Telugu భాస్కర శతకము_తెలియదు_1920_81 P_SVKA103B138 - anilvaranasi/indianlanguages GitHub Wiki

న ౩. ఆ. ఇ త్‌ _ న్నే న్‌ - / ॥ ॥ న. ౬ శ న్‌ _ _ న్న. క ౌ ల భన _ సాం క న్‌ | ఈం కై నా నై ు టయ” న " శ “ ం" ఇ ః , శ్‌ న రట ప ॥ యు శ ప్రా “వే టి జీ ॥/ సో లీ _ = + కలే. క హీ ॥ ( - _ ల" శా + ల టు న తో _ . “| జే ఎ కస్త. గా భ్‌ ఆక త్‌ ళ్‌ న. క గజి రా ణయ లొలటితి =. ళా న్య గ క వు గ్‌ [ ఆక | | మ. న్‌ కన శ జా - క్ష - " థీ న్నీ - ఇ + న! _ ఇ పు. ౯ ష . _ న!

• ఖు క [ 1 ॥ | న. ఉం. న. కొ త - ॥ మ , సతీ గి ఖ్‌ | క | ॥ ॥ న్‌ | | ॥ | _ . ॥ ను (జై ఇ్సా ఇ న గ | 1 | - ఎ" _ ౯ క్‌ జై క, వ . య _ ఇ | న్‌ జ || | - దే ట్‌ " 4 ॥ | వావిళ . రామసాళమితా ను లుఅండ్‌ సన్స్‌ వారిచేం గ త న్న + స. తీ వా! 806 ఇ60560౯764. | ॥ | అ

• జీ శి /. నే క. న. _ శీ.

రా ఈం న. క10166 0? ఇ 4 నెల ఉ కి శని! కంర లేల డ 3053 2 ఠీ 74ఉాచమ04 * విఇ2565 కక్‌ జ ఉ*ష5. బాల 1920 గ ౬,095 (౮

శత త యత మమ మమత పష త మ బటట చ చస షట షట వటట చవర చడ షష నత వన ళా ఆ ెౌమాయనమః ల నత నై స్క రశవతనక ము టీఠాతార సనిషనహితఖు అవతారిక, తెలు/గుఫావమలోం. గఅ నితిబోధకము లగు నశకములలో భాస్క్రశశకము శ్ర థఛానమయినది, ఇందుం ట్ర, త్రి పద్యమును దృష్టాంతాలం కారము గలిగియుర ది ఒక్కాకయె డం బద్యపునడక తొట్ర్రువకుచున్నను మొత్తమున కీశగకము రమ్యుముగ నే యున్నది. రచించినయాగం జవం సిస్టరింప నలను పడదనుగాసి ప్రాచ్యలిఖత భాండాగారపు గ్రంథమున మారద జ = న్ని 'వెంకయ రచించెనని జౌా౯దొరగారిచే వాయంటబఒయున్నది, ఉ. శ్రీగలభాగ్యశాలికడం జేరగ వత్తురు తారు దారె దూ రాగమన ప, యాూసమున కాదట నొర్చ్నియు నైన నిల్వను ల 6౧___ ద్యోగము చేసి రిత్ననిలయుం డన కాదె సమ_స్తృవాహినుల్‌ సాగరు శేరు చెల ముసిసన్నుత ముదుకుుమూ ర ఫఖెస్కరా! వ “ (0 శతు టీ. మునినన్ను తజమునులచేంబొగడలయిడిను మద్దుకుమూ ర్హి= నాగురు స్వరూ ఫు ండవగు, ఫాస్క్మ_రా=సూర్యుండా (జనులు్రుుదూరాగమన ప్ర,యాన మునకున్‌ =దూరము గుండిచచ్చుట చెత గలి గినబడలికను, ఓర్చియు5 నిల్వక = నివసించుటకు, ఉద్యోగ ముచెసి=యత్నించి, తాగుతారు ఎ=తమకె తామ్మె ఆ దటక = గ్రేమచేతు గల భాగ్య శాలిక క లిమిగ లసంపన్ను ని, చరంగపత్తురు. సమ _సవాహినుల్‌ =లఅన్నినదులును సాగరుక-జఐసము ద్రు,ని, చెరుకెల్లక, రతర్ననిలయుండనికా దె=రత్నములకు -నెలవనియీక చా,

రీ భాస్క_్రళ తక్రము తా, మనుజు 'లెన్నికస్టములయబుడిరైొనను ధనవంతుని చెంత నే బే ళ₹దరు. నద లెన్నిసంకలందిరిగియు తుదకు రత్నములుగలవాండనియేకచా సముము, నియేరుట, క్షే ఉం. అంగన నమ్మరాదు తనయం కెకు 'రాసిమహాబలాథ్య్యుు వే భంగుల మాయ లొడ్డి చెజుపం దలపెట్టు వివే! యెనసా రంగధరుం బదంబులు కరంబులు గోయలం బేనె. దొల్లి చి శ౮౦గి యనేకముల్‌ నుడువరానికుయు క్రులుపన్ని శాస్క్మ్రరాంఓ టీ భాన,.రా ' తనయంశెకుకా = తనవశమునకు, రానిమహీబలా ఢ్య్య౯ = రానిగొష్పబల ముగలవాని నె నను వేధంగుల౯ = వేయిరీతుల చేతు మాయలు, ఒ్వ=చెస్స్‌ చెబుప౯ -,తల పెట్టుక, అ౦గనక =ఆండు దానినినదు రాదు తొల్లి=పూర్వము చితాంగి_చిత్రాంగియనురాణ్కి సారంగధరుకాణ నవికొన.క్రగు సారంగధరున్సి నుడునక- = వెప్పుటక్కు రానికయు కృలు== వీలు-గానస శెడయూహలనము పన్ని == కలిఇంచి పదములు = పాదములను | 6వ వ్‌ య లి కి జీ ఫి కరవ్యులు =ఇజత్రులను, క్రోయం౫౦జేనెకా == నటికిం చెను. తా. ఎంతటచానినెనను మవూయలచె 'బేలనొనర్చి పాడుచయు నాయడు డాని పవంయడును నమ్మంగూడదు, పూర్వము చిత్రాంగియనునదె పలు దెజంగుల లేనినిలధల మోపి రాకొమరకునిసారంగధరుని కెలునేతులు నథటికింపదా,.

ఆ. అక్కర పాటువచ్చుసమయంబునం జుట్టము లొాక్క_్రరొక్కరి౯ మక్కువ నుద్ధరించుటలు మెతికిం జూడంగ యు క్ష మేనుసోూ యుక్కట నీటిలో మెరక నో డలబండ్లును బండ్ల నొడలు౯ దక్క-క నద్చు చుండుట నిడానము గాదె తలంప భాస్కరా.త

టీ భాస్కరా! అక్క_ర పాటు= ఆవళ్యకత్య వచ్చుసనమయంబునకా, చుట్టములుు ఒక్కా_రొక్క_రిక =జఒకరినొ క రు మక్కువక = కూరిమి చేత్మ ఉద్ధ రించుటలు=క ప్రములనుండి 'లేసదీయుటలు చూడ6(గక౯ాయోచిరపంలగా, మెత్రి,కిక= చెలిమిక్సి యుక్త మేసుమా.ఒక్క_టక=జఒకప్పుడు, నీటిలోకా కీ డఅక-==నాపలయందు, బండ్లున్కు మెరక = మెట్రభూమియంద్యుబండ్లక

టీకా తాత్చర్యసహితము ల్‌ ఓడలుకా తక్క_కజవిడుసక్క వచ్చుచుండుట) తలంపజా = విచారింపలగా, నిదానము= హేతువు కాదెజకెచా, తౌ. లోకమున బంధువులగువా టొకరొ3 రిక్‌ సమయమువచ్చినప్పుడు తోడ్చడి కౌర్యములగడపుటయే స్నేహమునకు ఫలము. నీటియందు ఓడలు బండ్లను 'మెట్ట-నేలల బం డోడలను పరస్పరము నడుఫుచుండుటం జూతు ముగదాొ,

చ, అడిగినయట్రియాచకులయాళ "అజుంగక లొవ రె కడపిన ధర్మ చేవత యొకానొకయప్పుడు నీదు వాన శె య్యుడల నదెట్లు పాలు శమశకిచ్చునె యచ్చటనై న లశగలక౯ గుడువ౧గ నీనివో. 7రలి గోవులు త్రను_ నుగాక థభాస్క్రరాంక్తీ

టీ. భాస్కరా ' నరుడు లోవ ్ర్రియై = పీటికిగొట్రుతనముగఅ వాండ్రై అడిగినయట్టియా-చక్రలయాళలు, ఎజుంగక= తెలియక కవటవనకొణు పుచ్చినయెడల్క ఒకా నొకప్పుడును, ఎప్పటికిన్మి ఎయ్యెడలను = ఏ వోటన్యూ వానికికాజ(తనకుక లిగియున్నను యాచించినవారి కీయని), లోభికి, ధర్మ "చేస వధర్మ మనెడు 'దెసముఈదు=ఈయదు=( సంపదను కలుగ నియ నం,ఆ గెట్లుజ ఆదియులాగం క లేగణలకాజదూడలను, కుడుపయనినిచోకొ = ( పాలను త్రాగనీయనియెడ్య గోవులు కెరలి=కోఎంచి తన్నునుకొకు పాలు తమ కుజ ఇచ్చు నె-ఇచ్చునా' ఈయవు,

తా. మనుజుండు లోభిమయైై అడీగిన యాచకులకోరిక దీర్పక నిఠరాళ రించినయెడల వానికి ధర్మదేపత యొపష్పుడును సంపదలనీయదు, ఎల్టంకే అవులు దూడల (గుడుపనీయక, పాలు పితుకుకొన6 దలంచువారిని ఎగిరిపడిదన్ను నుగాని పూలను గొననిచ్చునా? కొననియనవు,

చ. అతిగుణహీనలోఖికిం బదార్థము గల్ర్‌న 'లేక్రయుండిన౯ మితముగ గాని కల్సి గలమోందట నైన భుజంపం డింపుగా సత మని నము దేహమును సంపద నేజులు నిండి పాజీన౯ గతుకల6ల జూచు? గుక్కతనకట్రడ మోాజకయందుఖాస్క రాం

6 భఛాస్క్రరశతకము

టీ, భాస్కరా ' ఆతి. . .లోభికికాజమంచిగుణములు లే నిలో ఖివానిక్కి పదాగర్ధము= వస్తువు, కలినక్షా = ఉండినను లేకయుండినకా మితముగ౯జ ఆల్బముగ స్తే కాన్సి కలి =సంపద్యక లమిందటైైనక ఇంపు-గాక్‌ =్రియే ముగా భుజింపండు. చేహము సంపదకొ సతనముఆని == ఇాళ్యతముఅన్ని నముకా (ఆదియెట్లనంగాాా ఏజులు=నదులు నిండి పొణినక , కుక్క ఎం దుక -=ఎచటనెనన్సు తనవ[వకా=తనపరిమితిని మిజకజరతప్పక గతుకథ గకాచూచుక నాలికతో నంజుకొనజూచుచుండును.

తా. ఏజులు పారళిపాతినను కుక్కు నాలుకకొనతో గతికినట్టు, ఆ-:0ండు తినకు ద న్నము పుప్టలముగాంగల కాలముననెనను కడుపార

నొ లో టు ఆశీ. లా

శు బింపండు,

చ, అదను దలంచికార్స్చి వ్రజ నాదర 'మొప్పనిభుండు కోరిన గదిసి పదాగ్ర మిగు రటు కానక వేగమె కొటి రెం డన౯ా "మొదటికి వూాసమ”ల బొదుగువమవూలన ుుగోసివపాలుగ్య0నే పిదికిసంగాక భూమిం బశుబ్బృందము నెన్వరిశె న భాస్కరా, 6

ట్‌ వాన్కురా' విభుండు=.రాజు అఆదను=సమయమునుు తేలంచి== విచారించి, కూర్చి=రమించి, రగు జక్‌ 3 ఆదరము ఒప్పక-= గొరశముచెలం గంగా కోరినక=ఆడుగ6గాా కదిసి= పద్ద బర్పి పదాగ్ధము=కో రిననస్తువువు, ఇక్తుము. అటుకానక=అది తెలియక వేగము ఎ కొట్టి -హింనించ్చి తేండు, అనకా మొదటికి పూ సము కడా (అఆదియాలా గక దృ) భూమి౯ా పశుబ్బం దముకా=పశువులగుంపున్కు పిదికినంగాకు పొదుగుమూలము. కోసినకొ ఎగ శా జో ఆ తా, రాబెనవాండు, ఎప్పుడును నమయ మెథఠటి6ని (చృజలను మ'ర్యా దతోం భ్రమించి యడిగిన నిక్సరుగాని సమయ'మెలుంగక కోపించి కొట 'తెమ్షనిన ప్రజలు బాధపడుటయీకాని రాజునకు ఫలములేదు. ఎట్లనగా

టీకా తాత్సర్యసహితము గ గోవులనుమచ్చికంేసి పిండికొనిరేని పొలుదొరకునుగాన్సి పొదుగు మొద లంట౧గో సీన "నెపరికై నను పాలుదొరకు నా? దొరకవు. రి చ అనఘుని క్రైనం జేకురు ననగుని గూడి చరించినంతలో

మన మెరియంగ నప్పూ డవమానము !డు ధరిత్రియందు నే క్‌ బా య యనువున నైనం దప్పవు యధార్గము తా నదెయెట్టులన్న చొ నినుమును గహార్చియగ్న నలయింపదె సమెట పెెలటుఫెస్క రొ, వ టీ. ఫాస్క_రా ' ధరిత్తియందుకా = భూమియందు అనుని = తీ మింపందగనివానిన్తి కూడి-కల సి, చరించినంతలో౯-=తిుగుటనుబ ఓ యె, ల లు మనము ఎరియంగకా = మండునట్లుగాా అప్పుడు అవమానము, శకీడుక్‌ == హోనియు, అనఘునికై నకొ = పాపము (తప్పిదము) లేనివానికై నను ఎకు రుకా = ఏర్పడును. ఏయననవుననెనకొ = ఏయుపాయమునను, తప్పవు యథార్థ ము=నిజము తాళ అది, ఎట్టులన్నచోకా సమెటపెట్టు = నుళ్తే పోటు, ఇనుమునుగూర్చి) అగ్నిక =అయినుముతోం బేరిననిప్పును, ఆఅలయి౦ తా, దుషునితో/నాడ మఠతియుసంబంధము లేక పోయిననువానితో 6 గరూడినంతమా 3,ముననె అదుష్షునికి వచ్చుకీడు వానింగూడినవానికిని పచ్చును. గ లు బి చ అలఘుగుణ ప సిద్దు. డగునటిఘునుం ఊొకం డీషు-తె తను౯ టం 6€) 6 ౬ ర వలచి మయొకించు కే మిడిన నానికి మిక్కిలి మేలు చెయుంగా నలిని కువేలు. డొక్కకాణ్‌దెం డడుగుల్‌ దనకిచ్చిన౯ మహో పల వంండుక్చ ముం డ శ్వ వెకభాగ్యము లాశనికీ, జె ధాస్క రా క్ష్‌ న్‌ అ చ షె జి టెం అలఘుగుణ ప్ర, సిస్ధుండు జూ గొప్పగుణముల 6 "బీకవడ నీనవా డు, అగునట్ర ఘనుండు=అయినగొప్పవాండు, ఒకండు, ఇష్టుండు ఐ=,ప్రియు ౮, తనుకా వలచి=్షేమించ్చి ఒకించుక=జఒక కొం చెము, ఏమిడినకా=ఏమియి చ్చినను, వానికికా మిక్కిలి) ములు ప్ర, త్యుషకారము, చేవయులగా చేయును గచ్యా తెలిసి=ఎటీం్సి కుచేలుండు = కుచేలుండు అనునొకమున్తి ఒక్క_కొణీ

8 భాస్క్రళశతకము "చెండు = ఓఒకచేశెండు ఆటుకుల్‌ తనకుకొ ఇచ్చినకొ మహాఫలదు.డు== గొప్పఫలము నిచ్చువా(డగు కృష్ణుండు, ఆతనికిక = కుచెలునక్రు అత్యధిక తాం సద్దుణశాలీి యగుమవాపురుషుండు తనకు ప్రీతితో ఎవరు ఏది నమర్పించినను వారికి మితిలేనిచేలు చెయును, ఉకృషు డు కుచేలుండను ముని తనకు ప్రేమతోంబెట్టిన పిడి కెందడడుకులను గ్ర హించి వానికి గొప్ప సంపద నీయలేదా? 9 చ అవనివిభుండు 'నేరుపరియై చరియించినం. గొల్బువార లె టవగుణు "లన నేమి పనులన్నియు. జేకుజు వారిచేతనే ప్రవిమలనీతిళాలి యగురామునికార్యము మర్క్శ_టంబులే తవిలి యొనర్చవే జలధి డాంటి నునారులణ ద్రుంచి భాస్కరా, టీ, భఛాస్మ_-రా' అపనివిభుండుజ రాజ్యు -సేరుపరియె, చరియించినజాా కొ లర్బ వారలు= బంట్లు, ఎకు అపగుణులు = ెడుగుణము గ లవార్వు అయిన "నేమి వారిచేత నే పనులన్నియుకొా చేకులును=చక్క_యబడును. ( ఏలాగన) (వ్రవిమల సితిళాలి == స్వ చృమగురాజనితిచే వెలుంగువాండుు అగురాముని "కార్యము, మర్క_టంబు లే = కోంతుల్కే తవిలి=పష్టూనుకొన్సి జలధిజసం ద్ర మును దాటి నురాగరులక =రాత నులను, తు,౦చి=వధించ్చి జనర ఏవే జు చేయవా? చేవ్స్‌నవి, శతా. రాజు చతురు.6 ైనయెడల నేవకు లెట్టివానై నను పనులు నెజ వేజును. సీతివిశారదుండగ (శ,రఘురాముని కార్యము చపలచి త్తము లగు తోంతులు చక్క-_.ంజేయవా? రి ఉ. ఆదర మింతలేక నరు: డాత్త్రబలోన్నతి మంచివారికి౯ శేదము చేయుటం దనదువేరి కిం గీ డగు మూలమె టమ ఠి ఆగ అచ న € ర్యాద వారణ్యపూర్వక శిప౯కాదనుజుండు గుణాఢ్యు జైన వ్ర అధ ౨9 అద ఖర స్లోదున శెగ్టు చేసిపళయంబునుబొందండె మున్నుభాస్కరా!

టీకా తాత్సర్యసహితము 0 టీ. ఛాస్కరా ! నరుండ్కు ఆదరమ్యు ఇంతలేక=కొం చెము లేకయు అక్యబలోన్నతికా = తనబలముకలిమిచ్చే మంచివారికికాా. భేదమ్ము బాధ, వేయుటకా, తన ేర్షి కిక = తనపృద్ధికి కీడు అగుకా మూలము = (ఇదియే కీడుపచ్చుటకు మూలమెన) హేతువు ఎట్లు? మున్ను = పూర్వము, అమర్యా ద౯ = అనాదరముతో, హిరణ్యపూర్వకశళిపు = హిరణ్యకళిపుండు, అజా దనుజుండు _- అనెడి రక్క_సుండ్రు గు కాధ్య్యండు ఆ మంచిగుణములు గల వాండు, ఐన చు, ఫవోదునకుకా, ఎస లు (దో, హాము, చేస్పి (ప,ళయంబునుజ= 'నాళమున్తు పొందండె .= పొాందలేదా? తౌ. లోకమున తాను బలముగలవాందీని గర్వించి సాధుజనుల కశ చేసినవాండు తప్పక నశించును. గుణనిధియగు ప్ర, హాదకుమారుని బాధపెట్టి హిరణ్యక శిఫుండు వావ లే చా? ఉ. ఆరయ నెంత నేరుపరియై చరియించిన వాసిదాపున౯ గౌరవ మొప్ప. గూర్చునుపకారిమనుషు, డు లేక మేలుచే కూూఆఅ దదెట్టు హూతుగడగాడునె చూడం బదాబువన్నెబం గారములోననై న వెలిగారము గాడకయున్న భాస్కరా, టీ. భాస్కరా ఆరయకా=విచారింపంగా్యా మనుజుండు, ఎంతచ్సేకు పరి ఐచరియించినకొా వానిదాపునకొ గౌరవము = ఘనత్కే ఒప్పకా కూర్చునుప కారి మనుష్యుండు, లేక్క మేలు చేకూజదు. అదె ఎట్లుఎ ఏలా గనలగా చూడ౯జయోబజింపలా, పదాటుప న్నె బం-గారములోననెన£౯, వెలిగారము కూడకయున్నకా == చేరనియెడల, హత్తుగడ కూడు నె=ఆతుకు నిలుచునా ? తా, గౌరసము గూర్చు చెలికాండులేక తా -నెంతవాలడైనను మను జానకు మేలు జరుగదు. ేలువన్నె బంగార మెనను టంకము లేనిది యితర నస్తువుతోం గలియదుగదడా ? ఉ. ఈవీతి నర్ధకాంతు. మది నెప్పుడు పాయక లోకు లల్ల సం రతుకు. డై నసత్చ్రభునిరాకలం గోరుదు "రెందు! జంద్రికా

శ0 భాస్క్ట్రళశతకము వేతుల బెలంగిచం ద్రుః డుదయించువిధంబునకై చకోరపుం బములు చూడవే యెదు రపారముదంబునుబూని భాస్కరా

టీ భాస్మరా ! ఈక్షీతికా = ఈభూమియందు, ఎల్ల లోకులు మానవృులంద జు, అన్థ కౌంక్క౯ == ధనమం౦ందలీి యాళ చే ఎలప్పుడు 4 ంగి పాయక=విడుపక్క సంరవకుండు = పోషించెడువాండు, ఐననే గ చునిరా కలు=అయిన రాజు సచ్చుటలు, ఎందుక" = ఎవేళను కోమముకు (ఏలా గనలా) చకోరఫుంబతులు వెన్నెలను ద్భావి (బతి కెడు పులు (గులు చంది కౌపిష కా = 'వెన్నెలయందలి యాళచ్శి చెలంగి = వేడుకపడి, చంద్ర ,0ండు, ఊఆదయించువిఫంపునకుకా అయి=ఉదయించుటకయి అప్రార ముదంబును=మిళిలేనినంతసమున్తు పొండి ఎదుగు చూచవవే_-నికీషీంపవా, తా. 'వెన్నెలపులుంగులు వెన్నెలయందలి పతి _ చం మ,నినలెన్సే లోక లెప్పుడును ధనము నాసీిఐచి తిమరాజురాక కెచుకుుచూ చెదకు,

ఉ. ఈకజగమందు€ దా మనుజుల. డండమువోగ [ఈ చెన చెవమా జా ఉం అర్ద ఎర శాం న జరి జన నమ ని జ్‌ ం. ఇట లజయింప్పం జూచయునచ దన్న క్‌ల్పండు నె టన నహ రాజగానూరుం (| నరఘురాముండు గాల్నడం గాయలాకులు౯ భా ఎనమె తగ న్న; బోమిు చపింపలడే మున్ను భాస్కరా

టీ, చాస్య_రా మమజుండు తా౯క , ఈజగమందు, వంత మహాల్నా

"సడకంా తృిమరి.-=త్‌రిగి కోల్చడు౯కా = అంతయు. బో.గొటుకొనును. ఎట

/ శీ ఓ ౧౧ నక మహారాజకువా రుండుు ఐనరఘురాము(డు, "కాయలు. చె్లకాయలను టికితగినట్లు కాల్నడ౯- = కాలినడకతో, పనికికొ=ఆఅవవిక్సి పోయి్యి చరిం

మా హూ

గోల్యోయి బేలయొ తిరుగును.దచళరథునంతవానికి. గువూరుండెన చ, రామచం

బలు రా

చుడు అన్నిటిని విడిచి యడవిలో కూరలు కాయలు భుజించి తిరుగ లే చా?

టీకాతాత్చర్యసహితము శే చ ఉరుకరుణాయుతుండు సమయోచిశ మాత్శ్యదలంచి యుగ వ్యా కృరళువనశశూవీన౯ ఫలముగ గ్రుగుటతధ బ్రముగాదెయంబు దంబురిమినయంతనేకరియ కంజునె్‌ ననము లోకనక్షుణ ౦0౫% సిరచరిపొతవంబున న శపజనంబు 'అజుంగ వాస్ట్రాం

ట్‌. భాన్మరా! ఉరుకరుణాయుతుండు-=అ శితులయెడ గొప్పదయ తోంగూడినప భువ్రు “సమయోచితము=కాల మునకుంద గన దానిని, అక కాజ మనస్సున్యతలంచి, ఉ ౮ వాక్పిరుషకిక=చుజుకుమాటల 'కారివగమును, చూ ఏనకా --కనంబల చినక్సు ఫలము = రాంచగినలాళియు కల్గుట _ దొర సటురథ్య టనే లోక రత ణపిరతర పొరుషం౦ంబునకొ=జనులను కాపాడుటయందలిగ ఫూనికతో, ఆ శే జనంబులు= ఎ వాణును, ఎయలు.గక్షొ స్వ మ్ఫుగువియక్ర ఉండున్నె కురియుమ.

*ా ధయామయు. డగు దోర నమయము కొలది కరినముగా మాట లాడినను సమయము నిచ్చినప్పు డీవిలో. గొజంతజేయండు మేఘము భయ ము గలుగున టి ఉఅమినను వెంటే న 0చునుగ దా 7 క! చ. ఉరుగుణనంతుం దొ శు దనకొండసకారము నేయునప్తుడుం

బరహీశమే మయొనస్పృ వొకవచ్యుున వై వనుగ్‌ిక-- వయలా, నె

అుంగంయు నిక్కమె కద యజదెెనగవ్వముంబ% యెంచయు౯

€ు నా

దదునగవాచ్చినం బచనులసతాలిమినయ'చె నన్న ఫఖాస్కరా |!

టీ. ఫభాస్మ_రా'ఓడు=ఇకరులు తనకుకా ఒండు అపకౌరము=జఒక6 గి కీడు చెయునప్పుడుక్కా ఉరుగుణగంతుండు=గొప్పగుణములు గలవాండు, పర హీఠరము ఏ. పరులకు మేలు నే, ఒనర్చుజా = చేయాను ఒకప 'ఫనకావనను = ఒక ప్పుడున్సు కీడు చేయక కౌక్కా ఎఅులండు. నిక్క మేక దజనిజమేకచా?అది, ఎటనకాొ షెరుంగు కన్వమున్యు పటి, ఎంతయుక = మిక్కిలి తరుపగజొ ౧౧ వ్‌

కేం భఛాస్క్రరళతకము బొచచ్చినక్‌ చిలుక్రందొడంగినన్యు తాలిమిక౯ = ఓరుఫు చెత, వెన్న కా ఈయ చె, తా. గుణపంతుండు పరులు తనకెంళయపకారము, జేసినను ఆయప "కారుల కపకారమునె చేయునుగ్రాని వెట్టంజేయండు.. పెరుంు ఎంతలా తననుక్రలియ ( 'బెట్టనను వెన్ననే యిచ్చునుగ డా? 15 చ, ఉరుబలళాలి నంచు. దమునొ న్రిసియన్యపతి వ, తొంగనా నురతము గోరె నేని కడనుమృది భూతికి _చ్రాణహోని యా శరములు గూల రాఘనవునిచే దళకంకుండు ద్రుుంగి పోవందే యెటజు,గక నీత కాసపడియిష్టుల భృత్యులంగాడిఫాస్కరాం టీ. ఛాస్మ_రా!' మనుజుండు ఉరుబలశాలిక౯ా అంచు౯ =గొప్పబలము గలవా6ండవన్సి తను£౯ా, ఒల్లని యన్యపతి వ, తాంగనాసురతము జ ఒప్పుకొనని యితరకులకాంతపాందు కోరకాొ ఏన్సి అది భూతికిక పెంపు గనుటకు కడసు ము=అంత మేసుమా ప్రాణవాని=పా9ణాపాయము ₹ెకా) దళకం ఠతుండు=పదితలలుగలరావణుండు ఎజలులక, నీతకుకా, ఆసపడి, ఇష్టులక = హిాతులను, భృత్యులక =భటులను, రామునిచే శిరములుు కూలకొ, శత్రుసా పోవంజే= చావండా'

త. తాను బలవపంతు. డనియు ఆఅఆందళకా. డనియు గర్గిరించి పి వత లగుపరసనితలను బలపంత పెట్టు నేని వానియభిన్ఫిద్ధి యంతటితో ముగియునుం శొణములను గోల్యోవును. రావకణానురుండు చే కెలటుగక నీతామవాబేవిని గోరి పుత్రిమి తాాదులతో, గూడ నళించెను గదా? 16 ఉం. ఠలోరక వచ్చు. 'బౌటుపడ కుండన నై నఫలం బద్భప. మే

పారంగం గల్లువానికి. బృయాసము నొందిన దేవదానవుల్‌ వార లటుండంగా నడువు వచ్చినళె రికిం గం గాదె శృంగా రపు బో9వులవ్మీయునుం గౌనుభరత్నము రెండు భాస్కరా! టీ. భాస్కరా! అదృష్టము = మనచేం జూడయిడనిపుణ్యమ్యు వంగి రంగక = పెంఫుగనునట్టు, క లంవానికిక్‌ =కలవానిక్సి పాటు=పళంయత్నమ్యు

టీకా తాత్సర్యసహితము కర పడక, ఉండినక=పాందకపోయినన్తు ఫలంబు ఊరక, వచ్చుకా, ప్రయా సముక =కస్టమునుు ఒందినదేపదానవులు == పొందిన బేనతలు, రాకత్షనులు ఆఅఆటుండలగా, శృంగారపు (బా్రవ్రజసొబగులమాటయగ్కులక్షీ యును, కౌస్తు భరత్నము, రెండుకా నడుమజకొ, పచ్చిన ౌరికిక- = వచ్చిన (శీ,విష్లువునక్కు కలలా చె ఆ దొర శెనుగడా! తా. పూర్వ పుణ్య ఫలముండు నేని ఏమా గ్యముకృషి చేయనివాని కెనను ఊరకయేీ ఫలము లభించును. సము దమును మథించు వేళ మ థించునప్లి దేవతలు డానవ్సలు నుండలగా నడుము పచ్చినవిషువునశే (గ్రైమవోలక్షీయు కౌసుభమును దొర కెను. కౌ ఉ. ఉోరక సజ్జ్వనుం డొదిగియుండిననై న దురాత్త్యకుండు ని ప్క్యారణ నూర్వలేక యపకారము చేయుట వానివిద్యగా చీరెలు నూజుటంకములు చేసెడి వెనను బు నుండంగా జేరి చినింగి పోం గొయలుకుచిమ్ముట 'కేమిఫలంబు భాస్కరా, టీ. భాస్కరా! సజ్జనుండు ఊరక ఒదిగి= ఆడంగి ఉండినకాఐనక్తా దురాత్తకుండు=దుర్దనుథయు నిష్కారణము=వె రకారణములేకయ్‌ీ, ఓర్వ 'లేక్ర అప కొరము= ద్రో,హము, చయాట, వానివీద్య గాఎవానిచదువుగదాా -వరలు=కోకలు నూజుటంకములు=నూటునావెములు, చేనెడివి_విలువగల వీ వనన్ఫు పె ప్రైకా=పెళశ్రులో, ఉండంగా చేరి=వానిలోదూలీీ చినింగ ఫో౯ = చినుంగునట్టు కొఅుకుచిముటకుక. == కొట్టుచిమటపురువునక్షు ఏమి ఫలంబు= ఏఫలమును లేదు. తా. స్టనుండు తొలంగి యెంతమిన్నకుండినను దుర్దను. డోర్య లేమిచే వానికిథ గీడొనర్చును. నిప్కారణము గా పెక్రైలో బట్టలకొ బీకిచింపెడు చిమట ఫురుగున కేమిలాభముండును? ఉం ఎట్టుగం 'బాటుపడ్డ నొకయించుకప్రా ప్తము లెక వనువుల్‌ పట్టుపడంగనేరవు నిబద్ధి నురావళిం గూడి రాతునుల్‌

శ్షేర్ప భఛాన్మ్రరశతకము గట్టు పెకల్చి పాల్కడలి గవ్వము చేసి మదించి రంతయు౯ వెట్టియె కాక 'యుమనుభవించిరి వా రవ్యృుతంబు భాస్కరా !

టి. భాస్కరా' ఎట్టుగకాణ ఎంత-గాా పాటుపడ్డ క = శృమపడిననుఒక్‌ యించుక ఏీకొం చెమయినన్యు _ప్రాప్తము=తాంటేనీన ఫుణ్యము లేక్క పస్తు వుల్‌ , పటుపడంగ కా “నేరవుజలభింపవు, నిబె = ఇదెనిజము. రాతృసుల్యు నురాసళిక "జ చేపతొ సమూహమును, కూడి=కలనీ, గట్టుజమందరమనుకొండ ను, పెకల్చి= పెళ్ళగించి, కన్యముచిసీ; పాల్మ_డలీక = పాలన: ద్ర, మున్యు మథించిరి-=చిలికిరి, అంతయుకొ వీరుుపడినపాటంతయు, 'వెట్టయొ కాని=విఫల

'మెకాన్సి వారు= రాత సులు ఆమృతంబున్యు ఏమి అనుభ విం చిరి= ఏమియాును

"లేమ,

తా. మనుజు జెంతపాటుపడీనను పూర్వ పుణ్యఫలము లేనిది ఏమియు దొరకదు. రాత నులు జేశతలలో ౧గూాడి యమృతీమందలియాళ చె మందర పర్వతమును పెల్లగించి తెచ్చి సముద్రమును దరిచి కూలిలేని చాకిరిం జేసిే కాని ఫలమేమైన యనుభవింపయలిగిరా?

చ ఎడపక దుర్తనుం డొరుల శంశయుం గీశొనరించుగాని యే యెజసలను మేలుసేయ, ఊ"కయించువ యననుజడపుర్వు డాం జడం దెను సింత కాక పుష్‌ సెంకుజలం బిడి 'పెంపనెర్చునే వాడవిసఫ చున్నపువృపలభూమవా మొక్కటినై న భాస్కరా,

ట్‌, ఫా స్య రా దుర్దనుండు ఎడపక =మౌ నక, ఒరులకుక =పరులక్కు ఎంెయుక్‌, కీడు, ఒనరించు౯ కాన్సి ఏయెడలనుజ ఏ వేళ'నెనన్కు ఒకయించు తాకా చెడకొనళించునట్టు తినుక =తినుగాన్సి ఫుడినెండుజలముజ చెరలో ఆఅగుచున్న ఫూవులు 5 *యలుగ ల చెట్టును ఒక్క-టికా ఐనకాా పెంచక "నెర్ము

"నె-.ఎసాక గలదా?

టీకా తెత్సర్యసహితము 15 తా. వెడ్డవాందెంతయును ఒకరికి కీడొనరించును గాని మేలు చేయండుం వీడఫపురుగు ఏవేళను ఎట్సిచెబ్టను ఛాశనముగ్గాం దినును ఇాని ఒక వెట్టునైనను చేళండునీళ్లులబో ని "పేంచునా? 20 ఉ. ఎత్హైమన,ష్యుం డేమెజుంగు నెన్నిదినంబులు గూడి యుండిన౯ మగ రె ద గరం తయ్త్‌ంఖ? ఏ జన ల ద్‌ డగుణాఖ్య్యనందుం గలతోరపువ ర్తన లెల్ల6 బెక్ష నే ర్పడ్డవి వేకిరీస్‌ రుచిపాకము నాలుక గా శెజుంగు నే "2 హార? చుండి స తె డె కూరలోల గలయం. ద్ర్‌చ్లరు దచుంజన నై న భాస్కరా, టీ. భాస్కరా ఎడ్జెమనుష్యుండం= మొ ప్పెవాండం, ఎన్నిగినంబులు కూడి యుండినకా, దొడ్డగు జాధ్యునందు=గొప్పగుణములు గలవానియందు, కలతోరఫున రనలెల్ల౯ =డన్న మం చినడతల నెల్ల ను, (పష చేక= తెలివిచేత, ఏర్పడ్డవి వేకిరీతిక=వా సీగాంచినజ్ఞాని- లె, ఏమియెలుంగును. రుచిపొకము= మధురాదిరనములయందలి భోగ్యతను నాలుక గాక తెడ్డుకలియం బెట్టుదర్వి, 58 చు ఎజుంగుసే=రుచిని తెలియ నేరదు, తా. కూరలో “నెంత-గాకలియ(6దిరిగినను లెడ్డు నాలుకపలి రుచినెజు.6 గనిరీతిని మూస్థ డెన్నా్థుక లీ సయున్న ను, గుణపంతునిముంచినడతలను తెలివి గలవానిప లె. చలిరునేరండు. | ఉ ఎప్పు డదృష్ట తామపావ యించుక పాటిలు నప్పు ఉంపు సాం పెప్పుచు నుండుం గాకయ దియొప్పసనిపిమ్వుటమాపుమాయుంగా సిప్పున నంటియున్నయతిసిర వినాగ్నిగురు ప్రకాళముల్‌ దప్పిన నట్లిబొగునకు. దా నలుపెంతయు€ బుట్టు భాస్కరా, రి (0) ౬ టీ. భాస్కరా ఎప్పుడు=ఏసమయమున | అదృషస్ట్రతా మహిమ=భాఛ్యా తిళయము, ఇంచుక=కొంచెము పాటిలుజ = ఏర్పడున్నో అప్పుడు ఇంపు సాంఫు=జఅందముచందము ఒప్పుచునుండు.గాక జ ప,కాళిం చెడి-గాన్సి ఆది

కే భాస్క్రరశ తకము ఆయదృష్టము, ఒచ ఏనిపీమటజ=విడిచిన వెనుక రూఫు=తొంటియందము మౌ యుళాగాజనళించునుగడా? బొస్గనకు నిష్పునక౯ =అగ్నియంద్యు అంటి ము న్నయతినిర్థ లినాగ్నిగురుప, కొాళముల్‌ =అఆంటిన మిగులస్టచ్భుమ్ములెన యగ్ని "కాంతులు (ఒప్పును). తప్పినకా ఆయన్ని సంబంధము తొలంగినత ర్వాత, అట్రిబొగ్గునకుక =లబొగ్గకు నలుపు తాకా, ఎంతయుక౯- = మిక్కిల్సి తా. ఫపురుషుం డదృష్టమహిమగలిగినంతనణకును కళ కచియాండును. అదిలేనప్పుడు తొంటియాకారమును విడుచును, అన్ని తో గలిసియుండునం రదనుక ప9కెళించిన బొగు ఆయగ్ని-చ ల్లారినంలేనె చల్ల నై పోవును, లి ఉ వగతిం చాటుపడ్డం గలదె భువి నల్పునకు౯ సమగ్హతా భోగము భాగ్య ౫ఖ గలపుణ్యునకుంబలె భూరిస త్రర్టనం యోగమ టేభకుంభయుగలోలిశమాంసము నక్కకూన "కే లాగు ఫఘటించు సింహము దలంచిన జేకుజుగాని ఫాస్క రాం టీ, ఏగతికా-= ఏలాగును పొటుపడ్డక -కష్యపడినన్కు భువికి =భూమి యందు అల్బునకుక జసీచునకు, భాగ్య నేఖ= భాగ్య చిహ్నము, గల పుణ్యు నకుంబ ల£్‌=గ లిగినఫు ₹్యాత్యునకువ లె-న్వే సమ గ్రతా భోగముజ=సంపూర సా ఖ్సము, కలబే.-కల దా? భూరిన శై ప్ర. -.ము=గొప్పబలముగల మదపు కును కుంభస్థలమందుగ ల మాంసము, సింహాముు తలంచినకా=కోరినయెడల, చక ఆఅుటాని=దొరకునుగాని, సక్క_కూనకుక = పిల్ల నక్కకు) ఏలాగు, ఫఘటిం చుక =దొరకును. తా. నీచు6 'డెంతశ్రమపడ్‌నను, భాగ్యలతృణములుగల ఫు క్యాత్తునకు వలె భోగ మబ్బదు. మదఫు కునులుగున్నతలయందలిమాంసము నీంహమునకు సాధ్యమగు6 “గాని నక్క__5కుం జక్కుునా? చిక్కదు. 23 ఉ. ఏడ ననర్తు6 డుండునట శేంగు ననర్ముండు నర్ము. డున్నవోం పొ యొ పొం జూడలగ నొ లం 'డట్లన నళుద్ధగుణస్థితి నిగ పూయముం

టీకాతాశ్సర్యసహితము 7 గూడినపుంటిప్రై నిలువ గోరినయట్లులు నిల్వనేర్చునే ? సూడిద( బెట్టుసన్నుదుటిచొ” ర్క్‌్డ్పుంగ న్లురిమోంద భాస్కరా

టీ, భాసన్మ_రా! ఆనగ్గ య=అయోగ్యుండు, ఏడనుండుక౯ ఎచట నుండునో, అనర్హు ౧డు=యోగ్య ౫ లేనివాండు, ఆటకుక౯ా = ఆచోటిక్సి ఏనం న్‌ చేరును. అష్మండు=యోగ్యుండు, ఉన్నచో౯=ఉండు నేని చూడం నొల్లండు; ఎటనక౯ఈంగ, అశుస్థగుణస్డి ౬౯ = చెడ్డ్దగుణములు గల దగుటచెత్య ఫపూయచుక-=-దీమున్సు కూడినఫుంటిపైక నిలువకొా కోరినయట్టు నూడి దక్‌ =విందున్సు పెట్టునెన్ను దిటిచలోక్క_పుంగస్తురిమో -ద=చేయునొసటియం దలి నాంెపెన కస్తూరిబొట్టుపయ్యి నిల్వ నేర్చు నే=నిలువ నానసపడునా ? తా. అల్పు. జెప్పుడును అల్పునికడ నుండంగోరును గాని గుణపంతుల చెంత నిలువండు. ఈ.గ కురుపుమోంద వ్రాలునుగాని కస్తురిచుక్కాపయి వాలం గోరదు. లైక్త ఉ ఏల సమ _స్తవిద్యల నొకించుక భాగ్యము గల్లియుండిన౯ా జాలు ననేకమారగ్షములు సన్నుతికెక్క నదెభ్లాకో యన౯ రాలకు నెడ విద్యలు తిరంబుగ చెవరరూపు చేసిన౯ (వ నమస్కరించి ప్రసవంబులు వెట్ట ర మాంద భాస్కరా, టీ, ఛాన్మ_రా' సమ స్త్వవిద్యలక=అన్ని చదువులతో, ఏల= ఏమిలాభ ము ఒకించుక=ఒకకొంచెము భాగ్య ము=అదృష్టము, కళ్గీ=యాండినకాజు అ-నేకమాగ్గములక సన్నుగకిక =పాగ డనొందుటకు చాలుకా అది ఎట్లు ఒజకోఆఅనకా విద్యలు, 'రాలక్రుక౯==బండలక్కు ఏడక౯=ఎచట, తిరంబుగ ౯ == నిలుకడగా, చేపరరూఫు= దేపతలయాకారము చేసినకా, (ఎల్లరును వ్రాలి= పడ్కి నమన్మ_రించిి (వృనవంబులక పూవులను, మో(6దక౯ా, అరా. బొమ్షల పెన 'పెట్టరె=ఉంచరా? ఉంచెదరు, తా. అదృష్ట రేఖయాండినయెడల గారవింపంబడుట కేచదువులును పనిబడవు, బాగ్యముండినందువల్ల నే ేపతారూపములను బొంది రాళ్ళ ఏ చదువులు లేకున్నను పూజానమసాా_రముల6 బొందుచున్న వి. 25

156 కభాస్క్రశతకము

య, ఒక్క_ండె వాలు సిళ్ల 'ఏలబలోన్నతుం డెంతటికార్య మైనం దాల జక్క నొనర్చం గౌరవు లసంఖ్యూలు పట్టిన ధేనుకోటులం జక్కుల సిక తత్చిబల నేనన నేకశిలిముఖంబుల౯ "మొక్క_పడంగం బేసి తుదముట్టండె యొక్క_కిరీటి భాస్కరా

టీ, భాస్కరా! నిళ్చలబలోన్న తుండు=సీర మైన భుజబలముచె ఘనత కక్కినవాండు ఒక్కండెె తాను, ఎంతటి కార్యము ఐిన౯ా చక్క్యాక౯ా ఒన రక జ చేయను చాలు= చాలున్సు ఓక్క_కిరీటి= ఒ కయర్దును. ద్వేఆసంఖ్యులుజ లెక్కలేని, కారవులు=దురో్యోధనుండు మొదలగు కురువీరుల్యు పట్టిన భనుకో టులక౯-=ముట్టడీ ౦చినయాలమందలను, చిక్క ౯ ఈక తత ఏ) బల నేనజ అగొప్ప

కురు సేనను అ నేకశిలీముఖంబులక౯- = "పెక్కు బాణముల చ్యే మొక్కపడంగ 6

జేసిఇఛంగపడంబేన్కీ తుదముట్టండెజపూనికనెజు వేర్చ౧డా? నెజ వేర్చును.

తా. ఉక్కుగలవా. డ్‌ క్క_లడైనను ఎంతఫఘన కర్య మైనను సాధింప. గలండు. ముహాబలశాల్‌ యగునర్జునుండు తా నొక్క_.డెనను పెక్కురుకౌారన వీరుల 7లిచి యావులను మరలింపలేదా?

ఉ. కట్టడ దప్పి తాము చెడుకార్యముం జెయుచు నుండిలేని దోం బుట్టినవారి నైన విడిపోవుట కార్యము దార్య్యదాంధ్యముం దొట్టినరావణానురునితో నెడబౌసి విభీషణాఖ్యుం డా పట్టున రాము జేరి చిరపట్టము గట్టుకొనండె భాస్కరా, శో,

టీ. భాస్కరా! కటడజమరియాద్య తప్పి=పదలి తౌము చెడు కార్య ముక =పవెడ్డపనిని, చేయుచుకొా ఉఊండిరేని తో యబుట్టనవారికిక ఐనక విడ పోవుట 'కొర్యము చేయందగి నది, జార్శదాంధ్యముక- = ెడ్డమదము చేం గలిగిన గు, గెతసమాను తొట్రినరావణానురుని౯ =పొందినరాపణుని ఎడ బా సి విఖషణాఖ్యుండు ల= వానితమ్తుండగు విఖపణుండు, అపట్టునక- ణు అప్పుటే, రాముక జ శ్రీ, రాముని, చెర్కి చిరపట్టము = శాళ్వత సామా జ్యమును కట్టు కొనం డె=ళ ట్టుకొనండా?

టీకా తాత్సర్యసహితము శం తా. సోదరు లైనను దుర్శదము చే. కన్ను గానక లరమయిచ్చకొఆ౦ది నేతిమాలినపనులను జేయువారిని వీడిపోవుట యావళ్యకము. విఖీషణుండు చెడ్డనడతగలయన్న ను వదలి శ్రీ రామచం యు నా నో యించి యా బేన్చని దయచే లం కెధిపల్యేమును బొంది సుఖింప లేదా? ఊఉ. కట్టడ మైనయట్టినిజకర్త్యము చుట్టుచు వచ్చి యేగతిం _అ 6 ర్వా శీ లు బటునొ 'పెటిన టమభవింపక తీజదు కాళు మీదుగా ల 6 (౧౧ ౧౧ గిటక వెలుం డంచుం దల కిందుగం గటిజె యెవ్వరెననా ల €/ [క మో 6౬ ల చెట్టున గప్బిలంబులకుం జెరినకర్యము గాక భాస్కరా. 28 టీ. ధఛాస్క_రా! కట్టడ == వీహితము, వననిజకర్థ ము, చుట్టచుక = అపరిందుచు, వచ్చి, [ఏిగతి౯ పెట్టును ఒ = ఏలాగు నియమించునో, "పెట్ట నట్లు=అఆది నిక యించిన ప, కారమ్య్కు అనుభవింపకతీరద్యు ఆ చెట్టునకా గట్చి లంబులకుక్రా చేరిన కర్శము-గాక చా ప్రాపమైన పూర్వకర్శ్మముతేష్పృ, ఎనష్ఫ రె అంచుకా కట్టిరె=కటినారా? లేదు. తా. తనఫ్రూర్వకర్యము తన్నలమి యేవిధమున నియమించునో మను జుండశు నడచుకోవ లెంగాని తప్పీంచుకొన నలవి గాదు. గబ్బిలములు వెట్లకు తలక్రిందుగా తమ కర్యముకొలంది తమ కవియే (వేలాడుచున్నవి శాని వాని నెసరైన నంటంగ ట్రైరా, 'ఉ. కట్టడ లేనికాలమునం గాదు శుభం బారు అంతవారు చే పటిన నెన వముర్తుగ్షనకు భాగ్యము రా దనుకెల్లం గల్ల కా ఉఅ రా ఎాాఫి ౧౧ హ్‌ 'దె ట్టని పల్కీన౯ దళర భేశవసిషులు "రామమూ రికి౯ బట్టము కట్ట గోరి రది పాయక చేకుజె నొటు భాస్క.రా.29 టీ. భాస్కరా! మ ర్థ్యునకుక మను ష్యునక్కు కట్టడజావిధివిధానము, 'లేనికాలమునకా శుభంబుు కాదు ఒరులు=ఇతరులు్కుు ఎంతవారు చెపట్లి -నక౯ా ఐన౯్‌ జ అదుకొనినను, భాగ్యము, "రాదు, లఅనుటబల్ల ౯) కల్ల కెద్యు

60 శాస్క్రశ తకము ఎట్రనిపల్మి_.నకొ దళర కేశనసిష్ణు లు = రండ్రియగుదళరథ రాజును _ వసిష్ట మహర్షి యును, ర5"మమూ ర్షికిక =రామచం ద్రు,నక్షు పల్టముకట్టక్షా, కోరిర్కి అ”, పాయకజఅదగ్గు లేక చకెజఅనోటు=నెజవేయేనా? లేదు, తొ. మనుజునకు హైవాను[, వాములేనితణి -నెంతవారు సహాయపడి నను వీశుభము కలిసిరాదు. ఏఛాగ్యము అబృదు. అతిసమర్థుండగు దళరథ మవారాజును మహామునియగు నసిషుండును ఫూనుకొనినను రఘురాముని శట్లా భిపేకము దెవగనిలేనిది కౌయగలిగెనా. ఉ. కానక చేరం బోల దతికర్ముణడు నగ్మిక లెన్ని చేసినం దా నది నమ్ని వాసికడ దాయంగంబోయిన హాని వచ్చు న వ్చో నది యెట్లనం గొజ, కుచూపుచున్‌డ్షినబోను మేలుగా బోనని కాన కాసపడి పోవుచు. గూలదె కొక్క భాస్కరా టీ. ఫాస్కరా ! ఆతికక (డు=కాెనిపనులుంజేయువాండు ఎన్నినమ్మి కల్యు చేనినకొా కొనక=మంచి చెడ్డలు విచారింపక, చేరంబోలదు=దగ్గ అకు6 బోంగాడదు తాకా అద్రి నమ్వి వానికడణ, డా మ(గక =సమిపించు నట్లుగా పోయినణా ఆచ్చోకా, హాని వచ్చుకా అది ఎల్లనకొాకొక్కులు పందికొక్కు, కొజణ(కు-=తిండిని చూపుచుకా, మేలు గాకా జఒడ్డిన=పన్నిను బోనును, బోను అని కానక, ఆసపడ్కి పోవుచు౯ =దూటుచ్చు కూల దే చావదా? చచ్చును. తా పాపాక్యుం జెన్నినిధముల నమ్మించినను వానిచెంతల జేరరాదు. వాని 'తేశమాటలకు చూసవోయి దగ్గ అ6 జేరినయెడల తప్పక హానిగలుగును. తిండిమో6దియాళ చే పందికొక్కు బోనునయడీి ప్రాణమును బాయుటలే దా? ఉ. కానిప్రయోజనంబు సమకట్టదు తా భువి నెంతవిద్యవాం జె నను దొడ్డరాజుకొడు కైన న 'దెల్లు మహెళుపట్టి వి ద్య్యానిఫె సర్వవద్యలకుః దానె గుళరుండు వినాయనకుండు దా నేనుంగురీతి నుండియు న 'ేమిటి కాడండు పెం డ్‌ భాస్క_రాం

టీకా తాత్పర్యసహితము ల టీ. కాస్క్హరా ' భువికా తాకా ఎంతవిద్యవాండు=ఎంతటి చదు వరి వనన్ను దొడ్డ రాజుకొడుకు, ఐనను, కొని పృ యోజనంబు= చేకూఅనిపని, సమకట్రదు=అనుకూలింపదు. అది ఎట్లు, మహేశుపట్రి=జగ దిశ్వరుని కుమౌ రుండు, వి ద్యానిధి=చదువులచోటును, సర్వవిద్యలకుకా తా నె, గురుండం వినాయకుండు=( ఐన విఘ్నేశ్యారుండు, తాకా ఏనుల౮పరీతిక౯== ఏను 6గున లె ఊండియుకా సెండ్హి ఏమిటికికా ఆడండు, చేశికొనండు. తౌ. జనుండు తా నెంతచదువరియెనను, దొడ్డ రాజుబిశ్షలడైనను "కెౌని పని కానేకాదు. మహేశ్వరునంతవానికి. గొడుకై ఎల్లవిద్యలకు. దావల మై విద్యలకన్ని టికి. దానగురువగు విఘ్నేశ్వ రుండు తాంబెండ్లి చెసికొనం గలిగెనా? లేము. 81 ఉ. కామిశవ నసంపదలు గబ్గుపఫలం బొరు లాసపడ్డచొ' "నేమియు! బట్ట డేని సిరియటికి సిమ్ఫల మున్న( బోయిన! బ్రామికపడ్డలోోకులకుం బండగ నే మది యండి పోవలా నేమిపలంబు ఛచేందు విడ 'దెన్నంట్‌నై న ముసిండి భాస్కరా! టీ. భాస్మరా' ఒరులు కెమితీపస్తునంపదలు == కోరినపదార్థ ముల శలుములు, కల్గుఫలంబుజక లీగినందువల్ల నైన (పృయోజనమున్యుఆనపడ్డచా ౯, ఎమియుక్షా పెట్లంజేని సిరి=వాని కలిమి ఏటికిక = ఎందులకు ఉన్నక పోయినకా నిష్ఫలము, నిరర్ధ కే ముసిండి=ముసీణి చెట్టు ఎప్పటికై నను చేందు, విడదు అది పండంగకొ ఏమి ఎండిపోపలగాజా == ఎండననెనన్వు ప్రొమిక పడ్డలోకులకుక == అనీంచిన మానవులకు ఏమిలాభము? ఏమియు లేదు. తా. ఎందుకును పనికిమాలిన ముసిండి చెట్టు కాయలవ లె నే, ఒకరి క్రుపయోగపడనినంపద ఉన్నను లేకున్నను పృ,యోజనకారిగాదు. 82 6 కారణ మైనకర్య్మములు “కాక దిగంబడ 'వెన్నిగొందులం గూరిన నెంతవారలకు. దొల్లి పరీవీతు శాపళితుం డై గ జరారి%ిక

ళల ఛాస్క్రళతక్రము వారిఫె నొప్పూనుప్పరిగపై ౧ బదిలంబుగ డాంగి యుండినం (గా, రభు జంగదంతవహాతింాూలండెలోకు లజుంగభాస్క రాం టీ, భాన్మరా !' ఎన్ని గొంగులకా, దూటబీనకా ఎంతవారలకుకా, "కొరణము ఐనక ర్య ములు హేతువుగలిగి కాందగినపనులు, కెకజజరుగక్య దిగకాపడవు=మానవ్రు తొల్లి=వూర్యము, పరీశ్షీతు-=పరీకీన్య హారాజూ శాప ఫీతుండుఐ=మునిశాపమున కోడీనవాండె, వారిధికా = సముద్ర, మున్య ఒప్పు నుప్పరిగవెళకొ = ఉండినమేడమోింద్య పదిలంబుగకా జాగు తతో చాగి యఃుండినకా, కూరభుజంగ దంతేహతికా = భయంకరవముగు పాముకెటున్న. తోకులు ఎజుంగ౯ా వాల౧డెజపడిపోవండా? (మృతుండయ్యును) తా. ఎచట దాగినను ఎంతేవారి కై నను కెగలపని కాకమానదు, వూర్వము వి ప్రశాపభయముపల్ల పరీక్షీన వోరాజు నముద్ర మునడుమ గూఢ ముగాం గాఫ్రరమున్నను దుష్టనర్పముచేం గజవయుడ లే దా? 88 చ. కులమున నక్కదడక్కడ నకుంకితధా ర్రైకుం దొక్క.ండొక్కంండే కలిగెడుల గాక సపందజుచు గబ 'నేరరు చెట్టుచ్చ ఎున౯ గలుగల నేర్చునే గొడుగుశావులు చూడగ నాడ నాడసిం పలరగనొక్క_్టటొాక్క టి నయంబునంబేకుజబు-గాకళాస్క రా. టీ. భాస్కరా ' ఆఅకంరిత థార కుడు జ కొపటములేని ధర్మగుణము. గఅవా(డు కులమునక -=అక్క_డక్క_.డకా ఒక్క(డో్‌ క్క_(డె కలిఇెడుం జాకు పెక దజుచు = మిగుల మెండుగా, కల్లగ-నేరరు. చూడం౧గకా = యోచింపలగా, గొడుగునెమలు == గొడుగుక జలా, అడనాడ£౯- = అక్క డక్కడ, ఇంపుఆలర౯క=అందముమోజలగా నయమునకా = పరిమితముగ్యా ఓక్క-_టొక్క.టి, చేకుబుకొకాక == దొరకును గాన్సి వెట్టువెట్తునకా, కలం గంగ నేర్చు౯ ఎ=పుట్టునా? (పుట్టవు). తా. ఏకులమున్ననెనను, ధర్మ శ్రీలురగుపురుషు 'లెక్కడనో నూటికి6 గోటికి నుందురుగాని యంతటను గలుగరు, ఎక్కా_డ-నెనను చెట్టునకు ఒకటి

టకా తాత్చర్యసహితము 23 అటు దొరకును గాని యొక్క-_5 'చెట్టునను ఫుట్టిన కొపులన్నియూు గొడుగు క్‌ జలు కావుగదా? రిక ఉ్‌. కకూంరమనన్కు. లౌపతులం గొల్సి వసించినమంచివారికి౯

వారిగుణంబె పట్ట చెడువ రన వాటిలు మూధురీజలో దారలు గౌతమాముఖవముపహోనదు లంబుధి6. గూడినంతనే తయొరము. జెందవే 'మొదలికట్టడ లన్నియు: దప్పి భాస్క రాం టీ. భాస్కరా ! క్రూరమనన్కు_లు == కరినాత్తులు కెపతులక్‌ = ఆయిన ,ప్రభువులను, కొల్పి= నేవించ్చి పసించినమంచివారికి౯ా = ఉన్నగుణ వంతులకును వారిగుణం బెపట్టి=అంట్సి 'చెడుపర్హన్క వాటిలుక = ఏర్పడును. మాధురీజలో దారలం=తియ్యని నీరుగలిగి గంఫీరము లె ను గెతమిోముఖమహః కూడినంత-నేజకలియ గ నే మొదటిక ట్రడలన్నియుక౯=మాుందుండు తియ్య. దనము మొదలగు నియమములన్యు తప్పి=విడిచ్చి మొరము=డాప్ప(దనమును, చెంద వే-పాందచవా? పొందుచున్నవి, తా. తియ్యనినీరు గలిగిన గోడావరి గంగ మొదలగు (ప్రవాహము లన్నియు సముద్ర, మునయిడి యుప్పంబడి చెడినట్లు ద.ర్లుణుండగు (ప్రభువు యొక్క సాంగత్యమువల్ల యోగ్యులును బెడివోయి తూరు అగుదురు. $85 ఉ గిట్టుట "కేడం గట్టడ లిఖంచును నచ్చటం గాని యొంకువో( బుట్టదు చావు జూనుషప్రులపున్మ్స్లల నూడిచి కాళి. జూవ6 గా ఠీ క ఒడ ఇం. ఈ లహ్టినళూ ద్ర కుం భామల గప్పుచుం దద్వి నెగుజ్టు మొచునా ప్టునం గొంచు చుజ్రికడం శ్రాణముతీ నెగదయ్యభాస్క_రా, టీ. ఫాస్కరా ! గిట్టుటకకా=చచ్చుటకు ఏడకా కట్టడ=దెవనిర్ల యము లిఖించును=, వాయునోో అచ్చటక- కాని=అ ప, చేళమున నేకాన్ని ఓండుచనో కాజఎ వేలుచోటు చావు, పుట్టదు, కాళికా=కాళియందు, చాపకొఎ

2డీ భాస్క్రరశ తకము చచ్చుట కె ; జొనువ్రులఫున్మ_లక్ష- == మోంయకాట్‌చిప్పలను, ఊడిచి=తీనీ వె చి జనర డద 2 'కాల్లట్టనళూద, కుక నిర్గ యించుకొనిన శూ ద, కుండనురాజును, భ్ర,మల౯ మాయలచేత్క క్రప్పుచుకా=చుట్రుచు తద్విధి = ఆవిధినియమము గుజ్జుము కొచుకాా అఆపట్టునక=అఆవేళక్కు కొంచుక౯ =కొనిపోవుచు మల్పకడకాజ= ఒకమల్రఇెట్టునొద్తు _పా,ణముకా తీసెలదయ్య=పోంొ క్రైనుగదా? క న ఆ. లు తా. ఎవ6 డెక్క_డంజచ్చునట్లు విధి నియమమున్న దో వానికక్క_డ నే ఇావు దట్ట్టంచునుగాని తప్పదు. మునుఫు శూద్ర, కుం డనురాజు కాళ్తీపట్ట ణములో.౬ జాపవలెననికోరి వేటుచోటికి. బోవక మో 6౮కాళ్ళను ఖండించు కొని యున్నను వానివిధి గుజ్తపురూఫుతో వాని నీడ్చికొనిపోయి యొకమళ్లే దగ్గణ _వా,ణములు తీసెనుగదా? 86 చ ఘనబలస త్త మచ్చుపడం గల్లినవానికి హోని లెనిచోం దనదగుస త్త ప్రమే చెజబుచుం దన్ను న 'దెట్లన నీరు లావుగాం గను వసియించిన౯ జెజువుకట్టకు సత్త ్వముచాలకున్న వో ం వూ య! లం జా జడ జగ టీ, థాస్మారా ఘనబలస త్త రాము = గొప్పబలము కలిమి అచ్చు పడక = ఏర్పడునట్లుగా, క్షనవానికిక =క లమనుజునకు, హోని, లేనిచోకొ= లేఫన్నను, తనది, అగున త్తే ర మే=ఆయినట్రిబల మే తన్నుకం చెటుచుకా కట్టకుక , సత్త ్థిము=గట్సి చాలకున్నచోకాా కనుమలు గోతులు పెట్టిజు పడి, నట్టనడిక -=గ ట్రునడుము, గండి = వాగు తెగంబడక = తెగిపోవకా ఉన్నే = ఈకండునా? ఉండదు. తా, మిగుల బలము గలవానికి నితరయరలసల్ల బాధలేకపోయినను తన బలమే తనను పొడుచేయుటకు. జూాలును. చెబు వెంతనిండియున్నను క్ట గట్టగా లేనియెడల కన్నములు పెట్టి గండిపడి తెగిపోవుటకు తననిర కెర ఆముగదా+?

టికా తాత్పర్యసహితము 2 చం ఘను డగునటి వాండు సి కార్యసముద్గరణార్ణమై మహిం లు థ( _థయా బనివడి యల్చ్బమానవుని బ్రార్ధనచేయుట తప్పు గాదుగా యనఫఘతం గృవ్షజన్యమున నావను బేవుండు మాంద కెతుగాం గను(గొనిగాలిగాసిక డకాళ్ళ రు 'మొక్క_ండెనా. డుఖెస్క రాం టీ, భాన్మ_కా' ఘను(డు=దొడ్డ వాండు, అగునట్రవాండు జ ఆయిన మనుజుండు, నిజకార్య సముస్ధ ర ణార్థ ము అయి = లేనపని6 దీర్చుకొనుటక్రై మహిక- = భూమిన్సి పనిపడి=పనియూన్సి అల ఎమానవునిజనీ చజనున్సి స్రార్థ న చేయుట= వేండుట్క తప్పు కాదుగా, కృష్తజన్మ మునక = శి కృషమ్వూర్హి జన్మిం చిన వేళలన్యుఘునతకా=మ ర్యాదతో, ఆవసు దేవుండుమిాందు కొక్తుగాక=తల మౌానికము గ్యాక నుంగొని= భావించి నాండు=లఅ వేళ్ళ గాలి గానికడ కాళ్లకుకా -గాడిదయొక్క పాదములకు, మ్రైక్క-ండె జ నమస్మ్క_రింప6డా? నమస్మ రించెను, తా. ఎంత గొప్పవానికై నను సమయము వచ్చినప్పుడు నీచుని వేయట తప్పుగాదు. పూర్వము శీకృష్తమూ _ర్హి జన్మించినప్పు 'డాతనితం డ్రి వసు చేవుండు గాడిదకాళ్లు గటువలే దా. 88 చం ఘనుం డొకవెళం గేడ్పడినం గ్రమణ నాతనిలేమి వాపలాం గతుంగొననొక్క_నర్త ప్ర) భు వు గాకనరాధము లోప అఆెందజుం బెనుచెజు నెండినట్టితజిం బెల్టున మేఘుడు గాక నీటితోం దనుపం దుషూారముల్‌ ళ తళ తంబులుచాలునటయ్య భాస్కరా, టీ. ఫఘనండు=గొప్పవాండు ఒక వేళళకాకీడ ఏడినక్‌ = దారి ద, సమున చిక్కు.పడినయెడల్క క, పుఅక =మజల్క ఆతని లేమి=ఆయన దారిద్ర, ్య్యమును అువ్ఫు ఎండినప్టలే తిక =వట్టిపోయినప్పుడు, "పెల్ల.నక్‌=ల్వేరగ్యా నీటితోకఐ=

06 భాస్క్రళతకము ఉదకముతో, రనుపన్‌ జఫూరించుటక్రు, మేఘుండుగాక్కతు పారమాల్‌ =మంచు తుంపరలు ళతళతంబులు=నూటు నూలు లె నను, చాలునటయ్య=చాలవు? తా. గొప్పవాడు లోంబడినయెడల నాతని నుద్ధరించుటకు గొప్ప వాంజే కౌవలెనుగాని యల్పు లెంద నను ప9యోజనములేదు. ఒక సపెద్ష చెటు 'వెండిపోయినప్పుడు మజల 'మేఘుండు పర్షించినయెడల నది నిండును గాని మంచుతుంపురు అెన్నిమొన నేమి చేయంగలవు? 89 ఉ. చం దకళావతంనుకృప వాలసనినాండు మహాతుంజె నం చా లీ ౧... సాంద్య)విభూతింయటాసి రమొకజూతివిహీనునిం గొల్ప్చియుంటయో గంద్రనుతాంఘిపద్భ మతిహీనత నొందుట కాదుగా హారి శం ద్రుః డుఏర బాహాుసినిజంబుగ! గొల్వండెనాండు ఫభాన్గ రాం. టీ. యోగీంద్ర, నుతా౦ఘిిపద్మ = మునిఫుంగవులచేం బొగడయడిన పాదకమలములు గలవాడా! ఫాస్క_రా' మహాతుండు ఐనక్‌=గొప్పమహి ఎాళీ మము గలవాలడైనను, చంద్ర, క ₹ావతంసుకృప=-చం ద్రకళ యే శిరోభూపణ మూగాంగల సాంబమూ రియొక్క దయ వాలనినాండు ఇకా, సాంద్ర, విధూతి=మ'హెళ్వర్యమున్వు పాసి = పోంగొట్టుకొని ఒకజాతివిహీనుని == ఒక కులము తేక్కు_వవానిన్తి కొల్చియుంట మతిహీనతకా == తెలివిలేమిన్సి శ్చందద్రు, ండనురాజు, వీరబాహునికా=వీర చాహువను మాలవానిన్వి నిజంబు గ౯ా కొల్వండు ఎ=నేవింపండా ? సేవించెను, తా. బేవునికరుణ లేనప్పుడు మనుజుండు తనసంపదనంతయు ( గోల్చ్పో యి సీచజాతిమానవుని కొలిచి బ్రదుకుట వాని తప్పు గాదు. పూర్వము సత్య హరిళ్ళంద్రు,/డను చక్రపర్హి తనవిభవమును బాసి వీరబాహు6 డనుమాల వానికి నూడిగము బచేయంలడా? ఈం చక్క. దలంపంగా వభివళంబున నల్పునిచెతనై నల దాం బిక్క యవస్థలం బొరలు జెప్పగ రానిమహాబలాఢ్యుండు౯

టీకా తాత్చర్యసహితము 2/ మిక్కిలి సత వ్రసంపదల మిజినగంధగజంబు మావటి జెక్సి యదల్సికొట్రికుదియించిన నుండదె యోర్చిభాస్క- రాం చెప్పక కళ =పర్సించుటకు, రానిమవిబలాఢ్యుండుక =ఆలవి 5 "ని గొప్ప బలముగల వాందెనను, 'తౌకా) విధిళంబునకొ= టై పసళమున, అల్బుని చేతణా ఐనక్‌=నీచుని చేతిలో నైనన్యు చిక్కి) అవస్థలక=ఇడు ములలో, పరలుకా= పొర్తును మిక్కి_ల్కిస త్త $సంపదలజ్‌=బలముకలిమి చే మో బీనగంధగ జంబు= మించినముదఫు కేను౪ప్కు మావటీండు = ఏనుంగునెక్కువాండుు, ఎక్కి అద లించి= బెదరించి కొట్టి, కదియించినక = క్రుంగ 6 దొక్కి-నను,ఓర్చి ఉఊండ చె? (ఉండును ) తా. ఎన్న రాని బలముగలవా (డైనను 'దెపగతిచే నల్పుని చేత నెనను పరిభవింప బడును. మదఫు శే.నుంగు బలాధిక మైనను మావటీనికిలో బడి సిలు గులనొందును గచా,.

చ చదు వది యెంత గల్లిన రసజ్ఞత యించుక చాలకున్న యా చదువు నిరర్ధకంబు గుణసంయుకు "లెవ్వరు మెచ్చ రెచ్చటం బదనాగ మంచికూర నలపాకము వేసిన నైన నందు నిం పొద వెడునుష్తు లేక రుచి పుట్టంగనేర్చునటయ్య భాస్కరా,

టీ. చదువు, అది ఎంత కల్గినకా రసజత = సారము నెలుంగుట్కు, ఇంచుక=కొంచెముు చాలకున్నకాా అచదువు, నిరర్ధక ౦ంబు = ఉపయోగము లేనిది, ఎచ్చటక౯ా = ఎచోటనెనను, గుణసంయుతులు=మంచిగు ణములుగల వారు ఎవరు, మెచ్చరు=క్షా ఘింపరు,.మంచికూరన్తు పదునుగక్‌:=లఅనువు గా నలపాకముచేసినకా ఐనక్‌ జ=నలచ కవ ర్హిసాటిగా పచనము చేసినను ఆందు న్‌ ఇంపుఒదవెడునుప్పు=రుచిని ఫుట్టించులవణము, లేక్క రుచ్చి పుట్టలగక్కాా,

“శేర్చునటయ్య=సమర్థమగు నా? "కాదు.

ఉరీ భఛాస్క్రళతకము

తా. ఎంత -చదివినను రస్మ్యతీ లేని చదువు రాణింపదు సరిగదా. అట్టి దానిని గుణసంతు లెవ్వరును మెచ్చుకొనరు, కూర మయెంతపసగానుండినను ఉప్పులేనిది రుచింపదుగదా. త్త

ఉ. వాలం బవి త్ర వంశమున సంజనితుం డగునేని యెట్టిదు ల్ఫీలుని నైనం దత్కులని శేషముచే నొక పుణ్యుం 'డెంతయుం దాలీమి నుద్ధరించును నుధానిఫెం బుట్టంగం గాదె శంభు. డా పోాలహలానలంబు గళవముందు ధరించుట ఫూని భాస్కరా,

టీ. ఖాస్కరా' చాలంవి ర్రవంళమునక్‌ = మిగుల6 'బావనమగుకుల మున సంజనితుండు=ఫపుట్టినవాండు అగు నేని, తత్కు_లవి శేషము చే౯ ఆకు లముమోందం గలమళ్యాదతో, ఎట్టిదుళ్ళీలునినెనక = ఎంత వెడునడతగలవాని నెనను, ఒక పఫుణ్యుండు=ఓకనజ్ఞనుడు, ఎంతయుక౯=మిగుల్య చాలిమిక == ఓీరువుచే ఉఊద్ధరించుక=కాపొడును, శంభుండు = శంకరుండు పూని అహాలహలానల౦బుజ= ఆకాలక్రూటాగ్ని నిగళమందుక =గొంతుకయంద్యుధరిం చుట్ట నుధానిధిక- = పాలకడలియంద్యు ఫుట్టంగంగాదె = ఫుట్రినందున నే కదా |!

తా. గొప్పకలమందు6 బుట్రనవాలం డెంతదుర్చుద్ధియోనను వాని "నెవ6 డో ఒకమవోత్తుండు చేరందీసీ యాదరించున్తు అగ్నిపలె ఖీకరమెనను కెల కూటవిషమున్సు శ్రీసాంబమూ రి కంవమున ధరించుచున్నా 6ండుక దా?

ఉ చేరి బలాధికుం డెజటింగ చెప్పినకార్యము చేయకుండిన౯ "శారము ముట్టలేం ఊశొకనెపంబునం దాం బెడు నెట్టధన్యుండుక౯ బోరక పాండుపుత్తుులకు భూస్థలి భాగము పెట్టు మన్నకం సారిని గాకుచేనీ చెడండాయెనె శౌరవభ ర భాస్కరా. బ్సేర్వే

టీ. భాన్మ-_రా' బలాధికుండు=గొప్పబలముగలవాండు, చే8-=సమా పించి ఎటింయి చెపి ఎనకార్యము=డప దేళించినపనిన్సి చేయకుండినకా ఎట్టి

టీకా తాత్పర్యసహితము 20 ధన్యుండుక్‌ = ఎంతదొడ్డనా ౧డైనను పారము=కార్యపూ రిని ముట్ట నేరండు = చెందంజాలండు. ఒక సెపంబునక = ఏ దేనిసాకుచ్చే తాకా చెడుకా నశించు ను. పోరక=దీకొ నక్కపొండుఫుత్తుంలకుక = పాండవులకు, భూ్గలిని=భూమి యందు, భాగము సెట్టుము= పొలిమ్రు, అన్నకంసారిని = అనిబోధించిన శీంకృషుని కాకుచేసి=తిరస్క_రించి కౌరవభ ర = దుర్యోధనచ కవ ర్హ్రి చెడండాయెనె= వెడిపోవండా? (ఇడిపోయెను)

తా, బలవంతు (౬ డైనవాండు కీడు మే లలల ఇెప్పినపని విన(డ్రేని యెంక సహాయసంపదగ ల వా(డైనను ఏచేనొకమిపష చే. బడివోనును. పాండ వులు మీరును భూభాగమునుపంచి కుడువుండనిచెప్పిన శీంకృష్ణునిమాట పాటి సేయక దురోశ్వేధనుండు నళించెనుగదా.

ఉ. చేసినదుప్టచేస్ట్ర నది చెప్పక నేర్చునం గవ్చిపుచ్చి ఆా మూసినయంతట౯ బయలుముట్టక యుండ ద'దెట్లు రాగిపై 6 బూసినబంగళుం బెదరిపవోవం గడంగిన నాండునాంశ9ిక్షిక దాసినరాగి గానం బడడా జనులెల్ల నెజుంగ భాన్క్మరా. 45

టీ. భాస్కరా! మానవుండు చేసినదున్ష చేష్టక = తాంజే సిన ఇెక్ష పనిని చెప్పక నేర్చునకా అది=దానిన్సి కప్‌ ఎశచ్చి, తాకా మూనీనయంతటకా బయలుముట్టక == వెలపలయడక్క ఉండదు, అదిఎట్టుు రాగికైకా ఫూసీన బంగరుక౯ =పొదిగినబంగారము. చెదరిపోవక౯ = వెదరిపోవుటకుకడంగిన౯ాణ ప్రారంభించినయెడల, నాండునా6టికిక =అప్పటప్పటిక్కి దాసీనరాగి=కప్పం బడజినరాగ్య జనులు ఎల్ల క్‌ ఎటు గకొె కెనయడదా? కనంబడును.

తా. ఎంత రవాస్యముశా మాటినను చేసీనవెడుపని బయలంబడక మానదు. పెనబంగారముతో నెంతచక్క్ళాలంగా పాదిగినను క్రమముగా బంగా రమరివోయినకొల(వె రాగకాడ బయల ంబదడదా?

చ తగిలి మదంబుచే నెదిరి. దన్ను నెబుంగక దొడ్డవానితో ( బగ ్గొసి వోరుకొల్ల నతిపామరు6ంజై చెడు టిం ఆకాక తా

నెగడి జయింపనేరం డది నిక్కము తప్పదు ధా త్రిలోపల౯ 'దెగి యొకకొండతో. దగరు దీకొనితాంకిన నేమిభాస్క రా, ల. టీ. భాస్మ_రా' తగిలి= వెంబడించి, మదంబుచేకా = "కౌసరముచేత, ఎదిరిక -=ఎదటివానిని తన్నున్సు ఎజుంగక=బల తారతమ్యము తెలియ లేక, దొడ్డవానితోకా=గొప్పవానితో, పగకొని = చలమూన్సి పోరుకుల్ల కొ = పోరాడుటంత చు, ఆతిపామరుండు ఐ=ఐమిగుల మోటువా౧డై చెడుట=నళిం చుట్ట ఇంతెకాకు ఆతా౯ా, “నెగడిజప్రబలి, జయింపనేరండు == గెలువం తగరుజ=పొా శ్రైల్కు తెగి=సాహనీంచి ఒకకొండతోకా దీకొని= ఎదిరించి తాంకీనక్సా ఏమి=ఏప్రయోజనము కలదు? ఏఫలమునులేదు, తా. మోటుదనముచేత తనబలము ఎదిరిబలము తెలియక పొట్టపొగ రుచే గొప్పవానితో చిన్వగొనినయెడల పరాజయమునళకుమించిన లాభము లేదు. పొ క్షలు కొండతో దీకొనినయెడల తలపగులునుగాని యే మెైనలాభము గలదా 7? శం చ తడవంగరాదు దువ్హగుణుం దత్వ మెజుంగక యువ్వరైన నా -చెడుగుణ మిట్లు వల్వదని చెప్పిన గక్కునం గోపచితు. జె ౧౧ వా, ఎ ర్ల కడు 'దెగలూచులగా మరుగంగాంగిన తె లము నీటిబొటుపె( ౧0 9) ౧... బడునెడ నాతుణం బెగసి భగ్రున ముండక యున్న భాస్కరా, టీ. భాస్మరా!దుష్టగుణుక = చెడ్డగుణములుగలవానిన్సి తీతృ్వమయుక == వానిస్వఫాపముతీరును, ఎటజుంగకతడవంగశరాదు=వాని తెరువుబోలూడదు. ఎప్వురు ఐనకా, చెడుగుణము=వాని చెడ్డగుణము, ఇట్లు వల్యదు=వలద్యు ఆని ఇెప్పినకా, క్కునకా=అతణమేే కోపచిత్తుండ్రై కడున్‌ మిక్కిలి తె గ౯జసాహసీంచుటకు చూచుంలగా = సిద్ధ పడును, మరుగకజ లేళ్లునట్లు "కా గనతెలము=కాంగిననూన్సె నీటిబొట్టు పకా పడునెడకా = పడు

టీకా తాత్సర్యసహితము లే చప్పుడు ఆతణం బె ఎగసి=పొంగి, భగ్గునకా మండకయున్ని ? అనలా మండిపోవును. తౌ. మంచి చెడ్డలు తెలియని మొరటువానిని మందలింప€ బోయిన యెడల మండిపడి చెడ్డ చెతీలథ జేయునుగాన వానిబోలికి. బోయాడదు, తెళ్లలాగిన నూనెలో నొక్కానిటిచినుకు పడినయెడల భగ న మండిపోవును గదా. శ్‌ చ తనకు ఫలంబు లే దని యెదం దలపోయఃడు కీ ర గోరునా ఘనగుణశాలి లోకహిత కార్యము మిక్కిలి భార మెన మే లనుకొనిపూను వేషుండు సహ స్రనుఖంబుల గాలిం గో లవీతా జ షల అగ ననిశముమోవండె మజి మహాభరమైనధరి త్రి భాస్కరా. 48 టీ. భాస్కరా! _ర్రిజఆయళమున్సు కోరునాఘనగుణళాలి = కోళిడు గుణపంతు.6డు తనకుకాా ఫలంబు, లేదు అని, ఎదక మనస్సులో, తలపో యండుజవివారింపండు, లోక హిత కార్యము = ఒరులకు మేలుగలుగు పనిని మిక్కి_లి ఫారము ఐనక=కష్ట మెనన్యు మేలు=మంచిద్కి అనుకొన్సిఫూనుకా== 'సాధింపంజూచును శేషుండు=ఆదిశేషుండు, సహ్మస్త్రముఖంబులక్‌-= వేయు నోజులతో, -గాలికా, కో,లి=భుజించి తాకా మతే మహాభరము= మిగుల బరువుగలద్కి ఐనధరి ం,క = ఐనభూమిన్సి అనిళము = ఎల్ల 5"*లము, “మోపం జే=మోయుట లేదా? మోయుచుం డెను, తా. విశదమెన కీ ర్తినిగనోరు ఫుణ్యాత్తుడు తనకు ఛరీరాయా నమని తలంపక లోకములకు మేలగుపని నెంతటిడాని"నె నను ఫూని చేయును. అది శేషుండు గాలితో టబ్రదుకుచు స్వోపయోగము. లేళము లేకపోయినను లోకోపకారార్థ మెల్లప్పుడు భూమిని మోయుచుండును గదా, చ తనకు నద్భ్బష్ష రెఖ విశదంబుగం గల్లినం గాసి లేనిచో జనునకు నెయ్యెడ౯ణ బరులసంపదవల్ల ఫలంబు లేదుగా

వో భాస్క్రళ శతకము కనుగవ "లెస్పంగాం "దెలీవి గల్రినవారికి గాక డికిక్‌ క నుపడు నెట్టు వెన్నెలలుగాయణటగనందొ్‌కరూపు భాస్కరా 1 ట్‌, ఛాస్థారా' రనకున్‌ , ఆదృష్ట్ర రేఖ=ఫాగ్య లేఖ, విశదచదంబుగస్‌ = చక్కాలగా, కల్టినగాన్ని లేనిచో, జనునకున్‌ మానవునకు ఎయ్యెడన్‌ =వీ పట్టుననుు పరులసంపదవల్ల ను=ఇతీరుల కలిమిపసలన్క ఫలంబు= ఉపయోగము 'లేదు-గ్యా కనుంగపక కన్ను దోయియందు, తెలివి లెస్సగాకా బాగుగా కల్గినవారికి (గాక ఉన్న వారికిందప్ప, గుడ్యే కిక =చూపులేనివానిక్సి వెన్నెలలు క “యంగాక్‌ =వెలుంగ ౯౧గా అందుకా ఒకరూపు=జఒక రూప మైనన్నుబిట్లు కనుపడుక జకనుపడును. తా. తనకు థాగ్య లేఖలేని సమయమున నెదటివాని కలిమితోం దన శేమియు లాభములేదు. క ౦డ్లు గలవానికి వెన్నెలపలని లాభము గలదు గాని ఇగుడ్డివానికెంత వెన్నెలయుండిన నిమి ప్రయోజనము" ఏమియు నగపడదు గదా, శ ఉ. ఆలిమితోడుతం దగవు తప్పక నేర్చరి యొప్పుతప్పులం "బాలన నేయులా కట నుపాయవిహీనుఃడు సేయనేర్చునే పాలును నీరు సెళుపజుపంగ మరాళ మెబజుంగు. గాక మూ; నాల 'వెజుంగునే తదురుదారురసజ్ఞ త, బూన భాస్కరా టీ. భాస్కరా! నేర్పరి ఉపాయనంతుండు, తాలిమితోడుతకాొ == ఓర్పుతో, తగవుజన్యాయమున్సు తప్పకజవదలక్క ఒప్పుతప్పులకా = మంచి ఛెడ్డలక్కు పాలనసేయు(గాక్‌ == నిళ్ళృయింప6ంగలండుగాని, అటక = అఆపని యందు ఉపాయవిహీనుండు = వెరవుమూలినవాండుు చేయక =అశే.ర్పటు చుటకొటకు, “సర్చు నె=సమస్థ( డగునా? మరాళము = సహాంస్క్య పాలును నీరును, ఏలుపబుపంగక జ=విడందీ యుటకు, ఎతు ౦0గు గాని నూర్రాలమువ= పిల్లి తదురు చారురసజ్ఞృతన్‌ = ఆ హంసయొక్క_ గొప్పదియు నందమెన రుచిని కనిపట్టుళ క్తిన్సి ఫూనన్‌ =తానవలంబించుటకు ఎజుంగునె= నేక్చునా (-నేరదు)

తా. ఓర్పుతో నోగు బాగులను ని యించుటకు మిగుల "సర్చరికి 6 జె నుగాని ఉపోయములేని సామానృజవమన కలవిశాదు. కలిసి మున్న సీటిని పాలను వేణు చేయా ప్ర,జ్న సహూంసకు'ల గలదు గాని పిల్చికిగల దా? ర్‌0 ఉ. తాలిమితోడం గూరిపుంగ్భగఘ్నున కెయ్యెడను త్రయో గృము

ల్మేలొనరించిన౯ గుణము మిక్కిలికీ డగు కూముపిల్లకు౯ పాలిడి పెంచిన న్వివము పాయంగ నేక్పునె దానికోఅలం జాలంగ నంతకంత కొకచాయను షాచ్చునుగాక భాస్కరా? టీ. తాలిమితోడన్‌ =ఓర్చుతో, కూర్రిమిన్‌ = గ్రైమచేత్క కృత్య్ను నకున్‌ చే నీన మేలును మణచువానిక్తి ఎయ్యెడన్‌ ఎ ఏవేళను, మేలు=టఉప "కారము ఒనరించినన్‌ = చసీనయొడల్క గుణము == ప్రతిఫలము మిక్కి_ల్కి కీడు అగున్‌ ఆ అపాయమగున్యు పాముపిల్లకున్‌, పాలిడి = పాలుపోసి “పెంచినన్‌ == సాంశినయెడల్య దానికోజలన్‌ == చానిదంతములయందన్ను విషము వాలంగన్‌. = ఎక్కువగ్యా 'అంతేకంతకున్‌ = అప్పటప్పటిక్సి ఒక చాయ=ఒకవ న్ని హెచ్చునుకెక = ఎక్కు_పగును గాని పాయ నేర్చు నే= విషము విడెచిపాొవనృునా? పోదు,

తా. సత్చుమషుండు కృతఘ్నున కెంత సాయపడినను తనకు కీజే కాని 'చులులేదు. పాముకు పాలుంబోనీ సెంచినకొల.ది అంతకంతకు విిము "పెరుగునుగాని దాని కోరలయందు విషము తగ్గదుగ దా? (పాముకు పాలు బోసిన యెడల విషవ్ఫద్ధి యగునని లోకములో వాడుక) చా తెలియనికార్యమెల్లం గడ లెర్చుట కొక్కవివేకం జేకొన౯

వలయున కైనదిద్దుకానవచ్చు. బ, యోజనమాంద వ్ర మేమియుం గలుగదు ఫాలముందుం దిలకం బిడునప్తుడు సేత నష్టము గలిగినం జక్కంబేసికొనుంగాటె నరుం డది చూచి భాస్కరా? టీ, థఫాన్క్మ_రా' తెలియని కశకార్యము=లేన కెజు (గ రానిపనినంతయాు, కడ లేర్చుటకు=ముగించుకొ అకు, ఓక్కవి వేకిన్‌ =ఒకబుద్ధి శాలిని, చేక్రొనన్‌ పలయున్‌ = ద/అ దీసీకొనవలెను అటుఐనన్‌ = అలాగు చేసినయెడల,

త్రో ఛాస్క్డ్రరళతకము

దిద్దుకొననచ్చున్‌ == తనపని తప్పులు లేక్ష సవరించుకొనవచ్చున్కు ప్ర యోజన

మాంద్యము=పనియొక్క_ యాలస్యము, ఏమియున్‌ = కలుగదు నరుండు=

మానవుడు ఖాలమందు = నొసటియంద్యు తిలకంబు = చుక్కను ఇడు నప్పుడు పెట్టుకొనునప్పుడు, చేతన్‌ = చేతియంచు, ఆద్గమున్‌, కలిగినన్‌ = ఉం డె-ేన్తి అదిచూచి=ఆ యద్దమునుజూచ్చి చక్క_న్‌ చేసికొనుంగాదె= దిద్దికొనును గదా.

తా. తనకు పరిచయము లేనిపనిని చేయం బూనునప్పుడు అది తెలి సిన మట యొక్క_నిసహాయముపలన "నెంతటి పనియైనను చక్కా_6 జేసికొన సచ్చును. మొగమున బొట్టుపెట్టుకొనునప్పు డనము6 జఊూచుకొనిన వంకర

'లేకండ జేసికొనవచ్చును గదా.

ఉ. దషముండు లేనియింటికిం బదార్థము 'వెళటొకచోటనుండి వే లక్షలు వచ్చుచుండినం బలాయనమె చను గ ఖ కాదు ప్ర త్యతుము వాంగలు౯ వజద లన్నియు వచ్చిన నీరు నిల్చునే యతయ 'మైనగండ తెగినట్టతటాకములోన భాస్కరా, 903

టీ. దకతుండు == కుటుంబమును నహింపంగల యజమానుడు, లేని యింటికిన్‌ , పదార్థము జ ద్రవ్యము వేలు ఒకచోటనుండి, వేలక్షలు= వేయిలవలుు సచ్చుచుండినన్‌ =వచ్చుచున్నన్తు పలాయనము అయి=పరుగిడి, చనున్‌ =పోవును, కల కెచు, చల్యేమీము= స్పష్టము, వాగులు=చిన్న కెలు వలున్సు వణదలు= పెద్ద వెల్లుపల్రు అన్నియు, పచ్చినన్‌ , అక్షయము= నాళము లేనిది వఐనగండీ=వఐనకంత, తగినట్టే తటాకములోనన్‌ = తెగిన చెలువులో, నీరు నిల్యునే=ఉండునా? ఉండదు,

తా. మితముూగా మయూక్తముగా తగవెటీగి యుపయోగించుకొను యజమాను(డు లేకున్న నాయింటి న్నివస్వవులు అత్మలుగా వ చ్చిపడినను వెంటనే ఎక్కుడి పక్కడ పోవునుగాని లాభములేదు, గండిపడిన వెటు వులో -నేజులు వాగులు "ెన్ని మేక మె వచ్చిపడినను చుక్కనీరు నిలవకుం డుటను జూచుచున్నా ముగదా,

ఉ. దానపరోపకారగుణధన్యత చి త్తములోన నెప్పుడు౯్‌ లేనివి వేకళూన్యునకు ములు వచ్చినవెళ, సంపదల్‌ పసూసినవేళ నొక్క_సరిపోలును -జీచున కర్ణ రాత్రియం చైనన దేమి పట్టపగ లైన నదేమియు లీదె భాస్కరా. ౨కీ టీ. భాస్కరా. చానపరోప కారగుణధన్యత = ఈగి ఇతరులకు "మేలానర్చుట మంచిగుణములు వీనిచేతంగల సాఫల్యము, చిత్తీములోన్‌ = మనన్సున, ఎప్పుడున్‌ =ఏచాండైననుు లేనివి వేకళూన్యునకు = లేని మంచి ఇెడ్డ లటుయగనివానిక్సి 'లేములు=దారి ద్య ములు, సచ్చిన వేళ =-సంభ వించినప్పు డును సంపదల్‌ =కలుములుు ఫ్లూనినవేళన్‌ = కలిగినప్పుడున్యు ఒక్క్ససరిపో లంను=జఒక్క_రీతి గానే యుండును. -చీకునక్రున్‌ = గు, వానికి అర్ధ రా తి= నడు లేయి, ఐనన్‌ ఆది ఏమి=అయినప్పుడు లాభ మేమి, పట్టపగలు==మిట మధ్యాహ్నము, ఐనన్‌ ఆది ఏమీ = అయినప్పుడు గలుగు లాభమేమి ? ఏమియు లేదు. తా. సత్చాగ్ర్యవినియోగము పరీపకొరము మొదలగువాని నేవేళను ఎబుం౦గనివానికి దారిద్ర్యము సచ్చినను _ఐశ్వర్యము కలిగినను సమానమే -గాని ఏమియు భేదములేదు గుడ్జ్డివానికి పగలైనన్యు రాత్రియైనను ఒశకేతీరు గాక -చీళటి యని వెలుతురని భేదముండదు గడా. ఉ. జానము సేయం గోరినవదాన్యున కీయంగ ళ క్రి లేనిచో నై నం బరోపకారమునకై యొకదిక్కునం 'దెచ్చియైన సీం బూనునుమేఘుండంబుధికిటబోయిజలంబులందెచ్చియాయంవే వాన సమ స్తజీవులకు వాంఛిత్‌ మిం పెసలార భాస్కరా, 55 టీ. ఫాస్క_రా ! దొనము=ధ ర్మ మును చేయన్‌ = చేయుటకు కోరిన పదాన్యునకు == ఇష్టముగల దాతకు, ఈయంలగన్‌ = ఇచ్చుటకు ళక్తి=సామ రము లేనిచోన్‌' ఐనన్‌ = లేకున్నను, పరోపకెరమునకై , ఒకదిక్కు నన్‌ =జఒక తొవును తెచ్చి ఐనన్‌ , చఈళ౯=ఇచ్చుటకు పూనును= ప్రయత్నము చేయును, మేఘుండు=పర్టన్యుండు, అంబుధికిన్‌ =నము ద్రమునక్షు, పోయి

రగ భాస్క్రళతకము

జలంబులన్‌ = నీళ్లను తెచ్చి, సమ స్పజీవులకున్‌ =అన్ని జంతువులకు చాం

వితము=కోరికు ఇంపెసలు ఆరన్‌ తృ ప్రిీకలుగునట్టు గా, వానన్‌_ ఈయిం

'జే=ఈయం.డా? ఇచ్చును.

తా. బీదలకు సాహాయ్య ము చేయవలయునని కహోళయ దాత యిచ్చుటకు తనయొస సొమ్యు లేకున్నను ఒక రియొద్గ తెచ్చియెన నిచ్చును గాని మానండు.

"ముఘము తన కుదకములేనప్పుడు సము ద్రమునకుంబోయి తెచ్చి యెల్లజంతు

వ్రులకు నంతోపమగునటు స్వ ్రచును గచా?

ఉ. దానముచేయనేకని యధార్షికుసంపద యుండి యుండియు౯ డాస సలాయనం బగుట తధ్యము బూరుగువమూనుగాచిన౯ దాసిఫలంబు లూరక నృథధా పడిపోవవె యొండి గాలిచె గానలలోన నేమిటికి. గాక యభొజ్యము లొట భాస్కరా?

టీ. ఛాస్కరా ' దానమ్కు చేయనేరనిధార్తి కునంపద = చేయం జాలనిలోభివానికలిమి, ఉండి యుండియాన్‌ = కొంత కాలమున్నట్లుండి వృద్ది చెందియు, తానె పలాయనంబు అగుట = ఇెదరివోవుట, తథ్యము జూ నిజము. బూరుగుమాను, కాచినన్‌ =ఫలించినము చానిఫలంబులు = ఆబూ రుగుపండ్లు, అభోజ్బములు == తినంగూడనివి, కౌటన్‌ =అగుటచ్చే ఊరక మిన్న క, వృ థా=ప్యర్థ్య్యము గా ఎండి, గాలిచకా కొనలలోనకాా అనవు అలో, ఏమిటికింగాక == ఎందుకును ఉపయోగింపక, పడిపోపవు ఎఎరాలి పోవుటలేడా? రాలుచున్నవి.

తౌ. ధర్మము చేయనివానికీం గలనంపదలు వాని కవియే నళించును. బూరుగు చె న్ని కాయ లెంతరమణీయముగా. గాచినను ఎవరికిని భుజింప

తగనివగుటచే నూరకయే శాలిపోవునుగ్రాని ఏయుపయోగము లేదు గదా ౪

చ. నడవక చిక్కి. లేమి యగునాండు నిజోదరపోషణార్థ మై యడిగిభుజించుట ల్నరుల కారయన్యంగ్యముకాదుపాండవుల్‌

టీకా తాత్చర్యసహితము తో గడుబలశాలు బేవురు నఖండవిభూతిం దొలంగి భితుముల్‌ గుడువరె యకచ క్ర,పురం గుంతియుందారొన చోటభాస్క రా, టీ. ఛాస్మ_రా ! నరులకు = మనుష్యులకు నడొివక = కుటుంబమున కూడుగుడ్డలం గడపక) చిక్కి_=నిలిచి లేమియగునాండు = "శీ దరికమువచ్చు నప్పుడు, నిజోదరపోష ణార్థ మై=తనపా ట్టనించుకొ నుకొ అంగు, అడిగి=ఒక రిని యాచించి భుజించుటల్‌ = తినుుటల్పు ఆరయక = విచారింపలాా వ్యంగ్య ముజనిందింప6దగినది, "కాదు. కడుక =మిక్కి_ల్కీ బలశాలులుజ= బల ముచే వెలుంగువారలును, ఏవురును= అయిదుగురగు పాండవుల్‌ = పాండు 'రాజుకొడుకులు ధర్మరాజు వెందలగువారు) అఖండవిభూతి = కొఆఅంతలేని మైళ్వర్యమున్వు తొలంగి=విడిచి, ఏకచ,పురిన్‌ = ఏక-చ 6 మను నూరి యంద్యు తారునుజతొమున్సు కుంతియున్‌ = తిల్లియగు కుంతీ దేవియూున్సు ఒకచోటన్‌ = ఒక (ప, బేశమునుభి ్ష్షముల్‌ =బిచ్చ పుం బళ ములను, కుడువ = తనశా? తినిరి తా. మానవుండు కుటుంబము, జరుగనప్పుడు ఒకరిని యాచించి తని యి తుకుటకప్పుకాదు. మహాబలపరా క మసంపన్నుు లగుపాండవు అదుగురు 'కాలనకమున సంపదల బాసి తల్లితోంగాడి యేకచక,నగరమున బిచ్చ 'మెళ్తుకొని తిని కాలమును గడప లేచా, ర్‌? చ, నుడువుల సెర్చుచాలనిమనువమ్యుం 'డెజటుంగక తప్పునాడినం గడుల నృృపత్‌, జెలంగుదురు కాసి యదల్బరు తజ లల్లం ద ప్పుడుగులు 'వెప్తుచు న్నడచునప్పుడు చాలునిముద్దు నేయంగాం దొడగుదు రిం లెకాని పడందో యుదు రయెనరె నధాస్క ౫. టీ. భాస్కరా! మడువులక్‌ = మాటలయందు, ేర్చుు చాలనిమను ష్యుండు, ఎటు౦గ కజతప్పొప్పులు 'తెలియక్కలప్పక ఆడెనన్‌ =విరుష్టము గా మాటలాడినన్యు రజ్జు లెల్లజదాని "నెత్రింగిన బుద్ధిమంతులందటును) కడున్‌ = మిక్కి_లి, కృపతోన్‌ దయతో, చెలంగుదురుజమన్నింతురుు కొని అద

లగి ఛాస్క్రరళతకము ల్బరుజ బెదరింపరు. తప్పడుగులు=జా జుటడుగులు "ెట్టుచుక్‌ అ నడుచు నప్పుడు, పాలునిన్‌ =కుళ్టవానిని) ముస్తుసేయగాన్‌ ౯ “పేంమించుటక్కు త్‌ డంగదుకుజ మొదలిడుదురుు ఇం తకొని, ఎవరెనన్‌ = ఎట్టికరినులై నను పడజా=దొర్లునట్లు, తో9యుదులే? (తో9యరు.) తా. మాటలపొంక మెజు6గనివాండు తెలియక మీమైన తప్పుగా మాడెలాడినను పెగలు వానిని "నెస్గగా దలంచి కనరుకొనరు, నడువ "సేరని నహాలుండు తప్పుటడుగులు వెట్టుచుండ వాళ "నెల్లరును ముద్దుచేయుదురుగాని (క్రిందబడం దో, యుచురా? 68 డ్‌. వేరిచి బున నుంతు. డతిసీవివినేకము 'దెప్పినం జెడం గారణ మేన్నవాని కది ఛై కొన గూడదు నిక్కమే దురా చారుండురానణానురుం డసహ్యూము నొందండె చేటుకాలముం చేకువయెననాండు నిరసించి విఇమణుబు న సాస్క రాం, భర టీ, ఫహాన్మ రా! బుర్ధిమంతుండం, నేరది = అభ్యసించియాండి, ఆతి సేలవి వెకము=అధికమగు న్యాయధథోరణిని తెల్పినన్‌ , ఇెడన్‌, కెరణము న్న వానికి హేతువుగలవానిక్సి అది.-అఆన్యాయమార్గముు కై కొనక =ఆనలం వించుటకుు కూడదు, నిక్క_మే=నిజమే. దురాభారుండు=పాపంపునడపడి సు శానసజాసురుండు, చవేటుకెలము=పో గాలము, చెరళువవఐనవాండు=నమి పించియున్న కాలమందు విీషణుబుద్ధి=తమృండగు విఖీషణుని కితోపటబేళ మును నిరసించి=తిరస్మ_రించి అసపహ్యాము = సహింపంగూడని కులత్మయ మును పొందజె=పొంద లేదా? పొంచెననుట. ఆతా. మనుణాండు ఇవెడిపోసం గారణమున్నప్పుడు నితియంయదు నిపఫు ణుర్యడె వెప్పు వెలికానిమాట పొటినేయండు. వేటుకాలము దాపీంచినప్పుడు తముండు న్యాయవిదుండు నగువిఖిషణునిహితోప చేళమయును( బెడచెవిని బెట్లె రావణుండు నహింపరానిదుగఖము బొంది నళించెనుగ దా? 58 చ నొగిలినవేళ నెంతటిఘనుండును* ద న్నొక రొక్క_నేర్చుతో నగపడి ప్రోదిసేయక తనంతట బలికి రాండు నిక్కమే

టీకా తాత్చర్యసహితము వ జగమున నగ్నియెనం గడు సన్నగిలంబడియున్న సింధనం బెగయంగంద్రో చియూందకమ అెట్లురవుల్కొాననేర్చుభాస్క రా

టీ. భాస్కరా! నొగిలినవేళన్‌ = నొచ్చిననమయమందు ఎంతటి ఘనుండును= ఎంతనొప్పవాండును, తన్ను న్‌, ఒకరు ఒక్క_నేర్పుతో=జఒక తీగినయు పాయము చెత్క అగపడి=ఎదునై, పోఎదిచేయక=పోషీంపక్క తనంత టన్‌ =తనకె తాను, బల కికారా ంు=బలము నొందలేండు, నిక్క మే=ఇది నిజమే. జగమునక =లోకమును అగ్నియైనక సర్వమును దహించునన్ని యొనన్కు కడుకొ=మిగుల్క నన్న గిలంబడియున్న క ,= త్నీణించియున్న ప్పుడు, ఇంధనంబు=క-కెమ్కు ఎగయంగన్‌ లొ చి= పెకి నెట్టి, ఊందక, మటథీ యొట్లు, రవుల్కా_న౯ నేర్చుకా=మండలల్లుగును,. తా. లోయిడి యున్నష్పు 'డెంతగొప్పవాండును తనకెవరై న సహాయ పడి పోషింపనిది కడ లేరండు. కెల్చునట్హి లేజన్సుగలయన్ని యును సన్న గిలివోయినప్పుడు చిదుగులు పొదిగి యూ6దకున్న రగులుకొనదుక దా. 60 ఉ. పంకితు శై నవారు దెగువం దగ నుండల నల్పుండ్‌క్క_6 డు దండతం బీర నొక్కిన బుఫ ప్రకరంబుల కేమి యొ గ్ధగు౯ గొండొకరకో.తి చెట్టుకొనకొమ్మల నుండల గ్రింద గండభఖే రుండను దే భసింహూసికురుంబము లుండవె చెరి భాన్కరా! టీ. భాస్మ_రా' పండితులు ఐనవారు, దిగుపక = కిందుగా, ఉండం గకొా అల్బుండు=నీచుండుు ఒక్కండు ఉద్దండరకా = దురభిమానముతో, పీఠముజగస్షాయను, ఎక్స్కి_నక౬౯ా, బుధపంకరంబులకుక" జ విదార్థసులగుంపు అక్కు ఏమి ఎస్గఅగుకా= ఏమి చెడుగు గలుగును? కొండొకకోతి=ఒకానొక వానరము, వాట్టుకొనకొ ములక, ఉండలక , ఈ/0దక = ఆ చెట్టు మొదట, గండ భేరుండమ బేభ సింహనికురుంబములు = గండ భేరుండమృగముల్కు ఏను. గులు, సీింహములయు సమూహములు, చెరిజకాడ్కి ఉండవె? (ఉండుననుటు)

లీ భాస్క్రళ చకము తా పండితు అందబజు ఈ, ద నుండంలగా నొక చెన6టి దుగర్వముతో నున్న తా సనమున( గూర్చుండినంతమా | మున నాపండితులకు గెారవవాని లేదు. ఒకకో.తి చెటుకొనకొముమోందం గూర్చున్నంత నే ,క్రిందనుండు కం ళీ / గండ భేరుండము మొదలగమృగముల కేలోపమును 'లేదుగడా. 61 చం పట్టుగ నిక్కుచు౯ మదము బట్టీ నుహోత్తులం దూలనాడ్‌నం బట్టిన కార్యముల్‌ చెడును బాణము వోవు నిరర్ణదో*షుముల్‌, పుట్టు మవాళుం గాదని కుబుడ్లి నొనర్చినయజ తంత ముల్‌ లు రా వక ఈ ముస్పకవోయి దయునికి వోసమువచ్చెం:గదయ్య భాస్క_-రాం టి. భాస్కరా' మదముయటి, పటుగ క పూనిక గా, నిక్కు_చుక ఇ నిగుడుచు, మ హోత్తుల కాఎగొప్పవారిని తూల నాడినక = తిరన్మ_రించి మాట లాడినయెడల, పటిన కెర్యములు=పూనినపనులు, చెడును, ప్రాాణముల్‌ ॥| పోవును, నిరర్థ దోపముల్‌ = కెరణములేనిపొాపములు, ఫుట్టున్‌ , మహేాశు నిక =ఈశ్వరున్సి కాదని=ధిక్క-రించ్చికుబుద్ధిక =వెడ్దయూహతో, ఒనర్చిన యజ్ఞత్రం క్ర, ములు= ఇసినయాగ క్రియలు, ముట్టక జ తుదనొందక, వోయి్యి దతునికికా మోనము వచ్చెకా, కదయ్య . తౌ, తానె యధికుండను పట్టుదలతో నిక్కుచు కావరముతో మహ తుల నగారపము చెసినయొడల ఆరంభించినపని చెడును (పాాణహానివాటి ల్వను, చేయని పాపములు తల3పెయుడును. తొలిదశ స,జాపతి మహాను ఫావు6 డగు ళంకరుని దూషించి య్మువిఖ్నుమును జెంది ప్రాణములం బాసెనుగ దా, చ పరహీత మైనకార్య మతిభారము లొ డిదియైనం బూను స త్పురుషుండులోకముల్చొగడం బూర్వమునందొకజాలవర్ష ము నురియంగం జొచ్చినన్‌ గదిసి గొబ్బున గొ జనరతుణార్థమై గిరి నొకకేల నెత్తనంట కృుషండు శ త్ర ముభాతి భాస్కరా టీ. భాస్కరా! సత్చ్పురుషుండుు పరహితము= ఇతరులకు మేలుచయు నది ఆయిన కార్యము ఆతిభారముతోడిదియైనక మిగుల గవ్షముతో6 గూ

టీకా తాత్సర్యసహితము మ! డినదయినన్కుు లోకమం.ల్‌ =జనుల్కు పొగడన్‌ =చేయయూనును.. ఫూర్వ్యము నందున్‌ , ఇంద్రు,ండు, ఒక జాలవఎర్జ మున్‌ =ఓక జాళ్ళ్‌ వానను, కురియంగ 6 జ్‌ చ్చినన్‌ , కృషుండు= $,కృస్తమూర్హ్రి గొబ్బునన్‌ = వేగముగా, కదిసి= చేరం బోయి, గోజనరత్న అార్గ మె=ఆవులను అలకాపరులను గా వాడుట 3, సిరిన్‌. =ఓకకొండను ఛర్రముభాతిన్‌ గొడుగువ లె ఒకశేలన్‌ =ఒంటి చేతితో, ఎల్తేనంట,

తా, స్కనుండు ఇతరుల మేలుకొజకు ఎంతపని.నెనను భారమని త్‌ల6 పక సహించి షఇయాను. ఫూర్వము కరుణామయు,డగు ,కృష్తుండు ఒక కొండను గొడుగువలె నె నిల్చి షంద్రుని చెం గురిపింపంబడిన ఆళ్ల వానక్రు జడిసి ప్రాణఖీతి నొందినగోవులను నో పాలురను గాపాడేనని విందుముగదా. చ పలుచసినీచమాననండు పాటిం దలంపక సిషురో కులం బలుకుచు నుండుంగాని మతిభానురుం జై నగుణ పృపూర్షుం డ్‌ ప్పలుకంలఈ బల్క్టబోవండు సిబద్దిగ నెట్లన వి ల్రకఘుండందాం దొలంణలుచునుండు. గాని మటదొల్కు_నెసిండుఘటంబు ఖా స్కృ్రాం టీ, భాస్కరా ' పలుచని నిచమానవుండు జ మిగులంజులుకందనము గలయల్పుండు, ఎవాటి= న్యాయము, తలంపక్క నిషురో సలన్‌ , పలుకుచునుం డుగాన్సి మతిఫాసుకుండు == నితినిర్మల మైనబుద్ది చల (, క "ళించువాండు వఐినగుణ,ప్ర ఫూరు-డు= ఐనట్రిమంచిగుణముల చే నిండినవా(డు, అప్పులుకులన్‌ ఉఆలఅట్రయమంగళ పుమాటలన్వు నిబద్దిగన్‌ పల్క_(బోపండు, ఎట్లన= ఏలా గనంగాా వెల్తికుండ్క తాకా తొలంకుచునుండు (గాని = తొనలోను గాన్ని మజి, నిండుఘటంబు=నిండినకు ండ, తొల్కు._ నె=తోనంకునా?తో నక దనుట, తా, ఎప్పుడు నిచుండు నోరికొలది ప్రృల్లదము లాడునుగాని సన్గుణ ములచె నిండినయోగ్య పురుషు. ఉజాడండు. వెలితిగలకుండ తొనంశినట్లునిండు కండ తొనంకదు గచా. ౧4

ప్‌ో భాస్క్రశళతకము చం పలుమజుసజ్జనుండు వీ, యఫావమలుపల్క్కూలో రోరవాక్యముల్‌ పలుక (6 డొకానొకప్పు డవి పల్కనం గీడునుగాదు సిక్కమే చలునకు వచ్చిమఘుండొకజూడను దా వడగండ్ల రాప్పిన౯ శిలలగునోటు వేగిరమె శీతలనీరము గాక భాస్కరా, 65 టీ. భాస్కరా | సజ్జనుండు పలుమజు=తీజుచుగ్య ,ప్రియఫఖాపషలు జహాతంఫప్రమాటల నె, పల్కు_క౯, కథోరవాక్యములు జ గడోసుమాటలను పలుకండు ఒకానొకప్పుడు అవి పల్కినకా కీడునుగాదు, నిక్కము వీ చలుపకు ఇ-చల్ల (దనమునకు వచ్చి మేఘుండు=మబ్బు, తాకా పడగండ్లకా, రాల్చిన౯-, వేగిరమె శీరలనీరముగాక = చల్లనినిళ్ళు గాక శిలలగునోటు== ఆళ్ల గుచున్న వా ? తా, సత్పురుషు6 డెప్పుడును కరినముగా మాటంాడండు, ఒకవేళ పరులమేలుకొణకు మాటలాడిన నవి వినుటకుమూగ్రము కఠోరములుగా6 దోచినను హితకరములే యగును-గాని కీడును జేయనేరవు. మేఘుండు చలువ కొ అకు వడగం౦ంరను గురిసినను అవి వెంటనే నిళ౭ పోవునుగాని జాళుగావు గదా, | ॥ || టం పాపపుంద్రోవవాసి కొకప్య్టున మేను వికాస మొందిన౯ లోపల దుగ్గుణంబ ప్రబలుంగ ద్‌ నమ్మలో య గూడ దాతని౯ "చాపరకయకు౯ నునుపు మై పయిం గర్టీనం గల్ద్వుంగాక్‌ సె రూపున దాసిలోం గలవిరుద్ధపుంజెందు నశించుభాస,_రా, 66 టీ. పాపఫుంద్రోవవానికికా= చెడ్డ తెరువునం దిమగువానికి, ఒకపట్టు నక =జఒక వేళ్ళ మేనుజఒడలు, వికాసము=తళుకును, ఒందినకా=పొందినను, లోపల్క దుర్తుణంబె = చెడ్డగుణ మె (పృబలుంగద = వృద్ధిఃబొందునుగ దా. అతని వానిని, నష్తుంగ కా కూడను == నమ రాదు పాపర కాయకుకా == ఒకచేందు పండునకు, పెసయిక౯ =మోిందమి6ంచ్య నునువుజనున్నన్య కళినకా =టిండినచ్చో కల్గు ంగాక=ఉండుంగాక్క దానిలోకా=ఆపాపరపండునందు

టీకా తాత్చర్యసపహితము క్వ కలవిరుద్ధ పుంజేయ = కలిగినపలితమగువిషము, ఏరూపునకా = ఏలాగున, నళించుకా.=నదలును, శా. పఫాపరకెయ పండి మాగి మధురముణా నుండున ట్రగపడినను లోపలిచేందు పదలనట్టు దో, హియగువాండు పైకి సౌమ్యమగురూపముత్‌" ఇ గనిపించినను ఆంతేమౌ త్రృమున వాని వెడుకలంపులు మానవుగాన వానిని నమ్మం సాడదు, ఉ. పూనినభాగ్య రేఖ -చెడిపోయినపిమట నెట్టిమానవుం బై నను న్‌ెసి నెవ్వరు. బ్రయంబునం బల్యారు పీల్వ రెచ్చటం చా నది యెబభ్లాకోయనినం దధ్య్వము పుష్పము వాడి వాసనా హీనత నొంపయున్న యెడ నెవ్వరు ముట్టుదురయ్య భాస్కరా. టీ. భాస్కరా ! పూనినభాగ్య రేఖ=పొ ౦దియున్న యదృష్యపు లేఖ ఇెడిపోయినపమటక =తో లంగిన వెనుక 9 ఎట్లెమాన వ్రుండు_ ఐనక = ఎంతగొప్పు వాంల్రైనను, ఎచ్చటక =వానిని, ఎన్వ్రిరుక ్రీయంబునక -=అదరముత్‌ పల్మ_రు=మాటాడరు, పిల్వయ= ఏపనికినించిల్వరు కథ్యము=నిజము ఆ"క్ష, అది ఎట్టొకోయనినక్‌=అదియీలాగన గ్కా ఫుష్పమ్యు వాడ్సి వాసనాహ్హీన రకా=పరిమళము లేకుండుటను ఓంద్కి ఉన్నయొడకా = ఉన్నప్పుడు ఎన్వ రుజఎపనై నన్కు ముట్టుదురయ్య = తా (కు మరా, తా. ఎంకవాని కైనను భాగ్య రేఖ ెడిపోయినవెనుక వానితో -నివరును టప్రియము-గా మాటలాడరు. వానినెచటికిని విలుపరు. వాడివోయి వాసన లేనిఫుప్పము నెసరును గకొనరుగ దా. 67 ఉ,. పూరితసద్గుణంబు గలపుణ్యున కించుకరూపసంపదల్‌ దూరము లై నవానియెడ దొడ్తగ, జూతురు బుద్ధిమంతు ఆ ట్లారయ గొగ్గు లైన మజియందులవమాూాధురి. జూచి కాదె ఖ ర్హారపులంబులం బ్ర యముచొప్పడలోకులుగాంటభాస్క రా,

ద్తీర్డే ఛాస్క్రళతకము

టీ. ఫూరితనద్దుణంబు = నిండుకొనియున్నమంచిగుణమ్ము కలపుణ్యు నక్షు=క లిగిన యో గ్యానక్కు ఇంచుక =కొం చెమురూపసంపదల్‌ = సౌందర్యము గలుగుటలు దూరములు ఐన, లేకున్నను, వానియెడక అట్రగుణపంతుని యెడల, బుద్ధిమంతులు =మంచి చెడ్డలనెలుగ (గలవారు దొడగకజగొప్పగ్యా చూతురు, ఎట్లు= వీలాగనిన్న ఆరయక =విచారింపల్యా లోకులు గొగ్గులె నక =ముడుతిగల వె నన్కు ఖక్టూర ఫలంబులక =ఖిక్టూరపు (బండ్లన్యు (ప్రాయము

చ ప్పడక=ఆదరముగలుగంగ్కా కొంట=కొనుట, మజథి=ఇంకన్వు అందు

లక =ఆఫలములందలి, మౌధురిక తియ్య (దనమున్వు చూచికా దెజ-చూచి

మమేకచా.

తా. మంచిగుణములు గలయు గమునకు. గొం చె మందము లేకున్నను బుద్ధిమంతులు వాని గౌరవించెదరు. ఖరూరఫు బండ్లు, బుడుఫులతోంగూడి నను వానిరుచినిబట్రియె అందజు కొనుదురుగ దా.

6, ప ల్లందనంబుచే నెజటుకపా టొకయింతయు లకయెచ్చట౯ బన్లీదు. డైనసగ్చ్రభు నబద్దము లాడినం ద్రుంగిపోదు "రె ఖస భాసలిం గువుతుత శిశుపాలు-డు దంతవ కుండుం ౧౧౧౧ య 0__ హూ

అట ఇ మ్‌ గన్మలు గృమ్మునిం బలికి కాదె హతం బగు కల భాస్కరా, జో జ ఆజ

టీ. భధాన్మ_రా ! ప్రల్లదనంబు ఎక్‌” = వాగు బోతుదనముచే, ఎజుక పాటు=జ్ఞానము, ఒకయింతయు = ఒకకొంవెముు లేక, ఎచ్చటక = ఎట్టి వోటవైనను, బల్లిదుండు=ఒలపంతుండు ఐనసర్ప్రభుకా= అగు దండింపను పాలింపను సమర్థుండగు మంచిరాజును గూర్చి, అబద్రములాడినక్‌ = లేనిదో షముల నుగ్గ డించినిందించినచ్‌ ,_త్కుంగిపోదురు=నళింతుర్పు ఎట్లు, ఏలాగన.

-గాా శిశుపాూలుండు దంతవ ([ై/'(డుక వాలేంబగు కొల్లక =చచ్చుటంతయు

ఆల్ల సభ "స్థలీక =ఆధర్మ రాజు రాజనూయయాగమునందలి సభలో కుమతు

లెవా దో, హచింతేగలవార లె, కృషునిక్‌ = $ కాపమూ రిని కల్లలుపల్కి

క” 'దె=అసత్యములాడుటపల్ల నేక దా.

టీకా తాత్పర్యసహిగము త తా. చేటుపా *ెటుగక నోరికొలంి గొప్పవారిని యెచటంజూచి నను నిందించువారు తప్పక నశింతురు. ధర్మ రాజుసేయు. రాజసూయాధ్యర మున మహాజనులందణు6 గూడియున్న చోట శ్రీకృన్లమూ రిని నిందించి శిశు ఎాలుండు దంతవ కు)6డను నిరువురన్నదములు హతు లెరిగ దా, 6౮9 6, వే)నును గూర్చు యల్సునకుం బెద్దతనంబును దొడ్తవానికిం దామతితుచ్చపుంబని నెచం జబరికింపక, యాయరాదుగా వామకరంబుతోడం గుదువం గుడిచేశ నపానమాగ్రముం దోమలవచ్చునే మిగులం దోంచనివేంలుగాక భెాస్కరా, టీ, భాన్మ_ఈఠా' శ్రేనునుగూర్చి జజ (ప్రీతినమసరించ్చి అల్పునకుకా ఇ యోగ్యత లేనివానిక్సి పెద్దలేనంబును= గౌరసముగలయు దోో గమును, దొడ్డవా నికికా = గ ప్పవానికి తామ్యు యజమానులు, తుచ్చపుంబని=నీచపులబనిని, ఎదక౯=మనములో, పరికింపక=యో జింపక, ఈయరాదుగా_ ఈయ ల౮హాడ దుగడా. మిగులక తోందని చేతలు కాకజువి చారింపనిపనులుగాన్సి వామ కరంబుతో డ=ఎడమచే(తితోోకుడువకాఎభు జించుటయు, కుడి చేతకా=కుడు చుచేకితో అపానమారముకొా తోమగకా=మోళ న చేయుటయ్యు పచ్చు నే= కూడునా ? కూడవనుటు. తా. తనక6ి గూర్చినవా ( జెనంతీమా ప్రై, మున నే గొప్పకొలందులు విచారింపక నల్వునకు పెద్దపనిని గొప్పవానికి నీచపుపనిని(జెప్పగూడను, తనకి మెనయెడల "నెడమచెతందిని కుడిచేత గుదము గడిగికొననగునా * చా ఫలమతిసూవ్న్‌మైనను నృపాలుండు మంచిగుణాఢ్యు- డై నవో నెలమి వివేకు లాతసని కవేతయొన ర్లు ర దెట్లు చంద్రికా విలసనమైనం దా మనుభవింపం జకోరము లాసం జేరవే చలువగలట్రినాం డగుటం జందురు నెంతయుం గోరిభాస్క ర్వా, టీ, భాస్కరా' ఫలము=లాభము, అతిసూక్ష మైనను=మిగులకొంచె మైనను నృ పాలుండు == రాజు, మంచిగు ణకాఢర్య్య ండు:=మంచిగుణములుగల

40 భాస్క్రశతకము వాండు ఐనచోజా ఎలమికొ=సంతోషమున్న వివేకులుజ తెలివిగలవారు, అఆతనికికా=అట్టియేలికక్కు అపేత్సయొన ర్తురు=కోరుదురు. అది ఎట్టు=అది యేలాగనలగ్యా చంది, కొవిలసనముఐనక =వెన్నెలయొక్క_ వెలుంగుటమౌా శ్రమే ఐనను ఇకోరములుజ వెన్నెలఫులుయలు, చలుపగలట్రవాండు=చల్ల దనముగలవాండ్ర, అగుటకా, ఎంతీయుక౯ జమిక్కి-ల్కి చందురుుకొ=చంద మామన్యు కోర్పి తాము? అనుభవింపక =లఅవెన్నె అను గొ, లాటకు ఆసక్‌ తాప, భువు తిన్ననివాండెన లాభ మేకొంె మైనను ఛాలునని గుణ సంతు లానపడుదురు. వెన్నెలకాంతిదప్ప వేశం అంకలిదీరునస్తు వేమియులే కున్నను వెన్నెలపిట్టలు చల్లనివాండనియే కదా చంద్రు,నిం జుట్టికొనుట. 71 లు ౧౧ లో లు రం బంధురసద్దుణాథఢ్యు. డ్‌ "క పట్టున లంపట నొంద్వ్యొియెన దు స్పంఫ దలంప డన్యులకుం జాలపాతం బొనరించులార శ్రీ గంధపుంజెక్కు రాగిలుచులగాబె శరీరుుల కుతువారమె గో యయా గంనము లాత్ర్త్యం బుజ్రం దఆయిగ ౦బడియుండుట లెల్ల ధాస్క్రరాం టీ. భాన్మ_రా ! బంధురసన్లుణాశ్య్యుండు = ఒప్పిదమెనగుణములచే నిండినవా6డు, ఒకపటుునక = ఒకవేళన్సు లంపటకొా=(ళ,మనుు ఒందియెన గి మం యా లీ చేయును-గాని, దుస్సంధిక = చెడ్డపనినితలంపండు=యోచింపండు. ,శ్రీగంధ ఫు 6లజెక్కాజమంచిగ ంధపులచేడు రాగిలుచుకా =వేడుకపడుచు, గంధములు== సువాసనలు, అక ౯-=తనలో, పుట్టక =ఫుట్టునట్టు, తజగంబడి ఉండుట లెల్ల=నలీికినూజ౧యబడి యుండుటంతశయు, శరీరులకుక౯ బేహూభారు లందటికి, ఊర్సవార్థ మైకా బె=సంతోషము గలుగుకొజుశేకడా, తౌ, మంచిగుణముల చె నెగడుపరోపకారి తాను -గాసీంచెంచియు నిత రులకు 'మేలుచేయంజూచును గాని కీడు దలంపండు. గంధపు 6 జెక్కూ తనను

టీకా తాత్పర్యసహితము ట్‌ నటికి యజుగ6 జాది యలందుకొనినను ఇతరులకు మంచియానందము నిచ్చును కాని వపటు6 జేయదు గదా.

చ బలముదొలంగు కాలమునంట్రాభ వసంపద లెంతధన్యుండుక౯ సిలుపుకొనంగ నొ పం డది నిశ్చయ మర్దునుం డీళ్వురాదులం గెలిచిననాండు బోయలకుం గిడ్పడిదూచుచు. గృప్టభార్యలం బలువుర నీయయే సిలువం బట్ట సమర్హుండు కాక భాస్కరా?

టీ. భాస్కరా బలము='సామర్థ థ్రము *'లంగు కెలమునకా ఎంత ధన్యు6ండు౯€ " జా ఎట్ట కౌర్యశూరుండును, ప్రాభననంపదలుజ ఐశ్వర్య సమృాద్ధు లను నిలుపుకొనంగక౯ చాలండు, అది నిశ్చయ మె ఈళ్వరాదులక౯ =*0 కరుండు మొదలగుమహాభూరులను, 'గెలిచినవాండు, అప్పునుండు. బోయల కజొ=ఎటుక వారలకు కీడ్పుడి=లో బడి, చూచుచుక్షా, కృష్ణు భార్యలక =

,కృషునిఖార్యలన్యునిలవంబట్ట=శ త్రులకుంజిక్క_నీక నాఫుకొనుటకు నమ

రండు కెక, పలువురక = పెక్కం డ్రను, దయందే=బోయల కీయండా ?

తా. ఎంతబలశాలి యె దెపగతిచాలక బలను దొలంగు కాలమున శు, భుశత్వనంపదల. దక్కి_ంచుకొనలేండు. కంటిమంట 'లెగయు నుహారా ద్ర, మూర్తి గలసాంబమూ ర్హి మొదలగువీరుల మెప్పుపడ సినయర్హునుండు అడ విలో బోయలచెతిలో నాండువారల౯ గోలుపోయెనుగదా. 7గె

చ. బలయుకుంజె నవేళ నిజబంధుండు తొడ్పడుగాని యాతండే బలముతొలంగెనేని తనపవాలిటిళతు వదెటు పూరు జె

ఆ ౧౧ కం ర్ల జ్యుూలను. డు కానంగాల్టుతజిసఖ్యముజూపునువాయు బెవుండా బలియులడు సూత్ష్ముదిపమగుపట్టున నార్చదె గాలిభాస్క రాం

టీ. భాస్కరా! బలయుతు ండు=బలముగలవా6డుు ఐనవేళకొా నిజ బంధుండు=తనచుట్టము తోడ్చడుంగాని అతండే, బలము=సామర్థ సము, తొలంగు నేన్సితన పాలిటిళ త్రువు=తనకుళత్రు, వేయగును. ఆదిఎట్లు జ్వ్యలను డు, పూర్జుండైె వా అంతటనిండ్‌నవా €డై, కానక = అడవిని "కాల్బుతచ౯ కా

ట్ర భాస్క్రళ తక ము "కా ల్బెడి వేళ, వాయుబేనవుండుజ=-గాలి, సఖ్యిము= చెలిమిని, చూపును, ఆబలి యుండు = ఆయన్ని సూకృదీసము = చిన్నదీపముగ్యాా ఆగుపటునకొ జ లీ (లం తా. తా నన్ని విధముల శూరుండును సంపన్నుండును ఆయినప్పుడే బంధువులు సహాయము. జేయుదురు గాన్సి లోయబడినప్పుడు మిగుల ళత్రువులె యగుదురు, అగ్ని యంఠట నల్లుకొని యడవిని -గాల్చునప్పుడు వాయావు మతింత వృద్ధి చేయునుగాని ఆయన్ని సూక్ష్మ దీపము గా మన్న ప్పుడు మలల జేయునుగ దా, ఊఉ బల్లిదుం డైనసశ్చ్రభువు పాయక యుండినం గాని రచ్చలోం జిల్బరివారు నూజుగురు నేరినం 'ేజము గ్య దెయ్యెడ౯ చల్లనసిచందురుం 'డెడసి సన్నపు జక్క_లు కోటి యున్న రం జిల్లునె నెన్నెలల్‌ జగముచింళటులన్నియు. చబాయభాస్కరా, టీ. థాన్మ_రా!' బల్ఫిదుండు=బలసంతుండు, ఐనసత్పంభువు=ఐనమం చిరాజు రచ్చలోక=నభలాో, పాయక-తొలలక, ఉండినంగాని=ఉండిన తగునుగాన్సి చిల్లరవారు=మిగిలినయ నామకులుునూఅుగుర్కు చేగ్రినక్షా, ఎయ్యె డ౯=ఎచ్చటన్యు లేజము=అందము, కలుగదు. చల్ల నిచందరుండు=-చలున నిచ్చుచందమామ, ఎత సి=తొలలంగి, నన్ను (జుక్కలు, కోటి, ఉన్న ౯ == ఉన్నను, చీకటుల్యు అన్నియుకా, పాయక =పోవునట్టు వెన్నెలలొ, రంజిల్లునెజ ప,కాళిం చునా ? తా. ఏనభలో నెనను సమర్థులైన న్యాయాధికారి యూండిన నే యది బచాగసండును. రాశ్రయం 'చెన్నినక్ష త్ర, ములున్న ను నాధుండగు చంద్రు,ండు లేనిది కెంతిగలుగదు గదా, చ భుజబలశె"ర్యవంతు లగుపుత్తు)లం గాంచినవారి శెయ్యెడ౯ నిజహృద యేప్సి తార్థములు నిక్కము చేకుజు. గుంతి బేవికి౯

టీకా తాత్చర్యసహితము త్రి విజయబలాఢథ్యుం డళ్షునుండు వీరపరాక,ను మొప్ప దేవతా న్‌ (/ గజమును దెచ్చి తల్లి వ్ర, తకార్యము దీర్పండె త ఖఫభాస్క రా, టీ, థాస్కరా. భుజబల శౌర్యపంతులు = బెహుబలము పరాక్యమ మును గలవారు అగుపుత్తుంలక=అయినకొడుకులన్ను గాంచినవారికి= కనిన వారికి ఎయ్యెనక= ఏనమయమందధును, నిజహృదయమేప్పి తార్థములు = తమ మనస్సులో6గోరినకోర్‌కలు, నిక్కము = నిజముగ్యా చేకులుకా = నెజవే టును, తొల్తి=పూర్వము కు-తీదేవికిక౯ా; నిజయబలాఢ్యుండు=జయశీల మెన బలముగల ఆర్జునుండు, వీరపరా క, మము=-ళూరుల పరా,క్ర, మము, ఒప్పకా, 'దేవతౌాగజమును _-- దిగ జమగు .నెరాపతమున్సు తెచ్చా త వృతకాగ్యమ్యు తీర్చ ౧జే=-నెజ వేర్చినాండు "రెడా,. తా, బలపరా కృమసంపన్ను లగుకొడుకుల6ంగ నినవారి శేపటను కొజ.(త లేదు. కుంతీమ హా బేవికి విజయుండని పేరు పడసినయ స్టునునంతటికొడుకు గలు గుటంబటిక డా దేసలోకముననున్న మయొరాపతమును సైతము బెచ్చి (చేేవూ రిని -గావిం చెను. 76 జర్జా టై “గిం జగ నెక ౯5 ఉ. భూనుతు లై నదెవతలు పూర్వము కొందజు వావివ గనల్‌ మాని చరింపరో యనుచు మూనవులట్ల చరింపంోల దం భోనిఫఘు లన్నియుం దనదువుక్కిటం బశ్లై నగ న్ధుండంచు నా పూనిక కెవ్వుడోపునదిపూర్వమహ గ్ర వ్రమునుముభాస్క_రా, టీ, భాన్మ_రా' భూనుతులు = భూమియందు పొగడంయబడినవారు, ఐన చేపతలు, కొందటు, వూర్వము వావీవ _గ్రనలు=పరునవాడుకలన్తుమాని== వదలి చరింపనోో అనుచు, మౌనవులు= ఇప్ప టేమనుజులు ఆనీ అ= బేపతల అంభోనిధులు అన్నియుక =సముద, ముల నన్నింటిని తనదుపుక్కి_టక- = తననోటిలో, పప్టైెనంచుకాా అఫూనికళా = అట్రియత్నమున్తు చేయుటక్షు శ్రీ

ీ భాస్క్రశతకము జ్‌ టు ో జర్‌ దా న్న జ్య ర ఎవ్వుండు ఓపుకాా అది = అట్టువయాట్క ఫూర్వమహు_గ్త్వ్య్యము. సుమ్గు=ఫూ తా, పూర్వము దేవతలు కొన్ని శా స్రనిందితము లైన మార్గములనడిచి రని విని వాని నాధారము6 జేసికొని యిష్పటిజను లట్లు చేయందగదు, అటు లెన వారు చెసీనవన్ని యు6౬ జేయవ లెను, ఫూర్వమగ_స్వమహాముని సర్వాసము ద్రృములను తన నోటిలో నిమిడ్చెనని మజీయొకం డబుచేయలలండా? లేదు, ఈది పూర్వుల సామర్థ ఫ్ట్‌లి మని తెలియవలయును, గణా ఇస లీ శీ జు ఉ. భూపతి కాత్ర్మబుద్ధి మదిం బుట్టనివోటం బ్రధాను లెంతప్ర లాయ ఓ ఈ ల పరిపూర్వ ఆనం గొననాగదు "కార్యము 'కార్యదములై యోపిన దోణభిష్యుక్సుపయోధు లనేకులు గూడి కౌరవ కపతికార్య 'మేవముయినం జూలి 5. చేయలవారు భాస్కరా, టీ భాన్మ_-రా !' భూపతికికా-=రాజునకుు ఆశ బుద్ధి =స్వ కీయ మైన జీ యె "తెలివి మదికా=మనస్సును పుట్రనిచోటక్‌=కలుగ నిసమయమందు, పుధా నులు=పొతమును బోధించు మంత్రులు, ఎంత ప్ర,జ్ఞాపరిఫపూర్చులు ఐనకా == ఎంతవిచక్షృణులెనను, కొౌర్యము=కాసలయు పని కొనసాగచదు = తుదము ట్రదు కౌర్యదతు.లై = పనులయందు కుళలు.లె, ఓపినద్రో, ఇభీష్మ గృపయో ధులు జ వాలిన దో,ణుండు ఫీషుండు కృపుండు "మొదలగ్ప వీరులు, అససే కలం= పేక్కండం,) కౌరపక్శూపతికార్యము= దురో్యోధనమవారాజు విజయ "కార్యమును, చేయంగకా ఛాలి₹? (వాలనైరి యనుట.) తా. ప్ర భువు న్వ్యయముగా తన కీడు మేళ్ళనుగూర్చి విచారించుకొన6 డేని యందణు నిపుణులైన సచివులున్నను అఆరాజునకు మేలుసమక్రూడటకు, ఫేష్లాచార్యుండు దో, కాచార్యుండు కృ పాచార్యుండు మొదలగువా 50 దలు మం త్ర,కుళలులున్నను; కార్యాలోచన లేక హితము తెరువు గనని దుర్యోధనుని బాగుచేయ(లిగిరా ? 78

ట్‌కాతాొత్స ర్వసహితము ర్‌ ఊఉ. భూరిబలాధథ్యుం డైనం దలపోయక విక్రమళ శిచే నహూం చా టో జతి ఇారముకొందుటల్‌ తగవుగా దతండొక్క జ మోసపోవులా పరవ లేణ్యుం డష్టునుందు వింటికి నే నవకుండ నంచుం దా నూరక వింటి నెక్కెడ లో నో పంక కర్టముంు 'తముభాస్క రాం టీ భాస్కరా |! తలపోయక = వివారింపక భూరిబలాఢ్యుండు వనక =గొప్పబలముగ అవా౯డై నన్కు విక్రమో న్న పర్శాకృమబలము సత, అహం కోరముక= సేసేబలపంతుండమగర్యర్ధమును 20చుటల్‌ = పొందచు టల్కు తగవు అ యుక్తము కాదు అతండ్కు ఒక్కెడకా = ఒక్కచోట, మోూనపోవ్రలగాా వ్‌రస నేణ్యుండు == వీరులలో నధికుండగు నర్హునుండు వింటి కకజధను స్ఫునళు, "సన్కుఅధికుండకగొప్పవాండను అంచుకొ కృ షుండ్యు లేమికొజు లేనందున, ఊరక్షజమిన్నక, వింటిజా =ధనుస్ఫున్యు ఎక్కి.డం౫ కా ఎక్కు.వెబటుటకి నరు ఓపందు.చాలండు. క వ్‌ ఛౌ ఎంతేవానికై నను తాను బలాధికుందని గ ర్వించుటతేగదు, ఆక గరించువా ( జెప్పుడో 2ర్‌ ప్పుడు తౌ6 దలంచుకొన్నట్టు?౧క మోనపో వును. భూరులలో "నెల్ల ళభూరుం డగు నర్తునుండు శకొషుంయ లేకవొాలిన తర్వాత ధథనువెక్కడు[టఏ క నను సమర్దుండు “గాక వోాయొనుగచా, గగ ద్ర, భ్‌ షున కర్ణవంతు లగుబొాంధవు అెందజు గబ్రిన౯్‌ న్‌జా దృష్టుము లెదు గావున దర్శిద్రత. వాపణలేరు సత్క్బృుపా టా స్త్‌ వొ + ద్భ్వుని సిబ్చి లోకుల కళస్థరసంపద లిచ్చులవ్మీ యా బె్ష క చేటికిం గలుగలజేయదు తొ డన పుట్ట భాస్కరా, టీ ఫభాన్మళా' (త,పనకుక=కరమాలినవానికి, అర్జపంతులు=ధన ముగలచవాచ్యు అశు బొంధవుల్‌ = ఆయినచుట్టములు, కలి నకా, నిజాదృస్ట్రము తనభాగ్య రేఖ 'లేదుకావునజొ దర్శిద తకా = వీదరిక మును పొపకాకజా లం న

50 భఛాస్క్రళశతకము లోకులకుకొ==జనులకు, ఆట్ధిర సంపదలు = మిగుల శాగ్వతపుంగలుములు, ఇచ్చులక్షీ ఎఇచ్చులల్నీ బేవి, తోడ నే=అ మెతో.గూడచే, చ ట్రై జెప్టకుక్‌ == "పెప్టమము, అ దేటకిక=ఆదియెందులకు కలగంజేయదు =సంపదు. గలుగు నట్లు చేయము, తా, అద్భస్ట్రహీనున కెందజు బంధువు లర్థవంతు ల౦డినశు వారీ శంపద తనకంటదు. ఇ్యహ్రైదేవికిం ఇెళ్లైలె పుటిన లప్షీ లోకులకంద బికిని ఆను గ హదృ ష్రితో సర్వసంపదల నిచ్చుచుండలూ నామె కేలయంటక నోవ లె. 80 చ మదెం దనునాసపడ్డ యెడ మంచిగుణోన్నతుం జెట్టహీనుని౯ వదలండు మెలుపట్టున నవళ్యము మున్నుగ నాదరిందల గా తి చళవిమానమభ్య్వమునం 'దెచ్చి కృపాముతి సారమేయము౯ 'మొదలనిడండె ధర్హ్మజుండుమూంగినురావళిచూడ భాస్కరా, టీ, ఇాన్మ_రా |! మంచిగుణోన్నతుండు = మంచిగుణములచ దొడ్డ వాంఢ్యు తనున్‌, మదిన్‌ మనస్సున ఆసపడ్డయెడ౯, ఎజిపీనునికొ= ఎటు పంటి నీచునినెనన్కు పదలండ్యు మేలుపట్టునక- = తనకు సుఖమ. గలిగెడం సమయమున, అనళ్య ముక =ముఖ్యము-గా, మున్నుగక౯ =ముందుగ్సా ఆదరిం చుం౫ా.గారవీంచునుగదా, ధ_్యజుండు, నలా ధర్మ రాజు, క్భొ జఎజామతికో కరుణగల మనన్సుతో, సారమేయముకా = కుక్క_న్యు తెచ్చి సురాపళి= 'జేపతల బారు, మూ.గ౧=చుటు కొని చూడకా, ఈ, దళవిమానమగధ్య మునక = దేవ తొవిమానమునడుమ్కు మొదలకొ = ముందుగా, ఇడందె == కూర్చుండయ బెట్టండా?ః (కూర్చుండ. బెక్లై ను.) తా. మంచిగుణములు గలవాలడు తన నాశృయించిన యొట్రి నీచుల -నెనను విడువండు సకగ దా, సంతోషనమయములలో తనకంళశి ముందుగా శుఖము సనుభవింపంబేయును. వూర్వము గుణనిధియగు ధర్శరాజ్యు తాను

టీకా తాత్చర్వ్యసహితము ₹3 స్వర్గ్షమునకుంబోవ విమాన మెక్కు_నప్పుడు తనతో విడువక వెంబడించిక కుక్కను తనకం కు ముందు విమాన మెక్కి_౦ెనుగదా, క్ష ఉ. మాటలకోర్వంజూలం డభిమానసమగు,ండు ప్రాణహాని కా వోటులనై నందా నెదురుదూచుచునుండుం గొలంకులోపల౯ నిట మునింగినప్పు డతినిచము లాడినరాజరాజు వో రాట మొనర్సి నేలం పడ డాయెనె భీమునిచేత భాస్కరా, టీ. భాస్కరా; అభిమానసమగ్తుండు=అభిమానము చే నిండినవాండ్యు ప్రాణవాని చెచాటుల్ననెనకాా. తాను ఎమరుచూచుచునుండుకొ మాట లకుక =పరులనిన తరస్కారపుమాటలన్వు ఓర్వ-జాలండ్యు, రాజరాజు=దురో శీ ధనమహారాజు కొలంకులోసపలకా = మడువుయందు, మునింగినప్పుడు = దాగియాన్న ప్పుడు, ఆతినిచములాడినక- = ఛగ్యరాజు మానహీనకరములగు మాటలన6గా, పో రాటము=యాద్ధమ్ఫు ఒనర్చి = చెసి ఫమునిచేతజా నేలకా చడండజాయు నె=ఎకూల6లడా? (కూ లెను.) తా. అభిమానవంతు.ండు ప్రాముల్ననెనను పదలుకొనునుగాని మాన హానికరము లగుమాటలను సహింపండు. జల స్తంఫఇనము చేసి కొలనులో డాలి యున్నప్పుడు ధర్మ రా జూడనమానభంగకరము లగుమాటలను విసనొల్తక దుర్యోధనుండు యూచ్హముచేసి ఫీము చెం దొడలు వితిగిపడిపోయెనుగ చా. 8కి ఉ. మానవనాఖుం డాత్త్మరిపుమర్హ్శ్య 'మెటింగినవాని 'సేలినం గాని జయింపలేం డరులం గార్తుకదయేుండు రామభద్రుం డా చదానవనాయకుం 7”లువం డా నెటు లోపు. దదియనాఖభికా స్టాననుధ న్విభీమణుండు తార్కొ_ని చెప్పకయున్న భాస్కరా. టీ. భాస్కరా ! మానవనాథుండు=రాజ్యు అఆక్ష్మరిపుమర్థము = తన శ త్రువుయొక్క_రహస్యమును, ఎతింగినవానిన్సి ఏలినంగాని = స్వే మి ౦చిన6

రక్త భాస్కరశతకము "జాని, అరులక '=ళ తవులను, జయించ లేండు, విఖిషణు 6డు=రావణునితీ ము6 డు తార్కొ_ని=రామునింటేరి తదీయ నాభి కాస్థానసు ధక =లి రావణుని బొ డ్డుననున్న యమృతమున్ను వెప్పకయున్నక౯ా కారుకదతుండు == విలువిద్య యందు “నేర్చరియగు, రామభ్యదు, 6డు=,శీ, రామమూ ర్హి తాను అదానపనా యకక =లఅరాక్ష్షనులరాజును "గలువయగకొా. ఎటులోపుకా = ఎటు సమద్ధ€ డగును? తా. రాైనవాండు తనో త్రువుమర్మ్శ 'మెటింగినవాని నొక్కని తన జఉజాఫునథ బేర్చుకొననియెడల విజయము నొంద(జాల(6డు. 'రాపణునిమగ్మ మంత శ యు నెచేంగినయాత రితము6 డగువిఖీషణుండు చెంతనుండి బొడ్డుననుండు నమృతకలళమును జెప్పనిది రాము.డు వానిని జయింపగలి గనా ? 83 ఉ. మాననుం డాత్మ్య కిప్రమగుమంచి ప్రయోజన మూచరించువోం గానక యల్సు. డొక్క. డది గా దని పల్కనవాసిపల్కు_ నె శవా వమూనంగల జూడం- డాపని సమంచితభోజనవెళ నీల కా లూసినవంటకంబు చిన కుండలో నేర్పగునొ టు భాస్య రా, టీ. ఛాన్మ_రా! మానవుండు; ఆళ్యకుక = తనమనస్సునకు, ఇష్టము, ఆగుమంచిి ప, మయోజనము =ఐన్యిమంచి కార్యము, ఆచరించుచోకా = చేయం బూనునప్పుడు, అల్పుడు, ఒక6ండ్ర కొనక్‌=దానియందలి మంచిని దెలి యక అది కాదని=తగదన్విపల్కి నక, వానిపల్కు_ కె =వానిమాటకొఆకు అఆపనిమాన౦ంగక౯ చూడండు=తలంపండు సమంచితభఖోజనవేళక౯=జఒప్పు గా ఖోజనముచెయునప్పుడు, ఈంగ కాలూనినపంటకంబు = ఈల వాలినయన్న మును తినకుండ౦ంగ౯ా నేర్చగునోట = తెలివియగునా. తా, మానవుండ తనకిన్హమెనమంచిపనిని బేయునప్పు డ్‌ "కమూర్హుండు డానియందలి ఛాగును చెలియలేక దూషించినంతనమూ ల్రేమున నాపని మాని వే య(డు, ఈయవాలినయన్న మపవి తేమని మౌాన(గూడదుగ చా. 84.

టీకా తాత్సర్యసహితము 55 ఉ. మానిని చెప్పు నె శెటుకమాలినవాం డటు చేసిన మహ టో అప ఇ జా ఖీ తా ఆ పోసి ఘటించు నెఘనుని వైన నసంళయ ముర్వి మై గ్రా హీంనతం బల్క్హన౯ దళర భెళ్వరుం డంగన మాటనై గుణాం భోనిధి రాముం బాసి చనిపోనంజె శకోకముతోడ భాస్కరా, టీ. భాస్కరా! ఎబుకమాలినవాండు= లెలివిలేనివాండు, మానిని= మింద ఏసఘునునకై నను=ఎంత గొప్పవాని కైనను మవాహాని=గొప్పయాపద్య ఘటించుక =సంభవమగున్కు అసంశయము = అనుమానము లేదు, కృ పాహీన తక్షా = కరుణలేమిచ్చె పలికినక- = రామునడవికిటంపుమని చెప్ప డగ్యాఆంగన మాట'కై ఫార్యమాటనిగ్గించుటకొఆకు) దళర ఖేళ్న్వరుండు=దళశరథమహారాజు, గుళాంభోనిధి=స ముణములకు సముద్ర మును బోలినవాండగు రాముకా == రామచం దు, ని, పాసీ=విడిచి, శోకముతోడకా=దు[షఖముతో, చనిపోవంటె= మరణింపండా ? మరణింవెను తా. ఎంత గొప్పవాండైనను ఆండుదివెప్పినటు విని చేయువాండు తప్పక మిక్కిల్‌కష్టము ననుభవించును. పూర్వము దళరథమహారాజు (వయ భఛార్యయని కేకమాటనుబక్షి రామచం మ, నడవికింబంపి యతనియెడబచాటున కోర్యంజాలక మృతింజెందెనుగ దా, 8ర్‌ చ. మును పొనరించుపాతక మమోఘము జీవుల కెల్లంబూని యా వెనుక టిజన్మ్యమం దనుభవింపక తిజదు రాఘఫవుండు వా లిని బడనేసి తా నుగుడ లీల యదూద్భవుండై. కిరాతుచే వినిశితచాణపాతమున ఏడ్కొ_నండే తనమేను భాస్కరా, ర6 టి భాన్మ_రా' మునుపు = పూర్వజన్మమున ఒనరించుపాతకము== "చేయు పాపమ్ఫుఆమోఘము=వ్యస్థ పోవునదికాదు, జీవులకుకా ఎల్లకాఫూని, ఆవెనుక టిజన్మయందుజ=తరువాతిఫుట్ట. వులోో అనుభవింపక, తీఅదు=తప్పదు,

50 భాస్క్రళతకము రాఘవుండుజ శీ,రాముండు వాలిని, పడకాఏసీ=చంపి, తౌకొా మగుడ= మరల్క లీలక =విలాసముతో, ' యదూద్భవుండు ఐ = యాదవుల కులమున6 బుభ్ర కిరాతుచేకా = ఒకయెబుకుచేత, వినిశితచాణపాతమునకా == వాండీ చాణముతాశుచేశక్యు తనమేను = తనయొడలు, వీడ్కౌా_.నండే= విడువండా? (విడి చెననుట,) తా, ఎట్టివారికిని పూర్వజన్మమున బేనీనపోపముఫల మనుభవింపక తీఆమ, త్‌ లీ రామచం ద్రుుయు నిష్యారణము”గా వాలిని జంపి తరువాత కృ స్రజన మున నొకయొజుకవానిచెం బడెనుగ దా. ఉ. రాకొమురుళల్‌ రసజ్ఞుని దిరంబుగ మన్నన నుంచినట్లు భూ జూన లోకమునందు వమూశ దవులోపల నుంపమ నిక్క మే కడా చేకొని ముద్దుగాం జదువుచిల్కను 'బెంతురుగాక పెంతులే కాకము నెవ్వరైన శుభకారణ!సన్నుని సెవ్వ' భాస్కరా. 57 టీ. భాన్యరా' శుభకౌారణ=శుభమును గలిగించువాండ్యా సన్నని నేన్య = యోగ్యులగుమునుల చెత నేవింపంద గినవాడాభూ లొ కమునక =భూమి మిందు రాకొమరుల్‌ =రాజకుమారుల్ల) రనబ్జ్ఞాని=రనికున్సి తిరంబుగక == స్థిరముగా, మన్న నక జగ్‌రవముత్‌ , ఉంచినట్టు మూఢుక =మూ స్టన్సితమ కదా ఎన్నై నక, చేకొని= చెతంతీసికొన్తి ముద్దుగకా చగువుచిల్మ_నుజ చదివెడు చిలుకను సపెంతురుణాకజ పెం చెదరుగాన్తి కెకముక == (కరినము తా. రాజులు ఎప్పుడును రనికవరు ౮న పండితుల నాదరింతురు గాని చెనంటులను దగ్గ ఆంబేర్చరు. మనుజులు శ్రపణానందము గలు గునట్లు పలుకు చిలుకను బెంతురుగాని కాకిని 'బంచరుగ దా.

, టీకాతాత సర్వ సహితము ౮7 ఉ._ లోకములోన దుర్గ్షనులలోంతు నెజుంగక చేరరాదు ను న్లోకుండు చేరినంగవయః: జూతురు చేయుదు రెక్కస క్కెముల్‌ క్రోకిలలో న్నచో టగుమిగూడిే యసహ్యపుంగూంతలార్చుచుం గాకులు తన్నవే తజీమి కాయము తల్లడ మంద భాస్కరా టీ. ధఛభాస్మ_రా | లోకములోనక = పృపంచమంద్రు, సున్లోక్రుండు జు వంచిపేరుగలవాండు, దుర్దనులలో6తును = దురార్గులన్వఫావమున్యు ఎజుం గక జేరఠానుు చేరినకొ, కనయక జచుట్రుముట్టుటక్రు చూతురు తలపడు దురు ఎక్క్ససక్కెముల్‌ = ఎగుడుదిగుడులన్తు చయు వర్కు కెకులు, కోక్సి అకా, కన్న చోటజా=చూచినచోట్స గుమిగూడి=గుం౦ంఫు జేరి అసహ్యాపు6 గాంతలక- = వినఠానియణపులను ఆర్బుచుక- జ కూయుచుు కాయము = బేహూమ్యు తల్లడము అ-దక=పణంకునటుగా, తఉమిి తిన్న వే=తన్నవా తె ప్రపంచమున మంచివా.ండు దుర్గార్గులన్వ ఫెనమును కను(గొ నక ద్శఆ( బజేరణాడరను. అట్లు చెరినయెడల పెయిడి క్‌ ( జూాతురు. "కెకు లెక్క_డ్ననెనను కోకిలను జూచెనేని తజుముకొనిపచ్చి గుంపుగూడి ఛతన్నునుగ చా. ఏ8 ఉ. లొను దృఢంబుగానిపెనులోభిని నమ్మి యసాఫ్య కార్యముల్‌ కానక పూనునే నకండు గ్రక్కనం గూలును నోటిపుట్టపె మానవుం డెక్కివోవ నొకమాటు బుటుక్కునముంపకుండునే తా నొకలోంతునం గెడసి దానిం దరింపలోలేక భాస్కరా, టీ. భాస్కరా! లోను=వ్భాదయములో, దృ ఢంబుశాని= థె ర్యము లేని పెనులోభినిజమిగుల దురాళగలవానిన్ని నమ్మి, ఆసాధ్యకార్యముల్‌ == "సాధింపనలవికాని పనులను, కౌనక = ముంచు వెనుకలను జూడక ఫూను "నేని మొదలి డె నేని అతండుు గ, క్కుునక =శీఘం ముగా కూలంను-నశిం

వరి ఛాస్క్రళతకము

చును మూనవుండు, ఓటిపుట్టిపె = పగులువాలీన పడవమింద్య ఎక్కి

పోపకొ్కొ తాను == ఆపుట్టె ఒకలో(6కునకా == ఒకలోంతునీటిలోో శెడసీ

పడీపోయి, దానిక =అ ప, వాహమున్వు దాంటలేకృుఒజకమాటు, బుటుక్కు_

నక =బుటుక్కు_మనిి ముంపకఉాండు-సే=ముం-చకుండు నా? (ముంచుననుటు)

తా, మానవుడు హృదయములో (తు తెలియనిది ఒక పి సిని గొట్టును

నమ్మి గొప్పకార్యమును తల పెట్టలహాడదు. అట్లు చసినయెడల తప్పక నళిం, ఆాాజ్టీ వ్‌ ౧౧

చును. ఒకపసెద యేటు దాంటుటకై యొక యోటిపడవ నెక్కిపోయినచో

నదిబుటుక్కు_మని ముంపకతీలటునా ?

ఉ. వంచన యింతలేక యెటువంటిమహోత్తుల నాశ్శయించినం గొంచెమె కాని మేలు సమకూడ దదృప్షను లేనివారికి౯ సంచితబుద్షి బహూ ననిశంబును ఏయన మోచునటి

ద్ధి 'బహ్మా సి న చు రౌ యంచకు దుంపతూండ్లు దిననాయెగడాపల మేమి భాస్కరా, టీ భాన్మ్లరా ! పంచన=కపటము. ఇంత లేక=కొంచ మెనంబూనక్క ఎటుపంటిమహాత్తులక- =ఎకిగొప్పనారిన్తి ఆశ యించినకా = నేవించినను ళీ లు యం

అదృస్ట్రము లేనివారికిక -= భాగ్యము లేనిమనుజులక్షు కొంచెమెకొని మేలుజు

గొప్పలాభము సమక్రూడదు=లభఖింపదు, సంచిచేబు ద్ధి=సం పాదింప( బడినబుద్ధి

తో, అనిళంబును= ఎల్లప్పుడు, బృవ్హాను, వీంపునకా = మూంఫుననిడుకొని, తూండ్లన్తు తిన నాయె(గడాజతినున స్నెర్చ డెనుగ దా, ఫలముజ[బృహ్యను మో యానందలి ఫలము, ఏమి=ఏమున్నడి '

తా. కొళటము లేక యొంతగొప్బవారిని సేవించినను తనయదృష్టము కొలందిగాక మించి మేకొంచె మెనను లాఖభింపను, పుట్టినది మొదలు బ్రహ్మ నువీఫపున మోయురాజహం౦ంసమునకు తామరదుంపలకంకు మించిన మంచి

యాహూరము దొరకలేదు గదా ! ర.

టీకా తాత్చర్యసహితము 09 ఉ. వట్టుచుం దండ్రి యత్యధమవ_ర్తను. డైనను గాని వాసికిం బుక్రనపు త్త్రకుండు తనపుణ్యవళ ౦బున ద్‌ "డ్లధ న్యుం డ్‌ నెట్టన మజ్రై విత్తుమును పెంతయుంగొంచెము దానం బుట్టునా చెట్టుమహళోన్నతత్వనును ఉజందదె సాఖల సిండభాస్క రాం థీ, భాస్కరా |! తండ, వట్టుచుక ==ఎండిపోవుచు, అల్యేధమవ ర్త నుండుజమిగుల నీచమెన నడవడిగలవాండు ఐననుకాన్సి వానికి౯ = అపై తండ్సిక్సి పుట్టినపు ల్ట్రకుండు జనిి౦చినకొడుకు, ఫుణ్యవళంబునక్‌ =లేనయ దృష్టమహిమమును దొడ్డధన్యుండు=గొప్పకృ తార్ధతగలవాండు బె "కఎట్టు అనక మల్హవిత్తు, మునుఫు= మొదట్ట ఎంతయుకాఎమిక్కి_లి కొంచెము = చిన్నది, దానక=ఆవి శనమునలను ఫుట్టునా ఇెట్టు = పుట్రైనయామల్లి చెట్టు శాఖలక =కొములంత నిండి = కృమ్తుకొని, మహోన్నత గ్వమునుజమిగుల "నె తగుటకున్వు చెందదె = పొందదా ? తా, తండి, యొంతరనుం6 గృశించి, చెడునడతగలవాయ్రైనను వానికి(6 బుట్రినకొడుకు తనపూర్వపుణ్యముల చెం దంచ్రికం యె నన్ని విధముల గొప్ప వాడు కావచ్చును. మల్లవి తన మొకనూత్మ “"మెనను దానిపలన మొలచిన "వెంక్కూ యత్యున్నత మెన తనకొమలచ మిన్ను ముట్టున 'ఛైదుగునుగ దా. 91 చ, వలనుగం. గానలందుం. బి, తివర్ష మునం బులి నాలుూూ దుపి లలం గ నుదూడనొక్క_టినిలంగల భేనువు రెండుమూండునేం డుల కటులె నబెబ్బులికుటుంబములల్పములాయె నాలనుం దలుగ డువృద్ధి చెంద వె యధర ,ఉముధర్మముదెల్ప భాస్కరా టీ. భాన్మ_రా ! ఇలకా=భూమియంచ్కు వలమగకొ =యు కృముగ్యా గయిదు పిల్లలన్వుకనుక =ఈనున్యు "భీనువు= అవు, రెండుమూడు నేండులకు=

00 భాస్క్రళశ తకము

"రెండుమూ6ండువత్సరములకు, దూడనొక్క_టిక౯-= ఒకదూడను్కు కనుకా అటు

'లయినక =లఅలాగనన్సు అధర్మ ముక =అధర్య్మమును, ధర్మ ము=ధ ర్మమున్యు

తెలఇ౯ా==వెలడించుటకు బెబ్బులికుటుంబములు-= పెద పులులకుటుంబములు, లు ౧౧ శ్రి బి (టు

అల్పములాయెను, అలమ౦దలు=అఆవులమందలు, కడుక = మిక్కిలి పృద్ధి

చెందవా ? ( చెందుచున్నవి.)

తా. అడవులలో నేయేంటను పులి నాలుగుగాని ఐదుగాని పిల్లలను

"'బెట్టును. అవు ఏండాదికొక లేప రెంజేండ్ల కొక లేప నొకదూడను మాత్రమో

నును అట్యు"నను ఫులిమందలు తగ్గుచున్న పవి అవులమందలు "హాచ్చుచున్నవిం

దీనికంతయు ధర్మ -మీ కెరణమని తెలియపలయును,.

చ, వలవదు కూం)రసంగతి యవళ్య మొకప్పుడు సేయం బడ్డచొం గొలందియెకాక యెక్కువలు గూడవు తములపాకులా పలం గలసిననున్న మించుకయ కాక మజించుక యెక్కువై నవో నలుగడం జబజ్జుచుజ్హుమని నాలుక పవొక్కకయున్నె భాస్కరా,

గ్‌ గళ | నాళ =ాదుషు గ్‌ వూ

టీ. భాస్కరా కూ9రసంగతి=దుష్టులతో చలిమి, అవళ్యము ముఖ్య ముగా పలపదు=కూడదు, ఒకప్పుడు = ఒ కౌనొకవేళ చెయయుడ్డవోక = చేయయుడీనయొడలు కొలందియకెని=కొంెమేకెన్మిఎక్కువలు, కూడవు = తగవు, తముల వాకులోపలఅక్షా, క లసీనసున్న ము ఇంచుకయకిక జ కొంచే మెన బాగుగాన్తి మలీంచుక=మటదేకొం చెము ఎక్కు_వై నచో నలుగడక = నాలుగు చుక్కల) చుపుచుబ్హుమన్సి నాలుక పొక్కా_కయున్నె?

తా సజ్జనున కెప్పుడును దుర్ణనునితో సాంగత్యము తగదు, ఒక వేళ

"కాపలసీ చేసినను పరిమితముగా-నీ యుండవలె6 గాని యెక్కు_వై నచోవోని

యగును. తాంబూలములోనిసున్నము చాలినంత యన రుచిగా నుండును;

ఇాని కొంచెము మించె నేని నాలుక పొక్కునుగదా, 08

టీకా తాత్చర్యసహితము 01 ఉ. వాసికి విద్యచేత సిరి వచ్చా నటంచును విద్య నెరగాం బూనగల బూనుం గాక తనపుణ్యము చాలక భాగ్య) "రేఖకుం బూన-గ నెవ్యం డోపు సరిపో చెవి పెంచును గా కదృస్త తొ ర్‌ అవ అడ న్‌ జస బానుండు కర్త భూషణము లెట్లు గణింపంగ నొపు భాస్కరా! టీ. భాస్క_రా' వానికికా = అమనుజునకు విద్యచతక, సిరి=సం పదు పచ్చెకా అటంచుక్‌ =లభించెనని, నిద్యక ' = చదువును, -జేర౯- కెన్‌ = నేర్చుటకొజకు, ఫూనినక ఫూనునుకెక= ప్రృయత్నము చయుంగాక, తన ఫుణ్యము = తీనపూర్వపుయబిుణ్యమ్ము చాలక = సరిపోకున్నచో, భాగ్య లేఖ కుక =ఆదృష్ష రేఖకొఆకు ఫపూన(గక- జూ (ప్రయత్నము చెయుటకు, పండు, ఓపుకా=సమస్థండగును, సరిపో అదృష్ట తాహీనుండు= భాగ్యము లేని వాడు, ముల్‌ ఊజఆఅంటుబవోడున్వు గ ణింపయకా=సం పాదించుటకు ఎట్లో పు౯ = ఎటుల సమస్థండగును. తొ. అదృష్ట్రవంతుని చూచి చానికి విద్య -సేర్చినందువల్ల నంపద గలి సి నా ష్‌ చై గను, నేను గూడ విద్య “గర్తు నని విద్య సేర్చుటకు య బ్రృయత్నేము య పచ్చునుగాని వానియంతటి భాగ న్‌ గి తనకు లేకుండిన దానికేమి _పృ్యయత్నము చేయం గలండు ? చెవులకు పోగులు *పెట్టుకొనువారిని జూచి తానుగూడ న్టివస్తువును ధరింపపలెనని యాసపడినవాండు 'తేరకు దొరకిన బెంగ్లను దోపి వెవులను బెంచునుగ్రాని వానికి సాము లెచటనుండి. తెచ్చి సెట్టంగ లండు? తేలేదు గదా, ఏ నంతటం బోక నెట్టుకొని యప్పటియట్ల వసించియుండుమూ సాంతమునందు. జందురుని నన్నికళల్‌ పెడం బాసిపోయినం గాంతి వహింపండోటు తిరుగంబడి చేహమునిండ భాస్కరా

'ర2 భాస్క్రళతకము టీ, భాస్మరా! సంతత పుణ్యశాలిక = ఎప్పుడును పూర్వపుణ్యముచే వెలయువానిన్తి ఒకజాడను=ఒకసమయమందు, సంపద=విశ్వర్యము పాసి పోయి=తొల౧గిపోయి తాకా అంతటయంబోక, 'నెట్టుకొని= పొదుకొని అప్పటియట్లు-మునుపటివ లె పసీంచియుండు=నివనీంచును. మాసాంతము నందు నెలకడపట నమావాస్య నాండు చందురునిక్‌ =చందమామనవు అన్ని కళల్‌ =ఉకళలన్నియు, పెడంబాని వోయిన౬౯ =తి్‌ లయగివోయినన్యు తిరుగం వెన్నెలను, నపాంపండోటు=పాందండా ? పొందును, తా. అదృష్ట ము గలపురుషుని కొక్క వేళ భాగ్యము తొలయినను మరల ఫూర్వమువలె న నిలిచియాండును. చం్టదు,న కమా వాస్య పచ్చు వేళ కొక్క కళరమొనను మిగులక బింబమంతయు తయించినను మరల వెంటే ఒక్కొక కళచొప్పున కూడి యొప్పటియ టగుచుండుగ దా, 05 0గి చు సకలజనప్రి యత్వము నిజంబుగ గల్రినపుణ్య కాలి ర్‌్కొ ర్క కళయొడ నాప 'బెనం దడ వుండదు వెగమి పాసిపోవుంగా బి యక లువమూ రి ఆమొనయమృతాంళుండు రాహువు) తన్ను మింగినం, డకటక మాసి యుండండె దృథిస్సితి నెప్పటియట్లు న” రు (0౦ ధఛాస్క రా. 00౮ టీ భాస్కరా! సకలజన పీియర్వేము=అందటు జనులను "పే9మించు వాండగుట్క నిజంబుగకా కల్షినపుణ్యశాలికిక జక లిగిన ఫుణ్యముచే నొప్పు వానికి ఒక్కొా_కయెడక=జఒక్కొ_కనమయమందు అపద్యు ఐనక౯్‌ =కలి గినను తడవు ఉండదు ఇ వాలకాలముండద్యు వేగమె పాసిపోవుంగాజ తొలగవోవునుగ దా, అకలపమూ ర్రి= స్వచ్చ మైన బింబముగలవాలడ్రు ఐన యమృ తాంశుండు=ఐనట్ట చం ద్రు,ండ్యుతన్నుకా రాహువు=రా హు. గ, హాము, ఇమి,0గినక, టకటకజత్‌ "ందర పాటున్తు మాని దృ ఢస్థితిక =గటి నిలు కడతో, ఎప్పటియట్ల =ఎప్పటివ లెన్కే ఉండండె=ఎఉండండా?

టకా తాత్చర్యసహితము 603 తా, సకల జనులయొక్క_్యయు నాదరమునకు. బాత్రు (డైన పుణ్యా శృున కొకప్పుడు కీడువాటిక్షినను నది చాలకాలముండక త్వరలో నే తొల పోవును. నిర్మలకాంతి గలిగిన చం ము,ండు రాహ్ముగ హాము తన్ను మి॥0గి నను తొందరనొందక తట్టుకొని యెప్పటిమాదిరిగా నుండునుగదా, ॥ అ అ ఆ జ శ జన ఉ సన్నుత కార్యదమయుం డొకచాయ నిజప్రభ య,పుకాళ మై. యన్నపుడై నలాకులకు నొండొకమే లొనరించుస త్వ్వసం జర న్‌ నాం న వ పన్నుండు ఇము. డె ద్విజులవ్రాణము గావండె యీకచ న్‌, మం 'దెన్నికగా బకానురుని నెపున రూపడంించి భాస్కరా. 97 టీ, భాస్కరా ' సన్నుత కార్యదముండు=పొగడం బడినవాండును గొప్పపనియందు సమస్థుడైనపురుషుండు, ఓక-చాయ=ఓకచోట్క నిజ ప్రభ వరేన్నపు తాపము ఆపృకాళము ఐ=స్ఫ్నుటముకానిడై, ఉన్న ఫుడైనక్‌ లో కులకుక ఒండొ"క మేలు= ఏబేనొకయుపకారము ఓనరించుకా= చేయును. సత్త భ్థిసంపన్ను ండు ౬ బలము చేనిండినవాండగు, భీముండు = పాండవ్రృలలాో "రండవవాండగుభీమనేనుంఢడ్కు ఏక ద్య క్ర మందు= ఏకచ కృ, మనున ౧, హారమున, ఎన్నిక-గా౯ = సిద్దముగా, బకెసురుని=టక్‌రాత్మసున్తి ఏఫప్రనకా=పళా (క్రృమముచ్చె రూపుఆడంగించి ౬ స్వరూపము నాళనము చేన్సీ ఆద్వాజులప్రాణ ము -= అయి గ్మహారపు బ్రాహ అుల పాణమును, క5"వండె = కాపాదడండా 7 "కాపా డజెననుట. తా, గొప్పబలముగల కార్యళూరుండు స్వాభావిక మెన తన తేజము దణిగి యొకచోట నున్నను పరోపకారముగల పనులయెొడ 'వెనుదీయంఢు. పూర్వ మేకచక్ర, పురమున తనమా త్ర, ధర్థమును పదథి బిచ్చ మెత్తుక తినుచుండి యు ఫీమసేనుండు బకెౌెనురుని జంపి యాయూరి బ్రాహణులక్షు మే లొన శర్చెనుగడా. టూ న. చ. సరసగుణ ప్రపూర్తునకు సన్న ్న పుదుగ్రుణ మొక్క_వేళయం ద్‌ 'రసిన నిట్లు సీకు. దగునొ” యని ఇెన్చిన మాననేర్చుంగా

౮4 భాస్క్రశ తక ము బురద యొకించుకంగ శనుం బొంజ2నవెళలం జిల్లవికు పె వ. 5 =. వ ఆత నొరసిన నిర్ధలత్వమున నుండ వె నిరములెల్ల భాస్క్ల్రరా, కర టీ. కాన్మరా ' సగరపగుణ ప్ర,పూరునకు_.మనోహరమగు గుణములచే నిండినవానిక్సి నన్నంఫుదుర్లుణము = చిన్నదగచెడ గుణము ఓక్క వేళయం దు ఒరసీనకొఐ అంటిననో, ఇటు నేకు తగుకా ఓ=తగునా, అలి ఇెప్పి శకా మానకా నేర్చు౯ కా=మానివే మునుకదా బురద తాకా ఒకించు కంతఎఓక కొంచెము తముకొా పొందినేళలకా = అంటినసమయమునం ద్యు చిల్ల విత్తు=ఇందుపుగాయ. _సె_తిమ్ములన ' ఓర నీన౯.- తాకిన యెడల, సేరములు ఎ కా=సీళ్ళన్నియా, నిర్మ లత్వమునకా= లేటందనముచేత్య ఉండ చేఎఉండవా? (ఉఆండుననుట ) తా, మంచిగుూములుగ ల యోగ్యున కప్పు డైన నో క చుర్లుణము జనను ౬... ౧ ఇది సికుల. దగునాయని యధ్గి తేపించినమా గ మున నే వీంయనుగదా, స్వఫా

దము చేత నిగ్మల మైననిై జనక్‌ ప్పుడు బురదతో సగ రలిసినను చిప్తైగి ంజ ల

మును గలుపల నే లేరి స్వనృమగునుగ దా,

చ, సరసదయాగుణంబుగలజాగణానుపాం గడువొ చ్చియుండియుం దజుచుగ వాని కాసపజి దాయంగ నక్తురు లోకు లెట్లనం: 'జెజకురసంబు గాను./గను జప్చివిపోయినమిో!:ద* బిప్పిమై ధరంబడియున్న. జేరవె ముదంబునంజీవులు పెక్కుభాస్క రాం

టీ. ఫాస్క_రా ' మహీకా = భూమియందు, సససదయాగుణంబుజ రనయు క చమెనకరుణ్య కలజూణజకలిగినచతురుండు, కడుక =మిక్కి_ల్సి నొ చ్చియుండియుక =సలిగియున్నను, తజచుగ్యు మెండుగా లోకులు నాని $జ్‌ా-..అచాతకొజకు అనపడ్కి దాయ౯£౯ క ౬ వడ్యరు ఆద్న అంజేరవత్తురు. ఇానులగకఐణగానుగయందు చెజకురసంబు=వెజుకునంగ లపాలు్కు చిప్పిలి ఫోయినకొా=వడసిపోంగా్యా మాందకా, పిీప్పివి=రసములేనిపిండియె ధరళొ

టీశాతాశ్చర్యుసహితము ౮03 "జీలయందు, పడియున్న కా=పడి రూస్న న్కు శ్వళ్య్య_బీమల్పు మదంలునకొణు సంతోప ముతో , చేరచేఎదా యగియుంచదవా? తా, ఆమ్మ హబుక్రినల చాత బేమిడిం బడీయున్నను లోకులు వాని “శాపపడి చేకపత్తురు. చెరు నానుటయందు రసమ :తాసముం శారి విష ఇపై పడ్షియున్నను -బీము లెన్ని యోవిచ్చి ముసురుక్రొని యుండునుగ దాం ఓ9ి ఉ. సారవివేకవ ర్వనల సన్నుతి శెక్కి.సవారిలోపలం జేరనయంత మూఢథులకుం చేపడ జానడ యక లన్నం గా సారములోన వహొంసములసంగతి నుంజెడికొంగప్క్టి శే పీరునం గల్గనేర్చును దదీయగతుల్‌ దలపోయ భాస్కరా టీ. భాస్కరా” సారపి బేకపర్షృసలకాజశ్రేస్టములైన సీతీయు క్రమ లైన నడసడులచ్కే సన్నుతికిన్‌ = ప్ర సిద్ధికి, ఎక్కిన పారిలో పలక చెరినమను ప్వులలో, చేరచయంతే 2 హోర్రినంతే మా ర మున, మూఢ్దులకున్‌ = బెలీవలేని ఛారలక్కు అనడు ౫ కములనడపడి, పవడదు అ అబ్బను. ఎటులన్నళా ఆఅఏలాగన(గా కొౌసారములోనకొ = మొడుగునంద్యు హొంనమునిసంగ తి పాంసల సహాబాసముత్తో అం డెడి కొంగపిట్టకుకా = ఉండున్న కొంగక్కు కడియగ తుల్‌ = ఆపాంనలనడకల్యు తలపోయకా = దలోచింపల్గా పీ శీకునకా ౬ ఏిలాగన న్‌ల్ల సర్ర్యును ఆ కీ రుగ భగలుశును, తా, నస్తుణములచచే నింజీజవానని శ్రుసిక్టి గాంచిన వారిలా నటు సాేరి తిరిని నం నూ ర్ర ముస వారయటల షాకులు పట్రు వతు, ఒకకొలనిలో నవాంన లతో: గలిసియున్న 6తమౌాశ్రృమున కొంగకో పూంవలస లె నడువ నీర్చుకొన నలవిలేడుగ బా. ఉం స్థానము తప్పివచ్చునెడం డా నెటువంటిబలాథ్యుడు్‌. సజ స్టానికుం జై సనయల్సుసికతంబున సై నను మోాసప వుంగా కాసలలోపల న్వెడలి గంధనగజం బాకనాండు నీటిలోం గానక చొచ్చిన౯మొసలికాటుకు లోశుడదోటు భాస్కరా, క్‌

60 ఛాస్క్రళతకము టీ. భాస్కరా! తాకా ఎటువంటి బలాఢ్యుండుకా = ఎంతబలముగల వాండై నను, స్టానము=స్వస్థలమ్యులేషి ఎవావిడిచి, పచ్చు నెడక =సచ్చునప్పుడు నిజస్టానికుండు=స్వస్థలమందున్న వా డువనయలు ఎనిక తంబున-నై నకాజ=టఅయి నట్టి నిచునిపలన్ననె నను మోసపోవుం గా జ వచింపయడునుగచా, ఓకనాయం డు గంధగజంబు == గంధగ జము, 'కశానలలోపలకా _-. అడవులలోలూా, వెడలి = బయలుదేటి కానక = చూడకు నీటిలో చొచ్చినక=స్ర,వే శింపణా మొసలికెాటునకుకా = మొనలియొక్క_కాటునకు లోయడదోటు ఇ లాొంగిపోయినదిగ దా. తా, తాను స్థానము దప్పి యొకచోటికి వెళ్ళి నప్పు జెంతబలళాలియె నను స్టానబలముగల యొకయల్వునిచతనె నను పరిభవింపయడును, ఫూర్వ “మొుకగ జము కొలనిలో నిరు ద్రానంబోయి యొక మొసలి చేతం జిక్కవ డెను కదా, 101 చం సిరి గలవాసి శయ్యెడల. "జేసినమే లది సిష్ఫృలం బగుకా నెతీగుజి గాదు పెదలకు 'సెర్పునం "వేసిన సత్ఫలం బగు౯ వజిపున వచ్చి మేఘుం డొ కవర్షము వాడినచేలమోందటం గురిసినంగాక యంబుధుల౯౬ గుర్వగ 'నేమిఫలంబు భాస్య రా, టి. ఫాస్క్మ_రా' సిరి=సంపద్య కలవానికి౯, ఎయ్యెడలన్‌ = ఏసమ యములందును, చేసిన మేలో = ేసినయుపకారము. అద్మి నిష్ఫులంబగుకొజ వ్యర్థ మగును, నెతి=పూ_ర్రియెను గుటీకాదు = లత్యృముండదు. పేదలకు౯ = బీదలకు నేర్పునన్‌ =ఉపాయముచెత్క చేసినన్‌ = మేలుం జేసినవో, నతృలము == మంచిఫలము గలద్కి అగున్‌ , మేఘుండు == నుబ్బు, పజపునన్‌ జ వానలేక పదునాజఉయున్న మాకాలమున, ఒకసర్ష మున్‌ == ఒకచవానను, వాడిన చేలమో:ందటన్‌ , కురిసిన గాక అంబుధులన్‌ = సముద్ర ములయంద్యు కుర్వుంగన్‌ , ఏమిఫలంబు = ఏమిలాభము ? తా. ఎప్పుడును దాతయెనవాండు ధనము లేని వీదలకుం బెట్టిన పెట్టు సఫలమగు6 గాని ధనవంతుని కెంత మేలు చేనినను ఆలత్యు మేగాని లాభము

టకా తాత్సర్యసహితము 07 లేదు. మేఘము వాడినచేలమో6ంద వానగురినీన నుపయోగము గలదుగాని సముద్ర, ములలో 6 గుర్‌సీన “జేమియు లాభము లేధుగదా. 102 చ. సిరినలెనేని సింహగుహూచెంత వసించినం జూలు సింహాముల్‌

కరులవఫింపంగానచటం గల్లును దంతచయంబు ముత్య్వముల్‌ హరువుగ నక్కబొక్కకడ నా శ్రాయ మందిన నేమి గలెడుం లీ లో ఒం గ్‌ జో గొరినెలుదూడతీ' లును గొమృులునెములుగాక భాస్కరా టీ. భాస్కరా ' సిరిఎనంపద్య వలె నేని=కావలయునేని సింహగువా చెంఠన్‌ = సింహముయొక్క_ గుహకు సషమాపమున్య వసించినన్‌ =నిలిచినవో వాలున్‌, సింహముల్‌ , కరులన్‌ == ఏనుగులను, వధింప(గా = చంపంగ్యా దంతచయంబును = దంతముల సమూహమును, ముల్యేముల్‌ = కుంభస్థలముల యందలిముర్యేములున్సు అచటన్‌ = అసింహముగుహదగ్గ్గజు కల్గును = దొర కును. హరువుగన్‌ =ఆఅందముగ్యా నక్క బొక్కా_(కడన్‌ , ఆశ్రయము అంది నన్‌ = ఉండినయెడల) గొరి నెలు = గిట్రలును దూడతోంకలును, కొమృలున్‌ చు వ కాజా యే పు "రె కు కు వా చచ్చినజంతువులకొ ములును, ఎములు = ఎముకలున్సు కెక == తేప్ప ఏమిక'ఫెడున్‌ = ఏమిదొరకను ? ఏమియు దొరకదు. తా, ఎప్పుడును గొప్పవారి నాన్ర యించినయెడల లాభముండును గాని యల్పునివేండిన లాభములేదు. సింవాముపనిం చెడుగుహదగజఅ( జేరిన యెడల, ఏనుగు దంతములు ముత్యములు పొరకును "గ్లాని నక్క_ బొరియపద్ద 6 జూచినవో గిట్టలు దూడలతో.6కలు ఎడ్హం ఎనుములు మొదలగు వానికొమ్రు లు ఎముక లుతప్ప మతియేమిదొరకును ? 108 చ్‌ స్ట్థిరతరధర్శవ_ర్వనం బ్రసిద్ధిి నెక్కినవాని నొక్క ర కొ కంవ ప నమ హాోతు ౧చ ష్కరు6 డతినిచవాక్యముల!: గాదసిపల్కిన వ్యు తుండుం గొఅంతనహింపండయ్యెవనకుంఠితపూర్త నుధాపయోధిలో నరుగుచు6 గాక్‌ రెట్ట యిజినందున నెమికాజంతభాస్క రా,

(8 భాస్క్య్రళశతకము టీ స్థిరతరధర్య న గనన్‌ =మిగుల దృఢయమెన న్యారోప్ర ప గనచేక్క స్ట స్భికిక 9 ఎక్కి_నవానిక =వాసి( జెందిన యు ముం, "క్క -నుప్క్లగోథ డు.£ఓకకుటిలు డు, ఆ *నిచవాక్య ములక =మిక్కి_లి నింధ్య్యయి లగ-మా టల చేతు కౌదుఅని = దూత, ప్క్‌ నక, అయ్యెవకా= ఆసమయమందు ఆహ వోరు.ండుకా కొటు(తకొ = లోపమును ఇహింసండు = పాందండు, అకుం కికపూగ్తసు ధాపయోధిలో౯్‌ = నిండియున్న యమృతనసము ద్యమున ౧గ్కుళా ఇడినందనళజ- = రు "వేసినంత స్వే ఏమికొటంతే == సముద్ర మునకు ఏమి అతోపముకలుగును ? ఏమియు చే గు. తా. కాళము ైన సస్గుణములచే6 బీరెన్నికం గన్న సనుని కుటిలు6 డగునాం దెన్ని తక్కునంగా నాటడీనను వానికిం గొజలో కాదు. సము దములో "కాకి రట ససీనంతమా మున నాసము దృ మునకు లోపమురాదుగ దా, 104 వ. సిదోలనాండు లభ్య నుగుచి శమునందుం దలంచినంగ నే నరులకు నెట్రిశార్య మయిన౯ జతకాదుబహూు స, యత్నముల్‌ జరిపిననై న లేమియెడ సగ్యము నమ్మిది “చాలి కందుపం డరయంగదోంటికం దదుశదాయనుసామ్యుముపోల్క్‌ ఫాస్క రాం టీ. భానస్మ్టారా నరులకుక = మనుష్యులకు, నీరి=నంపద కలనాండుజు కలిగిన కెలమందు, ఎటికార్యము అయినకా == ఎంతగెప్పపనియైనను, చిత్త మునందు = మనస్సున, తిలంచినంతేనె = కోరినమా త్ర, మున నె లభ్యము జు తపూందందగినద్కి అగుక లేమియెడ= భాగ్యము లేనప్పుడ-, బహు షపృయత్న్న ముల్‌ = అెసేకయత్నములు, జరిపినకా ఐనక్‌ = చెనీననుు జతకెదు జ కూడి రాదు. ఆరయ.౫౯ొ = వివారిపల్యా ఇది చెతికి, అందుపండు == ఆందునజి ఫలము, దో/టెకికా == చిలదోంపినగడ కై నన్యు ఆందగగుకదొ == చిక్కదుకచా, ఆనుసామృముపోల్కి.=అని చెప్పునట్టి సా మెతప లె నిక్కము సుము == నిజమేనుమొా. తా. “ఒకప్పుడు చేతికందినపండు మత్తియొకప్పుడు దోంటికందదు” ఆనుసా మెతసలె మానవులకు ఫాగ్యము గలసమయమం టెట్టకోరిక గోరినను

టీకా తాత్పర్యసహితము ౮9 బహుసులభము గాం దొరకును. అసంపద లేనప్పు డెంతవిళ్వు పృ్యయర్నమా చేనీనను చేకుజదు, 1085 చ న్ఫురతరక్తీ ర్రిమంతు లగుపుత్త లం గాంచినం గాక మూఢము

వమ్కృ_రులం గనంగం చేజములు గ లవుగా మణికీలితాంగుళా భరణము లంగుళంబుల శుభస్థికిం బుట్తనం గాక గాజుటుం గరములు పెట్టినందున వికాసము గలుశటయ్య భాస్కరా, టీ. భాస్కరా! స్ఫురతరకీ ర్లిముంతులు = మిక్కిలి వకాళించుకీ ర్హి గలవాకు, ఆగుఫుత్తు )ల౯- జ అయినకొ నుకులను, కాంచిన(గాకక నినసకి గాన మూఢధముప్కరులన్‌ = మందమతులగు కుటిలురన్వు కనన్‌ కన్‌ కనిన యొడల, లేజములు= పృతిస్థలు, కల్లవుగాా అంగుళంబులన్‌ జ వేళ్లయంద్యు మణికీలి తాంగు కలాభరణములు = మణుల చెం జెక్క్హలుడిన యుంగ రములన్యు శుభిస్టితక జశుభిముగ్యా "పెటన గాక) గాజుటుంగరములు = వంటరాళ్ళ చల కఓఎంబడిన యుంగ రములు్యు పెట్రనందున ఇ ధరించినందుపలన్న వికాసము, ఆందము, కల్లునటయ్య ఆ కలుగునా? కలుగవు, తా. సన్గుణగరిష్టులెన కొడుకులం గనినవారికీ మంచికీ రగలుగును "గాని మూఢులును కుటిలబుద్దులునగు బైలు గలవారి కటు కలుగును ? మంచిరత్న ఖచితములైన యుంగరములను ధరించిన ల్ల కం0దముణా -గాజా రాళతోం గటైనసాము అందమిోయవుగ దా. 106 ఈం సేనగ వాంభఛితాన్నము భుజింపం గలప్పుడు గాక లేనిచో మెనులు డస్సీయుంట నిజమేకద దేజుుల కగ్నిహోత్రుండా నే నిజభోజ్బముల్‌ గుడుచునేసియు. బుపష్రనహించు లెనినాం డూని విభూతిలో నడంగియుండండె తేజము దవ్పి భాస్కరా. టీ. భాస్కరా! నేనగ=వి సారముగా, వాంఛితాన్నము == కోరినతిం డిని భుజింపంగలప్పుడు = భో జనము చేయ(౫లిగినప్పుడు, "కాక = తప్ప లేనిచోజఅటుల భోజనము లేనప్పుడు బేహులకుకాఎజంతువులకు మేనులుఐ

70 భాస్క్రళతకము శరీరముల్కు డన్సీయు౦ట=కృశించియుండుట్క నిజమేకద, అగ్ని హో త్రుండు కా శె-క్ళని _ ఆగ్నిహో తు (డైనను, నిజభోజ్యముల్‌ జ తేనకుభు జింపందగిన పదార్ధ ములు, కుడుచు నేనియుక౯ = తినినయుడల), ఫు మ్రీ=నృద్ధిని, వపాించుకొ== పొందును. లేనినాలంయడు = ఆతిండి లేనప్పుడు, 'లేజముకా = తనన జకాెంతిన్సి తప్పి=విడిచ్చి ఊని=అఆని, విభూతిలో౯ బూడిదలో, అడయియుండందెజ అడగియుండ డా? ఉండుననుట. తా. బచేవాధారులలో- పుష్కలముగా తిండి దొరళినప్పుడె నునుపు మాజ బలుతురుగ్లాని తిండిలేనిచో, గృృకించిన టుండుదురు. సర్వభతకుండై లేజస్వియెన యన్నియును ఆహుతిలేనిచో బూడిదలో నడంగిపోవును గదా. 106 ఉ. హోళిసిం బుటుబుదె తిరమెనవిధంబునం బెటుబుక్షు లా ౬ (౧ 0 _ ల్లు య వేళల కంతె కాని ముటివెన్సకు నిల్టువు పామకాంతియె న్నాళుల కుండకు. గాని యొకనాండు పదంపడి సానం బట్రిన౯ ఊాళుకయుండవే యినుపతాటకు. జూాయలుపోక ఛాస్కృ రా, టీ. భాస్కరా! హళినిన్‌ = అన క్తితో, పుట్టుబుద్ధి= స్వయముాా6 బుటుకతోంబుటినబు 3, తిర ము= స్థాగ ము వఐనవిధంబునక£ా జ అగునటుగ్యా పెట్టుబుద్దులు= ఒకరు నే ర్పడుబుగ్రులు, ఆవేళ్లలకున్‌ . ఆయానమయములక్రు మారము, నిలుచును అ-తేశాన్కి మటీవెన్మ_కుకా = తేరువారంాడ్య నిల్వవు, ఊహేమకాంతి = బంగఛారమునకుం గల మెబు6ంగు ఎన్నాళ్ళకుకా ౬ అన్ని దినముల నను ఉండు గాని, ఒకనాందు=ఒకదిన మెల్లను పదంపడి= మిక్కిలి సానంబటనక ఇనుపతాటక్రున్‌' = ఇనుపపీకునక్రు చాయలు తళుకులు పోక తాళుకయుండునే = తాలియుండునా? ఉండదు. తా, మనుజునకు స్వయముగా జన్మ తోం బుట్టినబుస్ధె స్థిర మైనిలుచును గాని పెట్టుబుస్థలు నిల్వవు, ఇనుమునకు ఒక దినమంతయు. దోమణగా పచ్చినరళ్కు కొంచము సేఫుండునే గాని బం గారమునకుపలె "నెలఫెఅ చుంండదు గదా. 109.

టీకా తాత్సర్యసహితము 71 ఉ. హీనకులంబునందు జనియించినవారికి సద్గుణయు లె న్నేనియు. గల్లియున్న నొకనేరము చెందకపోదు పద్మముల్‌ భూనులిం గాంచియుం బురదం బ్య్రుటవల్ల నుధాకరోదయం బైన నసహ్యా మొంద నె వ్రీయంబునజూడల లెక భాస్కరా. టీ. ధఛాన్మరా |! కీనకులంబునందున్‌ = తక్కూపజాతియంద్యు జని యించినవారికిన్‌ == పుట్టినవారికి సన్దుణంబులు=మంచిగుణముల్కు ఎన్నేని యున్‌ =ఎన్నియెనన్సు కబియాన్న ౯ ఒకెసేరముఒకతప్పు, చెందకపోదు, పద్మ ముల్‌ =తామరపూవుల్రు భూనుతిన్‌ =భూమియందలిపాగ తను కంచి యుక౯ =పాందియున్నన్కు బురదకాజఎఅడుసునంద్కు ఫుట్టుటనల్లకా నుధాక రోదయంబుఐనకొ = "చం దో,దయము. గలిగినప్పుడ్కు ప్రియంబునక౯" = క్రేమతో, చూడం౫ లేక అసహ్యము ఒందవె=వీనపడునుగ దా, తా. నీ దకులమందు(౬ బుటినవా రంత మంచిగుణములు గలవాలె నను ఒకదుర్లుణ ముండకవోదు. బురదయందు. బుట్టుటవలనం౫ దడా కమలములు అందణికి నానందము గలిగించువా6డైన చం దుునియుదయమును జూచి రో 6త6ంజెందును. (09 ఉ, ఇంచుక సేర్చు చాలక విహీనతం జెందిననాకవిశుము౯ మించు వహించె నీకతన మిక్కిలి యెట్లనం దోలుబొమ్మల౯ మంచివివేకి వాని తెరమూాటుననుండి ప న్‌ సరీతి నా డెంచినయాడవే జనులజెందము నింపవె వ్ర తిభాస్క రాం టీ. భాస్కరా ' ఇంచుక జ కొంచెమెనను నేర్పు = చాతుర్యము చాలక విహీనతన్‌ =పేలవమును, చెందిననాకవిత్వమున్స్‌ == పొందిననాకవ నముగూడ్ర సీకరనకొ = నిపేరునుబట్సి మిక్కిలి మించువహించెకా == ద్ర, క "శించెను. ఎగనక , మంచివివేకి == మిగుల నేర్చుగలవాండు, తోలు బొములన్‌ , వాని తెరమాటునన్‌ = వానియొక్క తెరభాటును ఉండి పో న్తరీతిక మంచి ప, క్రి యతో, అడించినకొా=ఆడించినమయెడల, ఆడవే=

7౬ భఛాస్క్‌్రరశతకము ఆడవా? ప్రీతికాజసంతసముచేత్య జనుల డెందము=జనులయొక్క_ చి్తమును నించవెజనిండింపవా ?

తా. ఓనూర్యుండా ఎంతమాత్రము "నేర్చుచాలని నాక్షవిత్వమ్యు సపేరువాడుట చానెన నీియను గ, హముపలన ఘనత పహాంఛెను,. ప్రాణములేని తోలుబొమలెనను “నేర్చరియగువాండు "తెళఠచాటుననుండి యాడించినంత"ె యాడి జనులమనముల నానందింపంబేయునుగ దా. 110

భాస ్రరశతకము సమా ప్తముం

జ టో పూర్వగెధలు

4-0స్టణ ఇస్టిం-6--

2 -వ పద్యము, సారంగధరుండు.--- ఈత ౯ డొకళాజపుత్తుంండు. ఈతనితందడ్రై రాజరాజన రేంద్రు,ండు. తల్లి రత్నాంగి. పట్టణము రాజమహేంద్ర, పరము, ఈతనికి చిత్రాంగి యను నపతితని యోరుగలమను ఈత. డొకనాయడు రా

న్‌ ఎకో గ జార లే్ససమయమున పావురములతో నాడుకొనుచు తప్పిపోయి యటవాలిన తన యాటపావురమును6 దెచ్చుకొ నుట క చిత్రాంగి మేడకుం బోయొను. ఆంతకుమున్నె వాని లాసణ్య్యమునకు మోహపడియున్న చిత్రాంగియు నాతని 6 గలయ.( గోరి చెయిపట్టుకొని బలవంత పె శును. నీతిశాలియగు నారాకొవు రుండును అంతిటిపొపమున కొడిగటక ని గ్ర హముతో€ జేయి పదిలించు కొని పాచపోయెను, అొకారణముగ నాకెంత వానిపెల బగ గొని లేని నేర ముల రాజుతో. జెప్పి వానికెలుసేతులు నటికిం చెను. ర్‌-న పద్యము. న ష్‌ త్‌

కుచేలుంయు,._ఒక బీద బ్రావాణుండు,. స్రాకృొమనకు బాల్య న్నేహి తుండు. ఈకని కొక భార్యయు నిగుసదియేడ్వురు కొడుకులునుగలరు, ఈతండు తనకుటుంబధరణము. జేసికొనంజాలక తనకు ఇళపమితు?ండును, సత్స్య్రభు పగ శ్రీ కృషుని దర్శింపంబోయి యొకచేశళం డడుకులు కొనుకగా నిచ్చైనుం అంత గరుణాసము ద్రు,ండగు నా బేవుండు వానికిమ హైళ్ళర్యము నొసంగోను.

10_వ పద్యము. హారణ్యకశిపుండు,---ఒక రక్క_ నుండు వీనితేండడ్రి, కళ్యప్ట్రుపా+

ల్షా జ

తలి దితి. తమ్తుండు హిరణ్యాముండు. భార్య లిలాపతి. కొడుకు చువ్లో

జి

దుండు. వీండు వారిసరాయణుండగు కొడుకును హరినామకీ ర్తన6 జేయకుమని చలుమాటు దండింపంజొ చ్నెను. ఇషు తనతో కతు, భాపమును బూని తన భక్తిని బాధించు నారాతనుని "విష్షువు నృసింహరూపముతో నుక్కుస్తం భమున నుండి వెడలి వానిని నంహరించెను,

ఫూర్యము ేవతలు రాక్ష నులును. గలిని యవమృతముకొలుకు వానుక్షి యనుపామునుత్రాడు-గా మందరపర్వతమును కవము గాంగొని సము ద్రమును (6 దరువగా నం దమృతము పడక ముందుపుట్టనపస్తువులలో "మేలగు లన్నీ ేవిని కౌ"స్తుభమణిని విష్ణువు పరిగ్కహించెను.

60-వ పద్యము.

వ్రిదీఠకి అనలా నర్జును (డు. ఒ కెనొకచం ధ్ర,వంళ జుండు, ఇతనికి నిందు డిచ్చిన మంచికిరీటముగలదుగాన నితని. గిరీటియంనదురు, తండి, పౌండురాజు. తల్లి, కుంతి. అన్నలు ధగ్యరాజు, భీమసేనుంను. తములు నకులుండు, సహబేవుండు. వీశేకువురు భార్య జపదితోంగలని విరాటుని ఫురమున నభ్జాతవాసమున నుండగా దురో్యో ధను. జెలి యెొటులైనను నమయభంగము జేయునుచ్లేళముతో సెన్యములం గూర్చుకొనివచ్చి విరటుని యాలమందలను ముక్పీడిం చెను, అప్పుడు విరాటమహారాజును తక్కిన 'పొండవులును నిండు లేకున్నను తమయజ్ఞాతవత్సరము తుదముట్రినందున భయ ముడ్‌గి యనుండు బయలుపడి పరా క్రమము చెతీ నెల్లకారససైన్యము అను నోడించి యావుల మర లెను.

త3-వ పద్యము.

పరీవ్నీ తు, పొండవులతరువాత హా స్పినాపురము. రాజ్యముండేసి నవా.డు. తండ్రి, యభిమన్యుండు. తనా యు__ర,. తాత యర్హునుండు. ఈత. డొకనాండు వేంటకేంగియుండి దప్పిగొనినవాండయి యొకమునిని దాహో దక మడి7ను. తపస్నున నేళకాగు (డైన యామునియు సీతని విచారింపం డయ్యెను. అందులకు నోపించి యారా జాముని మెడలో నొక చచ్చిన

త్రి పొమునువై వెను. అదిచూచి మునిఫుతుంండు మాతం డి, మెడలో పొమును వైచినవా.6 జేడురోజులలో పాము గలిచి చక్క_గాకనిణమైను. ఆంత శా జును శాపమునకు భయపడి సము ద్ర, మున నొకకోట. గట్టుకొని రౌెఫరముం డెను. గాని తుద కేడవనా. డ్‌ కథ్రాహణు. డిచ్చిన నిమపండు నాపూి ణించి యం దిమిడియున్న పాముచే గణువంబడిచ చ్చెను. 5౮6=వ పద్యము.

ఛూ ద్రకుండుం---ఒకరాజు. కతఠండు కాశిలో6 జచ్చిన ముక్తి గలదని తలంచి యట్లుచేయ నిశ్చయించి కెశిలో. గాపురముండి కన్న నెటకె న *సేంగపలయు సేమోయని వూ కాటిచిప్పలనూడదీనికొని పడియుం డెనుగాని యొకనా6 జాపట్టణపురా బ్‌ "కగుజ్ఞమును 'దెప్పించి యది యొస్వరి కిని నము గానందున దీనిమాంద స్వాకీ చేయావానికి గొష ఎపారితోషిక మిచ్చెదనని చాటించెను ఆది విని కూద్రకుండు తాను గుష్పుపుస్వారియందో మొనగాండుగాన కొందతసనసహాయమున( గిన్న "గా నాగుల్పము నెక్కి. స్వారి 'జేయందొడంగెను. అంత "నెపరికిని వశకుడని యా మోటుగుబ్రిము వానిం గొని పోయి యొకమళ్ఞి చెట్టునకు బెట్టి “మోది కడ లేర్చెను.

ఏరి-వ పద్యము.

వనుబేవుం దుు,-.--జఒకానొక చ ౦ ద్ర, వంళ ఫు రాజా. బలరామక ముల తండ్రి, కంసుని బావమలజంది. ఈశియన భార్యయగు "జీపకీబేవితోం గాడ్‌ కంసుని ఇజలోనుండలా నితనికి శ్రీ కృషుండు జన్ని ౦చెను., ససుబేవుండా బిడ్డను వేలొకచోటనుంచి కంనదునివారినుండి రతంచుటకొలణ కెపరునెజు6 గకుండ నడు నేయి ససష్తుచేయక గొనిపోవుచుండెను. ఆంత నొక గాడిద కస కతోరముశగా నజపసాగెను. ఆదిచూచి ససుబేవు. డదటివారలు నిద, లేచినేని తనపని చెడునని ఖభయమునొంది యా-గాడిద కాళ్లుపట్ట కొని దానిని శాంతింప. జేసె నందురు.

త్త కీే0-వ పద్యము. హరిచందు? డుం ----సల్యే వతమున. ప్ర, సీస్ధి కెక్కి.నయొకనూర్య వంశళపురాజు. ఈతని కాజధానియయోధ్య. కొడుకు లోహితాన్యుండు. థార్య చంద్రమతి, ఈరాజు విశ్వామి తు, ండనుబుషికి. గొంతధన మి చ్చెద నని యొప్పుకొని తతితో దానిందీర్చ లేక కొంతకాలము కాశీపట్టణముననుండు వీరబాహుపను మాలవానికి దాస్యముచేసీ బుణవిము క్తిని బేసికొ-నెను. ఉేం-వ పద్యము, మఈశలాపవాలము -_-విపము. ఇది పూర్వము దేవదానవులు అమృతే మందలి యాళ చత సముద్రమును తరుపంగా నమృతముకం కు ముందుబుట్టి లోకముల. గాల్ప్బందొడలౌను, దీనిని చేవతల ప్రార్ధనచె నిశ్యరుండు మ్రీ,0గి తన గొంతుకలో నిడుకొని లోకముల. గాపాడెను. ర-వ పద్యము. సేషుండు ---సర్పములలో మేటి, ఇతనితలి కదువు. తండ్రి కళ్య పుండు పరోపకారబుద్ధి గలవాండు. ఈతండు నారాయణుని గూర్చి తపమునలిపి యా బేవుని యన్ముగ్య వాము పడసి యాయనయాజ్ఞ చెత నిలోక ములను భరించుచుండును,. పాండవులు,----పాండవులు ధృత రాష్ట్రంనియాజ చొప్పునం దల్సి తోంగాడి వారళకాపతే పురమున లక్కాయింటిలో.౯ గా ఫురముండిరి, చ్లోహ్‌ యగు దురో్టధనుండు వారి నాయింటిలో (6 గాల్చిరమ్మని చెప్పి కొందు గాఢ చారులను సేవకులనుగా6 బంపపెను. అచటి కేంి వారును నమయము 'వేచియుండ నాప్ఫ త్తాంతేము విదురుండు పొండవులకు రహన్యము గా 6 దెలియ6 జేసెను. ఆంతనొకనాండు భీమసేను. డాయింటిని గూఢ వారులతోంగూడ కాల్చి గాఢనిద్ర లోనున్న తనతల్లిని సోదమలను ఒకసారంగములోనుండి త్‌

5 కొనిపోయి యొకయడవిం జేశెను. పిదప నందలును ని ద్ర 'మేల్మ_ని యాతని పాహసకృత్యమునకు సంతసించి కొంతకాలము శతుపులకు6 దెలియకుండ నుండంగోరి యదటికిం గొంతదూరమున నున్న యేకచకృపురమున (ాన్నాణ వేసములు వేసికొనియుండి భిక్షూన్నమును దిని కాలము గడిపీరి. 02-వ పద్యము, దషత్వుండు?----నవ ట్ర, హలలో నొళక6డు. ఈళ్య్వ్థి మునిమామ. ఈయన కార్య దాక్షాయణి. ఈతం డీశ్వరునకు హవిర్భాగము లేకండ నొకయ: ముర జేసెను. అందులకు. గోపించి రువ 6 డాతీనియజ్ఞ మును వొాడుచెని యాతని జం"పేను, 600-వ పద్యము. ఫూర్వమున నేశేట చేయయిడు నావారముచొస్పున యాదవులందజు నింద్రధ్వజమను నుత్సీపమును జేయుచుండంగా, దానిని 'ల/కృస్తుండు మాన్చిం చినందునలన నిం దు, (డు కోపించి, జాళ్లవాన చెం బీడింపంగా నట నర్ణోప (దృవమునకుందప్పి తల దాంచుకొనం జోటులేక బాధపడుచున్న గోవులను గోపాలురను జూచి శ్రీకృపుం డచటలగల మయొకకొండ న్వెపట్ట దాని యండను వారల6 గాపాటడెను. 69-వ పద్యము. శిశచుపాలుండుదంతవ క్రిం డు:----వీరిద్ద రు నన్నదములు, శికృ మని మేన త్తకొడుకులు. కృషనితో -నెప్పుడును బగ సాధించువామ. వీరు ధర్మరాజు నేయు రాజసూయయాగమున మవోజనులయెొదుర శీంక్ళష్ణుని పరుషవాక్యములాడి యాతనిచె నచట నొకండును తరువాత మత్తీయొకండును జంపంబడిరి, 73-వ పద్యము. శీంక్ళషమూ ర్తి నిర్యాణమునొందిన పిదప ఫూర్వ మాతనిచే నిర్షితు 9 పగంగొ'నియున్నకొంద అడవిజాతివారలు కృష్ణునిభార్యలను దీ నీకొని

గ్ర ఆర ద్ర వోవుచున్న యర్జునున క3దురయి యాతని నడ్డగించి పలువురు లజ లిను గొని వోయిరి, /6-వ పద్వము,

తొల్సి ధృతరామ్షు)ని భార్యయగు గాంధారీబేవి గజగార్మీవృతముసర్వా

ఖఫిష పదమని నారదునివలన విని దాని నాచరింపనమకటి యా వతమందు లు 6 లో

మంటితో నె రాపకేమునకుల ఆతినిధిగా నొక గొప్పయేను(గను జయసల సీ యున్నందున సందుకుంజాలినంతమ టిని తనకొడుకులంద తీచెళల చెప్పించు చుండేను. ఆదిచూచి కుంతీ దేవి తానును ఆవ్రతమును జేయపలయుననియు నందు మయమేునులును బేయంజాలినంతమట్టి యల్బ సంఖ్యగ లత నకొడుకులు "లేలే రనియు వగచుచుండ నదిగని యర్జునుండు తా నె రావతేము-ే తెచ్చియిచ్చి యా ప్రతమును "నిజ వేర్చెను.

ధరరాజు;---క్రీక్ళృషు.డ స్తమిం చెననివిని విర కు౧డైమనుమ :డగు పరీక్షీ న హారాజునకు రాజ్యభార మప్పగించి తములు౦ం దానును భార్యయు గూడి మహా,ప్ర, సైె”నయా శ్ర, సేయంయబూని సనమునకే(గ౧ గా నొక కుక్క_వెంబ డించి పచ్చుచుం డెను, కొంతదూర మేల[నపిదప శ్ర, మముగా ట్రైపదియా సవా 'దెవుండు నకులుండు అర్దునుండు ఫీముండును ప్రాణములంబాస్‌ పరలోకమున కథ సరికాని ధర్మ శ్వ్‌ాజ్హుం వెళ్లుచు నేయుం డెను. ఈతిని చి త్తిశుద్ధిని గను (గొనపచ్చిన ధర్మ 'దేవతేమా శ్రీ, మిట్లు కుక్కమొ వెంబడించిరా6గా నింతలో నాయననుదీఫీ కొనిపోవుటకు దిస్యవిమాన మొకటి 'పచ్చెను, తర్వాత 'చేపదూతలు విమాన మెక్కు మన ౮౫ా నా శ్రితదయాళుండగు నారాజు తేన కుక్కను వారు సల దని వారించినను వినక ముందుగా విమాన మెక్కి్‌_-0 చెను,

పూర్వము కరు పా ౦డపయుద్ధ ము చిపరఫాగమున దుఠరోోధనుండు తన తన్ములను యాస తెెన్యమును బంధుమిత్రాదులను కోలుపోయి యసహాయు.€

/ డగుటవలన జయాళనువదిలి పరాజయముచే సీసవడి యొక కొలనిలో దుమికి త్రనప్ర,జ చె జల_స్తంభన మొనర్చి దాంగియుం డెను. దాని "నెటింగి ధర్మ రాజూదు లచటికేంి వానికి రోష మెక్కు_ నట్లు పరుషములాడంగా నలి మౌనగ, సుండు గావున వెంటనే లేచివచ్చి యుద్ధముంశేసి భీమునిచేం దొడ్లలు విజిగి పడెను, రీత-వ పద్యము, పూర్వము రామరావణయాస్ధ మునరాముండు రావణునితల లెన్ని లేపలు నజకినను తిరిగి మొలచుచుండలా, వానిని జయింపలేక ఖన్ను (డైాయుండంగా నదిచూచి విఖీషణుండు వానినాఖియం దమ్ఫృతకలళము గలదనియు నందుచే వాండు చావ లేదనియు చెప్పెను. ఆమాటనువిని వెంట నే రాముండు నానినాభ్ళి యందలి యమృతీము నింకించి వానిని సంహరిం చెను. $౮-వ పద్యము. 'రాహుువు;---ఒకరాకసుండు, తల్లి సింహిక. విష్ణువు మోహినీ రూపమునుదాల్చి చేస దానవుల కమ్భృుతము పంచి ఖు చ్చెదననిచెప్పి 'చేవతేల నొక వె పునను రాత్షనుల నొకమూలను గూర్చుండం బెట్టి ముందుగా దేవతల కమృతము నిచ్చుచుండెను, ఆది గని వీండుతమ కమృతము లభింపదని యూపహిాంచి బచేపళలలో ౦బెరి కూర్చుండి యమృతేము (6 గోంలుచుంటెను. ఆంత 'ేవతలలోనున్న సూర్య చంద్రు లది చూఖి విష్ణువుతో నావిషయమును జెప్పిన వెంటనే విషువు తనచ క,ముతో చానితల నట శెనుగాని అమృతనంపర్మ_ము నవాండు 'చాపక రెండు తుం డెములును బ్రిదికి రాహువు కేతువు ననుకే.ళతో నూర్య చంద్రులను చాధించుచుండును, $/-వ పద్యము, బకానురుండు;---ఒక రాత్ష సుండు, వీంజేకచవ, మను నూరిచేరు పనడవిలో నివసించి యాయూరిశ్రావాణుల నందణను ఏకాహుతి గా మ్రింగు చుం డెను. అందుల కాయ్యగ్గహార ఫు బ్రాహ్యణులు సాంఘకమరణమును సహింప

వ ననన మనను త్‌ | మా = ఇక త లా వయ కర న కో శ “౫ క్‌ కో [1 అ నవి క్ష శస. హన జ ఇ సక ల తా నా. | ల్‌ లాం మనల వం న ర ల చు న నం. ననన నం నిను క! 715... యం న న కళా టి న చ నా కం ఇళోటి ౮, ఉస టా శ రయం క స నాం నేచ, ”. యత్న లే 1 పకా నళ! కలక టో ర లాల కథే. కా న్‌ నో. శ6. చ కా కడ స ను టి శా య్‌ లే లల ల్‌. శా వ క జ . లకి భా [పై ఆః క న్‌ా. ఇ క జా ౮ కీ జ అతో లీ! త్‌ | క గౌ ను. ఖీ --ట్హ- ళ€ ఉత! ఎ. టీ ్న జ ” న శ్‌ మ న క్‌ అన కమ్‌? శ్‌ + వ్‌ శ్వ తా, ట్‌ టో . ఖే జ శర ' ౯ నో! ఎ జో ల శ్ర ఓ! ॥ ళ న్యా | శ క 1 . బే గ్‌ సే +జస్త్‌ రోగం వ అ || ర. సం ం 1 శ లే అ “శ | నక? మ జ్‌ తా న అస! ల ళో ్న్న | & శీ 1. ప మం న స స టం ఎగా యతి్‌ హన | యశ ॥ క ఖ క జ ॥ న చం త లె ? న జీ లంకల క్‌ ఇ! జ + జ | న ఆక్స్‌ క ్ట ॥ ॥ చ క. ల .! . ( ఆత . ల _ ॥ . = ల | న్‌ నం 1 వ్శ్‌స్యాః రా లోకా ల . అ ల్లు "క్‌ | శ 1 టీ 1! న ం క. ఇ య పా టి ళం. ళ్‌ ఇ టా నే ల త్‌ - - కే త |. జు. షి. జ” | ం "౨ . లం పకన స్ట త. టి" టా త ల “రో . " హా = క " [ " + " వ ల? ళ్‌: - కం లా స... శ. ట్‌ తనే ఖ్‌ జ్‌ 1 కీ ఇ న , ద / ”ై జా ' ఈ! వాడె జీ శ్‌ నై స న్‌; వ్‌ వ సళ ల స్ట్‌ [క నం. ఖా . జీ ' వి శ శ శే ళ్‌. కా వా ఇ'ీశ్ళీ! ఎ 2 క నా ః 7 | ణా! ఖ్జీ- అ "' క శ్‌ శా శ ఆటో జ + జ పీ లా ళ్‌ ళో శ | క్క న. శ - “ము ర! నీ వన న. న టమ ము (ప్ప వ యవ 5 | నవ్‌ పేక క లో కల్లా కు " స్‌ మ భో నా క. చన నం క వ. న. చ్‌ . న్‌్‌ న శ ౫. న్న ధో?! రస క స 1 తే క చ అమన న వతు డ్య మి కదం చయల ము నం మ్‌! అబ స ౮ ఈ 1 క నిరా.ా-దందులకాడంగుటి చనము. నాళని గడలక్పుబుం జెన్షుఇట్లుడీ న సతీ పే ేపట న ౩ వానగరతరక కన పకక యస స శస స పం గ శ్‌ ఎన్‌ | న్‌ా శ్‌ లౌ " న్‌్‌ గ్య ఇ 4 ” | ౯ [ ళ్ల | వా ఖీ శ లే ఖ్‌ టం వో టు! ల్ని శ = -ళ్ళ గ పాం ౯ య. టా న్‌ క. ప మ! “శ 4 [ ల న తు (౯ " బలల భ్‌ ల - [ ఈ. - ౮ ॥

1. పయ్నయింటి విస ళమీాటునను వంతు రాలా చాయింటిచారల్లశోకోన్లు గని స. యింటి విప శునరారునకు వంతు రాలగా చాయింటలవారలబ్య శమ్మ్నూగని "జ క్ష | | జ . వం. స శ యకక గ ్ట త , ర జ - . మి ౯ ఛా గ ॥ కా స నాల ఇష | జన న అ రల / ర్ట ఖీ, ఒ క క శ్రీ న లై గ్‌ గా ఇ ణి -్‌ 4 , గ | జ. న్నీ ॥ + శ ఆ , = - తి ఆ ల ళ్‌ | ఎ-- . అఈోంతీబేవి చానికి బదులుగా తనకొడుకు శనముసేనుని. బంెపెను, మవాోబలుండన చ . కకంతీబేవి చానికీ బదుల జురు +ఏమసేనునిల బంెపెను, మహైాబలు(డను శ్‌ +ఈ+. [౨ నం 1 గ ళీ వ. శీ అ. జ జా లో గీ , , ॥ శ్‌ శ్రి ఆ: : శారీ( 'జారక్క..నుని జంపి యాయూరివారల యాచద మా న్నెన ( ఇ యు. ॥ . అ | _ * ॥ ల బా! న. ఖీ ఉక , జ ణ్‌ _ ॥ | ళు ఇ " సో . , ॥ తశ మ! లల మైన థర్న | క ల!" ని మె ్గ లై లం క వ తోడియీ క్ట టన . స గ గవూర్వు మొక రీనుంగు తన ను(గులతో గూడి ఆడవిలో( ల: ”. సే | కు 1 ల .. చరగచు, దప్పీంొని యొక మడువులో6 జొ చ్ని సరు తౌగంబోయి యట -.. ౧. శొళశయమెసలిబం జక్క. పెయిన ౧రముల ఈ బలముగల యూ “- “చుశరమున్ను. పదు కొనలేక నా రళొౌణపరాయణు.డగు - నారాయయిని [1 కూర్చి మొక్టయిడి యా బేవునిే విడిపింప లుడియె కై కతా వయంకయిలి ఈర అఎ౦కు ౧బ నుం లలా 7 క షట త న . - క ” | " తి ॥ న్‌ ర్‌ / , ల“ | త్‌ే ॥ న యు ! జీ | గ (, శై . శి ప ఖీ గ్‌. ళా క ౮ =. _ అత. న ; * | | శే కీ మ న త తౌ [గ] శ్ర , క. - “చ . క | శ | జ నో ఖా గా 1 , " | "కక. . శ శ మో ఇ శ థి లే / ,) 4 (2 ల. | . ః ॥ ం ణా కు యీ య్యే ఖీ క ల | . | ఇ గ్‌ " ॥ , | + ఇ " - | 4 ॥ వ్‌ ( 7 జ వ్‌ నా; ఇ "ల జు ॥ శః ల " + గే " టే క గ ” పా ఓ ల | _ - క క్ష ఎ ఆ జ కో - . ర్‌ ం. శ! క. శ [, న! న ఇ ళీ శా - నే జ | ( శ ఠి | మ ప. తి. కడ! ౨. , ఇ ॥ ॥ . సా - ళీ . క్‌ య . అ ఖీ ఖీ . =. 1 స ల్‌ స ౫ - | ్‌ గ్ల నా | య - + + | నా * న! గ్‌ | ఈ ళన, . +. శే మ క్‌ ల [ “వావిళ్ల ఫ్రైస్‌, వెన్నపురీ 0... స. ఒకి జా: ” జ్‌ అ “ 1 | ఇ ఎ ఖ్‌ య ' ॥ = | ( ' శో | ' .. ణ్‌ వ] శి | | స = . ల త ॥ ఇ ॥ లో త్తే ॥ ల్‌ " ఇని జ అ ॥. | ల - | యూ 1 స ఇ ల” - , [ శ + ల న. టాక్స్‌ ః | , = | శ! న్‌ టు ॥ వ _ | థ్‌ శ కీ ॥ ళ్‌ నే ల క స , ॥ శా అమెర 2 త క్‌