Telugu ప్రపంచ శాంతి కోరుకుందాం హీరోషిమా_0 - anilvaranasi/indianlanguages GitHub Wiki
॥ ౯ ॥ శీ 7 క్క ల! . “ = ఆ సు! కి శ % శా అ (! | 4 ల _ జా , | | . వత క్రై త | ॥ నీ శ + = | , | అ | 4 _ 1 వె ఎ కో ₹ ళ్‌ " గ | శి ల న! "2 | చ్‌ గ్‌ ః -ా ఇ ఈ జ” తి గ ॥ - 4 * న్‌ ఎ క కు ఆజ " త నజ ॥ ఇ + 1] ॥& | ఎ శ 4” / 9 ఓ ఎనీ న ం ఇ | న = గ వ ॥ న్‌ శ గా ! కా | | |) 4 ఖీ ల న బు! జంక ॥ . ( | న , యీ . జ , గ్‌ - .. ల , = 4 టు శ ॥ ఇ నా శి ౨ . . _ ॥ , క్‌ అధి శే ఆ ॥ లో శ శ అ శే ఏ ణి క్‌ | | | [" ణి 4 | క ॥ ఫ్‌ " మ ( 7 , ం | త . త 4 . _ శః తె ద్ధి శ ర 4 + - ఎ 2 ల్‌ + 7 8 * క్‌ , న సెక అా ఇ తా ఇ అ శ జ క ” న న. శ - = - శ ఎ . క జ్‌ చా గ్‌ [ || ఇ | న. ల ఎ లీ * త్‌ . | | శి న ॥. (| = లాం 4 న , జ | న టో వ. తీ ళ్‌ “ | శ , _ ॥ , . & _ ఇ = | ॥ ల జా ( ఇ (. ప స్య శుక ? /| /" జల్‌ | = త్త ్ష్‌ కొ ॥ ౯ ॥ ॥ ॥ ॥ ॥ ॥ శ జా + త న " జ న గ. సే 1) / శ ల శ న 4 గా! భా "ఇ ఇ ః 1 1 ॥ ః ॥ శల 1 ॥ క్‌ శ జ య" శ 2 శ + వ _ ॥ శ న! స | అ లే 7. | |" క్‌ 1 | (| న్‌ | ఇ _ * , = శ ” కే శి 3 శ (| ల / జ య న! శ న శ యా ॥ క జ , _ ? /. | న శ షు శ న ళ్‌ | = | థి ల 7” జు ఎ, శ్‌ | ళ్‌ ఇ ” న న! శీ , ౭! = ం 2 ” - వ ల | శ = _ జు ల ॥| ౬ ఇ ళీ / జా న న! శ క స్ట తళా జ ళో శ ఈ . ళ చు శ ॥ శ్చ శ చ్‌ / ౫ _ 4 ॥ ॥ శాన | శ ( వ్‌ యజ ళ్‌ చి శ న! శ న న్‌్‌ ఆ | ఈ + * | _ + ఇ - , . 42 . "ఈ ఆ ( " రాలా | 1 ఉం శ ః - త (| | ల | | ల శః న్‌ ళా స _ . ళ్‌ జ వ ॥ | ల స | - | ॥ , ఇ ల గా ॥ ఇ న! ఆ జ . శ ॥ ళా జ త థీ జ క కీ అథే | జో | ల య. న ఎ క్‌ న ఓ ఇ 1 టీ అ "అ జ / / గ్‌ | ॥ శ్‌ క్ష శ /. న శ "౯ న! గౌ _ శ ః. - ॥ ణా | ఆ ల ళ్‌ ॥ నా జ ॥ ఇ ॥ " న శ 2 గ్‌ . సో ఇ ః న. శ్‌ = ఆలా శు / | గా ్‌ జ ల (| ఇ న ఆ _ _ , న శ , శ . జ" " కో ॥ క్‌ | డ్‌ | ఇ జ ఎ జ న ॥ వ లా న లు ల న చం 1 ౬ 4 న. జ తి = = లం , క్‌ శ ల వ వ వ / ణి స ఆ // _ / ఆ శ శే సై జ - + € ఖ్‌ - . - ॥ 1 = + ం + 7 జ ల = ౬ యు ఈ ఇర ణు ల (= య: శ వై 1 ా ఆ - కే , | | || క శ క జా | ఎ ॥ ః టీ . _ ,ళ్ళ శః న. | న శ ఇ జ క = ఎ లీ ॥ ॥ శ శీ ఖే || త కె వ ॥ 1 శ్‌ ం చా కః జ ॥ క! శ ఇ శ క్‌ క్ష | గ. య న. ॥ ష్య శ్‌ ఖల లంలో ? | , ॥ త ? జ్‌ || క | య = గ. శ మ ఉ మ్‌ = (న ః త స్స శ కీ కీ త్న | - క ॥ ॥ ఇ శ జ గల య "షె . , క్‌ . , ల లి 1 ౫ ణం ఆ ం ఇ న శ మ ల! ల | | | ఎ * ॥ న! 1 * + క జ ు! తి వ / | ఓ ఖ్‌ (. ॥ 1 | “|| వ ం _ కీ | / వలం ఇ గా / శ _ - - శ వ ఖు ల ఇ న జ న న ఓ = _ | ఇ /. ళీ ళా " నవ | / ॥ = . | _ ॥ /. జ ః శ న | న ॥ | = టీ శ్‌ ॥ | శ్ర న! చ ళ్‌ ఆ గ్‌ జ | వా + శ శై న్‌ జీ శ కా లా | వ అ = ల న ఆతి ఇ (4 న | శ ఖే. | . , ః ॥ న | , (1 వా య. లి సి భో * || | న [౮ “ ఎ [ లా ॥ ॥ (. ర్‌ - గా కా? స శ జా క్‌ || న న. క. ॥ ం శ జీ శశి ను ఓ ౯ ఇ శ కా శ్‌ ఇ నః. | - | న - * నూ ము వాలం -, | సాగా ల స్నా క 7 | క క మ ల జ 1౯ న స. = ళ్‌ . యా (| = ఇ - " క ం - ॥ పేన్‌ హా ఉట [1 క్‌ ణా 5 స్ట యష్‌ ం 3 [ తి చై ॥ న్‌! వ 15 గ క్‌ ల న టీ ఆ [క | . జు | క జే న నా శ . = . 4 సవా” టా | కేం శ లై త లీ - ఖు ళం న ॥ ఉం | ఓ . క! చ్లా ఇ | ఓ | ళ త న అ, ణ్‌ % ॥ | . ఖ్‌ | | జ క శ్‌ ష్‌ | -త్యో ల్‌ ల్ల న ప. శ చ్‌ ల య” స ఇ ఆ శా ళా _ ( శై | | ॥ . యాన్‌ న్స న్స్‌! నే నె ే . ః | న అగ లు... ల గ్ర న శ | | స వీ క్‌ ల్‌ కా కా. కీ . | . - - | క , శ _
- క ? ల్‌ తజ శి జ మన. _్‌ ః॥ వ. ॥ శీ క “ల చ ః ః ఆ ఆ - ఎ అ _ ॥ క ం న్‌ 4 జా న! ళల య - ం = | శ శి ఇ ॥ / | “ “తత. శ ॥ శ (| , _ ల ఈ సు న. , ॥ | . | | - . ! . "| _ గ / ఒక | ః ” | 1 . శ | శ ళ్‌ ౪ శ వ ౫. న క “ై ॥ ం శ ఇ ॥ లై ఇఇ ఆఆ | ళా కా అట్‌? , ఇ ట్‌ , ణు - ం 2 ఒ + _ , ఏటీ గ్‌ శ న ళ్‌ త్త ం . | జ శ _ శా | ఇవ ట్‌ ౯ శ / క ॥ శి ॥ ॥ ॥ = | అః శే 1 || వే న! శి ళ్‌ ౯ ( ళీ | జ. 1 - - * చై ॥ ఇల్లు జ! ” వీ 2 ల [| 4 శ 1 /. ఠి టి . 1 ధీ 9 వ్యు! సే / యం ఫా శా ॥ వ ఓ . జీ , ఇ ఖు గ్‌ గ్‌ ౯ ం ॥ జ ॥ గ . శ ॥ శ ఇై + . కశ టా (]॥ , (౮ ఓ _ ం . కు ం శ | న. . కే ఈ వ ఇ ఇ. శి స శి శ్‌ | న తా ౯ (| ముం నీ ల! న చ్‌ '॥ + ౪ బా ల నళ ల, " ఇ. శ ః ం / ఖా లే క. | ఏ ం , ॥ ఒడ | జ శ ( న్‌ క్ర 4 లా న! శ | క్‌ ల్‌ 1 ॥ ఖీ ల గ్‌ ఒ _ శః న! బే ఖా న =. ౬] జ | | జ | ౯ - త శ | రాఖి, | శ = = ల క్‌ న్‌ " న ( జ క్‌ త " ఉం శ తా క్‌ - నా ఇకో ఇల ( శ న! శ ఇ జ (హై ॥ | న్‌ా * 4 ॥ ॥ అ గు, ల _ ఇ = * హ్‌ | ॥| నం. - , గ్‌ | . ళ క క - ఆ 9 శ. గ్‌ ల ఖు చ 1 జీ | 4 ళు య , | = - శ ॥ ( ప క్‌ - | | క్‌ కా మ తా (మే ( - అవెదహాడ వ | . ్ల ఇ | ఇ ॥ త్న య ల వ | | న ల క
-
- క్‌ న! ట్‌! భష... ఇ ఎ గ్గ - లా క్‌ మ ళ్‌. | . ః క | ్త శ క్రీ శ్‌ వ ఉర ల ॥ - శి | ః' వ 7 ॥ మి / మఖా. స. . | వ] | 2 శి + (=. నా ఎ ణ్‌ మొ హస థి ఓ జ + . యం /. = ష్‌ న! | గ్‌ ల 1 వం [ట్‌ ॥ _ స్‌ | ॥ అ శ న్‌ా జ న గి శ గే నా, త్న | య. - మ ప, వ + లా ' క్త. క , శ " క్‌ 9 నై) ఇ ఎ లె 7 | ఖో |... వ్‌ [1 ల్‌. ర ం, "- 1 | ల = ౬2 శ ం శ , త యు ల శ వం అ , +] | 0 / ము/ జ చ్‌ | 1 శ య కే చం ఈ వ్‌ వేలం! ఇను క్ధి గ (| న్‌ గ మి శీ న! + ॥ 1! జో ష్‌ కం శ శే |. గళ మ. టైల్‌. | 11 ల! ఈ ॥ | ఆ | ం | తి [1 శ" క జ స క. ఇ! క | శ$ ళో * న్‌ వ నా. మ్‌ ॥ | = - | ॥ , అ ల వక ప / య్‌ జే _ ॥ , ఆ = బై | [న శ ు శ్‌ ణా చే | వ్‌ వే! తీ ళా [ ర అ, 1 .. శ ॥ నా ఆ _ శ ॥ షి 4 ॥ జ / జు జ (1 శక్‌ టి? గ జ శ్‌ ॥| ॥ _ ॥ ౭ న [౧ శ ల శ | నా. .. శ య | _ నీ ఎ , త ॥ | | ా! ః ,ఇా ల | | క! ల్‌. శ మ [[ లై. = ఇ వ న! శి = మం [ || . గా " | క్ర ఎం జా “7 లంట [| ఇ / ౯ య లీల లు న టి | శ నస” లొ వాల. 4 | ఇల... ణ్‌ ఇం లు - | క ఆ శ | ణ్‌, శే క్‌ జే మ 1 శా (' చ్‌ శ || ౩ వ టై || ర ః | జి పు శ - శ ఇ | జ గ్ర జ సా శ / ఇ శి | 4 “వో | _ ఆ [4 | - [ , కాన న | జ థ్‌ ఇ వ టు మై ల. | వ 2 ల్‌ ల శ 4 | ॥ శీ] శిలా. శీ శీ! ( క |. యి! స్త. క . , 4 2 ల శ న్‌ | అజ ఖ = ంం ్క ణః. | ర్స స - ॥ ల జగ 4 ం ॥ ల పస || | ॥ న త న! క్షీ క్‌ ॥ ఇ మ్‌. లి. _ ఈ . ం య = ఇ వవ ల. 1 జ ల? 1 - | వాం | - కః జ " ॥ ః! ఆ /| లాల్‌ ణా ల్‌ క ః శ శ || న | = / జ గి గ ఒం . , ల గా “ క్‌ జె [ క కళ, ॥ - . య * , ॥ ॥ అలు నే | శా జ. న! షు! న క శ _ | , , , ॥ | "| ప. టీ కా - ళి _ | | _ _ ॥ ॥ ,
- . గ్‌ | . . . | . = ॥ /" ణ్‌ వం శా టం 4 శ || ' - ॥ - ॥ - చ ఓ న య, | ఎ ౫ ఆ . న. ఇ ఖీ ॥ న్‌ హా న! 4 ॥ జ 2 (వ శా న - | _ | _ | న్‌ న. “సో ల ఇ | ఇ జ . ఆ గ శ ఠి చ ళా ఖః || శా శా . | ॥ తా శ్‌ తా య ॥ త ఆ న శి శా | న = | 1 ఇ ॥| | ని . ॥ - ” శ (టి లా ః - / ౫ | _ | ఆ . శ | | _ ॥ .. ॥ ॥ అ _ | , . శ .. . ఆ గ | జ ॥ కే త ల / న్‌ 7 న . | క | | ( / శ త ఇ ౭ ఎ; =. ॥ ఎ ః | గ్‌ ॥ | “. ॥ _ జ వం | | అ | ఎ జ ల శ | ॥ | మ! , _ న్‌ జ | న! ॥ = . " ; శ్‌ క - ఈ (| శ లం త్‌ ! త ॥ | ల? న్న. = | ంం ఆ ఆ ॥ ల | శ _ 1 వ | శీ 1 ల్‌ , , ॥ స . , వ , శ్‌ , న ః॥ ౨. ఎఖ ణా / | షె ॥ త ఎ ఎ - న ఖీ | ! ఇ | న - ,! (| ॥ శ ॥ . క. | | | | ణీ. ఖ || ఇ క న! ల శ క ౯ నా | య, 2 | ॥ ల "| ళ్‌ చ ల + _ | , ్‌ | | న ఇ ం స ల . చ్‌ , ॥ ఎ , | ॥ /| ఖం నః | _ | / ఇం. (" క ॥ క్ష | ఇ శా లపల గా క కే న ల | ౫ న న | ల చ | _ ॥ . శి ౯ ? ॥ ॥ ణ్‌ = ల యా 4 | న _ క్‌ = న. శ =. ళ్‌ గ్‌ | ॥ ళ | 1 | న " క క్‌ ఖ్‌ క న. _ _ | , ల” ॥ ॥ ॥ ॥ ల ఓ" య ఉ ఆ "| జ్‌ వ. ౯ ॥ | ల శ ు | =. + ఇ (| కి క క ఇ న. ॥ ౨. . ం | క్‌ " క " జు | |! క | ॥ . | ౬ ॥ జీ ః ॥ క న ॥ . శ ల 4 జ / ॥ ॥ | | న్‌ ॥ ౨ 1 ళ్‌ + ఇ | ౯ శ / ॥ ఉం - | || ం ౧2 కా ల జ - = ॥ ॥ య. జ _ | . / | + చ్‌ + = ౪ వ క్ష జ న ఓ శ ॥ ఓ ॥ ణి | ల ం ళ్‌ ॥్‌ _ మ“ త ఖే , 2 న * . / € ॥ | . తి [|] ల ౬ శ ॥ ॥ న. ॥ ఇ * 4 (| _ .. | | | [న ఇ శ = | ఇ . , +ఖ ము ఇ! [| వ్‌ ॥ = 1 కె 1 గ్‌ ఇకో ౯ ల / = | ఇ ౬ స | ॥ శ / న! | “ం న. +. జ / ఆ _ ॥ నః ౯. . శ్‌ ॥ శ ఆ ॥ ॥ | ం = ॥ శ ॥ . . టా ఇ ” - మ గ - | క్‌ ఎం - , | ” క జ వ; ॥ జో న | _ ఇ , ల ॥ జు 44 శ క్ష ౯ ల జ! య* - శ ! | జ న 4 || వ ॥ | గా ఎ | ః శి . / ॥ . _ . | ఈ క్‌ న! త్‌ || || |! | శ ॥ గ ఆ స 4 2 ప! ॥ న / క /| గ్‌ ॥ కట జీ ం / శ ణ్‌ వ్‌ ఆ [8 క 4 | టి అ గ్‌ ళ్గ పా క! శ | | తె అ ణు శ య వ 1. వా శా క్షీ 1 ” జ్య! త్న్‌ . ు ఇ శ, ॥ = ళా? టీ శ్‌ య న | | శ ల! శ (+ ల లే ఇ | (= 7 ఇ న? _ 4 శి 4 | ౯ 1 ఆటో. ” * చ్‌ ళ్‌ న కా " ॥ ణ్‌ ' ళా , ం న! జే ॥ _ , క , ఉ న వ ॥| శ! | , - ॥ 7 లీ న్‌ న. 1 ౨. / శ 7 | జ ( | , ఇ ॥ " ఇశే [1 1 జ , ॥ + ॥ ॥ శ జ ణి ా | | ఏ | ః శ . ౬ ౬ | |] | ఇ జ శ [- |. ల్‌ + ం / , వ. , ౬ శ . ॥ , అ + ఆ న్‌ ఠా శ 4 ॥ శీ శ స ం _ః | | ః: 1 క్‌ . / ణ్‌ జా + న. ల అ ట్‌ ॥ 4 ఓన్‌ క ; ః | , - | |. " ఆ 4 శ ” ళ్‌ | శ ఖ్‌ గ్‌ "పై | + | ॥ | | చా స ॥ ॥ న తీ ఇ న _ న ॥ ణి ఇంకా ్ట క క | న" చ్‌ న. క ర్‌ 0 | | 1 ఛీ = నా శ | ల్లీ న ఇ. | న , 7 చే ఇ వ. ఇ ఇ 1. ॥ 7 ॥ శ ళీ టీ ౨ | , |. శ్‌ జా | ; . _ _ | ఇ = ॥ గ . గ్‌ ఇ అ యు నా ,; | _ = _ ఇ " ఖీ ( క & తి ల, శ్‌ ల +, ఛి 7 కీ | | _ ప! ! . వచే ” జ. 1 - 4 శా ” ఇ || ణ్‌ గా శ | న! క్కి కీ శె ప! ళా / సా క ॥ | ఇ ౯ “ | | ॥ వ న. క | _ క. | - న! | 4 ఇ ॥ , - , (| క” వ జ య, | | ఆక జ్‌ / కి
- శీ ట్‌ | గ్‌ స | గ! ౭ యా _ క్‌ | . = న. ఓ శ ౭ స్న / | ॥ ॥ ా - | కి | గ! న ల 1 ఒ - జ క 1 -. ఎ 1 . , ॥ _ | ఈ క్‌ త తీ ఇ “ ల్‌ ల ఊఉ శ శ ళీ . = బ్బ ః |] | || _ ఇ క్‌ ం ॥ శ పు /| న ళీ లా ణ్‌ ఓ ః ॥ శ _ | న. ( తి జ్ఞ ళ్లు ౧ ఆ ళా 7 అ ః స కః ఓ | వే న ' క ” జ. ॥ - ఇ న. [= టీ ॥ -్‌ | ॥ | ఖ్‌ | ' “ ” ” గ ॥ ॥ శ్‌ (౯ ఒం ఇ జ | _ | _ ॥ శి క ళ క్ష కా క! . శ న. గ్‌ ౬ " య్‌ | | | | వా , ఇ నా న థి. శ ॥ . శ్‌ జా? ః ॥ 1 ,
-
- నూ. శ్‌ శ | / ఎ ఓ / 1 . ౯ శ వ జ ఠి | | శ శ | ॥
- ౪ వ 1 - - 7 మ! ॥ , ణా - . 4 /' శి ॥ “ , | + | లం చి తు స ణ్‌ ఇ ఇ పర - + ఉ. | స “ క య వ ఓ ఫే |. | | , క ళ్‌ న ” [| శి | ఇ వ. త ళా | - | | 2 శ వన జా ళా ల కః | స! ళ్‌ | శ ॥ ॥ - జ న శ | ఇ శే జు ఇ యు ౯ , | యా మ్‌ ళా ళ్‌ గా న | ఎపీ క ॥ ఇ ఉ | | శి క 1 ఒం 2 ౫ త వ్‌ | | 1 ॥ ॥ * 4 ౯ క్‌ - అ . | క్‌ త్‌ శ శి - న [14 | | | ఎ | జు ఓ శే శై " - = ॥ | 1 || స్‌ ఈ శే, తు మ - = ॥ ॥ . " | లా ఆ ణః ల నం! ఫు ః న. ఆ / / / ః ॥ శ శు ఆ ళా న ” + గా క్ష ఈ ళా ” | ః ల / |! | || | ఆ /| _ జు ఆ న ఆ | ణః. జ స క + / " ఇ 1 | +, ళు తే శ క. ॥ + . ఖు థ వ. + 2 _ ॥ శ, | | 4 . - ల ౯ ॥ . లి | ల, | ల ప ॥ . 4 4 . జ న ॥ ఖా ఫ్‌? శ ఆ శః | (| వ్‌) ॥ ॥ ష్‌ న; శ 2 ః 4. ల! వ ॥ ల | క = | = | ॥ , = = ళ్‌ - = | ] టల ఎ , - . | "ఇ ఇ | | న! జ శ ॥ ఇ ల ఓ క నం ;- న ఉస్సు = | ఇ త _ 4 | = ఎ అ ॥ ౯ న | అల ఇ ౭ ల ః ం | కి “ న జ ,ం _ . ల ళు ॥ న క | గా | / | || | ఇ కే ట్‌* జా 4 ౨ ళ్‌ 7 ః ఓ - / గే ల ॥ (| వ. | " “4 + . జా వ. | త ౪ ఇ కా , "|| యు 4 | ॥ " న ఆ ఇల / | . 4 త ఉం లజ 4 క్‌ ా 7 7 | న. " * న్‌ ః ॥ , ॥ _ $ శా న! . క | “ శ లా క్‌ ॥ | ళు / 1 + / శా ఇ క శా ఇ లి న ॥ ఓ శ్‌ ఆ శీ శా ఈ తా అనీ ః | [ త స శ ఓ శ | / జ ఈ" |“ శి ః లో గా గ్‌ ళ్‌ ఎ / ల ఫి ॥ ॥ _ యై జ క | ల్‌ ( జై క క్ష ల ఎ " 7 లే శి న. నో /' = న ॥ న. | (= "| . | 4 | శి క ణ్‌ | శ్‌ ॥ + ॥ - | ' | శ న్‌ నా | ళీ _ ః ల ॥ ణ్‌ ( ళ్‌ ॥ వ. _ _ ఉ “ ॥ ఉం ॥ జి తం! ॥ శ ॥ శి ॥ ఇ ం - ॥ ఇ ॥ న 1 ॥ = శ క ళ్ళ , లం 1 శి క్‌ శ ( = | ॥ “ ల్‌ | "| శక్‌ న ం న్‌ | || క. జి న = టు శ శ న .. _ _ . _ శ 7 " | జ " |. న “ శ్‌ ల్‌ స్‌ శ్‌ ॥ 7 * నా. , ॥్‌ ఓ " ॥ ఎ పై 1 2 + తీ | " | శ క 2 జ . ” / థి " ః న గ తీ _ ల్‌ _ ॥| ॥ _ ఖల ఎ 2 ॥ ం శ సై ం వ 4 ః | ॥ . ళ్‌ శ = -ా ఇ న! = ॥ గా . $ శ్‌ = న! 4” క శీ _ నా | న! శ ॥. | | " 5 శ ౫ | గ క్‌ - | శ ॥ లపై ం శా న న ఈం శా 4, శీ . శీ ౯1 వానో . శ్‌ శ గ్‌ (. ణక. ౯ ॥ స! చే లే కీ శి క - క | | సా ఒకే త టి ర ర ర్‌ స లీ, మం జ సెల * = ల వవ లి! గా (చీ ఇ స ఆపః ర ల్‌ స - - శీ శం " ఇ* ఇ శ ఈ “ల / జు లా నః నా | న న అ (యూ. ॥ - శ
1 జనాన్‌ కి ఇ ఓ ఠీ న్‌ వి ళా శ్‌ త శి ల్‌ ఈ శి ఛీ ఈళ్ళ గ! ళీ ఆటీ ళా ః శ జీ క్ష ఇ అ లో. ఖ్‌ ళ్‌ తీ ళో ళ్‌ లి ఇ న! త ళ్‌ ఇమా | ఖ ట్‌ షీ ఈ ఇట్లు ణ శ ః ఖలీ న! ఖీ గ న శ ళ్‌ వాళి కి క! న! న జ గ్‌ గీ జ హం, ః జే అ జ! చి శా ఖీ ఖా ళా శ్‌ శ ల! చ్చి క్ష శ్‌ జా ఖీ లే క న! న్న ఇ ఓ ౪ శి గ శ కః జె జ్జ న! గ్‌! న! ః గా ళీ ళ్‌ హ్‌ ళ్ళ ఖు | శ ఖ్శీ ల్స్‌ 4కి క్‌ శు ళు త్‌ను ] ఇ త "జి 4 శ శ ఇ ళన త షె జొ ళ్‌ క ళీ ణి జీ జీ ఇ జ అ ల షి టీ € శ్‌! న! ఫి లో +,
లం స ఆం 0 లు... ప. వ్‌ శం మే వం _
సుపంచ శాంతి కోరుకుందాం కెంరోతిమూం (703/7774 ముద్రణ క జులై, 2004 ప్రతులు 2000 | ప్రచురణ జనవిజ్ఞానవేదిక వెల ; రూ. 10-00 క్ష ప్రింటింగ్‌ ; శక్తి గ్రాఫిక్స్‌ నెల్లూరు - 2312345 ప్రతులకు ; జ. మాల్యాద్రి కన్వీనర్‌ జె.వి.ఏ. ప్రచురణల విభాగం ఫ్లాట్‌ నెం. 162, విజయలక్ష్మినగర్‌, నెల్లూరు - 524 004 ఫోన్‌: ౦861 - 2305303 _ ఆధారం : అడగ౧|(౧౦58 ౦4 7౧౦౪82౧4 54౧9 7802౯601 0౪/: 061%! 5016౧06 గ౦0౧౪౫గ* 0౮! 1160165 10 600౪16! 411, 164 50111
మానవాళికి చరిత్రలో మాయని మచ్సీలు. మానవా౭రి చరిత్ర నిమచ్చలు హిరోషిమా, నాగసాకి దుస్తయఘటనలు = 1945 - ఆగష్టు 6 హిరోషిమా జపాన్‌ దేశంలోని ఒక అందమైన నగరం. ఈ నగరం ం ఓహాటానదీ తీరాన ఉంది. 1945, ఆగప్పు 6న హిరోషిమాలో ఆకాశం నీలంగా ఉంది. అప్పుడే తూరుపు తెలతెలవారులోంది. పక్షులు కిలాకిలారావాలు చేసూ శ ఆవోరం వేటకు బయలుదేరాయి. నూర్వుడు ఆకాశానికి ఎగబాకడం మొదలుపెట్టాడు. ఓహాటానదీజలాలు సూర్యకిరణాలకు తళతళలాడుతున్నాయి. పొరోషిమాలో జనం దైనందిన జీవనప్రస్థానం వారంభమైంది. బడిగంటల గణగణలు, ఫ్యాక్టరీ సైరన్‌ కూతలు, ట్రాముబండ్ల శబ్దాలు, బస్సుల రణగొణధ్వనులతో హిరోషిమాలో జీవనసంగీతం విన్పిస్తోంది. బడికి వెళ్ళేపిల్లలు, వారికి వీడ్కోలు చెప్పేతల్లులు, రుధిరాన్ని స్వేదంగా మార్చి సంపదనృష్టికి సమాయత్తమౌతున్న శ్రామికులతో హిరోషిమాలో చైతన్య శోభ ఉట్టి పడుతున్నది. కోలాహల తరంగాలలో నగరం ఊయలలూగు తోంది. న " అమెరికా వాయుసేనకు చెందిన నా ం “ఎనోలాగే” అనే విమానం జపాన్‌ పచ్చని పొలాల మీదుగా హిరోషిమా మీదికి దూసు కొచ్చింది. ఓ అగ్ని గోళాన్ని హిరోషిమా గుండెల ఎ... మోద గుభిల్లున విసిరికొట్టింది. అప్పుడు 74) ళ్‌ శ. సమయం ఉదయం 8 గంటల పదిహేను ష్‌ స్లో. నిమిషాలు. తిరిగి వెళుతూ విమాన సిబ్బంది శి టా. హిరోషిమా వైపుకు చూశారు. మొత్తం నగరం మన్‌... 1
ప్రపంచ శాంతి కోరుకుందాం నయయుదథయయయ్‌ు. ' హిరోషిమా మొయో మాయమైనట్లు వారి కన్పించింది. (ప్రచండ. ప్రళయాగ్ని కీలలమధ్య హిరోషిమా కరిగిపోయినట్టనిపించింది.. మానవజాతి చరిత్రలో తొలిసారి అణుబాంబు ప్రయోగించిన ఫలితం ఇది. ౧౫౨౨౨.
“లిటిల్‌ బాయ్‌” ఇది హిరోషిమా పై వేసిన బాంబు పేరు. వినాశనానికి ఎంత ముద్దు పేరు పెట్టారు! “లిటిల్‌ బాయ్‌” శక్తి 12.5 మిలియన్‌ కిలో టన్నుల టి.ఎన్‌.టి. భూమి నుంచి 1850 మోిటర్ల ఎత్తున పేలిన “లిటిల్‌ బాయ్‌” నుంచి పుట్టిన అగ్నిగోళ కేంద్రంలోని ఉష్ణోగ్రత కోటి డిగ్రీల సెల్సియస్‌. భూమికి చేరుకొనే సరికి ఆ ఉష్ణోగ్రత 4000 డిగ్రీల సెల్సియస్‌కు తగ్గుతుంది. నూరు డిగ్రీల సెల్సియస్‌ ఇ వద్ద నీళ్ళు మరుగుతాయి. ఆ నీళ్ళు శరీరం పై పడితే ఏమవుతుందో మనందరికీ తెలుసు. ఇనుము 1400 డిగ్రీల సెల్సియస్‌వద్ద, టంగ్‌స్టన్‌ 3200 డిగ్రీల సెల్సియస్‌ ఎ కొద్ది నిమిషాలలోనే 4000 డిగ్రీల సెల్సియస్‌ ఉష్ణోగ్రతకు చేరుకొన్న
ఆ నగరం ఎమైఉంటుంది? నాలాల . 18 చదరపు కిలోమాటర్ల టయ శ ము. విస్తీర్ణంలో 92% ఇళ్ళు క టా హా పూర్తిగా నాశనమయ్యాయి. (టైాహా య ఆకాశ హర్య్యాలు అంతర్జాన ఇతో” | టో న. . ఈ మయ్యాయి. అనేక స్కూళ్ళు (జై రా గస. 0 మయమైంది. పాల బుగ్గల పసిపాపలు మాడిబొగ్గులయ్యారు. మానవశరీరాల క ముక్కలతో హిరోషిమా విషాధ బీభత్సాలను పులుముకొంది. సగం కాలిన శవాల గుట్టలతో నగరం శ్శశానవాటికగా మారింది. పచ్చనిచెట్టు మచ్చుకైనా కానరాని స్థితి. మనిషి బ్రతుకు, ప్రకృతి మనుగడ ్రశ్నార్ధ కాలయ్యాయి. మరణానికి ప్రత్యామ్నాయం కరువైంది. మూడు రోజులదాకా బయటి నుంచి మందులు, ఆహారం, మంచినీళ్ళు అందలేదు. డాక్టర్ల ఊసుఅసలేలేదు. ఎంతటి దుర్భరస్థితి. ఈ వినాశనానికేనా శాస్త్రాన్ని మనం అభివృద్ధి చేసుకొన్నాం? .
2
ప్రపంచ శాంతి కోరుకుందాం టారోషిమా వొ వోంయిపా సెంటల్‌ నుంచి కొంతదూరంలో ఉండి (పాణాలతో బయటపడగలిగినవారు తమసృతుల చిత్రాలుగీశారు. “హిబాకుశా” గా పేరొందిన వీరు చిత్రకారులేమికాదు. అయినా ప్రపంచంలోకి అత్యంత భయానక పెయింటింగ్స్‌ గీశారు. ఆనాటి స్థితిని మన యో... కళ్ళకు కట్టారు. ఆదుర్హటన తాలూకు ఫోటోలు, (నేనవుతా... ల ఖు న నయ స అయితే అవిచాలు మనగుండెల్ని పిందేయ [[ైవ్తారైన్ష న నా మ్‌! వ టి దానికి. అలసిపోయిన సిపాయి ఒకడు పొద్దున్నె ట్ర కాన కప్‌. య క స ల్‌ పో లీస్‌ స్టషన్‌కు తిరిగా చ్చాడు. మరుక్షణంలో మస లో గ్‌ స్‌ హ్‌ వ న ల టం, వటుని. 42 ల సివాయిబెల్టు, దానినీడ, నీడల (ప్రతి బీంబాలు న. న్లో 1 నిలువునాకాలుతున్న మనుషుల నీడలు గోడలమిద తారట్లాడిన దృశ్యాలతో హిరోషిమా భయం గొలిపింది. విస్పోటన కేంద్రానికి సమిపంలోని జనం ఎక్కడివారక్కడ చూస్తుండగానే ఆవిరైపోయారు. ల ఉష్టతాపాన్ని తట్టుకోలేక 1... _వెలాడుతున్న చర్మాల్ని ఈడ్చుకొంటూ శ. . గజం ౫ జనం కుప్పలు తిప్పలుగా ఓహాటా పాలి ల య. సశ... నదిలోకి దూకారు. అప్పటికే నదిలోని న. ల. నీళ్తుమరగదానికి సిదంగా ఉన్నాయి న గరు సిద్ధంగా ఉన్నాయి. య 2 ఇక్కడ కూడా మృత్యువృవారిని న్‌ా వి లు. , గో కబళించింది. కనన ననన లా” ర సాం ఒకటీచరు పిల్లలను తీసుకొని స్కూలు నుండి బయట పడింది. “మా తల్లి దండ్రులు కూడా ఈ స్థితిలో మిమ్మల్ని గుర్తుబట్టలేరు. మీ పేర్లను గట్టిగా పలుకుతూ ఉండండి.” ఇది ఆ పిల్లలకు ఆ టీచరు నేర్పిన ఆఖరిపాఠం. తె
ప్రపంచ శాంతి కోరుకుందాం హటొరోషిమా హాయిపొ సెంటర్‌ నుండి 8 కిలో మాటర్ల దూరాన ఓ తల్లి తనబిడ్డ అంతిమ సంస్కారాల కోసం వెతుకుతోంది. శవాల్ని కాల్చడానికి అక్కడ ఏమి మిగిలాయి? ముందే అన్నీ కాలిపోగుబడ్డాయి. ఇలాంటి పరిస్థితులలోనూ మానవత్వం (బతికే ఉంది. సహాయం అవసరమైనవారు కూడా ఇతరులకు సహాయం చేయడంలో నిమగ్నమైపోయారు. ఓ పిల్లవాడు ఆకాశం వైపు వ్రేలును చూపుతూ సంతోష పడుతున్నాడు. కాల్ఫిబూడిద చేసేచావు విమానం రూపంలో ఉందని ఆ బిడ్డకేం తెలుసు. “లిటిల్‌ బాయ్‌” హిరోషిమాలో రెండు లక్షల మందిని పొట్టన పెట్టుకొంది. ఇ మంట గలిసిన మానవత్వం : ం హిరోషిమాలో ఇంత మారణహోమం జరిగాక మరలా బాంబు ప్రయోగించడాన్ని ఏమనాలి? మూడురోజులు వ్యవధిలోనే అమెరికా జపాన్‌ దేశంలోని నాగసాకి పట్టణం పై మరలా అణుబాంబును ప్రయోగించింది. ఆగష్టు 9న నాగసాకి నగరంలో 1,40,000 మంది బాంబు ప్రయోగం వల్ల ప్రాణాలు మరి ఈ అణుబాంబు కథ ఎక్కడ మొదలైంది. కొంచెం వెనక్కి వెళదాం? అణుబాంబు పుట్టుక ; అది ఫాసిజం పడగవిప్పుతున్న కాలం. రెండో ప్రపంచయుద్దానికి తెరవెనుక సన్నాహాలు జోరందుకొంటున్న కాలం. 1938 వ సంవత్సరం. శాస్త్ర పరిశోధనల్ని కొత్త మలుపుతిప్పుతూ ఆటోహాన్‌, ఫ్రిట్ట్‌స్తాస్‌ మన్‌ అనే ఇద్దరు జర్మన్‌ శాస్తజ్జులు సూక్ష్మాతి సూక్ష్మమైన పరమాణు కేంద్రకాన్ని ఛేదించారు. దీనివల్ల ఊహతీతమైన శక్తి విడుదలవుతుందని నిరూపించారు. లోకమంతా దీన్ని మహాద్భుత ఆవిష్క్మరణగా, మానవ మహా మేధోశక్తికి ప్రతీకగా, మానవాళి ఉజ్వల భవిష్యత్తుకు వేగుచుక్కగా భావించింది. అయితే ఒకే ఒక్క హంగరి శాస్త్రజ్ఞుడు లిమోసేలర్‌ మాత్రం ఇది ఎక్కడికి దారితీస్తుందో పసిగట్టేశాడు. 4 నథయియయయయయయొయొయయాయయయయ
ప్రపంచ శాంతి కోరుకుందాం హిరోషిమా మయో నాజీల చేతిలో ఈ శాస్తావిష్కరణ' ఏ ప్రమాదం తెస్తుందో ఊహించాడు. ఈ సీలర్‌ని ఫాసిస్తు శక్తులు హంగరీ నుండి తరిమేశాయి. అయన అష్టకష్టాలు పడి అమెరికా చేరుకొన్నాడు. 'హిట్లర్‌ చేతిలో అణుశక్తి ఏ ఉత్పాతం తీసుకొని రానుందో ఆయన తేటతెల్లం చేసినపుడు అతని దూరదృష్టికి అమెరికా మేధావులు, రాజకీయ నాయకులు దిగ్భాంతికి గురయ్యారు. * ఈ విపత్తు నుంచి ప్రపంచాన్ని రక్షించాలని సేలర్‌ అమెరికాలో స్థిరపడ్డ విదేశీ శాస్రజ్జుల్ని కలిశాడు. (న్యా నాల య వీరిలో ఐన్‌స్టీన్‌ కూడా ఒకరు. ట్‌ ట్‌. తే శం, లం ఖే మ! . / ఐన్‌స్టీన్‌ ఈ వ్రమాదాన్ని (కై స్ట గుర్తించి వెంటనే అమెరికా [ శరీ 2 జీ న చ త 1 తెలియ జేశాడు. అమెరికా (| క్‌ . ఈ లీ. క శ గ్‌ అణు పరీక్షలు చేయాల్సిన 8 క్ర న అవసరాన్ని తెలియజెప్పాడు. ఈ వుత్తరాన్ని ఐన్‌స్టీన్‌ రాసింది 19389 ఆగష్టు 25న. అయినా అమెరికా కదల్లేదు. రెండో ప్రపంచయుద్ధం ప్రపంచాన్ని కబళించే రోజువచ్చింది. అమెరికాసైతం అందులోకి దిగింది. 1941 డిసంబర్‌ 7న అమెరికా ” అణుపరిశోధనకి శ్రీకారం చుట్టింది. ఈ ప్రాజెక్ట్స పేరే 'మాన్‌ హిట్టన్‌ ప్రాజెక్ట్‌. ( 1944లో మీత్రరాజ్యాల సైన్యాలు జర్మన్‌లోకి చొచ్చుకొని పొయ్యాయి. జర్మనీ అణుపరిశోధనా పత్రాలు మిత్రరాజ్యాలకు చిక్కాయి. వాటిని బట్టి జర్మనీకి అణుబాంబులు ఉత్పత్తి చేసే శక్తి లేదని స్పష్టంగా తెలిసింది. 1945 మే 8న జర్మన్‌ సైన్యాలు లొంగిపొయ్యాయి. దీంతో మాన్‌ హట్టన్‌ ప్రాజెక్టులో పనిచేస్తున్న శాస్త్రజ్ఞులంతా ఇక ఈ పరిశోధన అవసరం లేదని భావించారు. ఇక మిగిలింది జపాన్‌ మాత్రమే దానికి అణుసామర్థ్యం లేదుగాబట్టి ఈ పరిశోధనని కొనసాగించడం దండగని ఈ శాస్త్రజులభిప్రాయపడ్డారు. ర్‌
[మ్‌ ప్రపంచ శాంతి కోరుకుందాం హిరోషిమా అయితే అణుబాంబు కథని మలుపు తిప్పిన ఘనతకూడా సీలర్‌దే. మళ్లీ స్‌లర్‌ రానున్న ప్రమాదాన్ని శంకించాడు. అణుబాంబు మానవాళీని సర్వనాశనం చేస్తుందని ఊహించాడు. ఐన్‌స్టీన్‌ చేత మళ్లీ అమెరికా అధ్యక్షుడికి ఉత్తరం రాయించాడు. మాన్‌హట్టన్‌ ప్రాజెక్టును మానేయ్యమని చెప్పించాడు. కాని దురదృష్టవశాత్తు ఆ ఉత్తరం అందుకొనే ముందే 1945 ఏప్రిల్‌ 12న రూజ్‌వెల్డ్‌ మరణించాడు. హరి ట్రూమన్‌ అమెరికా అధ్యక్షుడయ్యాడు. సీలర్‌ పట్టవిడని విక్రమార్కుడిలా వెంటబడి (టటూమన్‌ ముఖ్య సలహాదారుడిగా పనిచేస్తున్న జేమ్స్‌బైర్స్‌ని కలిశాడు. తన వాదనని విన్సించాడు. అణ్వాయుధాల ఉత్పత్తి అవసరం లేదని, ఆపమని కోరాడు. కానీ సేలర్‌ వాదన అరణ్యరోదనగా మారింది. బెర్స్స్‌ దీన్ని అంగీకరించలేదు. ఇదే సమయంలో. అమెరికాలోని మూడు అణుపరిశోధనా కేంద్రాల్లో (లాస్‌ అలామోస్‌, ఓక్‌ రిడ్జ్‌, చికాగో) పనిచేస్తున్న శాస్త్రజ్ఞులు కూడా ప్రభుత్వం మీద ఇదే వాత్తిడి తేసాగారు. ఫలితంగా ప్రభుత్వం ఓ శాస్త్రజ్ఞుల కమిటీని వేసింది. “సామాజిక రాజకీయ పరిణామాలు - అణుశక్తి అనే అంశాన్ని పరిశీలించమని ఈ కమిటీని కోరింది. ఈ కమిటీకి సారధి జేమ్స్‌ ఫ్రాంక్‌ అనే శాస్త్రవేత్త ఆయన నోబుల్‌ బహుమతి గ్రహీత. ఈ కమిటీ 1945 జూన్‌ 11న తన నివేదికను సమర్పించింది.
- స్పష్టంగా ఈ నివేదిక అణుబాంబులు అనవసరమనీ, జపాన్‌ మీద వీటిని వాడ్డం అవాంఛనీయమని కూడా తెలియవేసింది. అయితే ఏం లాభం? అమెరికా ప్రభుత్వం దీన్ని సైతం బుట్టదాఖలు చెసింది. శాస్త్రజ్ఞుల ఆవేదన రాజకీయ విధానాల ముందు బధిర శంఖారావమని తేలిపోయింది... (౨౨౫౨, 1945 జూన్‌ నాటికి రెండు ఫ్లటోనియంబాంబులు తయారయ్యాయి. మరో రెండు ప్రయోగానికి సిద్ధమయ్యాయి. జూలై 26న ట్రూమన్‌ 'ఫోట్స్‌ డామ్‌ డిక్షరేషన్‌” పై సంతకంచేసి 'లొంగిపోవడమో, సర్వనాశనం కావడమో" తేల్చుకొమ్మని జపాన్‌కి హెచ్చరిక చేశాడు. జపాన్‌ దీన్ని ఖాతరు చెయ్యలేదు. - గ్ర
[గ్‌ ప్రప౦ట్‌ శాంతి కోరుకుందాం హిరోషిమా మయ అంతే అగస్టు ఆరు, తొమ్మిది తేదీలలో హిరోషిమా, నాగసాకీలు అమెరికా యుద్దోన్నాదానికి బలైపొయ్యాయి. 3,50,000 జనాభాలో 2 లక్షల మంది హిరోషిమాలో చనిపోతే, 2,70,000 జనాభాలో 1,40,000 మంది నాగసాకిలో మరణించారు. 13 కి.మి. మేర 92% భవనాలు హిరోషిమాలో ధ్వంసమైతే, 6.7 కి.మీ. మేర 386% భవనాలు నాగసాకిలో దగ్ధమయ్యాయి. వాస్తవానికి నాగసాకి మీద వేసిన 'ఫఫాట్‌ మాన్‌ బాంబు హిరోషిమా మీదపడ్డ బాంబుకంటే పెద్దది. నాగసాకి పట్టణం పర్వతాల నడుమ వున్నందువల్ల రేడియేషన్‌ ప్రభావం ౪ తక్కువగావడంతో ప్రమాదం తక్కువ స్థాయిలో జరిగింది. ఘోరం ఏమంటే 90% వైద్యసిబ్బంది కూడా మరణించడంతో ఆరోగ్య సేవలు కరువై మరణాల సంఖ్య క విపరీతంగా పెరిగింది. మృతుల్లో 60% మంది రేడియేషన్‌ వల్ల ప్రాణాలు కోల్పోయారు. 1౬ ౯౧|౧67? 1॥ల౮౦౬౬ీగ /౬54౧0౦||5 ళా. తాకాడు. క న్ని | మ లిటిల్‌ బాయ్‌ ఫ్యాట్‌మ్యాన్‌ నెజ్‌. ౨ మీటర్లు ౫ 2 7 మీటర్ల నెజు. &ల్‌ వీదీర్లు ౫ 2 ల మీదీర్ల దిరుథ : 4000 కేజీలు దరువు . తల00 కేజీలు 2894ల ఆగను 6న పొరోక్షిమావై వేశాడు, 7945 ఆగమ్హు ౨న నాగసాక్షివై వేళాడు. ౧ 7 కెదీలు యురేరియం 230 థఖీజున్‌ 7 కాజీ భూటోనియం, 209 ఖీజున్‌ వ్వూయల్‌ ఫ్యూయల్‌ ఎక్ష్‌వ్లోజీవ్‌ ఈల్ల్‌ 72 ౮ మిలియన్‌ కీలో ఎక్ట్‌ఖ్లోజీవ్‌ ఉల్ల్‌ 22 మిలయన్‌ కీలో టన్నుల టీఎన్‌ టీతో నమానం టన్నల బీఎన్‌ టీతో నమానం. 7
ప్రపంచ శాంతి కోరుకుందాం హిరోషిమా ఇంతకూ అణుబాంబు ఎందుకు వేసినట్టు?
అణుబాంబుతోనే రెండో ప్రపంచ యుద్ధం ముగిసిందని చాలా మంది చెపుతుంటారు. జపాన్‌ ఫాసిజాన్ని అణుబాంబువల్లనే అరికట్టడం సాధ్యమైందని కూడా మనం వింటుంటాం. కానీ వాస్తవాలు వేరు. దీన్ని అలనాటి ప్రముఖులు మాటల్లోనే చూడండి.
“ఆటందాందుతోన ఉపాన్‌ ఎొద్యాకాంతమైందనదం పొరపాటు, మ్యతరాజ్టాల నౌకాదళాదివత్పుం వల్లి ఊవాన్‌ వతనం ఖాయమని అంతకు ముందో తలినీవోయింది” - చర్చిల్‌,
“బాలామంది జవాన్‌ వై అణుబాంబు వెయ్యాల్సిన అవనరంవై (వళత్చలు లేవనెత్తుతున్నాడు. (వెనీదొంట్‌ (టూమన్‌కు నా అభ్యిపాయం కూదా చెప్తాను. అణుదాంధు ఎెయ్చాదం అనవనరమని నా అభ్యివాయం. అవుబీకే జవాన్‌ / వీలున్నంత తక్కువ నష్టంతో పదో ఒక రకంగా లొంగిపోవడానికి నీద్రంగా వుందో
=ఐసన్‌ హువర్‌.
“ారోవీమాూ, నాగసాకీలవై కీరాతకమైన అణుభాంజు వేయదం వల్ల మనకు యుద్ధంలో ఎొరిగిందోమలేదు. అవ్పుటీకో జవాన్‌ ఉదీపోయింది. నమ్యుద దిగ్భంధనం వల్లు నొా్యవదాయక భాంబులవల్ల జువాన్‌ లొంగివోవదానికీ నీద్ధంగా వుంది” - ఫీట్‌ అడ్మిరల్‌ దబ్లు.డి.లే.
అయితే మరి బాంబు ఎందుకు వేసినట్టు? దీనికి జవాబు అమెరికా అధ్యక్షుడు ట్రూమన్‌గారి వద్ద రడీగా వుంది. చూడండి.
“ఈ బాంబు వల్ల రెండో ప్రపంచయుద్దం ముగింపులో మనకు అనుకూలమైన పద్ధతిలో నిర్ణయాల్ని విధించగల స్థితికి అమెరికా చేరుకొంది” ఇదన్న్నమాట సంగతి! జర్మనీ అప్పటికే రవ్యాకు లొంగిపోయింది. జపాన్‌ నడ్డికూడా విరగడానికి సిద్ధంగా వుంది. తన ప్రమేయిం లేకుండా ఈ పని జరిగితే యుద్ధానంతరం ఒప్పందాల్లో తన మాట ఏం చెల్లుతుంది? దీనికోసం అమెరికా ఈ (కార్యానికి వాల్పడింది. జపాన్‌ని పాదాక్రాంతం చేసుకొంది. అణుబాంబుని పరీక్షించడానిక్కూడా అమెరికాకు హిరోషిమా, నాగసాకీ నగరాలు ప్రయోగ క్షేత్రాలుగా ఉపయోగపడ్డాయి. రి
ప్రపంచ శాంతి కోరుకుందాం హిరోషిమా మొ అణుబాంబు ఎలా పేలుతుంది? అణుబాంబు పేలగానే కళ్ళు మిరుమిట్లు గొలిపేలా తళుక్కున ఒక మెరుపు మెరుస్తుంది. వెంటనే 2.4 కిలోమీటర్ల వ్యాసార్ధం వరకూ అజణుధార్శిక కిరణాలు విస్తరిస్తాయి. అంతే గాలిలో ఉష్ణోగ్రత కోటి డిగ్రీల సెల్సియస్‌ వరకూ చేరుకొంటుంది. ప్రచండభానుడు నేలకుదిగివచ్చినట్టు 2.24 కిలోమీటర్ల మెర అగ్నిగోళం ఏర్పడుతుంది. పరమాణువు నుంచి విడుదలైన శక్తి విస్ఫోటనం తరంగ | రూపంలో శబ్దవేగంతో ప్రయాణిస్తుంది. గంటకు 400 కి.మీ. వెగంతో పైన పేర్కొన్న అగ్నిగోళం అకాశానికి లేస్తుంది. ఇలా లేచే క్రమంలో దుమ్ము, ధూళి, ఏ పొగ, వేడి వాయువుల మధ్య ఈ అగ్నిగోళం అంతరిస్తుంది. ఇది లేన్తుండగా ఏర్పడ్ల శూన్యాన్నినిపేందుకు ఆప్రాంతంలోకి | (అ గాలి వేగంగా వీస్తుంది. ఆసమయంలో |. మే ష్‌ పుట్టగొడుగు ఆకారంలో వున్న మేఘం | ఏ). ప వ. ఏర్పడుతుంది. ఈ రేడియోధా ర్మిక మ. | ం స్తం 5 మేవుం పాతిక కిలోమీటర్ల దాకా ౨. న్‌ న | విస్తరించి వాతావరణపు రెండో పొరలోకి 1. .. (స్ట్రాటో స్పియర్‌) చొచ్చుకొనిపోతుంది. అలనే... యూ ) సంప్రదాయ బాంబుల శక్తిలో ఎక్కువభాగం పేలుడు రూపంలో విడుదల వుతుంది. అణుబాంబులు 50% శక్తిని పేలుడురూపంలో, 35% శక్తిని ఉష్టంగాను మిగిలిన 15% శక్తిని అణుధార్మికత (40162గ261ఇ40౧) రూపంలోను విడుదలచేస్తుంది. 1 కిలో గ్రాము సంప్రదాయ రసాయన పేలుడు పదార్ధం (టైనైటోటొల్యూషన్‌ లేదా టి.ఎన్‌.టి) విడుదలచేసేశక్తి కన్నా 2 కోట్ల రెట్లు శక్తి 1 కిలోగ్రాము అణువిస్ఫోటక ఇంధనం (యురేనియం 235) వల్ల జనిస్తుంది. ౦
నయ్‌ ప్రవంచ శాంతి కోరుకుందాం హెరఠోషిమా ల వప స . టి.ఎన్‌.టీ అంటే ఏమీటి? వ. .
ెనైటోటొట్టూన్‌ అనేది సంప్రదాయ రసాయనపేలుడు పదార్ధం. దీన్ని పొడి అక్షరాలలో టి.ఎన్‌.టి.గా పిలుస్తారు. మిగతా విస్ఫోటకాల్ల శక్తిని బేరీజు. వేయదానికి టి.ఎన్‌.టి.ని కొలమానంగా వాడతారు. :. = సమము న రప అణుబాంబుకు అంతశక్తి ఎక్కడనుండి వస్తుంది?
ఒక మెగా టన్ను (వెయ్యి కిలోటన్నులు) టి.ఎన్‌.టి. సామరానికి సమానమైన సంప్రదాయ పేలుడు పదార్ధాన్ని తీసుకుపోవడానికి షుమారు నాలుగు ః వందల కిలోమీటర్ల పొడవైన రైలు బండి అవసరం. 12.5 మిలియన్‌కిలో టన్నుల టి.ఎన్‌.టి. సామర్ధ్యం గల “లిటిల్‌బాయ్‌” బాంబు బరువు 4000 కె.జి.లు మాత్రమే. క ఇంతచిన్న అణుబాంబుకు కోటి 25 లక్షల కిలోటన్నుల టి.ఎన్‌.టి. శక్తి న్యూక్షియర్‌ఫిజన్‌, ఫ్యూజన్‌ నుండి వచ్చింది.
అణుబాంబు న్యూక్షియర్‌ ఫిజన్‌ ద్వారా విస్త్సోటనమవుతుంది. ఇందులో రేడియో యాక్టివ్‌ యురేనియమ్‌ 285 లేదా ఫ్లటోనియం 289 యొక్క న్యూక్షియస్‌ (కేంద్రకం)తో వేగవంతమైన న్యూట్రాన్‌ ధీకొంటుంది. న్యూట్రాన్‌ దెబ్బకు న్యూక్షియస్‌ తెగిపోయిరెండు చిన్న న్యూక్షియస్‌లుగా మారిపోతుంది. ఈ (ప్రక్రియలో మూడు కొత్త న్యూట్రాన్లు, పెద్ద మొత్తంలో శక్తి పుడుతుంది. కొత్తన్వూట్రాన్‌ ఇతర న్యూక్షియస్‌ను విరగ్గాడుతుంది. ఒకగొలుసు (పతిచర్య (చైన్‌రియాక్షన్‌) మొదలవుతుంది. ఆ రకంగా పెద్ద మొత్తంలో శక్తి పుడుతుంది. (పేలుడు, వేడి, రేడియేషన్‌ రూపంలో వినాశనాన్ని సృష్టిస్తుంది.
హైడోజన్‌ బాంబులో న్యూక్షియర్‌ ఫప్యూజన్‌ను ఉపయోగిస్తారు. ప్వూజన్‌ని ఇ మొదలుపెట్టడానికి సూర్యుడి కేంద్రంతో సమానమైన వేడి అవసరమవుతుంది. ఈవేదిని పుట్టించడంకోసం ముందుగా ఒక చిన్న న్యూక్షియర్‌ఫిజన్‌చెస్తారు.
తర్వాత అది వ్యూజన్‌ను మొదలుపెడుతుంది. ఫ్యూజన్‌లో రెండు హైడ్రోజన్‌ అణువులు కలిసి హీలియం యొక్కకొత్త అణువును తయారుచేస్తాయి. ఈ ప్రక్రియలో వెలువడే శక్తి న్యూక్లియర్‌ ఫిజన్‌కు ఎన్నో రెట్లు ఎక్కువ ఉంటుంది. ఎక్కువ వినాశనాన్ని సృష్టిస్తుంది.
మ్‌వమమమమమమమమమమమమమమ మున్‌ 10
ప్రపంచ శాంతి కోరుకుందాం హిరోషిమా ఒక వేళ ఫ్యూజన్‌లో రేడియో యాక్టివ్‌ తత్వాన్ని తక్కువమోతాదులో ఉంచితే ఎక్కువ సంఖ్యలో న్యూట్రాన్లు మిగిలిపోతాయి. ఈ హై ఎనర్జీ న్యూట్రాన్‌ మూలంగానే ఈ బాంబును న్యూట్రాన్‌ బాంబు అంటారు. ఇది ఆటంబాంబు, హైడ్రోజన్‌ బాంబుకన్న ఎక్కువ శక్తివంతమైనది. తీవ పరిణామాలు ఒక మెగాటన్ను సామర్ధ్యం ( వెయ్యి టన్నులు ఒక కిలో టన్ను, వెయ్యి కిలో టన్నులు ఒక మెగా టన్ను) అణుబాంబుని భూమి ఉపరితలానికి 4 కి.మి. ఎత్తులో పేలిస్తే విస్ఫోటన కేంద్రం నుంచి 20 కి.మీ వ్యాసార్థానికి సమానమైన | దూరం వరకూ విధ్వంసాన్ని సృష్టిస్తుంది. సుమారు 18 కిలోమీటర్ల చుట్టూ భవనాలు పూర్తిగా ధ్వంసమౌతాయి. వెయ్యి చదరపు కిలోమీటర్ల మేర పట్టణాల్ని నగరాల్ని దహించి వేస్తుంది. ప్రపంచంలోని అతిపెద్ద నగరాన్ని తుడిచిపెట్టడానికి ఈ మాత్రం అణుబాంబు చాలు,
[963లో ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ (డబ్బువాచ్‌.చు అణు యుద్ధ ప్రభావంపై ఒక అధ్యయనం చేసింది. బీని ప్రకారం ఇప్పుడు అణుయుద్ధం జరిగితే [00కోట్ల మంది తక్షణం ఘరణిస్తారు. మరో 100 కోట్ల మంది గాయాలపాలవుకారు. వీరికి ైద్యం అసాధ్యమవుతుంది.
నగరాల్లో చనిఫోగా వింగిలినలారు తీవ్రఖ్లైాన చలితో నతమతమవుతారు. నీళ్ళు దొరకవు, అహారం, ఇంధనాలు చిక్కవ్ర. కాలుష్యం,
ధార్మికత, రోగాలు చుట్టుముడతాయి. తిండికోనం ఇతుక్కొంటూ నగర ప్రజానీకం గ్రామాలకు తరలి ఐళ్చాల్సి వస్తుంది.
అణ్వాయుధాలు పేలడంతో చమురు, గ్యాస్‌ నిల్వలు తగలబడతళతాయి. రసాయనాలున్న ట్యాంకర్లు మండిపోతాయి. ఇవన్నీ నదుల్లో కలిసి, నీటిని విషకలుషితం చేస్తాయి. కోట్లాది ప్రాణుల్ని హతమారుస్తాయి. అడవులు మలమల మాడిపోతాయి.
111
ప్రపంచ శాంతి కోరుకుందాం హిరోషిమా పెద్ద పరిజూమంలో పొగ, దుమ్ము, మసి వాతావరణంలోకి వ్యాపిస్తాయి. కొద్ది రోజుల్లోనే పొగ, దుమ్ములతో కూడిన పొర ఉత్తరార గోళాన్ని దుప్పటిలా కల్పిలేస్తుంది. సూర్యుడి నుంచి వచ్చే కిరణాల్ని ఈ పొర అవిలేన్తుంది. సూర్యకాంతిలో వుండే ఉష్టాన్నంతటినీ ఈ ఫొర గ్రఫాంచి, ఫరావర్తనం చెందిస్తుంది. ఫలితంగా ఈ ధూళి పొర కింద కొద్ది రోజులపాటు దట్టమైన చీకటి రాజ్యమలుతుంది. బీంతో భూమి ఉతరితలం వేగంగా చల్లబడిఫోతుంది. కాలం గడిచే కొద్ది భూగోళపు లాతావరణ వ్యవస్థ మొత్తం అస్తవ్యన్తమవుతుంది. బీనివల్ల ఉత్తరాన లీర్పడ్డ మేఘాన్ని దక్షిణానికి తరలించేలా గాలి ప్రలాహాలు " ఏర్పడవచ్చు. కేవలం ఒక్క నాలలోనే దుమ్ము దూళిలతో నిండిన ఈ ఫొర పలచబడుతుంది. కాని అది కేవలం ఏ ఒక్క ప్రాంతానికో ఫరిమితం కాకపోవచ్చు. + భూమి మొత్తానికీ విస్తరించవచ్చు. కొన్ని సాలలపాటు అణు విస్పోటనం వల్ల ఏర్పడ్డ అణుశీతలం (శీతాకాలం) నిలకడగా అలానే ఉంటుంది. దాని ప్రభావం వల్ల అనేక రకాల జీవుల మనుగడ ప్రశ్నార్థకమౌతుంది. ఉత్తరార్ధగోతంలో కొంత ప్రాంతం మరుభూమిగా మారుతుంది. ఆప్రాంతంలో ఏ రకమైన ఆహార ఉత్పత్తి సాధ్యంకాదు. అల్ప ఉష్టోగ్రత లక్కువ కాలం ఉండడం వల్ల ఉష్టమండలవు అడవులు పూర్తిగా నాశనమవుతాయి. ప్రకృతిలో సహజసిద్ధంగా ఉండే ఆహారపు గొలుసు (ివిధ జాతుల మధ్య సహజసిద్ధంగా ఉండే ఒక నిప్పత్తి విచ్చిన్నం అవుతుంది. మహా నముద్రాల్లోని జీవులు, భూవిమీద జనం ఆకలితో ఆల్లాడిపోతారు. రోగాలు, రొప్పులతో ఇక్కట్లపాలవుతారు. అణు వినన్టీటన ప్రభావం బహుముఖమైంది. దాన్ని పూర్తి స్థాయిలో
అంచనా ఇెయ్యడం సాధ్యం కాదు. ఇవ్చుడు చెప్పుళొన్నదంతా బాంబు పడ్డప్పుడు వున్న వారిగురించే. వారిలోనూ కృుతుల గురించే. బ్రతికి వున్న లారి పరిస్థితి మరీ దయనీయం. తర్వాత తరాల వారినీ ఇది ఇంటాడుతుంది. తాము చేయని నేరాలకు రాబోయే తరాలు శిక్షననుభవించాల్సి వస్తుంది.
12
న్‌్‌ ప్రపంచ శాంతి కోరుకుందాం హిరోషిమా ఒక్క మాటలో చెప్పాలంటే అణువిన్వ్పోటనం ప్రకృతిని తల్లకిందులు చెయ్యడం. దాని క్రమాన్ని అన్తవ్యన్తం చెయ్యడం. మొత్తం భూమాతకే నూకలు చెల్లేలా చెయ్యడం. భవిష్యత్తుకు భరతవాక్యం ఫల్కడం. వర్తమానము చివరి శఆనస్త్రమానంగా మారడం. అణ్యాయుధాల గుట్టలు గత నలభై ఏళ్ళలో ( 1983 నాటికి ) ప్రపంచ జనాభా రెండింతలైతే అణ్వాయుధాలు 50వేల రెట్లు పెరిగాయని డబ్లు హెచ్‌.ఓ. అంచనా వేసింది. | 1940 నాటికి వేళ్ళమీద లెక్కబెట్టగల్లినన్ని అణ్వాయుధాలుంటే నేడవి 50 వేలు అయ్యాయి. ప్రస్తుతం వీటి శక్తి హిరోషిమాపై వేసిన బాంబుకంటే 10 లక్షల రెట్లు ఎక్కువ! నేడు ప్రతి వ్యక్తి భుజం మీద నాలుగు కిలోల టన్నుల టి.ఎన్‌.టి. భారం మోపగల అణ్వాయుధ సంపత్తి భూమిపై ఉంది.
600 ఏళ్ళ క్రితం తుపాకీ మందు కనుక్కొన్న నాటి నుంచి ఇప్పటిదాకా జరిగిన అన్ని యుద్దాల్లోనూ వాడిన పేలుడు పదార్థాల విధ్వంసం కంటే ఒక మల్టీ మెగొాటన్‌ హైడ్రోజన్‌ బాంబు నేడు ఎక్కువ విధ్వంసం చెయ్యగలదు.
అణ్వాయుధాలు నేడు అణుబాంబులు, హైడోజన్‌ బాంబులు, న్యూట్రాన్‌ బాంబులు అని ప్రధానంగా మూడు రూపాల్లో వున్నాయి. ప్రస్తుతం ఇవి 25 రకాలుగా లభ్యమవుతున్నాయి. మందు పాతరలకు వాడే 70 కేజీల మోసుకొని పోగల బాంబుల నుంచి నాలుగు టన్నుల బరువుగల బాయబులదాకా ఇవి . పలురకాలు. అణుపరీక్షలు ప్రయోగశాలల్లోనే చెయ్యగల రోజులొచ్చేశాయి. సూట్‌కేసులో అణుబాంబులు పెట్టుకొని తిరిగే రోజూ ఎంతోదూరంలో లేదు. లాడెన్‌ లాంటి ఒక టెర్రరిస్టు నాయకుడి దగ్గర కూడా అణుబాంబులుండి వుండొచ్చునని అమెరికానే భయపడ్డ కాలంగదాయిది. ఇజ్రాయిల్‌, పాకిస్తాన్‌ లాంటి చిన్నదేశాలు సైతం అమ్ములపొదిలోకి అణ్వాయుధాల్ని సమకూర్చుకొనేశాయి. పిచ్చివాడి చేతిలో రాయిగా ఇవి మారే రోజు రాదని దాఖలా ఎక్కడుంది?
13
ప్రపంచ శాంతి కోరుకుందాం హిరోషిమా మ్య్‌
చిన్న పొరవాటు చాలు
మహామహా యుద్దాల్లో పనిగట్టుకొని పట్టరాని ద్వేషంతో అణుబాంబులు వెయ్యాలనేమీలేదు. పొరపాటున కూడా అణుబాంబులు పేలవచ్చు. చిన్న సాంకేతిక లోపం సర్వనాశనాన్ని మన ముంగిటికి తేవచ్చు. 1977 నాటికే అమెరికా ఆయుధ వ్యవస్థలో జరిగిన ప్రమాదాల వల్ల 32 సార్లు అణ్వాయుధాలు తీవ్రంగా ధ్వంసమయ్యాయి. 59 సార్లు తీవ్ర పరిణామాలు తలెత్తె పరిస్థితి ఏర్పడింది. ఇలాంటి ఘటనలు రష్యాలో 22 సార్లు జారిగాయి. 1971 ఫిబ్రవరి 21న అమెరికా అంతటా అణ్వాయుధ ప్రమాదం జరిగినట్లు అలారాలు మార్మోగాయి. టి.విలు, కీ రేడియోలు ఘోషించసాగాయి. దాంతో అమెరికన్‌ ప్రజానీకం గుప్పిట్లో ప్రాణాలు పెట్టుకొని బిక్కుబిక్కుమన్నారు. గత యుద్దాల్లో కనీసం 100 సార్లు అణ్వాయుధ . & (ప్రమాదాలు జరిగి ధార్మికతాకాలుష్యం అల్లుకొన్నదని ఒక అంచనా.
కంప్వూట ్‌
౦ప్యూటర్లు వారవాటున ఇచ్చిన న్లో హెచ్చరికలవల్ల కూడా జనం అణ్వాయుధ ష్‌ ం భయంతో వణికిపోవచ్చు. 1980 జూన్‌కు షీ! జ ముందటి 18 నెలల్లో ఇలాంటి పొరపాటు | = ళో హెచ్చరికలు 3703 జరిగాయట! అంటే అజ. శో దీనర్భ ౦ ఏవిటి? అణ్వాయుధాలంటే రో ఈ ణి. గుండెలమీద కుంపటి అన్నమాట. ఒడిలో చేటు నిప్పును మూటగట్టుకొని తిరగడమన్నమాట. | “తలు. శ
పోటీని పెంచుతున్నదెవరు?
చర్చలూ, ఒప్పందాలు ఎన్ని జరిగినట్టు కన్పించినా ఆయుధ పోటీ పెరుగుతున్నదిగాని తగ్గడంలేదనేది వాస్తవం. అయితే అసలు ఈ పోటీని పెంచుతున్నదెవరు? (ప్రతి ఆయుధాన్ని ముందు సమకూర్చుకొంటున్నదెవరు? ఈ పట్టికను చూస్తే నిజం బట్టబయలవుతుంది.
14
ప్రపంచ శాంతి కోరుకుందాం హిరోషిమా 6౦౧౫౧౫౯2౪1౪76 760[0౧01009102! ౧౧౦౪౭౪౯0౧౩ 1౧ 016౧5176 5౪266816 ౪*/6200గ39. 9200౧ / 6|౪76౧/ 5౪516గ 62/౦1 1౧0646060౧ ఆ.5.డి. ౮.5.5.[.. గీ[0గ/) 80౧0 1945 1949 |౧(6౧౦౦౧౪౧6౧12| కింగా06! 1948 1955 [1/6౮/౧06౧ 80౧౧౫౦ 1951 19053 |౧(6౧౦౦౧౪౦౧6౧+4| 8411540 14155116 / (105/4) 165 1958” 195/7 “ఉష! 92౧(1521611116) 651 19509 196/7 5400౧2౧6 64౧౦౧66 8411540 [115516 (5.814) 19060 1962 4౧1 58411190౧0 [115516 (484) 991 19061 1961 [4611 1/2౧/౧6౭౮ 119516 (1/1గ/౩) 109064 1968 01 1౧౮6౧౦6౧౮6౧౪/ 72గ9612016 గ౭-6౧(౧/ ౪6౧10163 (1/1౧0/9) 76951 19068 19/73 .0౧0 ౧౧౩6 0గ౧:1156 4155116 "65 19/76 | 1979 అమెరికా దురహంకారం అణ్వాయుధాల కింతశక్తి వున్నాక ఇవి వున్న వాళ్ళే బలవంతుల వుతారు. పెత్తందార్లవుతారు. బెదిరింపులకు దిగుతుంటారు. రెండో ప్రపంచ యుద్ధం తర్వాత అమెరికా కనీసం 28 సార్లు 'అణ్వస్తాల్ని ప్రయోగిస్తా ఖబడ్దార్‌”! అంటూ తృతీయ ప్రపంచ దేశాల్ని బెదిరించింది. 1971 ఇండో-పాక్‌ యుద్ధ సమయంలో సప్తమ నౌకాదళాన్ని కదిలించి అమెరికా ఇండియాకు ఇదే హెచ్చరిక చేసింది. కొరియా యుద్ధంలోను అమెరికా ఇలానే బెదిరించి లొంగదిసుకోవాలని చూచింది. 1950లోనే చైనా మీద అణ్వస్తాలు వేస్తానని హుంకరించింది. చైనా, రష్యాలు తాము (ప్రథమంగా అణ్వన్రాలు ప్రయోగించమని నిర్దంద్వంగా పలు సందర్భాల్లో ప్రకటించాయి. ఒప్పందాలకు సిద్ధమయ్యాయి. 15
[స్‌ ప్రపంచ శాంతి కోరుకుందాం హిరోషిమా మయో ఏకపక్షంగా ఇలా నిర్ణయం సైతం తీసుకొన్నాయి. కానీ అమెరికా మాటవరసకైనా ఇలా అన్న పాపానపోలేదు. ససేమిరా అని అన్ని సందర్భాల్లో మొరాయించింది. అణ్వాయుధాలులేని బడుగుదేశాలమీదనైనా ఇలా చెయ్యనని అవారికా ప్రకటించడానికి ముందుకు రాలేదు. బ్రిటన్‌, ఫ్రాన్స్‌ దేశాలూ ఇదేబాటలో వున్నాయి. ప్రస్తుతం అమెరికా 42 దేశాల్లో 749 స్థావరాల్లో అణుబాంబులు మోహరించివుంది. అణ్వాయుధాలా? అన్నవస్తాలా? 1 ప్రపంచం రెండు యుద్దాల్ని చవిచూసింది. కోట్ల మందిని బలి పెట్టుకొంది. అయినా దీన్నుంచి నేర్చుకొన్నదేముంది? ఏమీలేదు. వాస్తవానికి రెండో ప్రపంచ యుద్ధం తర్వాత నామ్రాజ్యవాద దేశాలు ఆయుధాల కోసం ఖర్చును ఇబ్బడి ముబ్బడి చేశాయి. ఈ పోటీ నానాటికీ పెరుగుతోంది. కొత్త ఆయుధాలు, స శ వాటిని ప్రయోగించడానికి కొత్త (నట. వాహకాలు, నిరంతరం నూతనత్వం | శ రష | కోసం, మరింత పైశాచికాయుధాల 7? గ (1 కోసం పరిశోధనలు సాగుతున్నాయి. | * భూమిని కాదు విశ్వాన్నే రణరంగ |. క్ర న? నృలంగా మార్చుకొనే వైపు ఇవి ల "సాగుతున్నాయి. 1981 నాటికి ఆయుధాల కోసం ప్రపంచం చెస్తున్న ఖర్చు 600 బిలియన్ల డాలర్లు. ఇందులో అణ్వాయుధాల ఖర్చు 100 బిలియన్ల డాలర్లు. 1990 నాటికీ ఆయుధాల ఖర్చు 1000 బిలియన్ల డాలర్లకు చేరుకొనింది. కూటికిలేని భారత్‌ లాంటి దేశాలు కూడా 'నేనుసైతం ఆయుధాగ్నికి సమిధ నొక్కటి ఆహుతిన్తా' నంటూ వాతలు పెట్టుకోవడం ప్రారంభించాయి. 16
[5 ప్రవంచ శాంతి కోరుకుందాం హిరోషిమా 1981 నాటికి కనీస వైద్య సౌకర్యాలు లేక 17 మిలియన్ల పిల్లలు చనిపోయారని యూనిసెఫ్‌ అంచనా వేసింది. 1700 మిలియన్ల డాలర్లు ఖర్చు పెట్టగల్లి వుంటే వీరంతా బతికేవారిని ప్రకటించింది. ఈ మొత్తం ఆయుధాలకోసం (ప్రపంచం ఒక్కరోజు చేసే ఖర్చుతో సమానం!
యు.యన్‌.డి.పి అధ్యయనం ప్రకారం అభివృద్ధి చెందుతున్న దేశాల్లో ప్రతి అయిదుగురిలో ముగ్గురికి మంచి నీళ్లు లేవు. ప్రతి నల్లురిలో ముగ్గురికి మరుగుదొడ్లు లేవు. 10 ఏళ్ళలో ఏడాదికి 60 వేల మిలియన్ల డాలర్లు ఖర్చు పెడితే ఈ సమస్య పరిమ్మారం అవుతుంది. ఈ మొత్తం ఆయుధాల కోసం ప్రపంచం 48 రోజుల్లో చేసే ఖర్చుతో సమానం! ౨... “ ఆయుధాల పోటీకిమూల్యం ౧. ..-. 1 వ్రత ంచకుంతా 'సెన్వంమీద చేస్తున్న క. రోజు ఖరద్భుతో ఈభూమ్మిదకుంచి కులేరియాను హూప్ర కూరకచ్చు... . 2, ఒక అధునిక ట్యాంకుధరీతో ఒక లక్షకుంది ప్రజలకు 8 రోజులపాటు 3, ఒక ట్యాంకు ధరీతో కుప్ప వేలభుంది బడ్యెద్యలకు ఇదుకందల న్యూళ్ళు కట్టించపచ్చు | నై - .. -. / . . .. . ఓ ఒకే యుద్ధ ఐకూనం ధరీతో నలభై వేల గ్రుమూలలో ఆరోగ్య సౌకర్వొలు 5. క వదకూణు జలంతర్నామి ధదీతో అభికృద్ధి 3ందే ఇళ2ై కభాడు దేశాలలోని కోటీ అకైవేల కుంది పిల్లలను చదిఐంచకచ్చు.... -_ ప్రపంచంలో ఇరవై శాతం శాస్త్రజ్ఞులు కేవలం పరమాణు పరిశోధనలో నిమగ్నమైఉన్నారు. అపురూపమైన వనరుల్ని అసాధారణమైన ప్రతిభా పాటవాల్ని ఇలా మనం ఆయుధాల కోసం తగలేస్తున్నాం. విధ్వంసం కోసం వెచ్చిస్తున్నాం.
ప్రపంచ శాంతి కోరుకుందాం హిరోషిమా వొ “మనం తయారుచేసే ప్రతి తుపాకీ, మనం నిర్మించే ప్రతి యుద్ధనౌక, మనం పరీక్షించే ప్రతి రాకెట్‌ కూటికీ గుడ్డకీ లేనివాళ్ళ నుంచి దొంగిలించినవని మనం గుర్తించాలి. మనం ఖర్చు పెడుతున్నది డబ్బు మాత్రమే కాదు. (శ్రామికుల స్వేదజలాన్ని శాస్త్రవేత్తల ప్రతిభను, మన పిల్లల భవిష్యత్తును కూడా మనం ఈ ఆయుధాలకోసం వెచ్చిస్తున్నామని జ్ఞాపకం పెట్టుకోవాలి” అని ఐషన్‌ హోవర్‌ అంటాడు. . ఆయన మాటలకి అక్షరం విలువలేదని నిరూపించింది. ఆయన దేశం అమెరికానే గావడం విచిత్రంగదూ! | ప్రపంచశాంతి కోసం.... ఇప్పటిదాకా చెప్పుకొన్నదంతా ఒక పార్వం. మానవేతిహాసపు చిమ్మచీకటి పొర్వం. పెత్తందారీ వర్గాల పైశాచికతా పొర్భం. కానీ మనిషి చిరంజీవి. చైతన్య లా మూర్తి అతడు జీవితాన్ని కోరుకొంటాడు. త మరణాన్ని కోరుకోడు. అతడికి శాంతి ఖీ. బా కావాలి. అణ్వాయదాల భీభత్సం న! ఉం మానవుడి ఈ శాంతి ప్రియత్వాన్ని | స్మా ఆన్న, ప్రశ్నించింది. సహజంగానే మనిషి శాంతి శ శ) 1 స్‌ . కోనం నడుంబిగించాడు. పిడికిలెత్తి పళ | యుద్ద్భొన్మాద పెత్తందారీ శక్తుల్ని నిల నన. దీశాడు. ఫలితంగా ప్రపంచ శాంతి కోసం | జిమ్‌ ౧. ఒక మహోద్యమం ప్రారంభమైంది. మాన్‌ హట్టన్‌ ప్రాజెక్టు డైరెక్టరు ఓపన్‌ హైమర్‌ తాను సృష్టించిన అణుబాంబు ఇంత భీభత్సం సృష్టించడం చూచి చలించిపోయాడు. శేష జీవితమంతా తీవ్ర వ్యధకు గురయ్యాడు. “ప్రపంచంలో ప్రజలంతా ఐక్యం కావాలి. 'అణ్వస్తాల్ని వ్యతిరేకించాలి. లేకుంటే మానవాళికి మనుగడలేదు. ఇవి నేను. 18
ప్రపంచ శాంతి కోరుకుందాం టహారోషమా వయో బపుతున్న మాటలుకాదు. లక్షలాది మందిని పొట్టన పెట్టుకొన్న యుద్ధం చెపుతున్న మాటలు. మనందరికీ అర్ధమయ్యేలా చెపుతున్న మాటలు” అంటూ అణ్వస్తాలు మన ఉమ్మడి శత్రువులనీ వాటిని మాటల్తోగాక చేతల్లో ఎదుర్కొనడానికి కంకణధారులు కావాలనీ పిలుపునిచ్చాడు. తర్వాత ప్రపంచ ప్రసిద్ధ భౌతిక శాస్త్రవేత్త 'నీల్స్‌బర్న నాయకత్వాన 'శాంతికోసం అణుశక్తి (ఆటమ్‌ ఫర్‌ పీస్‌) సంస్థ ఎర్బడింది. ఐన్‌స్టీన్‌ లాంటి మహా మేధావులు శాంతి బావుటాను పట్టుకొన్నారు. ప్రపంచ శాంతికోసం అణ్వాయుధాలకు వ్యతిరెకంగా ప్రారంభమైన శాంతి ఉద్యమాన్ని నాల్దంశాలు ప్రభావితం చెశాయి. అవి : - _ హిరోషిమా, నాగసాకిలపై అణుబాంబుదాడది _ 1949 ఏప్రిల్‌ 4న నాటి మిలిటరీ కూటమి ఏర్పాటు _- 1950 జనవరి 31 హైడ్రోజన్‌ బాంబు చెయ్యడానికి అమెరికా తీసుకొన్న నిరయం €ఏ
- 1954 మార్చిలో జరిగిన బికినీ టెస్టు. శాస్త్రజ్ఞులు విప్పిన గళం ప్రపంచమంతా ప్రతిధ్వనించనాగింది. సైన్సు శాంతి కోసమనే నినాదం ముందుకు వచ్చింది. క్రమంగా ఇది విశాల ఉద్యమంగా మారింది. న్యూక్లియర్‌ పరీక్షలపై నిషేధం విధించాలని భారత పార్లమెంటులో (1954 ఏప్రిల్‌ 2) ప్రతిపాదించి జవహర్‌లాల్‌ నెహ్రూ రాజకీయవేత్తలకు మార్గదర్శకుడయ్యాడు. ఈ పిలుపునాయన అలీనోద్యమ అజండాగా మార్చాడు. ఫలితంగా 1988 మార్చి 7-12న ఢిల్లీలో జరిగిన 101 అలీన దేశాల మహాసభ అణ్వాయుధాల్ని వ్యతిరేకిస్తూ, ప్రపంచ శాంతిని డిమాండు చేస్తూ తీర్మానించిది. 19
[నయ్‌ ప్రవంచ శాంతి కోరుకుందాం హిరోషిమా నయము 1955 జూలైలో జెటండ్‌ రస్సెల్‌ - ఐన్‌స్టీన్‌ల ప్రతిపాదన ముందుకొచ్చి “సైన్సు - ప్రపంచ విషయాలు” అనే అంశంపై మొదటి మహాసభకు (1957 జూలై) దారితీసింది. 1958 ఫిబవరిలో (ప్రారంభమైన “న్యూక్లియర్‌ అయుధాల వ్యతిరెకోద్యమం'* ఈ పోరాటంలో ప్రధాన ఘట్టం. దీని ఫలితంగానే అణుపరీక్షలపై పాక్షిక నిషేధ ఒప్పందంపై (సి.టి.బి.టి)ి సంతకాలు జరిగాయి. ఇలాంటి ఒప్పందాల్ని స్మామాజ్యవాదులు నీటిమూటలుగా మారుసారని కూడా (ప్రపంచం అర్ధం చేసుకొంది. 1960-70 మధ్యశాంతి ఉద్యమం వియత్నాం యుద్దాన్ని కేంద్రం చేసుకొంది. 1970 దశకంలో న్యూట్రాన్‌ బాంబు ముందు కొచ్చింది. పరమ కిరాతకమైన ఈ బాంబుకు వ్యతిరేకంగా (ప్రపంచ వాప్తంగా వోరాటాలు సాగాయి. లక్షలాది మంది వీధుల్లోకి వచ్చారు. 1979 డిసెంబరులో పశ్చిమ యూరపులో క్రూయిజ్‌ పెర్షింగ్‌, మిసిలీలను నాటో మోహరించడంతో శాంతి పోరాటం కొత్త పుంతలు తొక్కింది. 1982 అక్టోబరు 4న ఢిల్లీలో నాలుగు లక్షల మందితో జరిగిన ప్రదర్శన ఈ ఉద్యమంలో ఒక మైలురాయి. వరిమత అణుయుద్ధం” పేరుతో అమెరికా ఆడిన కపటనాటకాన్ని కూడా ఈ ఉద్యమం ఎండగట్టంది. 1988 ఆగష్టు 10న 3800 చర్చీలకు (సాతినిధ్యం వహిస్తూ వంద దేశాల నుంచి వచ్చిన ప్రతినిధులు కెనడాలో అణ్వాయుధాలకు వ్యతిరెకంగా నిలబడి ప్రపంచ శాంతి ఉద్యమానికి కొత్త ఊపునందించారు. శాంతి ఉద్యమం సాగే కొద్ది అమెరికా బోనెక్కక తప్పలేదు. ఒంటరిగాక తప్పలేదు. శాంతి బావుటా రెపరపల ముందు యుద్భొన్మాదం వెలవెలబోకా తప్పలేదు. ప్రపంచ మానవ హృదయ ఘోషగా శాంతి నినాదం ప్రతిధ్వనించడమే ఈ ఏభై ఏళ్ళలో అణ్వస్త్ర ప్రయోగాల్ని నిలవరించగల్లిందనేది వాస్తవం. ఈ ఉద్యమంలో భారత (ప్రభుత్వం, భారత ప్రజానీకం సగర్వ పొా(త్ర పోషించడమూ ఒక చారి[త్రక వాస్తవం.
స్‌ ప్రపంచ శాంతి కోరుకుందాం టారోషమా మమ ఉపఖండంలో ఉన్నాదం అయితే పాలకుల మనస్తత్వాలు వేరు. వాళ్ల ఆలోచనలు వేరు. వాళ్లు చరిత్రని ఎప్పుడూ తిరగ రాయాలనుకొంటారు. తమ శైలిలో తిరగ రాయాలనుకొంటారు. జాతి గౌరవం, జూతి వతిష్ష”లాంటీ ముసుగుల్ని తొడుక్కొని ఒక్కొరోజు ఒక్కోకుబుసాన్ని విడిచేస్తూ వాళ్లు కొత్త అవతారాలెత్తు తుంటారు. ఈ అవతారాలకి తగినట్టు ప్రజల్ని కూడా మారమంటారు. ఇప్పుడు మనదేశంలో జరుగుతున్నదీ ఇదే. భారత ప్రభుత్వం పోఖ్రాన్‌లో 1998మే 11, 18న అణు పరీక్షలు జరిపింది. దీన్ని ఆర్భాటంగా ఆకాశానికత్తింది. “ఈ పరీక్షలతో అత్యాధునిక సాంకేతిక పరిజ్ఞానాన్ని భారత్‌ సంతరించు కొన్నట్ట' యిందని డా॥ చిదంబరం (చైర్మన్‌ ఎ.ఇసి) గారు ప్రకటించారు. 'దీంతో భారతదేశం అత్యంత శక్తివంతమవు తుందని, ఈ శక్తి వల్ల ఎంత ప్రయోజన మంటే దీన్ని 1 వుపయోగించాల్సిన అవసరమే వుండదని ల ర్త/ కూడా ఆయన సెల విచ్చారు. అంటే మన [ శో అణుశళశక్తిని చూచి. శ్యతువులు [ భయభ్రాంతులవు తారని ఆయన భావం. “ఎడారి వణికింది' అని మన ప్రభుత్వం జబ్బలు చరుచుకుంటే' విస్ఫోటనం వల్ల ఫుట్‌బాల్‌ మైదానం సైజులో వున్న భూఖండం ఎన్నో మీటర్ల ఎత్తుకెగరడం చూసి “శ్రీకృష్ణ భగవానుడు గోవర్ధన గిరిని పైకత్తాడన్న కథను నేనిప్పుడు నమ్ముగలను” అని ఒక శాస్రవేత్త మురిసిపోయ్యాడు. ఫోఖ్రాన్ని ఇక 'శక్తిస్థల్‌' అనాలనీ, మే 11న *'భారత సాంకేతిక దినంగా ప్రకటించాలని చకచకా నిర్ణయాలు జరిగిపొయ్యాయి. విశ్వహిందూ పరిషత్‌ నాయకులైతే ఫోఖ్రాన్‌ ఇసుకను పాకెట్లలో పెట్టి దేశమంతా పంచిపెట్టాలని కూడా ఉబలాటపడ్డారు. (కాన్సర్‌ ప్రసాదం కాబోలు). “మనది హీరోలజాతి, ప్రపంచానికి నాయకత్వం వహించగల 21
న్‌్‌ ప్రపంచ శాంతి కోరుకుందాం టహారోపష్పిమాూ యొ మేధావుల జాతి. మన లోపమంతా ఒకటే. మన దగ్గర మంచి ఆయుధాల్లేవు, అవి వుంటే మన న్థాయి ప్రపంచదేశాల సరసన చేరుతుంది” అని ఆర్‌.ఎస్‌. ఎస్‌.
- నాయకుడు సుదర్శన్‌ 'ఆయుధాలొక్కటే మనక్కరువైనట్టు ప్రకటించాడు! పత్రికలు ఈ విజయాన్ని 'వేనోళ్ళ* శ్లాఘించాయి. పార్లమెంటు మన శాస్తజ్ఞులపై ప్రశంసల జల్లు కురిపించింది. దీంతో మన కడుపు నిండిపోయింది ఇక పాకిస్తాన్‌ గడగడ లాడివోతుందని, టెర్రరిజం పీడ ఇంతటితో విరగడైపోతుందని మనం చాలా మందిమి నమ్మాము. అయితే ఈ నమ్మకం మూన్నాళ్ళ ముచ్చటైంది. నెల తిరిగీ తిరక్కముందే హిందూ బాంబుకు పోటీగా ఇస్తాంబాబు పుట్టుకొచ్చింది. మన ప్రభుత్వం “ఎడారి వణికింది" అంటే పాకిస్తాన్‌ “మొత్తం పర్వతమంతా తెల్లబారిపోయింది”? అని బదులిచ్చింది. ఇప్పుడు ఇందో పాక్‌ యుద్ధమంటే పిల్లచేష్టగా మారిపొయ్యింది. ఏడాదికోసారి యుద్ధమేఘాలు కమ్ముకొస్తున్నాయి. సైన్యాలు మోహరిస్తున్నాయి. “ఇదే అఖరి యుద్ధం” అంటా కేకలు వినబడుతున్నాయి. ఇక నాయకులు ఎప్పుడేం చెపుతారో వారికే తెలియదు. అజ్వాయుదాల్ని నాదాలని ఎవైనా ఆలోచిస్తే వాళ్లు వీబ్చినాళ్ట కీందలెక్టు'అని ముషారప్‌ కాబినెట్లో అంటాడు. “నొంవదాయిక ఆయుదాల్లో ఢొరల్‌ది వెబేయిగా వుంద. €ఈ ఒరు కారణంచేతనో పాకీస్తాన్‌ ఆత్తరక్షణ్ఞకై మొదబీ దాది వదానాన్ని అనునరించాలట్చిన ఆలోచనలో వుంది” అని అమెరికా అంటుంది. “ఫారతదేళం అణ్వాయుదాల్ని వాదో(వన్తక్తలేదు. అనలు భారతదేోళంగాని వాకీన్తాన్‌గాన్‌ ఆ ఆలోబనో చెయ్యదం లేదు. అమెరికా, రవ్వ్టిల దర అణ్వాయుదాల్లేనేమిటి? అవి రెండూ శాంతిగా లేవా? అంతో మేమూ” అని ఫెర్నాండెజ్‌ “ఆసియన్‌ సెక్యూరిటీ కాన్ఫరెన్సులో' అంటాడు. వాజ్‌పాయిగారు “నిర్దాయక యుద్ధం” తప్పదని సైనికుల్ని సంబోధిస్తూ ప్రసంగిస్తారు. కీలక రక్షణ శాఖలోని ప్రముఖులేమో అణుయుద్ధం వస్తే 'అయోడిన్‌ మాత్రలు ఎలా వేసుకోవాలో, పై అంతస్తులో ఎందుకు వుండరాదో, పిల్లలకు తల్లివాలు ఎందుకివ్వరాదో' జాగ్రత్రలు చెపుతారు! మ్‌ మ్‌న గ్లూ 22
ప్రపంచ శాంతి కోరుకుందాం హిరోషిమా
పత్రికలకి, వ్యాఖ్యాతలకి ఇక కావల్సినంతపని. అణుయుద్ధం వస్తె 'బెంగుళూరి మన రాజధాని అని ఒకరంటే 'పదిలక్షల మంది చనిపోవచ్చు. అని మరొకరంటే, మృతులు కోటి నుంచి ఒకటిన్నర కోటి వుండొచ్చునని ఇంకొకరంటారు. సర్వేలు, అభివ్రాయ సేకరణలు సరేసరి. మన మధ్యతరగతి మేధావులు, వేతన జీవులు సైతం 'ఇదే ఆఖరి యుద్ధం” కావాలని ఆకాంక్షిస్తారు. హిరోషిమా సంగతి ఎవ్వరికీ గుర్తుకురాదు. ఈ ఉన్నాదమే జర్మనీని చావురేవుకి చేర్చిన సంగతి ఎవ్వరికీ అక్కరలేదు. ఎవరైనా హిరోషిమాని గుర్తుచేసి ' మనకూ ఈ గతి పట్టాల్నా?”* అంటే వాడు పిరికివాడి కింద లెక్క దెశ భక్తి కరువైన వాడికింద లెక్క! 'శాంతి' అంటే చేతగానితనం అని లెక్క ఈ వాతావరణాన్ని మీడియా వారి సౌజన్యంతో మన పాలకులు సృష్టించి పెట్టారు.
ఇంతకీ ఇండియా, పాకిసానూ ఎంత దూరంలో వున్నాయి అనే సంగతి మరిచిపోయినట్లు వీరు మాట్లాడుతున్నారు. భారత్‌కు లాహోర్‌ కూతవేటు దూరంలో వుంది. పాక్‌కి అమృతసర్‌కూడా అంతే. ఈ నగరాలు బాంబుదాడికి గురైతే నష్టం వైరిదేశానికేనా? స్వదేశానికి వుండదా? పాకిస్తాన్‌లోని ఏ ప్రాంతం నుంచి అణు క్షిపణి బయలుదేరినా ఢిల్లీ ముంబయిలకు చేరుకోవడానికి 8 నిమిషాలకు మించి పట్టదు. అంటే ముందు జాగ్రత్తలకే మాత్రం అవకాశం వుండదు. సామాన్యుల సంగతిగాదు. దేశాధినేతలక్కూడా రక్షణ కల్పించడం అసాధ్యం.
“అణ్వ(స్తాల ఖర్చు తక్కువ. వీటివల్ల మనపైకి మాటిమాటికీ యుద్దానికవ్వరూరారు. రక్షణ ఖర్చు తగ్గివోతుంది' అని కొందరు లెక్క గడుతున్నారు. కానీ ఇలాంటి దాఖలా ఎక్కడా ప్రపంచంలోలేదు. అణ్వాయుధ భూతాల కోరలు తోమడానికి బోలెడు ఖర్చు. క్షిపణుల తయారీకి, వాటి నిల్వలకు, వాటి మెరుగుదలకు, అవసరాలకు తగినట్టు నిరంతర పరిశోధనలకు మరింత ఖర్చు. ఇప్పటిదాకా భారత్‌ సొంప్రదాయికాయుధాలతో పాక్‌పై ఆధికృతతో వుండేది. ఇప్పడదీ పోయింది. ఇదీ మనం సాాధించింది.!.
ఆధికృ్కత అంటారా? అది ఆయుధాలతో రాదు. ఆర్ధిక స్థితిగతులతో వస్తుంది. దేశ ప్రజానీకపు కనీస సౌకర్యాలు తీర్చడంతో వస్తుంది. ప్రజా చైతన్యంతో,
23
న్‌ ప్రపంచ శాంతి కోరుకుందాం టహారోపషిమా వొ
ప్రమేయంతో వస్తుంది. మానవాభివృద్ధి పట్టికలోని 175 దేశాల్లో మనది 138వ స్థానం! నలభై కోట్ల మందికి చదువురాదు. 60 కోట్లమందికి మరుగుదొదడ్లులేవు. 20 కోట్ల మందికి మంచినీళ్ళు లేవు. వీటిని అధిగమించకుండా ఆధిక్యత ఎక్కడి నుంచి వస్తుంది? ఇప్పుడు ఇండోపాక్‌ అణుయుద్ధంపై ప్రపంచమంతా చర్చమొదలైంది. అమెరికా రక్షణశాఖ అంచనాల్ని విడుదలచేసింది. ఇవి భయానకంగా వున్నాయి. ఈ అంచనా ప్రకారం జననష్టం 10-12 మిలియన్లు వుండొచ్చు. పాక్‌ దగ్గర హిరోషిమాపై వేసిన బాంబుకు సమానమైన బాంబులు 20 దాకా వున్నాయి. భారత్‌ దగ్గర ఇంతకంటే రెండు మూడు రెట్ల సామర్ధ్యం గల బాంబులు 40 దాకా వున్నాయి. ఢిల్లీ, లాహోర్‌, కరాచి, బొంబాయి లాంటి జనసమ్మర్ధం గల నగరాలు శత్రులక్షాలవుతాయి. ఒక్కో నగరంలో 6-7 లక్షల మంది మృత్యువాత పడతారు. ఇంతకూ ఈ అంచనా లెందుకు అమెరికా విడుదల చేసినట్టు? ఇద్దర్నీ బెదిరించడానికా? జోక్యం చేసుకోడానికా?
ఫో(ఖ్రాన్‌ పరీక్షలతో భారత్‌ అణ్వస్త్ర రాజ్యంగా అవతరించింది. అంతర్జాతీయ రంగంలో తన స్థానాన్ని తానె కుదింపజేసుకుంది. ప్రాంతీయంగా పాకిస్తాన్‌ని కవ్వించి ఉద్రిక్తల్ని తెచ్చిపెట్టుకొనింది. సంఘ పరివార్‌ యుద్ధోన్మాదమా అని పాకిస్తాన్‌ బూచికూడా రాక్షసిగా మారింది. తెల్లారేసరికి మనం ప్రపంచంలో ఆరో అణుశక్తిగా అవతరించామని జబ్బలు చరుచుకున్నాంగానీ ఇప్పటిదాకా వున్న
_ సాంప్రదాయికాయుధ ఆధికత్యను కోల్పోయామని గుర్తించడంలేదు. హిందూత్వ శక్తుల కోణాన్నించి చూచినా ఇది వ్యూహాత్మక తప్పిదం తప్ప మరొకటి కాదు. అయితే మనం చూడాల్సిన కోణం ఇదికాదు. మనది నైతిక కోణం. మానవతాకోణం. మనుగడకి సంబంధించిన కోణం మన మనుగడేగాదు ప్రకృతి మనుగడకూ సంబంధించిన కోణం. అరుంధతీరాయ్‌ మాటల్లో ఈ కోణాన్ని . చూద్దాం!
“అణు యుద్రమే ఉరిగితో మన శ్యతువు బ్రైనాన్తో అమెరికానో కాదు. మనకు శ్వోతువు నాక్షాత్తు భూమే అవుతుంది. ఈ మూలకాలు అకాళం, గాలి, నేల్పి నీళ్ళు. .... అన్నీ మనకు వ్యతిరేకంగా మారిపోతాయి. ఆ (వళ్ఫుతి శక్తుల ఆగగవాం భయానకంగా వుంటుంది ”
వీజీ
ప్రపంచ శాంతి కోరుకుందాం హిరోషిమా వయ] మన నగరాలు, అడవులు, పొలాలు, గ్రామాలు అన్నీ రోజుల తరబడి దగ్ధమవుతుంటాయి. నదులన్నీ విషపూరి _.' 6 న్‌
తాలైపోతాయి. గాలి అగ్నిజ్వాలల్ని వ్యాపింప . | మ! - స | | జేస్తుంది. తగలపడాల్సినదంతా తగలబడి . ॥ పీటీ | ్లై తో ఏ క పోయినతర్వాత మంటలు చల్లారి పొగ వ. క్త ఏ. మేఘాలు పైకి లేస్తాయి. సూర్యుడి చుట్టూ అ నం మైకక!! 0 అలముకొని సూర్యుడ్ని కమ్మేస్తాయి. భూమి గాడాంధకారంలో కూరుకుపోతుంది. పగలన్నదే కరువైపోతుంది. ఒకానొక సుదీర్హమైన చీకటి రాత్రి రాజ్యమేలుతుంది. వాతావరణం గద్ద కట్టించేంత శీతలంగా మారిపోతుంది. అణుశీతాకాలం దాపురిస్తుంది. నీరంతా మత్తెక్కించే మంచు గడ్డలా మారిపోతుంది. అణుధార్మికత భూమిలోలోపలికి యింకిపోయి భూగర్భ జలాలను . కలుషితం చేస్తుంది. జంతుజాలాలు, పచ్చికబయళ్ళు, వృక్షజాతులు, చేపలు, పక్షులు అన్నీ చనిపోయి కేవలం ఎలుకలు, బొద్దింకలు మాత్రం బతికి బట్టకడతాయి. పిల్నల్ని పెట్టి అంతకు రెట్టింపై, పదింతలై, నూరింతలై కొద్దివాటి ఆహార నిల్వల కోసం మిగిలివున్న మానవులతో పోటీ పడతాయి.
అప్పుడు యింకా బతికివున్న మనం ఏం చేయాలి? కాలిపోయి, కళ్ళుపోయి, జుట్టూడిపోయి, రోగగ్రస్తులమై... మన పిల్లల కాన్సర్‌ కాయాలను
॥ చంకనేసుకొని ఎటుపోవాలి? ఏం తినాలి? ఏంతాగాలి? ఏం శ్వాసించాలి? ఇవి
చాలవన్నట్లు జీవరసాయన ఆయుధాలు తయారు చేస్తారట. అంతరిక్షాన్ని సైతం పిచ్చిగా యుద్ధరంగంగా మార్చడానికి ఉరకలువేయడాన్ని ఏమనాలి?
అందువల్ల ఇప్పుడు మనం బిడియపడితే, అలసిపోతే అంతమైపోతాం. మనం, మనపిల్లలు... మన పిల్లల పిల్లలు అంతమైపోతారు. మనం ప్రేమించిన సమస్తమూ అంతమవుతుంది.
౨5
గ్‌ ప్రపంచ శాంతి కోరుకుందాం నఘథడడయయథథయయ. హిరోషిమా అందుకే మనం నడుంబిగించాలి. మనల్సి మన పిల్లల్ని మన పుడమి తల్లిని కావాడుకొంటామని నిరూపించాలి. మా నన ల చ ల నం సన్‌ పంల నా భరము లు. స్‌ టు , కోళ్ల యయా? | గ్‌ కర. ఖా న కాలా చి స!
- న వచి ము ణ్‌ క్ష లీ . క. కు తత | ప. న ర నాని నను చి గ నే... 1 =. | " ల్ల (స తిరు వ్‌ ఇ + గక అ క్తి మ ంనేరాన్నను న సంతి న. ను లు క 2 1 క న [ ల | స . శ న్స న 1 స. ఇ ల" . శ - క జ్‌ ( . ల | మల్లీ వల్లు శి న వ న టా క కనే (౫ ష్‌. మహో వాటి నం కబ్‌! వ త గా అనా ప. . టు కనే జ అ సెన్స్‌ గ్‌ న్న్న ల; ( సల. త /| ర నీల . ంన 1 4 క ఇల “నిశ్చింతగా ఉండండి అలి క్ర ఈ అపరాధాన్ని పునరావృత్తం కానీయం మరి మనం మన వాగ్దానాన్ని నిలబెట్సకొంటున్నామా? ఈ మాటలు హిరోషిమాలో అమరవీరుల స్కృత్యరద్ధం నిర్మించిన స్టూపంపై కానవస్తాయి. ళా యాడ స / క ] న! మ క న్న్న (7 శ (టాన్‌ (పర! యాంటి (జా... | ఖా మళా.% స్వ 4
[మొ ప్రవంచ శాంతి కోరుకుందాం హిరోషిమా అభునాలువొనతిక వలవల! అమూల్య. కె.ఎన్‌.రెడ్డి అధ్యక్షులు, ఇంటర్నేషనల్‌ ఎనర్జి ఇనీషియేటివ్‌, బెంగుళూరు ఆయుధాల అభివృద్ధికి సుదిరమైన చరిత్ర వుంది. ఒక (క్రమం కూడా వుంది. ఆయుధాల్లో అనేక రకాలున్నాయి. అయితే అణ్వాయుధాల్స్సీ సంప్రదాయక ఆయుధాల్నీ ఒకే గాటన కట్టలేం. సంప్రదాయ ఆయుధాల (ప్రభావం కేవలం శత్రుబలగాల పైనే వుంటుంది. కానీ అణ్వయుధాల (ప్రభావం శత్రు పక్షాలకే పరిమితం కాదు. వాటి (ప్రభావం యుద్ధరంగంతో, యుద్ధంతో ఏ మాత్రం సంబంధంలేని వారిపైనే ప్రధానంగా వుంటుంది. ఇంకా చెప్పాలంటే ప్రీలపైనా, పిల్లలపైనా మరింతగా వుంటుంది. అణు విస్పోటనం తర్వాత విడుదలయ్యే అణుధార్శ్మిక కిరణాల ప్రభావం కొన్ని తరాలపై పడుతుంది. వీటన్నిటినీ మించిన విషయమేమిటంటే, అణ్వ(స్తాలు సామూహిక హత్యాకాండకు ఉపయోగపడే ఆయుధాలు. ఆ విషయంలో అవి అసాధారణమైనవి. మానవ చరిత్రలోని ఏ ఇతర ఆయుధానికి లేని ఈ ప్రత్వేకత అణ్వస్తాలకే ఉంది. ఈ విషయాన్ని అంతర్జాతీయ న్యాయన్యానం 1996లోనే స్పష్టంగా ప్రకటించింది. అణ్వాయుధాల ప్రభావం దేశ భద్రతమీదా, రాజకీయ, ఆర్ధిక రంగాలమీదా తీవ్రంగా ఉంటుంది. ఇవన్నీ ఒక ఎత్తు. అణ్వాయుధాల ఉత్పత్తికి సంబంధించిన నైతిక సమస్య ఇంకో ఎత్తు. మంచీ చెడ్డలతో, తప్పూ వొప్పులతో నిమిత్తంలేని, నీతి శాస్త్ర పరిధికి అతీతమైన అంశంగా అణ్వాయుధాల్ని చూడలేము. అణ్వాయుధాల రూపకల్పనల్సిి ఉత్పత్తిలో వున్న సూక్ష్యాంశాల్ని ఈ కోణం నుంచి చూడడమే ఈ వ్వాసం వుద్దెశ్యం. అణ్వాయుధాల్ని సామాన్య పొరులపై ప్రయోగించింది 1945లో అనీ, దాన్ని ప్రయోగించిన దెశం అమెరికా అనీ, మొట్టమొదట అణ్వాయుధ దాడికి
ప్రపంచ శాంతి కోరుకుందాం టారోషిమా
లక్యంగా మారిన నగరాలు హిరోషిమా నాగసాకీలనీ మనందరికీ తెలిసిన విషయమే. ఈ ఆయుధాల్ని ప్రయోగించాల్సిందిగా ఆజ్ఞాపించిందెవరు? ఈ ఆలోచన వాళ్ళకెలా వచ్చింది? దీనివెనకగల మానసిక కారణాలేమిటి? వారాశించిన ప్రయోజనాలేమిటి? వీటన్నిటినీ చర్చించాలంటే మనం రెండో ప్రపంచయుద్ధపు చారిత్రక నేపథ్యంలోకి వెళ్ళాల్సి వుంటుంది.
యుద్ధమా అది? కాదు. కనీ వినీ ఎరుగని దానవత్వమది! సామూహిక మానవహననమది! పశువులకంటే దారుణంగా, హీనంగా... వేలల్లో, లక్షల్లో.... మానవుణ్ణి మానవుడే క్రూరాతి క్రూరమైన పద్ధతుల్లో హతమార్చడమది. మొత్తం యుద్ధంలో ఎంతమంది మరణించారు? క్షతగాత్రులెందరు? భర్తల్ని పోగొట్టుకొన్న భార్యలెందరు? తండ్రుల్ని పోగొట్టుకున్న బిడ్డలెందరు? బిడ్డల్ని పొగొట్పకొన్న తల్లిదం[డ్రులెందరు? అన్నవి మాత్రమేకాదు మనం చూడాల్సింది. ఈ యుద్ధంలో ఒక “లక్ష్మణరిఖిని దాటడం జరిగింది. దీన్ని మనం చూడాల్సింది. భయానక శిబిరాలు
మిత్ర రాజ్యాలకూటమి (దైెన్‌దెన్‌, వ్యోంబర్డ్‌, టోక్యోనగరాలపై విచక్షణారహితంగా అగ్ని గోళాల వర్షం కురిపించింది. ఫలితంగా కలిగిననష్టం, విధ్వంసం, ప్రాణనష్టం కనీవినీ ఎరుగనివి. బహుశః అమాయక పౌరులపై అంత పెద్ద ఎత్తున దాడులు జరిగిన యుద్ధం చరిత్రలో అదేనేమో? 1999వ సంవత్సరం సెప్టెంబర్‌ నెలలో పోలెండ్‌లోని క్రాకో నగరంలో ఒక ప్రపంచ న్థాయి సదస్సు జరిగింది. ఆ సదస్సుకు నేను హాజరయ్యాను. ఆ సందర్భంగా శత్రువుల్ని భారీస్థాయిలో హింసించే నిమిత్తం ఆప్విజ్‌, బిర్మెనోలలో నాజీల ఆధ్వర్యంతో నిర్వహించబడ్డ రెండు కాన్సంట్రేషన్‌ క్యాంపులని చూడ్డం తటస్థించింది. వాటిని పరిరక్షించి ఇప్పుడు మ్యూజియంలుగా మార్చారు.
రెండో ప్రపంచయుద్ధ కాలంలో నాజీలు ఆక్రమించిన ఐరోపాలో, తమకి శత్రువులు అని భావించిన వారిని ఈ కాన్సంట్రేషన్‌ క్వాంపులకి తరలించేవారు.
నమమ. మమమమమమమమమమయ్‌ 28 చయయ యయ
[మ్‌ ప్రపంచ శాంతి కోరుకుందాం హిరోషిమా ట్రత్యేకించి యూదు జాతివారిని తరలించేవారు. ఈ క్యాంపుల్లో వీరిని చిత్ర హింసలు పెట్టేవారు. నేరుగా ఆప్విజ్‌, బిర్కెనోల్లో ఉన్న గ్వాస్‌ ఛాంబర్లలోకి విషవాయువులు వదిలి, దారుణంగా చంపడమో లేక విద్యుత్‌ దహన వాటికల్లోకి తోసి సజీవ .దహనద్యుం చేసేవారు. కొంతమందిని నేరుగా చంపకుండా శిబిరాల్లోనే బందీలుగానే వుంచి జీవచ్చవాలుగా మార్చేవారు.
ఆ మ్యూజియంలలో ఒక్కొక్క గదిలోనూ నేలనుంచీ కప్పు వరకూ బందీలు రోజువారీ ఉపయోగించే పరికరాలు దొంతరలు దొంతరలుగా పేర్చి ఉన్నాయి. ఒక్కోగదిలో ఒక్కోరకం వస్తువు. పళ్ళుతోముకునే బ్రష్నులనుంచి, బూట్లనుంచి సూట్‌కేసులవరకూ వుంటాయి. వాటిని చూస్తే అవి ఫ్యాక్టరీలలో వాడే ముడిసరుకుని స్ఫురింపజేస్తాయి.
ఒక గదంతా మనుషుల జుట్టుతో నిండి ఉంది. అది నాకు ఫ్యాక్టరీలో దర్జీ లైనింగ్‌ గుడ్డ తయారీకోసం వాడే ముడిసరుకును తలపించిందంటే నమ్మండి.
ఆప్విజ్‌ అనుభవమే ఘోరమైతే అంతకంటే దారుణంగా ఉంది బిర్మెనో పరిస్థితి. ఆప్విజ్‌ నుంచి బిర్కెనోకు మూడు కిలోమీటర్ల దూరం. బిర్మెనో 175 హెక్టార్ల విస్తీర్ణంలో ఉంది. 300 బిల్జింగులున్నాయి. ఒక్కొక్క బిల్లింగులోనూ 1000 మందిని బందిలుగా ఉంచడానికి వీలు ఉంది. ఆవ్విజ్‌లో చూసిన శిబిరం ప్రయోగాత్మక శిబిరం కాబోలు! ఆపష్విజ్‌లో శిబిరంలో 20వేల మంది ఖైదీల్ని ఉంచడానికి వీలుంటే, బిర్మెనోలో ఒక లక్షమంది ఖైదీలకి అవకాశం ఉంది. ఈ శిబిరం నిర్మాణంలో, నిర్వహణలో ఎంతటి సాంకేతిక పరిజ్ఞానం! నామూహిక హత్యాకాండ జరగాలి. తక్కువ ఖర్చుతో యిది జరగాలి. మరణకాండలోనూ వ్యాపార దృష్టి అన్నమాట. దినికి తగ్గ ఇంజనీరింగ్‌ నైపుణ్యం ఇందులో అడుగడుగునా చూడొచ్చు. ఎంత దారుణం!
మానవ హననం కోసం సాంకేతిక పరిజ్ఞానాన్ని సమర్దవంతంగా వాడుకోవడమన్నమాట !
నరమియమనొచయయయయయయొ 20 ననినానానానినానాయమనియయయాయి
ప్రపంచ శాంతి కోరుకుందాం హిరోషిమా దీని యాజమాన్య పద్ధతులూ అంతే. అత్యంత భారీ పరిశ్రమాధిపతుల నైపుణ్యాల్ని తలదన్నే పద్ధతులివి! విలువల వలువల్ని వొలిచి దూరంగా పెడితే సైన్సూ, సాంకేతిక పరిజ్ఞానమూ ఇలా దర్శనమిస్తాయన్నమాట.
చరిత్రలో జనాన్ని ఎక్కువ మందిని చంపాల్సి వచ్చే కొద్దీ నూతన సాంకేతిక పరిజ్ఞానాన్ని అభివృద్ధి చేయాల్సిన అవసరమూ వచ్చింది. కత్తులనుంచి తుపాకులు, తుపాకులనుంచి మెషీన్‌గన్లు, బాంబులు, గ్యాస్‌ ఛాంబర్హు, విద్యుత్‌ దహన వాటికలు, చివరికి అణుబాంబులు... ఇలా సాగింది క్రమం. మరింత అవసరం పెరిగితే సాంకేతిక పరిజ్ఞానం కూడా 'కొత్తపుంతలు” తొక్కాల్సి వుంటుంది! ఒక మనిషి చస్తే గోతిలో పాతేయవచ్చు. కానీ వందల, వేల సంఖ్యలో చస్తే? మరి యీ మృత దేహాలన్నిటికీ “అంతిమ సంస్కారాలు చెయ్యాలిగా! అందుకోసం మన సాంకేతిక పరికరాలకు 'దహన సామర్ధ్యం పెరగాలి. గాలికీ - ఇంధనానికి మధ్యగల నిష్పత్తి తదితర సాంకేతికాంశాలపై దీనికోసం పరిశోధన జరగాలి. ఇది జర్మనీలో జరిగిన శాస్త్ర పరిశోధన! మనిషీ నువ్వు అమరుడవు! సి సాంకేతిక పరిజ్ఞానం అనన్య సామాన్యం! నీ గమ్యం. ఆగోచరం!
ఈ శిబిరాల్లో జరిగిన చర్యలన్నీ అత్యంత జాగ్రత్తగా, ప్రణాళికా బద్ధంగా రూపుదిద్వకొన్నవి. ఈ క్యాంపులకోసం నోబుల్‌ బహుమతి (గ్రహీత (ఫ్రిజ్‌ హేబర్‌ మహాశయుడు 'సైక్లాన్‌-బి” అనే విషాన్ని సృష్టించాడు. ఐ.జి. షార్టెన్‌ అనే అగ్రశ్రేణి జర్మన్‌ రసాయన కర్మాగారం విషాన్ని ఉత్పత్తి చేసింది.! పూర్తి న్థాయిలో ఉత్పత్తి చేసే ముందు ఒక మనిషికి విషవాయువునిచ్చి ప్రయోగాత్మకంగా పరీక్షించారు! ఎంత విషమిస్తే చంపడానికి ఎంత సమయం పడుతుందో నిర్ధారణ చేసుకొన్నారు. ఒక ఇంజనీరింగు కంపెనీ ముందుకొచ్చి రోజుకి 350 శవాల్ని (కాదు శరీరాల్ని) దహనం చెయ్యడానిక్కావల్సిన విద్యుత్‌ శృశాన వాటికకు రూపకల్పన చేసింది! పాపం దీని కోసం ఇంజనీర్లు ఎంత బుర్రలు బద్దలు కొట్టుకున్నారో!
బహుశ కొంతమందికి ఇలాంటి పరిశోధనావకాశం దక్కడం చాలా తియ్యగా వుండి వుండొచ్చు. ఓపెన్‌ హైమర్‌ అణ్వాయుధాల్ని గురించి ఒకసారి ఇలానే వ్యాఖ్యానించాడు. ఒకభారతదేశ అణు శాస్త్రవేత్త 1984లో జరిగిన బెంగుళూరు
30౦
[మన్‌ ప్రపంచ శాంతి కోరుకుందాం హిరోషిమా సమావేశంలో “హిరోషిమా మనకు అణుధార్శిక కిరణాల ప్రభావాన్ని అధ్యయనం చెయ్యడానికి అవకాశమచ్చింద”ని పొంగిపోవడం నాకిప్పుడు గుర్తుకొస్తుంది.
ఒక సమస్యను సృష్టించడం, దానికి పరిష్కారాన్ని శాస్త్రపరంగా వెతకమనడం రాజకీయ నాయకుల లక్షణమన్నమాట. రోజుకు వందల వేలలో మనుషుల్ని చంపడమెలా అనే సమస్యను వాళ్లు సృష్టించారు. గ్యాస్‌ ఛాంబర్లను దీనికోసం నిర్మించమని శాస్తజ్జుల్ని పురమాయించారు. అంటే విజ్ఞానం వీరి చెతిలో బందీ! . -. 1942వ సంవత్సరంలో జనవరి 20వ తేదీన బెర్లిన్‌ నగర సమీపంలో ఒక సమావేశం జరిగింది. ఆ సమావేశం కేవలం రెండుగంటలే జరిగింది. మధ్యాహ్న భోజనానికి ముందే యూదుల నిర్మూలనకు “అంతిమ పరిష్కారాన్ని నాజీ నాయకత్వం ఖరారు చేసింది. జాతి ఆధిక్యత, జాతిమత విద్వేషాలు, మతోన్మాద భావజాలం అనేవి మానవాళి మనుగడపై దీర్హకాలికంగా దుష్పలితాలనిచ్చే నిర్ణయాలకి ప్రాతిపదికని వర్పరుస్తాయని ఈ సందర్భంలో మనం గుర్తించుకోవాలి. నైతిక కోణంపై అనాసక్తి . .
_ ఈ సమస్య ఇంత దూరం ఎలా వచ్చినట్టు? నైతిక విలువలు సమాజంలో లోపించడమే అసలు కారణం. ఎవ్వరికీ ఆసక్తిలేని, పట్టని అంశమిది. ఇలా జనాన్ని మార్చడానికి రాత్రికి రాత్రి ఎవరో టీకా వేసినట్టుంది పరిస్థితి. అన్నీ తెలిసిన మేధావులు మౌనం దాల్సారు. నోరుగల నిరసనవాదులు కాన్సంట్రేషన్‌ క్యాంపులకు ముడిసరుకుగా నెట్టబడ్డారు. ప్రసార సాధనాలు, ప్రచార సాధనాలు వాస్తవాల్ని కప్పిపుచ్చాయి. ఫలితంగా ఎన్ని ఘోరాలు చేసినా ఆవిషయం మాకు తెలియదు) అనే సాకుని చూపి ఎక్కువమంది పౌరులు తమ నైతిక బాధ్యతనుంచి తప్పించుకున్నారు. చెతులు కడిగేసుకున్నారు!
' న్యూయార్క్‌ టైమ్స్‌ పత్రిక (2000 ఫిబ్రవరిలో 'ది గుడ్‌ జర్మన్స్‌ అనె శీర్షికతో ఒక వ్యాసం వచ్చింది. జాత్యహంకార లావా వెల్లువగా పారుతున్న ఆ దుర్దినాల్లో కూడా యూదుల్ని కాపాడిన జర్మన్లను గురించి అందులో వుంది.
నావా వా వనన నననననననననననననననా ననన 31 చమనధమముమనమాయయనన ననన మన్న]
ప్రపంచ శాంతి కోరుకుందాం హిరోషిమా వి
మానవత్వం ఇలా వుంటుంది. అయితే దీన్ని సకాలంలో వెలికితీసి పదిమందికి చెప్పేవారెవరు?
ఇలాంటి సందర్భాల్లో చాలా మంది “మమ్ముల్ని ఏం చెయ్యమంటారు? పై అధికార్ల ఆజ్ఞల్ని పాటించాం. విధినిర్వహణలో భాగంగా చెయ్యక తప్పదుగదా” అనే వాదనల్ని చేస్తుంటారు. “జడ్జిమెంట్‌ న్యూరెంబర్ల్‌ అనే సినిమా గుర్తుచేసుకొంటే దీనికి జవాబు దొరుకుతుంది. ఈ సినిమాలో యూదు నిర్మూలనకు కారకులైన జడ్జీలమీద కేసు నడుస్తుంది. ఈ జడ్జీలు 'మేం విధి నిర్వహణలో భాగంగా ఇలా చెయ్యాల్సి వచ్చింది” అంటారు. దిన్ని విచారించిన జడ్జి. * ప్రతిమానవుడు తన చేతలకి, వాటి ఫలితాలకి పూర్తి బాధ్యత వహించాలి. విధినిర్వహణలో భాగంగా పై అధికారి ఆజ్ఞను పాటించి ఇలా చేశాననే వివరణ కుంటిసాకు మాత్రమే. ఈ సాకుల్ని అంగీకరించడం ఏమాత్రం సాధ్యంకాదు” అని తీర్పు చెప్పాడు.
పైన మనం చూసిందంతా ఒక కోణం. ఇది అధికార్లకీ,సాంకేతిక నిపుణులకీ వర్తించే అంశం.
ఇక రెండో కోణం వుంది. “జాతీయ భదత”, భౌగోళిక రాజకీయ వొత్తిళ్ళు” అనే పేరుతో జరిగే తతంగం యిది. ఇక్కడ మానవత్వం ఏమీ వుండదు. లెక్కలు, గణాంకాలూ మాత్రమే వుంటాయి. దీనికోసం కొత్త పదాలు పుట్టుకొస్తాయి. ఈ పదాలు మేధావుల మెదళ్ళని సైతం తొలిచేస్తాయి. “కిలో టన్నుల ఈల్డ్‌” అనే పదానికి ప్రత్యామ్నాయంగా “కిలో మరణాలు” అనే పదం పుట్టుకొస్తే ఎలా వుంటుందో వూహించండి.
ఇటీవల క్రిష్టఫర్‌ బ్రౌనింగ్‌ రాసిన ఓ పుస్తకం చదివారు. సామాన్య మానవులు సామూహిక హంతకులుగా ఎలా మారారు? అనేదే ఆ పుస్తకంలోని కథా వస్తువు. ఆప్విజ్‌లోనూ, బార్కెనులోనూ బందీల్ని అక్కడి గార్డులు ఎలా చూశారో తలచుకొంటే ఈ పుస్తకంలో చెప్పింది ఎంత సత్యమో అర్ధమవుతుంది. విరి దృష్టిలో బందీలు కనీసం పశువులు కూడా కాదు. వస్తువులు! కేవలం వస్తువులు. ఇలాంటి భావజాలం వ్యాపిస్తే, దాన్ని ప్రజలు అంగీకరిస్తే ఏం జరుగుతుంది? ఏమైనా జరగొచ్చు. దీనికి ఎన్ని ఉదాహరణల్లేవు? అమెరికాలో రెడ్‌ ఇండియన్లపై దాడి; దేశ విభజన సందర్భంగా జరిగిన హిందూ, ముస్లిం ఘర్షణలు; రువాండా,
32
ప్రపంచ శాంతి కోరుకుందాం హిరోషిమా మ్‌
బోస్నియా, కోసావో, తూర్పు తైమూర్‌లలో జరుగుతున్న ఘర్షణలు... ఇలా చెప్పుకుంటూ పోతే అంతు ఉండదు. జాతులకు జాతుల్నే తుడిచి పెట్టెసే ధోరణులకు చరిత్రలో ఉదాహరణలు ఎన్ని లేవు? ఇక ముందు ఇలా ఉండదన్న గ్యారంటీ ఏమిటి?
నేను ఇప్పటిదాకా చెప్పిన నాజీ కాన్సంట్రేషన్‌ క్యాంపుల కథ వేరు. అణుబాంబుల కథవేరు. ఈ కథ లాస్‌ అలామోస్‌లో అణుబాంబు తయారీతో మొదలవుతుంది. రెండో ప్రపంచయుద్ధంలో మిత్ర రాజ్యాల కూటమికి నాజీలకు లాగా ఒక జాతినంతా నిర్మూలించాలన్న “అంతిమ లక్ష్యం” లేకపోవచ్చు. కానీ అణుబాంబులతో వారు చేసిందేమిటి? వాటి వల్ల కల్గిన ప్రాణ నష్టం ఎంత? ఆ బాంబు తయారీకి ఎంతటి ప్రతిభావంతుల్ని ఉద్యోగంలో పెట్టకున్నారు!. తమ దురహంకారుల కోసం వారి మేధస్సును ఎలా వినియోగించుకొన్నారు? దీనికోసం వీళ్ళు పాటించిన పద్ధతులేవి? సమకూర్చుకొన్న సాంకేతిక నైపుణ్యాలెలాంటివి? రూపొందించుకొన్న యాజమాన్య పద్ధతులెలాంటివి? ఇవన్నీ అసలు ప్రశ్నలు.
మాన్‌ హట్టన్‌ ప్రాజెక్టు వ్యవస్థాగతంగా చూస్తే ఒక అద్భుతమైన ప్రాజెక్టు. గణితంలో, భౌతిక శాస్త్రంలో, రసాయన శాస్త్రంలో సిద్ధహస్తులైన, ప్రపంచంలోనే ప్రసిద్ధిగాంచిన శాస్త్రజ్ఞులు - ఓపెన్‌హైమర్‌, ఆల్బర్ట్‌ ఐన్‌స్టయిన్‌, నీల్స్‌బోర్‌ తదితరులు ఎంతో మంది తమ విజ్ఞాన సారమంతటినీ, తమలోని సర్వశక్తులన్నీ, గతితార్శిక పద్ధతినీ, విజ్ఞాన శాస్త్రసూత్రాల్ని, వాటి అంతస్సంబంధాల్నీ కడు జాగ్రత్తగా నైపుణ్యవంతంగా మేళవించిన ప్రాజెక్ట్‌ యిది. ఈ ప్రాజెక్టులో తయారు చేసిన శాప్రీయ అద్భుతం అణుశక్తి (అణుబాంబు)... మానవాళి ఎదుర్కొంటున్న సమస్యల్ని ఎన్నింటినో పరిష్కరించగల అపారమైన శక్తిని సృష్టించడం. ఆశక్తి చివరికి ఏం చేసింది? ఈ మారణ హోమానికి కారకులెవరు? ఆ ప్రాజెక్టులో పనిచేస్తున్న శాస్త్రజ్ఞులు బహుఃశ ఆ ఆయుధాల్ని వాడే అవకాశాలు లేవని భావించి వుండవచ్చు. అణుబాంబు ప్రయోగం తర్వాత ఇదే శాస్రజ్జులు పశ్చాత్తాపడ్డం, దాన్ని తీవ్రంగా వ్యతిరేకించడం తెలిసిందే. కానీ ఫలితం ఏమిటి? ఏమీలేదు. దిన్నిబట్టి విధాన నిర్ణయాల్లో శాస్తజ్ఞులకున్న స్థానం ఏమిటో మనకు తెలుస్తుంది. రాజకీయ విధానాల ముందు వీరి ప్రతిభ, వీరి వాదం వీసమెత్తుకూడా విలువలేనివి.
33
న్‌ ప్రపంచ శాంతి కోరుకుందాం టారోషిమా పోతే నగరాల్నే అణుబాంబు ప్రయోగానికెందుకు ఎన్నుకొన్నట్టు?. ఎందుకేమిటి? మారణకాండ జరగాలి. విధ్వంసంకాండ జరగాలి. సర్వనాశనం జరగాలి. ప్రయోగించిన వారికీ, అనుభవించిన వారికీ ఈ బాంబుల సామర్ధ్యం తెలిసిరావాలి. ప్రపంచానికి కనువిప్పు కావాలి. భూమ్మీది ప్రతి మనిషీ గజగజా వణికిపోవాలి. ఇదీ ఉద్దెశ్యం. ఈ విధంగా చూసినప్పుడు 'మాన్‌హట్టన్‌ ప్రాజెక్టు యొక్క రెండోపార్వం భయానకమైనది. ఇది నాజీ కాన్సెంట్రేషన్‌ క్యాంపుల కన్న భీభత్సమైనది. కాన్సంట్రేషన్‌ క్యాంపుల ప్రభావం బందీలు, బాధితులకే పరిమితమైంది. కాని 'మాన్‌హట్టన్‌ వ్రాజెక్ట నుంచి ఉద్భవించిన ఆవిష్కరణ, దాని ప్రయోగం, ఆ నగరాలకీ ఆ (ప్రజలకే పరిమితం కాదు. తర్వాతి తరాలనీ (ప్రభావితం చెయ్యగలిగినంత మానవ కల్పిత మహోపద్రవం. ఒక మహోత్పాతం. .. వికృతవాస్తవం:. ._. ౨. . _ ఇక మన దేశానికొస్తే విజ్ఞాన శాస్త్రం, వైజ్ఞానికావిష్క్మరణలు, ప్రస్తుత రాజకీయ విధానాలు మనల్ని ఎక్కడికి తీసుకెళతాయో అని నాలాంటి వాళ్ళకి ఆగమ్యంగా వుంది. బాధాకరంగా వుంది. . 1998 వఫోఖ్రాన్‌ అణుపరీక్షల సందర్భాన్ని గుర్తుకు తెచ్చుకోండి. శాస్త్రవేత్తలకీ, రాజకీయ వేత్తలకీ మధ్య కుదిరిన ఒక “అనుబంధాన్ని మనసుకు తెచ్చుకోండి. పార్టీల అజండాను ముందుకు తీసుకురావడం అనే ఆటలో జాతీయభద్రత ఎలా పావుగా మారిందో ఆలోచించండి. మన శాస్త్రవేత్తలు కొందరు తమ వ్యక్తిగత గౌరవాల కోసం, హోదాలకోసం, ప్రయోజనాల కోసం 'జాతీయ భద్రతను ఎలా ముసుగ్గా మార్చెసుకొన్నారో తలచుకొంటే వాళ్లు గగుర్పొడుస్తుంది. వీటన్నింటికంటే ముఖ్యమైనదేమంటే ప్రజాస్వామ్యం అనే సంస్థకు జీవనాడివంటి పత్రికలు - జాతీయ ప్రయోజనాల పట్ల ప్రజలలో చైతన్యం కలిగించాల్సిన బాధ్యత గల పత్రికలు - ఒక విసృత స్థాయిలో చర్చని ప్రోత్సహించాల్సిన పత్రికలు ఫోఖ్రాన్‌ అణు పరిక్షల విషయంలో ప్రేక్షక పాత్ర వహించాయి. ఇది అత్యంత ప్రమాదకరమైన విషయం. కారు చికట్లో కాంతిరేఖ ఏమిటంటే ఈ బాధ్యతని కొన్ని పత్రికలు, ఏజీ
స్‌ ప్రపంచ శాంతి కోరుకుందాం హిరోషిమా
కొంతమంది పాత్రికేయులు నిర్వర్తించడానికీ సర్వశక్తులా ప్రయత్నించారు. అయితే వీరిసంఖ్య స్వల్పం. వికృతమైన ఒక వాస్తవం, దాని యొక్క స్పష్టమైన చిత్రం ప్రజలకి కనిపించలేదు. అధిక సంఖ్యాకులైన ప్రజలకి ఫోఖ్రాన్‌ -2 అణు పరీక్షలు, దాని నేపధ్యం, పర్యవసానాలు ఒక అపరిచిత అంశం, దీనిపట్ల మేధావుల స్పందన శూన్యం. . /' ం
ఈ విషయంలో మొదట్లో మౌనం వహించిన “కరెంట్‌ సైన్స్‌” అనే సైన్సు పత్రిక పొభ్రాన్‌ పరీక్షల విషయంలో ప్రభుత్వ వాదనకీ, అధికారుల వాదనకీ ప్రచార ఇచ్చింది. ఆ అణుబాంబుల సామర్ధ్యం ఎన్ని కిలోటన్నులో ప్రచారం చేయడంలో తన వంతు పాత్రని బాధ్యతాయుతంగా నిర్వహించింది. కానీ అదే సందర్భంలో కరాచీ పైననో, ముంబాయి పైననో ఒక చిన్నసైజు అణుబాంబుతో దాడిజరిగితే ఎన్ని వందల వేలమంది అమాయకులు మృత్యువాత పడతారో అన్న విషయమై ఎం.వి. రమణ వేసిన అంచనాలను మాత్రం బయటకు పొక్క్మసీయకుండా జాగ్రత్తపడింది. .
నన్ను వేధిస్తున్న ప్రశ్నలు మరికొన్ని వున్నాయి. భారత్‌ ఉపఖండంలోని రాజకీయ, శాప్తీయ సంస్థలకీ 1980-40 సంవత్సరాల్లో జర్మనీలోని రాజకీయ, శాప్రీయ సంస్థలకీ తేడా ఏమైనా ఉందా? కొంపతీసి స్వభావరీత్యా వాటికీ వీటికీ మధ్య పోలికలేమైనా ఉన్నాయా? భారత రాజకీయవేత్తలు, రాజకీయ పక్షాలు తమ రాజకీయలబ్దికోసం మత విద్వేషాలను వాడుకోరా? భారత శాస్రజ్జులు, ఇంజనీర్లు ఎవరైనా తమ ఇష్టాయిష్టాలకి అనుకూలంగా, హోదాల మెట్లు అధిరోహించడానికి, రాజకీయమద్దతు పొందడానికి ప్రయత్నించే అవకాశం లేదా? అణ్వస్తాలని మో 'సుకెళ్ళేక్షిపణులు తయారయింతర్వాత అవి “పిచ్చివాడి చేతిలో రాయిలా మారవనే గ్యారంటీ ఎక్కడుంది? మనం చూశాం. అణుపరీక్షలతో అలమోగోర్లోలో మొదలైన ప్రయాణం హిరోషిమా వరకు సాగింది. అదే భారత ఉపఖండంలో నిజమైతే? ఇక్కడ పొభ్రాన్‌లో మొదలైన ప్రయాణం లాహోర్‌ లక్ష్యంగా ఎందుకు సాగకూడదు? లేకుంటే చాగై కొండల్లోనుంచి మొదలైన ప్రయాణం ముంబాయి వరకూ నాగదన్న భరోసా ఎక్కడుంది.
35
ప్రపంచ శాంతి కోరుకుందాం హిరోషిమా మొ సైన్సు = పవిత్రత
శాస్త్ర విజ్ఞానం మారణోహోమాన్నీ - భయోత్సాతాన్నీ కలిగించినపుడు, లేదా కలిగించే అవకాశాలున్నపుడు శాస్త్రవేత్తల ప్రవర్తన ఎలా ఉంటుంది? సైన్సుకీ నైతికతకీ సంబంధంలేదని సమాధానమిచ్చి, శాస్త్రజ్ఞులు చాలా తెలివిగా తప్పించుకోడం మనం అప్పుడప్పుడూ చూస్తుంటాం. దీనికి ఒక చక్కని ఉదాహరణ కలామ్‌. ఆయనకి చాలా నిజాయితీపరుడిగా, అంకితభావంగల శా'స్త్రజ్జుడిగా, సాత్వికుడిగా పేరుంది. పైన మనం చర్చిస్తున్న నైతిక సమస్యకి సంబంధించి ఆయన ఒకసారి ఇలా జవాబిచ్చారు. “అతడో ఇంజనీరు. అతడు ప్రయోగిస్తున్న క్షిపణి పూలవాన కూడా కురిపించగలదు” అన్నారు,
సైన్సుకీ నైతికతకీ ఏ సంబంధమూ లేదన్న వాదన నేడు విన్సిస్తోంది. అంటే శాస్ర్రజ్ఞుడికీ, అతడెన్నుకొన్న అధ్యయనాంశానికీ మధ్య ఎలాంటి నైతిక పరమైన సంబంధం లేదని దినర్ధం.
“శాస్త్రవెత్త తాను ఎన్నుకొన్న వస్తువుపై తనకుండే భావాల్ని రాగద్వేషాల్ని వదులుకోవాలి. అంటే శా(స్త్రజ్డుడొక నిర్వేద స్థితికి రావాలి. ఆ వస్తువు జీవిగావచ్చు, ఏదో వొక పదార్ధం కావచ్చు. ఆ జీవికి ఏ బాధయినా కల్గొచ్చు, ఏం జరిగినాసరే శాస్త్రవేత్త భావోద్వేగానికి గురికాకూడదు”. ఇది పై వాదనకు వత్తాసుగా చెపుతున్న మొదటి కారణం.
“శాస్త్ర అధ్యయనం విలువలకు అతీతమైంది. అది కేవలం మేధస్సుకు చెందిన అంశం. అతడు భావోద్వేగాలకు, రాగద్వేషాలకు అతీతంగా వుండాలి” అనేది రెండో కారణం.
అంటే దీనర్ధం? అధ్యయనం చెయ్యబడే వస్తువు, అధ్యయనం చేసే శాస్త్రజ్ఞుడు రెండూ వేర్వేరన్నమాట. మాటవరుసకు దీన్ని సరే అనుకుందాం. అయితే శాస్త్రాధ్యాయనానికి ఎన్నుకోబడే వస్తువుకూడా మనిషే అయితే? శాస్త్రవేత్తకు మనిషిని మనిషిగా కూడా చూడలేని స్థితి దాపురిస్తే అప్పుడేమవుతుంది? ఈ స్థితిలో ఉత్పన్నమైన విజ్ఞానం హింనోన్మాదుల, పీదకుల చేతుల్లో ఆయుధంగా, పనిముట్టుగా మారితే మరేమవుతుంది? మానవతకూ శాస్తాధ్యయనానికీ మధ్య జరిగే ఈ ఘర్షణని ఎలా అర్ధం చేసుకోవాలి?
36
ప్రపంచ శాంతి కోరుకుందాం టారోషిమా సైన్సు - తటస్థత :
ఈ నైతిక సంక్షోభానికి ఒక పరిష్కారం ఉందని నేను భావిస్తున్నాను. శాస్త్రాధయనం యొక్క తొలి దశలో పైన మనం చర్చించినట్టుగా అధ్యయన వస్తువుకీ, అధ్యయనం చేసే వ్యక్తికీ సంబంధం ఉండరాదు. ఆ స్థితిలో వస్తువు వేరు, శాస్త్రజ్ఞుడు వేరు. అధ్యయనం తర్వాత అప్పటిదాకా వేరు వేరుగా ఉన్న అధ్యయన వస్తువు, శాస్త్రజ్ఞుడు విలువల పరిధిలోకి రావాలి. నైతిక చట్రంలో నుంచి పరిశీలించి, దానిలోని గుణదోషాలని నిర్ణయించడానికి వీలైన ఒక ఏర్పాటు. ఒక వ్యవస్థ వుండాలి. అధ్యయన దశలో శాస్త్రజ్ఞుడి నిర్వేదస్థితి, అధ్యయనానంతరం ఉద్వేగంతో నిండిపోవాలి. మానవ పురోగమనం కోసం, మానవ వికాసంకోసం తపించిపోవాలి. శాస్త్రవేత్తలకూ, శాస్త్ర అధ్యయన సంస్థలకి నైతిక పరిమితులు, ఎల్లలు ఉండాలి. వాటిని నిర్వచించాలి. ఇప్పటివరకూ ఆ నిర్వచనం లేకుంటే కసీసం ఇప్పుడైనా ఆ పని చెయ్యాలి. విజ్ఞానానికి తటస్థత అనేది ఉండరాదు. ఇది తప్పు ఇది ఒప్పు అని నిర్వచించడానికీ వీలుండాలి. మానవ మనుగడనూ, జీవన విలువలను, జీవచైతన్య విలువలనీ_సత్ర్రమాణాలలో ఉంచే ఒక నైతిక వ్యవస్థని మనం నిర్వచించుకోవాలి. అందుకోసం సైన్సుకీ, నీతి శాస్త్రానికి మధ్య ఉన్న సంబంధాన్ని పునన్యాపించాలి.
ఈ నిర్భ్ధారణకి మనం వచ్చినపుడు సమస్యను భద్రతా విషయాలు, అణు సామర్ధ్యం, మరణాల నిష్పత్తి అనే స్టూలద్భస్టితో చూడం. గణాంక వివరాలకీ, అంకెలగారడీలకీ అతీతంగా మన దృష్టి విస్సృతమవుతుంది. మనం చూసే కోణం మారిపోతుంది. అప్పుడు మనం మన చిన్నారుల గురించి ఆలోచిస్తాం. స్నేహితుల గురించి ఆలోచిస్తాం. ప్రేమ నిర్భరమైన మానవ జీవితాల్ని గురించి తపనపడతాం. .
ఈ వ్యాసాన్ని గాంధీజి మాటలతో ముగిస్తాను. ల
“నిస్సహాయులైన నిరుపేదల ముఖాల్ని గుర్తు'తెచ్చుకోండి.. మిమ్మల్ని మీరు ్రశ్నించుకోండి. మీరు చేయబోయే పని, మీరు. వేయబోయే అడుగు వారికేమైనా ఉపయోగపడుతుందా? దాని నుంచి ఆ పేదలకీ ఒరిగేదేమైనా ఉందా? మీ చేతలవల్ల తమ జీవితాలను తామే నియంత్రించుకునే అవకాశం ఆ పేదలకి ఇంకా మిగిలే ఉంటుందా? వారు తమ గమ్యాన్ని తామే నిర్ధేశించుకోగలరా?”.
3'7 చమ యయధధమధధదదయ.::ఏ
[క్‌ ప్రపంచశాంతి కోరుకుందాం .నదయమదనమమయాయయ్‌ "హిలోపషిమా మి 'క్రుతరంచం ఇలాగే ఆయుధ లోటీిని పెంచుకొంటూ ఈతాలో నిలకజైైన అబికృద్భి కోనం తగిన రాజికియ ఆర్థిక ష్యకనృను నిర్మించుకోడానికే బ్రానుకో5ాలో ఏదో ఒక్కటి తేల్చుకోవాల్సిన: సకుయం ఆసన్నమైంది. రెడింటినీ చెయ్యడం మాత్రం అసాధ్యం _ ౧... -ఐక్యరాజ్య సమితి నిపుణుల బృందం ఉం4004 06076 /(07042904605464 సే గ్‌ 4బగ/4000720/7502 00022 4/74. గం సట ౧౮0707 ౮౮ ౧467006 40420040642/ట00364ట662".. 'కునం భగకంతుళ్చి. నమ్మేవాళ్ళమైతే ఆయన సృష్టించిన ్రతంచాన్ని అజ్వస్త్రాలతో వ్వంసం చెయ్యడం ఆయన్ని సతాలు చెయ్యడం కాది అని ఆలోచించాలి. కునం భౌతిక 5దులమైతే 460 కోట్ల సంకత్సరాల భూమిని ఒక్కహ్రూటలో నామదూపాల్లే కుండా చేస్తున్నామని గుర్తించాలి? న నవల ౧... 7 అరుంధతీరాయ్‌ కె అనానాతత "16064బటుటి ఆయ0॥ప 047 రంల ల భష ' 7బంయ4064 7075640) ౧0 గ 10 0/47/4077 64256౪ 67 ఫ్‌ ఇగ ₹740042724770 ర్లో 220770 దల్యా! న ఖు ల శ్‌ “4674 70 1772462407 బ/07 ౭౮70) స 20007070 60000 64ణ ము. 2007౫4402౬ ౪0464 గంగ ౬09610... _ . (0762474 270 /0/424204 తడిగటడగి/ 22, 1947 "
/ జ శ్వుము ౨ చం దాభుకచట్రాప్తున్తు ఇజ్యా, కబట్టి నవా పవత ల శ శ ఏ చఅిిలో జ ఏకా క అగ ళం ల షు! శ్‌ +ః ం + ం తకమాయటిం కావటము [గందం శారా లతని + జీ న! జ ణు ళ్‌ ఖ్‌ జ్జ ణి త్‌ శ్‌ జ ళ్‌ న! ॥ జీ శ్‌ ( ళ్శి ఖీ క! క శ కి జ్‌ ॥ | ఉ ( ఉ శ "సీజీ ఆ బజృామ్మ్యానా నానో పజ డి ఉ వనజా ను హీ ' ఇల ఇ 0 ౪ 4 శశ పదాని హె ళల 8 జ టె య టీ క క! తీ ఖీ శ్‌ | 4 ల్‌ న న! = ల్ల శ జీ క ళ్‌ ళీ ఇకా లి ళీ ష్‌
- ఈ ళం 4 ళా . ౮ స్కా + / ళ్‌ | న ల స్య సట త వారీ జఏజ్రు 9 అచల సెంటి టి జ ల్లో ఇ ఫ్‌ న! శ న! శ 4 నీ ఫ్‌ న! లె హో టయ ళ ళ్‌ టీ క కీ జీ ఖీ శి క ఖి 4 శ శ ఠి స! శీ తీ | ఇం ఠి 6౮ ఏకరువు ఇళ సల అలా అస్త్రం అ ౯
కలత యము [గ ఏ1 1౧ పీప్‌ంచ శాంతి కోరుకుందాం శీరికన మరో నాలుగు పీసీకాలు నో [డా] అత ం $ 9 “ళా ఆలో జూ " / మంటలలో హీరోషిమా షిన్‌ మూడు చక్రాల సై ఉల గట 41 టం. ల తళ. 2 టీ ౨. “శ గ్ర క న్‌ (గగ సః (4 శ క్ట త్‌ / గతో గయ జ్‌ / దనన సు. వమా కహా. క = య. టం లో య డలం సో సళ లో సంవ ర త్తం 44 / స్లో /,/// కీ“ యి యు | య గ గ కడ వే క సా € ల్‌ ,.' ం _ /గగస/ లో జీ, . ( గణం, రో క స్త ఖీ! న జ. వో అం జీ కి" ల్‌ నీ లీల లీ 7 ల గ్గ గ న ర య మీ ళల అలీ లం ల ళో గో గ్‌ (౫ లో / “4 + - / వ్‌ 41. (|, టో యో అ 9 2 +లొ మః ఆ ర గ గ్‌ 4/. | స. ఃః /4/ శీ / / 'జై జం. | టి తలం ల? మెంత -- ల్‌ గ గీ (“| _ శూ జీ గ. ీ |. జా! న స న / న్‌ , | | లో క గ్ల = కే 7లో ఈ "క _ " శౌ గ ( / అ, లీ! రోభో గో స ట్‌ య తా స డే గో |. క 2 కడ 1 న్వ్‌్యై గో // గ మతో లో “జో న న లా గ న్‌ గ్ర టక 1 ౧/6. 27.. మ య లం వ్‌ నత్తా “, వ 4 ో కో క్‌ ళా , తలి . ల కు అ యా చం. ' స. గ ఈల ర “లా (//% 0. రి ణో గహ ఖో కన జనవిజానవేదిక (14 శరస =నవజనవేదిక జోయ్‌ న ; సదాకో, కాగితపు పక్తు వ్రాణమిచ్చిన ఐనుగులు సడదాకొ, కాగితపు పక్షులు యుకియొ త్సుచియా న ఎలినా కోయర్‌ = లో "ఈ న కే | (| ౯ క ం న. ||| జా ల! వ క శే ర్వా జః స్నో లాను ఇట్లే! ల // లో ఇస ళ్‌ ౯ న్న్న క స్వా ఉమ ఇ ఖీ ఆ న న నా లా య | వి గ్‌ . న్య ల ము త్‌ కక గ క షో (క శు ఘైన్స షు త. వ క క్స్‌! మై! కను లల వ న జా శి లి షయద ౧ ౧లో కు సతకథత ము / | ౧౫ (1 న [చి ఉ త తో ణు శ్లోశీటో జనవిజ్ఞానవేదిక 2410వ జనవిజ్ఞానవేదిక
- మవసు ఫౌండేషన్‌ __వపకంపల్య సరగ 6టాా(గదు గల! __శపంపం (సంలు ముంలు కషంయిం. తంల | ౧౧౬౧ తాం నిను డా వినని!
మాము ౧౯న కక చం తా రర చాన __శయారుచేపివది (0౮౧11౧౦ ర అననన అాంననననననననననననన్‌