Telugu మోహియారు - anilvaranasi/indianlanguages GitHub Wiki

బ్ర మోహియారు వ. గ్‌ జ్ర /

[పథమ ము[వణ మే 1872 గాలా (000 (పతులు గ న్‌ (7 లో ల ఆ లా ఊళ మ్‌ । ట్‌ సే ళ .. ఠా “అ, వెల: 8-00 ముఖపష్మత రచన ; ఖండవల్లి వవగింరాత్ర ముదం వ స్వతంత్ర ఆర్లు (పింటర్బు, విజయవాడ ౨ శీం

డా॥ దివాకర వెంకటావధాని ఉ నాళ్రనియా య 9 బం ద్యాలయఎ యం, ఏం (ఆనర్స్‌) వి హెన్‌. డి ల తెలుస శావాధ్వవులు, పై(దాదాదు. క్‌ఠిక

శ్రీ పోలూరి ఆ-జనేయ్యపసాద్‌గారు సస్నిహాదరనముగా. బంపెన 'బూహియార అను పద్యకావ్యము నాశ్యంతము సరించి యావపందిందితిని. ద్‌ీనిని జూశడంగనే నా హృదయమున సలక్షణ సుందర కవితాధార్‌ తెలుగు నాటనింకను బూ రిగా వింకిపోలేదనీయు, దాఎకి మనల ఒఎసరుబీవనమూవహాలుట కవకౌశము కలదినియు నాళారఖ పొడచూపి నది. “సూత నములును, అభ్యుదయకరములునై న భావములనుగూడ హృద్యములై స పద్యములలో వెలువరింపవచ్చుననుట కిదియొక నిదర్శ నటి వాప్యమాకృతిని జిన్నదయ్యు గుణగణ ములలో దమున్నయె యింప్త్ప నింపుచున్నది. శ్రీ (ప్రసాద్‌గారి రచనాఏవాన మాధుం కాం యువ దచయిత ల కాదర్శ్యపాయమె యలరారు(౧గాక,

ఈ కాప్యమందలి యితివృ త్తము ఫలించని పణయగాథితో (గూడి విషాదాంతదుగా ముగిసినది, ఇందలి నాయికొ నాయకులైన చర్మద వచనా చూహియారులు “పేమరాజ్య విజయిచ్చకు క౦0కణవులు ధరించి నమ తుదికి స్వర్షరాజ్యు రమణీమణ్‌ కెగిటనిల్చి ” పాఠకుల శోకాకుల చత్తుల నొనరింతురు. మోహియ్యార్గు అరన్చీ అశ్వవ 5క6దు, అతండొక

నాంటి సాయంసమయమన కదిరిలో నరసింహస్వామి ఆలయమున కరిగి. యా దేవుని సేవింప సరుదెంచిన చిందపదన యను రాకిమారిని గాంవి యామె యందనువకు6డ య్యెను. ఆమె వాతర్లపల్లె నేలు రంగరాయనృపుని రూతు(6రు. అత(ండామ టెపదో యకడిగి తెలిసికొనినెంచెను గాని యామె భటసఫీ పరివృతయై యుండుటచే నట్లు చేయుటకు శంకించి నిరాశుండై య౦టికరిగెను, అలి(డప్ప్బటి నుండియు నశ్వముల బేరముమాటయే ఈతఈలంపక విరహా వేదనా దొదూయమాను(డె యా సరసింహ డేవాలయముననే కాలముపుద్ను చుండెను. మదొకనాండు చందవదన దేవుని జప్లూవిందుట కరుదెంచి లోనికరిగి పూజకొావించి సచ్చుచుండ(గా ద్వారమున నిల్బ యామె సౌందర్యము నారియుచుండిన మోహయా రామె చిర చజంగు [గహిం చెను, రాజసేవకు లతడున్మత్తుండని ఛావించి యాతని సదలించి రాకుమారిని సాతర పలెకు€ గొనిపోయిరి. చం్యవవదన యాతని చూపుల లోని 1వణయ భొవిమును (గ్రహించి యాతిని హృదయపూర్వకముగా( 1బేమించెను.

మోహియారు చం్యదవదనా లగ్న చిత్తులదై విరహవేదన ననుభ వించుచు కదిరిలో కాలము పుచ్చుచుండ నాయూరి కొక మంచి జ్యోతిషికుం డరుదం౦చి యల్లరి భూత భవిష్యజ్డీవితములను లెస్సగా జప్వుచుండినను నా ర వ్యాపించెను. మోహియారుకూడ సందడి యడ(6గిన పిమ్ముట నాతిసీజూచుటకె యరిగెను. అతండు మోహియారు చేయిచూది ఆతండొక సుందరిని (చేమించి ఏరహతాసము నొందు చుండెనని తెల్పి యత ౯ డామెను జబొందుమాంము నెజింగించెద నని పల్కెను. మోహయాొ రాశ్చర్థ మొంది కృతజతా పూర్వకముగా నాతనికి నమన్కరించెను. అత ౯ డంతి నతని పేయసి లేఖ వాసి తన్నచటి ఏంపెనని పల్కి యొక లేఖ యాతని కిచ్చెను. మోహియా రా లేఖ పరించెను. అందామె తన కాతనిపె(గల [పేమను వ కీకరించి రన తండి తానన్య మతస్తుని వరిందుట క5౦గీకిరింస6 డనియు, తమ (పాణములకే ము; ఘటింస యత్నించు సనియు! డెల్చి, పాతన్లపల్లేలో “వెత మాసమున వొాసంత

]₹౪7

మహోత్సవము జరుగునినియు నపుడు (కీడా వినోదముళల నరయుచు తానొంటరిగా లతా గృహమున నున్నప్పుడత౦డు వచ్చి తన్ను. గొని పోవ చ్చుననియు సూచించేను,. మోహియారు. తానపై చేసెదననియు నంత వనజకు నామె నాకులపాటు చెందనీక యోదార్చవలెననియు నా జ్యోతిషి కుని వేడి యాతని దీవన లంది వెడలిపోయిను,

ముసలి జ్యోకిషికుండు పాతర్హ పల్లెకరుదెంచి, చంశట్‌లో నీలి ముసుగు వచిళొని రాజ్యపాసొవము సమీపము నందర౨ి తోటలో6/దన్నకై చేచియున్న చం్యనవదనను గలసికొని జరిగిన వృతాంత మంతయు ఎఎకీంగించెను., మపకియు నాతదెటెనా రాజు నొప్పించి బింఘమి్మితులు మెచ్చ యవనుని వివాహమాడుమని యామెకుపదేశంచి తానుగూడ మంతుల సాహాయ్యముతో నామె యత్నము నెరవేజు సస్లానరింతునని తెల్పి వెడరిపోయెను,

చారుండొకడు. చంటద్రవదన (పణయ వృ తలౌంతము నఎం౦గ్‌ రాజునకు చెల్చెను రాజ్మాగహావిసష్తుల రాణి కడురిగి కూంతుచేంత కామెదు కొరణమవాయని యడిగెను. రాణి తనకానంగతి దేమియు చెలియఎని తెల్బి కూంతు విషయ మెఎ౦గిరమ్మని ముపలిదాదినొకంను బం'పెను. ఆము రాకుపూరిని జూచి యామె వ్యధనొంది కుందుచుందుటకు 'హేతువేదుని యడిగెను. చందవదన విషయమేమియు దా*క రాచకన్నె పీరుని వరించుఓటలో తప్పేమియు లేదినియు, కులదుత వేదభావమలకు6 చలయొగ్గని _పెమబంధమే సిరముగా( నిల్బననియు. జేష్సి యా మాటలు తకి(గూడ నెటింగింపంగో రెను. దాడి రాణికడపవరిగి యౌాహాటలు తచ్చను. రాణి తో (కదొక్కిన (తాచువలె మండిపడి కూ6తుకడక దిగి యౌామెను వధింతునఎ పల్కి బలువిధముల నిందించెను. చం[దవదన క (లత నొంవక నమస్కరించి యటుచేయ జడుకొనెను. ఆ మాటలుఏని “ రాణి మూర్చిల్లెగు. డాసీజనులామెకు శీతలోపచావము లొనర్చిరి. చంద వదన యామెనెకిలొ నుంచుకొని చలనినీరు చలుచుంచెను, తలి తేరుకొని కూంళునుజూచి తన మొగము 'పె2గా( (వీషుకొనెను. చం్యద్రవవన యుష్పుడు తల్పిదర్శడు లాభిశాత్యకుహనా వేషముతో బిడ్డల నిర్మల

ఖ

(పేమకు చిచ్చ పెట్టరాదనియి. (పేమ యవ్యాజమనియు, చంపతులు పరస్పరిము [పేమించుకొని సుఖముగా జీవించుటలొ చొషము లేదనియు, హృదియములేని 'పెండివలన దంపతులకు శాంతి చేకూరదనియు, పల్కెను, ఆ మాటలువిని రాణీ మాజుపల్యానేరక కుందుడు వెడఎ రాజునకా వృత్తాంత మెటింగించెను. రాజు కోప (కార్యములకు వపడె మంతిని బిలిపించి యవనుని సాధించుటకొక మార్గము నిశ్చయించెను.

మరునా& డుదయముననే సేనాని యొక౭డు శ్వేతాశ్వ మెక్కి పయ నించుచు నచ్చటచ్చటంగల దృశ్యముల€ జూచుచు నొక చెట్టుకింద నాగి యొక గొల్లవానిని బిల్ళి కుశల |పశ్నము గావిందెను అతియు కాలము మొజననియుి, పన్నుల భార 'మెక్కువగుటచే( ఒలురం,ము పొలములు విడిచి చనిరినియు, సర్కారు దూతలు రై తుల పంటలు దోచుకొని పోవు చుంకిరినియు, ఆ తుల జీవితము దారామయమె పోయెననియు€ బెక్కు విపయములు తెలిపెను. రాజుతో నా విషయము లన్నియు. దెల్పెదినని యా గొలవాని నాశ్వాసించి సనాని కదిరి వె పునకు( దోయెను. అతిడు( కదిరిచేరి అరినీ దేశపు బేరగా డెచటనుండునని యచ్చటిదారి నడిగి తెలిసీకొని నరసింహాలయ సమీపమున నున్న యాతివింగాంచి రాజు పంపె. నని వసంతోత్సవాహ్వాన మాతని కండిచ్చెను. మోపవాయా రాలేఖ చదువు కొని యందలి కుట (గహింప6జాలక గుల్లిపు వందెములటో పాల్గొనుట క్రై తప్పక వచ్చెదనని యాతనిచే రాజునకు కబుర౦ పెను.

మబఖునాంటి ర్మాతి మోహయారు గుణము నెక్కి వాతరరపటిె చేరుకొని రాజొసంగిన యాతిధ్యము స్వీకరించి యౌనందించెను. పంచమినో ( డుత్సవము చాటింపంబడెను. పురమంతయు వినోదచములతో నిండి సోయెను, గసఅపు పందెములు జరుగు కాలనమరుడదెం-ను. పండె కాం,డందజు గుల్లముల నుచిత సలముల నిల్చీ సిద్దముగా సుండిరి. రాణి, రాకుమార్ని బంధువులు మున్నగువారు సౌఏబజాతాచుసముల నుండి. తిలకించు చుండిరి. గుజ్రిము లఫ్నయు 6 దబిముగెకుచుండెను చూపరు. లుత్చాహ వాశ్ణాములు పల్కుచుండరి, 'మూహియారు గుల్లము జయము వరింపనున్న నిమయమున చాటుననుండి యెవ్వరో యంని నసీపెతోం

౪1

బొడిచి పరుగ తిరి. ఆ హంతను దండించుటకె యాష్వివలందలు నలడ లకు జారిరి,.. రాజా విషయ మేమియు. విచారింపక మౌనియె (పాసాదమున కరిగి మంతిని జిలిపించి యవనుని దేహము ఖనినము చేయింపుమనిి యాజాపించెను. మంతి తలారులంబిళ్చి యాతని డేహము మాటిరండని పంపించెను, వారేమియు ననంచాలక యటు చేయటకే పందెపు భూమి కరిగిరి, /] న్‌

ఈ లోపుగా సఖులు మోహిమయారు చంపంబకిన వృతాంతము యౌరు శవమును భుజముపె నిడుకొని &8౦|డి కొలువున కరిగి యా కిరాత కృత్య మొరింపంబడిన తీరును దానికి గారకులైన వారి చేష్టలను వివరించి తం్యడితో “మాయ మర్మము లెజుంగని వీరశేఖరుని వఐందెప్ప మిషతో రప్పించి చంపించుట న్యాయమగునా? కూంతురనియెన€ దలంపక నా హృదయమున చిచ్చు రగిల్పినావు, నా కనుజ యిమ్ము, నా మయునితో నేనుగూడ' [బాణములను వాయ గో రెదను. “నిర్మల (పేమ కంకీత మైన మౌ గాథ చరితతో సివి ముగా నిల్చు(గాక।ః పసుప్తు కుంకుమలిచ్చి కూతు. న తవారి యింటికి. బంపవలసిన నీవు కూ6తురి చితి స్వయముగా ముటించిి సంతోషింప్ప”మని పలికి (పియుని పాదములకు నమస్కరించి క09ము ఖ౦ండించుకొని మరణించెను. అది చూచి యచ్చటివారందబు నిశృషులెరి, అంత నొక వృద్దుండు వారి దేహములను కదిరి చేర్చి యట నమాధి కావింపవలయునని మనవిచేసెను రాజు మందిరము చేరి మంతి ముఖ మున నట్తుచేయుట కంగీకారము తెల్పెను. కదిరి పొరులు మృత దంపతుల నూరేగించి సమాధిగతుల నొసరించిరి, ఆ పవ్విత దంపతుల సచ్చక్యత మునకు నిజముగా6 జావులేదు

సఎత (ప్రణయ వృతాంతముతో( గూడిన యితివ్ఫ త్తమును (గవాంచి కవిగారు. దానిని సరస సుందర మైన కావర్టదూపము. నొంవంచీరి. కథా కథనమున వారొక విశిషమెన మారము సనవలంబించిరి. వారిందొక నవలతోవఠతె6 గథను పాఠక జస హృద యోత్క_ంళావహముగా స శపిం చిర, వారు చర్వదవదనా మోహియారుల సమాధి వర్షనముతోడనే కావ్యము

౪11

నారంభించి చివర వరల దాని తోడనే ముగింద8. *ఆ నిశీధము నందొక వ్యక్తి నీరిముసుగు ధరియించి యెచటికో పోవుచుండెనని చదివినప్పు డీత 6 డవ్వరాయని సరితలమసములందుత్కంర కలుగును. తరువాత నతడు ముసలి కా రాండికుండే యని తెలిసి నప్పుడెంతో యాశ్చర్య మొదవును. అక్షే “ఆ తొలి సంజ్యపొద్దుల తయాఎయి. వెల్లని గులి మెక్కి.... పుర వీధిని బోవు చమూపతి” మోహియారును గ్నురపు( బందెప మిషతో నాహ్వానించి చంపదలచిన రాజు వారా వాహు(డని తేలినినప్పుడు పరితట కథా కధన కెశలమున నెంతచూ యానందింతురు. ఈ విషయము మొదటకాక కొంత కథ సొగిన తరువాత తెలియవచ్చును.

మోహియారు కృష్ణునంతవాండు కాకపోవచ్చును కాని వవిత (సణయముశ కౌటపట్లు, అతని లొలి చూపులలోనే చం్యదివదన యౌ విషయమును (గహించి యాతనికి. దన్నర్పణము కావించుకొనెను ఆమె వృద్ద కౌరాంతికుని ద్వారా పంపిన సందిశము రుక్కిణిపురోహ తుని ద్వారా కృష్తునికీ బంపిన సందేశమును దలపించుచున్నది. కారాం తిక కల్చనము పుక్కిలి యుచితముగా నున్నది. వలపు కొకలకగ్గమై దాని వె ఫల్యసాఫల్యముల నెజబుంగ(6గోరువారికి జ్యోతిషికులు రొంచె యూలటటి కల్పింతురుగదా ! ఆత(డు తన కార్యమును మిక్కిలి దక్షతతో నిర్వ ర్రించెను. మోహియారునకు చం్యదవదస సందేశము నెరిగించి యాతడిచ్చిన (వతి సందేశము నాతండు చీంకటిలో నీలిముసుగు వె చికొని యారాదముమున కరుదెంచి చంర్యదవదన కెటింగించెను,

లోకమున వివాహమైన పిమ్మట పాత్నివత్యము 1(పదర్శించిన కొంతామణు అెందరో యున్నారు. ఈ కావ్యమున చంటద్రవదన (పద రించిన పాతి_వత్మ మపూర్వముగానున్నది, హృదయమున నామమోహి యారును భ రగా వరించెిను, వివాహముకొకుండానే యాతడు మర కంచెను, ఆమె హృదయమున మార్చు కలుగలేదు. ఆమె (పియుని శవమును భుజముపై నిడుకొని తర్మడి కొలువున కరిగి తన స్థిర (పణయ మును వెల్లడించి నికృత్తశంరయై మరణించెను. పెంస్లకాకముందే

౪111

(పియునిమెడ నపార్యపెమ. వెల్లడించి యాతనితోపాటు మరణించిన యపూర్వు పత్నివత చర్మిత యొకటి కాశీఖండమున నున్నగ. ఆమె "పిరు సుశీల, చర్మదవదన యాసుశీల కెందును దీసిపోదు.

ఈ కథ వివాదాంతము,. భారతీయులు “*మంగళాదీని మంగళా మధ్యాని మంగళాంతాని” యను నాదర్శముననుసరించి సొధారణముగా విషాదాంతములను రవింపరు, ఒక వేళ నితివృ త్తమ సహజయుగనే విషా దాంత మెనచో నతిలొక సన్నిపశ కల్పనదుచే విషాదాంతత్వమును బరి హరింతుడ. శ్రీ ఆంజనేయ (పశొదుగారీ కావ్యమున నాయికీ నాయకుల వవ్క్‌త [పణయబంధమును చక్కగా పర్టి ౦చి కావ్యము యొక్క విషా చాంతత్వెమునకు నె శిత్యము కిలిగించి యున్నారు. కొవ్యాంతమున పరితల “కయ్యో” అటి పవ్మిత (ప్రణయము. విచ్చిన్నమయ్యునే యను సాను భూతియే కలుగును గాని నాయికా నాయకుల [సపణయము సంపదాయ వర్ధితిరి కమెనను వాతెయెడ వె ముళ్యము జనింపదు. నిజముగా విషాదాం తములని చెప్పండగిన యిట్టి యుదాత్ర కావ్యములు తేలుంగున నొంది ర60డు కన్న నెక్కువ కనిపింపవు,

ఇందలి యంగిరసముకరుణము. వి్య(వలంభ శృంగారమంగము మోపియారును చం్యదవదనయు (ప్రథమ దర్శనముననే యొండొరులను హృదయ పూర్వకముగా వలచియుండిరి. (వధమ భాగాంతమునను, ద్వితీయ భాగమునందును కవిగారు మోహియారు పిరహమును సమ్మగ ముగా వరించి యున్నారు. పిలిచిన పల్కండవో వినిపించిన యటుల దోరగా చెప్పలన్‌ నిరిపివినున్‌” *అతండనంత భావపథమందనసాగి” (పట 10) పలుకండు మ్నితులేదయిన (పశ్న మొనర్చ (పుట 15) దారిని జెవు పాంధులను దగ్గరి (పుట 17) మున్నగు పద్యములందకు౯దార్కా ఈఆములు. చర్యదవదన ఎరహహపును కవిగారు వ్యంగ్యముగా సూచించినారు దాదియా మెనుగాంచి “అన్నమునీరుముట్రక మహా కిరిన్యవత మేల పూని తే” అనియడిగెను. దీనినిఒట్టి యామె విరహమెంత త్మీవమైనవో తెలియ వద్చును, (పబంధములందు సాధారణముగా నాయికల విరహమునకే వాధోన్యము 'హెద్చు, ఇందు నాయకుని విరహమును నామిక కొర్వా

1౫

చరిణ దక్షతయు చక్కగా వరంపదబడినవి, ఎవరో వాటుగా వచ్చి మాహా యారు నీచతోబొడివిన సందర్భమును చంద్రవదన (పియుని శవమును భుజము నిడుకౌని తండడ్రికొలువున కేగి తన చృఢ నంకల్పమును. (బకటించిన సందర్భమును కరుణ రసమున కాలవాలములు, వీరాద్భుత రసములు కూడా కావ్యమున నాయాస్తానముల నుచితరీతి పోషింపబడినవ్న ప్మాతపోషణమున కవిగారు (వదర్శించిన నేద్చ [పశంసింప6దగి యున్నది. చూహయారు ప ళాషాపియతను, 'ఊసషనా శీలమును, దయౌ స్వభావమును, అమాయికతను, చందవదన వొతి_వతగి సవి్నితి ్మ[పణయ సాహస వాక్సొాతుర్య సిరసంక ల్బములను, రాజదంపకుల సంప్రదాయ దాస త్వమును, కొర్తాంతికుని కార్యాచరణ దక్షతాహృదయ మారవములస్ను దాది కపట వొక్పొాతుర్యమును, చమూపతి రాజశాసన నిర్వహణ పరాయ అతను, గొల్లవాని మాయలేని యిథారకధన [పియవ్వమును కవిగారు చాల చక్కగా వ్య కీకరించి యున్నారు మనుచరి[తిమున వరూధినివచె నీ కావ్యము నందలి చం్యదవదన కావరము ముగించిన పిమృటంగూడ సరితిల కన్నులకు సొక్షాత్క్మురించుచునే యుండును. కఏిగా రామె స్వధా వము నీ కావ్యమున నంతగాఢమైన యభిని వేశముతో చ్యితించియున్నారు, కవిగా రీకావ్యమున కధా సందర్భమును బురి స్కా రీించుకొని సాలు: గదు వరినలు కొపవించియున్నారు. తొలిచూపునంవచలి సమాధివరనము. భావగంఖీక మును కరుణరస నిర్భరమునె యున్నది. మోహియూీరు సవాతి చేయునప్పుడు చేయుపను లాతని హృదయలాలిత్యమును సూచిం చుచు సహజముగా నున్నవి. “ఏ మహానది పొంగి (పుట 7)” అను పద్య మూ సందారు గుణరూఎ స్వభావములను గన్నులకు( గటుచున్నది. నరసింహ దేవాలయము నందలి శిల్పముల వర్ణనము మోహియారునకు. వలెనే * కివిగారికిని గల కళాభిమానమును వ్య కిము చేయుచున్నది. ''పాణిలోబలి పొరలలో పవ్వళించి పకృతి నాదస్వరిమ్మున పడగవిప్పి,. ఆడి యాడించునది కళయగునుగాదె యని కిళశనుగూర్చి వారికింగల యభ్మిపాయము. చందవదన కారాంతికుని ద్వారా సంపిన లేఖ గంభీర ధావముల కిరవై కవిగారి రచనా కౌెళలమును వేయివిధముల చాటు 1

చున్నది. నయజోధయందలి చీకటి వరనలపూర్వ వెశిస్యముతొ ౬ గూడి యింప్పగానున్నవి. “చీకటి శోకా కితమొా లోకానికి వెలుగుబాట” యనుట (కొత్తగా నున్నది. “మర తిప్పి తిప్పి దిద్మురవోయి న్నిడించు చిజుత చేతుల బొబ్బ అవయభేవు, (పుట ఓ అను పీసము కవ్‌గారికి (శా మికజనుల పె(గల సొానుభూకిని వాదుచున్నది గొల్ల వాయ చమూపతి 'కలింగించిన రె తుల కషముఒ పాతవపలెదేని పరిపాలని విధానమును జెస్పక చెప్పుచున్నది ఆ గొల్లవాని 9ధనమున వవమాన పరివాలన విధానముటాడ కొంతవటకు ధ్వనిందుచున్నది. “తూచులు పూడిపోలొు ” “కళ్ళములోని సంటకొణకె ” “సాగుకులాయ కై “రై తులకష్టముర్‌” (వట శీర) మున్నగు పద్యము లందుకు నిదర్శనములు, నాతర పల్లె యందలి వసంతోక్పవ వినోద దృశ్యములను గుల) సందెములను కవిగారు. విశదముగా వరించియున్నారు ఒకయిద్వేగముపటలేక భుజచుందున్నెట్‌ చేలంబు సారేష మై పై పవిసరంగో (ఎట శ7మున్నెగు పవూములు నే(ట గుబపు పందిములందతె దృశ్యములను స్యరణకు( దెచ్చుచున్నవి. నయవంచనమను భాగమున సూర్యోదయా సమయముల వరనలుస్నవి, “రటికి దిర్హిదు( ఉవ్వండొ దగాపడి”* (ఎట శ) అను సూర్యా సమయమును వ౩్పంచు వద్యము ముందు మోహూాయారునకు రా(దోవు దుర్షశను సూచించుచున్నది. తరువాతి పద్ణామునందలి.( కొ తగ వావగారెమురుకొన్నపుడు_యుపదూనము సహజమె కవిగారి రోక పరి శీలనమును వ్య రము చేయుచున్నది. ల

శి కావ్యవఎనంమ నాయక(6డసు చబూహియాౌారు అరవ్చీదేేయుండు. నాయిక లేచె వంశసంజాత, పాంచూ మతమునకు( చెందినది. వారిరు వురి వివాహము. సం్యపదాయ. విరుద్దము. సంప్రదాయానుసారులు దాని నంగీకరింపరమి, వాతర్తపలె రావిను, రాణియు నీ సంపదాయానువారి వర్గిమునక (6 జందినవారే. అంమచేశనే వారిరువురును ఆ వివాహమున కౌాటంకముకలిగింప యత్నించిరి. రాజు వాపదువిచ్రైన జంకది చూపా యాూదను కపఓఉమున ఏ౨ప్పించి చంపంచెను. అది య3౩ని! ధర్ముమనిమయే తోంచియుండును. సం్యపదాయమునే సరిస్టితులలోనై న నిలంబెుటయే

ఏ.

యతనికి పరమార్హ ము. చం[(ద్రవదన షఇపవణయ విషయవున సంప దాయమునకు జోహారొనరించునది కాదు. వివాహమునకు హృదయ (పేమలవతె కుల మతాదులు హేతువులు కా6(గూడదని యామె యఖభి (ాయము. “వ్యర్తపుటాభి జాత్యికుహనా వేషమ్ముతో , నిర్మలిన పేమకుం జిచ్చువెట్టుదు రె, సృష్టికీ మూలబీజమగు సాందర్యార్భనళల్‌ దూష్యమే. సృష్షిలో నుత్తమ ధర్చ్మ మ్మీపణయయోగముకొాడి. దంపతురల్‌ వలచి పరస్పరమ్ము సుఖవంతముగా చరియించుదొప్పదే, పహృదయములేని పెండ్తి విధియించి శరీరములమ్మ. జూవినన్‌ గుదురునె శాంతి దంపతుల కున్‌ అని యామె తిలిని షపశ్నించినది. అట మోహియారు శవమును దండక "ల్వునకు..గొనిపోయి యామె పల్కిన. పల్కులలోని భావములు కూడ (పేను విషయమున స్వాతంత్య ముండవతెననియు దాని కంతరము కలిగించుట కతులమేడ కటుకొని కన్నకుమారి?ి గొంతు కోయు టయే యనియు నామె విశదీకరించినది ౨ విధముగా నీ కావ్యమున -సం్యపదాయిమునకును [పగతీ భావనమునకును సంఘక్షణము (6౦౧1100 సంభవించినది. సం్టపదాయౌస క్రి కౌర్యమునకు దారిచూపి రావ్యమును వివాద వికల యుసెకించినది. కవిగారీ విషయము నిందు స్పషముగిను సందేహ రహితముగను వి కము చేసియున్నారు. -

కవిగారి పద్యములు ధారాళుద్ది ళోవితములును, భావ గంఖీరము లును, సలక్షణ భావా భూషితములునె చదివిన కొలంది చదువవలెనను చవు లూరించుచున్నవి. వారి భావ వ్య క్తీకరణము స్పష్టమును సరస మున లయివ్మారు చున్నది. తెలుగు6 పదములను సంస్కృత సమాసము లను వొడుటయందు వారు చూపిన నేర్పు (సశంనా పాత మె యున్మది, వారెచ్చటను పదొడంబరము పొంత. చోక రనానుకూల మైన ఇచ సముదా యమును వాడుచు కావ్యము నాద్యంత హృద్య మొనరించినారు. తొలిచూపు నందలి సీస పదములు భావావేశ సంవూర్హముల్తే కవిగారి కవిళా హృదయ, మునుదిటై చూపుగున్నవి చం్యదవదన మోహియారునకు వాసిన లెఖ యందలి పద్యములు సమాసోకులతో ంగూక్తి ధ్వనిమంతము లె యత్యండ హృద్యములుగా నున్నవి, అవి నిజముగా నొక (వణయెైక బీవి

స!

హృదయాంత రాళమునుండి చూనుకొని వచ్చినట్లున్నవి+ ఏకోర్కెన్‌ మది _- గోరి చాతికము తానీ మబ్బుకె పాఎనో, ఎకోర్కెన్‌ సెలయేరు స్వీయగచునం బేపార ఘోషిందునో” (పుట 50) మున్నగు పద్యము లాంగ కప్పల భావములను స్మరింపం జయుచున్నవి,. “ఎన్ని వయోగ తాప వుల యా వడగాడ్పులు నిశ్వసించెనో (౧ లి తను వేననంతనే వీడక జీన లక్షణము వృథధ్వి చరింపడె యెల్లకాలమున్‌ (పు 91) మున్నగు భావవిర్భవములై న (వయోగదు లీ కొవిమున కొల్లలుగా నున్నవి. 5 "న్నినౌట్ల జావువా మున్నాగు నాధునికి మహాకవుల సఒద్యారచనా -కారములు గోచరించుచున్నవి. భాష సర్వత సలక్షణమై (ససన్న మై; సర్వ సుబోధమై యింప్త్ప నింపు చున్నది. మా నిషాద _ ఫల్న్మశుతులు వ్రరోగమనయమును, మానవత్వమును, ణయ శాస్వతత్వమును: జాటుచు నతిగంభిరముతె యున్నవ. నే నీ నడుము చడివిని యాధునిక కావ్యములలో నిది సర్వవిధముల మిన్నయె నాకింతిం తన కావి యానం దము నావహించినది శీ (ఒసామగారింకి ను రసపన్ననో హరి కాప్థములు రచించి తెలు6గు పలుకు వెల(దికి వెలలేని కానుకలర్చింతురుగాక | దివాకర్త వేంకటావధాని .

నివెదనముు

ఇది నా కవితోడ్యా నంలో పూచిన ద్వితియ కుసుమం, దీని పేరు మోవాయారు. ఇడి నాలుగు ఖండాలుగా తీర్చబడిన పద్యకావ్యం, నా తొలి కొవ్యం *పోతనిను ఆంధ పారకలోకం విశషంగా ఆదరించి [పశం సించింది. సంచాన్ని, దేశాన్ని కలవర పరుసున్న కుల, మళ, భేదాలు సమసిపోయి, జాతి అభ్యుదయ సథంతో పయనించేందుకు వలసిన తీచ నలు చేసి పారకుల మవస్సులు రింజింప చేయటమే నా కివిళా లక్ష్యం. చొతిని ఉ తేజ పరీచే రచనలు ఈ నాడు ఎం తెనా అవస56 ఈ దృషితో నేని కావర్థిం [(వాళాను, = /

ఈ కావ్యం మూలకధ నేను 1808 లో ఒక వారవ్యతింలో చది నాను చూహియారు కిదిరికి గుడాల వ్యాపారానికి వచ్చిన ఒక ముసిం యిుపరఎఎ ఇతని తం౦ండ్‌ నీజ లర్‌ సుల్తానువద్ర వజీీరుగా ఉన్నట్లు ఓక గాధ ఉన్నది. ఇడి అనంతవృఠం జిల్లా కదిరికి చందిన ఒకి వివాద గాధ, మోహియార్‌ వ్యావారం కోసం కదిరికి వసాడు. ఆనాడు 16వ శతా బంలో పోర్చుగీసు, అరబ్బీ దేశస్తులు గుజ్దాల వ్యాసారం కోసం మన దేశం వచ్చినట్లు చార్మితక నాక్ష్యాలున్నవి. 16వ శతాఐబంలో విజయనగర చృకవర్తుల _ పాళియగారు శ్రీరంగరాయడు కదిరికి సమపంలో ఉన్న పాతఠతర్త పల్షి రాజ్యాన్నీ ఎలుతుండేవాడు. ఆయనకు చంవవదన అనే కూతురుండేవి.. ఆమె పతి శనివారం కదిరి నరసింహస్వామి పూజకు 'వెళుతుండేది. ఆమెను ఒకనాడు మోపాియామ నరసింహ స్వామి డేవళం వద్ద చూచి మోహించాడు. అప్పటినుండి వారిద్దరు పర స్పరం (_పేమించుకున్నారు. ఇది సపొ౦చలేక స్రీ రంగరాయడు మోపవా యౌరును మామోపాయంతో గుల్లపు పందాలతో చంపింవాడు, అతడు

న్‌

నీపోగానే చం్యదవదనకూడా ఆత్మార్పచ చేసుకుంది... వారిద్దరి సమా ధులు కదిరిలో యిస్పటికీ మనకు (సత్యక్షమవుతవి. (పతియేటా. వేలాడి దంపతులు అక్కాడికివ ప పూజిసారు ఇలాంటి ఫమ్వ్యిత్రమైన _పణజయగాథ నన్ను మిక్కిలి ఆకర్షించి ఈక కాపుం (ద్రాయించిండి, ఇందులొ కథాచిత్యం కోసం అక్కడక్కడ శన్న ఓన్న మార్వులు చేభుటం జరిగింది, సహృదయులె న వారకులు నాయీ. సాహసాన్ని మన్నించి యింతకుముందులాగానే దీన్ని ఆదరించి ఇపోత్స హిసొకని ఆశిసున్నాగు, అలీ అజాత

ఈ కావ్యానికి నేసు కోరినంత నే అపరిమితాదరంతో పీఠిక సంత రించిన డాక్షర్‌ డివాకర్ల వేంకటావధాని మహోదయులకు నా హృదయ పూవ్వకౌాభివందనాలు. ఈ కావం మొదటినుండి విని అనేక అమూల్గూమెన సలహోలొసంగిన కవిన్యమాట్‌ శ్రీ నోరి సరసింహళాస్తి గారికి, విద్వాన్‌ (క్రీ జి. సిహెచ్‌. బఐసవరాజుగారికి నాపాజమి ఈడు ఊభనసకుథపొం వం:టాచార్యగారిక్షి కవితా వ్యాసంగంలో నాతో మొదటినుండి పాలు పంచుకుంటున్న నా మేనమామ ల్టి కుందు 8 ఆంజనేయులుగారికి నా కృతజతాఖ ప౦దనాలు.

వా

ఈ కౌచ్యానికి కొంత ధన సాహోాయ్య మొనరించి నన్ను (పోత్స హించిన ఆ౨్యధ్యవ డేవ్‌ సాహిత్య ఎకాడమీవారిక్కి (పత్యేకించి కార్యదర్శి (శ్రి దవులపలి రామానుజరావుగారిక్కి అధ్యుక్షులు బ్ర బెజవాడ గోవాల రగారిక్సి నా సదముస్సుమాంజలులు,

చిన్ని యుం౦త్ర ఆకర ణీయంగా, నిరుషంగా మ్ముదించి యిచ్చిన స్వతంత్ర ఆరు (పింటర్స్‌, విజయవాడ హారీకి కృతజ్ఞాణీ, క | హోలూకి ఆంజనయపసాద్‌

గా

క

నూానిపాద! నూనవుడా 1 పురోగమన మార్గమునం జను మోయి; గుండెలో వీణీయ మీటి (_పేమికుల వేవన గాన మొనర్పు మోయి; కం రాన విషమ్ము దాలర్ఫ్బీ కరుణాసుధ జాతికి పంచుమోయి;ః సం ధ్యా నటమూ రివె (సగతి తాండవ కేళి యునర్చు మో సఖ్లొ। మానవుడా । (పపంచమను మానిసయిన్నిలుదుండి (_పేముడ్‌న్‌ గానము సేయు (కౌంచమిధునమ్మున పోతును నిరయుండవె

ళా య్‌ోవా [పాణము దీయ బూనకుము పాపము "పెంటి విలాప మక్కటా వమవానసముం గలంచెడు సుమా, నరజాతి కళంక సహాతువె, మానవుడా ।; [ప్రపంచమును మండు బెడారి (పయాణమెన నా రీ నర య్యాతికుల్‌ నిలుచు _పేమతపస్వుల స్యతశాల నె మూనులచేత మాటువడిపోయి సమాధిగ మారె ; దానిపై పూనిక నొక్క అృశుకణమున్‌ జిలికింపు మనూన భ కిమె.

అణాల ర్న

“శ ఇఒ 6ద్రొాలి పరంూపు” ఎవరీ దివ్య సమాధి "పీటికల యందీలీల ని్మదింతు,రీ భువనారానుము నసందపూర్వపు గులాబుట్‌ ఏరు, ళ్వాసింటతు ర్ర బవలున్‌ విటుగ భగ్నుమెన [పణయ వ్యాపార సౌగంధ్యముం ట్హి యు నవతా మంజుల మూరు లింక మన 1మోలన్‌ నిల్వరో, పిల్వరో మండు కొడారి సీను మునిమాపుల రేగిన గాలిదుమ్ము "పె న్లండల ళాకొకింత సరకుం గొనకే పయనించి నారలీ నిండుమనంపు (పేమికు లనేక పురాభవ పుణ్యమూరు లిం దుండు సమాధి శయ్యల మహో్యగ తపం బొనరింతు రేలొకో 1 పిలివిన పల్కా రల వినిపింపదోొ ధ్యాన సమాధి నుండిరో కలుష మనస్కులౌ నరులుగా మము నెంచుట మాదు కేక పీ నుల బడదో, మహత్తర మనోరధ మీభువి సాగదంచు చిం తలబడి మౌోనము[ద్ర నద దొల్చిరొకో [(పణయాౌాధిదివతర్‌, ఎన్ని కవోష్ష బొష్పముల వింకిన వనోకద యీయెదారి 1 నిం 'కెన్ని హతాశులౌ సమల వృత్తము లిచ్చట రూపు మాసెనో ఎన్ని వియోగ తాపముల ఈ వడగాడ్చులు నిశ్వసించెనో ఎన్నికచేయ నేరికగు ఈధర యెంత సవ్యితమో కదా; ఆ నెలవంక జూడు మమితాదర భక్రిని బాపష్పదీపకల్‌' వూనిక నిల్పెటో _పణయ మూర్తుల దివ్య సమాధులందు, రా కానిశలన్‌ విచార మధికంబుగ నిండిన గుండెతోడ, ఏ మానవ పారిజాత కుసుమంబు లిటన్‌ కను మూసనో కదా, ఉ

ఈ విజస (సదేశమున ఎవ్వరొకో వరితప్త చిత్తులై పూవులు చల్లి పోయిరట; ఖవోయిన బొాటల యందు నే డయా వూవుల కానరావు, కనబోము సుగంధ సమీర మెన; ఓ యీ వృధయ సుమి వెదక ట్‌ష్పమ కంటక సమ పాంధుడా : ఆతడు మోహియారు సినలై న అరబ్బి గురాల చేరగా డాతతశీ ర; చందవద నాఖ్ల చెలంగెడు రాజప్పతి ; పీ 'రెతరి (పేనురాజ్య వజదయేచ్చకు క0రణు ధారుల 6” కె నీ తుది స్వర్షరాజ్య రదుణి మణీ కౌగిట నిల్చీ నారహో ; క్‌దిర్‌ పటణ మేగుడెంచిన తురుష్క స్వామి, గుడ్తాలలో నదరౌహానిని వ్మికయించుటకు బూనన్‌ వ ర్తకుద్‌ మూగి రీ యదనుం జూచుక మొోహయారు హయవిద్యా చాతురిం జూపెస మ్మదుల (పేక్షకు లా"సవారి యొడుపుల్‌ మన్నించి కా సఘెంపగన్‌ . సంచ కళ్యాణి కోవకు జెందు గుబ్దాల

అంగమచ్చము లెజుగంగ బలికి పందెపు 'ఘోడాల పల్లటీరి గొట్టింది

కోర మిసము ,తిషుకొని హాసించి తురికీన వల్షిత వర ధారితక రేచి

త గళుల తరటు చందాలు దీర్చి వరిఖా విలంఘన ,పొఢి (వదర్శించి

కోట ముట్టడి మెలకువలు దెలిపి

డె

కాలి పొడవు; గిట పసందు; కంటి సొౌగను ట్ల

రొమ్ము బిగువు; పల్వరుస తీరులు (గహించి

ఒర అధ ఒల జాలా

సుళ్ళు చుక్కలు మైచాయ చొప్పు లెల్ల

వేరు వేరుగ వర్షించి బేరగాడు.

నచ్చిన ఖరీదు చేయుడు

నచ్చనిచో విడిచిపెట్టినను 'ఫరవా'లే

దెచ్చట న నను వీనిన్‌

ముచ్చటపడి కొనగలారు పొండిని వారిన్‌.

మురీపీంచి బెట్టుజేసి వి

వర 'మొస్పగ నచ్చబలికి వారి మనంబులట్‌

పురి గొల్పె “వంత కైనను

ఖరీదు చేయంగ వలయు గాకిని వారల్‌,

సంచకర విచ్చి యుగిరి చాలమంది

కొంద రిదియేల మొ తమ్ము గొనుడటంచు.

మాట తోపల “పెకమ్ము మూట విప్పి

రొసి వోసిరి కరుకు వరాలు వేలు,

“కుచ్చు తలపాగ, కన్నుల

నచ్చపు సుర్మా ఘటించి, అంగరథాపె

పచ్చని జలతా రొప్పగ

ఖచ్చితనుగ నితడు దొడ్డ థభానుంది'నుచున్‌ గే

తొలగి తొలగి చను పౌరులు, విలాసముగ జూచి వలచు వేళా జనమున్‌ పులకింపజేయ పురవీ ధుల నతడు సవారి పోవు తురగము పైనన్‌. పసిపిల లెదుదైన వంగి గుల్జము మీది 'కెక్కించుకొని యేగు నింటి కడకు, సచ్చివొాలెంత కప్పగ పాతలేక అ రింప పెశాలువ దీసియిచ్చు అల్లంత "దూరాన ముల్తాలు కనిపింప కౌగిలవింపగ తురంగమ్ము డగు సందడిగా డెవడైన వచ్చి “సవా'లన ఎదురు సవాల్సేయు బెదరులేక ఏమి యేమి నెనరు ఏమి ధార్మిక చింత ; ఏమి గురుసమర్చ, ఏమిళార్య ; మేమి మోహియారు, హృదయ వల్లకి మీటి మాసవత్వ రాగ మహమ నేర్ప నిరు పేదదాని కన్నీటి మున్నీటిలో పలకరించిన మల్తెవూల నావ తల్లి దంగడ్రులులేని పీల్లల చిలుబుగ్గ లంమ వెన్నెల జిల్కుూ చందమావు అమిత రోగ్యగస్తులె దిక్కులేని న్ఫ దుల కంటి కొసల విద్యుచ్చలాక పొట్రకై దేహ మమ్ముకొనిన పతిత ప శ్చాత ప హృదయ వర్షాజలదము వ్‌

బమి మోహియారు, హృది నిండి దీనుల కధలు సొదలు మూర్తి గట్టి నిలిచె అతడు పలుకరించి ఆదరింపని యౌరు డొకడుగూడ లేడహో పురాన, సదిమంది కలిసి తీర్పగరాని తగవు తొ నొక్క-డై తీర్చీ 'పెం'ెక్కి. నాడు ఇల్లు వాకీలి అప్పువల్ల గోల్పోయిన నిర్భాగ్యులను కరుణించి నాడు అంధులై తమబిడ్త అండ్షటు గోల్పోయి దురపిల్లు జంట నాదుకొని నాడు గంజికై ననులేక కడముట్ట _ప్రాణముల్‌ సామ్మసిల్లిన (పాణ్‌ _బోచినాడు ఏమిమోహియారు, హృధదిలోని మాణిక్ణ దీసకళిక కొంతి దిశల బర్వి దిక్కులేనివారి తిమర గేహమ్ముల వేయి దీపశిఖలు వెర్పి విరిసె, పసిపల అవర న పడివోస మాడిన చిజుదిగ్గ గిలి హగించి పోవు అంగళ్ళ కాంత లన్యాపదేశంబుగా సపలుకరించిన నట్ర బదులు చెప్పు ఆటక త్తియ పాట కమిత ముగ్గుండయి పచ్చల పేరు లందిద్చు పొగడి, గతిలేని వారు రాగా "పెండ్లి కె సాయ మర్చించి, వేలిచ్చి యంపు చుండు 6

ఏమమాహియారు, హిమగిరి శిఖరము

కదలివచ్చి నిలిచె గాక యిచట

కదలి కదలిత ప హృదయాలు పొంగెత్తి

కదను దొక్కె దాని కౌగిలింపం

ఏ మహానది పొంగి యీ లేత గుండెలో అర్హ ల భావంప్ప సస్థములు పండే

ఏ పర్వతా_గమ్ము లీ పిలసరదారు సడకలో హుందా తనమ్ము తెచ్చె స్వచ్చ శీలమ్మును పాదు కొల్పె

ఏ గండు కోకిల హృద్య గానము లీని మాటలలో జేనె బాట వెచె

ఏమి మోహియారు; ఆమని వూదోట

వరుగ బూచి పాంథ వితళి కల

సరిమళములు తెచ్చి స్వర్గ కవాటముల్‌

తెరచి చూపె నవ్య దివ సమ,

ఒక సాయం వేళ పురీ

నికటస్థలి నారసింహ నిలయమ్ము నకున్‌

చక చక వాహ్మ్యాళిం జని,

చకితుండయి అతడు శిల్చ సంపద గనియెన్‌,.

ఆ దేవాలయ నుంటపష

మా దివ్య మనో జ గోపురావళి గని, న

మోోదాశు కణము లొప్ప స

మాదరమున మోపొయారు డభివర్రించెన్‌.

/

*పతిబింబంబు గనంగవద్చు నిట సంభ(వాత మందెంత ళా థ్వత సౌందర్యము కుప్పవోసి రొకొ (పజ్ఞాచక్షుల శిల్పుల (పతిమానంబగు రంగమంటపమునన్‌ వహ్వారఠె 'వేకంబముల్‌ క్షితి కేతెంచిన అస్పరోంగనలుగా సృష్టించి రీశిల్పముల్‌ . ఈ కుడ్యచి_తన్ములే కళాబీవి హ్మ్‌

దంతర స్వస్నమ్ము లాచికొనెనొ ఈ గోపురాలపె సృష్టింప బడిన బొ

మ్మలతీరు లేశిల్పి మొనము[ద లీ మంటపొలతో దృగోచరమ్ములౌ

పద్మమ్ము లేదష్ష భావపరిదు లీ ద్వారపాలక హేల్యాభుకుటి మహో

దాత్త విశే సమె స్టపతి సొమ్ము అద్దిరా : రూపకల్పన మనగ నిదియె, [పాణి లోపలి పొరలలో పవ్వళించి [పకృతి నాదస్వరమ్మున పడగవిప్పి ఆడి యాడించునది కళ యగును గాదె, పలుక దేమిది మంటపము, 'మేలికట్టు తీ

ర్చిన విశ్వకర్భ చర్మిత సుంత కదలి రాదేమి వ్యావ్యానింప (ప్రాకార

వె భవమ్ము నృసింహ పాలకుండు తలయూసడేమి ఉత్తర దిశా గోపుర

వె చ్మిత్య మెంచి యీ పవనసుతుడు మూతి బిగించెనే మో లక్షిగ్టై+ శయన మం

దిర నృత్య భంగి వర్రింపబోక

స

అంతులేని జీవి తానంద మొసగుదు మానవత్వ మందు మమత బెంచి దానవళ్వమెల్ల దహియించి వేయుచు 'వెలుగుదాట జూపు కళ నిజమ్ము. ఇటు లనుకొని వెను దిరిగిన “చటుక్కు"మనీ మోహియారు సామిస్యమునన్‌ భట చేడీ సహితమ్ముగ కుటిలాలక చంద్రవదన గోచర మయ్యెన్‌, పాతర పలెనేలు వి

౧ ౧ సీతుండగు రంగరాయ నృపసుత ; సుగుణో "పీత, సమాదృత ద్‌న [వాత యనగ చంద్రవదన వాసి౮ గాంచెన్‌, ఆయమ (పతి శనివారము. పాయని భ కిన్‌ నృసింహ వలభు కొలువుం జేయగ కదరికి జని వి చ్చేయును పాతర వల్లె చీకటి పడగా, నరసీంహ దేవు గొలువగ నరుదెంచిన తరుణి రూప మాలోకింపన్‌్‌ పరమాశ్చర్య్మ్యము మోహము పురికొల్పన్‌ మోహియారు ప్పులకితు డగుచున్‌,

0

సంభము చాటుబేసి సరదారు కుమారుడు గాంచె కన్యకన్‌ స్తంభిత గ్యాతుడై తన మనంబున రాగము మోసులెత్త (పా రంభము జేయబూనె మధురమ్మగు కంటక మార్గ యాన సం రంభిము, దీన నెట్టి జటిలంపు సమస్యలు దాపురిందునో ,

కారు మబ్బులు (గమ్మి ఆకసమునందు

మెరసె నొక మించుతీవ నిమేషమందు

మెరపు చాటున తారకా మృదు కుభాంగి

రేపి కలోల మూతని సృదయ వారి,

ట్‌ ఈ “ఎవరీ చక్కని చుక్క ః దీని చరితం బేమో సలంబే మొ; ఘా ధవు పు(తిందిలె కానవచ్చు; భగవద్ధ్యానంబు సల్ప్సంగ మ క్కువచే నిక్కడ కేగుదెంచినది; యే కోర్కెన్‌ మదింగో నో, యువతీ రత్నము చెంతశేగి కనుగో నుత్సాహ ముప్పొంగ వన్‌. ఈ భటులున్‌ చెలుల్‌ గలుగ నేవిది డగ్గర నేదు; నేర్చినన్‌ తా భయమంది పోటొ వనితామణి; పల్కునె నన్నుగాంచి యౌభిమతమ్ము ఇ నాహృదయ మందున దాచిన జాచిపూవులన శోభనమూ రి కోసికొనుచున్‌ తన కొప్పున సంతరించునే. ఇటు చింతించి నిరాశ పెల్లయిన కా నేమారమున్‌ గాన క ప్పటికిన్‌ స్వయగృ హమ్ము జీర తరుణీ బద్దానురాగుండు, సం కటము౦ బొందుచు బేరసారములు చక్కుంజేయ కాయూరి చెం గట లక్ష్మి నరసింహు నాలయమునన్‌ కౌలమ్ము సృద్చున్‌ సదా. 10

పిలిచిన పల్క_ డేదొ వినిపించిన యట్టుల ధోరగా ఛచెవుల్‌

నిలిపి వినున్‌ నిరంతరము, లెక్కిడు 1 వేళ్ళను, దేవళమ్ము గో

డలపయి _పేమమూ రని సటమ్ముల (వాయు; మనోరధమ్ము స

తృఠలమిడు అన్నడో యని పదాలు రచించుచు పాడి ఆడెడిన్‌,

కన్నుల వెంట సీరములుగా నొక కొంతవడిన్‌ _సపంచమున్‌

[కన్నన విస్మరించి తన కంఠము రుద్దముగా సమాధితో

నున్న మునీర్యడు భూగ మహమాన్నతి బొల్చుచు _పేమ భావనా

సన్న మతిన్‌ నిరంతర విచారగుడై ఫలసిద్ది గో ౮డన్‌,

ఆత డనంత భావపథ మందున. నాగి భరింపరాని తీ

(తప వేదనా భరితుడై నశియించునొ, కౌక (గీష్మ వే

బ్రా తృషజేసి యే యడవులన్‌ మృగతృష్షకు పర్వూ లెశ్తునో

లేత గులాబి మొగ్గ యిటులే వికసీింపక వొడిపోవునో,

ఆత డనంత భావపథ మందున సాగి గళమ్ము మూగవో

నీ తన భగ్నవీణ యిటు లేలకొ మీబుట, మాటిమాటి కే

డో తెలియంగరాని వ్యథతో సుధచిందెడు రాగర క్రితో లోలిసంజ' చెక్కిళుల ఎల్రద నాలకు ముగ్గు డ్‌ యొొనో.

అత డనంత భావపథ మందున సాగి, (ప్రచండ మారుతా

ఘాతముచే సుడింబడునొ; కాక భయంకర మేఘగరనో

"పేత మహాశనిం బడునొ; 'పిర్కానరాదు గదా, జగ తుతో

పాతకమేమొ హసమకయి (వాణములొడుట చూడజూడగన్‌.

ఒకనాడు దేవళమ్మున

నొక వేదిక 'పెన నాత డున్నటి యెడన్‌

రక రకముల వాద్యమ్ముల

సకియలతో చం్యద్రవదన చను దేరంగన్‌,

[వ్రతము దీర్చగ వచ్చిన

అతివం గని మోహియారు డతిముదమున, నీ

సతితోడ నెట్లు లైనను

కుతూహలము తెలియ జెప్పుకోవలె ననుచున్‌,

ఆ రమణి లోనికేగిన,

ద్వారమునకు నోరనిల్ని, తరుణ్‌రూస

న్మ్ఫూరయుచున్‌ మైమరచి వి

చొారము పకొసగ యవన సరదారంతన్‌, చిన్నది లోనికేగిి నరసింహుని కోరిక దీరగొల్చి రా నున్నపు డామెగా౦చీ 'నిలమో నవమోహన చందశలేఖ, సా పున్నెముపండి నిన్ను గనబూనితి, నీ కడకంటి చూపుతో సన్ను కృతార్లు జేయు"మని నాతి పణంగు [(గహాంప దవోయినన్‌,

యె అట గల రాజసేవకులు, ఆ్మగహమంది “యెవండొ పిచ్చిహా డిటు చనసుదెంచె" సంచతని నీవలకీడ్చి పరోగమించి, చ క్కంట్‌ గల పల్తకిన్‌ తరుణ్‌ _(గమ్మనజేర్చి (సయాణమైన సం కటపడజొన్చె నాయమ;ః ఒకానొక తీయని బాధ పెల్లునన్‌, 12

“ఎవడీతండు మనస్సు దోచుకొని నాడీనాడు నాలోని సు ప్త నసంతమ్ములు మేలుకొన్న వటలతో పొడంగ పుంసో్క్కో_కిల మ్మెవరీ పాంధుల నిటు వేచెవప, నాకింతేఏ తోవంగ లే దవురా, పూలరిధమ్మెదో కదలె నా అతః_ప్రడీశమ్మునన్‌. కదలిన యీరధ మ్మెటకుగా జనునో తెలియంగరాదు, ము ప్పొదవు నటంచెజింగియు విచూగమయు సెపదు, దినివెంటనే పదిలములేని మానసము సర్వులు 'పెటును ; లెక్క సేయబటో వదు రధచ్నకముల్‌ తనువుపె సయనించిన [పాణమూడినన్‌, యూన ఎలుగము వీని ముక్కుమొగ మింతకుమున్ను, నివాసమేదో దే ర్పృణుపగజాల మేకులమువాడొ, మతంబెదొ చెప్పలేము, ని వ్వెజపడి చూచి నా హృదయ వ్‌ధుల వెన్నె రెలనింపి, ని బృరము దొరంగజేసి తనపె మమకారము రేపిపోయేనే. చూచిన చూప్పలో _సపణయ సుందర నందన మందవాయువుర్‌ ఏీచెను, వానిలోన కనిపించెను జీవన గమ్య మాధురుల్‌ తోచె మనోంబరమ్మున అరుంధతి చక్కనిదచుక్క, నన్ను (పే రేచెను పేమకే యసువులే బలి చేయుమటంచు నెమ్మితో. పూజకు నేను మాపురము బోవిడి వచ్చుటి దేమి, వచ్చినన్‌ రాజ కులమ్ముకాంత యనరాక అతండు వివేకమేది అ వ్యాజవు పేమ'పెకొన చివాలున డగజజూచుపేమి, ఈ మ్‌ లి రోజెటువంటిదో కడుపులో చెయివెటి కలంచి నట్లగున్‌. చా [వే

ఇతడే నా పతి యెన్ని జన్మములకే నీతండె నా వేల్పు, నా గతి యీతండె మతంబు వేరయినచో కానిమ్ము, రానిమ్ము పో వెత లేవె ననుగాని, నిశ్చయముగా వెలించినా డీత డే యుల భి] (బతుకుం జీకటి వోన కా ర్రికపు దీపజ్వాలికా మాలికల్‌, భావ పయోధిలో మునుకవె చుచు లేచుచు చెప్పరాని భా ధా వివశాంగియె పలువిధమ్ముల యోచనచేసి బొప్పధా మా రావృత లోచనమ్ముల నిరాశకు నిస్ప ్రహాకగ్గమై నిజ సావర మెబొ చేరె వనితామణి చీకటివూలు పూచినన్‌. "డో చలి ఆనాడాయదు (పొద్దువోయి నిజశయ్యా మందిరంబేగి, లో లోనన్‌ తీ(వసమస్య రేగి యెటు పాలుంటోక చింతించి, యె "బైనన్‌ దాని పరిష్కరించుట కుపాయం దొండు యోచింప బో గా న్మేతమ్ములు మూ'సె నిదసయికోగా సృష్టి లాలింపగా, కేటీ

అల త్స స౦ండదెగవంు ఆ యువతీ లలామ తనదెన ప్ప్వరిం జనినంత, మోహియా రాయమ మీది (పేమ సకలాంగకముల్‌ దపొయింప రేబవర్‌ పాయని దింతతో కనుల బొప్పకణమ్ములు రాల్బు, పిల్చినన్‌ పూయని మళలెతీవవలె, మోగున శూనలేమ్యువోప చూచెడిన్‌, ఉం.

పలుకడు మి్యిళులేదయిన (_పశ్నమొనర్చ, నిరంతర మెదో తలపులలో దబనింగి పరితాపము కన్నులలో వెలింగి చూ పుల కొక పిచ్చివానివ లె పొల్ఫ్చి, [(పంపం౦ంచము విస్మరించి "క్రే వఎయొక భగ్నుజీవియయి, స్వాప్నిక లోకమునన్‌ జరించుదున్‌,. తనలో తానొక నవ్వు సవ్వుకొను, సంతాపంబు మెండె సదో తనలో వౌరుమొయిళ్ళు దీకొనును చి తం బు తలం బందుచో తనలో కేకిలగెంతు మూగవడు దాధల్‌ చెప్పరాకున్నచో తనలో నిర్హరు లాగిపోవు రసవద్వాంఛల్‌ వృధా యైనచో. తోలకరి వాని కంటితుద దోపదు, వెన్నెల చీకటిన్‌ బళన్‌ పొలుచును వాని గుండియకు, పూవులు పూాయవు మలెలీవ గుం పులు తసచన్నుడున్‌; చరణమున్‌ కదలింపదు నెమ్మి; వాని క న్నులగం నిలిమబ్బుల వినూతన రాగమునన్‌ (పబుద యొ.

ఎ దయ ముద్దు గులాబిపూవు తనమోమున చిక్కని సిగుదొంతరల్‌

టై. దిదుకొశంగ గాలికి చలించినపై ట యొకింత సరి తా వూ యె నదియు సృష్షిమర్మము పచింపగ మర్మర రావ మొ 'ప్పె ; ఆ (౬ న్నా సుది విసంగ తాను వివశుండయి విశ్వము ఏస్పరించెడిన్‌, కే 5

నింగిని బోవు పావురపు నే స్తము మిక్కిలికోరి భావనా సంగతి మోహియారచట సంతత దృష్టినిగుడ్చు, గుండెలో పొంగులు లెక్క 'పెటుకొన బూను; (పియా మధురస్కృతుర్‌ మనో రంగమునన్‌ తఫుక్కుమన _పాణము ర0డవ పావురమ్ముగా. కాంతాలగ్నుమనస్కుడె ఉడుకు ర క్తంబెల్ల పొంగి త, వి (శాంతిం గానక అశ్వ వికయము సర్వమ్మున్‌ విసర్దించి స్యా! దాంతిం బోలె జగ తు మిధ్యయను సిద్ధాంతంబు పాటించి, త (ద్భాంతిం (బొద్దులు పుచ్చుచుండె నట నిర్వాాపార చి త్రమ్మునన్‌. ఇపు డాతండు నమాజు చేయుటకు పోనెపోడు, పోవంగ నె నపు డచ్చో జడువోలె నిల్చి కను శూన్యాకాశమున్‌ రెప్ప(వా లుపులేకుండ త దేకదృష్టి; ఎది యాలోచించునో యెట్టి అ గ్నిపరీక్షం గుశీయొానొ చెప్పగల శ కిన్‌ గాంచు నవ్వాడిలన్‌. ముల్లా లెవ్వరుగాని కన్పడిన మోముం,దిప్పి (పక్కా౦జనున్‌ అలాహో*యని కంరమెతి భగవద్ధ్యానందు గావింప, డే

మన. వణాతో పిలత్‌ చుటునుమూగి డబ్బులనుచున్‌ పీడింప చీకాకు తొ

ట్‌. క్త (టిలన్‌ మోమున చీదరించుకొనుచుండెన్‌ బాల్యచాపల్యమున్‌,

మన్‌, పరదేశసులు గుల్తముల్‌ విలుచు వ్యాపారంబుకె వచ్చి నే

(9 జా ర్పరియౌో వరకు 'మోహియారుగని సంభాషింపగా వాని స్టా నరముం జొచ్చిన స్వాగతమ్మిడడు, మార్వల్క_ండు (ప్రశ్నిందినన్‌ సరదాగా కుశలంప్పు 1పశ్నముల నిషాగోషి సల్పండయో, యు ళ 16

దారిని బోవు పాంధులను దగడి మోమున మోముజేర్చి “క [ న్నారజపె రంగరాయ నరనాధ సుధీమణీ రాజధాని, వి స్నార పె అందు చందవదనన్‌ జగదేక మనో జ సుందరా కారను రాజప్వతి, త్వరగా దయతో వివరించి చెప్పుడీ" అని (పశ్నిందును వమవాూటిమాటికి మనో వ్యాపార మే తలకిం మ్‌, దునుగా వెబ్దిగజూచు, చూచుదునె యేదో వింతగా నవ్వు, న వ్విన తోడో వదనమ్ము దించుకొని నిర్వేదమ్ము సూచించు, వెం: టనె దూరమ్ముగ లేచిపోవు కడుచింతన్‌ మోహియీర త్రీన్‌ ఆయూరి కేగుదెంచిన మాయా జో్యోతిష్కు డొకడు మనుగడ నెలన్‌ స్‌, వాయముగ చెప్పగలనని [వాయించెను (పకటనంప్న పత్రిక లెలమిన్‌. పగులబడీ జనము వచ్చిరి మగవారటులుండ సతులు మజీమళశీ ఫలముల్‌ నగలున్‌ నాజణిము లాదిగ తెగువగ కాన్కలను దెచ్చి తీర్చిరి చారుర్‌. “స ర్రిగ జరిగిన లై సంగతులన్నింటి చెప్పినా డీదేమి చిితమమ్మ చూచివచ్చినటు జో స్యముచె'ప్పె" సం ర్‌ి చనియె నొక్క పేరటాలు నవ్వి. క్ష రి

అదివిని మయూహియారు తనదై సకధన్‌ భవితవ్వ పద్దతిన్‌ మది నెలబగంగ జోసు[ి సదనమ్మునకున్‌ జని (మొక్కి యోరగా నొదిగి నిలంబడన్‌ యవనయోధు డితండని గుర్తెటింగి ఆ ముదుసలి కొంత సేపవల బోవగ వాని కనుజయిచ్చినన్‌,. రద్ద లగ్గిన వెన్క నొంటరిగ చేరంబిల్చి, చేజూచి నీ సుద్రిం జెప్పెద నాలకింప్ప మొక తేజోరాశ (పేమించి తీ వద్దానం దపియించు చుంటివి గదపవ్పా, చిక్కిశ ల్యంబ వై ముద్దుం గుమ్మ లభిందు మార్షమిపుడే టోధింతు, సాదింతువో. అనినన్‌ కన్నులు (వ త్రికాయలటు లత్యాశ్చర్య భావమ్ము సూ చన చేయన్‌ నమితాననుండయి “ఖుదా సాక్షాత్మరించెన్‌ ఏనూ తన రూపమ్మున జోస్యుడై మనము స్వాస్ట్యృంబందె" దైవంబు నే డనుకూలించె సటంచు చెప్పదొడ గన్‌, యావత్కుధా పద్ద తిన్‌, “అయ్యా సాకథ లోనెటింగి తగు సాహాయ్యంబు చేయంగ మెం డయ్యెన్‌ కోరిక మీకు, వందన శతం బందించుటర్‌ దక్క తె 'దయ్యా వేశాక తీరు, పత్యుపక్పృతిన్‌ యత్నింపగాలేను, మీ నెయ్యంబున్‌ మబువంగజాల నిజమింతే జస్మజన్మాలకున్‌, ముసలి గురుండు (పీతిమెయి ముస్లిము మూప్పను దట్రి భషుసం తనము జనించె నీదు వచనమ్ముల, యోగ్యుడవోయి, చెప్పదన్‌ సిసలగు మార్గ మా యువతి జేకొన, ఆయమ లేఖ (వాసినీ కొసగగ నన్ను బం'పెను గదోయి, యిదే కొనువుం చెసంగినన్‌, |] 0

కన్నుల నది ఉ తరము, కంపము నొందెడు మేనితోడ, నం 0 నూ దున్న విశేషముల్‌ చదువు నుత్పుకతన్‌ మొగమింతచేసి నా పున్నెపురాశి యిట్లు తలపుం గొనునంచు [గహింపలేక, ఎ న్నెన్నియొ వంత లంది కృశియించితి నంచు పరించె సీగతిన్‌, “ఒచలికొడా | మనసయ్యె నీయెడబ మున్‌ (స్రునారసిం హేశ్వరుం గౌలువంగా జనుచెంది వాకిట కనుంగొంటిన్‌ భవదివ్యకో ళు మల రూపమ్యది, నాటగోలె నిను సంభావించి పూజించి నీ వలపుం దోటను మల్లె తీవనయి సంవాసింప కౌంక్షించెదన్‌. తొలకరి మిందులీవ తన తొంగలిజెస్పల సిగువెంతరర్‌ టి. నిలిపి నవాంబుద (పవరుశిన్‌ మదిగోరుట నేరమెనచో కలికి పికమ్ము చె్మ(తమున గాన మొనర్చుట పాొపమెనచో కలుషితమౌను నా _ప్రణయగాథ నిజమ్ముగ బీవితేశ్వరా + ఏ తొలివె ణికుండొ వెలయించిన నాద సుధారసమ్ము నా చేతసు బిట్టుగా కలగ జేసెను, వీణకు తంత్రినె భవ య్‌ త్చూత చర్మిత్రమే సతతమున్‌ నినదింపగ వాంధ సేతు, నో యూ తుది వీణతెస్పిన మహీస్థలియందు తితించిపోయినన్‌, ఎ తొలి జన్మయందు మన మిద్రర మొక్క యడారి స్మృత్రమం దే తల దాచుకో నరిగి యెటులొ రాతి గమించి చీలిపో నా నతిమొ తెల్లవారుకడ, అచ్చపు పాొంధులరీతి, కానిచో ఈ తెజగ్రన పేమ జనియిందుట చి్మితముకెౌ దె మి[తమౌా “ కేం

ఏ కోర్కెన్‌ మడి గోరి చాతకము తా నీమబ్బుకై పాజునో ఏ కోర్కెన్‌ సెలయేరు స్వీయగమనం బేపార ఘోషిందునో ఏ కోర్కెన్‌ పురి విప్పి కేకి పొలుపొ నృత్యంబు గావిండునో ఆ కోర్కెన్‌ మది గోరుటొక్క దొసగేనా, చెప్పుమో ధినిఫ్‌ ॥ కోరిక లెన్నియో ముసరుకొన్న గులావి పడంతి తుమ్మెదన్‌ శేరగ జీర సిగిలుచు జేగురురంగు ధరించె మోమునన్‌ నేరమె పూవులో మధువు నిండి తొణంకుట, సృష్టిక ర్స కొం శఛారము హిందు ముస్తము మతాలను పూవులు పూయునే సధా£ జడివానంబడి దిక్కు గానక నిరాళా వూరితంచై మనం బడలన్‌ చీకటు తెలచోటుల బలీయంచె విజ్బృంభింప, న ని యొనా- లడలన్‌ భీకర యందు పైకొన కరాళంబై న మఘన్వసం బడుగున్‌ ముందుకు సాగనీనియెడ నా యత్నంబు సిద్దించునే= ఆరని దీపికాశివి హృదంతరమందు వెలుంగబేసి నా డేరమణీయమూ ర్రియొ, ఒకించుక నేరను, దానికొంతులన్‌ దారులు చూచుకొంచు భవితవ్య మెబుంగని చాటసారినై సారెకసాగి ఆగెదను, స్వామీ ; వివేకము కోలుపోవగన్‌ మభెలు మొల్లలుం గలిపి మంచి సరమొ్మొక దేన్నుగుచ్చి ఓ మ్‌. నలభ 1 సీమ కంరమున వెవగ మిక్కిలి వాంఛ చేసితీన్‌ ఉరి రా కలయెజుంగ దీనిగొనగా జనుదెంతువొ, కాక ( తెంపగా రక్‌. ఉల ముసన్‌ దలంతువొ మహోన్నతభావుక తెల్పరాగడే / మ్‌, 20

వెన్నల ర్మ్యాతులందు గనిపింతువు నాకొక వూలనావవై సిన్నుదలంచి నాయెడద నీంిపెద కేనెల సోన లెన్నియా సన్నని రాగమాలికల వక్కగ పాడెద నీమనోజ సం పన్నవగాధ న్నాపణయ వల్లకి [తెస్సినదాక నాయకా; వాడునుదో గులాబి (పసవంబని యొప్పరికింతువేమొ, మో 'మోడక చెప్పుచుంటి వినుమోయి : గులాబి నశించనంతనే వాడునె దాని సౌరభము, [పాణపతీ ః! తను వేగినంతనే ఏడక జీవలక్షణము సృథ్వి చరింపదిె యెల్లకాలమున్‌ మతముర్‌ వెజయినంత మాత్రమున (పేమరల్‌ వేలుగావన్న సా 'మెత మా నాన్నకు నచ్చ, దాయన మతంబే నెగి తీరన్‌ వలెన్‌ ళ్‌ పతిగా విన్ను వరింపనీయడు ననున్‌, పెపెచ్చు నీనా తను సితికిన్‌ ముష్తుఘటించు మించిన మత ద్వేషాన్ని తీండ్రింసగన్‌, శు త సను గొంపోవగ మార మొండుగల దె నన్‌ సాహసోపేత వ శ్‌ మాలా

రనడే నయ్యది నిద్ధిదొందు విను, చె _త మ్మ౦దు పాతర ప లైను వాసంత మహోత్సవమ్ము జరుగున్‌, (క్రీడావినోదమ్ములన్‌ గన నె నొంటి అలతాగృహాన విడియంగా నీవు రా వీలగున్‌.”

అనెడు లేఖ చదివి, ఆనంద బాష్పుమ్ము

లుణల కనుల వెంట నొక్కు గతయ

మిన్నక ౦డి జోస్యు మీద దృష్టి నిగుడ్యో

పలికే నిటు తేట పడ మనంబుం

నో.

“శాతా సీ బుణ మెటు తీర్చుకొన సతాగలు నాజస్మ ్త్‌ గా ఆవ గ రీతి న్‌ కన్నియగుట్లు దెల్పి నను (పేరేపింప నేతెంచి, వి వ్యాతిన్‌ గాంచితి వింతకంటె కలదే కారుణ్య మెందెన, లో కొతీతమ్ముగు కార్యము న్నెజప, అబ్బొ, యెంత పుణ్యుండ వో. కాంతకు దెల్పుమిట్లు రనగాధయె నాహృదయాన బాధగా సంతతముం జరింతునని సారెకు లేమ మనోజగాధ నే హో _తాంతములన్నటించి, దరహాసముతో ననుపల్కరిందచి, వి కునిగా ॥

(థాంతునిగా నొనర్చునని (పాజ్ఞుడ, వెచ్చని యూర్పు మాటలన్‌ వూచెనుటో గులాఏి నవమోహన దివ్య పరీమళమ్ముతో నాచిబుతోట; వాడదొకనాటికి ఈ[పసవంబు, దీనికె వేచితి నెన్నొరోజులు, (సవించితి దాపష్పకణాం౦ంబుఖూరి, మ య్యా, చెలికొప్పులో ముడువ నొప్పుగ వచ్చెడు నంచు కోర్కెతో. చెలిమాటం జవదాటటోక విజయశ్రీ గోరుచున్‌ రేపురా

గల చె తాన వసంతపంచమి యనంగా వచ్చి పాతర్రప

చె; లతాంగిన్‌ గొని పోగలాడనని పేర్మిన్‌ నచ్చగాబల్కి, ఆ మ్‌,

కులతం జెందగనీక ఆమె (సణయాంకూరమ్ము పోషింప వే. కఠలకుంగ త్రి పసందు త ళళల ఢాకౌాజూపి పై వచ్చు మా

రుర ప్నోదోలి కుమారిజేకొని గడంతున్‌గీర్తి నెశైనని

తెజగూహింపగ హింసతోడిదని సం దేహింతు చి త్తమ్మునన్‌ తరుణ మ్మూరక చేయిజారవిడువన్‌ కార్యంబు సిద్దించునే ?"

నో

మోహియౌరు భావములనెల [గహియించి ఇన్‌, ముసలితాత కందచుమూసి తెజచి చిన్ననవ్వునవ్వి చేనసంజ డీవించి మో చిటికవై చి పోవ 'సెలవొసంగే 23

నయంబోధ ఓ చీకటీ ॥ లేమికొక దివ్విటీ, హతా కుల దుప్పటీ 1! నమస్సులు శత్రమ్ము ఓ నవ్య నీలోత్సలా । నీదు చెవి కింపు లా, దీన మానవా లాప వితతి, ఓ వధ్య కరిన శిలా వృధాగా ఎంద రీ కౌగిటన్‌ (మందిరే, పతితులు ఓ మహానట జటా ధూమ కేతుచ్చటా సామాన్య మానవాళా పకిక, ఏమి చికటివేనీవు, ఈ [వపంచ జాగృతిని పొట్టబెట్టుకో జాలినావు నీలి కోరలలో నేడు ని్నిదజెందు మానవుడు రెపు నిను పరిమార్చగలడు. నవ్వశే చీకటీ నవ్వ కే చీకటీ నవ్వి పేదల గాధ (తవ్వ బోశే ఉజుమకే చీకటీ, తజుమకే చీకటీ ఉణిమి పాంధుల వీతు పజుప టోకె నిరసింపకే, దృష్టి మరలింపకే, చేదు తిని చావలేని ఖైదీల పాటు కొటందకే భంగపొటందకే, పరీ క్షీతుల సాంఘిక బహిష్కృకతుల, జితుల 24

నలదొరసాని ముసొబు లెల్ల తీర్చి బయలు దేరితివే వాడ వాడలందు పిల్లలను నిదబుచ్చి యిళ్లిల్లు దిర్‌గి 'పె త్తనాల్‌ చేయ బోయెదవే లతాంగి. మర (తిప్పి (తిప్పి దిమ్మరవోయి నిద్రించు చిబుత చేతుల బొబ్బ లరయలేవు ఇల్లాలు గంపెడు పిల్లల సాకలే .. శెటొ పరారైన పెన్మిటిని గనవు మరణించు చెల్లెలి మందు ఖర్చుకు డబ్బు లిచ్చి దొంగను నిద బుచ్చలేవు ఉరి తాటితో చావు వరియించు నిల్తాలి మానభంగపు గాధ మాన్నలేవు దొంగ చీకటివే నీవు తొంగి లొంగి చూచెదవు గాని మానవ ళోక జగతి నొక్కు నొడ్రైన అన్యాయ మెక్కు డనుచు చాటి చెన్పగ బూనితే జంకులేక, కదలవే చీకటీ, కదలవే చీకటీ కదలి జారిణీ కష్టగాధ దెల్చ కదల వే దాటపై వదలి కన్నాలజగిన పని కందు తల్పిని పట్టుకొనగ కదలవే జడివాన గడగడ వడకి చ చ్చిన బిచ్చగ తె స్పృశించి పోవ కదలవే పదిమంది కలిసి నేరము మోప పారిపోయిన కుజ్జవాని 'వెదుక ౨25

కదలి కదలింపవె సాంఘక పగాఢ

డొష్యమున కెజయెన సంత ప జనుల

చీకటీ కేక పెట్టవే, శోక వార్టి

పొంగి దుష్తుల ముంచుచు పోవినంచు.

చీకటి శోకాంకీతమౌ

లోకానికి వెలుగుబాట: (కొత్త జగతున్‌

వేకువ (ప్రసవించి మనో

వ్యాకులత శమింస జేయు వాస్తవ మింతే, చీకటి కాంత చుక్కలను చిన్ని సుమ౦ంబులు దండ (గుచ్చగా ఆకసమందు బో సెనన, అందముగా గనిపించు, రిక్క టో హో, కమనీయ మీ (ప్రకృతి యొక్క విలాసము; దీని మెచ్చకే లోకము. న్మిద వోయెడు నెజుంగదు సృష్టి రహస్య మింతయున్‌,

ఆ నిశీథఘు నందొక వికి సీలి

ముసుగు ధరియించి యెచటికో పోవుచుండె,

వేగ, సాతర్ల సలి రాజపవీధి వెంట

కారణంచేమి, యింత చీకటి జనంగ. రయమున నేగు కొంతవడి [గక్కున వెన్సిరుగున్‌ గిరుక్కు నన్‌ భయమొ మరేదియో కలచి వెవగ గుండియ, ఏగృహమ్ము తా నయి వెదుకంగ దోవునా భయంపడు. 'పేలకొ, రాత్రివేళ దు రయ మెదియెని మానసమునన్‌ దల పెళైనొ చెప్పగాదుగా ? ల్‌ పా

౨6

రాజ వటు లంద రర్హరా_తమ్ము కతన

నిద్రలో ముని కావలా నియతి మాని

మెమజవి యున్న వెళ ఈ మాయదారి

ఎవడురా కోటచెంత చరించు నిటు, పట్టుడు వీడెవండొకొ అపాయ మదేమి తలంచి వచ్చెనో గుట్టుగ కోటజొచ్చె నికుగో యిటిటుల్‌ చనె, మాటలోననే, దిటసు మీ యితండు, గుజుతింపగ రాక ముసుంగు దాల్చె, ఎ “టెట్టులు ఏవి వాలక మదేలకొ సంశయ హేతు న చ్యొడిన్‌,

మాటతోపల మాయమె కోట చివర

తూర్పు భాగాన తోటలో దూరినాడు

దొంగ యౌనందుమా తోటతో ఫనేమి,

రాజ హర్క [మ్మునన్‌ జొరరాక చెప్పుము; ఎవడో రెండవ వికి గూడ కలడిందే, మాటలం జూడగా యువతిం బోలె కనంబడున్‌ కతమిదేమో, అరరాతంబునన్‌

ర!

భననంయన్‌ విడి తోట జొచ్చుటకు, సెంభాషించు నేరాజకా రు విశేషందొ యెబుంగ రాదుకద, లేరా తీర్చ మాతాపితల్‌.

ఏమి 1 చంద్రవదన యు సుమి, యీ కన్న

వీడెవండొ ముసలి వేసగాడు

ఏ రహస్య కార్య మీతడు సాధించె

ఎతణుగ వలయు లోతు లరయ వలయు.

2/7

శ్రి ముగ్గంగని యొజ్జవల్కు-, విను మమ్మా ; నీవు నన్నంప నే "మేమో సంశయముర్‌ కలంప జని యె ప్లే మోపహియారుం గనం గా మాయావిధి సంచరించి కదిరిన్‌ కారాంతికుండందు, న న్నామోదింప జనమ్ము లెల్ల నిజ కౌర్యావ్యగతన్‌ బూనితిన్‌. అనుకోకుండగ వచ్చి నా బసకు సాయంకాలమం దక్కు నా డనుమానింపగరాని వేషమున మాహ్యా; రంతరంగంబు తీ రని చింతా వివశమ్ముగా తన విచారంబెల తెలంబు జే న్‌, మ్‌, సిన నీలేఖ నొసంగితిం జదువ రాశీభూత (పెమమ్మునన్‌ ఆలేఖం బరియింఛి న్మేతములయం దొనంద బాష్పంబు వా ద్వెలంభై గళ మంచు గాద్గదిక మాజశింపగా, మోహియా 'రేలాగైె నను రాజపు[తి గౌనగా నేతెంతు, కాదేని (వౌ అణాలన్‌ బాసెద ఖడధార మలిజన్య్మన్‌' కోర్కి సిదింపగా భళే (థె అని తన క తిపె తిరుగనటి సెదాసగు బాసచేసి వెం అటి ము లె టన నునుసిగ్గు తోచి చిబునవ్వు మొగమ్మున తాండవింప వం చిన తల యెత్తి 'పోదు"ననీ చెప్పి సలామొనరించి యేగె (గ క్కున సరదారు గేహమునకున్‌, కృతనిశృ్చయ మగలింపగా, టొ

“ప్పట్టునాటి వేగుజామున

పరు లెవ్వ రజుంగకుండ బయలు వెడలి యి

ప్పురి కేగుదెంచి, నీకీ

పరిసీత్రిని చెప్పిపోవ వచ్చితి" నసనినన్‌,

ళు ౧౮

వందనిమిడి గురుఖల కొ

సందము డెందయున పొంగ నవలాడుణీ, కా

సందర్శ్భొచిత రతీ ప

సందగ గొనియాడె సంని సౌజన్యంబున్‌, “ఇంతటి చావుదెంప్పపని కెవ్వడు పాొల్చ్పడు ? చూచిచూచిరా జంత టి నాని కొదని బృటా త్తర కౌర్థాము డిర్పబూను ట త్యంత విశషమౌ, పరహితాచరణై కమతీ । కృతజ్ఞతా చింతనలేని మానవుడిసే । ఒక మానవుడే జగమయ్మునన్‌, ఇపుడేమాయె, ముసళ్ళ పండుగిక ముందేయున్న దెశైనరా జపడో దిని (గవాంచు, తత్తణమ స్వామీ 1 నారు మీబోంట్లకు అపకొరం బొనరింప బూనుటిది తధ్యం ; బేమికానున్నదో విపరీత సితులేవి పుట్టునో _సజాభిప్రాయ మెట్లుండునో. చంపిన చంపనిండు, _పభు కశారకృపాణము చేతజచ్చి మా దంపతు లిర్వురున్‌ కడు ముదంబున స్వర్గము జేరవద్చు ష్‌ యింసను వద్చు నందన మహీరుహూ నూతన పుష్పసంత తుల్‌ రంపప్ప కోతిగా (బతుకు లాగుట కంట, అహార్నిశం బిటుర్‌ కులమత భిచముర్‌ కలుగ గూడదు స్వర్గమునందు, హాయిగా నిలవగవచ్చు నచ్చట అనింద్య చరి్శితుల మెతితోడ, ద్‌ రులకు నివాసభూమి, నరలోకపు కృతిమ తారత మ్యముళి కలికముకై న నుండవటగా, నిజదునటవే, దయామయా ।

౨౪

వాలిక తెంపుజేసి పరిపాటిగ బల్కిన పోటుమాట లాం దోళన రేస వృద్దు డెటు తోచక సానునయమ్ముగా “కుమా రీ ।; లవమెని చింతిలకు, బేని మనోగతమున్‌ (గహించి, నీ మేలునకె (శమంచెద, శమింపుము దుఃఖను ధిరచితవె,. ఈవృతాంతము దూతికల్‌ వినినగానీ. చారులే విన్నగా సీ, వెన్వెంటనె పొక్కిపోవు సుమ, నీ నేర్పొప్ప భూనాయకున్‌ (తోవందెద్భు (పయక్నమున్‌ సలిపి మ్మితుర్‌ బాంధపవుర్‌ మెచ్చగా రీవిన్‌ బెండిలి యాడుమీ యవన రాట్సింహం౦బు నిర్భీక వె ః కౌవున వేచియుండి తగు కాలము జూచి నృపాలు చి త్తమున్‌ (తోవకు దెచ్చు పద్దతి కనుంగొన గావలె, తప్పి వచ్చినన్‌ భూవిభునే యెదుర్కొానగ బోలును, కత్తికి కత్తియొడి, కూ రావలి మెచ్చ ధర్మ విజయమ్మునకై అని పేయగావ లెన్‌* అరింతున్‌ మన మంత్రి ముఖ్యుల సహాయంచీ (పయత్నంబుధ యు ర్యార్ధంబంచును నచ్చజెప్పి ్న్పభు రోషా వేశమున్‌ మాన్నగా స్పర్షన్‌ ఏడ హితంబు చేకొనక భూపాలుండు మూరించఛచినన్‌ ప డి స్వార్యపేరిత వంశగౌరవము నాశంబౌను తధ్యంబుగా, ఢా కులగురు డిట్టు లాతరుణి కోరిక దీర్పగ దిక్షబూని అ గలమగు వత్సలత్వ మెడ గారియ వెట్టగ కంటి నీటితో ళ్‌ "సెలవుగొనెన్‌ కుమారికడ్శాి జీవికి మానవతా విశేషమే చెలువము, పొాటిరావు సరిశిష్ట గుణంబులు దాని కెన్నగున్‌, ఏ౮

అట చారుండొక డమ్మహీశుననాకు క్యవృ త్తనున్‌ దెల్చి, మి క్కుటమౌొ భీతి వడంకుచున్న గని, వాకోరాని (కోధందునన్‌ _తుటిలో నంతిపురంబుజేరి నరనాధుం డంత, నిల్లాలి చెం గటకుం బిల్చి “కుమారి వర్రన మెబుంగం జాలితే యెన్నడన్‌. హిందూ రాజ్యరిమా కర్శ(గహణ ర మ్ముచ్చా సమాక్నష్ష రో ట్పృందోహం౦బు మదీయ వంశుులు, రచండ సెర్య శెాలోోన్నతుల్‌ విందున్‌ హైందవ ధర్మర క్షకులునోొ విఖ్యాతి గన్నట్లు, మో యందెట్లో ముసలమ్మ పుట్టినది కన్యాదాపమై నేదికిన్‌, తలవంపుర్‌ ఘటియించె బాలిక చర్మితం బిడి; సెరింతు నె టలు, “ఎచ్చున్‌ వరియింసగా సుత, బలాటోపంబు దీపింప, అ గలమౌ పొరుషమున్‌ వెలార్చీ యసువుర్‌ గ కొందు, కాడిని కా సలకుం బోయెద రాజ్యమున్‌ విడిచి (పాణత్యాగ వాంభామతిన్‌, “సీవే దనికి కారణం బగుదు వేనిన్‌ చెప్తుమీ సీ మనో భావంచెట్టిదా యత్న మెట్టిదొ, వినన్‌ వాంఛింతు రేచర్ష వా రావంతెన నిజాభఖిజాత్యమును బాయన్నేర రాకోవలో చేవేదల్‌ పతియౌజ్ఞ మీరినది లేదే" యంచు తిం్మడించినన్‌. కన్నులు చెమ్మగిల్లి తసకంరము గాద దికమ్ముసంది, అ న్నన్న యిదేఘమి పాపము, మహావభు | మీచరణంబు లాస, నే మున్నెజుగన్‌ కుమారి చెడు పోకల బోవునటందు, తలినా నన్ను క్షమిందునే జగము, సవ్వఠె బంధుజనంబు లెల్రరున్‌, 311

“ఆరా తీయుదు నిట్రిపోకడలు తానె నర్చనో, అన్యులె పా

వ్వారే బోధ యొనర్చిరో కుటిల భావమ్మూని లోలోన మా "పేరుల బెంపు సహింప లబేకిటుల విద్వే షమ్ముతో పచ్చ సం సారం బల్లరిపాలు జేసిన తనూజన్‌ చంపినన్‌ పాపమే. ప్యుతిక కౌము, నాదు కడుపుం జెడబుట్టిన పాపి, దీననే మాతము లేదు సందియము మంటిని గల్పె కులపతిష, లో

త కృతయ వంద్యలె భరతఖండము నంతకు వన్నె దెచ్చు రా ట్పు(తిక లీమెగాంచి తలపోయరి వంచకు రాలటంచెదన్‌.' అని తన మేడకేగి నసయమారగ 'పెంవిన దాదిబిల్ని (గ క్కుున వివరించి చెప్పి తన కూతుచరిిత, తనూజ నెట్టులె సను సరిదిదు మంచు వదనంబున విన్నదనంబుదోప, బ

(6 ల్కిన, అది “దీని కింతగ చలింసగ నేమిటి కంచు వూనికన్‌. పటప్పదేవి వీడొ్కొంలిపి, బాలిక సాధనము జొచ్చి అందు,ని చ్లా టటుచరించి దాదుల నయమ్మున చేరగ బిల్సి “మీర అె అలరు టైట్లల నుందురే"” యని యనేక విధమ్ముల దువ్వి వారి, రా రు పట్టి విధం బెజబుంగుట కుపాయము లెన్నియొ పన్ని నేర్చునన్‌. కొంచెము దగ్గుచు, నల్తస అంచుల కడ పారజూచి, జొడుగటిచి మై వంచి కరమ్ముల వెనుక వి గించి నడచె నంతిప్పర, లగించి తలప్పలన్‌,. వేప

మంచికి "'పెటిన పేరని

“పెంచిన మమకార' మనుచు వేతెజగుల న

గించిరి ముసలమ్మను: క

న్పీంచిన వారెల్ల జాలి విరిసిన కనులన్‌

మెల్లగ ముందు సాగుచు సమీపమునంగల సౌధసీమ వ రలు నృవాలప్పతి గుబుచించి విన్నమత దోస “అమ్మగా 36 రు సేమమా" యని అనేక విధంబుల నక్క టక్కులన్‌. చల్తగ ఇంతజేరి సరసంబగు పల్కుల గోము “సీయుచున్‌, “తల్లి, యిదేలనో కడు వ్యథా భరితం బయినట్లు దోచు, నీ యులము, కారణం బెజబుగ నొప్పదె పెంచిన దాదికిన, చిం తిలక సీమనో గతము దెల్సి విచారము నందు మున్గు నీ తల్లిన్‌ దర్నడ్రి బొంధవ వితానము 'దేర్పుము, శాంఉి గూర్చుమి. అన్నము నీరు ముట్టక చుహా కఠిన్మవత మేల పూనితే

చిన్న ః! కొణంత యేమిట వచింపుము నీ3దురేది వీట, నీ వన్నది శాసనమ్ముగ తయారయి పోవు, నృపాలకుండు నిన్‌ కన్నులలోన బెట్టుకొని కాచు, సమస్తము స్‌వ యెనటుర్‌ , ఆమాటల్‌ విని నవ్వి రాతనయ బాహాటమ్ముగా పల్కె, “నే నేమ. కూడని కార్యమున్‌ సలుపలేదే నీతి బాహ్యమ్ముగా మామూలేకద రాచకన్నె వరియింపన్‌ జూచుటిన్‌ వీరునిన్‌ పేమారాధన పాతకమ్యుగున్న, నీవే చెప్పుమీ ధర్మమున్‌. త

కుల నుడ భేద భావములకునొ తల యొగని 1 పేమబంధమే టె నిలుదును సార్వకాలిక మనింద[ చరిత్రముగా, మనంబులో వలచి వరించినట్ట మగవానినీ గాక మజఉొక్కవాని "పెం డిలి యగు పంత నెచ్య మవిసీతిక రమ్ము నుహాఘ హేచువున్‌, చెప్పుము దెవికిట్లు ఆనచే వభవించిన జూజితీవ యే తస్పుడు చెట్టు ృపాకదని, తప్పక జాశీ పరీమళమ్మునే న గుప్పును గాని బోకమున కూడని తక్కువజాతి వాసనల్‌ చొప్పడ జేయ బోవదనుచున్‌ మొగమోటము దక్కి యుక్కునన్‌ , కటి ఓటి గాగ చెప్పిన నుగంటిమి మాటల మారువల్క లే కటు నీటుజూచి దారుకొనె ఆముదివగ్గు దుటావహుటిన్‌, సము త్క-ట పరి దీనభావమున కంపము నొందెడు మేనితోడ, (తొ క్కటపడి రాణీవొసముసన (గక్కూనదూరి యొకింత రొముచున్‌, 'అమ్మై; యేమని చెప్పన్నేర్తు విను, నా యత్నంబు సిరింపలే దమాయింగని పల్కరింప, కడు రోషావేశ ముస్పొంగ, శౌ ర్యమ్ము౦గోరి వరించు రామగువ నేరమ్మిందు లేదంచు సొ రమ్ము౦ దెల్పిన డింక చేయదగు కార్యంబేదరొ యోచింప్కడీ 1 అనవిని తోక్టదొక్కిన మహాభుజగాంగనవోలె రాణి వెం టనె చురకత్తి దూసి సదనంబును వీకి తనూజ షందిరం బునకు జనెన్‌ బిగించి నడుమున్‌ శరవేగముతోడ, జీవితా వని భయదాగ్నిసర్వతము (బదలుగా బగులన్‌ (ప్రచండ మై, 34

కనులన్‌ నిప్పులురాల, ముక్కు పుటముల్‌ కంపింప (భూయుగ్య్మ మ లన కుంచింపబడన్‌ , అలాటమున విస సంబుగా ముంగురుల్‌ ఘన వేీీధర మూడిపోవ, చరణా్శాగమ్మందు మంజీర ని స్వనము5్‌ పె కొన స్వతికన్‌ గనుచు రోషస్వాంత మూటాడగన్‌, “పాపీ, నిన్ను వధించి వంగడము థశ్వత్క రితో వెటన అటి గ ట్రాపద్దర్మము నిర్వహించెద, మహీయంబెన స్త్రీజాతికిన్‌ మ్‌. టా సి పెరొక్క కళంకమే నిలుచు, సందేహంబు లేదిందు, నా కోపొగ్నిన్‌ శలభంబు కాదలతునొక్కోం_, “హయకొమా రవె,. వలబదొ మళివూసరుల వొసనలన్‌ విరజిమ్ము నట ష్‌ భగ వుల పడవన్‌ ప్రయాణ, మటుబోవక ఖీషణ ఘోషణమ్మునన్‌ చెలగు తుఫానుథఢాకకు నశించెడు నావ జరింప నేగెదో తెలుప్తము నూటిగా మనను తీరులు దాచక నిర్భయమ్ముగా,. తలి దుర్నాగహమ్మునకు త లడమందక శాంతచితయె (ఉం ళా క మల్లెలనవ్వనట్లు మధుమాసము కోకిలగొంతు లోపలన్‌ చలని కూనిరాగముల సొగినయటు, కుమారి వంగి *మా తలి కి వందనం బిక యధావిధి కార్యము తీర్చ రండనన్‌,. భి చేతంబూనిన కత్తి జారిపడ నిశ్చేషన్‌ కుమారీ ముఖా బాతంబున్‌ దిలకించి, యుస్సురని చూషారత్న మత్యంత చిం తా తివారి దహింపగాబడి భువి నలి క (వార్చి దహింపగాబడి భువిన్‌ షవాలంగ ౧ క్కుంలన్‌' ఖీతించాజిడి సేదదీర్చుటకు రాజీదాసదాసీజనుర్‌, టి వేవ్‌

ఒడిలో తన్నుఘటించి శీచల జల 'మొ్మొక్‌ఒ ఎఈి చేబూనిచ లెడు పు్యప్రీవదనంబుజూచి 'పెడగా (దిస్పైన్‌ నినాస్మమ్ము, దుం దుడు కొప్పంగను పద్మనాయకుల ముదుంచోడ ఏ వింఠ ఆ గడమున్‌ సెపక కూత:గిటినియి వాగాంభఖీర్య ప గమ్ముగన్‌,

య్‌ ళో 1 ట్టి! “తలిదర్మ్శాడుల్‌ కని'పెంచి బిడ్డలకు విద్వాబుద్దులన్‌ నేర్చి, యో గ్యులుగా తీర్చుట లోకధర్మ మనగా నొప్పారు; ఈరీతికిన్‌ వెలిగా వ్యర్హప్తు టాభిజాత్య కుహనా వేషమ్ముతో వారిని జ్‌ ఇటీ ర్య్మలిన (_ఎమకు చిచ్చువెట్టుదు రె దుర్మార్గంబు వేరున్న దుల ఒక ముత్యాల పసందు మేడగల దందుయ్యేలపె నూగు బా లిక లజావదనమ్ముతో శశదృఢా శేషమ్ము వాంఛించి, శ్రీ తకర స్నేహము చేయబూనినది, మాతా; వెన్నెలం గోర పొ తక మే స్పషికీ మూలబీజమగు సొందర్యార్చనల్‌ దూష్య మే. థు

చనుదెంచెన్‌ (భమరంబొకండు, రసరాజ్యంబే స పూదోటదా పున సాయంసమయాన తేనియలకతావుర్‌ చూచి సేవింప; తీ యనీ గీతమ్ముల పాడుకొంచు మధురోహల్‌ సందడింపంగ వ దని భృంగమ్మును పార్యదోలుటుచితంబా । మూరభావమ్ము నన్‌. 0 ష్స్‌ ఎత్తగు పర్వతాల నుదయించి మహీస్టలిదూకు నిర రో

అటి ఖు దాత మనోరధంబు విశదంబె కదా, నిజనాధు సొగరున్‌ొ హతుకొనంగ గుండియ కహర్షిశముల్‌ బయనించు, సృష్టిలో ను తమ ధర్మ మ్మపణయ యోగము కాదె వచింపు చుమ్యరో.

ఏ6

కోలికి గజ్జె కట్టి మొనగ తె వలెన్‌ పురివిప్పి యాడు ర త్నాల వరాలకేకి, నిజనాధు పయోధరుపిల్ప పఏనులన్‌ గోలిన యంత నే వలపుకోర్కెలు త తరమందు ట్మబమే కొలు గదల్బనిక విహగమ్మును బండిగ జేయు టొప్పునే, అనుకొనకుండగా గగన హర్మము నందొక చుక్కకన్నె తి రని నునునిగు కన్నుల బరాబరులన్‌ పచరించి, చందమా నును వరియించె, కాదని అమానుష వృతి బలాత్కారించి తా రను పరదారగా సలుపరాదుకదా, సుజనాళి కెన్నడున్‌, నేరంచేమి యొనర్చినానా తెలియన్నేరన్‌, మనస్సూ ర్డిగా నారీరత్నము భ ర నెన్నుకొన బూనన్నేరమో, చితకా సారంబంమయన బూచి నలైసలకున సౌరభ్యముంజిమ్ము క లార స్నేహము నేరమో తెలుపుమమ్మా ధర్మ నిర,తివె, కుల మత జాతి భదములకున్‌ విపరీతముగా (పచారమున్‌ సలుపుడు స్వార్ద చిత్తులు సనాతన ధర్మము పేర బిడలన్‌ బలి యొనరించుచుందురు వివాహము తంతు విధించి, దంవతుల్‌ వలచి పరస్పరమ్ము సుఖవంతముగా చరియించు టొప్పదే. హృచదయములేని పెండ్త వీధియించి, శరీరము లమ్మజూసినన్‌ కుదురునే శాంతి దంసతులకున్‌ ; కలకాలము జీవితమ్ములో పొదలు సుఖానుభూతి యొరప్పన్‌ గమనింపక తల్లి దం్యడులే ముదిళల గొంతుగోసి పరువు న్నిలబెట్టుకొనంగ పాడియే. వే/

తెగ్మదెంపుల్‌ పచరించు మాటలకు ధాథతీజాని దేవేరి బి ట్తుగ లోగుందుచు మారువల్క3౩ చనెన్‌ డోలాయమానమ్ముగా సొగులన్‌ మానస, మంత దిక్కుల 'మొగంబుర్‌ వెలనె తోచె, ఆ తొగకన్నెన్‌ మురిపించు చందురుడు సంతోషాన మిన్నంటినన్‌. పతికడ కేగి నాటినిశ పటప్పదేవి, కుమారి మూరసప ద్దతి విపరించిచెప్పి, యిక దారికిరామి కుమా రె; ముందు సం గతి యెటు తీక్పగావలెనొ కనాన వేడిన తీవ యోచనా చతురుడు భర కన్నొమల చాలున (కౌర్యము తొంగిచూడగన్‌.

సతిని నాగనంపి సచివున చిలిపించి

భావి కార్యవిధముపై సుద్‌ర్హ

చర్చ జరిపి, యవను సాధించు మార్షంబు

నిర్రయించుకాంచు నిశి ముగిం౦ంచె,

చరి

నయవంచన

దినకరు డప్పుడే బయలుదేర, హుటాహుటి తూద్పు దిక్కునన్‌' నవని మొగము యెబుంగ నటువంటి ధనాఢ్యుల “మేలు కల్ప నో పని లభియింప బో కెప్పడు పస్తుల మాడెడువారి వెక్కిరిం పనొ తెలియంగరాదు కలవారి కడన్‌ రవి బంటుకాడుగా ఆ తోలినంజ (పొద్దుల తయారయి వెల్లని గుబ మెక్కి [పా భాత సమీర పంక్తులవి స్వాగత మిచ్చుచునుండ నొక్క వి థ్యాత చమూపతి (పవరు డాపురపీధిని బోవుచుండె, ద ర్పాతిశయమ్ము దోప వదనాంబుజ మందున [పస్ఫుటమ్ముగన్‌' అతి వేగమ్మున దోవు నాతని మనోవ్యాపార "మేరీతిదో కతమేుచూ భటు లెవ్వరాతనికి (పక్కంబోవ రాందగోళనా

సితి కన్చింపదు మోమునందు మది ను ద్వేగంబు లే దన్యభూ

డు

పతు లవ్వారును దండువచ్చినటు చెప్పంజాల మిప్పట్టునన్‌ = పురముగమించి ఆత డడవుల్‌ జొరి దూరపకొండ నె తముల్‌ దరిసి (పవాహ వేగమున దాటగ శక్యముకొని యళుని బృరముగ దాటి చెందుల నీవాసములన్‌ గని చూడవచ్చు ఆ దొరలను పల్కారించి వినతుల్‌ గొని ముందుకు సాగిపో వుచున్‌. ఎడనెడ నెండదెబ్బ కొకయించుక నిల్చిన వెళ చెంచెతల్‌

కడు ముద మొప్ప నిస్పపువు కలును మామిడి తార్మడ, చారప పం డుగరలీయ వొనిగొని యు తమ మెన ఇరీదు పటుస

ర! వాల్‌ మొనా వని చ్చడమిులు సెల్ల లిచ్చి సరసంబగు పల్కుూల సంపె వారలన్‌,

3౮

పకపక నవ్వి పాంధుల కుపాయన మియగ బీల్చుచున్న ఫో లిక తెలజొన్న కంకులు ధరితతికి డిగిన క ల్పభూజముల్‌ చకితుల జేయు మానవుల ; స్వాగత గీతము లాలపించు దూ తికలయి తుమ్మెదల్‌ మనసు తీపిని పాటలలోన చూ 'పెడిన్‌. ఎలమి పొసేళ్ళ జంట మదమెక్కి శిరమ్ములు (బద్రలౌ నటుల్‌ బలిమిని తాక తదుధిరపం కులు వాకలు కట్రనట్లు మ బ్బులు చరియించు ఆకసము మోదున నెల్టిని రంగుతోడ మిం చుల దొరసాని నవ్వుకొనుచున్‌ తన మేలిముసుంగు తీయగా గొజెల మంద మునడవ గొంగడి మూప్పన గప్పి కొంకిచే కల్ద బుజాన బెట్ట 'పెడగా జను గ్‌ జైల బిట్రదల్చుచున్‌ వెజటిపదాలతో పనుల వెంబడి సొాగెడి గొలదోయ డా గుద్దపురౌతు జూచి తలగుడ్త అదాటున దీసి (మొక్కి=నన్‌ .

గుజమాపి నేలకున్‌ డిగి సరదారు

చెటుసీడ [కింద జేరి, వెంత

నలబండ పెన నడు మొకింతగ వాల్చి

కళల మడుగ దొడగె కోసరికొసరి, “తాతా, సంగతు లేమిపే పయిరు చందంబెట్లు రీయటికిన్‌ ర తుర్‌ శసు బకాయి పెటరుకదా ;[గామాధికారుర్‌ మిమున్‌ తేతెండంచు అనేక కులములు “క ప్రీ'చేసి సివింతు రె నీతిం దప్పక గొడపుల్లరి (పజాసీకంబు చెల్లించునే.

టే

చెరువు మరమ్మతుల్‌ జరిగి చేలకు బాగుగ నీరుపాజునే ధరలు సలిసుగా నిలిచి ధాన్యము బీదల కందివచ్చునే పరులకు దేహమమ్ముకొను వారికీ చక్కగ కూలి గిట్టు నే సరిపడునట్లుగా ససుల సంతతి కబ్బునె పచ్చి మేతయున్‌, అనవిని కంటిచూపునకు అడనదుగా చెయివెటుకొంచు “ఓ ఘనమగు దేవరా । వినుడు. కాలము బెటగ మారె నేడు మా వనట తొలంగురీతి కనుపటదు; పన్నుల భార మెక్కు_ డె చనిరి పొలాలు వీడి 'పెలుచన్‌ పరసీమల వెంట కర్షకుల. ఆ చింతతోపు దా యున్న ఖ౦[డీక

చోడి జాపడొకండు వడి పోయె, ఆ కుంట 3మరుగా నగుపించు కోండ, మౌ

"పెదకాపు విడుదల పైపై నిరుడు ఆ యాత పొదల కె దారు పగాలటో

భటవ రి యీనాము పాడు వడియె ఆ పీరశై న మాన్యము గొల్లు దిగిరాక

చవుడెత్తె గురుగు చించలులు బలి? ఏమి పాపమొ యెబజుగ మిటీవిధాన భీతి యెర్చడె దేవరా; ఠె తులంమ ఆరుగాలము కాచుకొన్నటి పంట దోగుకొనిి పోవ సర్కారు దూతలెలమి.

టీ]

తూములు పూడిపోయె వినతుర్‌ పొనరించిన వ్యర్ధమయ్యె, వొ ధామయమమయ్ము రై తుల కథా విధ మాలన సేయు దిక్కులే 'దేమనిచెప్ప, పన్ను బెడ దింతనరాదు భటుల్‌ తలారు లీ (గామములెల్ల కొలగొనగా అవు, కాదనువారు బేరయా |; సాగుకు లాయకె విడువ జాలని బంజరు చాలయున్నదీ హవా లాగున దాని దున్నుకొన రండని బీదల కీయవచ్చు గా సీ గమనింపకియ్యది పనింగొని మోతుబరీలకిచ్చి వా 'రేగతి బడు వెట్టిన చలింపరు కుక్కిన పేలుగా దెౌరరల్‌, కళ్ళములోని పంటకొజ3. పడివతురు దండిగా దోరల్‌ బిళ్ళజవానులున్‌ పసిడి బె త్రమువారలు, కారుకో నలున్‌ మళ్ళకు సీరుగట్లు అజమాయిషీ దారులు, వారు ఏవీరనన్‌ చెల్లదు, నాలిముచ్చు లవనిన్‌ పరభాగ్య సుఖోపజీవనుర్‌ 3 తుల కషముఠ్‌ తెలియరారు గదా దొర లెన్నడెన, ని ర్చీతి చరించు వంచకుల పీడ వదల్ప రిదేమీ పాపమో వాతరు సయరెందయలకు కరకబాధలు : మొజవెటినన్‌ ఇ ఉత్త ౬ సీత్రికి చోటులేదొ, దయనీయము హాలిక దుసితిన్‌ గనన్‌, ఫి కల దిటకొ క్క [కోశమున “కప్పలవాగి"ను నేరు, దాని కా వల గనిపించుచుండు పదివందల కుంటల నలనేల, కొం మ్‌. డలబడీి వచ్చువెల్లువకు నాశమగున్‌ పతి నత్ప్సరమ్ము శ్పె రులు, నది కానకట నేవరున్‌ దల'పెటరు పద్య్మనాయకుల్‌ * లు ళు తం

అని పలికిన గొలని గని

కనికరమున రాజదూత కటకటబడి ; *నే

కనుగొంటి నెల్లదుసి సతి

వినిపించెద నృపతికడ సవి సర రీతిన్‌* అనునయ వాక్యముల పలికి యాదవ వృద్దుని నాగనంప్కి గ క్కృ్టూన సరదారు పన్నీమ ముఖుండయి సూర్నుడు నె తిమీదుగా జనుటకిమున్న ఆకదిరి చాయలదోయె ; పరీ మళమ్ముతో ఘసమగు స్వాగత మ్మిడియె గంధవహుండట మల్లైతోటలన్‌, “గుసగుస"లాడుకొంచు తమ కొంపలు ముందుక పోయినటుగా ముసరిరి పెక్కు పౌరజనముర్‌ నడు వీధుల రచ్చబండలన్‌ విసువు విరామ మెంచక నవీనపు టాశ్వికు జాడతీయ, మా నసమున వింతకో ర్కె ద్విగుణంబయి వేగిర'పెట్టుచుండగా. “అరవీ దేశపు బేరగాడెచట తావెయుండు ; ఈయూర వా డరుది గుల్రపు పందెగాడట నిజంబా, వాని యావాసమె ట్రరుగంగావలే, తోవ దెల్పు*డని అభ్యర్థింప సర్లారు, ఆ పురవీధిం జను నర్చకుం డెదురుగా పొమ్మంచు చేజూపినన్‌. పడమటి పిల్లవా డెగురవె చిన బంగరు బంతి మింటికిన్‌ వడి జని తాకి భూమిపయి (వాలిన పోలిక, సూర్యబింబ మ ప్వుడె అపర్శాదిజేరె ; అలవోకగ చీకటి నాట్యక త్తె పా వడ చెజగుర్‌ ధరాతలను [పాకె మనోహర లాస్యభంగిమన్‌.

తేవే

(శ్రీనరనీింహు దేవళము చెంత శిలామయ వేదికా సుఖా పేనుని మోహియారుగని చిర్నగవొప్పగ బల్యారించి, భూ జాని రచించి పంపిన వసంత మహోత్సవ పతికా శుభా హ్వాన మొసంగె సంత దళవాయి విన్మమత దోప మోమునన్‌, ప్మతిక సొాంతమున్‌ చదివి పారివచంగడుని కు్కుటతీరు లే చు మ్మాత మెజుంగజాలని అమాయకు డాయవనావతంసు డీ మెతికి సంతసించి 'నియమంబుగ గుజపు పందెమందునన్‌ చాలా థి ప్మాత వహింప వతు"నని పల్కె మహీపతి దూత చెంగటన్‌, (పభు డీరీతి వినోద కొంక్ష మము నాహ్వానించి మన్నించిడు రభ దుస్వ్పాధ్య తురంగ చోదన కళా (పావీణ్యముం జూప వే డె, భళి । యంతరసజశేఖరుడు |; పోటిగుబ్టిపున్‌ స్వారి నే నభిమానించిన విద్యకావున అసన్య _పొధి జూపించెదన్‌, అనుచు స్వ్మప్రతాప మభివరము చేసి మస

సొాగనం'పె నతిధి స తమువడి ఊరి వెంట పొజు ఏరు దాపెడుదాక రాతి చిలీ తలంపు రాపిడిబడె, నముదసటి నొటి మాపున హుమాయిని సిద్ధముచెసి పందెపున్‌ తెజగులు మర్మముల్‌ గలిపి నేర్పుగ జీనమరించి పొప ల చ్చెరువన జూడ, గుల్లపువబీరు మజాగ సవారిచేసి రా తిరి తొలిజాముకే చనె సతివిరహారుడు రాజధానికిన్‌.

తడ

పాతర్త పల్లె జొచ్చి వి జాతీయు డతండు రాజసత్క్బృతుడై , ఆ రాతిరి యధోచితముగా ఆతిధ్యము స్వికరించి ఆహ్లాదించెన్‌. ఆనదురునాడు పంచమి, మహావిభవంబున నొ 'ప్పె పట్టణం దౌమనుజాధిపుండు ప్రరమంతయు నుత్సవవార్త చాట, ఆ రామము సందు మన్మధ పరంఎగి పాజలు సల్బ్పబూనిరా రామలు భూమి పాలునకు (శావ్యముగా మభుగీతి బాడుచున్‌. పురి శృంగాటక సీిమలందు తరుణుల్‌ ముత్యాల (ముగ్గుల్‌ మనో హరముల్‌ తీర్చిరి, చిితలేఖకులు విదాచాతురిన్‌ జూపి, చి త్తరువుల్‌ (వాసిరి వీధికుడ్గముల, (ప్రాత ర్వేళలన్‌ గాయకుర్‌ స్మరు గీ రించిరి (శావ్యగానమున తత్ప్చౌాధాంతరాళంబులన్‌. వి్శిపవినోదులున్‌ పగటివేసము వారలు, యక్షగాన వి ద్యా_పవణుల్‌ వధాన కవితా నిధు లాళువు చెప్పు బట్టులున్‌ స్వ్మ్మపతిభా (పసిద్ద నటసంతతి, తోల్చొమ లాటకొాంగడు, ఖ డ (సకటెక శిక్షణ నఖండ యశస్కులు వ్‌ట జొచ్చినన్‌. కొందలణు కఅసాము చెణుకుల్‌ (సకటించి సెబాసటంచు, మె చ్చందగు నేర్పుజూపిరి, (సశ సముగా విలుకాంటడు బాణముల్‌ సందెము లొడ్డి యెక్కిడి బలమ్మును లాఘవమున్‌ (ప్రదర్శనా నందనముగా వెలార్చిరి సనాతన యుద్దకళా విదగ్గులె.

టే

“కొంచెము సేపటన్‌ జరుగు గుబ్రిపు సందెము లెల్లవార లే తెంచి యదధోచితాసనతతిన్‌ సుఖము౦డుడు, రాజదూత శా సించిన చోట గుఅములు సిద్ధముజేసి నిలుండు సందెకాం”' 6 (డంచు తలారి చాట (పజలందరు నిశ్చలతన్‌ భజింపగన్‌. అనుగుం గూతురు రాణీ బాంధవులు సౌధాగంబు లఅందుండు సో రణగండ్త న్నిలుచుండి, ఘోటకగతి (పాఏణ్యమున్‌ అశ్వ చో దన నె పుణ్య మనూన సంభమ భయోత్సాహంబులంగాంచి నె మ్మనమందున్‌ గొనియాడి రాశ్వికుల సమ్యుక్రీడనా వై ఖరిన్‌ పరువె త్తెన్‌ జవనాశ్వ సంతతులు కుష్య న్నేతయుగ్యంబు స త(ర భావంబు వెలార్చ చ్మకగతి తిర్పంబడ వూః£హంబునన్‌ క్ర శ వ్యూ తరటుళ్‌ చేసె ననేక రీతుల అనన్య, పొఢి దీపించి, చూ పరు లాశ్చర్యమునన్‌ మునింగి నుతియింపన్‌ ముక్త కంర౦ంబులన్‌. ముందే గమ్యము జేరుకోర్కైె మదిలో మోసె తి పృష్పింసని స్పందేహంబుగ గ్‌ల్చు తధ్యమను విశ్వాసంబుతో నాళ్వికుల్‌ సందర్భోచిత రీతి చోదనకళా చాతుర్యముం జూపి,రొ నందం బచ్చటివారి మోముల విలీనంబె (పకాశింపగన్‌. ఆకాశంబున లేచె నొక్క హయమౌరా రౌతు చేకోలచే తాకన్‌, తాండవకేళి సల్బుచు దిశల్‌ తానె విజృంభించిరా (దాకారమ్మున విస్బులింగములు న్మేతాంతమ్ములన్‌ వెల్వడన' మూకీభావమునం గనుంగొని జనంబుల్‌ బొమ్మలె నిల్వగా. 46

“అ౮౭రే, కొంచెము వెన్క-బిడ్డది కదయ్యా వెల్లగుల్లంబు; మ్‌ రెజబుగం జాలరు గాని పొట్రిపసరం బెంతోచలాకీ సుమీ నిరుడే దీని కగ డ దాటు నొడుపల్‌ నేర్పించినా' రంచు బర్‌ తరహాలన్‌ వొగడంగ జొచ్చిరి జనుర్‌ తండోప తండంబులె. ఒకడు ద్వేగము పటలేక బుజమందున్నట్టి చేలంబు సొ రెకు 'పెపె విసరంగ మింటి దెసగా (వేలాడె ఆయు తరీ యొజణ మానా ణణాటీ యక మాకొశమునందు గాలిపటమా యన్నటు ; పందెం బదెం థ్‌ తకు గొనీ ముగియంగరాక పర మోత్ప్సాహంబు కల్పించినన్‌. కటికి దర్శిదుడివ్వడొ దగాపడి కలిన వానిచేత, సం ళా కటమున ఆలుబిడలను కన స్రటగించి, పరొయిదేశ మె ౮కి చృటికొ [వయాణ మయ్యెనన సారసమితుడు పళ్చిమాబి చీ మ 0 కటి పడుచుండగా జనె నెకొయెకి సిగున నెలబవొరుచాన్‌, నో ఉం [కొతగ బావగా 6ఆమరుకొన్నపు డంతయు లజచేత మో మె తగరాక తల్చుమరు గనంతటచేరి, అతండు నప్వినన్‌ త తరమంది భీతి చరణంబులు తొ[(టువడంగబారు ఆ బి తరవోఠె (గుంకె నినవింబము పశ్చిమ సాగరంబునన్‌ రయమున మోహియారుని తురంగము చితత విచ్చిత రీతులన్‌ జయమువరింప నాగునెడ, చాటుగ నవ్వడొ యీటొవెచిదు రయమున కుజరొతును ధరంబడవె చి సపలాయనింప, ఈ 6ళ వానా భయద విషాద కారక విపర్యయ మచ్చటివారి వేచినన్‌. లీ

(పజలెల్లన్‌ దిలకింప కన్మా అగి పోవంజాలు ఆహంతపై

నిజఖడ్గందబులు దూసి వెంటబడి దండింపంగ నయ్యాశ్విక

[వజ మప్పట్లున నాల్గు దిక్కులకు వాజంజొచ్చె 'పెస్టికటిన్‌'

రజకుల్‌ పటిరి కాగడాత్‌ భయవిచార స్వాంతులె ముందటన్‌,

“హాహాికారము లుప్పతిల్ల నట పొరానీకమందె ల్రైెడన్‌

ఈహాంనా చరణమ్ము చోద్యమని గర్హింపంగ "'పెక్కుంటడు; “రా

జేహత్యన్‌ పురికొల్స కున్న నిటు చూచీచూడనట్లుండ డ౦"

చూహింపంజని రింకకొంద అదియుమో శంక వేధింపగన్‌,

రాజు నమాత్యులు బంధులు

భూజనులును చేష్టలుడిగి పోయిరి ; 'పెలుచన్‌

రాజు (పధానిని జూచెను

రాజితమతియౌో [ప్రధాని రాజుం జూచెన్‌.

రాజు (ప్రధానమంత్రి వివరం బడుగండు దురాగతమ్ము నే

యోజ నేవండు చేసెననియున్‌ తరచండ సలే; చమూసతిన్‌

వొజిదళాధికారి పిలువం డిక నెవ్వని మోముజూడ డే

దో జడువోలె వంచి ముఖతోయజ మల్లన మౌన మూ ర్రియై.,

ఇట్టుల కొంత సేపు జననేలికపీరము డిగ్గి మంతి యూ

కొటుచు వెంటరాజని నిగూఢముగా తన మేడ జొచ్చి ఈ

గుటెటు దాచనొనని దిగుల్చ్బడి మంతనమాడి అంతతో

బెటుగ మిన్నకుండ నొకబింకము పొంకము దోప మోమునన్‌, తగి

వెనువెంటనే ధరణీపతి

తన చెంతకు మంృతిబిలిచి “త్వరగా సీవీ

పనిబూని యవను దేహము

ఖననము చేయింపుి మనియె కాతరపడుచున్‌. మంతి తలారులం బిలిచి మంతనమాడి యెదోవిధాన ద సర్యత్రము పన్ని ముస్లిము మతస్టుని దేహము మాటిరండనన్‌ నముంతప్పు బొమ్మల బైదుజబుమాట వచింసక దుషభావనా తంతులు మీటుకొంచు త్వరితన్ముగ పందెపుభూమి జొచ్చినన్‌,

ఈలోన సఖులు మోహ్యా

రేలీలన్‌ చంపసబడెనొ మెటిగింపగ, ను

ద్వేలంబగు రోషంబున

బాలారత్నంబు చంట(ద్రవదన కుపితయె చర చర సౌధముందిగి విశాల వనాంతర సీవు జొచ్చిస త్వరనుగ ఏీరప్పుతుని పదద్ముల సంకితమైన భూమిని బృరముగ జొచ్చి, నాధుని శవమ్ము బుజమ్బుున దాల్చి సాహస స్ఫురణ దలిర్ప తండికొలువున్‌ దరిసెన్‌ పరనాద్చుతంబుగన్‌ , పిలిచి నృపాలు చెంతజని విరవతి వత కం౦పితాంగయె గళ మొకయింత గద్గదముగా వినిపించె, కిరాత కృత్య్థమున్‌ సలిపన తీరు తద్దురిత చర్యకు కారకులె నవారి చే షలు కీతవ (పకారములు సర్వము చూసకు లబమందగా.

ఉం

శీ 1/

*“ఇదియేనా తమ ధర్మనిర్రయము తండీ । మాయమర్మ౦బులన్‌ మదిలో నేరని పుణ్యు పందెప్పమిషన్‌ రావించి చంపింపగా పదక మ్మిట్టుల పన్ని లోకమున శుంభిత్కీ్తి నార్జింప బో యెదవో పాలకనీతి యిట్టిదపు నేమి, న్యాయ మిట్లుండునా; చిచ్చు రగిల్పినావు నృపశేఖర నాదు హృదంతరాళమం దచ్చపు కచ్చ కూతురనిమైన తలంపక స్వర్గఎధికిన్‌ నిచ్చెనవై చి నందనవనీ నవసీమల సంచరింపగా నుచ్చట పడ్డవాడవా (ప్రభూ | నిజధర్మ పరాయణుండ వై. ఇదిగో యీతని తోడనే చనెద, నెందే రొరవంబున్నచో అది మాయిర్వుర స్వరభూమియగు భూపా, కూతు జంపించిస మ్ముదమున్‌ జెందుము, వంశ గొరవమి పొల్ప్చుంగాందు లెమ్మింక లైదులే హైందవ ధర్య్మరక్షకుడు నా కీర్తిన్‌ సమార్జించుచున్‌ 'సెలవిప్పింపుము తర్మికి న్యాప్రియునితో జీవమ్ములన్‌ బాయగా వలతున్‌ నే సహధర్న్మచారిణిగ నిర్వర్తించి కర్తవ్యమున్‌ కలకొలమ్ము చర్మితలో నిలుచు మాగాధావిశేషమ్ము ని ర్మలమై _పేమకు నంకితమ్మయి విశాలంబైన వశ్యంబునన్‌ ఫసుపుం గుంకుము చీరసారెలు ధరింసంజేసి అ తింటికిన్‌ నీసుగుం బం'పెడు తండి కూతుచితి తానే నిస్సుముట్టించి సయ తసముం జందగవచ్చు; జీవితము ధన్యంబాౌను భూవాల మ్‌ కసి యీనాటికి దీరిపోయె, నిక సౌఖ్యందొప్ప నిదింపుడీ।

ఫీ

ఫొతులలోన బిడను [పమోదముతో నలరించి పెంచి రా జోతమ; ముద్దుముచ్చట అసూనముణా తిలకించి, గుండెలో కతులమేడ కటుకొని కిన్నకుమారిని గొంతుకోయగా వర్తురె మిమ్ముబోంట్లు; పరిపాలక నీతియనంగ నిట్టి దే: ఆనందాబి తరంగ మాలికల నొయ్యారింబుగా నూగి దూ రానన్‌ గన్నడు ముగ్గమోహన సుపర్‌ ద్వీహిమున్‌' జేరగా బూనన్‌ భీకర యంయ పక్‌ ని తలంపుడ్‌ వమ్ముగావించె, త౦ (డీ 1 నీకన్నులు చల్లగా మనుమికన్‌ వేయేంద్లు లప్దర్ధివె .

అనుచు భ్రర్భపాడ వనజమ్ములకు (మొక్కి

(పేకశాళి పొగడ వీరవనిత

ఖగడమూని (ఫళశయకాల రుుదాణియె

లన మనోగతిమ్ము వినగ బల్కె... ' ఈరని దక్క అన్యు వరియింప నటంచు (ప్రతిజ గెంటి, ప్తి జాతికి థి రృుపాద పరిచర్య్మయె కామ్యము, కాన వీని తో డ్రై తనువున్‌ త్యజించెది నటంచును వేగ నికృత్త కంరయె ్యాతి గడించె భారత వియత్పధమనందున వేగు జుక్కయె.

అచటి వారు కన్ను లస్ప్బగించి సమస్త

సంఘటనము గాంచి చలన ముడిగి

రాతి బొమ్మ లట్లు రాపడి నిలుచుస్న

అందొకండు వృద్దు డనియె నిద్దు,

ఖే!

"పభువు 1లొక్క విన్నపము మాది మన్నింప వలయు... వీరి దేహములను కదిరి చేర్చి యట సమాధి చేయగ వలతుము చివరి దర్శనమ్ము చేయ (పజలు." మారు వలుకకుండ మనుజాధిప్పడు లేచి మందిరంబుజేరె _. మం్యతివర్యు డింగితంబెశీంగి యేలిక ముదలగా సెలవెసంగె కదిరి జేర్చ మృతుల. ఉః రేగించిరి కదిరీ పౌరులు మృతదంపతులను బద్ధాంజలులై గౌరవ లాంఛనములతో వీరోచిత భంగి రాజవీధుల వెంటన్‌. పూలు కుంకుమంబు బుక్కాము చల్లిరి కప్పురపు నివొళ్ళు కర మొసంగి వారుబోసి (మొక్కి, నారీసమూహముల్‌ “పుజణ్యజనులు మరల పుట" రనిరి. [పజల కంటినీరు [ప్రవహించి వెల్లువై వారీ పాదసీమ వాగు పాటె, కొతడరాళ్ళు మెని కండలు చెండి, ఆ వమాూనవో త్తముల సమాధి కట్పెం

వ్‌ల్తి

వారి పాదధూళి వరియించి వేన వేల్‌ జనులు తీర్రయా్యత సలుపుచుందు చావులేదు వారి సచ్చరి త్రమునకు యుగ యుగాల వెల్తు (పగతి వారు, రప

ఫల శం త్రి వెలుగం బోయెద రమ్మహామహులు వేవేలేండ్లు జాబిలి న వ్వుల పూదోటల చెంత పారెడు హిమూంబు స్వచ్చవూరంబు చ ల్వలు కొల్లరగొని తూగుటు య్యెలల లీలాభోగులై యూగిక న్నుల లోనన్‌ వలపున్‌ నివాళు లిడుకొంచున్‌ తారకా మూరులె, అని చొంఐ వెలుగం బోయెద రమ్మహామహులు, వేవేలేండ్లు మందాకినీ సలిలోతుంగ తరంగ శీకరములన్‌ స్నానంబు గావించి త త్పులినో ర్వీస్తలి మందమారుతముతో దోబూచులాడంగ [కొం దలపుల్‌ గల్గు మరాళదంపతులతో తదాత్మ్య మూహించుచున్‌ , వెలుగం బోయెద రిమ్మహామహులు, వేవేలేండ్లు స్వార్రానికిన్‌ బలియె పోయిన [పేమ య్యాతికవరుల్‌ పన్నుండు గోరీలపై నిలుపంబడ నవ్నాశుదీపికల కాంతిన్‌ బోలె సందీప్తమె 0 యా. జిలుగుం జీకటి బార్మదోలి విజయ (శీ గాంచి వరిలుచున్‌. అగా 1 జనో క మె హా క ఎ మ ఇ. సల సీ ం."