Telugu Aavishkarana - anilvaranasi/indianlanguages GitHub Wiki

_ కోటంబప్రంజత్‌ . ట్రుణ లా ఫు న | మనసో నా సేకరించిన ల్‌ //7 జ. ఎభొవ్మో క్ట ॥ ఈ పుస్తకాన్ని సాహిత్యాభిమానుల కోసం చోట సుందరయ్య విజ్ఞాన కేంద్రానికి / | ళు €.. ఆనందంతో బహూకరిస్తున్నాం, | నా క - మల్లెమాల కుటుంబం ఫ్‌ ఇస, జా న / ను రో న్న

రోం భశీంద్రిశేషర్‌ కలిత 5గ్రకళా లరిష్కరణకీ దిత్సారం 5. ౪6౧0165406 ౧6౮౮) 669౧6౧0 9601810౧/ 0 1౧86౬౧ 1.5.1, 6౦౪6, 0౧౦౧౫౫౦౧ ౦! 14965005 [/109860, [49800, 1498౬4

తీరు[ం0క0[0000 2716 (016౧ ౧౧౦౧౮౧౦ 360 రణే ఈ 4 వ ౧౦|6౦1॥10౧ 01 గ౦౪౧౫: దది జ 6 దక ౬0100 ో౦గ౧౮6గ/ 2000 ఆ౪౦/౪[ ౨951060౧ 5౧6910 69691016 5010 54930. ౧0౧౮౮౪. ౬0.6006 ౪9010౧6016 800% గ౦౮:9, 86౧% 511661 [౧/౮౪/6000 [16/0ర66/06 8001! 10056. 86010౧0౪46, 1/09100006. 119/5 4౮౦953 ఫలే గ్గ [10౧16696 [0౧౧69౭౧౦ 80% 8000610 - 502345, 5660:/006 $/6066% రీ 9౪ జీ 9006. : 10౧0606! (౧019) - 73067 9౨|0: ౧౦౦౮4 01016౧, 10౧ర౮6! ౨1019601: గండం ౧౧1613. 8014010010. 11/09/6000. 4 గణి ౧8, 25/- (|| / అదో యమనన వ అం +" చష్రత్యాగ్రరికాలయన్నా. వ క్‌ ం కమ క లీ ణ్కీ అలి తమ ఈగ శ గ్‌ నింం0906340001 [1410ల ఆంటి ఉన 6 116966 0%166., $6౧౮౮౦ ౧౪66 - 602 001.

నూ అరురీ వోదీరులు రాంగభార్తి రొజీరెడ్టీ రిన్వమోరాన్‌, రూఖీక్యం, కర్టయ్యలకి -

ఆఅశీర్శాటం

అమ్మంగి తేభుగోవార, ఇినెంనే తెంకసిరముభ

ల్రళ్మీయీం

బొళేన్యరం శంకరం

అనువాటీ కరితకీ సహాకారం

ఇంగ్నీగ్‌ రొన్టారు నోలీచంద్‌, తొండూరు,

ఎసీనీంన్‌

తెయగు కూస్తారు కృర్ణర౮ార్తి తొండూరు.

క్ట్‌తళలు

తర్పుకాధిరటంక, రియో సుధామ, తనికొళ్ణ భరీఖీకీ దర్భీశయనం శ్రీనితాసాచొర్యీతే, శీ౮రీర్తాణో గఇంనా,..

త్రగతి ఫ్రీంటర్స్‌ శన్షరాఖ్‌క్కే రొట్టు ఫ్రీంటిర్స్‌ ఛైన రామదాస్‌!

ర్రు్యేత కృతజతలు

0955 సంర్పరానికి 'స్లీరభీని దిత్తరు కఠితా సంవునీగా ఎంలిక చేసన 'సీనొరె సారొళీ రరన్కారో కమి! -

“9నూర్నీ కథా" రందిరిలోక్‌ ఆర్వోనించి కథికుల్లీ చేసిని శ్రీ తేదీగిరి కరుల్యినికషన్స్‌కీ

“లర్ము' కదుర్రలో చోస్సిన “రంజని! -

'లోలీనీంటీనీ

975 సంవర్సీరాని 'తెంంగుకరి'గా ఆాశరాబీ జాతీయ కరి సమ్మేళనంలో రోల్తొన్నీ ప్రియమిట్రుడు ఐతేని గి8కీ -

కవీ! యాత్రించు కవీ! యాత్రించు, మనుషుల్గోగుండా, దేశాల్గోగుండా ప్రపంచాల్లోగుండా, నీలోగుండా యాత్రించు కవీ! స్వర్గనరకాల్లోగుండా యాత్రించు కవీ! బహిరంతర యాత్రలు ఒకేసారి జరగనీ కవీ! = కె. శివారెడ్డి “క్షిపణి” నుండి-సం॥ 1995

“'పెియివచనం టైటిల్‌ కవితే లేదని 'క్షిపబి' ఆవిష్కరణ సభలో అధ్యక్షస్థానం నుండి పేర్కొన్న దేవిప్రియ మాటలు పునరావృతమవుతున్నలోటును పూరించే ప్రయత్నంలో భాగంగానే సోవియట్‌ కవి మైఖేల్‌'ముకోనిన్‌ “కావ్యముఖశిల్పం” అనువాద కవిత,

చదవండి/ -మీకే తెలుస్తుంది! జంతువు నించి మనిషిని వేరుచేసేది మాట! మనిషిని మహాపురుషుణ్జీ-రుషిని చేసేది మాటే!! అ-క్షరం అంటే నాశనం లేనిదీ- అనసరం అయితే నాశనం చేసేదీ- శివుడికికోపంవొస్తే మూడోకన్ను తెరిచినట్టు కోటం చంద్రశేఖర్‌కి కోపంవచ్చి పెన్ను తెరిచాడు- సమాజం మీద- కవి పసిపిల్లాడై పాకినవ్చుడు ముచ్చటేస్తుంది- కొంచం ఎదిగీ తప్పటడుగులు వేసినా ముచ్చటేవేస్తుంది. కోటం చంద్రశేఖర్‌ది అటూఇటూగాని వయస్సు!కవిగా- అంచేత అన్నిటిమీదా విరుచుకుపడీ కొన్ని విరిచేసాడు!! కొన్ని మీనీకవితలు-బావున్నాయ్‌-చాలా బావున్నాయ్‌ అందులో మెరుపుంది-చిన్న విరుపుంది; ఉదాహరణకి “వేలు” వేలకువేలు పెట్టింది వేలు పట్టుకపోతావనే- ఇది మధ్య తరగతి ఆడపిల్ల ఆత్మవ్యధ- అలాగే “బా(బొొమ్మ- కఈన్చి స్తేబాలు రాయిమీద ఓ బొమ్మ చేతులు జోడీన్తూ వంగుతుంది మా బామ్మ- దీన్ని ఎలాగైనా వ్యాఖ్యానించొచు- ప్రకృతిలో దైవాన్ని దర్శించిన తాత్వికత కన్చిస్తుంది- రాయినీ, రప్పనీ పూజించే మౌఢ్యం కన్చిస్తుంది-తీసుకునే వాళ్ళను బట్టి- ఇకపోతే బాగాలేనివి- బాగా తిరిగి తిరగరాయాల్సినవి. “చైతన్యం అంటువ్యాది” అన్నాడు....అన్యాయం........... ఒక గొప్పభావాన్ని దుర్మార్గంగా వాడడ౦ం- కవులంతాకలిసి ఇతనికి యావజ్జీవ కారాగార శిక్షవేయొచ్చు- అలాగే “విస్టవం గడ్డంలాంటిది” అన్నాడు-ఇది దుర్మార్గం- ఇలా అన్నందుకు ఉరితీయొచ్చు-ఇంత నిష్కర్షగా ఎందుకురాస్తున్నానంటే అబ్బో అద్భుతం అని దొంగపీఠిక రాయలేకే-కవికి బోల్డంత భవిష్యత్తు ఉందిగనుక- అనువాద, దీర్ధ కవితల సమీక్షకన్నా నా సలహా ఒక్కటే- కవిత్వం పెన్నుతో కాకుండా వెన్నుతోనూ మూడోకన్నుతోనూ రాయమని- అప్పుడేగదా---కొత్త తత్వం ఆవిష్మవణ జరిగేది - 'కోపం' చంద్రశేఖర్‌కి అభినందన- -తనికెళ్ళ ఛదీవ్‌ 19-1-1999

నాలుగు కూటులు శ్రేకుతో.. మానుండీ. దారాలు తీస్తారు ప్రాణాలు వారింబి- తీసిన దారాల్లో వట్టుశాలువాలు తయారు చేస్తారు మీరు శాలువాలు కప్పుకొని నభలక్కి ఊరేగింవులకీ ప్రమాణ స్వీకొరాలకి వెళ్తారు నిజానికి మాకు గుర్తింవు లేదు ; ప్రాణత్యాగాలు లెక్కలేదు; మా అనంత దుఃుమల్లా శాలువాలు కప్పుకున్సవాళ్ళెవరూ “విలువలు” కాపాడడం లేదనే- ఇదంతా 'పట్టుగోడు. గోడు సరే, విలువల ప్రస్తావనేమిటి? సమస్త విలువల్సీ సమస్త ప్రమాణాల్నీ- అంతేకాదు- ఏ “'నియతి'నైనా కాలదన్నడం నవీనతగా ప్రచారమవుతున్న సందర్భంలో 'విలువల్ని' ప్రస్తావిస్తున్న ఈ పాతకవి ఎవరు? కోటం చంద్రశేఖర్‌. అవును- ఈయన కొత్తకాదు కవిత్వానికి. 'క్షిపణి'ని నాలుగేళ్ళ క్రితం వెలువరించాడు. అవును-ఈయన కొత్తగా రాయడం కోసమే కలంపట్టినవాడు కాదు. తనకు తెలిసిందాన్ని సూటిగా తేటగొ చెప్పుకుపోయే చాలా పాతపాత తరహా కవే. గుర్తింపుల సంగతీ, ప్రచారాల సంగతీ కాసేపు పక్కకుపెడదాం. ఈయన ఏం చెబుతున్నాడో అది కదా ముఖ్యం. ఎలా చెబుతున్నాడో అదికూడా ముఖ్యం కదా! మరి ఏది ముఖ్యమో ఎవరు చెప్పాలి? చెప్పడానికి ఏదిప్రమాణం? అసలు ఏ ప్రమాణాల గురించీ మాట్టాడవద్దేమో ఇవాళ! కాదు- ఎప్పటికైనా విలువలుంటాయి. ప్రమాణాలూ వుంటాయి. కాకపోతే కాలగతిని బట్టి అది మారొచ్చు. కొత్త విలువలు రావొచ్చు. కొత్త ప్రమాణాలు రావచ్చు. పాతకవి చంద్రశేఖర్‌ కొత్తకవి కూడా.

సోవియట్‌కవి మైఖేల్‌ లుకోనిన్‌ అంటున్నాడిలా- “ఒక మారు నా కావ్యం తెరవండీ వుటల కదలికలలో మిమ్ముల మీరే గుర్తిస్తారు: ప్రతినృందిస్తారు మీ ఆళలలో మీ చర్యలలో మీ నవ్వులలో మీలోనే జీవిస్తా మీలో ఒర్కడీనై యవ్వనం పొందుతా ఉత్తేజాలు ఉద్రేకాలు ఉద్యమాలు స్వీఠరిస్తా ఆకాళాన్సి తిలకిస్తా? భూనాదాన్లి ఆలకీస్తా లే బిగుళ్ళని ఆఘ్రాణీస్తా నే జీవిస్తా”

ఈ కవితను అనువదించిన కోటం చంద్రశేఖర్‌కీ ఈ మాటల్ని వర్తింపజేసుకోవచ్చు. కవిత్వంపట్ల ఆరాటముందతనికి, సంభాషించే ఒడుపూవుంది. మనముందుంచడాన్కి జీవితంపట్ట ఒక తాత్విక దృకృథంముంది. బాహ్యదర్శనమే కాక అంతరాంతరాళాల దర్శనమూవుంది. అందుకే “తల్లినేర్గనీ పిల్లవేర్లని నేలపారలలోని దారాల నీటిధారల్నీ తరగని తడిమట్టి పరిమళాల్ని చూసేవాడు కవి” అని అనగల్లాడు.

చంద్రశేఖర్‌ది ప్రధానంగా [౬౭176 1606001066 ఇతని దీర్ధకవితల్లో దీన్ని గుర్తించవచ్చు. “అమ్మరొట్టెలు” కవిత తీసుకుందాం. అమ్మరొట్టెలు చేసే తీరునూ ఆ ౧౦౮ 695 నూ వర్ణిస్తూపోతాడు కవి, నీళ్ళు తీసి పిండిలో పోయడం, ముద్ద చేయడం, బండమీద కొట్టడం, కట్టెలనెగదోస్తూ మంటను సవరించడం, నిషప్పులమీద రొట్టెను కాల్చడం, గంపలోకి విసరడ౦-అలా చెబుతూ పోతాడు. కవితను చదివాక రొట్టెలమీదా, వాటిని తయారుచేసే అమ్మమీదా, కవి అనుసరించిన వర్ణనీయ పద్దతిమీదా మనకు (ప్రేమకల్గుతుంది.

కొన్ని సందర్భాల్లో చంద్రశేఖర్‌ కేవలం 1594218 ను మనముందుంచుతాడు తన వ్యాఖ్యానమేదీ లేకుండా. “చినుకులకి' అనే కవిత దీనికి మంచి ఉదాహరణ. 'పిల్లాడు ఏడుస్తున్నాడు,' “డార్జిలింగ్‌ ప్రయాణములో, 'కపట ప్రేమ' కవితల్గోనూ ఈ లక్షణముంది. పోతే ఈ పద్దతిలో రాయబడ్డ కవితల్లో కవి ప్రమేయమ్యూ, దృష్టి కోణమూ లేదా అంటే వుంది. అది ఎంచుకున్న ౪/13429లోనే అంతర్నిహితంగొవుంది. ఈ పద్ధతిలో కవితను చెప్పడం ద్వారా పాఠకుడికి ౧౬|10102[00/ ని అందించినట్లవుతుంది. తన 1౧16[0611ఇ400కు కవితలో చోటుందని పాఠకుడు [౯86 అయే వీలుంటుంది.

ఈ సంపుటిలోని కొన్ని కవితల్లో కవి 'పునరుక్తిని సాధనంగా వాడుకున్నట్లనిపిస్తూంది. ఒకే మాటని లేదా కొన్ని మాటల సముదాయాన్ని బకే కవితలో పదేపదే వాడడం ద్వారా అర్ధతీవ్రతను సాధించే ప్రయత్నం చేసాడు. “మేం పనోళ్ళం”, “కలలు, “పోయినవాళ్ళగురించి' “వానా నీకు జోహారొ, “రేఖలు”, “గగనం ఎత్తు ఎదిగ్‌” కవితల్లో ఈ పునరుక్తి లక్షణం కన్పిస్తుంది. పోతే కొన్ని కవితల్లో కవి కృతకృత్యుడయ్యాడు కానీ 'కలలు'లాంటి కవితల్లో ఈ టెల్టిక్‌ను అతిగా వాడడంవల్ల శబ్బ్దాలహోరులో భావలయ మరుగున పడింది. జీవితం పట్ల చంద్రశేఖర్‌కి ౧౦౪1/8 దృక్పథముంది. మనిషిని 'సాహసి'గా, 'అన్వేషి' గా సంభావిస్తున్నాడు. కన్న సంతానంకోసం మేల్కొనివుండే అమ్మ అంతరంగాన్ని అర్థం చేసుకున్నాడు. తన నేపథ్యంలోకి వెళ్ళి “ఈ. కుండలోని జ్ఞానం గురువులదని” వినమ్రంగా చెప్పుకున్నాడు. మోళ్ళైన నగరాల్ని టౌనుల్ని బీళ్ళెన పల్లెల్ని తండాల్ని మురిపించిన సుందరమైన, స్వచ్ళమైన పరిశుభ్రమైన వానకు కృతజ్ఞత తెలుపుకున్నాడు. అరమరికల్లేని, దాగుడుమూతల్లేని, చిక్కుముడుల్లేని 'భాషిని వాహికగా చేసుకొని కవిత్వప్రయాణం చేస్తున్నాడు. సుదూరసంఘటనల్ని సైతం పట్టించుకోవడం తెలుగు కవిత్వంలో ఎప్పట్నుంచో వుంది. చంద్రశేఖర్‌ అనువదించిన కొన్ని సోవియట్‌ కవితలు ఈ సంపుటిలో వున్నాయి. పోతే దీనికి సమాంతరంగా 'నేటివిటి'ని పట్టించుకోవడం ఇవాళ్టి బలమైన ధోరణి. సమీప వాతావరణాన్ని బలాంగా చెప్పడం ఒక 'ప్రత్యేకతగానేకాక బాధ్యతగా కూడా తెలుగుకవి స్వీకరిస్తున్నాడు. చంద్రశేఖర్‌ ఉద్యోగపరంగ్లా తన అప్‌ అండ్‌ డౌన్‌ ప్రయాణాన్ని ఒకటి రెండు కవితల్లో ప్రస్తావించాడు. తన ఊరు తాండూరు రాళ్ళను వస్తువుగా స్వీకరించి 'రాళ్ళభూమి' అనే కవిత రాశాడు. మనది రాళ్ళభూమి, నీళ్ళభూమి కాదు మా నాళ్ళు భూమి నుండి రాళ్ళను తీని నగులగొట్టి ముక్కలు ముక్కలుచేసి పాలిష్‌ చేసి హైపాలిష్‌ చేని బెమటను బిందింబి రక్తాన్టి రంగరించి ఒంట్లోని శ్లక్తీని ధారబోని ఒక్కొ రాతిఫలకంలో అద్దాల్సి ప్రతిష్టించి బెమ్మీల్సి పెట్టి..... ఇలా సాగుతుంది కవిత.

“అసెంబ్లీ మెట్లు మనరాళ్ళు, పార్టమెంటు స్తంభాలు మనరాళ్ళు ” అనేదాకా కవితను నిర్మించి కవి 52001240౧తో అద్భుతంగా ముగించాడీ కవితను. “మనం ఒకరిమీద ఆధారవడిలేం, మనం ఎవరి దయాఖిక్షమీదలేం మన ఊరిమీదే ్రవంచం; మనతోనే ్రవంబ బరిత్ర” “చెట్టులాంటి మనిషి” మరో ప్రత్యేకమైన కవిత. ముఖ్యంగా ముగింపులో 8[ఇగ0 10౧6 ఈ కవితకు బలానిచ్చింది. “మనిషి బతికినప్పుడు చెట్టు అవసరం పళ్ళుగానో, ఆకులుగానో, నీడగానో- చచ్చినప్పుడు ఇంకా అవసరం” “పని”ని కేంద్రబిందువుగా చేసుకొని రెండు కవితలు రాశాడు చంద్రశేఖర్‌. ఒకటి 'మేం పనోళ్ళం'. రెండోది 'పనిగీతం' ఈ రెంటిలోనూ “పని” పట్ల కవికి గౌరవం, ప్రేమా వున్నాయని తెలుస్తుంది. వస్తుపరంగానైనా, నిర్వహణాపరంగానైనా మొదటి కవితే చాలా బలంగా సాగింది. పనిని నమ్ముకున్నవాళ్ళ జీవితాల్ని దృశ్యమానం చేయడం ఒక ఎత్తైతే “ఇప్పుడూ ఎప్పుడూ చర్మం బావుల్లోంచి చెమటను తోడడమే పని” అన్న సారాంశ వాక్యాన్ని నిర్మించడం మరో ఎత్తు, ఈ సంపుటిలో మినీ కవితలనదగినవి దాదాపు ముప్పయికి పైనేవున్నాయి. వీటిలో ఏ రెండుమూడింటిలోనో తప్ప మిగితా వాటిల్లో విశేషాంశాలేమీ కన్చడవు. శబ్ద చమత్కారం, అంత్యప్రాసలపట్ట్ల మమకారం, ఇప్పటికే ప్రచలితమైన సాధారణ భావనలూ ఈ కవితల్ని కమ్మేసాయి. వచన కవిత్వంలో రూపపరిణితి అద్భుతంగావున్న ప్రస్తుత సందర్భంలో ఈ మినీ కవితల నాణ్యత సాధారణ స్థాయిలోవుందని చెప్పక తప్పదు. కొన్ని కవితల్ని రాయడంలో కవి ఆరాటాన్ని ప్రదర్శించినంతగా శ్రద్ధను కనబరచలేదనిపిస్తుంది. “వెళ్ళిపోయిన వాళ్ళనుగూర్చి” ఒక కవిత రాశాడు. పోతే ఈ “వెళ్ళిపోయినవాళ్ళు” జీవన తాత్వికత ఏమిటో కవితలో ఎక్కడా మాటమాత్రంగానైనా చెప్పకుండా “వాళ్ళగురించి గొప్పగా మాట్లాడాలి. మరీ గొప్పగా ఆలోచించాలి.” అని చెప్పడం మాత్రం సమంజసమనిపించదు. గద్దర్‌మీద ధాడి జరిగిన నేపథ్యంలో ఒక మంచి కవితను రాసిన కవి మరో కవితలో “విప్లవం గడ్డంలాంటింది” అనడం ఆశ్చర్యాన్ని కల్గిస్తుంది.

పోలిక తీసుకొచ్చేటప్పుడు ఉపమేయానికున్న బరువునూ, విస్ఫృతినీ దృష్టిలో పెట్టుకోవాలి కదా! ఈ తూగు తప్పితే కవిత బలహీనంగా వుండడమేకాక, కొన్ని సందర్భాల్లో కవితకున్న౦౦6601/6 కూడా దెబ్బతినే ప్రమాదముంది. అలాగే 'రూపన్‌డియోల్‌ పట్ల గౌరవంతో- అంటే స్త్రీ పట్ల గౌరవంతో- చంద్రశేఖర్‌ మంచి కవితే రాశాడుకానీ పేలవమైన టైటిల్‌ పెట్టాడు. టైటిల్‌లో ప్రాసను చూసుకునే క్రమంలో వస్తువు పట్ల కవికున్న నిమగ్నత భంగపడింది. ఇది చంద్రశేఖర్‌ రెండో కవితా సంపుటి. ఎప్పటికప్పుడు చూప్పునీ, రాసే శక్తినీ సానబెట్టుకోవడం ఏ కవికైనా తప్పని పనే. మౌలికంగా కవిత్వం పట్ల గాఢమైన అనురక్తివున్న కవికి ఇది 'పని'గా కాక దైనందిన ఆసక్తిగా మారుతుంది. ఆ ఆసక్తి చంద్రశేఖర్‌కు మరింతగా అలవడుతుందని నేను ఆశించడంలో న్యాయముందనుకుంటాను. జీవితాన్ని ౧౦51౪/6గా స్వీకరిస్తూ, సరళంగా, తెటగా, సూటిగా కవిత్వాన్ని రాస్తున్న కోటం చంద్రశేఖర్‌ పట్ట ప్రేమతోనే ఈ నాలుగు మాటలు రాయడం, ఈ '“ఆబక్మవ్రజ'ను మనసారా ఆహ్వానించడం. -దర్చశయనం శీనివాసాచాప్య 21-11-1099

కావ్యముఖశిల్పం

నా గ్రంధాన్సి తెరవండి

మీడు లేక అది బంధింవబడీంది; శిలువవేయబడింది.

తోటివారి నరసన అట్టకట్టుకపోయింది; నిర్జీవమైంది; శవమైంది.

దానినలా వరుండనీయకండి ; ఎగిరిపోవాలని ఉవ్విళ్భూరుతుంది.

మీ చేళుల్లో వువ్చించాలని కలలుకంటుంది.

మీ కళ్ళల్లో వికనింబాలని నిరీక్షిన్తుంది.

అతి చేడువలో నిగనిగలాడే నక్షత్రాన్చి భూబినట్లు పేర్మితో పేరాళతో

తిలకీందండీ

చేపట్టండి దుమ్ముదులవండి; రెక్కలు విప్పారించండి

మీ నృర్శకె ఎదుడుబూన్తుంది

మీ అమృత తాకిడితో బూజులోంబి విడుదల కోర్తుంది.

ఊవోగగనంలో ఆవిష్కరించడాన్సి మునివేళ్ళపై చేసట్టండి;

వఏక్రాగతతో ధరించండి.

నా వృద్దావ్యం నీద్ధించింది

శిరస్సు వెండీకిరీటం ధరింబింది

బాలబాలికల్లారా నా వంళ చూడరని నాకు తెలును; కానీ

ఒక మారు నా కావ్యం తెరవండి,

నా వృాది వయసెంతో తెలునుకోండి

తెరవండి; కావ్యం తెరవండి; తీయని కలల్లో వలవరింబండి;

తీరనికోర్కెల నెమరేయండి

వుటల కదలికలలో మిమ్ముల మీరే గుర్తిస్తారు; వ్రతినృందిస్తారు;

లోళలోకాలు ఆవిష్కరిస్తారు.

అనుభూతిలోయలు దిగుతారు; నరికొత్త నర్చతాలు అధిరోపొస్తారు. కోటం చంద్రశేఖర్‌ ౫: 1

మీ ఆళలలో మీ చర్యలలో మీ నవ్వులలో మీలోనే జీవిస్తా

మీ ఊవీరి నా రక్తాన్సి కదిలిన్తుంది.

మీ ఆనందం నా హృదయాన్ని కవ్విస్తుంది

మీ మార్గాన్సే నేను నదా కదలివస్తా? ఏకాలాలు నన్సేమి చేయలేవు

మీ మదిలో మీలోంచి వురుడుబోనుకునే నిట్టూర్చుల్లో మీ ఆనంతబాధల్లో నేను వునః జన్మిస్తా

మీరే నేనై నేనే మీరై మీతో నతతం కదలివస్తా

ఇది సొంతడవ్పు కొదు; గువ్పుమనే నివ్వు

ఇది అక్షరాలదారాల్తో మాటలగారడీల్తో రానినగేయం కాదు-గాయాలతో నేసిన వన్తం మీలో ఒకడీనై యవ్వనం పొందుతా

ఉత్తేజాలు ఉద్రేకాలు ఉద్యమాలు న్వీకరిస్త

ఆకాశాన్చి తిలకీస్తా: భూనాదాొన్లి ఆలకీస్తా

లేబిగుళ్ళని ఆమ్రాఖీస్తా నోజీవిస్తొ

ఉరకలు వేసే యువతీ యువకులారా! మీ

నరనన వయనిస్తా' నిరంతరం జీవిస్తా? అమరత్వం బిందిస్తా/ సోవియట్‌కవిత

కవి : మైఖేల్‌ లుకోనీన్‌

సాహితీనేత్రం-96

ఏముంది ఏముంది? అర్థంగాకపోవడాన్కి; ఇది భూమి తగాదా కాదు; నంస్కారాల ఘర్షణ ఏముంది? అంతునట్టకపోవడాన్కి; ఇది నరివాద్దు వివాదం కాదు; నంస్కృతుల సంఘర్షణ ళఈ మనుషులు కులాలుగా మతాలుగా వర్గాలుగా వర్ణాలుగా విభజింవబడీ- ఏదో ఒక మునుగులోంబి ఏదో ఒళ బురఖాలోంబి రాళ్ళేస్తూ కత్తులుడువ్వుతూ బాంబులువినురుతూ- ఏ ఇద్ధరిమద్యైన అవగాహన లోనిస్తే అగాధమే ఏర్పడుతుంది ఆలోచనలు కలవకపోతే అనంతఎడారే వికసిస్తుంది అంతస్సూత్రం ఒళటిగాకపోతే అమావాస్యే నిలుస్తుంది అది ఇద్దరి మనుషుల మధ్యే కాదు రెండు పల్గెల మధ్య-రెండు రాష్ట్రాల మధ్య- రెండు దేశాల మధ్య- ఎవరితోనూ నం్రదింవులు వద్దు ఎవరితోనూ నమాలోచనలు వద్దు ఇంకా ఎవరినలవోలు మాకొద్దు మేం ఒకరిమీద ఒకరం దాడికి దిగుతాం తుపాకులు గురిపెట్టుకుంటాం; ళతఘ్యులు పేల్చుకుంటాం కాలియా, నిన్సు మేమే తాల్బుకున్హాం అవుజా, నిన్ను మేమే ఆవాతి చేసుకున్నాం రాంచందర్‌ నిన్సు మేమే నంకుబిత రాజకీయాలకు రక్తాభిషేకం చేసాం తాళ్ళ పారాణి ఆరకముందే నీ భార్యకి వైధవ్యం ప్రకటించాం గోవయ్యా, నీ ఇంట్లో వెలిగే ఒకేజక ఆశాదీపాన్సి అర్సేసాం ఆబార్య' వద్మపాణీ అఖిరికి నిన్ఫుళూడా అందమైన ఈ ప్రవంభం నుండి తుంచేసాం నరమవీరచగ్రతో నీ శీర్తిని పెంచేసాం కోటం చంద్రశేఖర్‌ ౫: 9

జ్‌ ఇవ్పట్టైనా తళ్ళుతెరవకపోతే భయానక వాతావరణం; ప్రతిరోజు రణం- మతం, మదం, అహంకారం, కండకావరం వదలకపోతే ప్రతిక్షణం మృత్యుకుహరం- మూసీ-99 అవిష్కరణ ౫ 4

అమ్మరొట్టెలు రొట్టెలంటే ఎంత(పేమ/ ఎంత్యోపేమ- తైదరొట్టెలు, బొన్టరొట్టెలు అవ్చుడవ్చుడు మొక్కబొన్హురొట్టెలు రొట్టెలంటే ఎంత(పేమ! అన్సంవున్హాలేకున్హా రొట్టెలు కావాలి; రొట్టెలు, రొట్టెలు నివ్ఫులమీద కాల్చబడ్డ రొట్టెలు పెనంమీద కాల్చబడ్డ రొట్టెలు: గరం గరం రొట్టెలు రొట్టెలు తింటుంటే ఎంత మధురం దాల్‌ ఆలూకూర్మ ఏదైనానరే రొయ్యలవులుసైతే నరేనరి- ఉద్యోగం కోసం వేరే ఊరికిపోతే ఆకలేసి తీసుకెళ్ళిన రొట్టెలనద్డి వివ్చితే ఎంతరుబి! రాయలేనంత రుబి! చెవ్సలేనంత రుబి! దాంట్లోనూ అమ్మకట్టిన రొట్టెలవి: (ప్రేమతో మజ్చీ పెట్టిన రొట్టెలవి రుబిని ద్వాగుణీకృతం బేసేవి, * నిజంగానే అమ్మ రొట్టెలు చేస్తున్సువ్పుడు చూడాలి; ఎంత గొప్పదృళ్యం చేతికి కంకణం రట్టుకున్సట్టు గాజులు అరబేతిదగ్గరకి రాకుండా బట్టకట్టుకుంటోంది. శ్రీంద కూర్చొని బీరను కొంచం తాళ్ళమీదుగా వేనుకుంటోంది. తానిన్లి నీళ్ళువేడిబేసి వల్ళెంలోని వండిలోకి పోనీ ముద్దబేస్తోంది తయారుచేసిన ముద్ధలోంబి కొంచంకొంచం తీనుకొని బండమీద కొట్తోంది. ఒకవైవు బండమీదకొడ్డూనే మరోవైవు కట్టెలు ఎగదోనస్తూ మంటని నవరిన్తూ-

శోటం చంద్రశేఖర్‌ 1: 5

రొట్టెలు తయారు చేయడం అద్భుతం; పిండిని బండమీద కొట్టడం సౌందర్యం రెండుచేతుల్లి దబదబా బాదేసీ నివ్సులమీదనో, నివ్ఫులమీద పెట్టిన పెనంమీదనో కాల్చేన్తూ గంవలోకి విసీరేన్తూ-

విచ్చుకున్స వుష్పాల్లాంటి రొట్టెలు

వివ్పుకున్సు గొడుగుల్లాంటి రొట్టెలు - గుండ్రని రొట్టెలు-

అమ్మచేతిలో నేనే రూవుదిద్దుకున్హాను; విజ్ఞానాన్ని నంపాదించుకున్నాను

మంచితనంతో మానవత్వంతో పదిమందిలో జీవిస్తున్నాను

నేనెలా వంకర్ణకిదూరమో అమ్మచేతిలోని రొట్టెలుకూడా-

అందరూ ఇష్టపడేతీరే

అందరూ మెచ్చుకునేతీరే

అందరూ హార్షించేతీరే-

అవిష్కరణ ౫: ర

ఆ కోళ్ళేమేలు

బాల్టీఫొరంలోని ఆ కోళ్ళను చూడు

ఎంత ఆనందంగా ఉన్నాయ్‌

ఎంత ఆనాలోబితంగా ఉన్నాయ్‌

కరిగే ప్రతిక్షణం కల్ఫుకుంటూ

జరిగే ప్రతినిమిషం కబుర్గాడుతూ

దేనికోనం వీక్షించక దేనికోనం నిరీక్షించర

డబ్బాలోని గింజల్లి తింటూ

్రమ్ముల్లోని నీళ్ళు త్రాగుతూ-

బతకడాన్కి రోజూ చస్తున్న మనిషిళన్హా

బావడాన్కి బతుకుతున్హు ఆ ఠోళ్ళేమేలు- కోటం చంద్రశేఖర్‌ ౫: 7

చినుకులకి మిద్దెమీద ఎండడానికేసిన అప్పడాలు, వడీయాలున్హ్నాయని అమ్మమెట్లెక్కుతూ ఆందోళన పడుతూ" ఉతికిఆరేసిన దొడ్డోని బట్టలన్లీ నాన్తాయని వదిన ఒకటే ఆతృతతో వరుగేపరుగు- నంటోడు మూత్రంపోసి పొడు చేస్తున్నాడనే నెవంతో బైటేసిన బెడ్డు లోపలికి తీనుకొచ్చే ప్రయత్సంలో అక్క తొందర- అవధులుదాటిన ఆనందంతో చేతులు ఆకాళంలోకి ఊవుతూ వాకిట్లో తలంబ్రాలుగా రాల్తున్సు వానపూలలో నా స్పేహ. అవిష్కరణ ౫1: 8

“పట్టు గోడు మా నుండీ దారాలు తీస్తారు (ప్రాణాలు వారింబి- తీసిన దారాల్లో నట్టుశాలువాలు తయారుచేస్తారు మీరు శాలువాలు కవ్ఫుకొని నభలక్రీ ఊరేగింవులక్తి ప్రమాణ న్వీకారాలకీ వెళ్తారు

నిజానికి మాకు గ్పుర్తింవులేదు; దానికోనం ఏ బాధా లేదు- మాకు స్వార్ధం లేదు; ప్రాణత్యాగాలు లెక్కలేదు; మా అనంతదుఃఖమల్లా శాలువాలు కవ్పుకున్లు వాళ్ళెవరూ విలువలు” కాపాడడం లేదనే-

కోటం చంద్రశేఖర్‌ ౫: 9

కళ్ళు అందరికీ రెండుకళ్ళు దైత్యగురువు చగ్రాచాడ్యునికి మినహాయింవు-ఒక కన్ను అందరికి రెండుకళ్ళు వ్రైలాననివాన్సీ భక్తుల శ్రేయోభిలాషి శివునికి మినహాయింవు- మూడు కళ్ళు అందరికి రెండుకళ్ళు దేవరాజు అమరేందునికి మినవోయింవు- వేయి కళ్ళు అందరికి రెండు కళ్ళు రేవగళ్ళు రెప్పవాల్చని దేహం త్యాగం చేసే నరివాద్దు సైనికునికి ఒళ్ళంతా కళ్ళు నాననా నాల ఆవిష్కరణ ౫: 10

మేం పనోళ్ళం మేం ననోళ్ళం- పైనలోళ్ళంకాదు-మేం వనోళ్ళం- వనికోసం వుట్టినోళ్ళం వనికోనం పెరిగినోళ్ళం వన్దేస్తు జేస్తూ ప్రాణాలు విడ్చేనాళ్ళం మేం వనోళ్ళం ఉదయం లేస్తూనే వనిముట్టతో వనిలోకెళ్ళడం మా ప్రథమ కర్తవ్యం మా పనిగూర్చి మేం వింరాయాలి మా వనిగూర్చి మేం ఏంచెప్పాలి? అన్లీవనులు మావే- గనుల్లోను కార్డానాల్లోను పాలాల్లోను అన్ఫింటా మేమే; మావనే; భూగోళం మాదే? భూగోళం బుట్టూ బొంగరాలం మేమే- నగంచీకటి నగంవెల్తురులోనే మా ఆడాళ్ళు ళంట్లో ఊసైనా తుడ్చుకోకుండా వనికోనం బైటవడ్తారు అంట్లుతోముతూ కనుకొడుతూ బట్టలుతుకుతూ మాలాగే మా ఆడాళ్ళు వనికోసం ఫుట్టీనోళ్ళు పొబినోరైనా చభ్రం చేయకుండా చాయి తాగేటోళ్ళు మా వీల్ణలు ఐదేళ్ళఆరేళ్ళ బిన్సవిల్లలు వదేళ్ళవదకొండేళ్ళ పెద్దవిల్లలు బుట్టలల్టడం తట్టలుమోయడం ఇంటిల్లిపాది వనికోసం వరితవించేవాళ్ళు సోకులు తెలియనోళ్ళు: సోయగాలు తెలియనోళ్ళు; సొసైటీలు తెలియనోళ్ళు పెళ్ళికైన సంబభభక్ష్యాలు, పాయసాలు తెలియనోళ్ళు వట్టుబీరల గరగరలు తెలియనోళ్ళు కోటం చంద్రశేఖర్‌ 1 11

9ంటామంటే తింటాం-కారంపాొడిరొట్టో కొ[ర్రబువ్యో- ఫంటామంటే వుంటాం-బిల్లులువడ్డ గొడుగులోన్తో గుడి సెలోనో- రూ పిల్లలకి | వేస్కోడాన్కి చెడ్డీలు తొడుక్కోడాన్కి గౌనులు వుండవ్‌ మా విల్లలు పిల్టల్లా వుండరు-విరియని వువ్వుల్లా వెలగని దివ్వెల్లా- మా పీల్లలు వీల్లల్లా వుండరు-కన్సించి కన్సించని నెగెటివ్‌ చిత్రాల్లా- వంకాలమిది? నిరంతరం చేతులరిగేలా వన్దేస్తున్హా ఎని అగచాట్లు వంకాలమిది? నిర్వారామం రెక్కలిరిగేలా శ్రమిన్తున్నా ఎన్సి ఆకలిపోట్లు బ్రోకర్లనుండి జోకర్గమవుతున్న భాధతవ్ప మాకు మరేఅశాంతి లేదు మా పని నుండే దరిద్రం దగ్ధమవ్వాలని కోరుకుంటూ మా వని నుండే పేదరికం దూరమవ్వాలని వేడుకుంటూ

వనినే నమ్ముకున్నవాళ్ళం

వనే దైవంగా (పేమించినవాళ్ళం

వండగదినాలుకూడా వనే కావాలని, పనిముట్లతో గడపాలని ఇష్టవడేవాళ్ళం ఎగ్రనిఎండలు, భారీవానలు, చలిగౌడ్భులు

మమ్మల్సి

మా

వని నుండి వేరుచేయలేవ్‌

మా తాతల్పుండీ వనేవారనత్వంగా ఎన్సుకున్సవాళ్ళం

మా తండ్రుల్టుండి చమటేగంధంగా వూనుకున్సువాళ్ళం

ఇప్పుడు

ఎవ్వుడు

చర్మం బావుల్లోంచి చెమటను తోడడమే వని,

మంజీరవాణి-97

అల్‌ ఇండియా రేడియో-97

,ఆవిష్కరణ ౫ 12

చెట్టులాంటి మనిషి కోసం వబ్చని చెట్టు దానిముందు కొవలాగా ఓ మనిషి బాటసారి పోతూపోతూ వువ్వులు, కాయలు ఠోనుకుంటానన్హాడు - కానులిన్తూ - తొంత కాలం తర్వాత అట్టుంచి పోతున్లు మరో బాటసారి ఆకులు కొవాలన్హాడు | మా కొత్తకాలనీకి తోరణాలకోనం-డబ్బులిన్తూ- మరికొన్సి రోజుల తర్వాత ఇంతో బాటసారి తొమ్మలు మిగిలాయి, నరుక్కుంటానన్హాడు జవాబుగా కాపలా మనిషీ ఇలా - “నాకు వృద్ధావ్యం నమీపించింది తాటికి కాళ్ళు బాపాను భస్తే కాల్బడానికీ కావాలి” ఈ మనిషికి బతికినవ్చుడు బెట్టు అననరం వళ్ళుగాన్నో ఆఅతకులుగాన్తో నీడగానో -

బచ్చినవ్వుడు ఇంకా అవనరం, ఆల్‌ ఇండియా రేడియో-99

కోటం చంద్రశేఖర్‌ ౫: 13

పెల్లూడు ఏడుస్తున్నాడు పిల్లాడు ఏడున్తున్హాడు నిద్రలేస్తూనే ఊయలలోంచి విల్లాడు ఏడున్తున్నాడు చీమ్మేళరిబిందో దోమే కాటేసీందో ఏమో వివరాలు తెలియవు కానీ పిల్లాడు ఏడున్తున్హాడు పేవడు ముందున్న నేను లేచి ఊయల ఊపాను - ఏడువు ఆపలేదు - ఉక్కబోన్తుందని ఫ్యాన్‌ వేసొను - ఏడువు అవలేదు - అరచేతుల్లోకి తీనుకొని భుజాలమీడ్కి వేసుకున్హాను - ఏడువు ఆవలేదు- అటునుండి ఇటూ ఇటునుండి అటూ తిరిగాను - ఏడువు ఆవలేదు - వుష్పంలాంటి పిల్లాడు దీవంలాంటి విల్గాడు వజ్రంలాంటి పిల్లాడు ఏడున్తున్హాడు కలివి పెట్టిన సిర్గాక్‌ నోట్లో పెట్టాను కాబిచల్లార్చిన నీళ్ళని న్ఫూనతో తాపాను - ఏడువు అనలేదు - ఆరేడు నెలల నీల్లాడు అల్లారు వీల్గాడు జ్‌ అంతలోగేటు తెరుభుకొన్లు ళబ్దం; అడుగుల వరిమళం ఆమె చెతుల్లోకి పోయాడో లేదో మొగ్గమొఖం వికసిత మందారం ఆమె ఒడీలోకీ జారాడో లేదో బోనీ పెదాల్సిండా బిర్దవ్వుల బంగారం ఆమె ఉభ్బాన నిళ్వాసాలు విన్హాడ్తో లేదో బిన్టి కళ్ళ మీద రొంతివుంజం ఆల్‌ ఇండియా రేడియో-99 ఆవిష్కరణ ౫: 14

ధ్వనించడం దాని హక్కు

వల్లెచెట్టుని ఏకొమ్మకాకొమ్మ నరికినా

తొమ్మల గూట్లోని పాలవీట్టల్సి ఏ రెక్కలకారెక్కల్లి విరిచినా

కార్యక్తర్తల్లి కాలర్‌పట్టుకున్నా

మద్ధతుదారుల్లి మక్కలిరగదన్చినా

ఎన్‌కౌంటర్లో ఎంతమంది అమాయకుల్సి అన్ఫలుగా

ఆత్మతృవ్తీకోనం 'కౌంట్‌ బేనీనా

దడలేని అతడే దళనాయకుడు; భయంలేని ఆమె దళనాయకి-

అవినీతిని

దేహంలో

క్రమంగా

జీర్థించుకుంటున్న దళలో నమానత్వంక్రై స్పేబ్బక్రై

ఇంఠ్సీలాబ్‌ జిందాబాదని నినదిన్తూ

వెనుకనుండో

వెచ్చని న్వష్టాల్లి వెలిగంచుకుంటూ నిద్రన్తున్నన్దుడో

ఢిక్తవస్తాల్తో చర్చలకి రమ్మని కబురంవి ఎదురుదాడి చేనినవ్చుడో

భూస్వాములు, దళారులు, జనకంటకులూ

లొంగిపోయారని

నమ్మించి, రవ్పింబి మీ కిరాతక బుద్ధితో కవట సైగల్తో గుళ్ళెట్టి కాల్చి

అభూకి దొరక్కుండ శవాల్చి పొతేసి-

దళనాయకుడు తూలితేనేం? దళనాయకివాలితేనేం?

విత్తనాల్సి పాతడంలాంటిదో మీవని; భూస్తావీతం చేసేమని మీ భ్రమ

నెలలో విత్తనాలు నిద్రించవ్‌: గర్థించడం ధ్యానించడం దాని వాక్కు కోటం చంద్రశేఖర్‌ ౫: 15

చైతన్యం అంటువ్యాధి

రాపిడి పెట్టాను; రాజుకుంది

వుల్లనెత్తీమీది భూగోళం అంటుకుంది.

దాన్ని

స్టాలో పడేశా-

ఒకటి రెండు మూడు నాల్గు అయిదు

అన్లి వత్తులు వెంటవెంటనే అంటుకొని-

ఒకడంటుకుంటే బాలు; అది పదిమందికి-

చైతన్యం అంటువ్యాధి ఆవిష్కరణ ౫: 16

నీడదే నీ వెనుకవుండి తర్వాత నీలో విలీనమై కొద్ధి సేవట్లో నువ్వేసే అడుగులకన్ల ముందే- నీడదే-అద్భృష్టమన్సా; అవకాళవాదమన్నా- ఆంధ్రప్రభ (డైలి)-99

కోటం చంద్రశేఖర్‌ ౫ 17

అమ్మంటే, అన్నమంటే

అనురాగాలు వంచే

అమ్మంటే అందరికీ ఇష్టం-ఎవరికీ అయిష్టం?

ఆకలితీర్చే అన్సమంటే అందరికీ వ్రీయం-

ఎవరికి అప్రీయం? కారపోతే ఎందరికో అమ్ముండదు; మరెందరికో అన్సముండదు. ఆవిష్కరణ ౫ 18

కలలు కఠలలందరూ కంటారు మల్లెల్లో ఆడుతున్సట్టో: వెన్సైల్లో పాడుతున్సట్లో కలలందరూ కంటారు తలలందరూ కనొబ్బు; కలలు కనడంలో షరతులేమిటి ? కలలు కనడంలో నిషేధాలేమిటి ?

కలలందరూ కంటారు కలలందరూ కనొబ్చు; నిర్భయంగా; కలలందడూ కనొచ్చు; జంఠడం దేనికి ? కలలోవన్సి ఇలలో జరుగుతాయా? జరగొచ్చు- నేనూ కలలు కన్నాను నక్షత్రాన్లి ముద్దాడినట్టు నూర్యున్సి కౌగిలించినట్టు; నేనూ కలలు కన్హాను జనదోహం క్షంతవ్యం గాని మవోనేరం జనదోహం చేనీనవారెవరైనా శత్రువులే- శత్రువు మీద శతృస్థావరం మీద ళతఘ్సులు పేల్చినట్టు కలలు కన్నాను నేషగాళ్ళ వలలో బిక్కఠుండా నా దేశక్షేమం గూర్చి కలలు కన్హాను. మోనగాళ్ళ చెరలో పడకుండా నా వ్రజాస్వామ్యు పారిజాతం గూర్చి కలలు కన్నాను. ప్రగతివథాన సొగాలనే నా ఏభైయేళ్ళ స్వాతంత్ర్యం గూర్చి కలలు కన్హాను. నిర్విరామ పరిశ్రమ తవ్ప కుట్రయెరుగని కర్షకుల వచ్చని జీవితాల గూర్చి కలలు కన్నాను, నిరంతర దీళ్ష్ల త్స కుతంత్రమెరుగని శ్రామికుల వెచ్చని బతుకుల గూర్చి కలలు కన్హాను. దళితుల రక్షణ గూర్చి స్త్రీల వాక్కుల గూర్చి బాలల భవిష్యత్తు గూర్చి కలలు కన్హాను అన్లి మతాల సారం ఒక్కటేనని, అన్లి దోవల తీరం ఒక్కటేనని అన్ఫి ర్మాష్టాల జండా ఒత్కటేనని నేనూ కలలు ఠన్హాను

కోటం చంద్రశేఖర్‌ ౫: 10

కలలంటే కళ్ళకేనా సంబంధం ? కలలంటే కనైవ్ఫల్లో కావురం పెట్టేవేనా ? కలలు కలలు కలలు వస్తాయి పోతాయి ఎదురు చూసిన కలలు వేరు; ఎదురు చూడని కలలు వేరు కొని కలలు కొందరికి సృజనను తెచ్చి పెడ్తాయి తొన్టి కలలు కొందరికి న్ఫూర్తినిస్తాయి కొన్సి కలలు కొందరికి కర్తవ్యాన్సి బోధిస్తాయి తొన్సి కలలు కొందరికి ప్రగతివైవు ప్రబోధిస్తాయి తకొన్టి కలలు కొందరికి కదన రంగానికి నడిపిస్తాయి పగటి కలలు కనే పళువుకి కలల కమ్మదనమే తెలియదు. ఆల్‌ ఇండియా రేడియో-37 కనాలని అవిష్కరణ ౫: 20

కరటం లేచిన వ్రతికెరటం వడిపోవుట ఖాయం వడీపోయిన 'వ్రతికెరటం" లేచుట అనుమానం ఆంధ్రప్రభ (డైలీ)-98 నానా పననపపన్‌ కోటం చంద్రశేఖర్‌: ౫: 21

ఆమె రూపంతో పనిలేదు

ఆమె రూపంతో పనిలేదు

ఆమెమీద అభియోగాల్తో కథనాల్లో వనిలేదు.

శీలంమీద ప్రచారాల్లో వనిలేదు,

ఆమె కొవాలి

బాధలముళ్ళతో కన్ఫీళ్ళమంటల్లో నివసీంచే ఆమెకావాలి.

లోకం ఆమెను చూనీ

'భీ” కొడుతుంది; కనురుకుంటుంది; దరిద్రపు మొహం అంటుంది. ఆమెని (ప్రేమిస్తాను; మనన్సునిండుగా-నిష్పల్మషంగా-

అమెని

బాధలమంటల్లోకి కన్ఫీళ్ళముళ్ళలోకీ విసిరేసిన

అఆ

వురుషవృషభాలే నా శళ్ళవులు

అవిష్కరణ ౫: 22

పవిత్ర స్నేహాలు పెదవులదాహోలు-క్షణికాలు- వదవులమోనోలు-క్షభీకాలు- వవిత్రస్పేవోలు-అనుక్షణీకాలు- ఆంధ్రప్రభ (డైల)97

కోటం చంద్రశేఖర్‌ 1: 29

పెదపే

మండుదు; జ్వాలించదు

పీదపే-

ఘాడీబొగ్గు టెన్షన్‌ మీదికొన్తూంది మంటవండిన్తుంది

జులం కింద బీమకూడ- అనసహించుకోదు, ఏవగించుకోదు కొంతకాలం ఉరితీయబడ్డాకే- ఎరు పెక్కీనఎదతో ఆంధ్రభూమి (డైలీ)-1985

ఆవిష్కరణ ౫ 24

పోయినవాళ్ళగూర్ది

సోయినవాళ్ళగూర్చి హీనంగా మాట్లాడడం మవోపాతకం

పోయినవాళ్ళగూర్చి దీనంగా ఆలోచించడం మహాఘాతుకం

బ్రతిమనిషీ

ప్రకృమనివిగూర్చి ఎదురుమనిషిగూర్చి ఉన్సతంగా మాట్లాడాలి

మరీఉన్సుతంగా ఆలోచించాలి

నడిపోయిననాళ్ళగూర్చి

ఓడీపోయినవాళ్ళగూర్చి

వాడీపోయినవాళ్ళగూర్చి గొవ్చగా మాట్లాడాలి; మరీగొన్సగా ఆలోచించాలి.

మనిషి కనవడకపోయనరికి

మనిషి లేకపోయేనరికి

చేసిన వనులన్ఫింటికి మనివూయడం మట్టిలో కప్పెట్టడం

ప్రగతే సొధించనట్టు

నీచాతినీభంగా వర్ణించడం ఖండఖండాలుగా ఖండించడం హేయం; అత్మద్రోహం-

కుళ్ళిపోయిన వ్యవస్థలో అలి నేనే నరిబేస్తున్సట్టుగా

తంవుకొట్టే నమాజంలో అన్లి నాతోనే వరిచుభ్రమవుతున్తట్టుగా

అనుకోవడం

పోయినవాళ్ళగూర్చి అమర్యాదగా మాట్లాడడం అవివేఠం

అవమానించినట్టుగా మాట్లాడడం కునంస్కారం; నభ్యత లేకపోవడం-

దాటీనవాళ్ళ

శీలాన్సి ళంకించేముందు

వ్యక్తిత్సాన్సి ప్రల్చించేముందు, అనమ్ధతని వేలెత్తేముందు

నీ వెన్సెముళ నరళంగా ఉండాలి.

నిటారుగావుండీ మర్యాదలు, గౌరవాలు గుర్తెరిగి ఉండాలి. కోటం చంద్రశేఖర్‌ ౫: 25

నీదర్పం ప్రకటించడాన్కి నీ గాంభీర్యం ప్రదర్శించడానికి ఇతరులకీ శిరస్సులేదనుకోవడం నీచనితృష్ణం ఉన్నత స్థానంలోని వ్యక్తి విలువలక్సీ ప్రమాణాలకి నిభేయుడు కావాలి అభాండాలు వేసేముందు ఆరోవణలు చేసేముందు నిజానిజాలు తెలునుకోవాలి. అవరిపక్వ అనాలోచితుడు ఆధారంలేని మాటలువినిరి నంక్షోభాలవైపే వివాదాలదిక్కే వెళ్తాడు. నిజంనిజమే- నిజానికీ మృతిలేదు; చితిలేదు ఎవ్పట్ట్‌కెన నిజం లేచి నిటారుగా నిలబడుతుంది జవనసత్వాలతో లేవి నిలబడుతుంది బలంగా ధృడంగా ఆకాళంవైవుగా వూన్తుంది. అవిష్కరణ ౫: 26

నానా, నీకు జోహార్‌

ఇటు భూనీనా అటు చూనీనా-

నీళ్ళు-రోడ్డుఅద్ధమై అద్దాలఆకాళమై మెరుస్తూ

రోడ్డు

కుడివక్క ఎడమవక్స మోరిల్లో గలగలా బ్దిస్తోన్సు నీళ్ళు-

మురికిని తోసేన్తూ-

యిల్లంతా వండగకోనం కజిగినట్టు వీధులన్నీ నీళ్ళతో కడీగేయబడీ

బావులు నిండాయి; గుంటలు నిండాయి; చెరువులు నిండాయి

టౌనువక్క మావల్లెలో రైతుగుండెల్లో ఆళలు నిండాయి

నీళ్ళు అన్దింటికి మూలం; అన్ఫింటికీ ఆధారం

నీళ్ళతోనే నర్వం; నీళ్ళతోనే న్వర్గం

చెరుకుతోటలో నీళ్ళ; వరిబేనులో నీళ్ళు

టౌను ద్వీవంలా కనబడుతోంది

బాల్కనిల్లోంచి చూవుల్లి పారేస్తే భూమి నీటీతొడుగుతో నూర్యరళ్ళివెలుగులో వెండితినాబి వరబినట్టు ధగ ధగ

నీళ్ళుగాలితో బెలిమిచేని తుంవర్లు తుంవర్డుగా ఉక్కదేవోల్లో

చెమ్మాబెక్క నీటిచుక్కకోనం ఎంత బాధ వడ్డాం: ఎంత వేదనకు గ్గురైనాం నీటిచుత్చకోనం మూడువందల గజాల భూమిలోకి వ్రవేశిస్తే ఉనికి తెలియలేదు బివరగా రైతు కన్ఫీటిభుక్కే జవాబు కోటం చంద్రశేఖర్‌ ౫: 27

నీటిచుక్కకోసం ఎదురుభూనీన నమస్త (ప్రాణకోటి వులకించింది వురివివ్సి నాట్యమాడింది. నల్లాల్లోంచి రోజూ ముత్యాలు రాల్తాయని నగరవానులు, టొనుపొరులు ఆనందాలు ఆనందాలై- విద్యుత్‌ కో(వ్రాత వుండదని సంబరాలు నంబరాలై- ఆకాళం షవర్‌కింద చెట్లు నీళ్ళుపోనుకొని ఎన్హాల్ళెందో; పైర్లు వచ్చవూలెగరేసి ఎన్హాళ్ళయ్యిందో మోళ్టెన నగరాల్సి టౌనుల్సి బ్వీళ్ళెన వల్లెల్లి తండాల్లి మురిపించిన వానా నీకు బోహార్డు నుందరమైన వానా న్వచ్భమైన వానా వరిళుభ్రమైన వానా నీకు కృతజ్ఞత: ఆంధ్రజ్యోతి (డైల్‌)-95 "ఆలిండియా శేడియో-37 అవిష్కరణ: 28

చెట్టుకైతే మనిషికన్లు శివుడెందుకు గొప్పవాడు ? మనిషికి రెండుకళ్ళు శివునికి మూడుకళ్ళు మనిషికన్హు శివునికన్సు బెట్టెందుకు గొప్పది? మనిషి శివునికి రెండు కొళ్ళు చెట్టుకైతే ఒఠటే కాలు. ఆంధ్రప్రభ (డైలీ)-99 కోటం చంద్రశేఖర్‌ ౫: 29

గానమే ధూమపానమో మధుపొనమో పానమేదైనా ఆఖరిగా తీయున(పాణం తీసేది పానమైతే ప్రాణంపోసేది గానమే- అవిష్కరణ ౫: 30

నిరీక్ష ధనికుల కళ్ళకెవ్పుడు దిక్కులేనిజనం పాదరక్షల్లానే- మరిపాదరక్షల 'గుండెల్లోంబి అవేళవు మొలలెన్సుడు మొలుస్తాయో? అనా నననననానంనిననా ననన. కోటం చంద్రశేఖర్‌ ౪ 91

“బాకులే ' బాకులై ఆయన మంచానపడ్డారు కొందరన్హారు-లేస్తాడని, లేచి తిరుగాడుతాడని- మరికొందరన్హారు- వయనసుడిగిందని; వృద్ధావ్యంలోని నమన్యలన్లీ చుట్టుముట్టాయని- ఆయన మంచానపడ్డారు భార్య పిల్లలు విషణ్ణవదనంతో- ఇరుగు పొరుగు పొతుల, నన్ఫిహితుల వరొమర్భల్తో- మనసెరిగిన అవ్హుల ఆత్మీయుల ఆగ్రందనల్ల్తో- అనంఖ్యాళ అభిమానుల విషాద్యార్ధతతో- కొనీ రాబందు బంధువుల 'బాకులే బాకులై మరుభూమి మరణళయ్యకి మార్గం భూవితే- అవిష్కరణ ౫: ౩2

తల్లి చేతుల్నుండి ఒక తల్లి చేతులు నన్ను కొపొడాయి ఒళ తల్లి స్పర్థ నన్ఫు కాపాడింది ఎన్సుడు మొదలైందో నెవ్చలేను ఎక్కడ మొదలైందో బెవ్చలేను రోజూ ఉద్యోగంలో భాగంగా అవ్‌ ఫీస్ట్‌ డౌన్‌ ఫిఫ్టి టోటల్‌ వాండ్రెడ్‌ కిలోమీటర్ట్‌ బస్సు ఎక్కుతున్సువ్పుడో ఆటో దిగుతున్సవ్పుడో స్కూటర్‌మీద తిరుగుతునవుడో ఎవ్ఫుడో నరిగ్గా చెప్పలేను ఎట్లాగో ఖబ్బితంగా చెవ్ప్చలేను - నా మెడకాయ కండరాలు మాత్రం వట్టేసాయి. బాధ - బాధ నన్ను తొలిచేస్తుంది - క్షణక్షణం అధిళం చేస్తున్నది నిల్చున్నవ్ఫుడు కూర్చున్నవ్చుడు వడుకున్నవ్పుడూ బాధే. కొలీగ్స్‌ 'ఇర్గాఫైరిన్‌' ఇంజెక్షన్‌ ఇవ్చించారు. కో బ్రదర్స్‌ బ్రూఫీన్‌' టాబ్లెట్స్‌ తెప్పించారు. బాధ-నన్సు చంపేస్తుంది బాధ-నన్ను చిత్రవధ చేస్తుంది. నా ఒకవైవు చూవుని కరువు బేసింది. నా ఒకైవు ప్రవంచాన్లి దూరం చేసింది. న రెండ్రోజులు - మూడ్రోజులు య్‌ వాకిట్లో రిక్షొ - జీడివవ్పు మొక్కజోన్టులు వల్లీలలో దిగిన అమ్మా - వన్తూవన్తూనే నన్ను గమనింబి కోటం చంద్రశేఖర్‌ :: 93

వమూలనుండో ఏనూనో తీసీ మర్ధన చేసింది-అది నూనో అమృతమో నాక్రెతే తెలీదు. నేనొక ప్రశాంత తీరానికి-నేనొక ఆనంద లోకానికి-నేనొక విశ్రాంతి మందిరానికి

శన 3

ఒక తల్లి స్పర్భ నన్ను కాపొడీంది.

తల్లి జన్మనివ్వటమే కాదు-వునర్‌జన్మ కూడా ్రసాదిన్తుంది.

జన్మజన్మల భాగ్యం తల్లి

జన్మజన్మల వుణ్యం తల్లి

ఆహ్వానం-96

ఆవిష్కరణ ౫1 3౩4

ఈ పాఠశాల ఈ సాఠళాలంటే నాకు (పేమ, ఈ 'పాటిశాలంటే నాకు వ్రీతి- ఇక్కడీ హెడ్‌మాస్టర్‌ మూష్టార్గు, అటెండర్లు అందరూ ఇస్టం ఇత్కడీ చెట్టు వూలమొక్కలు దాని మీద్దుంచి నీనే వరిమళం, చలిగాలి మరీ ఇస్టం ఈ పొఠళాలంటే నాకు (పేమ, వ్రీతి- ఇంగ్లీష్‌రాకపోతేే రాయకపోతే కొట్టివుండవచ్చు; అయినా ఈ హెడ్‌ మాష్టర్‌ ఇష్టం వోంవర్క్‌ చేయకపోతే తిట్టివుండొచ్చు; బింగిళ్ళు తీయించివుండొబ్చు; అయినా ళ మాస్టర్డు ఇస్టం జామచెట్టమీద మందారమొగ్గలమీద చెయ్యేస్తే మభఖూరు, భాను వెంటవడివుండొచ్చు; అయినా వాళ్ళంటే కోపంలేదు (ప్రేమ మినవో బ్రీతి మినహో దొంగతనం నాది విధి నిర్భ్వవణవాళ్ళది *్‌ గురుదోవోభవ- గురుదేవోభవ- అనాధిగా గురువుని దేవునితో పోలుస్తాం దేవుడెనరు? దేవుడేమిబ్చాడు? వున్నాడో లేడో తెలియదు తన్సిస్తాడో కనిపించడో తెలియదు దేవుడెవరు? దేవడేమిచ్చాడు ఈ గొంతులోని ప్రాణం నాది ఈ వొంట్లోని ర్తక్రం అమ్మదినాన్సుది ఈ కుండలోని జ్ఞానం గురువులది కోటం చంద్రశేఖర్‌ ౫: ౩5

నా వతాఠక ఆకాశాన ఎగరడాన్కి ఆధారం గురువులు- నా వడవ నముద్రాన నడవడాన్కి కారణం గురువులు- నేను పదిమందిలో పద్యమై నిలవడాన్కి మూలం గురువులు- నేను సాగుతాను ముందుకు, మున్ముందుకు గురువుల దీవెనతో, గురువుల ఆళీస్సులతో- అవిష్కరణ ౫: 36

మెట్టింటికొచ్చినా ఓ జూమలోట కొళ్ళాను ఆ చెట్టు మీద్కి ఈ చెట్టు మీద్కి ఎగిరి జామకాయల్లి ఎంగిలి చేన్తున్స రామబిలకను భూసాను నేను వెళ్తూ రామబిలుకను మా ఇంటికి ఆవ్యోనించాను నన్సు మన్చించి రామచిలుకనాలో - ఇంటికొచ్చిన రామబిలుకకి రోజూ దానిమ్మ నీతాఫలం, అవిల్‌ ఇంకొ ఎన్లో వళ్ళని ఆవోరంగా ఇచ్చాను వారం రోజులు గడిచాయి రామచిలుక వెళ్తానంది. “జామతోటకేం వెళ్తావ్‌: అక్కడన్లీ ఉత్తజామకాయలేగా” మెట్టింటికొన్చినా వుట్టింటిని మరువలేని ఆడవుట్టకనాది. ఆల్‌ ఇండియా రేడియో-99 కోటం చంద్రశేఖర్‌ ౫ 97

రేఖలు రేఖలు బిన్సరేఖలు, పెద్దరేఖలు నిలువురేఖలు, అడ్జంరేఖలు-రేఖలు నాకు రేఖల పిచ్చి వలకతో బలవం కని స్తే దానిమీద రేఖలు బ్లాక్‌బోర్డుతో బాక్‌పీస్‌ అగువీస్తే దానిమీద రేఖలు ఇళ తెల్లకాగితం కలం దొరికీతే రేఖలే రేఖలు- రేఖలు- చెప్పానుగా నాకు రేఖలిస్టం శ్రీంద కూర్చున్నప్పుడు మైదానంమీద చూవుడువేలుతో రేఖలు గీన్తూ డైనింగ్‌బేబుల్‌ మీద అమ్మ అన్సం పెట్టేంతలోపే వళ్ళెంలోనూ అవే రేఖలు గీన్తూ రేఖలు రేఖలు నాకు రేఖలమీద (పేమ వుంది గాని అరచేతిరేఖల గూర్చి తెలియదు - అంచేతిరేఖల్లో అదృష్టరేఖల గూర్చి అనలే తెలియదు. నాకు రేఖలమీద అభిమానం వుందిగానీ నుదిటిరేఖల గూర్చి తెలియదు నుదుటిరేఖల్సి ఎలా మార్చుకోవాలో అనలే తెలియదు నాక్షు రేబ్లలైతే విబ్చి; ఇష్టం చీకటి అడవుల్సి తగులబెట్టే నూర్యరేఖలైతే భలే విచ్చి; భలేభలే ఇష్టం. అవిష్కరణ ౫: 3ర్రి

రాళ్ళభూమి మనది రాళ్ళభూమి; నీళ్ళభూమి కాదు మనది రాళ్ళభూమి అందరూ నీళ్ళభూమి కావాలంటారు నీళ్ళభూమి కోనం పోటీలు వడతారు భూమికొంటుంటే నీళ్ళువున్నాయో లేదో బూని పరీక్షించి అడుగు ముందుకువేస్తారు బావి తవ్వింబో 'బోల్‌ వేయింబో వాణీజ్య వంటల్తో ఒకటికి మరొకటి రేవటికి కోటి-తలంవులో- మనది రాళ్ళభూమి; నీళ్ళభూమి కాదు మా వాళ్ళు భూమి నుండి రాళ్ళని తీసి వగులగొట్టి ముక్కలు ముక్కలు బేసి, పాలిష్‌చేసి హైపాలిష్‌చేని చమటని చిందించి రక్తాన్లి రంగరించి ఒంట్లోని ళక్తినిధారబోనీ ఒక్కొర్చ రాతివలకంలో అద్దాల్లి ప్రతిష్టించి చెమ్మీల్లి పెట్టి వట్టణాలకి నగరాలకి నరఫరాబేసి జాతీయ అంతర్జాతీయ మర్కెటింగ్‌చేనీ- మనది రాళ్ళభూమి; నీళ్ళభూమి కాదు తర్వాత బావిలో నీళ్ళు లేవని గగ్గోలు పెట్టిన రైతుల్సి చూసాను కోటం చంద్రశేఖర్‌ ౫: 39

కొంతకాలం విమ్మట బోరు ఫెయిలయిందని లబోదిబోమన్హు వ్యవసాయదారుల చూసాను నీళ్ళభూమిని నమ్ముకున్హు ఎందరికో ఆపద రాళ్ళభూమిని నమ్ముకున్న మరెందరిఠో నీరినంవద

ఇళ్ళు మనరాళ్ళు గుళ్ళు మనరాళ్ళు

దుకాణాలు, హోటళ్ళు మనరాళ్ళు బార్డు, థియేటర్జ్లు మనరాళ్ళు

వునాదిరొళ్ళు మనరాళ్ళు, సమాధిరాళ్ళు మనరాళ్ళు

రహదార్లు వేయడానికి ఈంకరరాళ్ళు మనరాళ్ళు

రహదార్ల ప్రక్కలోనాటిన మైలురాళ్ళు మనరాళ్ళు,

అసెంబ్లీ మెట్లు మనరాళ్ళు, పార్థమెంటు స్థంబాలు మనరాళ్ళు

మనం ఒకరిమీద ఆధారపడిలేం; మనం ఎవరిదయాభిక్షమీదలేం

మన ఊరిమీదే ప్రపంచం; మనతోనే ప్రవంచచరిత్ర

అవిష్కరణ ౫: 40

ఇంటరాగేషన్‌ ఇంటరాగేషన్‌ పేరుతో చుట్టూరా మూగిన ఎగర్రటోపీల మధ్య ఆ తీగ నభలోని ద్రాపదిలా-

కోటం చంద్రశేఖర్‌ 1: 41

విప్లవం గద్దంలాంటిది వీరుల గొంతుల్లి నులిమేశా చెంపమీద వెంట్రుకల్సి తోసా తెల్లారింది మళ్ళీకొందరు వీరులు; మళ్ళీ కొన్టి వెంట్రుకల ఎవడావును? ఎవడావును? ఉదయించే వీరుల్లి; వుట్టుకొచ్చే వెంట్రుకల్చి ఎిస్షవం గడ్డంలాంటిది. తానా ననననన్తాలినో ఆవిష్కరణ ౫ 42

అనూ టమోటాలు “అమ్మా టమోటాలు తీనుకోనే” పోరా / వెధవనబ్చినోడా;: డబ్బుల్లేవ్‌ “తీసుకోవే తీసుకోవ” అబ్బా! నువ్వొకటి; తీనుకో బొగ్గుల మీద ఠరుత కుత కుత కుత ఉడదీకీ “అమ్మ కూరయ్యింది; పోయ్యి భాళీపోళుందే నవ్పుకు బొగాఖిట్టాలా? ఏంఠా నువ్వు దొరబాబువనుకున్హావా? జమీందారు బిడ్ధవనుకున్హానా? తూర్కొ వవ్పు రెండూ కావాలట; పొయ్యిమీద నీళ్ళు బ్లు ఠసురుగా- ఎినురుగా- నంతా కోటం చంద్రశేఖర్‌ ౫: 43

కవి

చెట్టుమీది

కొమ్మల్సీ రెమ్మల్లీ అకుల్సీ రేకుల్సీ

వూవుల్లీ కాయల్సీ

కోసేవాడు మనిపైతే

తల్లివేర్లనీ పిల్లవేర్లనీ

నేలపారలలోని దారాల నీటీధారల్సీ

తరగని తడిమట్టి వరిమళాల్సీ

చూసేవాడు ఠి,

ఆవిష్కరణ ౫: 4ట

అమ్మ ఎందుకు మేల్కొంటుందో ఇంట్లోంచి వాకిట్లోక వాకిట్లోంచి ఇంట్లోకి ఆ వీల్లి కదుల్తూ వుంది; అశాంతిగా అరున్తూ వుంది. నందుల్లి మూలల్చి దిక్కుల్లి చూస్తోంది. నిను రాత్రి ఆ విల్ళి ముగ్గురు విల్లలకి జన్మనిచ్చింది ఉదయం తనకు దావమేసో పిల్లలకి ఆతలేసో వంటింట్లోకి దూరింది; ఎక్కడ నుండీ వబ్చిందో ఓ గండు పిల్లి న ర్త వీల్లి కూనల్సి నోట ఈర్చుకతుపోయింది. జ పొలోసినా తాగడం లేదు అనమేనీనా తినడం లేదు. ఇంట్లోంచి వాకిట్లోకి వాకిట్లోంచి ఇంట్లోకి ఆ నీల్లి కదుల్తూ వుంది; ఆర్ధంగా అడున్తూవుంది ఏం చెయ్యాలో తెలియడం లేదు ఎలా నెయ్యాలో తోచడం లేదు బెడ్‌రూమ్‌ని, వంటిల్లుని వోలుని ఇంట్లోని మిగితా అని గదుల్లి ఇంటివెనకాల బాత్‌రూమని ఆళగా వరీక్షిస్తోంది డాబా మీద డాబామీదఠెళ్తూ మెట్లమీద సొమ్మనిళి క్షణంలో ఠోలుకొని అడుగులు మోనుకుంటూ ఆ వీళ్లి- శల అవ్వుడు నా రర్థమైంది-ఆవిల్లిని చూసాకే ఆ వీల్లి అరువు విన్హాకే న్వాంతూరు నుండి ఉద్యోగం చేసే ఊరుకి కోటం చంద్రశేఖర్‌ ౫: 4&5

రోజూ అవ్‌ అండ్‌ డౌన్‌ చేసే నేను బన్సురాకో వేళకి న్కూటర్‌లేకో బాగా పొద్దుపోతేే, రాత్రయితే బాల్కనీలో అమ్మ ఎందుకు నిల్చుంటుందో కాలనీ నిద్రపోయినా పాలిచ్చినఅమ్మ పాలించినఅమ్మ (ప్రాణంపోసినఅమ్మ

ఎందుకు మేల్కొంటుందో ఆహ్వానం-97

ఆవిష్కరణ గి డర'

పుట్టి ప్రయాణం బల్టని సాయంత్రం; రాత్రికి రెండో మూడో గంటలముందు దూరాన బాగా దూరాన వుట్టి ఎడమవైవు వంగుతూ కుడీవైవు లేన్తూ - ఎన్ఫి కెరటాలు! ఎన్సైన్టి కెరటాలు! ఎన్సో కెరటాలు// సాగుల్లా బునకొట్తున్లు త్రాచుల్లా కొటేన్తున్న లక్షల కెరటాల మధ్య వుట్టి: ప్రయాణం ప్రమోదమే- వుట్టి ప్రయాణం ప్రమాదం వుట్టి ప్రయాణం అపాయం అవ్వ్చుడవ్వుడు లోపలికి నీళ్ళ వ్రవేళం వుట్టి అంచుమీద మృత్యుపాదాల నృత్యం ఒక నిమిషం గుండె ఆగిపోతుంది-ఊపొంచుకుంటేనే- ఒక నిమిషం రక్తం చల్టబడుతుంది-తలచుకుంటేనే- ఒక నిమిషం (ప్రాణం ఎగిరిపోతుంది-ఆలోచిన్తుంటేనే- ఎదురుగాలుల్టుండి బినుకుల్టుండీ కొరటాలవలయాల్టుండి వుట్టి ముందుకు - మున్ముందుకు - దూరాన్లి చెరి పేన్తూ తీరాన్టి నమీవిన్తూ - ఒడ్డు మీద నిల్చున్సునెను ధైర్యదీవం రెవరెవల్లో రెండుతెడ్డు రెండుఖడ్గంచేతుల నహాయంతో నిన్సవాయ ప్రణూణికుల్చి ఆళలవ్రవంచాన్మి సరిచయం చెన్తున్లు నావికుని మవనైవుణ్యం వైవు ఆళ్ళర్యంగా - ఆనందంగొ నమన్యల్లి తాకినవాడు మనిషి నుడిగుండాల్లి మీటినవాడు మనిషి ననన కోటం చంద్రశేఖర్‌ ౨ 47

ఎంతటి మవహోన్సత శిఖరాన్సైనా గుప్పిట బంధించేవాడు మనిషీ ఎంతటి ఉన్నత అకాళాన్తైనా ఒడీసిపట్టేవాడు మనిషి అణువును ఛేదించినవాడు మనిషి అణుబాంబును సాధించినవాడు మనిషి మనిషి ఒక సావాసి మనిషి ఒక అన్వేషి. సాహితీనేత్రం-96 అనానాననననననాన అవిష్కరణ ౫: 48

కుక్కలసభ లోంచి అర్కడక్కడున్లు కుర్పలన్లీ ఒఠబోట చేరాయి కుక్కలనభ కాబోలు ఎత్తుమీద కూర్చున మునలికుక్క ఇలా మాట్లాడం మొదలెట్టింది బ్యాంకులమీద మన బొమ్మల్లి వేన్తున్నాడు మన బిత్తాల్డి గీస్తున్దాడు గేటు లోపలికి వస్తుంటే రాళ్ళే సేవీళ్ళు కర్రల్తోవెంటాడేవీళ్ళు ఎక్రుడో వరో తుక్కు అరబిందన్సి కరబిందని జాలిగా నిర్ణయగా మున్సిపాల్టికి అవ్ఫగించేవీళ్ళు వ్యాపారంకోనం మన బొమ్మల్లి వేస్తున్నారు మన బిత్రాలు గీస్తున్నారు విళ్వానం తోనం వుట్టిన మనతో నమానులా? అర్ధం స్వార్ధం రెండు కళ్ళుగా జీవించే ఈ మనుషులు మనల్లే ఆదర్భంగా తీసుకునే గొవ్పవారా? ఆల్‌ ఇండియా రేడియో-99 కోటం చంద్రశేఖర్‌ ౫: 49

ఈ దోవనేను ప్రేమిస్తా ఈ దోవ నేను (్రేమిస్తా ఈ దోవ నేను ఇష్టపడ్తా ముళ్ళున్దా రాళ్ళున్నా ఈ దోవ నేను ఇస్టపడ్తా ; ఈ దోవ నేను (పేమిస్తా తుపాకిగుళ్ళు గుండెల మీద గురిపెట్టీనా ఈ దోవ నేను (ప్రేమిస్తా ఈ దోవ నేను ఇష్టవడ్తా ఈ దుష్ట వ్యవస్థను బీల్చడాౌన్కి అస్తవ్యస్తంగా వరచుకున్స ప్రవంచాన్ని నెత్తుటి చురళల్తో నిద్రలేవడాన్సి అవినీతిపాలకవర్గ్ణాల పై అవిశ్రాంత పోరాటం సాగించడాన్కి నరకనదృళమైన [క్రూరవాతావరణంలో నందనాలు నాటడాన్కి తూకంతప్పి తొట్రువడుతున్స స్వేచ్చను కాపాడడొన్మి ఈ దోవను ఇష్టవడ్తా ; ఈ దోవను (ప్రేమిస్తా శ 3 ఈ దోవమీద పాలపొంగు (ప్రేమలు నిషేధం; సోడాబుడ్డీ స్పేవోలు నిషేధం చేపలు నిషేధం; బీమలు వెల్‌కం అక్షరాన్ని వెలిగించేవాడీదే ఈ దోవ అగ్హిగానం చేసేవాడీదే ఈ దోవ ఆపిల్‌పండ్డుకై పోరాడేవాడీదే ఈ దోవ కెరటాన్లి తొడుక్కొని అంబరొన్సి ముంబేవాడిదే ఈ దోవ కిరణాన్సి వట్టుకొని అవనిని ముట్టింబేవొడీదే ఈ దోవ రొజకీయ వేషధారులకి నో ఎంటీ మాఫియా ముఠాళక్తులకి నో ఎంట్రీ బ్రగతి నిరోధక +ిఖామణులకీ శిరోముణులకీ నో ఎంట్రీ ఇల్లొదిలి వాకీలొదిలి కన్సు ఊరొదిలి ఒక నిద్ధాంతాన్సి నమ్ముకొని ఒళ న్వష్టాన్టి మోసుకొని అడవి తల్లి ఒడీలో తలనాల్సి బెట్లతో సంభాషణలు జిరిపీ వెల్తుడు వీట్టల్తో బర్చీంబి అవిష్కరణ ౫ 50

అగ్జితరంగాల్లాంటి మా అన్హుల సాక్షిగా నీవంగుల్లాంటి మా అతల సాక్షిగా ఈ దోవ నేను (పేమిస్తా; ఈ దోవ నేను ఇష్టవడ్తా అరుణతార- 96 ఉయమ్యురరాంట గ్గ నై య. (యకక. మ మం. ల సలా కోటం చంద్రశేఖర్‌ ౫: 51

కలగూరగంప 7 పైరవి గాళ్ళతో బిక్కు పైవి” నీకు దిక్కు 2 కన్ఫిస్తే చాలు రాయి మీద ఓ బొమ్మ చేతులు జోడీస్తూ వంగుతుంది మా బామ్మ తా మందుగుండు పేల్తుంది; అనలం ముద్దాడితే- మనిషిన్రచండుడై కదుల్తాడు; చలనం కౌగిలి స్తే- ఢి దగ్గరగా వుండి 'దూరం' పెంచుకోవడం కన దూరంగా వుండి దగ్గరవ్వడమే మిన క్‌ వేలకువేలు పెట్టింది వేలు వట్టుకపోతావనే- ర రింగులు రింగులుగా గాల్లో కలిసిపోతుంది ఒకరోజు నిన్సే గాలిలో కలి పేన్తుంది మత్తు మత్తుగా నడుకోబెడ్తుంది ఒకరోజు లేవలేని మత్తులో వడేన్తుంది. 7 ఆకాళానిది ఎవ్చుడూ ఒళలే పార్టి మబ్బులే నిలకడలేనివి ఆవిష్కరణ ౫: 52

టంలో దూకిన నదికి ఉప్పే నత్యం ఉప్పెనలే అనునిత్యం నంసారంలోకి దూరిన నారీ బతుకులా - 9 ఎవ్ఫుడూ ఎండని ఎన్సుడూ ఆగని ఒక మవోనది కాలం 10 కళ్ళు రెండే కావచ్చు తళ్ళల్లోనే రకాలు వుట్టినప్పుడు తెరిచేవి మామూలు జతకళ్ళు బోర్జాపడీ పాఠాలు నేర్చుకొని తెరుబుకొనేవి అంతరంగం కళ్ళు - 77 మరణానికి భయసడినవాడు రణభూమికి రాలేడు. విలువిద్యలు తెలిసినవాడు ఇంట్లోనూ వుండలేడు 72 అవతలిది అందమైనదై ఆకాశమంత అవకాళమే వుండనీ అందుఠోను- నాది 'ఆవగింజైనా” ఆణీముత్యమైనా' ఆవిష్కరించకుండా వుండలేను "

ప్రముఖకవి సి. నారాయణరెడ్డికి కృతజ్ఞతలతో ఆంధ్రప్రభ$9

కోటం చంద్రశేఖర్‌ ౫: 53

సూర్యుడూాయన

చీకట్లని బీల్చిన నూర్యుడాయన

ముళ్ళడొంకల్లి నరికి వూలువరబిన మార్గనిర్లేశకుడాయన

అధికారం మెడలు విరిచిన

నియంతృత్వం తొడలు చెరిచబిన వీరుడాయన

ఒకో సంక్షోభం నుండి ఒళ ప్రళయం నుండి ఒక ఠల్లోలం నుండి

'దిశో మార్చిన లోకహిత నవనిర్మాత ఆయన

న్యాయంతోనం నిలిచి

ధర్మంతోళలిసి అడుగులు వేనీ

దళాబ్దాల దోపిడిమీద ఎక్కు పెట్టిన హీరో ఆయన

దుష్త్ర నంన్కృతిని నేలకూల్చి అందుకోలేని ఎత్తున నిలబడ్డ ఒకేఒక నువ్రీం ఆయన ఎవరేస్తారు ఆయనమీద దుమ్ము - బైటికి రండి-

ఎవరెడ్తారు ఆయనమీద మచ్చ - ఎదురు నిలబడండీ-

సూటిగా ధ్వనించండి

వ్రతివాదుల గుండెల్లో విప్లవ వ్రతిమాతశక్తిగా అవతరింబండి

బొంగనీతి వద్దు

కొంగబుద్ధి వద్దు

అంతర్యుద్ధంలో నర్వం విబ్చిన్స్నమయ్యేది మనమే

అంతర్యుద్ధంలో న్యర్గం బేజార్చుకునేది మనమే-

తలకెత్తుకున్సు బాధ్యతలకోనం తవించినవాడికి తిట్లా? బివాట్లా? నెత్తినెట్టుకున్సు బరువుల్సి దింవకుండా వెన్టుపోట్లా?

గవ్వులధ్యానలేనోళ్ళే గవాక్షాలు తెరుస్తారు

తానులమోజులేనోళ్ళే కాంతులు తురినిస్తారు

ఒక “ఆకాశరామన్న ఉతరాన్కి బాధిస్తూ దుఃఖిస్తూ-

మంజిర మహాధినెత 5౪ కోసం,

కానాల అవిష్కరణ ౫ 54

నిద్ర-కల మూ తొతగారు నిద్రపోయారు మా నాన్సగారు నిద్రపోయారు వాళ్ళ వారసత్పమే నేను కూడా- నేనూనిద్రోతున్హాను; కానీ నా నిద్రనిండా వి్లవకలలే- కోటం చంద్రశేఖర్‌ 1: 55

ఓ1118 పోయింది ఓ౬/౧/౬౯ పోయింది “థూ బీజ్‌ బడీహై మస్త్‌మన్త్‌” -రవీనా అక్షయ్‌ల పాట ఆగిపోయింది. ఉల్లానపరిచే ఉద్రేకపరిచే ఉత్సాహపరిచే సంగీతాలు ఆగిపోయాయి ఉయ్యాలలో ఊగుతూ రంగులలోకాన్లి న్వస్పన్తున్సు నాకు విహరిన్తున్స నాకు ముళ్ళమీడ్కి విసిరినట్లెంది పగిలిన గాజుముక్కల మీడ్కి దొర్ధింబినట్లై ంది క్షణకాలం ఏంచెయ్యాలోలోక అలలు లేని సముద్రంలా ఆలోచనలు లేని నేను శ రోడ్డుమీద తుక్క అరవడం మొదలెడ్డుంది కాంపౌండ్‌లో తిరుగాడుతున్ల పిల్లి ప్రాణభయంతో డాబామీద్కి వరిగెత్తుతుంది. ఎక్కడికో వలనపోయిన దోమలు ఉయ్యాలన్సి సోఫాల్సి, మంచాల్సి బుట్టుముడ్తాయ్‌; తలవులు తెరిబివుంచడమే తప్పైనట్టు- ఆనందసాగరంలోని 'స్తేహి తుఫానురాగం ఆలవిన్తుంది. 'దోమతెరకట్టండ్రా' అంటూ అమ్మన్ము వీలువు ఎంతకీ అగ్గి పెట్టె దొరకని అమ్మకి నాన్సలో ఢీ నగలు పోట్లాడింది బాల్లేదేమో రాత్రిూడా అరగంట; గంట; గంటన్హుర తోత వూర్తవ్వడాన్కి మరో గంటన్సర బీకటి దట్టంగా వ్యావీన్తుంది; బైట్‌ ట్రవంచం ఓ జుట్టు విరబోనుకున్న మగ్రిబెట్టులా భయానకమవుతూ- పెరట్లోని వక్షులు తమ ఉనికిని తెలియజేస్తూ పాటల్లి రబిన్తున్నాయి అవిష్కరణ ౫ 5౮

లైనుంటే ఎంతబాగుండేది ఫిల్మీచెక్కర్స్‌ జీహగర్రర్‌షో-ఒకళటి రెండేమిటి? ఎనో చూ సేవాణ్ణి- లైన్‌ లేదంటే నగం (ప్రాణం పోయినట్టే లైన్‌ లేదంటే వికలాంగునిలా మూలకూర్చోవల్సిందే రెండు; రెండున్సర) మూడుగంటలు మూడొచ్చింది నాజూక్షుల్సి చెరిపేసి మెరెవుల్సి మెరుగుల్సి దులిపేని తళ్ళమీద మనన్సుమీద తిస్టేనిన క్షుద్రపాటల్సి లైంగిక భంగిమల్లి చెరిపేని ఒఠ ఆంధ్రజ్యోతి దగ్గరికి ఒళ అరుణతార దగ్గరికి ప్రగతి - 9౯ కోటం చంద్రశేఖర్‌ ౫: 57

అతిథిదేవోభవ ఆమెనినాదం బిరునవ్వు ఆమె ఆభరణం; వన్ఫీటిజుల్లు ఆమె న్వంతం ఎవ్పుడూ నవ్వుతూ నవ్విన్తూ వుంటుంది ఎప్పుడూ మాట్లాడుతూ వన్సీటిజుల్లు కుడువీన్తూవుంటుంది వాకిట్లోకెవరొచ్చినా చెంబెడు నీళ్ళివ్వుడం, తువాలందివ్వడం ఆమె వంతు వేడి 'టీ' పెట్టడం ఆమె బాధ్యత తనోళ్ళిబినా బైటోళ్ళాచినా మూతిత్రినృడం, ముఖాన్దిమాడ్చడం లేదూ మౌనంధరించడం అమెకీ చేతకాదు నవ్వుతూ మాట్లాడుతూ ఉదయంవూట వీచే ఒక వరివభ్రమైన గాలిలావుంటుంది రాత్రివేళ ప్రవహించే ఒళ నిర్మలమైన వాగులా వుంటుంది బవ్వుళా ఆమెకి శతృవులు లేరు; వ్యతిరేకులు లేరు కారాల మిరియాల నర్వఅధికారాల అత్తే అమ్మై- బంధుకోటికి ఆమె నవ్వులిష్టం; ఆమె మాటలిఫ్టం రోజూ వూజగదిలోంచి బైటికొస్తే భూమిలోంబి బీల్చుకొచ్చిన సీతలావుంటుంది ఆకాళంలోంబి దిగొబ్బిన పార్పతిలావుంటుంది పెళ్ళీలవుడూ, పేరంటాలప్పుడూ, వేనవిశెలవులవ్వుడూ ఆ ఇల్లు నిండీపోతే బాగోగులు, క్షేమాలు అడుగుతూ అందరి అవనరాలు తీరున్తూ- అక్షరొలు నేర్పులేదుగానీ 'అతిభిదేవోభవ' ఆమె నినాదం ఏడున్తూ అల్లరిచేస్తున్లు వీల్లలకీ పాలువట్టడం, ఆడించడం బొమ్మలు ముందెట్టి నబ్బబెవ్చడం ఆమె నీద్దాంతం ఆవిష్కరణ ౫: 58

దేవుడా! నువ్వున్హావో లేవో నువ్వున్హా దుష్టళిక్షణ ఎలాగూ చేయలేవుగానీ నరికొత్రఅవతారం ఎత్తలేవుగానీ ఆమె మంచితనం మీద వంచకుల వీడనడకుండాబూడు ఆమె నిష్కలత్తం మీద కీచకుల నీడపడకుండా భూడు ఆమె (ప్రేమధగధగల ఆకాళంమీద మబ్బులువాలకుండా చూడు నన్నిష్టపడే వదిన(ల) కోసం ఆలిండియా రేడియో - 96 కోటం చంద్రశేఖర్‌ ౫: 50

పన్నునొప్పి దవడపట్టుక తిరుగుతున్నాను; అయిదారు రోజులుగా- “పంటినొవ్చులకి కంటినొప్పులకి కూడా నిర్లక్ష్యమా ఈవాళ ఆఫీనుకెళ్ళక ఆనువత్రికి పొమ్మని” అమ్మ అంది. ఆమెకూడా అమ్మకితోడుగా- వాళ్ళని తీసేయకుండా మాటని కొదనకుండా ఆనుపత్రికి వెళల్ళామనే ఆలోచనతో-బైటికెళ్ళి అటోలో- జ ఆ అన్మూయి నన్సుచూసి 'మహారాజా' కుర్చీలో కూర్చోబెట్టి నోడుతెరవమంది. లోపలికి వేలేసి ఒక్కొక్క వల్లుని తాకింది; బిన్స స్టీల్‌రాడ్‌ని తీనుకొని మెల్లమెల్లగా కొట్టింది నరిగ్గా అక్కడే ఎడుమ వరక్క దవడకీంద వంటికి తాకగానే బాధతో మూనుకున్సు కళ్ళని భదివింది. నన్సు ఆ అమ్మాయి ఓర బిన్సగదిలోకి తీసికెళ్ళి వువ్చీ వంటిని ఫిల్మ్‌ తీనీంది. ఎందుకీదంతా అని అడిగితే నవ్వుతూ టు ఫైండ్‌ కర్మ్‌ ఏరియా' అంది. వోల్లోకొబ్చి బార్బరల్‌షావులో క్షవరంతోనం మవోరాజా కుర్ఫీలో శూర్చున్సట్టు మళ్ళీ అదే నేను ముందు కూర్చున ఆ కుర్చీలో అ అమ్మాయి ఆవిష్కరణ ౫ 60

నిమిషాలమీదుగానే ఫీల్మ్‌ డెనలన్‌ చేని ఒకమూల కూర్చున్లు నీనియర్‌తో మాట్లాడి నా దగ్గరికి- మళ్ళీ నోరు తెరువమంది నన్ఫని (పెషర్‌తో అని వళ్ళని భభ్రం చేనింది. “వైద్యం మొదలెట్టడాన్కి ముందు నోరు ఛభ్రవరచాలా?” నా వ్రళ్దీ “మెకానిజం చేయడాన్కి వాటర్‌ నర్వీన్‌ చేసినట్టే” బహూశా ఇదికూడా - ఆ అమ్మాయి తెలివైన జవాబు- వువ్చి పంటిమీద రంధ్రం చేసే వ్రయత్సంగా ఏక్రాగ్రత చెడకుండా అధునాతన వరికరంతో కార్యోన్ముఖురాలై- శ్‌ బాధ) బాధ; బాధకి గిల గల లాడుతూ- “చిగురుకి ఇంజక్షన్‌ తీయమంటారా?” అమ్మాయి ్రల్దీ- మళ్ళీ ఆ అమ్మాయే రెండు నిమిషాలు ఓవిళ వట్టమని ఓదార్పుగా తలను నిమిరింది. దవడమీద అరచేతితో రొబింది- రంధ్రాన్సి సీమెంటుతో 'ఫిల్‌ చేసీ జాగ్రత్తలు చెప్పింది. శల ఈ నేనివ్ఫుడు అన్లీ తింటున్నాను. రొట్టెలకి అలవ్వాబైన నా నోటికి వూర్వవైభవం; అవూర్వవైద్యం- నేనివ్పుడు మొదటగా అమ్మకి కృతజ్ఞతలు చెప్పాలి: ఆమెని గాఢంగా కౌగిలించుకోవాలి. అ అమ్మాయైతే నా వంటికింద రొట్టెలు వటవట విరిగినవ్ఫుడల్లా నా కళ్ళముందు వ్రత్యళ్షంకావాల్సిందే- స ఎర్భడ్ర స్రీలు వూజింవబడుతారో అక్కడ దేవతలు తిరుగాడుతారని విన్హాను; నిజమా! ఏమో? ఎకుడ మహిళల మాటలకి ననులకీ విలువిస్తామో అక్కడ నుఖం; అక్కడే శాంతి, కోటం చంద్రశేఖర్‌ స్‌ 651

డార్జిలింగ్‌ ప్రయాణంలో ఏదో డబ్బానో నంబినో తీయడాన్కి నిచ్చనేనుకొని ఒక్కొఠమెట్టు ఎక్సీనట్టు ఆతాళంలోని మేఘాల్లి మీటడానికో నక్షత్రాల్చి తాకడానికో మేం బొంగరం చుట్టూ తాడు బుట్టినట్టు తొండచుట్టూ రహదారి చుట్టబడి; రహదారిమీదుగా మా బన్ఫు పైకి పైపైకీపోతూ- వీల్లలు పార్కులో ఊయ్యాలలు ఊగుతూ క్రిందనుండి పైకెళ్తుంటే పొందే అనుభూతులు- వాళ్ళ అనందానికి నొద్దుల్లేవ- వాళ్ళ అవ్లోదానికి ఎల్లల్లేవ్‌- కేరింతల మధ్య నవ్వుల మధ్య కీటీకీల్లోంబి వబ్బన్సి పొడగాటి బెట్టను చూస్తూ; బెట్లమీద్కి ఎగురుతున్న రంగురంగుల విట్టల్హి చూన్తూ బినుకతుల వానలా రాల్తున్లు స్టో ఫౌడర్ది చూస్తూ అక్కడక్కడ దూర్తున్హ జలపాొతాల్సి బూన్తూ- ఆవిష్కరణ ౫: ర2

మండేఎండలకీ మా వళ్ళంతా చెమటగంధం కొబ్బరిబొండాలకి ఐన్‌క్రీంలకు మేం దాసోహం పైకి పైపైకి వెట్తంటే తొద్దికొద్దిగా వాతావరణం మాములయ్యి తర్వాత వూర్తిగా చల్గబడీ జేబురుమాళ్ళు మథ్‌లర్లుగా పైటకొంగులు శాలువాలుగా రూవుదిద్దుకొని- రెండుగంటల తర్వాత కూడా బన్సు పైకి పోతూనే- చెరగని ఏకాగ్రతతో డ్రైవర్‌ అబ్బుల్‌ రహ్మాన్‌- ర2౧౯6/ 500/లోంచి, 504/0 04/౧/69తో 6౧౭/(లో బస్సు దూనుకుపోతుంటే- భయం నంకేతాలు కళ్ళల్లో ప్రతిఫలిన్తుండగా మెల్లమెల్లగా ఆమె దూరం చెరిపేన్తూ నన్సు నమీవిన్తూ- ఆందోళన గమనంబిన నేను ముఖంలోకి చూస్తూ భుజం మీద చెయ్యేస్తే- ఆధారం దొరికిన మల్లెతీగలా ఆనరా చేనుకొని నన్ను అనుకొని కోటం చంద్రశేఖర్‌ ౫: 63

కపటప్రేను “ఆనందం- నీకెవ్పుడన్హా కోపం వస్తదట్రా? మేం వని మీద వనిజెవ్తంటాం నిన్దు చూస్తే గుండె తరుక్కు పోతుంది ఒరే! నువ్వెవ్సుడ్రా వూలరంగడీలా తయారయ్యాన్‌? ఆ చిరిగిన గుడ్డలే గతి ఒరే! నువ్వెవ్సుడ్రా మైనర్‌బాబులా కన్పించింది. ఆ మానిన గడమే గతి మేం వరమాన్సుం తింటే నువ్వు గంజి, గంజిలో మునీరి” " “ఏందిదొరా! ఈ రోజు బాలా అంటున్నారు; ఏవేవో చెబ్తున్హారు. నాకు ఆనందం మిమ్మల్సి కష్ట పెట్టకుండా చూడడమే నాకు ఆనందం మిమ్మల్సి కంటికి రెన్సలా కాపాడడమే” “ఏమోరా! ఉదయం నుండీ నీళ్ళుతోడావ్‌: ఎద్దుల్సి కాస్కాబ్బావ్‌ ఇళ్ళు వభవులపాక ఊడ్చావ్‌ పేడతో వీడుకలు కొట్టావ్‌ ఇవ్చుడు మళ్ళావని లోపల వాళ్ళమ్మ దగ్గర నంటోడు ఏడున్తుండు. ఎాన్చి తీసుకొని బేనులో రెండు ముక్కబొన్సలు కాల్చుకరావాలి. అ బావి దగ్గర పొలంలో మూఢు చెరుకుగడలు కొట్టుకురావాలి. అవిష్కరణ ౫8 ర4

మన ఇల్లు ఖాజీగావుంది మన ఇల్లు భాలీగావుంది; బోడిగావుంది మబ్బుల్లేని ఆకాళంలా వుంది కెరటాల్లేని నముదంలావుంది | మన ఇల్లు ఖాలీగావుంది; జూన్యంలావుంది రీడర్స్‌లేని లైబ్రరిలావుంది శ్రెళ్ళులేని ప్లాట్‌ఫాంలావుంది మన ఇల్లు ఖాళీగా వుంది : దిగాలుగావుంది సేల్స్‌లేని నూవర్‌మార్కెట్‌లావుంది షోల్లేని థియేటర్‌లావుంది మన ఇల్లు ఖాళీగావుంది ; నిరాళగావుంది పేషెంట్స్‌, నీగ్రోనర్సులు, తెల్లతోళ్ళడాక్టర్లులేని ఆనువత్రిలావుంది నీల్లలు పంతుళ్ళు లేని బడిలావుంది మన ఇల్లు ఖాళీగావుంది; వెలితిగావుంది నర్వడ్లు విజిటర్స్‌లేని వోటల్లావుంది వర్కర్లు, యజమానుల్లేని ఫ్యాక్టరీలావుంది మన ఇల్లు ఖాళీగావుంది ? వికారంగావుంది మీటింగుల్లేని పార్టీఆఫీనులావుంది షాూటీంగుల్లేని న్రూడియోలావుంది మా ఇంట్లో ఎవరూలేని ఏకాంతంలో ప్రముఖకవి ఆశారాజుకి కృతజ్ఞతలు ఆంధ్రజ్యోతి (రైల)-07 కోటం చంద్రశేఖర్‌ ౫: ర5

కన్నీళ్లరుచి ఎరుకగనుక

మల్లెవూలగూర్చి రాసాను-ఆడపిల్లలు ఇష్టవడ్డారు-

మల్లెవూలు పెట్టుకున్సు ఆడపిల్లలగూర్చి రాసాన్సు--ముగసిల్లలు ఇష్టవడ్డారు- వెన్సైలగూర్చి రాసాను-

టీనేజి ఆడు మగ ఇష్టపడ్డారు

సాయిగూర్చి బాలయోగిగూర్చి దావజ్ఞళర్మగూర్చి రాసాను--

అరవైదొటిన మమ్మీల్పు, డాడీలు ఇష్టపడ్డారు-

బ్రవ్మా విష్ణు, మహేళ్టురుడు లేడని రాసాను--నాస్తికులు ఇష్టపడ్డారు- విద్యగూర్చి రాసాను-విద్యార్థులు, ఉపాధ్యాయులు ఇష్టవడ్డారు

కళలగూర్చి రాసాను-కళాకారులు కవులు ఇష్టవడ్డారు-

వ్యాపారములో లాభాలగూర్సి రాసాను-

సేట్లు ఇష్టవడ్డారు-

వ్యవసాయంలో అధితోత్పత్తిగూర్చి రాసాను-

శైతులు ఇష్టవడ్డారు-

కన్ఫీళ్ళగూర్చి రాసాను

అందరూ ఇష్టవడ్డారు-

నమనస్తమానవఠోటికి 'కన్చీళ్ళరుబి” ఎరుకగనుర

'మొగ్గలు' కవితా సంకలనం నుండి - 1998

నాననా భనావనను అవిష్కరణ ౫ రద

నమూనవులు గ్‌ మానవులు వందులు కారాదు, ఏదో తినడాన్మి; సోమరితనంలో వడీ- మానవులు గాడిదలు కారాదు, ఏదో మోయడాన్ఫి; బానినత్వంలో నిల్చి- మానవులు గొర్రెలు కారాదు; ఏదో నమ్మడాన్సి; అజ్ఞానంలో వుండి-' మానవులు మాట్లాడేదీసాలు నవ్వేనక్షత్రాలు కదిలేనూరీళ్ళు- ఆంధ్రప్రభ (డైలీ) మరియు ఆంధ్రజ్యోతి (డైలీ)-96 నంత... కోటం చంద్రశేఖర్‌ ౫ 67

పనిగీతం వనికోనమే వుట్టినట్టు వనికోనమే సెరుగుతున్సట్టు వని వని వని రాత్రి వడుకుంటార్నో లేదో కబుర్థాటలు కలుసుకోవడాలు ఉన్నాయో లేదో ఉదయం లేచాక తింటార్కో తాగుతారో బడికెట్తున్సు వీల్లలకి 'టాటా” లన్హా చెబుతారో లేదో వని వని వని గుర్రం మీద బైటకెళ్ళి మరికొద్ది సేవట్లో రథంమీద- ఇక్కడ వున్సట్టువుండి అక్కడికి అక్కడ వున్సట్టువుండీ ఇక్కడికి ఒక అరువులా ఒర మెరువులా కళ్ళనిండా వైతన్యం; కాళ్ళనిండా పాదరసం మని పైనవాడు వనిచెయ్యాలి వనిలోంచి ఆనందాన్చి తెలునుకోవాలి; న్వప్పాల్సి చేరుకోవాలి; స్వర్గొల్ది వట్టుకోవాలి నున్ఫితాలు, సొకుమార్యాలు, లలితాలు, మృధుత్వాలు' వదులుకొని వనిమీద్భి ఉరకాలి శ రేవు జాన్యమవుతున్నవ్పుడు రేవు రూవు మానిపోతున్నవ్వుడు ఆవిష్కరణ ౫: ౮8

వనే నర్వన్వంగా, వనే నమన్తంగా ఎన్సుకోవాలి; ఎంచుకోవాలి మన మనుగడే మృగ్యమవుతుంటే; మనమే మృత్యువవుతుంటే ఇంకెప్పుడు వన్దేద్దాం?

వనిలో మునిగినవాడీత్సీ మునిగి తేలినవాడికీ

వనిలో వరమాత్మనేకాదు వనిలోనే పెళ్ళాన్ని, విల్లల్హి చూస్తాడు

పల్లెని; వల్లెలోని తన ఇంటిని చూస్తాడు

క.

మనిషిని మరోమనిషి (పేమించడాన్కి దగ్గరేవుండొలా?

దగ్గరేకూర్చొని చూన్తూవుండాలా?

రొనుకుంటూ వూనుకుంటూవుండాలా?

మనిషిని మరోమనిషి (ప్రేమించడం ఎక్కడ్డుండైనా-

మనిషిని మరోమనిషి (పేమించడం ఆవీనునుండైనా-

శశ ఈ

వనిమీద అనురాగముండాలేగాని అలనటుండదు

వనిమీద ఇష్టముండాలేగాని కష్టముండదు

వనిమీద ధ్యానుండాలేగాని దరిద్రముండదు.

నా దృష్టి £.0. గం మీదే-అయినా ఈ సృష్టి 112/6 ₹/0గ చేసే అందరికోసం. కోటం చంద్రశేఖర్‌ ౫: 69

గగనం ఎత్తు ఎదిగి జఘనం మీద చెయ్యేసి ఇది పాగరుకీ శిక్షు మదానికి శిక్ష కళ్ళకు మైళంతెరలు కామంపొరలు కమ్మినందుకు శిక్ష వరాయి సౌకుమార్యం మీద మనసువడ్డందుకు శిక్ష వరాయి నున్ఫితత్వం మీద ఆళపెంచుకున్సందుకు శిక్ష 'పేరుందని వ్రతిష్టవుందని ఉన్లుత స్థానంవుందని అధికారబలముందని రాజకీయమద్ధతుందని విగ్రవీగినందురు శిక్ష స్రీని గుర్తించనందుకు శిక్ష స్త్రీని గౌరవించనందుకు శిక్ష ట్రీని కించవర్చినందుకుళిక్ష: గ్రీని గాయవర్చినందుకు శిక్ష ణీ అభిజ్యాత్యానికి భంగం కల్లించినందుకు శిక్ష స్రీ మర్యాదను మంటగలివినందుకు శిక్ష చూనీనవి భూడనట్టు చెప్పే బీ(మ్‌ఫ్‌ సెగ్రెటరి/ల) నీడుందనే చూడనివి చూనీనట్టు నలికే గవర్దర్‌తోడుందనే

ధీమాళి ళిక్ల స్రీ అంటే అధ్రెర్యమని స్రీ అంటే స్థిరబిత్తంలేనిదని; శ్రీ అంటే నంవూర్ణవ్యక్తిత్వం కొనిదని స్రీ అంటే నిబద్ధత పట్టుధల, కార్యదీక్షలతీ దూరమని బ్రమనీనందుకు శిక్ష తాను బట్టం చేతికి దొరకననే చట్టం చూవుకి బికననే దురహంకారానికి శిక్ష స్రీ అంటే

అవిష్కరణ ౫ 70

“ఇష్టంలేని వ్యవవహారమైన' నోరుమూనుకుంటుందనే తలంవుకీ శిక్ష స్రీ అంటే ఉవవానంతో గడి పేదనో గుళ్ళుగోవురాల చుట్టూ బొంగరమై తిరిగేదనో మగాడ్జీలా ఊపహించినందుకు శిక్ష స్రీ అంటే ఒకానొక తేలికభావం ఏర్చరచుకున్సందుకు శిక్ష శ్రీ అంటే గడ్డిపరకగా భావించినందుకు శిక్ష శ్‌ జరిమానపడ్డాకైనా తనది మూమూలుబర్యకాదని నమ్మాలి. కారాగారవాసానికీ తలువులు తెరిచ్తాకైనా తనది తమాషబర్యకాదని గ్రహించాలి. విశాల దృక్చథంలో స్త్రీ ఒళ లొతైన నముద్రం . లోతైన ఆలోచనలో స్త్రీ ఒక విశాల ఆకాశం, శ్రీమతి రూపన్‌డియోల్‌ భర్త బి.ఆర్‌. బజాజ్‌ న్యాయవాది ఇందిరాజయసింగ్‌కి విస్ణవాభివందనాలతో మంజీరవాణి-97 అాానినననినననన నటనని 'కోటం' చంద్రశేఖర్‌: 71

నీ పాట జనంచెంత జనదోహం పాపం జనదోహం క్రంతవ్యంగాని మవోనేరం జనాన్లి -జప్పీంచినవాడు, మెవ్పీంచినవాడు జనంలో జీవిస్తాడు జనంలో లీనమైనవాడు, జనంతో నంలీనమైనవాడు జనంకోనం సాడుతాడు, ఆడుతాడు జనదీవెనతో ఎదిగినవాడీతి ఎగినీనవాడీకీ జయాలే జయాలు- శ ఏ నుడిగాలులు ఆ చెట్టును కూల్చలేవ్‌ ఏ జడీవానలు ఆ వడవను ముంబలేవ్‌ దురన్యాయాలమీద గాండ్రీంచడమే నీ వని దుర్జీతిమీద గర్థించడమే నీ కర్తవ్యం బహుమతుల కోసం ఆళపడలేదు-ఎవరికీ సలాం పెట్టలేదు. అవార్డులకోనం ఆత్మవంచన చేసుకోలేదు-ఎవరికీ గులాంకాలేదు గుండెమండీనవాళ్ళు ఈర్చులోరగిలినవాళ్ళు వరాభవింబినా వరాక్రమించినా నిలువునా వరిహాసించినా జనం అండవున్సు నిన్హు ఏ కళ్తులూ బీల్ఫలేన్‌ జనం బలంవున్లు నిన్సు ఏ తుపాకులూ కాల్చలేవ్‌ రాజకీయాలు పోలీను యంత్రాంగం, సైద్దాంతిక ళతృతూటమి ఎవరూ నిన్సేమీ చేయలేరు ఆవిష్కరణ ౫ 72

వెయి ప్రమాదాల్సిదాటే లక్ష తుఫాొన్షని నుడీగుండాల్లి ఎదిరించే కోటి విఘ్హాలను బీల్చే వజ్రాయుధం నీవు

ఎంతమంది పెత్తందార్థళు నవాల్‌విసిరినా

ఎంతమంది భూస్వాములకు వంజావిప్పీనా

బడుగుజనమే నీచుట్టూ: బడుగుజన ప్రభంజనమే నీవట్టు- అట్టడుగుజనమే నీవెనుళ అట్టడుగుజనాభిమానమే నీవిజయవతాళ శల

ఎందరో కొడుకుల్సి కోల్పోయిన తల్లుల గర్భళోకం నీ గొంతులోవుంది ఎందరో భర్తల్పి పోగొట్టుకున్న ఆడవడభుల ఆర్హనాదం నీ గొనంలోవుంది నీ పాట జనంచెంత

నీ పాట వరమవవిత్రసామాజికచింత:

కోటం చంద్రశేఖర్‌ ౫: 78

మరణానంతర కోరిక

ఓ కాముకుడు, నన్ఫిపొతుల్తో-

వూలు, నుగంధవరిమళాలు అమర్చమంటాడు

ఓ వ్యాపారి, కొడుకుల్లో

తూనికరాళ్ళు, నోట్లకట్టలు మర్చిపోవద్ధంటాడు

ఓ పోలీస్‌ సహజఉద్యోగుల్లో

లాఠీ తూటాలు వుంచమంటాడు

ఓ కవి, మిత్రుల్లో

కలం, కాగితాలు కొవాలంటాడు

మరణానంతరం; ళవ పేటికలో- అవిష్కరణ 1: 74

కవులకి శిలువ కవ్పవిల్లలి తినేపాము నడ్డివిరిచిన లోకహితా ॥ కోడిపిల్లల్హి తన్సుకుపోయే గద్ధకు తద్దినం పెట్టే వురోపాతా / నీగురి ఎదురులేనిది నీగురి తిరుగులేనిది నువ్వులేక నా వగంతా ఏడు పైపోతుంది. నువ్వులేని ఈ యుద్ధం భయమైపోతుంది. నువొక్కడివే వెళ్ళిపోయినా వందలాది కామ్రేడ్డు చరమగీతాలు అందుకున్సట్టు నేను ఒంటిస్తంభమైనట్టు- నువొక్కడివే న్మిష్పమించినా వేలాదివీరులు నేలకొరిగొనట్టు-నేను ఒంటరిళిఖరమైనట్టు- అలమటిన్తూతమ్ముళ్ళూ ఆగ్రోళిన్తూఅన్సులూ వానలో గూడుదొరకనిపక్షులై- అడవిలో దారితెలియని అమాయకవజువులై- పట్టాలూ పల్లెలూ నీ మరణంరోజునుండి శోకమయనంగీతంలో- ఒకదుఃఖుగీతంలో- దళితులగూర్చి దగాపడ్డస్తీలగూర్చి ఎంతగా సరితపీంచావ్తో ఎంతగా వలవరించావో దీనగాధల్లి రాయడాన్కి దేశదేశాలదుఃఖుం మీద కథల్లి చెక్కడాన్సి ఎంతగా మథనపడ్డావో ఎంతగా వేదనకుగురయ్యాబో కొంగస్వాములమధ్య 'దొంగభూస్వాములమధ్య నీవులేకుండా ఈ యేరు దాటాల్సివన్తుందని అనుకోలేదు నీవురాకుండా ఈ అడవి జయింబాల్సివన్తుందని ఊహించలేదు జలగ చచ్చిపోతే జండాలుదించారు కోటం చంద్రశేఖర్‌ ౫: 75

రాబందు నేలరాలితే రాష్ట్రానికి శెలవ్‌ ప్రకటించారు టాంక్‌బండ్‌లో 'తెలుగు కళామతల్లి” సాక్షిగా కవివాలితే ఏంచేసారు? ఎక్కు పెట్టేబాణంలాంటి ఎక్సురేకిరణంలాంటి కవివాలితే ఏంచేసారు? ళు 'నీబ్‌ కమీన్‌ కుత్తే' వాతావరణంలో కానులకివిలువ ఠవులకీశిలువ వంద జ్యోతుల కాంతి?ఖరం త్రిపురనేని శ్రీనివాస్‌ కోసం- టాంక్‌బండ్‌పై స్కుటర్‌మీద వెళ్తూ ప్రమాదానికిగురై అవిష్కరణ ౫ 76

నగరం

సినిమా పోస్టర్ల అలల్లో నగరం నముద్రం

వ్యాపార ప్రకటనల మేఘాల్లో నగరం ఆకాళం

ఫ్యాక్టరీ పొగల సెగల్తో నగరం కమిలి కుమిలిన వుష్పం

వాహానాల రణగొణాల్లో నగరం ఉఊరేనుకున్న మౌనబావ్ఫం

టో్గ విషనర్సాల మధ్య నగరం వల్మీకం

అవినీతి తోడేళ్ళ మధ్య నగరం కొననం

ఇంఠా

రాజకీయమునుగులో రౌడీయిజం విళ్ళ్చంఖలవిధ్యంనం-

శోర్రత్రప్త శాపగ్రన్త బాధనర్చదష్ట జనగణ జీవనధ్వంనం- కోటం చంద్రశేఖర్‌ ౫: 77

ఆర్తి

వీల్లలు ఏడిస్తే పెరుగుతారంటారు- కొనీ

ఓ అభాగ్యబాలుడు నిన్సవోయుడై ఏడుస్తూ అగుపిస్తే నా హృదయం అనంత బాధననుభవిన్తుంది-

నా చుట్టూ ఉన్న పర్వతాలు రోధిన్తున్తట్లు అగుపిస్తాయి బూడీదగా మారిన వసీవిల్లలూ

వాళ్ళని వెంటాడి ముట్టడించిన యుద్ధజ్వాలలూ మరువలేను మరువలేను. నేనెన్సుటికీ మరువలేను- ననికందు ఏడువు నేనెన్సుడు విన్నా

ప్రవంచమే ఏడున్తున్సట్లు నాకగువీన్తుంది-

సోవియట్‌ కవిత

కవి : కైసిన్‌ కులీవ్‌

అంధ్రవత్రిక0

ఆవిష్కరణ ౫1 78

కవితలల్లేటప్పడు కవితలల్లేటవ్చుడు నాకన్సిన్తుంది హృదయం వివ్ఫీబెవ్చుట మంచిదికాదని- మదిలో మర్మాలన్సీ బహిర్గతం చేయుట బవుద్రమాదమని- ఎందుకంటావా నేస్తం నీవురానిన మాటలవరునలన్సీ నదునెక్కీన కత్తులవలె నిన్సే దెబ్బతీస్తాయి నమరాంగణములో విరోబితంగా పోరాడీ చిరిగిపోయిన విజయవపతాకంవలె రెవరెవలాడుతూ నీకెదురౌతాయి

అందుకే నాలో నేననుకుంటా వాటినంటుకోక్రు- నిళ్ళబ్దంగాఉండు- మౌనంపాటిందచు- టబ్రతుకొళ సాహనతృత్యం-అందులో పొత్రధారివయితే మవోఅదృష్ట్రం- లేకుంటే మూర్చునివలె నీ వృాదయం బాధిన్తుంది. ఈవితా చరణాల నీడలు ఎక్సురేలో (పతిభింభించే అవళకునాలు నివ్రులు చిమ్మే ప్రతిచరణం జుగుప్పాకరం; అయినా జీవించడాన్కి హృదయోజ్ఞుల నెత్తుటితో కవిత్వం రాయడాన్కి సాహనం మనలను వురికొల్పుతుంది. మనుగడకోనం ఏదోమూర్గం అనునరించక తవ్ఫడంలేదు. సోవియట్‌ కవిత కవి: మైఖెల్‌ లుకోనిన్‌

కోటం చంద్రశేఖర్‌ 1 79

ఒకడు అనేకం

ఒకడు ఒకడవ్వుడమేమిటి ?

ఇద్దరై ముగ్గురి నమూవమై-

ఒకడు ఒరడవ్వడమేమిటి?

ఒళ ప్రళ్దకి ఒక జవాబు చెవ్పడంలో విశేషమేముంది

నల్గుర్తో అయిదుగురో ఆరేడు ్రళ్ఫులు వేస్తే ఒకేజళ నమాధానం చెవ్సడం

ఆరుగుర్తో ఏడుగురో ఎనిమిది తొమ్మిది నమన్యలు లేవనెత్తితే ఒకేజళ పరిష్కారం చూపడం ఘోష పెడ్తున్సు నముద్రమే మోకరిల్లడం ఎంత గొవ్చతనం

ఒకడు ఒకడవ్వడంలో అర్థమేముంది?

వదుగురి నిట్టూర్భులు వినాలనేవాడు

వందమంది కన్ఫీళ్ళను తుడువాలనేవాడు

వేయి హవృదయసీమలను అలరింబాలనేవాడు

ఒకడుకాడు

ఒకడెన్సుడుకాడు; ఒకడు బద్ధలై అనేక రూపాలవుతాడు

మఘనమవుతాడు; ద్రవమవుతాడు; ఆవిరవుతాడు

ధనన్సుని చేతబట్టి బాణాన్లి నంధించినవాడు వీరుడు-

అదే ధనస్సుని ఒకేసారి బహుబాఖాలు నంక్షోభళిఖరాలమీద్భి ఎక్కు పెట్టినవాడు

మనోవీరుడు- కామ్రేడ్‌ 8.౧.౪. [14౧౦] కి అవిష్కరణ ౫: 80

కళాశిల్పం వేలాది వేల నంవత్సరాలుగా మా వవిత్ర కళాళిల్పం జీవిన్తూ ఉంది- ఆ ఈళాళిల్పంతో చీకటిలో వ్రకాశవంతమై ఈ భూమి గూడా- రానీ వ కవీ నుఖదుఃఖాల మధ్య రణం రుణం మరణం లేదని మాత్రం వలకలేదు- సోవియట్‌ కవిత కవి : అన్నా అక్మతొవ అంధ్రవత్రిక-50 కోటం చంద్రశేఖర్‌ ౫: 81

ఆనందాన్మి అవధులులేవు

ఆనందాన్కి

అవధులులేవు; ఎల్లలులేవు; న్మృతులులేవు; మృతులులేవు ఆనందించేవాన్కి ఆకాశమంత అవకాళం

రంగాలు నీవైనగానీ; వేదికలు ఏనైనగానీ; కాన్వ్యసులు ఏవైనగానీ-

దుఃఖం నుండి తప్పీంచుకునదెవరు?

ఎంతటివారయిన దుఃఖంముందు తలదింబాల్సిందే-

దుఃఖం ఎంతబిన్లదైనా దుఃఖం ఎంతనన్హదైనా

దొని తడాఖా దాని నిషాన్‌

ఏదో ఒకమచ్చ ఏదో ఒకబిప్హాంలా జారవిడుస్తోంది

అది

శిలారూవమో కళారూపమో

ధరిస్తుంది

వవనంలాంటిది ఆనందం; వచ్చిఅలాతాకి ఇలా వెళ్ళిపోతుంది ఊపిరిలాంటిది ఆనందం; వున్సంతసేవువుండి ఉత్సావాల్సి, ఉద్రేకాల్సి లేవ్‌

చెప్పా పెట్టకుండానే-

సూర్యకాంతిలాంటిది ఆనందం; అది అనంతమైనా కొంతకాలమే నీచభంత అనందాన్కి

అవధులులేవు; ఎల్లలులేవు

వెనుతిరిగిచూస్తే శూన్యం ముందు అనువ్యాం

దుఃఖానికి చేతులుచాచం- ఓసారి వరిస్తుంది-

ఆనందాన్కి అవ్యోనిస్తాం- ఓసారి వ్యతిరేకిస్తుంది

ఎవ్పటికస్లుడు నీ వృదయాన్కి వరీక్షే-

నవహానం చూవకపోవడమో నమరం చేయకపోవడమో

నరైనమార్లం నృృహతో ఎన్సుకోకపోతే

అవిష్కరణ ౫ 82

ఏదోతెలియని బాధ ఏదోతెలియని వ్యధ ముల్లులా గాజులా నిన్సు గుచ్చుతూ నీ న్మృతుల్లో నిలున్తుంది; నాజూకుల్లి బీలున్తుంది ఈ జగానిక్సీ ఈ జనానికీ వీడ్కోలు రేపో మాపో ఎవ్పుడో చెప్పాల్సివుంటుంది-దాన్తాలుకు బాధావుంటుంది- అదివేరు- బాధ వున్సంతకాలం బాధ వరిల్లేంతకాలం బాధ చిక్కుముళ్ళదారంలా గజిబిజిగా అల్లుకున్సంతకాలం

జీవించడమే నా లక్ష్యం-

పోరాడడమే నా ధ్యేయం-

అవమానాలు, అమంగళాలు నన్చేమి చేయలేవు

నా నుండి ధైర్యాన్సి విడదీయలేవు

ఆనందాన్సి ఆనందించడాన్కి ఆరాటవడేవాన్లిగనుక

జీవించాలనే నా ఆళను మాత్రమే కాపాడుకుంటానుగనుక

బాధావూరితకన్సీరు రాలేదమని బలిన్తున్హాన్‌కదా

నా బిర్జవ్వులు నీలో ఆళ్ళర్యం వుట్టిన్తుంది కదా

మిత్రమా

నేను జయించలేని బాధ ఈ అవనిలోనే లేదంటే నమ్ము

అవమానాలను అవతలబెట్టు-

అనందం అవమానం మధ్య అభంబలంగా నిలిబేదే ఈ బీవితం

అవమానాలు అమంగళాలు నన్ఫు ఆనందం నుండి దూరంచేయలేవు- నిజంగాబేయలేవు-

నా ఆనందాన్కి నృృతులుగానీ మృతులుగానీ లేవు

సోవియట్‌ కవిత

కవి ; మైఖేల్‌ లుకోనిన్‌

కోటం చంద్రశేఖర్‌ ౫: 88

కాలం గౌలం ఉదయం సాయంత్రం రేయింబవళ్ళూ తెల్లని జాలరులు-నల్టని జాలరులు ఈ ప్రవంచం ఒక మహానముద్రం- మనం ఈదులాడువాళ్ళం అగాధంలో ఉరుకులాడే చేవలం. ఒడ్డునిండా జాలరులు జాలాలను-కొక్యాలను-ఎగ్రలను సిద్ధవరిచి వేచివున్స జాలరులు- ఓ కొలమా ఎవ్పుడు నన్ను పట్టేది- ఏ దినగాలంలో ఏ రొత్రిజాలంలో సోవియట్‌ కవిత కవి : రసూల్‌ గవటోవ్‌ ఆంధ్రపత్రిక-60

అవిష్కరణ ౫: 84

ఇది కలయో నిజమో రాజమార్గం నట్టనడుమ కారునాపి మెరువుతీగలా బయటకురికిందా యువతి - నీ వడిగినా అడగళున్హా నన్ను నీ ప్రథమ (ప్రేయనీగా స్వీకరించమని వేడుకుంటా- జీవితాలను ఆవరించిన బేదుల్సి తొలగిస్తా - బీకట్లని బీలుస్తా - నన్ను నీవు స్వీకరించు - అందుకో - వమైనాకానీ - వమైనా జరగనీ- నా బుగ్ధలమీద మొగ్గలు కోనుకో నా పెదవులమీద వరీమ్‌ళాలు జుర్రురో- అమాంతం కౌగిలించుకో- నరేవదా అన్హానేను - కలికాలం కదా - అవును మరి- ఎవ్ఫుడూ వయనం - అడిగాన్సేను- వెనువెంటనే మనమిద్ధరమే - చెట్టావట్టాల్లో - చెట్లమీద్దుంబి గట్లమీద్దుంచి వక్తుల్లా - ఎక్కడీకీ వయనం- ఎక్షృడక్రైెనసరే - నూతన జీవనారంభానికీ ఉండేలు దెబ్బలు తగలనిబోటుకి-తుపాకుల శబ్దాలు వినబడని ఆనలికీ దుఃఖాలు వెంటాడని దీవికి- పాచికలు పారని ప్రదేశానికి - ఏమిటీ మౌనం - ఎందుకీ జావ్యం - వేగిరవడు-వనంతం నమీవిన్తుంది- ఆగు - ఈ వంతెనను పేల్చేస్తా- ఇది కలయో నిజమో - సోవియట్‌ కవిత కవి : పీటర్‌ టెంపెస్ట్‌ కోటం చంద్రశేఖర్‌ ౫. 85

మాతృహృదయం ఎచటో దూరాన ఓ తల్లి పాడుతుంది- అది జోలకొదు-వేదనా రుధిరస్రవంతి- ప్రపంచంలో బాధలన్నీ అందులో అల్లుకున్తై- యద్ధంలో (పేలిన ప్రతిగుండూ ఒక గాయం చేస్తుంది-అదే మాతృహృదయం ఎవరు గెల్బినా ఎవరు ఓడీనొ మతృహృదయం బ్రద్దలవుతుంది- సోవియట్‌ కవిత కవి - క్రెసిన్‌కులీవ్‌ ఆంధ్రపత్రిక-90 మా. లు నం నలల ఆవిష్కరణ ౫% 86

షే ము? /| - స్‌ో ్రే

టా (1 ఎ ము. చెట్టుమీది కొమ్మల్లీ రెమ్మల్సీ ఆకుల్సీ రేకుల్సీ . / వూవల్సీ కాదలి కోసేవాడు మనిపైతే . _ తల్లివేర్లనీ పిల్హవేర్లనీ నేలపారలలోని దారాల నీటిధారల్సీ . తరగని తడీమట్టీ వరిమళాల్సి * చూసేవాడు కవి. -