్వమవాోరాజు రాతిగానుగలలో వేసీ చంపించి నట్లు మాధవీయముననుండగా, వారిపై దయతో దేశాంతరమునకు వంపినట్టు ఇందు మార్పు చేయబడినది,

(11) మండన = శంకరుల వాదము _'దినాన్మభూవన్నితి వంచషాణి' (మాధ 8.72) అని ఐదారురోజులలో యముగిసినట్టుండగా, 101 దినములు జరిగి నట్లు ఇందున్నది.

(11% ఏయే పీళములకు ఎవరు అధివళులై నది మారసీయమున పేర్కొన బడలేదు. “కతిచన వినివేశ్యుతర్ష్య శృంగా ళమాదౌ' (మాఢ కర. 93) అని న్యూతమే యున్నది-ఇందట్లుగాక, “శృంగగిం్ర _ ద్వారళ - జగన్నాథము -_ బదరి" అన్గు మతములలో కవముగా స్పకేశ్వర _ వద్మపాద _ హసెమలక _ శోటకాచార్యులను నియమించి నట్టున్నది. లా

ఆంధ సాహిత్యము = శాంకరాద్వైత (_పభావము క్ర ఇద్ద మార్పులు అల్పాల్పములు, పౌచిత్య భానురములుగాన (గావ్యాము

లనవచ్చును. సరళసుందర మైన శైలిలో నున్న ఈ (గంథము మొ త్తముమీడ

పండిత పామరజన రంజకముగా నున్నదనుట యథార్థము.

శంకర మండారము (196:

శ్రీ రత్నాకర బాలరాజాగారు రచించిన ఈ (_గంథము 94 పుటలలో నున్న వచన కావ్యము శంకరుల జీవితమును గూర్చిన సర్మగహ చర్మితమిది, ఇది దేనికిని అనువాదముగాని స్వతం్యతరచన ఇది కష్ణ వ్యావవోరిక భాషలో నున్నందున సాధారణ పాఠకుల కందరికి అందుబాటులో నున్నది. రచయిత *నివేదన'లో.-

(1) “శంకరుని (ప్రజ్ఞా, బుద్ధభగవానుని హృదయమూ మానవ లోకానికి వరమాదర్శములని వివేకానందస్వామి వచనం' (పుళ)

షి “ఆంగ్ల భాషయందు చాలమంది పండితులు విల్చన్‌, మాక్స్‌ముల్లర్‌, తెలాంగు మొదలై నవాళ్లు ళంకరుజ్ణి గురించి (వాళారు. పరమహంస దేవున్ని శిష్యుడు గిరీశచం్యదుడచు వంగభాషలో శంకరుని జీవితగాథను నాటకంగా రచిం చాడట.” (వు. ఇ) అను అంశ ములున్నవి.

ఈ _గంథము డా॥ సర్వేపల్లి రాధాకృష్ణన్‌ గారికి ఆంకిళము, శీమచ్చంకర భగవత్పాద చర్మిత (1978) :

(శీ పోతుకూచి స్ముబవ్మాణ్యశాస్త్రీగారు రచించిన ఈ వచన (గంథము శ్రీ శంకరుల జీవిత , చర్మిత పై ఒక విసృత పరిశోధన. 539 వుటలు గల ఈ [గంథధమునే రచించుటలో వా రవలంబిళంచిన పద్ధతి వారి మాటలలోనే యిట్లున్నదిః

మ్‌న పూర్వులు నేటి వారివలె గాక, తమ జీవితములలో* విషయము లను బాటుకొనలేదు అందుచే నిట్టి చర్మితలను '్మవాయుటలో మనకు ఆధార మెనవి వారి రచనలే " కాని, ఈ రచనలలో కొన్నింటిని వరుగా వ్యాఖ్యానింప పీలున్నది. భజగోవింద వంక్తులు గురుస్తుతి యగుటయే సమంజసము కనకధారా న్తవము కాశ్మీరమున గల *కృనత్రతోరే" నదీతీరమున నున్న శారదాంబా స్తవమే గాని న్వర్ణామలకములను కురిపించు స్తుతీ కాశాలదు. కాశీ నివాస ఖఇండమున

సట.

322 ఆచార్య విజయము - సవిమర్శక వరిశీలనము శీ విద్శారణ్యుల చర్శితలోని కొన్ని విషయములను శ్రీ శంకరుల కారోపించు టచే ఆదార్యుల రచనలనే అధారిముగా (గ్రహించుట జరిగినది. ఇటే అనేక రచనలను వూర్వుల కంటె భిన్నముగా వ్యాఖ్య చేయవలనీ వచ్చినడి

అద్వైత సిద్దాతమునకు లిన్నముకాని, రచనబన్నే ఈ [గంభమువ్ల ఆచార్య వాక్యములుగా (గపొంచి వాక్య వృత్తి మొదలగు _వాటిని పూర్రిగా సులభగాహ్య మగునటుల చేర్చుట ఈ (గంథ రచనలో గల ముఖ్యాశయము. ఉపనిష ద్భాష్యములను ట్రవ్మాన్నూత భాష్యములను స్థలాభావముచే నివ్వజొలక పోయినను ఆచార్యుల |పధాన సిద్దాంతమును నూశ్మముగా ఈ (గంథమున గమనింవదగును, * కేవలము వారి వని నిర్దష్టముగా వరిశోధించిన తర్వాతే ఆయా కృతుల నిందు పొందువజచితిమి. ఈ రచనల నాధారముగా చేసికొని ఈ చర్శితను | వాయుట జరిగినది అందువే లభ్యములగు శకంకరవిజయములను చాలవరకు (శోసినేయవలనీ వచ్చినది *

ఇది ఈ (గ్రంథ స్వభావము. ఇదీ వది 1వకరణములుగా నున్నది: &ీ శంకరవిజయములు, 2 అవతారసమయము, 3. గోవిందుని శివ్యుడ్కు శ కాశీనివాసము 5 ఆద్ర్వైతవిజయము 6 కొంచీనివాసము 7 దెగ్విజయము 8 మఠామ్నూయము 9 మహానుకాసనము 10 కాంకరదర్శనమ.

ఇది ప్రధానముగా శంకర చరిత వరిశోధకులకు ఉపకంం౦చు (గ్రంథ రాజము, ఈ వంకోధనతో [శ శంకరుల దేశ కాల : దర్శోకాదుల సరికీలనలో ఇందలి 1పామాజీకాంశములు "పెక్కు. (గహింపబడినవి,

(శీ ఆది శంకర భగవత్చాద చర్మితము (1978)

(శ్రీ మొదలి బాల పిశ్వనాథశర్మగారు రచించిన వచన కావ్యమిద. ఇందు ₹6 పుటలలో శంకరుల జీవిత చర్మిత వివరింపబడినది, వివిధ [గంఠములను వరిశిలించి నారభూతమైన కథను సం్మగహించినట్టు 'రచయిత మాట ' అయినను (పరానాధారము మాదవీయముగా కనబడుచున్నది. పీఠస్థావనము, సమాధి మున్నగు విషయములను వివరించునప్పుడు వేర్వేరు [గంథములలోని అంశములు, "పేర్కొనబడినవి.

ఇందు. 1 అవతారిక 2 పమాజ పరిస్థితులు ర. శంక రావిర్భానము: 4, బాల్యలీల ర సన్యానము ర. గోవిదయతి 7, వారణాశిలో శంకరులు

అంధ సాహిత్యము . కాంకరాద్వైత (వభావము ప! 8. వ్యాన సమాగమము 9 లట్టపాడులు కె0 మండన వండిళులు 1డీ ఉభయ భారతీవాదము 12 దిగ్విజయము 118 ఆర్యాంల నర్గతి 14 నద్మపాద తీర్ధా టనము 115. విజయపరంపర 16. కాశ్మీరము - నేర్యజ్ఞ పీశారోహణము 17. సొందర్స లహరి 15 మళములు 19. ఆదిశంకరులు చేసిన నంస్క-రణములు ణు. అద్వైత నన్యానము అను విభాగములతో కథ నృకమముగా నిర్వహింవ బడినది.

అనంతరము శంకర సాహిత్యము రెండు పుటలలో నం[గహింవబడినది. పిమ్మట శ శంకర వేదాంతసారము (వు 78 నుండి 92 వరకు) నహేతుక ముగా, నపమాణముగా నులక శైలిలో వివరింవబడినది, ఆనంతరమః శంక రుల విభిన్న కృతులనుండి సేకరింపబడిన శర నూక్తులు ఆంధ తాత్పర్య సహితముగో “శీ శాంకర నూ క్రిముక్షానకి' అను "పేరుతో (కోడిళకంంపబడియున్నది, శ్రీ శంకర కృత షట్పడీ స్తోత మనుబంధముగా ఈ (ంథఠము సమ్మగ మైనదిం

ఇందలి భాష సరళ [గాంథికము, విషయ ఏవరణలో బొలభ్య ముండు టనుబిట్టి రచయితకు భాష పైనే గొక, ఆయానిషయములమె గల పటిష్టమైన ఆధికారము నెల్లడియగుచున్నది.

(శీ శంకరాచార్య విజయము (1085) :

ఇది [శీ తుమ్మలపల్లి రామలింగేశ్వర రావుగారిచే రచింసబడీన వచన (గ్రంథము. 106 పుటలలో నున్న ఈ చర్మితకు ఆధారము మాధవీయమే రచ యిత యిట్లు (వకటించివారు..

(శీ ₹ంకర భగవత్పాదుల జీవిత వివరములను తెలుపు కంకరవిజయ కావ్యము రిన్నిటియందు మాధవీయ శంకరవిజయమే వరమ పామాణికము, దానియందున్న వివరములకు విరుద్దముగానున్న "తదితర్‌ - ౧గంథతములన్నూ అడ, రంవ నక్కరలేదు " (పు, 17)

ఇందలి భాష [గాంథిక మైనను సులభళగావ్యామై మనో జ్ఞముగా నున్నది. మణికొన్ని శంకర చరితలు ;

మజణికొన్ని శంకర చర్మితలను గూర్చి శొన్ని వివరములు మాతమే తెలియవచ్చినవి [గంఠములు ! లభ్‌ంవలేదు. అప్‌ ఈ కంద [కోడీకరింపబడు చున్నవి

వై ఆదార్య విజయము _ సవిమర్శక నరిశీలనము

(1) శ్రీ శంకర భగవత్ప్చాదాబార్యులు మరియు సురేశ్వరాచార్యులు (ఆంధ (గంథము) | తీ కానానంద భారతి,

(11) కాశీ మజిలీలు ర్‌వ భాగవణ (1950) శ శీ మధిర సుబ్బన్న దీషీకులుగారు. లీవ మ్యుదణము. అంధ గద్య పద్యములు. 12 ఉల్లానములు: 808 పుటలు. అచ్చటచ్చట మూలం-బాటు శైోకములతో _పళ్ళో త్తర రూవమున నున్నది.

(1) జగద్గురు శంకరాచార్యులు (1957) ః శ్రీ పురివండా అవ్వల స్వామిగారు. 14 (వకరణములు. 163 పుటలు ఆంధ గద్యము, 1

(ళ్ళశీ శంకర జీవిత నం్యగవము (1959); [శీ రామగిడి రామమూ ర్రి గారు. 9 పుటలు. గద్య (గంథము

(7) శంకర జీవిత కథా సర్మగహము (62) ః శీ యల్హా పంతుల జగన్నాఠముగారు. 36 పుటలు. తెలుగు వాచకము,

(7) శ్రీ శంకర విజయము (196). క్‌ శీ పళర్చపాటి వానుదేవళాన్త్ర గారు 162 పుటలు, 861 పద్యములు. 32 ఖండములు.

(₹1) శంకర భగవత్చాదులు (1971): శ్రీ మూర్తి వెంక టేశ్వర ళాస్త్రి' గారు. హరికథా _గంథము. ఆంధ సద్య గద్య గేయములు, కొన్ని ట్లోకములు శీ2 పుటలు,

ఇవిగాక గుంటూరు శీ కల్యాణానంద భారతీస్వాముల వారి - అంతే వాసులును విజయవాడ '“వల్లెటూరి [గంథమండలి" వారును, తూర్పుగోదావరి జిలా . అపిడి - యజ్ఞావగడ నూర్యనాయణమూ ర్రిగారును ట్రీ శంకరుల

చర్మితలను రచించి మ్ముదింపించినట్లు తెలియుచున్నది 10 (గంథైకదేశ శంకర చర్మితలు :

వైస పేర్కొన్న విధముగా (వత్యేక [గంఠములుగా కాక? ఒక్‌ [గంళములోని ఆనేకాంశములలో ఒకటిగా శంకర చర్మితను సం్యగవాముగా కూర్చుట కానవచ్చుచున్నది. అట్టివానితో అభ్యమైన కాన్ని టైంతముల్లు ఇచ్చట "పేర్కొనబడుచున్నవి (|

(1) సంవూర్ణ భక్త విజయము ; కర్త శ జొన్నలగడ్డ సత్యనారాయణ. మూర్తిగారు, ఈ _గంథము (వఠళమ సంపవుటమునందు తై 9€6గస్వామి మొదలు

ఆంధ సాహిత్యము - శాంకరాద్వైత (వళావము క్‌ శ్రి మలయాళ స్వాముల వరకు 65 మంది మహాత్ముల జీవిత చర్మితలు వర్ణింన ఇడియున్నవి వానిలో [శ శకంరుల చరిత 25 పుటలలో నున్నది ఈ రచ నకు ఆనంతానందగిరీయమును, మాధవీయమును ఆధారముగా (గహింవబడినవి.

(10) సిద్ధపురుషులు (1960) = శ్రీ యస్‌ స్మృుబహ్మణ్యంగారు కర్త ఇది డాశటి యం షి మహాదేవన్‌గారి ఆంగ్ల గంథమునకు ఆంధ్రీకరణము- ఇందు తిరుక్టాన సంబంధర్‌ నుండి రమణమహార్షివరకు వదిమంది సిద్ధపురుమల జీవిత చర్మితలు సంగహముగా నున్నవి. వీనిలో శంకరుల చరిత పెక్కు విశేషాంశములతో 17 వుటలలో వర్ణింపబడియున్నది

1 తన కాలదున్థితిని గూర్చి శంకరుడు తన _బహ్మన్యూత భాష్యములో నిట్లు వానీనాడు.. “నేటివారు భగవంతునితో మాట్లాడలేకున్నారు. కాబట్టి వూర్వికులు మాతము మాట్టాడియుండీరా అని సంకోచించుట - నేడు సార్వభౌ ములు లేరు కాబట్టి పూర్వము మ్మాతముండిరా అని సంకోచించుట వంటిది. నేడు వర్ణాశమ ధర్మములు సరగా లేవు కాబట్టి పూర్వము కూడ లేవనుట వంటిది." (వు ర్స్‌

8. *1చాలాకాలము వరకు ళంకరుని శాపమువల్ద నంబూ[ ది _బాహ్మణులు శవములను ఖండించి దొడ్డలోనే దహనము చేయుచుండిరి. ఇటీవల శంకర పీఠాధిపతి యొకరు ఈ కాపము తొలగించిరి * (పు 73)

ర్స *న్తూతభాష్యమునకు చివర సూచన ప్రాయముగా తన్నుగూర్చి శంకరుడిట్లు వాసెను - “బహ్మజ్ఞానము పౌందిన జీవన్ముక్తుడని తమ హృదయ ములకు తట్టుచుండగా కాదని ఎవరనగలరు?" (పు 7త్త్ర

పరిమాణము చిన్నదై నను _పమాణము గొప్పగానున్న అమూల్య (గంథ మిది.

(11) కాలటి (1374) : శ్రీ గుళ్ళపల్లి లవ్ష్ష్మీనరసింహముగారు రచించిన 24 పుటల చిన్న వచన [గంథమిది. ఇందు “శ్రీ శంకరుల జన్మస్థల వైభవము” నకు పీఠికగా శంకరుల చర్మిత 12 పుటలలో నున్నది ఇందలికథ |వధానముగా మాధవీయానుసౌరి ఇందు పేర్కొనబడిన ఏశేషాంశములు-

కై. ఆమలక వర్షము కురినీన “దరిద(బాహ్మజి' వంశమువారు ఇప్పటికిని ఉన్నారు. వారిని 'స్వరత్తు మనైక్కల్‌' అందురు. పు ర్‌)-

8ంర ఆభఛార్య విజయము ఇసవిమర్శక పరిశీలనము

2 శీ శంకరుల తల్లి నిళ్యము దేవాలయమునకు. వెళ్ళి ఈశ్వరుని పూటించు వాడుక, ఆయితే శరీర బలహీళతచే ఆ గుడికి వెష్టటి కష్టమగుచున్న దని జమె విదారించుచుండగా కలలో ఈశ్వరుడు - మర్నాటి ఉదయం ఒక తెల్పజింక అమె యింటిముందుకు వచ్చుననియు, చానివెంట వెడితే, అది నూయ మగుచోట ఓక శినలింగ ముండుననియు, ' ఆ లింగము తానేననిన్నీ దానిని పూబించిన బాలునని చెప్పి అంతర్జాన మయ్యెను మర్నాడు అటే జరిగెను, ఆ లింగమును ఆమె పూజించుచు వచ్చెను

క. శంకరులు ళల్లికి ఆంత్య్మకియలు చేయు సందర్భమున “నన్యాని రసాన [కియళకు అర్హుడు కొడని వారు దగ్గరకు నాలేదు అయితే, అందులో రెండు కుటుంబములలో ఇద్దరు ఒకరు తల (వక్కన, ఇంకొకరు కాళ్ళ (పక్కన యుండి అ కశేబరమును తీనుకు వెళ్ళిరి... ఆ రెండు కుటుంబములు తఠస్ప మిగతవారిని కోపముతో శంకరులు శపించికి." (వు. త్త, 1!

ఈ ఆంశము (శ్రీ శ్ఞాానంద భారతి రచించిన “51 5202౯2. నెజిర్రని. అకగతరేవంపేతనాతి 8౧4 వ్‌లాలకళాంింరిట 2. అను అంగ్ల (గంథమునండు నున్నది ఇప్పెటికిని ఆ వంశ ములవారు రలై పుల్లి (జతి అ క4400), కాల్‌ పల్లి (వైం0ఓ న కట॥0౧) అను "పేర్ణతో నున్నారట

ణీ గుళ్ళపల్లి నారు (ప్రవేశికలో బిట్లు తెలిపినారు.

"శంకరుల జన్మస్టలము అడవిగా యుండీ అన్యమతస్థుల , స్వాదీనములో యున్నప్పుడు శృంగేరి జగద్గురు శ్రీ సచ్చిదానంద శివాభినవ నరసింహ భారతీ స్వాములవారు వారి సంకల్పముచేతను, ద్రైవానుగ్రవాము వలనను 6క సం॥ (కితం ఆ స్థలము పునరుద్ధారణచేని చేవాలయముల నిర్మించి దిని విశేషతను వెల్పడి చేసిరి అట్టి మహనీయులు అలంకరించిన ఆ ళృంగేరి పీఠమునకు ఈ చిన్న పుస్తకము అంకితము.”

(17) శీ కంచి కామకోటి జగద్గురు పీర దివ్యచర్శిత (1974) కర్త శ్రీ నుదురుమాటి వేంకట రమణళర్మగారు. ఇది ద్వితీయ ముదజము ఇందు (శ్రీ శంకరుల శ్రీవిత చర్మిత పీరికగా, కాంచీ కామకోటి పీఠ ఆచార్య వరంవర ఆదిశంకరుల (కి వూ. 509) నుండి [శ చరద శేఖరేర్యద నరన్వ్యతీ స్వామి వారివరకు కాలనిర్దేశవూర్వకముగా వినరింపబడినది.

అంధ సాహిత్యము - కశాంకరాదైత (వభావము 827 కాందీ పీఠ సం్యనదాయము, శంకరుల కాలము, పీఠస్థాపనము, అనంద గిరీయము - మాధవీయము, వంచలింగములు, ' రే+ఐ౫ సిద్దయోగి, శంకరులు సిద్దిపౌందిన (వదేశము, కుంభకోణవ.ఠము మున్నగు ఆనేక విషయములు ముఖ్యముగా శృంగేరి. కాంవీ పీఠములకు సంబంధించిన ఖిన్నాభిపాయముల విషయమున కాందీపీఠవక్ష |వతిపాదనములు . ఇందు కన్పట్టుచున్నవి

315 పుటలు గల ఈ [గంథమునండు శంకరులను గూర్చిన ఆనేకాంళ ములపై సిద్దాంతము లౌనర్చిన పెక్కు. (గంథములు, వివరములు పేర్ళాన బడియున్న వి.

(7) అగద్దురుబోధలు (1971) ; ఇది సప్తమ సంపుటము _ తమిళ మూలము శీ చందశేఖరేంద సరన్వతీస్వామి (కాంచీ పీభాధిపతులు) వారి 12 ఉవన్యానములు అంగ ధానువాదకులు శశీ. విశాఖగారు. ఇది 278 పుటల (గంథము, ఇందు - 1 [పవంచ ఖాషలపె సంస్కృత [(వభావము 2 గౌడ పాదులు 3 గోఏంద భగవత్పాదులు 4 శంకరావతారము 5. పలచలింగములు ఈ కుమారస్వామి ఆపరావతారమైన కుమారిలభట్టు 7 ఈశ్వరావతార |పమా ణాలు 8. గణితరవాస్యాలకు సంకేతం శంకరణయంతి 9 చర్మితకారులను చిక్కులు _ పెడుతున్న [$ శంకరుల కాలం 10 ఆదిశంకరుల జ్ఞాన ప్రచారం 11, మండనమ్మిశ విజయం 12. యంతస్థావనము అను అంళములలో శ్రీ శంకరుల జీవిత చర్మిత వూవులలో దారమువలి కూర్చబడినది. భావమునకు దగిన (శీష్టవ్యావహారిక ) భాషను రచయిత యిండు శర్దగా ఉపయోగించినారు ఇది సాధారణభాషా వరిజ్ఞానముగలవారికందరికి ఉసయు క్త్రముగా నున్నది.

విట్లు సన్న యకాలమునుండి నెటివరకు వెలువడిన అద్వైకార్యధ్యగంథ రాశిని దర్శించినప్పుడు . (శ్రీశంకరులు [పతిపాదించిన ఆద్ర్వ్వైతతత్త్వము ఆం్యధుల జీవితములో ఓత్మపోతముగా నెట్లు సమ్మిశితమై యున్నదో గుర్రింంగలము అట్టి శాశ్వత సత్యమును [వకటించిన _ మేధానిరులైన [శీ శంకరులు '“తమి'వారను అభిమాం-ము, ఆత్మీ యతావావము అంధులకు గర్వకారణ మైనది. ఆయన పుట్టి "పెరిగిన పాంతము కేరళదేశమే అయినను, వారి వూర్వులు ఆర్భధ దేశీయులే యని ఆంయధులు ఆయనతో సంబంధమును (కొంచెము రూరమైనను) క లుష్కు కొన్నారు. ఈ యభిమానము ఆయన జీవిత చర్మిత పై కూడ తన (వళావమును చూపినది వర మేళ్వరుని అవతారమైన శంకరుల జీవితము పరమ సవ్మితమైనదని

828 ఆచార్య విజయము - సవిమర్శక పరిశీలనము వారికి చెటిగని విళ్వాస మేర్చడినది ఈ అభిమాన = విశ్వాసములు ఆయన చర్మితలో, చిన్నలోవము కూడ ఉండదని, ఉండకూడదని సంతమః వట్టినవిం అందువలననే వారు ఆయన ఛర్మితలో ఆసంబద్దములని, అనౌచిత్యములని తమకు తోచిన అంశములను నిర్జాషిణ్యముగ పరివారించుట - మార్చుట - చేర్చుట స్వేచ్చగా నొనర్చినారు ఇక ఆ విపయమున (పామాణ్యాపామాణ్య విచారణకు కావులేదు అందువలననే ఆయన జీవితచర్మిత (గంథములలో నింత వై విధ్య మేర్చడినది ఈ సత్యమును [గహించి మనము వీని నధ్యయనము చేయునవృుడు కొన్ని పేర్ణలోను, చిన్నసన్నివేళములోను ఉన్న బేదములను లకింవక, ఆయా రచయితల తాత్పర్య్మమును మ్య్మాతమే (ప్రధానముగా [గహించుట యుచితనము ఇది యంతయు శాంకారాద్రైత (వభావమనుట స్పష్టము. సింహావలోకనము

ఈ జరిగిన పరిశోధనను నాలుగంచుల ఒకసారి వర్యాలోకించినప్పుడు ఈ [కింది యంశములు వెల్లిడియగుచున్నవి [శ శంకరులు" ఒక మతమునకు (పాతినిధ్యము వహించిన ఆచార్యులు గావున మళతశళబ్ద నిర్వచన . లకగ్షణాది యు క్రముగ మశావళ్యకము, మఠాబొర్య లనజములు [పథను సోపానారంభము నండు ప్రతిపాదింసబడినవి అనంతరము శంకరులవంటి అదార్యుల జీవిత చర్మితములు (ప్రాదీనార్యధ సాహిత్యమునందు రూపొందింవబడిన వీధానము సర్యగహముగా సమీశ్షింపబడినది,

ద్వితీయ సోపానమునందు - శీ శంకరుల చర్మితను నిర్మించుటకు గల ఆధారములు విశ్తేషింపబడినవి పిమ్మట [శ శంకరుల ఆన్మదేశ-సిద్ది దేశములు, కాలము న్యవమాణముగా (ప్రతిపాదింపబడినవి అనంతరము ఆయన జీవిత చర్మితము ఆదార్మ విజయమున కనుగుణముగా విలిన్నాధారములతో పునర్ని ర్మింపబడినది దీనితో శంకరుల సామాజిక జీవిత చర్చిత [పామాణీకముగా - ఒక రూవమునకు వచ్చినది

పిమ్మట ఆర్మిధ్ర కాళిదాసు దేశకాలాది వరచయము, రచనల సరామర్శ, ఆచార్య విజయ వరిచయము తృతీయ సోపానముగా రూపొంది, కృతి సమీనకు ఇది పీరిక యైైనది.

ఆంధ సాహిత్యము = శాంకరాద్ర్యైత _పభావము 929

చతుర్జ . పంచమ సోపానములలో ఆచాఠ్య విజయ ౬ ఆంధ్రీకరణ విధా నము, _పబంధశ్వము సోదాహరణముగా వివరింపణడినవి. దీనివలన ళాన్త్రముగా నున్న మూలమును తెనుగున [వబంధముగా నవతరింతజేయుటలో కువ్చన కవి (వదర్శించిన (వతిళా పాండిత్యములు వెల్ల గిర్లునఎం షస్థసోపానముందు కుప్పన కవి (వతిభా - వ్యుత్పత్తి - ఆభ్యాసములను సోదాహరణముగా పరశీలించుట వలనను, కాశిదాస కవితా లక్షణములను ఆచార్య విజయమునందు సమన్వ యించుట నలనను, కున్సనకవి సాహితీళక్తులు సమ్మగముగ్గా వెల్లడియగుటయే గాక, ఆయన ఆంధ కాశిదానత్వము సు వతివ్పతమేనది. ఎ

ఆచార్య విజయమునందు (వతిపాదింవబడిన 72 మతముల స్వరూవ న్వభావములను ప్రామాణిక [గంథముల సాయముతో సరిపోల్చుట నవ్వమ సోపా నముగా నవతరించినది “శీ శంకరులు _బహ్మన్యూత భావ్యములో వేర్వేరు మత ములను ఖండించిన తీరు ఇందు ఉటంకింపబడుట వలన కుప్పనకవి తెల్పిన యంళములకు |పామాజణీకత్వము చేకూరినది ఆద్వైత తత్ర వివరణ వూర్వక ముగా నున్న ఈ |పకరణము కుప్పన కవికి గల ళాస్త్రపాండిత్యమును పరోక్ష ముగా (_పకటించుచున్నది

శ్రీ శంకరుల జీవితమును చర్మిత (గంథముగా రచించుకొని అధ్యయ నము చేయునంతగా, అంధుల మానసములవై ఆయన ఆదైైత త త్వము (వభా వము నెజప్పట ఒక విశేష ఘట్టము: అట్టి శాంకరాద్వ్వైత [వభావము ఆంధ నాహిత్మముపై నన్నయ్య నాటినుండి నేటివరకు నెట్లనుస్యూతముగా, నిరంతరా యముగా (వసరించినదో (ప్రదర్శించు _పకరణమే అష్టమ సోపానము ఆ [పథాన ముతోనే పెక్కు. శంకర జీవిత చర్మతలు విభిళ్న పరిమాణములలో, .. విభిన్న సాహితీ వ్యకియలలో వెలసినతీరు అష్టమ సోపానమునందే తెండవ భాగముగా వివరింపబడినది ఆ (వభాన మానస సరోవరమునం దావిర్భవించిన గువర్ణ కమ లమే “ఆచార్య విజయ'మనుట ఈ సోపాన పర్యవసిశార్థము. అంధ సారస్వ తమునందు ఇప్పటివరకు వెలనీన శంకర చర్మితలలో సమగముగా- లభించిన మొదటి (గంధము "ఆ చార్య విజయమే యగుట గమనార్హ ము,

ఇట్లు వవితమైన శీ శంకరుల జీవిత చర్మ్చితమును ఆంఛకాళదాసు శిల్చీకరించుట వలన బంగారమునకు తొవియబ్బిన ల్రైనది.

తిర అదార్య వీణయము - సవిమర్శక వరిశీలనము ఆకల్ప మేక తృరమార్డ్‌ టోధం ట్రీ శంకరాచార్య గురోః కథార్థమ్‌! నచ్చిష్య ముక్తి వద మస్తు లోకే సంసేఏతం దార్య జనై రభేదమ్‌॥” (ఆనంకానంద గిరీయము, ₹4వ (ప్రకరణము) అష్టమ పోపొనము ౨ జ్ఞాపికలు షై. మధ్వాచార్యుల కాలము శ్రీ శ 1118. 1196 అని _వసాదథూపాలుని ఆంధ విజ్ఞానము (క్రీ ళ 1238 . 1318 అని సం్భగహారధ విజ్ఞాన కోశము, ₹వనం॥ పు 134. 139 2 'ఆంధధ సౌారనస్వతమునందలి అద్వైత తత్త కావ్యములు” (వథమ సంవ టము _ 1982, విజ్ఞావనము, పు 7111, 9. డాఃకె తె కృష్ణమూ్తిగారి “తరిగొండ వెంగమాంబ కృతులు - సవిమర్శక పరిశీలనము” పు. 248 ఈ. 'ఆంసా. ఆద్వైత తత్వ కావ్యములు, 2వనం*, 1983, పు ర5్‌జె. 143 ర్‌. డాః కె. జె. కృష్ణమూర్తిగారి “తరిగొండ వెంగమాంబ కృతులు ,....” ర 217 6. పెది. పు, 192. 203. 7 పైెద.పు 173. 8. డా॥ సన్నిధానము రామతారక పరబహ్మ శాన్త్రగారు, ఆం. సా, అర్హ్వైత ఈత్వ కావ్యములు, కీవ సంజ 9. 4 వేంక టేశ్వర విశ్వవిద్యాలయ ప్రాచ్య వరిశోధన సంస్థ గ్రంథాలయము నందలీివి. 10. శ్రీ మాధవీయ శంకర విజయ పీఠిర. (శీ ముదిగొండ వేంకటరాము శాస్త్రిగారు వు. రొ,

ఆచార్య విజయవుు - నవివుర్శక పరిశీలనము అనుబంధము కే ఇతర కృతులు ; పార్థసారధి విజయము

కుస్పన ఆచార్శవిజయమునేగాక, తదితరములైన అనేక కృళులను రచించి, తన జీవితమును కవితాసృష్టికే అంకితము. చేనిన కవ్మిబవ్మువలె కని పించును. ఆయన యితర కృతులలో (వధానమైనవిః

శే వంచనదన్థలీ పురాణము (సంస్కృత కృతి! ఆంర్రీకృతి)

2. రామాయణ యశగానము ॥

కొ భాగవత యవక్షగానము (పార్థసారథి విజయము)

శ) పరమ భాగవత చర్మిత

ర) ఇందుమతీ పరిణయము

6. హరికథా సనుధారసము

వీనిలో పారసారథి విజయము తప్ప తక్కినవి నామమా(తావళిష్టము లైనవి. ఆంధ సాహిత్య భాండాగారమున కిది తీరని లోటు

పార్థసారథి విజయమును మహాభాగవత యక్షగాన (ప్రబంధమని కుప్పన పేర్కొన్నాడు ఇది సుమారు వదివేల (గంథము మన యశగానములం దింతటి బృహద్గ్యంథము మణి లేదు అని డా॥ యస్‌ వి. జోగారావు గారు అభ్నిపాయవడినారు.! ఇది రెండు భాగములుగా _విభజింపబడినది (వతి భాగము చినజను కృతివతి వశంసావద్యములను, కవి స్వవిషయ, కథాన్ముకమణికలు గల గద్మము నున్నవి.

332 ఆచార్య విజయము - సవిమర్శక పరిశీలనము 2, అవతారికా సొందర్యము :

1పాళీను [ప్రఐంధములం దున్నట్లు ఇందు అవతాగికాభాగము- 10పే గద్య వద్యగేయములతో విస్తారముగా నున్నది. దినిని (క ఇష్పదేవతాస్తుతి (2) అన్మ దేవతాస్తుతి (3) సంస్కృతార్యధకనిస్తుతి ఓ కృతిక రృ - కృతిక ర వళంసా పూర్వక కృతిరచనా వూర్వరంగము (5) కృతిపతి వంళవర్ణనము శ్‌ షష్ట్యం తములు అని ఆరు _నధాన భాగములుగ్గా విభ జింస్తవచ్చును

(1) ఇష్టదేవకాన్తుతి : కృతిపతియెన వేంకటాచల భూపాలునకు ఇష్టదైవము పార్థసారథి స్వామికి ఆ స్వామినుతి ఒక శార్జూల పద్యము! నందును, రెండు సీసవద్యములందున్ను తోడిరాగయు క్తమైన ఒక పాటయందును సాగినది. అనంతరము. కుప్పన ఒక వొంగళగిళత్రము నాలపించుటయే గాక? మరల రెండు 'ద్విపదలలో ఆ స్వామిని స్మరించినాడు మొదటి (ప్రార్థన వద్యమిడి:

“శ్రీలక్ష్మీ వదనారవిందము నిజశ్రీదివ్య సౌందర్య నీ

క్వేల స్ఫూర్తిని ముద్దుగుల్క- జగతీవిఖ్యాత మ్మితాకృతిన్‌

జాలన్‌ రంజిలు పార్థసారథి యశస్సాళభాగ్య సద్వైభవ

్రీలన్‌ సానుజు వేంకటాచల విళున్‌ జెల్వాందగా€ (బోవుతన్‌.”

పార్టసారథి స్వామియందలి (పత్యేకత జగత్స౦ినిద్ధమైన మి్మితత్వమని గు ర్రించినాడు కుప్పన. అ మైతీభావమే జగత్తును సంరవ్షింపగలదని ఇయన విశ్వాసము. [శ్రీవేకటాచల నృపాలుడును, తానును ఈ కృతి నిర్మాణ కోర్యము నందు పాలు పంచుకొనుటకు కారణము ఈ మై తీభావమే అని ఆయన ఆంత రాంతరములలో నుండి యుండును. కావుననే “నీవంటి మిని నేనెందు(గాన” నని కృతివతిచే వలికించినాడు.

ఈ పద్యరచనలో కువ్పన కవి (వత్యేక ముద యున్నట్లు కనిపించును._ ఆయన నృనీంహళక్తుడు, |గంథము పార్థసారథి స్వామి పేర రచింపబడవలెనని కృతివతి యాజ్ఞ ఇరుద్తైవములును వైష్టవాంళసంభూతులే యైనను ఇష్టదైవము నండు [వత్యేక వత్యయ ముండుట భక్తులకు సహజము ఏ కార్యము నైనను తత్‌స్మరణతో నారంభించినచో, నది నిర్విఘ్నముగా” నెరవేరగలదను వగాఢ విశ్వానము. వారిలో నుండును కుప్పన తన ఇష్టదైవము నందును, కృతివతి

అసుబంధము శాం యిష్టద్రై వము నందును నమానముగా మన్న యంళముళతో వద్యమును. (పారం లించుట ద్వారా ఇరువురి విశ్వాసములను సంరక్షించిన వాడైనాడు “శ్రీలక్ష్మి వదనారవిందము” ఇరుద్దై వములకును టసీతిప్మాతమైనడి.. ఫార్థసారథి! ఆ అవ రొరమునందు వట్టమహిషియె వెలినినది. రుక్కిజీదేవియైనను, - అమె లమ్మ్యంళ సంభాతురాలే గదా అని, సమర్థించుకున్నాడు. కున్నన ఇట్ల *'శీలమ్మీ' అని యారంభించుట ఆయనకు అలనాటేమో! దీవి అనంతర కృళియైన అదార్య విజయ [పారంభవబ తూడ ఇక్తేయన్నది . చూడుడు? *శ్రీలష్మీ జలజా&ీ యంకతటివై రెల్వొంది నిర్వేలను (శ్రీలగ్‌ ముద్దులు గుట్కిం...టో ఈ వద్యపు ఎత్తుగడ, రచనా శిల్చము కువ్చనకు [ప్రత్యెకములా యని పించును. కువ్సన ఇతర కృతులు లభించి యుండినచో నీ యంశము మరిం న్పష్టమై యండెడిది మొత్తము మీద మొదటి పద్యము కువ్పనకు సొంతమైన ఒక మనోహర శిల్పఖండ మనుట యధార్థము, ॥ శదనంతర సీసములు చక్కని అలంకారములతో, భావనిర్సరములి యున్నవి, “ శ్రీరమారమణీ (వరిష్ట) నంతోష వ దాయకుం డళులిత సాయకుండు" ఇత్యాదిగా సాగిన ఈ వద్యము తీరు నాచన సోమునీ.__ “తభంకషంలై న ఆలపోతు నితండు పెంచినా డీతండు (రుందినాడు' అఇక్యాది సీసపు నడకను మృరింపతేయుచున్నది. రెండన సీనమునందు ఆ స్వామి దేవాలయ పువ్క-0బ్యాదులు మనోజ్ఞ ముగా నుత్చేషించబరీనవి, కాను ఘాయకును నిదాన్‌మై తగుట న్నీ జాలయాఖ్యను దేల్పునట్టివాడు కా. జందకులుడొట తన పుష్కరిణీ “పేర వీరి జనంబులకు నూచించువాడ జా మున్ను రాముడై శనరుట తన విమా వాఖ్యిదే (పకటించునట్టివాడు

ఈ3%4 ఆచార్య విజయము - సవిరమ్మక వరశీలనము తా నరునూరతుకై దయజేయుటలు నిశా హ్వయముచే వినిపించునట్టివాడు.' *

ఆ. స్వామి - మాయకు మూలమైనవాడు. ఆయన ఆలయము కూడ అఛ్రే మాయా మూలమైనది ఆనగా మాయా మయమైనరి, సమ్మోహకమైనదన్నమాట! లేక తిరువల్లిక్కేజి పార్థసారథి దేపాలయమునకు మరొక "పేరేదైన ఉన్నదేమో! ఇక రెండవ పాదమునందు = ఆ స్వామికొలను, ఆయన వంశమును సూచించు చున్నట్లుగా భావింపబడినది. డాని పేరు తైరవ పుష్కరిణి 8 కైరవము లనగా కలువలు వాని కధిపతి చర్మదుడు. క్రైరవ పుష్కరిణికి ఆధిపత చందవంళ్యు డగుట నమంజనమే! మూడవ పొదమునందు - విమాన వర్జ్దనమున్నది. దాని "పేరు భాస్కర విమానము. భాస్కకుడనగా సూర్యుడు తాను (తేతాయుగమున సూర్యవంశమునందు శ్రీరామచందుడై తనరుటను ఈ విమానముద్వారా ఆయన (వకటించుచున్నాడట. ఇట్లు చంద - నూర్యవంళములవారి కందరికి అ స్వామి ఆరాధ్యుడ్రై నాడు. చివరి పాదమునందు.పార్టునికి సారథియై తాను గీతాగానమును నేటికిని తన నామధేయ మ్మాతము చేతనే మరల వినిపించుచున్నవాడని వర్ణింవ బడినది. ఆయన పేరు పార్థసారథి స్వామి

ఈదనంతరము యక్షగాన సర్మవదాయానుగుణముగా "రెండు పాటలు కూర్చబడియున్నవి. అవి అంత్యాన్ముపాసములతో కూడి, రాగతాళయు క్రములై, గానానుకూలమ.గా నున్నవి

(2) అన్యదేవతాస్తుతి ;. పార్థసారథి స్వామిని స్తుతించిన పిమ్మట కువ్పనకవి. నరసింహదేవుని, గణనాథుని, భారతిని స్మరించినాడు కేవలము రెండున్నర ద్విపదలలోనే ఈ న్తుతి ముగిసినది * కుప్పన ఆరాధ్యదై వము నృసీంవాస్వామి. ఏ వనిని పారంభించినను, అది నిర్వమ్నముగా పరిసమాప్తి పొందుటకై , ముందుగా వూజలందుకౌను స్వామి గణవతి ఇక కావ్య రచనా రూన కార్యమునకు ఆదిదేవత వాగ్లేని . సరన్వతి._. ఈ యుద్దేశ్యముతో కువ్చన కవి ఈ మువ్వురు దేవతలను న్మరించుట జరిగినది, నృసింహ దేవుని మృాతము మరల అచ్చటచ్చట న్మరిందినాడు _ అది ఆయన్న ఏకాంతల క్రికి నూచకము

(3) తవిస్తుతి ;. భారతీ న్మరణానంతరము. భారతీ స్వరూవులై న వల్మీకభవుని, వేదవ్యాసుని, పకయోగివర్యుని, కాిదాసాడి నత్కవ్పలను స్తుతించి నాడు. వీరందరు సంస్కృత కవులు పిమ్మట నన్నయభట్టాదులై న సకలార్యధ

అనుబంధం 85్‌ కవులను కువ్వ్సనకవి ఏక స్మూతమునందే బంధించి నుఠించినాడు, కన్తూరి రంగకవివి మ్యూతము వత్మేకముగా పేర్కొన్నాడు.. ఆయన కుస్పన కవికి గురువు

గశీ) పూర్వురంగము ః* .'ఈశర్తా కారయితాచైవ_ అన్నట్లు ఈ కృతి నిర్మాణమునకు మూలవిరాట్టులెశ నుకృతులు , ఆలూరి కువ్చన కవి, చోళపురం వేంఠటాచల భూపాఖుడు,,

శృళతిక రయైన వేంకటాచల భూపాలుడు "| వేంక కేశ్వరభక్తుడు, శశి వేంక టేళ రంజిత పాదవద్మ, భావనానుపను గద్భ క్రీ రంబికుడు'” ఆనీ కువ్సన కవి వర్జన. మజియు “రహిమీరు కోదండ రామ కటాక్ష, మహిముంబు వలన నీ మహిత విఖ్యాతిం నన్నెకు నెక్కైె' నమటవలన - నీయనకు కోదండరాముని యందును (పీకి గలదని చెప్పవచ్చును, అంరేగాక, *శ్రీరంగశాళ నర కరుణా రూఢ కటావవీశజార్జిత ఏిభవ, [శీ రంజిత'క్‌ అని పళంసింవబడుటనుబద్టి రంగ నాథునియందును ఈ రాజుకు భ కి కలదని తెలియుచున్నది.

ఆరేయగ్మోరుడైన ఈ రాజు “శీభక్రిసార" గురుకటాక్షార్జిత 1ణ విరాజీతు డట. "దేహి యన్నవారికి లేదనకుండ ధనములిచ్చిన దానవీరుడట. ఇంకను ఇళడు కవిపోవకుడనియు, 'కలనైన పలికి బొంకని నెజశాణ యనియు, బంధు పియుడనియు, ఆచార పరాయణుడనియు, మ్మికమ హర్యకతృుడనియు, అావజసౌందర్య రుచి (పవూర్జుడనియు, నకల సద్గుణరాశియనియు కున్పన కవి, వర్ణించినాడు. మశియు 'సరస సాహిత్య లక్షణ ఏచవణఖుడు, కవీక్యరుడు" అని "పేర్కొనుటను బట్టి, ఈ రాజు 'విద్వత్క వి యని తెలియచున్నది.._

ఈ వర్జనలో *నరచోళపుర లస ద్వంశ సంభవుడు' అన్నది ఓక విశేష అమః దీనినిబట్టి యితడ చోళప్పుర వంశమువాడని చెప్పవచ్చును. ఇతని (ప్రపితా మవాని తం్యడియెన దామోదర భూపాలుడు -

ఇతడు చోళవురావనుండగుచు

-థ్యాతిగా మీరె తఈక్కారణంబునను

పొగడొందగను బోళ పురము వారనుచు

వెగడిరి ధరలోన నీ వారలెల్స””

అని యండుటనుబట్టి దామోదర భూపాలుడు చోళపురమును రక్షిండే నన్నియు, అప్పటినుండి అది వారి యింటి పేరుగా వ్యృవహృత మయ్యె

శీకేర ఆచార్య వీజయము - నవిమర్శక పరిశీలనము ననియు తెలియుచున్నది. శీ చోళపురకుల పావనునికి, “వరవోళ పురికులావన ఛుర్యుళి . “చోళవురి మహితాన్వయ పౌలన” అను _పళంనలు కూడ ఈ యంళ మునే ఐలసరచుచున్నవి పూర్వభాగాంతమునందలి 'చోళపుర పాలన భవ్యయశో చిశాల ఆను సంబోధనము మ్మూతము (గంథరచనా శాలమునాటికి కూడ చోళ వరము ఆయన పాలలో నుండినదా! యని సందేహించుటకు అవకాశమిచ్చు చున్నది వివరణాత్మక (గంథనూచి (విలయ0ర?6 6841006, (ైం.0 1907) 5.౮.౪ 6... క0464- బో కూత ఒకచోట- '6 షమ 6641. ఆరే ఎ ఇంణ్‌ [0 పే 6058080 08140401,. ౪౨౦ 0166 86 ంపేం18002మి అని యుండుటకు పై సంటోధనమే ఆధారమై యుండవచ్చును.

చోళపురము ఉనికి ఎక్కడ? తంజావూరే చోళపురమా? ఇత్యాద్యంశము లను చర్మితపరిశోధకులు పరిశీలింవవలసియున్నది ఒక్క విషయము న్యూతము న్పష్టముగా తెలియుచున్నది కుప్పన కవి తుకజేం్యదుని (చోశే్యదునిి -చేత ఆంధ కాళిదాస వీరుదరూవ నత్కా.రమును బొందుట పార్ధసారథి విజయ రచనా నంతరమే! ఆ (వస్తావన ఈ యశగానమునందు లేశపోవుటయే యిందుకు నిదర్శనము వఆచార్యవీిజయమునం దా-యంశమున (వత్యేకముగా నిట్టున్నదిం

“ఘనుడగు తుళజేర్చదుడు దయ దనరగ ..... (1. 17 ఇట *తుళ్‌ వేం్యదుడు” అనుదానికి “చో శేం్చదుడు” అను పొజొంతరము £. 7226 (్రై నంఖ్యగల - కాగితపు (వతియందు కానవచ్చురున్నది. దీనినిబట్టి తంజావూరే (శుళజేం్చదుడు _ శుళజాజీ ౬ తుక్కో జీ ; తంజొవూరి పాలకులు) చోశవురమా? అని సందేహించుటకు పేలగుచున్నది అయితే, ఆచార్య విజయఆశ్వాసాంత గద్య లలో. శ్రేమద్భోనల తుశజ మహారాజ" అని 'ళోనలి శబ్బ్దయు క్తముగానున్నది. ఇదీ తుళజాజీ యింటిపేరు శానచ్చును వేంకటాచల భూపాలుని యింటిపేరు చోళపురం వారు అంతేగాని ఈ 'భోనలి శబ్దము పార్థసారథీ 'విజయమునం దెచ్చటను కానరాదు. కావున కున్సన కవికి ఆంధ కాళిదాస వీరుదము చొసగిన రాజా తుళవాజీయే అని చెప్పవచ్చును. అప్పుడు చోశేం్యదుడను పాళమును (కోనీరాజనవలసీన దే. కనుక తంజావూరు... చోశప్పరము వేర్వేరు * పట్టణము లనియే చెప్పవలెను, కాగా, చోళప్పరము &నికి మాతమే తెలియవలసియున్నది.

షక్‌ కృతికర్త ఆఅననుగూర్చ రుందు పేర్కొన్న యంశములు స్వల్పము గానే యున్నవి. వానిలో తన నృసింహథ క్రినే ఆయన (ప్రముఖముగా పేర్కొ

అనుబంధం క్ర? న్నాడు, రాను నరనీంహార్చనా సమున్నకు డట. మణియు *నరనుశుడైన మా నరనీంవుం కరుణ మెజయగా వర్చిల్లుమీ శాళ్వతముగి అని కృతిపతిని ఆశీర్వ దొంచినాడు. ఇట “మా” అనునది ఆహాంకారా్సూవకొముగాక ఆత్మాయతాబోధక మనవచ్చును. *'మా విజయుం జేరిడు వన్నెకాడు మది నావేశంచు నేల్లప్పుడున్‌" (పోతన-.భాగవతము; (వఠమ - 217, అని భీష్ముడు ఈ ఆత్మీయతను శరీర బాంధవ్యనర ముగా వెల్లడించినాడు. కువ్పన కవి (పకటించినది భ క్షబాంధవ్యము.

కవికి సంబంధించిన రెండన యంశము ఆతని కవిత్వము. ఆయన ఘన నత్య్మవిత్వ అవణ విరవుణుడు, కవివర్మాగణి, భూపకస్తుళ్యుడు. అవృటిక్తే రోమాయణ యక్షగానమును రచించి ఆ వేంకటాచల నృపాలునికే అంకితమిచ్చి యున్నాడు. ఆ నృపాలుడు అతనిలోని 'భవ్శ సాహిత్య కలనాచమత్కృతి'ని గు ర్రించియున్నాడు.

మూడన యంళము కన్తూరి రంగక విక శిమ్ముడగుట. ఆయన కుప్పన కవికి సాహిత్య గురువే గాక రాహత్య 'ళురువుకూడ “కస్తూరి రంగ సద్గురు పాదారవింద భజనానందిత వృత్సరోజు"డనని పూర్వో త్తర భాగాంత గద్యలలో నుండుటనుబట్టి వై యంళము స్పష్టమగుచున్నది

ఇట్టే కవిరాజును అట్టి రాజకవి రావించి -

• వరికింవ (శ్రీ మవాభాగవతంబు

హరి కత్మిపియ మగు నందున జూడ

నల దళమస్కంధ మతి చిత మదియు

నలిన లోచనుని కృష్టావతార్తైక

చిరతర లీల విశేష సంపదల

ఈరిత మై యెందును వ్రతిలేకయుండు

గాన నమ్మవనీయ కఠయెల్ల యశ

గాన (వబంధంబుగా నంపుటించి

అజననుతంబిగ పార్థసారథి విజయ

మను పేర దనర మదంకితంబుగను"

ఒసగుమన్ని నిండుసభలో రత్నభూషణాంనిర చతురంత్ర యానాదులత్లో నత్కరించినాడు.” అంతకుముందే కువ్చన కవికి భాగవత దళశమస్కృంగమ్యు

తీ౪7ఏ.2

338 ఆచార్య విజయము - సఏీనర్శక పర్తిశీలనమ్సు నాం్మధ్రీకరించవలెనను కోంక కంఠదమ్నముగా నుండినద్ని కృష్ణావతార కథ “ఠృదకరమైన దివ్యగాథ* అని ఆయన ఫావించినాడు.

(ఫ) కృతిపతివంశ వర్ణనము ; దీనిని రెండువరునలలో సాగించినాడు కున్సన కవి, కృలివతి తన్నాహ్వానించి, దశమస్కంధమును యవషగానముగా రచింపుమన్నవృడు అందుకు సంతోషించి. కవి వేంకటాచల నృపాలుని |నళం సించినాడు “ఘనత నీవలె కీ ర్రికాముకుడై న, యనఘుని నేగాన నవనీ స్థలమున “కవ్సులపాలిటి, వర భాగ్యరాళివై వర్ణిల్లుదార” ఇత్యాదిగా సాగిన వళంసలో = ఆ నృపాలునికి అండదండల నిబ్చినవారు కాబోలు _ తద్వంశియులైన యిరువురు శౌర్యధనులు వర్ణింపబడినారు ఒక రాతని సోదరుడు నారాయజేందుడు,, రెండవవారు పినతర్శడియైన శ్రీకృష్ణ భూవిభుడు

కే. సీ సహోదరుడు మానిత శుభోదయుడు

భాసుర విద్యాాపభాన సంయుతుడు

“పలికి బొంకనియట్టి వటుగుజోన్నతుడు

సలలితు డ్యాశిత జన రంజనుండు

నిరుసను గోపాల నృవవరానుజుడు

నిరవాందు రామానుజేర్మద్యాగజుండు

వారాయణేందు డున్నత జయాధికుడు

(శ్రీరంజిలంగ వర్చిల్దుచున్నాడు.

ఓ నిరత నద్దుణకాలి సీ పినతర్మ్శడి

వరగుఖాధికుడు దుర్వార వికముడు

చతురుపాయజ్ఞు డుజ్వుల కృపాళరధ

సతత్మాశితావనాంచ దుణాధికుడు

శవిజనావనుడు విఖ్యాత వర్రనుడు

(వవిమల బుడ్డి సంవన్ను డున్నతుడు

గిరిై ర్యుడైన శ్రీకృష్ణ భూవిభుడ

న్టీరవై భనమున వర్చిల్లచున్నాడు

శౌర్య దైర్య దయా చాతృళ్వాద గుణము లి యికువురికి సమానమే యైనను, నారాయజేర్యడుడు విద్వాంనుడు కూడ నగుట విశేషము. కృతివతి వంళవర్ణనలో నిది మొదటి వరుస

అనుబంధం శ్రర ఇక రెండన వరుసలో “అతేయ గోోరంబునందు ఇనియించు నీదు వంళ జల న్రైభవము లలినుతించెద' ఆని వాచ్యముగా తెల్సి (సారంభించినాడు ఈ వంశవర్జనము 2క ద్వివదలలో సం్రగహింపబడినడ్యి దీని (కారము వారి వంళ విస్టువు “ల చివ్నూ + మత్రీచి + కశ్యపుడు... అరేయుడు | చామోదరాధీవడు (గోోకాపత్యము) | హరిదాస భూపాలుడు (లార్య : కామాశమాంబిక్న | చామోధ రేందుడు (భార్య 3 పార్వతమ్మ) | నాననా రామక్ళ స్టైర్యదుడు తిరువేంక టాధిపుడు వాసుదేవ భూపతి కృ స్టేర్యదుడు- జా లా (భార "1 శె నరమాంటి్‌ భార్య : లవ్మాంబ క, లేంళటాచల భూపాలుడు (కృతిత ర్త ్ర్సె సవా టాతతవవవవనావనాననంనరాానునననన నూలు. | | [ డి గోపాలనృపాలుడు ప నారాయజేర్యదుడు త్తే రామానుజేర్యదుడు (ఈ) వష్ట్యంతములు ; _యవగొనానుగుణిముగా నిందు వన్ట్యంతములు లయయుక్రముగా కూర్చబడి యున్నవి. (తివుటళాకముతో మూడు నుడువుల... పాట యొకటి వీవిల్లో మొదట మన్నది

• వినుత సద్గుణ చోరునికి తీరువేంళటాత్మణుని క్యాశిత జన మనోరంజనుని కతులిత శౌర్య నిధికి' ఇది రెండవ చరణము. ఇందు యత్మిపానలనే వాదించుటచెతన్సు గణ ముల సమతను కూర్చుటదేతను కవి ఓక మనోజ్ఞమైన సోందర్యమును సాధించి

340 ఆచార్య విజయము - సవిమర్శక వణీలనము నాడు తరువాత ఆరు అర్థచందికా పొదమః లున్నవి. నానిలోను :ఈళ మూధుర్య మును గమనింవవచ్చును

కవిజన సంరక్షణ. దక్షునికిన్‌ ౫14

అవిరళ వ్మికమ హర్యత్రునికిన్‌ 42 ఇత్యాది.

నన్నయాదుల శై లిపలె కువ్సన కవి శైలి యిట్లు అనర్గశళముగా గం (వవావా సదృశముగా సాగుటను గమనించినచో, ఆయన ఆ ప్రాచీన కవుల కావ్యముల'శు నిరంతరము ఆకృత్తిచేయుచుండిన *అక్షరాత్ము'డని నిన్సంళ ముగా చెన వచ్చును. తి. రచనాశిల్పము:

పార్టసారథి ఏజయము 'యక్షగానావార్యముతో నున్న మనోనార (వఐం ధము. ఇందు నాయకుడు (శ్రీకృష్ణుడు, రనము భక్తి ఆహ్టైదళ _వర్ణనలే గాక, "సెక్కు ఇతర వర్ణనలును ఇందు చోటు చేసికొన్నవి. వ్యాస మహర్షి వీజావాస నముదేసి? భక్ష పోతన [పోదిచేసిన భాగవకాఖ్య కల్పతరువును కుప్పన కవి యక్ష గానముచేసీ మవోవృక్ష మొనర్చినాడు, ఈ రచనకు.వూర్వుమే ఆయన సంస్క కార్యధ భాగనతములను రెండింటిని ఆపోశన వట్టి యవగానీక౦ంచుటకు తగిన అర్హతను నంపాదించినట్టు కనిపించును యశ్షగానమునం దెన్నో ' భాగములు పోతనార్యుని రచనకు యఖాతఖాను సరణములా యనిసించును, కాని నోన్మ॥ ముగా వరిశీలించినపుడు పోతన కనుచూప్త మేరలో పడని వ్యానులవారి భావ రత్నములును, కుప్పనకవి స్వయముగా నెజపీన ఊహా విన్యాసములును ఆయన రచనలో దర్శనమిచ్చి పాఠకులను వరవశింప జేయును.

(శ్రీకృష్ణుడు గోపబాలకులతో గూడి చ ల్పులారగించుట [శ మవో భాగవతము లోనే ఒక మధురమైన నన్నివేశవజ అందు కువ్చసీ కప్‌ వడర్శించిన శిల్ప వైశిష్టము ప్రళంనసీయముగా నున్నది. (1) అమూనుర నంవారానంతరమః గో గోవకుల సజీఎుల గావించుకొని వచ్చుచు, బాల కృష్ణుడు ఒక సరోవరమున జూచినాడు. దాని వైభవమును పోతన యిట్లు వర్ణించినాడు...

' కనియెం గృమ్టడు స్వాదునీరము మమా గంలీరముం ఐబద్మకో శనదాస్వాద వినోద మోదమద ల్శం

అనుజంధం విశీకే గద్వంద్వ రుంకారమున్‌ ఘన కల్లోం లళావితాన విహర్‌ క్కాదంఎ కోలావాల శ్వశ విస్పారము మందవాయుజ కణా సారరంిబిః గాహెర మున్‌. (దళమ-వూర ప-4రొ) మధురమైన నీరు గంలీరమగుటచే పరిశుద్ధము; తామరల _ యెజ్జ గలువల మకరందము - నాస్వాదించి శచముత్తెక్సి.న తుమ్మెద జంటల ర్పుంకారము; అలల తీవెలలో వివరించు వాంన విశేషముల కలస్వనము; మెల్లగాలులతోడి శుంవు రులు. సరోవర మనుభుండగనే ఈ దృశ్యము పోతనార్యుని మనో వీఖిలో మెజనీ నది. ఇందలీ దాల బాగ మమూలకము. మూల మిట్లున్నది...-

• తదాఘ వదనా న్మృత్యో రక్షిక్వా వత్స పాలకాన్‌। సరిత్చులిన మానీయ భగవానిద మృబవీఠ్‌ ॥ అహోఒతీ రమ్యం పులినం వయస్యాః . స్వకేలి సను న్మృృదు లాచ్చ నాలకమ్‌। నృుటత్సరోగంధ హృతాలి వ్యతిక ధ్వని వతి ధ్వాన లసద్దుం మా కులఘమ్‌గి మూలమున సరోవర్డ్దనముకం టె పులిన వర్షనమే (పాముఖ్యము వహించినదిం మున్ముందు వారు చల్టు లారగించుటకు ఆధార స్థాన మీ వులినమే కావున వ్యాసదృష్టి పులిన నర్జనముపైనే కేందీకృతమైనది. పోతన . తాను కూడ *“యినుక .తిన్సల విప్పులిను వర్జింపకపోలేదు, అయినను .- నరోవరమును (పత్యేకముగా వర్జింటికగాన-ళ్ళ ప్తిపడలేదు. - 'నృుటత్పరోగంధ” ఇర్యాది ఉత్త రార్థము మ్మాతమే సరోవర్జనకు' ఆధారము మిగిలినదంతయు పోతన సౌంతమే! దీనిని కుప్పన కవి యనువదించిన తీరు ఇట్లున్నది... క _ఆఆగ్రీ త్రి కృమ్ణడా-యహిని అండింబి “మీరి వచ్చెలి కాండ్ర మేల్మి పాలించి వారును దానును వడివడి కొంత దూరంబు-దని వేడ్క. దొలక కన్లానియె చలిదెలోట విచ్చలుమీరుదాని, జలితంపుటలలచే లాసీల్సుదాని ఘనశీకఠ మురి పొక్కట మైనదాని, పెనుగొన్ననుడుల సెం పెసగెడు దాని, అరుణాల్దిము

వష2 ఆదార్య విజయము .- సవిమర్శక వరిశీలనము లను దెన్నైనట్టిదాని, కరమొవ్సు శొగల మొగ్గల మీరుదాని, కమనీయ నునుపరా గంబులదాని, అమరు కొంజిగి మీలనలరెడు దాని, చిరుత తెమ్మెరల హెచ్చిన యట్టిదాని, గరిమ సువాసనా ఘటితమౌ దాని, పొందిన ఐడలికల్‌ పో దోలుదాని, అందమౌతుమ్మెద లడరెడు దాని, అలరు బెగ్గురుల జగ్గెనట్టిదాని, కలహంసకల తోన కళలీనుదాని కనులకు పండువై కనుపట్టుదాని, అనఘమె శ్రీ మనోహర మైనదాని.-

ఇట కుప్పన కవి పోతన భావములను వూర్తిగా (గహించి వివరించుటయే గాక, కొన్ని నూత్న కల్పనలను కూడ చేర్చినాడు “అమరు [కొంజిగి మీల నల రుట, పొందిన ఐడలికల్‌ పోడోలుట, అలరు బెగ్గురుల జగ్గెయుండుట, అనఘమై శ్రీ మనోహరమగుట' అనునవి కువృన సరోవరమునందలి విశేషములు. ఇవిగాక ఈ (కింది ఉనమలను మూడింటిని [కొ త్రగా జేర్చినాడు కువ్వనకవి

1. • వరమయోగుల మనోభావంబు కరణీ వరికించ జూడ నిష్పంకమౌ దాని

2 వరలు మానన సరోవరము చందమున నరుదుగా శివళ క్రి నలరెడు దాని "

3. ఆశతులితంబై న జాహ్నవి కెజంగునను

తతసుమనో గంబితంబైన డాని

ఒక సరోవరమును నొగినిట్లు గాంచి........”

ఇందు శ్దేషతో బొాపమ్యమును సమకూర్చినాడు కుప్పకవి

శ. సరమయోగుల మనోభావము నిర్మలమైనది కావున నిష్పంకము. ఈ సరోవరము కూడ నివ్పంకము - అనగా పంకము: (మిరద) లేనిది.

2. మానస సరోవరము శినళ క్రితో (వకాశించునట్టిది ఆది శివపార్వతుల శళాకూశి యన్నమాట ఈ సరోవరము శుభకరమైన |పభావము గలది.

3 జాహ్నవి - గంగానది నుమనో రంజితము. , అనగా దేవతలడే అలంకృతము, దేవతా విహారస్థానమని యర్థము, ఈ నరోవరవషమున పుష్ప ములచేత అలంకృత మని యర్థము

ఉదాశ్తమైన ఈ ఉపమలతో" ఆ సరోవరమునకు సొందర్యముతో వాటు పావ్మిత్యము కూడ కలిగినది. అందువలననే పరిశుద్ధాత్మ న్వరూపుడైన శ్రీకృష్ణ వరమాత్మ బాల్యవహారము చేయుటకు అ ర్లమైనదని కుప్పన కవి ఆంరర్యము

అనుబంధం 843 ఇట్లు “వ్యాస - పోతన . ఈకవ్పన'ల భావనా వివరము ఈ సరోవర్ణనలో ఉ త్రరో తరోత్కర్షను సాధించి సారవంత మై” ది.

ఆ (2) మజౌొక విశేషము : వ్యాసుడు సరోవర్దనమును వత్యేకముగా చేయక శ్రీకృష్ణుడు తన చెలికార్యడ నావ్వానించుటలోనే దానిని ఆఅంతర్భవింవ జేసినాడ. పోతన దానిని విడిగా నిర్వహించుటత్తో చెలికార్మడ నాహ్వానించు నప్పుడు మానినాడు కువ్సన కవ ఈ రెండు విధములుగా . చెలికాండ నావ్యో నించునప్పుడును, విడిగాను _- వర్ణన సాగించినాడు దీనివలన యక్షగాన వరిమాణముతోబాటు, నూళ్నభావగౌరవము కూడ పెరిగినది. కుప్పన కృష్ణుడు శన చెలికాండతో ఇట్లు వలుకుచున్నాడు.

॥రు౦ పెళ (శమము జెందితిరి నిచ్చలమైన యెండడదే అమర నాకటిచేత నలత నొందితిరి జపేగ ఇది మన ళ్ళుచికరం వీదితన్ముశమ హరం వీది పద్మబంధురతి విది సరోవరమూ 124 సంగతిగ సంతసమెసంగ చల్టి భుటీంచి రంగలర వేడ్క మీరంగ మరలుదమె 34 సారనంబులను మనసారగా పెకలించి వారించి యళుల నవ్వారిగ రమించి జక మీలనం బగుచు తరమీల వేడ్య్కులు గాంచి రాలు పుస్పాడి మీసరాలు తిలకించి ॥ర్‌4 అందగించగను మన మందణజును భుజియించి మందకును మరలుద మమంద ముద మొదవ ౫6 ఎడవిడక మీర లీ యెడనుండు డొక్క మొగి కడకమై లేగలక్కడ మేయ నిండా ॥7॥ ఈ సందర్భమున పోతన యనువాదము గమనింవదగియున్న దది. )ండన్‌ (మగ్గితి రాకటం బడ్‌తి రిం

శేలా విలంవింపగా రండో బాలకులార! చల్ది గుడువన్‌

రమ్య స్ధలం వీక్కడీ దండన్‌ లేగలు నీర్ముదావ యర వం

రకత ఆచార్య విజయము = నవిమర్శక వరిశీలనము దం బచ్చికల్‌ మేయుచున్‌

దండంబై విహరించుచుండగ నమం

ద పీతి భషంతమే' (దళమ.పూర్వ.491)

ళశువ్పన రచనలోని *ఇది మన చృచికర"” “మిళ్యాది చరణము పోతన “రమ్మస్థల"మన్నదానికి వ్యాఖ్యానము. తామరలను పెకలించి, బానియందున్న తఠుమ్మెదలను పో దోలి విహరించుట తాము నీటిలో మునుగుచు. చేపల చిందులను గాంచుట, పుస్పాళ్ళ కళలను తిలకించుట కువ్పన కవి సౌంత భావనలు.

ఇట్లు పరిమాణము "పెరిగినది, శిల్పమును పెరిగినది.

(3) “ఉలజాంతస్థిత కర్ణికందిరగెరా' ఇత్యాది "పోతన వద్య్మభావమును జీర్ణించుకొని కుప్పన కవి తదనంతర సన్నివేశమును ఇట్టు చృితించినాడు_

“బాలకృష్ణుడు గోవబాలకులు లేగల బాగుగా సేరు (దావించి,. హెచ్చిన పద్చికల కెలంకుల నిలిపి యొక్క చక్కిని చొక్కంబుగా కామందణు గూర్చుండి, చల్దుల చిక్క౦బుల నక్కడక్కడ చక్కడించి తాను కర్ణకయును తన్ను వరివేష్టించియున్న బాలకులు రేకులుగా విరితమ్మి తెజంగున గూర్చుండి శిలాతలంబులుం జీవురులుం దృణంబులును దీవెలును బర్జంబులును గునుమంబు చ్‌ను' కంచంబులుగా సవరించుకొని చల్దులు భుజించి'రట,

ఈ సందర్భమున సంన్కృత భాగవతమునందు గోవబాలకులందరు భజించిన శీరు దిజ్మా.తముగా ఓక్‌ అనుస్టుప్‌ క్లోకమునందును, శ్రీకృష్ణుని ఆర గంప విస్తారముగా ఒక మందా కాంశావృ త్తమునందును వర్జికములై యుండుట కనిపించును. దీనికి పోతన తన భావనాబలముతో ఒక విస్పష్టమైన.నుందరమైన ఆకారము నిట్లు కల్పించినాడు.__

మాటిమాటికి (వేలు మడిచి యూరించుచు

“నూరుగాయలు దినుచుండు నొక్క. _ డొకని కంచఛములోని దొడిసి చయ్యన (మింగి చూడు లేదని నోరు సూపు నొక్క డేగురార్గుర చల్డు లెలమి( బన్నిదమాడి " కూర్కొని కూర్కొని కుడుచు నొక్క డిన్నియుఃదగ( బంచి యిడుట నెచ్చెలితన మనుచు బంతెన గుండు లాడు నొకడు

అనుబంధం రశర్‌ కృష్ణుంణూడు మనుచు గికురించి పర్ముమోలి మేలి భక్యరాశి మెసగు నౌొకండు నవ్వు నొక౦డు నలుల నవ్వించు నొక్క-డు ముచ్చటాడు నొకండు మురియు నౌకండు ' _ (దళమ-పూర్వ-494) గోపబాలకు లౌక్కొాక్కరు ఏయే వినోద [క్రీడ సాగించినారో వర్షించుట ద్వారా పోతన ఆ దృశ్యమును సాక్కారింపజేనింాడు సంస్కృతమునందు నూచనా మ్మాతముగానున్న సన్నివేశమును ఆయన కుంచెతో తీర్చినట్లు సజీవ మొనర్శి నాడు దానినే యించుమించు యథాతథముగా ననుకరించినాడు కువ్వన._ “తిపుట” 'సైశ్రె ప్రాలెకు నొకవి చోరూర జేయుచు వేళ్ళు మణుచుక “ళమూారుగాయలు మెసవు నొక్కండుల్ల మలరా జన ఒకని కంచములోని 'జొయ్యన నొడిసి తీనీ భుజించి లేదని (ోటముగ తన నోరు జూపును బలిమి నొకడూ కం ఏగురార్డురు చన్టులనుకా నె నరివందెము బల్కీ గైకొని బాగుగా భుజియించు నౌక్కడు బలము మీరన్‌ 23 నేను దెచ్చిన చల్ది బవురుచి నీకొసంగెద "ననుచు నొక్కడు వూని యొసగు మరౌక్క-డుల్లము పొంగి చూడన్‌ జశ॥ కెరలి రృష్టుని జూడమని ఐలు మెరవడిగ కికురించు నొక్కడు నరగు సీ భక్యంబు రుచియని బలుకు నొకడూ జర్‌ శేరిమాటలు నాడునొక్క డు గెలివిగా నవ్వించు నొక్కుడు మేలు మేలని బల్కునొక్కడు మెచ్చు నౌకడూ'” 7 ఈ సీసము చివరకు -వచ్చునప్పటికి *కృష్ణభ క్రితో "కువృనకూడ సమ్మోహితు జైనట్లున్నది 1మేలుమేలని నల్కు-ట'తో తృ ప్రీనౌందక *మెచ్చు' పదమును కూడ డేర్చినాడు,. 'ముచ్చటాడు నొకడు మురియు నొకడు" అని పోతన అర్థ లేదముతో అన్ముపానమును పాధింవగా, కువ్వన కవి-ఏకార్డమునం దే రెండ కీయలను మయోగించినాడు. (4) అనంఠరము 'శీకృద్ణుని ఆరగింపు" వర్ణనము సంస్కృత మునందును ఫోతన-కుప్పన లందును ఒకే.సొందర్యముతో సాగినది. 'బ్నిభద్వేణుం జఠర

34ర ఆచార్య విజయము _ నవిమర్శక పరిశీలనము పటయోః శృంగవ్చేతేచ కశ్షే" ఇత్యాది ళ్లోకమును _'కడుపున" దేండుగా గట్టిన వలువలో లాలిత వంశనాళంటు జొనిపి” ఇక్యాదె పోతన వద్యమును, *మెలను దిండుగ గట్టి వలువలో బిగియించి లలిమీర వంశనాళము పొందుపరదీ” ఇళ్యాది కువ్పన గేయమును ఒకదానిళో నౌకటి పోటీవడుచున్నట్టున్నవి.

కట్లు కుపని కప్‌ రచనలో “శ్రీకృష్ణుడు చల్దు లారగించుటి అను నీ ఘట్టము కొన్నిచోట్ల వ్యాసపోతనలకంచె ,పత్వేకముగా ఒక విశిష్టశిల్పముగా రూపొంఏనది *. ధ్వని:

కావ్యమునకు | పాణము ధ్వని (కావ్యస్యాత్మా ధ్వనిరితి లం 1 - కువ్వ్చన ధ్వనికవి. రాన్మకీడాఘట్టము ఆందుకొక యుచాహరణము. ఆది బాహిరముగా నెంళ లౌకికమో, అంతరముగా ఆంత పాఠలౌకికము శ్రీకృష్ణ డాళ్మారాముడై వల్లవకాంతలతో రమించి, అంతలో తిరోహిశుడయ్యెనట అవ్పడాగోపికలు కృష్ణ గుణావేశముతో సంచరించుచు, కాళిందీ తీర వనాంతరములలో ఆ జగ న్నాటక న్యూతధారుని వెదుకసాగిరి అ సందర్భమున కువ్చన కవి అమూలక మైన ఈ కింది వర్ణన మొసర్చివాడు.

“కృష్ణుండు నేను నెనని తదీయ గుణావేశంబులన్‌ మెలంగుచు థూత బహి రంతర్యామి యగు నా జగదేక విఖ్యాతుని ఆ యమునానదీ తటనికట వనాంతరంబుల నెమకం గమకించి గానంబులు సేయుచు నతని గుణంబు లుగ్గడింపుచు నచ్చటచ్చట తమ క ప్రైదుటం గనువట్టు రెట్టులన్‌, చెట్టు జుట్టు నెట్టుకొను తీవెలను, రీవెలన్‌ తాఏి వెదజల్లు నీలరులను; నలరుల నిలిచి తదీయ మధుర సాస్వాదనంబునన్‌ మై మజచి వజచు శుమ్మెదలను, తుమ్మెదల రొదలక నవోయంబుగా బలుకు గొరవంకలును గొరవంకర (మోతలకు మెలకువే లొనంగు కలకంళంటబులును, కలకంఠంబుల కలరవంబులకు చొడబడి చిరుత రవంబులన్‌ గులుకు రాచిలుకలును,” రాచిలుకల యుగ్గడింపులకు ననుగుణర బుగా నటన వటిమలు నెజపు నెమ్ములను వరికించి యాగోపికలు..

(మ్‌ 758, వు 209)

ఈ వర్ణనమునండదు చేట్టు, తీగలు, పుష్పములు, తుమ్మెదలు, గోరు వంకలు, కోయిలలు, రాచిలుకలు, నెమళ్లు ముక్తపద్యగన్త రీతీలో కూర్చబడి

అనుబంధం ప్ర యున్నవి ఇది శబ్దాలంకారదృష్టితో చేయబడిన ఉద్యాన వన వర్ణన అని స్థూల దృష్టికి కనిపించును. పెక్కు వబంధములలో ఈ ముక్తనద్యగన్త (వయోగ (వయోజన మింత మ్మాతమే. కాని, కువ్పన కవి ఒక (వత్యేక [వయోజనము నుత్దే శించి ఈ రచన చేసినట్లు - కొంత వివేచన చేని*చో _ గమనింవవచ్చును గోపి కలు కృష్ణదర్శన లాలసల్రై వనాంతరములలో వెదకుట ఇచ్చటి విషయము. కృష్ణని కొరకు చెట్టలో, తీగలలో వెదకుట సహజముగానే యున్నది. కాని పుష్పములు, తుమ్మెదలు మున్నగువానిలో వెదకుట వ్యర్థము గదా! కాని, వారు వెదకివారు కారణ మేమై యుండునో ఊహి3వవలసీయున్నది. వారు ఉన్మత్త లిళకలై యున్నారని కవియే హేతువు చెప్పినాడు. అయితే, అ ఉన్మత్రత లోకమునందు కనిపించు మన స్ప్వాస్థ్య రాహిత్యము కాదు. మహాత్ములు బ్రాలో న్మ త్త పిళాళాచవత్‌” అని వారి 'వలె' నుందురని చెప్పబడినది కావున, గోపికలు వెదకుట ఉన్మత్తత వంటిది. మ్మాతిమే ఇచ్చట. వారు కృష్ణగుణావేశములతో నున్నారు. కొందరు వూతన్తవలె, శకటానురునివలె, తృణావర్తునివలె, ఐకునివతె అభినయించగా, మజికొందరు (ఐల) రామకృష్ణులవతె నటించుచున్నారు అట్లు వారి సకలేం్యదియములును కృష్ణపరములుగా - వర్తించుచున్నవని భావింన వచ్చును. ఈ అవగాహనతో. కువ్పన చేసీన వర్ణనను మజొక్కసారి వరిశీ లింవగా, పుష్పములు-తుమ్మెదణ వబన్నగు సమన వన్తువులందును - ఒక్క మాటలో ఈ చరాచర ' నృష్టియందంతటను గోపికలు కృష్ణనే దర్శించు చున్నారు. వానిని కృష్ణుని కొజకే దల్శంచుచున్నారు అఆ యన్నింటిలోను అయన యుండగలడని వారి విశ్వాసము విశ్వాసమే భక్తికి మూలము. ఈ దృష్టితోనే వార్డు పుప్పాడులను పరికింఏనారనుట యిందలి ధ్వని ఇబ్లు గోపికల మధురభ కి యిట వ్యంజిత మైనది.

మజీయు ఇచ్చట వారు చూచిన వస్తువుల [కనుము గమనార్హము వారి యన్వేషణ ఆ కమములో సాగినదన్నమాట మొదట దెట్టు, చెట్ల నల్లుకొని యున్న తీగలు, తీగలలోని పువ్వులు, పువ్వులలోని తుమ్మెదలు, తుమ్మెదల ఠౌదలకు తోడువలుకు గొరవంకలు, గొరవంకలకళలె నున్నితముగా వలుకు కోయిలలు, కోయిలల సవ్వడిని అనుకరించు చిలుకలు, చిలుకల వలుకుల కనుగుణముగా నాట్మమాడు నెుక్ళు - ఇట్లు వారిదూపులు నిశిముగా వస రించినవి వారి చూపులనుండి తప్పించుకొన్న వస్తువేదియు వేదు." ఇష్లీ ముక్త

తేశర అదార్య విజయము _ సవిమర్శక నంశీలనము వద్నగస్తమ సమస్త వస్తు సర్మగాహక మై, కృష్ణుడు సర్మవ్యాపి యని గోపికల ఆఅంతర్యమును వ్యంజించుచున్నది. ఇది కున్నన కవి స్వకపోల కల్పితము. ఘవ్పన కవి భావనాళిల్పము, దాని భాషా రూపావోర్యము ఉదా తరీతిలో సాగి, (పాచీనైతిహానీక పౌరాణిక కవుల స్టాయిని సృురించజేయుచుండును. ఒకానొక సుందర శిల్పము సౌందర్యము తగ్గకుండా దాని పరిమాణమును పెంచుటకుగాని, కుదించుటకుగాని ఆ శిల్పి మ్మాతమే సమర్థుడు కావచ్చును లేదా అంతటి శిల్చియై ను కావలెను సంస్కృత భాగవత శిల్చి 'సాఇున్నారా యణుడైన బ్యాసమవా రి అంధ భాగవత శిల్చి 'భళ్ళాగేసరుడ్రై నవజ పాండిత్య విరుదాందితుడైన పోతనామాత్యుడు ఆంధ కాళిదాసాభిధుకై న కుష్పనకవి యశ్ష గాన శిల్పము కూడ ఆ స్థాయిలోనే, ఆ-సౌందర్యముతోనే మచోజ్ఞమాగా శీర్చబడి యున్నదనుట అతిశయో క్రి లొని యథార్థము ఆచార్య విజయము = నవిమర్శక పరిశీలనము : అనుబంధము ౨ జ్ఞాపికలు శే ఆంధ యతగాన వాబ్మయ చర్మిత, ద్వికీయ భోగము, వు. 327, 2 ఈ స్వామి దేవాలయము నుదరానులో నున్నదని వరిళోధకు లిటు చెలిపియూన్నారు. “06 &00పేం! పీఏ రంరే1ండ6664 (౬18 ఇందే 0 604 వంతి 501! కళలూ ఇంసంంండ ఆ 1010406 గ్‌ యడ8 (విలింగంల+6 64810646 £. సెం. 758, వ40టా, 5.7. ౮.౦21, న... ఈ కృతి ఈ స్వామికి అంకిత మీయవబడినట్లు ఇచ్చట "పేర్కానబడియున్నది. ఇది పొరబాటు. 'జననుతంబుగ పార్ట 'సౌరథీ విజయ మను 'పేర దనర మరంకితంబుగను' అని వేంకటా చల నృపౌలుడే కోరినట్లు [గంధమున నున్నది ఈ యంళమిట్లే పెక్కు చోట్ల నుండుటయే గాక షష్ట్యంతములు*, - జూర్వోత్తర భాగాంచ వద్యములును, ఉ త్రర భాగాది నద్యమును ఈ నృపాలు నద్ధేశించియే రచింవబడినవి కావున ఈ కృతి ఈ రాజుకే అంకిత మీయబడినదనుట యఖథార్జము (చూ ఈ పరిశోధన 39 శ్ర 3 కైరవ పువ్కంరిణి ఘణ కేశిలోలునికి మూరజవకునికి మంగళం 81% శీ స్థిర భాస్కర విమాన చివ్య మందిరునికి ...మంగళం ఇదో 5. ఉర్రరభాగము మొదటి+వద్యము నందలిది. ఈ ఊత్తర భాగాంత చ్వివదలలోనిది. 7౬. ఉత్తర తాగాంత పద్యములలోనిది

ఉపకరించిన (గంథములు -- వ్యానములు సంస్కృతము కై. 3 అఆనతితానందగిరి శ్రీ శంకోర విజయమ్‌, సంపోదకులు? డా॥ ఎన్‌. వీజీ నాథఠన్‌గారు, ఉపోద్దాతము ? శీ టి యం,ప్‌ మవాదేవన్‌ గారు. 2 కళోపనిషత్తుం 3. కావ్య వకాళము, మవ్మటుడు. 4 _నారధ తక్షి న్యూతములు, అంగ్గ మూలనణ (వ్యాఖ్య)? శ క్యాగిళానందో స్వామివారు ఆం్యధానువాదకులుః (శ దొడ్డ వేంళటరామురెడ్డిగారు. 5 (వశానరుడ యళోభూవణము, విద్యానాథుడు, వ. రఘువంకచన, కాళిదాసు 7... శివ మహిమ్న స్తోతము, వుష్పదంళకుడు, 8 (శ్రీమద్భగవద్గీత. 9 సంస్కృక మవాలభారతము, భీష్మ పర్వము. 10. (బహ్మమీమాంసా దర్శనము, శీ చర్జ గజపతికాస్త్రగారు(తకుజాదకులు ,. మకీ. (శీ కంకర విజయచముూం [కీ మాధవ విద్యారణ్యులు అనువాదకుల శ్రీ వద్ద దైతన్యస్వామివారుం? 12. కుమార నంభవము, కాళిచాను,..[ వేడ ము'చేంళటరాయళాస్త్రీగారి పీఠిక; 13. సాహిత్య దర్వణనజ్యు విశ్వనాథ కవిరాజు. ఆంధధము కే. అన్నమాచార్యుల జీవిత' చర్మితము, తాళ్ళపాక చిన్నన్న. తొలి వరిష్క రణము, పీకిక : [శీ వేటూరి [సభాకరళాన్త్రిగారు; తృతీయ ముదణ పర వర్త ౯ గౌరి పెద్ది రామనుబ్బళర్మ గారం 2. అయధయనగాన వాజ్మాయ చరిత, (వఠమ.-ద్వితీయ భాగములు, డాక్టర్‌ యస్వీ. జోగారావుగారు.

850 ఆచార్య వీజయము = సవిమర్శళ వరిశీలనము 3. అంధ విజ్ఞానము, (వసాద భూపాలుడు. శత అంధ సారస్తతమునందలి అద్వైత తత్వ్వకావ్యములు, డా సన్ని ధానము రామళఠారక ఫ్లర్చబవ్మాళాన్త్రగారు. ర్‌. ఆంధ పాహిత్య చర్శిత ,వ్యకీవింగళి లిష్మీకాంతంగారు 6. కన్నడ సాహిత్య చర్చిత, డా ఆర్వీ యస్‌ నుందరంగారు. 7. కవికర్జ రసాయనము _ విశిష్టాద్వైత సమన్వయము, డా॥ గల్దా చలపతి గారు. 8 'కురానుషరీఫ్‌", ఇం్యధానువాదము శ్రీ చిలుకూరి నారాయణరావుగారు 9, '“గణవతి', (శీ ఇర్యదకంటి హనుముచ్చానస్తిగారు.. 10. జగద్గురు బోధలు, ఆం్యధానువాదము : (శి విశాణ సాధన (గ్రంథమండలి తెనాలి, క్క ? సంపుటములు కేసే అగర్భురు మహోవపదేశమ్ము శ్రీ యల్లంరాజు (్రీనివాసరావుగారు. 12 జగద్గురు శీ ఆదిళంకరుల్ను, హిందీమూలమను శ్రీ గోపీనాథ్‌ కవిరాజ్‌ గారు, తెలుగు అనువాదము + (శీ ఎమ్‌.జి సోమయాజులుగారు. శ3 జైనధర్మము, (శ ఎమ్‌ రాజగోపాలరావుగారు,- ఈ త్వళాఖాధ్యతులు ఆంధక్రై9 స్తవ కళాశాల, గుంటూరు. 14. జగద్గురు సాహితీలహరి, యువభారతి, హైదరాబారు. 15, తఈరిగొండ వెంగమాంబ కృతులు _ సఏమర్శక పరిశీలనము, డొ॥ కె తే, క లష్టమూ రిగారు, 16, ర్వైకార్వైత చర్మ్శనములు, థ్రీ తాకా సుబ్బరాయళాస్తుంలవారు శ7 (వబంధవాబ్మయ వికాసము, డా॥ వల్లా కుర్గయ్యగారు.: 54 1 18. ప్రష్థాన్మతయ పారిజాతము, శ్రీ యల్లంరాజు శ్రీనివానరావుగారు 19. ఐసవప్కరాణ పీఠిక, శ్రీ జండారు తమ్మయ్యగారు, 2. బనవపురాజము. నంక్షేవ్యపతి, _ పీద్రిక్కు డా॥ జి.వి, సుబవ్మజ్యంగారు. 21 [ిహ్మన్యూతము, ఆంగ్లమూలము: డా॥ సర్వేవల్లి రాదాకృష్ణ వండి శుడు, క 2 భారతీయత ల్వశానస్త్రము, ఆంగ్లమూలము:- డాః నర్వేవల్లి _కాభాకృష్ణ ౪ ఐవిడితుడు. ఆం్యధానువాదకులుః శ్రీ బులును వేంక టేశ్వురులుగార్చు చె (అయిదు సంపుటములు)

స్తై

23, మనుచర్మితము, జల్లసాని పెద్దన.

24, ము[దొశనము, ఆం్యధానువాదము: శ్రీ అనధానమఃు వృం్మద శే లక ర్మ గారు.

జ్‌ ర్లాహర్యురయమ వయ్య లరాను కానుళదుడు. ( 4

డ్‌. విజ్ఞాన నర్వస్తము; 4,7 సంపుటములు

27 లీర రనము, డాజటీవి నుబ్రహ్మణ్యంగాడు,

28 వేరాంతరరసాయనం _. సవిమర్శక వరిశ్రీలన (1988 = లిలితవత్సి డా॥ కొళ్ళాగుంట ఆనందన్‌రార[ - అ

29. 'పైళ్ష్టవాంద జుబ్మ్బయము కొ వేటూరీ'ఆన్‌ందనూ ఉ్రిగారు.! ౨

$0 శ్రీిమబార్యభయుగ్వేదనంపా త) ఆర ధోనువాదకులు? శ్రీ నేమాడి వేంకట నరసీంహళాన్త్రిగారు, కళ్ళానవూర్ణ = వాబ్మయ = చువోర్యక్ష ౬ బవ్మార్గిం 'జాః 'నడ్డమూడి. గోపాలకృష్ణ య్యగారు. శ

31. శ్రీ కంచికోకుకోటి నర్వజ్ఞవీఠ జగద్గురు దివ్గచరి త, - శ్రీ 'నుదురుమాటి వేంఠకటరమణశర్మగారు

32. • శ్రీ మచ్చాంళర "భగవత్నాద చరిత, డా వొతుకూచి ను, ఐవ్నాజ్న శార్త్రగారు

ఏం! శ్రీమరాంరర వహాభాగవతము, పోళన,

కీ శ్రీమదాం్యధ మవోభారతము, అది - విరాట - (దోణ పర్వములు. నన్నయ - తిక్కనలు.

35 శ్రీ మదాంధ మహాభారతము. అనుళాసనిక వర్వము (ఆచ్బిర్యవదేళ్‌ సాహిఠ్య అకాడమీ) పీశిక, జా* తుమ్మపూడి కోటీశ్వరరావుగారు.

35 శ్రీ మాధవీయ కంకర నిజయ్‌ సీడిక, శ్రీ ముదిగొండ వేంఠటరామ శాన్ర్రగారు

త. శ్రీ కంకరపజయము,? ఫూర్వో త్రర భాగములు. శ్రీ వెంపరాల నూర్య వారాయణ కారీగార

38. శ్రీ కంకర విజయ ద్యతము, శ్రీ కొల్కొంద వేంళటరత్న కర్మ గారు.

క... శ్ర ళంకరారార్యని కోలనిర్ణయను ఒక పుస పరకీలవు సై టుకక్తి శేషగిరికావుగారు

శ40.. మ్యూగవోర్యధ వాన కోళను, 1970.

$రడే: ఆచార్య విజయము - సవీమర్శక పరిశీలనము శీ1. సంస్కృత వాజ్మయ చర్మిత, ద్వితీయ నంపుటము, శ్రీ మల్తాది- నూర్య నారాయణ కాస్త్రీగారు. 42. సకల జీవ సంజీవనము, ఆచార్య వీ రామరాజుగారి పరిష్కరణ క3. సమ్మగ ఆంధసాహిత్యం, 15వ సం॥ శ్రీ ఆక్ముదగారు. 44, దక్షణదేశయాంధ వాబ్మయము, శ్రీ నిడుదవోలు వేంకటరావుగారు. ఆంగ్లము కే. “తీరే రంల = ఉ హం౨0య1001081 లెండి! . “06 10603 క4119 1ఓ6.1908, ఏం క, క ౪184000 ఏమి ఇంం.5ల వర 0 వచిిటూం 2. 'విజల ౦01 505454 : అేకం041:మ8 ౧౮ంఆంటి- 'డర6: 06 =. విడు &1.10.19808, ఏ౬ 2 5, 5ంఠమిమంయూకుు తి. 81140488, 9౯01, 5. 18ర్రమిడసీ శీ. ఏ8ఏనిటా&ి 18710474 - 10బ0: 51 ఇర 2౧66౮8౧8 208. ర్‌ 5801మ4 [౯029 శీ 1180000821 కెటింంల6ం0౪6; 5 4. 4. ర్‌ ఇణటు?. గ్‌ల ధాః బర! న్న వం! లి మ జ బం. ఖా గ చాల ఉష ఇం౦ంట్యన్చ'.) ల లో శ్ష న లో! వ్య రం 0ీీ

మే ల తా ఖే ము శ్శ - .

• న్‌ మును వం త్లుశ్లున్లు . నళ గ్‌ మగ శ్తుత్తా నళ విశి ౦ మీద గు సంద తమలో గ్‌ క్‌ క త్త స్టడెన ఈ టై ందర్నంచిన క్ర రగవ శ్ళుళ క త్త నులు గా సవతి అద్వితీ త్పాడు త్తుశ్ణు - క త్త జీ వె వి యుడు లు శ .. న. ; జ్త నీ క్ష నాసంవను ం ఆఅ త్తి గ హు త్తు బంధి లావస సన టివ యె వ జే 0 స గ్‌జీ 0 ననే . ఖు చను శ్ర లా చిన రన్వతి. వ స్త గా | గీ తాకా మం టీనీ ఆదా సిద్దా ఏ స్టాన శ ( సబ్‌ వ. య శిదా దిన శ్రీ ర్య ద్ధాంత వంగు నశ ళ్‌ ష్‌ ల్‌ మ న్‌ ధ స ఆ శంక చ వా ణ తి న్న | గ. ఫే న్‌ా మ వరా శృష క్‌ వ శద వెళ రన్మరంనః “గదులలో ఎదుల ష్షశర్య నట మం చే నచ కగా దవారల ల డిన నా వీ ఆ పమిత త్త . భ్‌ స్ట గాది లయ. (గ్‌ సం నో శే . | న్‌ ॥ 0ధన గూ 0థమి త్మక పనో (ఆ ను శా గ " గ న్‌ [గ ఫు, ది. కయ ంధ శ ( న్నా త్త ము ఇతోధిక తెలు తె వబం నే + న సఖే మార్లో ద్‌ లుగులో త్త నన త్త చడ వ లా ఆ ర్లోవడేశి సహెరన శ 1. లా జ్జ నస దగ, (గ్‌ కుడి “ ఠి శె గు 0వ త్త వ. ల రం ప జె కరదవి | _ రే విశ కళ క న్‌ వ! వ. అలం అక్ష త్మ డా మ ౦దు ం. ఈ సు! త్తే జ! న్న 0 ననే ( స్‌ తాత నే నై | (.