Telugu ప్రతిజ్ఞ - anilvaranasi/indianlanguages GitHub Wiki

న. గా! న రా ఇ ం 6 న్‌ ॥ క్‌ ల కతా " ళ్‌ జా ” న. న్‌ 1 1 అకా _ చి ॥ ” ర అలక స్టే ఇం పటాని 1 లు శ జ్‌ + శా శ్‌ లో మ్‌ “ఛి, క్షే | , న చి శ - టా ॥ లె ం ఎ తళ శ! కా! శ [| చల్‌ ఉం. స్యా న న 1 _ తి త కవ ళ్‌ చ్‌ | ఇ 2 ఈ ॥ ఈ సై ॥ న ఃి లే లీ న్‌ ౪ ళల ౨ శా నా శే య = టీ లా శ బ్‌ అమ ర [౯ వ. క యత. యు కు ఖః కా . ( యట కం పతి ల క్‌... జ ళా య హా . కా క. జ్‌ న . లు | క్‌ | ఎ ఆఆ లల ఎం కొడం? స | / శ రే గో ఒ ౯ (. | - ౯ ॥ జ" క్‌ 1 వారో న... సం... | వం డో (1 ॥్‌ క జ. 4 కణ చ శ్‌ ఈ శ్‌ క గ్‌ న! శవం” నం / “1 డు: ర కలం - ల మేం. ః॥ 4 (| క యు ఏ 2 ణే ర! _ తంతును... రర స కా కో .. నర క నం - య నవలలు ల .. నా. ద 5 స ష్‌. స్‌? రూక యు. “గ టల్‌ మూ + య క ఊఉ ళ్‌ శ్‌. | య్‌... ్ల | - (| న డో న్‌ హీ ఇ సు . - న! అ -1 లు ఖర్మ వట లా. కా ప్త కా న. గ కు. = శక్తా సే డ్‌ అ గ | ల్‌ - క ఇ , ఖా _ క ల , - ( “అలీ , గ న న్‌ వదన వనన నవ మం ) న్న 0 '' జ. | - షీ? ॥ రన. 1 [ (| ప టక టే టీ న 5 టా టి ళల ః , 4 క” థొ | న. శ్‌. వసం ( ర వల దంట య ఇవ క నవా కంకి లో ల్‌ య. సా , య ఖ్‌ అః శే . న టో హయం య రల పయ ర న జ |. ఉశాన ఇ వ హా ఆ గ చా ఉడ్‌ రట. ఈ . జా య. క న కస. - చ | ఇ ల ఖ్‌ ల మ్‌ శ్‌ ణా శ న = ॥ కు పం లవడ ల / న క... తస వ న... సె సం క లా న! ఖా. £్‌ టంట? లా వ. న నం క పష లలి ల ఇ . లే 1 న్‌ ॥ శ క్ష హం వ యఖ ల నం యనరయయ కక స ఉం ష్ట్ర | గా నీచ ర ఉశవ। | ల ల న. + క వ్‌ నం ల. త్‌, గ్‌ కాం రగ గా ॥ ( ఇ న. ళా ( ఛ్‌ నం ఉన. యం ॥ కహ ట్‌! ే రాం ప క ళం క | | శ న్‌ - శశి చ. రా యా “పమ లన. ని రోం. వచం క న వయా ల.. . గా | ఖ్‌ అ త తనే. ౨ యం నేరు కరగ నలా: - క. 7 న్‌ా శే ళీ , యల య! నతన క న. న్‌ వప యం. న్‌ యం | ల్సి /| క్‌ లే లుల చతు లా క లు ౯ క లాలన వనమున ట్‌ సకవు ర. యం లం. శ క్‌ న్‌ ” క న భయ ౯. ర. ల్ల వ్‌ ఇ రు కళ లతల వ 4% ళో యక ర యు న ర 2 ఇ ం ల | వా నల. ప తు అకాల లర అల ఇళ శ ము. ల యనం. ట్‌ డల న ౨ ఫ ల 1 ళు తె = ణ్‌ "కం! య యమకం యట స రుల. తయన య వన 1 | స్‌. న (= క ఆ శయ? ..! త న! న సా మనక | న యయ. న... ల స యయయయయయరా. స ఉక _ నే ర్‌ [క + ల శన ౧ యన్‌సడ జ ప క్షా శ క న + శ ॥| గ + దధ స? అకా ళ్‌జగొ రల న్‌ ఇ య ర న న ర యం శనం నం క క. 'భంగరణయయుద సే మళ క ర ౧ ల లా "త్త రే కం! లక స యం న. అల న కళ. నం యే వి పం అలసి ఏ) తగలని నజ కం ఈ జత ఇ . బే పయ చస నం చం. నయనా ము డక. యయ (| వ భ్‌ వ శ గరరా ౧ ౯ మ లను మం స న. (£ ర్తి కా స కా న. | శో , ళ్‌ న రట నకు... బం రాం లా వా వయం నల .-..... క్‌ క గం రు టయ... ఇ ల ౧ కళ అ లక వై నో (య లత ల్‌ పావై యీ భన ల వై న జ గం యర రం? ం య యంత నా. ప్త ఎ లతో టం నసలనా. చ్‌ శ యల యర ఉగ... ,. న ల్‌ మం టన ల. వలని నీ మ ళా య - కం ః గ్ర ఎవ క న్‌ నే ల - లీ శ సధ ర న గ "అలీ లా క ఖు | ల్‌ శీ గ గా వూ _ యా కా ల లా నవజ. క గా / 'క్యతళ్ళ శ్‌ తూ ం క యనం నా డు ర న. “| ళో కన క నకల లణన € = జు జ్‌ శ క? యాం రస శూ జా. ం “పకహాలాడ సవగ్‌ అననతరం కసం... స్ట క వం యవ? క. వః గ్‌ ల దయ. న క ౮ గం యం నం. కయ యయా సాయం షం | ఫై డే ర ను క న. యా. జక య! ధా ఆ ళ్‌ టం లే & లే రా లై. ఇ న్‌ | క (౯ యర సుం వభ తండ వం ను. రా రహా లా! తాలం పా యయ శ్‌ ్‌ కళ య యా న రి శం ఈ ల లాడ య య క గ ॥ లం సిని వక క ర కక. . - , ఇ /| శయ యం న జ య శ యా యల క క రంభ టు. టా ణి /| క లాంతి నం? వ. కా లం వ ల న కర్‌ క ర లక ఎ ప ల నిల. రో రంగ ఖి స క క జ. న క గ పళ! రంల న. / క ల అ గా న్ని - భా లయ. క యర న వం ఇ కాంతా మ తాత ఆ. _ 1 రా శై ిం- స! కవన + యం? ళ్‌ తి కాం ననా కో టి % , ఈ ఎఎ సో టర కట, లతా రట | తక లే ల సగ... - = ల ఎజ్‌ రు " _ క. ర గయ. యాడ 1! [5 | క. ణు ఎక్‌ = ల . వా. జై త లం వీ సం ళా లకు నీ ర. జీ జ = . రష నళ్యి' న నా క - శే ఇళ గ ల క వష 17 |. య 8 కా ని ఫ్‌ _ ఏవమ్‌ 0 రాత కన ఫం. సం రం! | | ల ఖః య! గ క్‌ న! న లి వా కనే / ల ల... వ టో! ల చ 1" సు 1. - ల ్‌ ళు టప ల న నా. శల లం = ల వాల7 లా శ? గ ల్‌ లల ల షీ (| ణ్‌ నా యయయ గా న... యు లం మిం షి. ఎకో క్‌ శ డం యల రం గె రా, _ డం. క భీ న్‌ ల క నక శ్‌ మ లి ప్‌. యయా ల అ న్‌ వా . ఎ శన లే - లలా? శేష. య్‌. వలం రో హక - అర సం ?.. జా న వ మం టం. వి. - త్త క ప టూ గ మసం యం య ల | హ్‌ గట! మ. య 1 జ ః డా జే క సం థం టం ాంన్వున నలక య ఇసక సరన శ | శ్రి | | వో. న లో అటా క. వం తై లవ్‌. న. న ల న్‌ గ శృ నం 2న లై గ్‌ చం ॥ _. నా న కా షా వ సిం ల న?

• టేకు క య సే ల ॥ న _ క ॥ ” £ లి య చేసా ల ప నన “గ్‌ా ం లి ల. [౬ నా! _ స ద్ద |. రల ద వనం లన ఎత. . లే ళ్‌ - - ప కో క్‌ 2% ల. క... క 1 న్‌ ం . తకం. శగా న న జ... కో కా శీ అంత. | క వ ల ॥ త్‌! కష స యం యి ల్తే తో . కక. క న్‌ా శః / రన నజ స్తతో 6 ళ్‌ నీ | యలు . ఆ చే - ౯ ... , వక్‌. / (న ఎహే రుం ఆ + నకం? న్స్‌. న యయ... గ ళల ఓ [ ం ం న. కు ళో లక నాిల్‌ క గ ॥ ఇ! ర టో యే [4 “అసమ క. టా ల! అ లే ౯ | (క గే. య్‌ వం వర క ॥ " ర కం రం యర హా ల = క - వ క్ష యు ణా సు స్‌ - క / న ర ॥ తకోలనే న్‌ _ లు రం." |. గ ఫ్‌ కక ళ్‌ త్త 1 1. £ " న్‌ చా” కే. జా రజా చ క వం | వం ఎ ల / ఆ క్‌ క. వ! గక! _ లన 1 ఖ నీ క శ ణా డా న్స ల ఇ” ల? + కా ఈల" స యా! య క్‌ / కం ఇ ॥ / కలు ప న (ర హై. ఎం టా మ, 4 1 నాక. శతా స. న్‌ కష వా కా గం కన 1 న్‌ ॥ _ ల “వ సర, ఉష కం? | . దా. శ జా నా వవానివే న య ను నడు వ తం. వ - వం ॥ న న య. 1 నే న్‌ టే | గలం ళు య హయడడాాలు న వ మల: ?. ' షం లా మ గం హటింత్నా నే 2 పసన క న్‌ (4 నిం యా తో ఇ ర కి హర కల..." ల టై లాం లిన్‌, ః ళం యయా? స యడ శ్‌ మా స నావను కం మాం వంక మ. | స ప! ల క రం షు. న డ్‌. క భట క గా, లలన న దశ శా క రథ ( _ లో | టంత | య రా డూ. యయ డే త ఆ లం నాట నక వు షాెవ్‌ క సయ. క క న లి = య్‌ క న న మండల ల... యదా. జే ధ. స టల కహ న క కం . స్తే మా ॥ - వి యయళయయనాం గా వళ ఎ 7 ॥ లా [ , న న న _ | నో జ న 1. న ' డయ యయా అ క - నహ న్‌సష. యాక్‌ కా తక శభ. ల మాలో ల ఎంఎన్‌ స. జ మ చంాసంంటా వు యం. హవన న్‌ నామ చే! క నడ ల్‌ ॥ ॥ ముండా. నం నాం మం ( కంకడ ల కం య లం న క న య న్‌ా ళు క * యయ. ఈ. ఆయనక 0 సం. లల క పా యయ స ర , క న ॥ భి సలల మా. ం హం" టి . ధక ర లాటా స న య న. ; అోడ్త. న. లత పస వం తో! ౨ /| “ఆత కలీ న 1 శ 0.7 రం యాస క కీ న క. 4 అ _ [ఈ , సఖ లల లా , న మ? ల ఓ లత ॥ టం? జ్‌ 2 వవ ్ళు థి క ॥ శు రయం నం చక రా (3 మక యేం??? రాం నం. కా యర ం ్ట హ్‌ రంల" . యయ. లా తోం? శా ర టిటింం _ రష జ కస డన తాయ కాం +. ట్ర/ తు యయ ల నాశోస ఎవం కకం య + యర కసం ర ఈర య ॥ తోం “శరం ఒళ్ళు - ! మ సం. ” ఎ “కంస స కు న నం. న్‌ న. సం. [1 | న్‌ వ మాల హం అనే క్‌ శ సం న్‌ జ యయ 1 న. ల. మ లాట లెంం మం సంలు... ఓ తం యయ. స స. న ర లంటే టక మా - క ర. యం టాం . వ ళ్ళి జ మ క ఇరా సే ర. జో స ఎ తు ల. శన న . రకం. ల్‌ ల్‌ శే న ర! యదాంళల ర. న్‌ శై చై. న యర కేన. క ము 1 ॥ ధు “ శ మయా లు సట చ య... శ శే య సత వ 1 ల శ యయ వ న సయ నడం స - స లీ శ ల రాన శవ _ శల ల్‌ . ఫా / మ నాం టం! |! ఎ ల 1 ॥| త య యన్‌ లం న డషరన 2. యే య మం = పం ఫి వయ న శే. చ క్‌ు లే. _ స్‌ సనా గ య యాం ల డర రారు. న్‌ ఆలా వా వ క ఎ ” హల. న ము ల కయ వే క జమటీ శద సవ “ల. ల ట్రో?- (థ్‌ జ య ళా మలయ్‌ శే ఫరా (నం / సల అ (1 చవ చీ వంతు కో లే మ లా 0 ఎండ్‌ డో దయయ క అత షి ఖ్యో లం శ శ తు. 2 ఏళ త్‌ (యాయ ల టి మిత చం “య. టా _ చ వ టే రం సం కరు. రా ము లం | ఎల క. ద్ద వ నన. సా నటే ఎ వాంచ శయ పు మ చ | యడ + | నా నన్‌ న లం / టల మ సళ న మ; సే క పంప టనే! ఇ చల రే 1 ం - | లు పల యకయంం ౧ [ అ. ం (| వేయని వ. శశ . న ఓ క ఫేన! రం ౧. ॥ లన యన! ఎత... గాం అంతా ఎట్‌ చ క కన య |. శం | లక మః శాత గ ర ఆ. వంత అడ డం! 7 న టు. కలం. స. - ఎల్లో న క సనక | వ వల పం? ల ॥ మా యా న్‌ ప వం తం. స్‌ త వప ? కటా వరం... న! | కరా పీక గాక భా! కలో ఉకభయోకు. | ౯ ల ల్‌ లే 51 టంలో య ఉట కక ... ం 114 ౯ యం సనన యాం ఒం సనలలి దా య ల త. వన హన శే గ కకం -'. 5 జ నై ॥ టం ణం ర్‌ ౯ ల గ . | క కో ఎఅభళ ౩ ల కేం న య శ ధన న. | యమా. ! సు మల్లీ లు ల్‌ + "హస"? ధన రువ బా చా. నే లం. కక్‌. ల వంశ న లలన | నం! గ్‌ క హః య యయా... క లయ నాలా రాం? శ | _ యల నరా కడు మా బల ఆ లాడ " | ఛ్‌ థి ॥ హస అం శ వా చ ల శ జ చి వాం క త లాలీ _ ॥ ా _ స?! క మం * శం శో క్‌సంనో ౨ టట గ్‌! టి పంల న లవ్‌ వ. వ మన య తో. యక న న దమయ కనను ము. యళ (౯ - ్‌ లి ఉనా లం ళ్‌ ్మ న్‌ థి? ర ణకర శం ఇ. ల న. ॥ టీ జ కో ర. స ధట టవ , శ గం ళం త ౧ ళ్‌ 0 మ! క య రంల! రకం. మేత పక. -. , క . స న త 12నే ॥ న / త. న తం టీ మో ఆ సే. ర మ , ॥ (| [న 7 ఆయా య. వది ఎ ఆహ ౦. ల. స తాం. వ ౧౯. యయ ౧ "నవ గో జ్‌ + శ కా లగ" ఇ ః నం లన చెపి లీలా కు సం ల ర టాం ర యా . కా శీ, ల రా య కల క కళ ర! సే 7! ర య ల దను” నర జ ర లాల్‌ ల నా శ ఫ్‌ నై నా న ల్‌ | గ ౯. శక. రా ల న కన వత జా కనా | కళ లా ల “అలో! న ర సిం; నారి [౯ త్‌. ళల క. ౩ క్‌ స? శభ వం నడా ల 2 యల మ ప భగ రవం ॥ ఫె ం ో్‌ా న. గ ై 7 క ల్‌ న్‌ అం శ _ =. + ౨4 ఇకక = లే క య అజ. శ ల . పా సతూ , చ క ను క్‌ . | గా టీల (7 వ్‌ హయ [య యు క. ను... టపక్‌ మ్‌ క (| న్‌ భభక్‌ ల పి అం న. ! ! యు , వ కతన యయ (౩. న - టా 1 శ ఇ వ సు మం? గ నల ర మన నట్‌ 2 ఎం | న నాయ న య వం! చ 11 ॥| నే న + యే! ఫ్‌ టు న. ( ఇ లం. నా. ల! క్‌ మ లం ల |. ! = ఫల ఓ న చక్‌ ఖం 4( డై వ్‌, న - లే మ... లం ॥ రక ల్లా నా నా ( వా చాలా _ క. న వయా. జే వాతో: వయం రి చూ న ల 1. ర్స || ల్‌ ల ర _ . టే కన | న్‌ ఖా ర శు నం ॥ ౪ ॥ సీ క. శ [| క ణా వనం - |. వం తు. టం చో ॥ యు గ | కాశన త శా ,సి ౯ కానా _ ల ట్‌ యం” వంత జ | శ వ. యాం... / తా! క్‌ హ్‌ రయానే డో ( ం గ. 11 నత్త. ॥ దన [! | ల టి. ఘు. ః రం చవ టం. ల లు యా. ॥ ఫ్‌! జే న ప ః. న యం మం రు శక " | ప జ త ళం యత్తు హి టై లం ల నగ - ॥ ఎ ంటు..! లకక వనే మధ ౭ య. భక స ఇ ॥ , ర య తి య భీ ను. | న కస స ల జ ౩ తళ. ం (లం సే - / ను || , యయ శ. . ం--వక కం; ల ఇన కా కం!" . నను ల శతక క క “రం ర కే వ న =. భి ఆ ఆ ॥. ఉట. ఆ 1 గ! న్‌ ఇం పళ్ళని చం ళ్‌ ॥ న ప్‌ కే 1 బుటక ఎ ల (. భల లంచం. జ. అ గ జిం య ౪ // యయ. . లే ౧ శనై జన క. స స హం స యమం. ॥ ల్‌ | / య - టర లల లన వసే శక ల క్ల ౨ గ. ఉన ఈ... క స. క ర. నము... గ్‌ షం వ. / [| వ. . ఈ శ క్‌ వ. |. యఘు న. . క. ల. కా చ య గ ॥| టు స స ం / వ చక్షు. లం క వ. థ్‌... లక్‌ స. శ ఖ్‌ ఎ అ. న్న లం లే ఓ ॥ యట య ల న / న . లాలు త న. ం న. | | శ్‌ ణ్‌ ల. యా జ. న క. నంత క్ల వఫఫీంంం | - సత లు న. వ నం పప కట న జు డే . న. ఉస = , తలే ర వ న్లో య క రాం. ల! ఇ షస ంం న్‌ మ న గెల . మహ. న 1 (ర కనక వా వి న వచో. క న నివు ళా! చలనం ళల” జ య న న లట య... ” . రాడ్‌? కా న రాయల [ వ హయ ని. క కష వం క స డా శ క
• | ర + కపట? న గ . క ॥ ః ॥ . సః మ యయా న న యు న్నా హర ౬ 1 ళం క న వయ అట | స్‌ శన డలం ర్‌ నెల న్‌ా - ల క్‌ షా స? / భి యస యం పక (వం న యం న ర ర యక వ. ళం ॥ లో భ్‌ ఖా . య కండ /| జ య + ( వ గ్‌ | ( గ్‌ ై సం ప టక కస గ. = డి? ల! న క స ౫ షి యో | స ఖ్‌ అకా ఎలాగ ఎ యప క య. / క యా! జ్‌ ఎళ్ళ = _ _ . న ళల. ల స్య క్‌ు కరగ క చ ళు వండు క టం 5 రకమా ఓ న. స్ట. క (శ గ ఎ ల. నః న? వ రాం ల్‌ సు జక న సరల గ్‌ = క రం... స. ర్త వలి ని టి. వ యయ. వ్‌ వ వ సనన స క టే లనే లే డా , మ. పం కహ య. రయ కు పా లంత యయా యం... ఫల న్‌ా ఈ ోంటతంంల్తా ల టు. శశ య ః [ . న్‌ా శా ళు! క శ న సం - . య ఆల క కా క క. చం వ క్‌ లాం త లం శ ౨ _ గ్‌ హన వల డడం . కే ౯౯ క ర క స న. హం... న కం హాల రావటం" వ ళ్‌ క | క డయ యక క క - ॥ _ శే స్ట్‌ ల ల... నలక క. _ యవి న్‌ 5 సళ ల | చా కక లలన మ ఫస | యా చక ల పెం ప్త 2 కయ. వ ర్యా రం వ, ఖమ = ఆ జాంాసా ర య క | స మ్‌ క శాం భమ య య క క క! వ ై యా భగ ల్‌ న. =. యం? -- క. త న. త కం ౯ కక (న. య వళ కు న యయా నా. పలా న. ' అయితేనే కస ల. అయ ల ర క వం ర న న (రకం రం రం 2 నభ రకాలా అంకాల న లా శష. నం క స ల... న క క ల కత భా సాం ప యల తే గాం న స. యాల వ న. క స య ల లో క వ కక క వ క రారా కసా క య ర. య సర ౨. క | న్‌ ( వ ర “| , _ షక! ట్ర యాడ... సా న్‌ ల్‌ జ క త్త హా గ గంతా న న క డన ల ల.” (|. మ | స్‌. ల దంల “వతం భాకంన న్‌ య షస సంర యం ఆ నమా శ ం” ; ః | క్ష శాం లు 4 + హర్‌ నక గై న ల కయవిల క్‌ ఇ న లువ వ. జే భే స్వ లకీ య 2 1. ్త . కన ఓ ణా తి " ళ్‌ ఓ ల! ళీ ఇ /] | , |! క శ్‌ న . ॥ స న! ళ్‌ టే | క్ల ల ఆ ల రా స్ట ళ్‌ గ్ర అ జు క్‌ ఆ క మ | ల్ల శ ల క భ్‌; త 1 | ఆ . ల జే ళా | వా " 1 ఖి శా | క / క్ట 1. ₹ చ్‌ శ - న్‌ ఓ ల కే క క్‌ / " _ ర్‌ తాత క ర ఎ అం 1 _ ,ం షా 2 |" టాడా. య క్‌ శ త. న! లాలు టా ల కానా నా శా శో యే [= త లా ॥ వై | శీ -ా ఏ క వ! ఎ. కా+ జా శే మ్‌ ర్‌ 1 జ ప! న ఏ. నాన జా త్‌ నా జ _ క చే ( | లు కో మ ము లుం న లం నా గో 4 జం త్త ళ్‌ న్‌ ల ష్‌ న! ౯ న ను. హ్‌ ఆ ఇ ॥ ఖ్‌ - | గ్‌ త అజో జ. ౯ జే ీ ॥ ఓ 2 ఇ య ఖ్‌ అ ( యాల న తం ర. ఇ కుం 5 క్షీ వ. ల , ఇతే చై | 4 యాక్‌ స ఆ టా ఇ ఆన శా జో స క. క్‌ _ = ౯ అ కం ఆసా ఇ జ నం | ల తా | జు. ॥ గ్‌ జ్‌ య * గ గ్‌ నాలను

(పతిప్ద భా (నవల) రచన : [పేమ్‌చండ్‌ అనువాదం ; 5, జీ, ఆచార్య అభా | విశాలం ఉజ్ఞావంగ? హన జాన్‌ భవన్‌, 4-/- త్‌ ల్ల ర్రో హైటరాదాన్‌. ర్త ంం్‌ వం బట్‌

ఆతచురణ నెం. 1818 (ప్రతులు : 2804 మొదటి మ్ముదణ : ఏటపిల్‌, [8560 రెండవ ము్యదణ : అక్టోబరు, 1857 ర ణం మూడవ ముుదణ ; జూన్‌, 1062 యో్‌ళ' వోల్గవ ముద్రణ : మే, 186? ఐదవ మ్యుద్రణ : ఆగస్రు, 19076 సీ! ఆరవ ముద్రణ : ఆగస్తు, 1088 | రా ( టిల్‌ చిత్‌ : 3. నాగేశ్వరరావు 2ంటంటపె (ప్రతులకు : విశాలాంధ్ర పన్లీషింగ్‌ హౌస్‌, శీ.1-485= విజాన భవన్‌, బ్యాంకు స్ట్రిట్‌ మో ట్లు హైదరాబాదు=లర్‌060 (01. విశాలాంధ్ర బుక్‌ హౌస్‌ విజయవాడ, హెదరావాదు, అనంతపురం, విశాఖసట్నం౦, హన్మకొండ, గుంటూరు తీరుపతి, కొకినాడ. శక3 ; 81 = 7098 = 064 - 4 కమి. న కకత కనన ప. ముదణ ఏ నాగార్జున ఎంటర్‌ పైజెస్‌, విజయవాడ శీ

22 ఆఅ౦తలతం శ్రీ ఎస్‌. జి. ఆచార్యగారికి ఛశశయన (పోత్సాహయి లేకపోశే, ఈ అనువాదము లేకుందేది... ఈ అనువాదరూపము రారకుండేది... ఫి ళ్‌ ఖ ఆచార్యగారి ఆప్యాయత, ఆఅ వూత... తొలినుంచీ వెలుగును చూపించకుండా వృంకు... అసలు, నాకే రచనాఖవిలాషలో దారీ ఆన్నూూ కనిపించక పోయెదేమో 1...ఏమో $... క్‌ త థి అందులకే ఈశయనకు నా నమోవొాకములు ఎల్లప్పుడూ |

నే గ్రాం! ఆర్యసమాజ మందిరములో అమరనాధ పండితుని ఉవ సన్యాసం మహా అనర్గళంగా ఉరుగుతూన్నది. (శోతలంతా మంత ముగ్గుల్లా కూర్వొొని పింటున్నారు. “ఆ ... ఎక్కడో క్రంఠతాబిట్టిన స్నీిచ్‌ఫో ఫొసఫెసర్‌ దాననాద్‌ కా స్త ముందుకువొంగి, అమృతరాయ్‌ చెవిలో అన్నాడు. ఆ స్పీచ్‌ వినడంలోనే లీనమైపోయివున్న అమృతరాయ్‌. మిత్రుని. మాటను వనిపించుకో నేలేదు. | “వీని వాటంచూ స్తే యెక్కడో బట్రీపట్టుకువచ్చిన బాపతుగానే వుంది. శుద్ద దండుగే యింక కూర్నోవడం 1 "బెన్నిస్‌కుకూడా "టెమ్‌ అపుతోంది .__. మరింత విపులంగా అన్నాడు దాననాధ్‌, అప్పటికీ మిృతుడు వులకలేదు, పలకలేదు. అలా. వొక్క కణం గడిచింది, “ఈ6....నే నింక వెళ్తానోయ్‌ 1” __. మ్య్యరుని భుజంతట్టి, లేస్తు న్నట్లు నటిస్తూ అన్నాడు. వుంుచిపో __ అతనివైపు తిరగకుండానే తిన్నగా జవావిచ్చాడు అమృతరాయ్‌ు, “మరి.....నువ్వు? యెంత సేపటివరకూ యీ గరుడసేవ? “స్పేచ్‌ సాంతం అయ్యేవరకూ...” సూటి అయిన జవాబు మరింత చీకాకు నిచ్చింది. “సరే....యేడిచినకే వుంది 1 ........ ఇంకకీ అఆ స్పిచ్‌లో ఏముందీ? వొర్ధి చె త్తతప్ప 1 వూరికే ఎకొ్క్కఎలు చదివినట్లు...” శ ర్‌

• అద్బి....పో నీలేవోయ్‌?[

“అయ్యొ రామ 1 యీ మహానుభావుడు అస్పుడే ముగిస్తాడనా? యిలా గంటలకొద్దీ వొగ్గి వొగి .... అయినొ _... యిడే౬ లెక్సరా? వొత్తి డంపుళ్ళపాటగానీ। ఇ ం4 4

“ష్‌__అబ్బ ॥ మధ్య నీ వాగుడు యెక్కువై పోయిందేమిటి ? సీ కి ష్టంలేకతోతే శేఘంగా దయచెయ్‌. స్పీచ్‌ సాంతం అయితేనే గాని నేను కదలను.”

“సోన్సీ నాకేంలే ౭ ఆఖరికి నువ్వే పశ్చా త్తాప పడతావు. ఇవ్వాళ "ైన్నిస్‌ను (_పేమగూడా వస్తుంది. తెలుసాళో

“ఐతే, ఇవ్వాళ్నికి క్షమించవలసిందన్న్నానని ఆమెతో చెప్పులో

“ఆల....మధ్య నాకేం పట్టంది స్రీ క్షమార్భణలన్నీ అందిన డానికిలో

“ఒద్దులే బాబూ, వొద్దు 1 నీ ఇంతో పుణ్యంపుంటుందిగాని నా ముందు అతి శీఘంగా యిక్కడ్నుంచి కదులు,

కాన్మి ఇంతమా(శ్రానికే కదిలే ఘటంకాదు దాననాధ్‌. గడి ళభూరంకేసి చూచుకున్నాడు. మొఖం అటు మరల్చాడు. మళ్ళీ అమర వాధ్‌ పండితునివై పు చూపుల్ని సారించాడు, ఐతే యాసారి సారింపు అంతా ఆ పండితుని వుపన్యాసంమిడికి పోలేదు. అలా వుపన్యసిస్తూ వుం'పే, కదులుతూవున్న ఆయన అఆ పొడుగాటి గెడ్డంమీ3క్షి పోయింది. ఇక అదీ ఒక తమాషా దృళ్యంగా కనిపించేసరికి మరింక వూరికే యెలాగ కూర్చునివుంటాడు ? అమ్మాతరాయ్‌ చేయి గిల్లుతూ అన్నాడు : “బహి అటు చూడుము సోదరా 1 శ్రీవారి దిర్హ గెడ్డరాజంబు యెంత ఫవొయలుగ వూగుచున్నయదో । అద్దానిన్‌ అటులనే చేతన్‌ బట్టి .... బోట్స్‌

అనా! ఎంత అభాగ్యుడివోయ్‌ 1 ఇలాంటి చక్కని వుపన్వా పాన్నిఐనా విని ఆనందించలేవు. పెగా వొట్టి...” అంటూ. చిరాకుగా చూచాడు అమ్మృతరాయ్‌,

ఠీ

ఆటు అమరినాజ్‌ పండితుని గంభీరోపన్యాసం కొస్త తగ్గు స్థాయికి వచ్చింది, “సోదరులారా । అసలు నే నీ రోజున మీ అందరి సమ్ముఖాన యిట్లా గంభీరోపన్యాసా న్నీవ్వడానికి రాలేదు...”

*మరి.., ఎందుకు వచ్చినట్టు 49 దూడ గడ్డికోసం కొబ్బరిచెట్లు ఎక్క-డానికా?”ొ ___ దాననాధి మెల్లి గ అన్నాడు.

“*అదీగాక్క చెప్పవలసినవన్నీ చాల అయినవి. ఇక కౌర్యా చరణకు పూనుకోవడమే తరువాయి. ఆ తరుణం నచ్చింది” _ పండి తుడు తన ప్రసంగాన్ని సొగిస్తూనే అన్నాడు,

“"మరి....తమరింకా చెప్పడంలోనే వున్నారే ౯ ___ దాననాథ్‌ మళ్ళీ గొణీగేడు.

“సరే ఇక ఒక సంగతి అడుగుతున్నాను. ఇక్కడ యింత మంది మహాశయులున్నారుగదా. వారిలో యెొంతమంది పత్నీవియో గులో --- కాస్త దయచేసి చేతులె త్తండి చూసొనూో ఎ అమరనాధ పండితుడు సభికులవై పు కుతూహలంగా చూచాడు.

“ఒక్కసారిగా యెన్నో చేతులు లేచాయి.

“అరే, యిక్కడున్నవాళ్ళంతా. విధుర సన్యాసులేనాఖొ _-- దాన నాద్‌ వికౌవిక నవ్వుకున్నాడు,

“అయితే యింతమందిలో _ వైధవ సభూతాఎకి బ9ి అయి: పోతున్న అభాగినుల్ని చే బట్టి, కృతకృచ్యులు కాగల ధీశాలురు, కార్య శూరులు యెందరున్నారు? కాస్త చేతులె త్తండి.”

“అర్నే ఏమిటి విచ్వితం । యింతవరకూ. లేచివున్న చేతులు గదిగబ. వారిగిపోయినయ్‌ |! ఒక్కటీ కనబడటంలేదు ౪? మన యువక్త (ప్రపంచం యింత పిరికిపందగా .... యింత క్పరవ్య శూన్యంగా .... అబ్బే, లేదు లేదు అదిగో, యేదో ఒక్క. చేయి లేచింది అడే చాలునా మన పరువు ప్రతిష్టలు నిలబెట్టడానికి * ఇంతకీ యెవరిచేయి అది ? అందరి చూపులూ రివ్వున అటు పరుగిడినయ్‌ ___ ఇంకెవ్వరిది. అమృతదబాబుది ।

“అరెర్మే. యిదేంపని ౩ దించేయ్‌, దించేయ్‌ 1! _” మిత్రుని చెవిలో గాబరాగా అనా ఎడు దాననాధ్‌ 1

గ్‌

*పన్విట్రీ * దించేయడమూ ? ,... ఒక్కంసాొరి ముందుకు చొచ్చుకు పోయిన (ప్రవాహం యొక్కడై నా వెనక్కి వెళుళుందా ఫి ఆ మంద స్కితంలోనే యేదో వ్వుద్రి క్షం మిరమిడలాడి పోయేలాగ _ జవాబిచ్చాడు అమృళదాబు.

అటు అమరనాధ ఫండితుడు నభవారి నుగ్దశించి. పలికాడు “ఇంత (బహ్మాండ మైన సభలో కేవలం ఒక్కచేయిని చూస్తున్నాను. అంపే, యింత ఇట్లాంటి మహాజన సముదొయంతలో ఒకే ఒక హృదయం పున్నదన్నమాట. తక్కినవన్నీ పాషాణయులేనా?ః *'

“నువ్వుకూడా చెయ్యెత్తు, దానూ ౩” అమృతరాయ్‌. మిత్రులే ఉతుుకం౦గా అడిగాడు.

“నా కక్క-ర్తేచులే. ఆ టోడిగొప్ప 1” -_= కరుకుగా జవావిచ్చాడు

“మ్రూ చారా, మరిం 'కేచియ్యా లేవలేదు. సరే, యింక మీ ఇష్టం. బలవంతం పెట్టడం గూడా సాకు భావ్యంగాదుం మతే ఓక్క విన్నసం మతం మీ కందరకూ మనవిచేసుకుంటున్నాను. ఈ రోజున మీరు విని సటువంటి మాటల్ని మటుకు మరచిపోవలదు. మనస్వులలో వుంచుకుని యేనాటికై నా మరల ఒక్కసారి అలోకనం. చేసుకోండి. కాని యీనాడే యిటువంటి వుత్తమ సాహసాన్ని చూపిన అమృతదబాబును అభినసందించ కుండా వుండలేను । ఈ వీర యూవకరత్నము తస్న్పక తన. (స్రకిజ్ఞైస నెరవేర్చుకొనుగాక 1" అంటూ పండితుడు వేదికమీదీనుండి దిగి

సభ సమాప్తి అయింది. 1పేక్షకులంతా ఎవర్శితోవను వారు పట్టారు. అమరనాధ పండితుడుగూడా అందరిదగ్గరా శెలవు తీసుకొని అప్పుడే వెళ్ళిపోయాడు. కొని ఒక్కవ్య క్తిమ్మాతం అలాగనే కూర్చోని పుండిపోయాడు. తలవంచుకొని కళ్ళు మూసుకొని ఏదో ఆలోళిసో. అతనే అమ్మతదాబు |

బియట నిలబడి యెదురుచూసోన్న దాననాధ్‌ మితుడెంతకీ రాకపోయేసరికి = మళ్ళీ లోనికి వెళ్ళి గట్టిగా పిలిచాడు. *ోఏం ఖీష్మ బాబూ లెక్చరింకొ వింటూనేవున్నావాణో అని,

వి

ఉలిక్కిపడ్డాడు అమృతబాబు. *ఆగ....లేదు.. ఇదిగో వసున్నా .. ” అంటూ లేచాడు.

ఇద్దరూ బయటికి వచ్చారు, బగ్గీలో కూర్చున్నారు.

• అవునుగాన్మి ఏమిటీ నీకీ వేళ పుట్టిన బుద్ది ౨. ఆఖరికి అడ క్కు.ండా పుండలేకపోయాడు దాననాద్‌. అసలే యిందాకట్ట్నుంచి. ఆతని కడుపులో ఎలుకలు గొలికేస్తున్నయ్‌ ।

“ఏముంది శ? నీకు పుట్టనిబుద్ది నాకు పుట్టింది. అంతేగా ఫొ

మరి,....(పేమ పంపే యేమంటుంది $

“ఏమంటుంది ? భేష్‌ అంటుంది, భేష్‌ భేష్‌ అంటుంది. అసలు ఆమె అలాగ అనుకొని తీరాలి గూడానుః; యేమం'పే మి(కుడన్న వొడు తన కర్తవ్యసాధనకోసం _ తన జీవితధర్మ నిర్వహణకోసం = చీక్షవహిస్తే యెవ్వరి హృదయంలో ఆనసందతరంగాలు అల్లాడవు దానూ? ””

“ఇంక చాలించవోయ్‌, నీ వర్తన । ఏమిటో మహా ఘనంగా పొగిస్తున్నావుగానీ _ నీవం'పీ పేమ "కెంతటవాణమోా సాకు తెలియ దనువున్నావొ ? నీ వందించే (పేమలేఖలన్నింటినీ కూర్చు౨ కంఠతా పట్టుకుని = సుమారుగ మూడేళ్ళనించీ _పేమ _పేమజపమేగదా చేస్తు న్నది. ఇంకొ మూడుముళ్ళూ పడలేదన్న మాటేగాని యి బిస్త ఆంతహ తేలుసు. మీ ఇద్దరూ వొకరికోసం వొకరున్నారనీ। మరి, అలాటస్పుడా నీ ఈ పిచ్చి వై రాగ్యం౦ ? అసలు, అటువంటీ్‌ అమూల్యమైన రత్నాన్ని జారవిడుచుపున్నావూ అంటే _ నీ జీఎతం యింకెందుకూ కొరగానిదై పోతుంది. ఏమిబో మహా కర్తవ్యసోధనం. జీవితధర్మ నిర్వహణం ....అంటూ నడుంగట్లావు గాసీ | అయినా యింతకు ముందేనాటినుంచో హృదయసఠంమిద అధిష్టించుపని ఆరాధిస్తూ వసోన్న _పేమదేవతను యెలా (తోసిరాజనగలపుతే ॥ నాకు తెలియదు గనుకనా ఖో

“అది కొదు దానూ, ఆమెను పెళ్ళిచేసుకునే హక్కు నాకు లేనేలీదని యివ్వాళనే నా అంతరాత్మ అర్థంచేసుకున్నది సిజంగా ...=

త్రి

ఆ అమరనాధ పండితుని అమృతవాక్కులు, ఆ అనురవాక్కులు =. నా హృదయంలో చక్కని జానోదయం కలిగించినయ్‌.”

మళ్ళీ ఆ అమరనాధుని "పేరు వినేసరికి = దాననాధ్‌ ఆముదం తాగిన మొఖం పెట్టుకున్నాడు £ “అదిగో, ఆ గెడ్డపాడి సంగతిమటుకు నా దగ్గిర యెత్తకు. ఎవడో కోన్‌కిస్కా బిట్టరాయుడు బాగా కంఠతా బట్టుకువచ్చిన స్పీచ్‌ విని యేమేమో అడ్డమైన (ప్రతిజ్ఞలూ సయడమా ? 'మొదటి పెళ్ళాన్ని పోగొట్టుకున్న (ప్రతి మొగాడూ మళ్ళీ పెళ్ళి చేసుకో దలుచుకుం'టే మొగుడుచచ్చిన ముండనే చేసుకోవాలి & ఇదీ వొడీ బోడి సిద్దాంతం 1 నీ గొడ్డు [పతిజ్ఞాను [; బేష్‌,....భలే బాగుంది. సంఘాన్ని మరమ్మతు చేయడానికి భలే దొడ్డవాబ్ను బయలుదేరేరు [౯ వికొవిక సవ్వాడు దాననాట్‌*

“మరి న్యాయం యిదే 'ఘోాషిస్తున్నదిల”

కర్టసి మీ న్యాయం పాడుగాను ! ఇలాంటి మీ న్యాయ మార్గంలో నడిస్తే - యింక వేరే ఏమీ చెప్పనక్కర్లేదు _ కుక్కతోక పట్టుకొని గోదావరి యీదినళ్లే ॥ అదీగాక = నీలాంటివాడు చొక్కడూ బయలుదేరి చేయగలది యేమిటీ అంటాను. ఒక్కటి మాతం తప్పక జరగవచ్చు 1 అదేమంజే, నువ్వూ ఒక పిల్ల సంస్కార్తవని "పేపర్లలో పెద్ద హెడ్డింగుళ్లో పడవచ్చు అంతేగా ౪

ఈ మాటలకి, అమృతరాయ్‌ు అలా ఒక్కసారి తల పంకిస్తో చూచాడు, గంభీరంగా జవాబిచ్చాడు £ “నువ్వింకా తప్పుదారిలో పున్నాపు, దానూ 1 మ9షి అన్నవాడు ఒక్కడే అయినప్పటికీ అను కున్నదోనికంయట అధికంగా సాధించగలడని _. నువ్వు తెలుసుకోలేక పోవడం నాకు చింతగా వున్నది చారి.తకో పాధ్యా యుణ్న్‌ అంటావు. మరి ఇంతేనా ? .... ఒక్కసారీ లోక చరిత్రనంతా తిరగవెయ్యి ఆనికాలం౧ నుంచీ .... ఒక్కొక్యారిగనే పాటుబడిన మహనీయులు ఎంతెంత గొప్ప గొపు నిప్ల వాల్ని తెచ్చారో నః నువ్వే 'తెలునసుకుంటావు । గొతమబుద్ధు డెవరు ? ఒకడేగది ౩? అటువంటి మహత్తరమైన బౌద్ధమత సిద్దాంతా లను నిర్ణయించుకున్నదీ తొల్నిపచారం గావించుకున్నదీ - అలా చొంట. రిగా చెట్టుకిందాం చేమకిందా కూర్చునేగదూ

10

“అలాగ ఆయన జీవించివున్న కాలంలోనే అలాంటి వొంటరి వాని'కే _ సగానికి సగం దాసోహం అన్నది. తెలుసా ౭ అంతెందుకు మరొక్క విషయం : ఒక్కొక్క వ్య క్తి చేసిన కృషివల్ల నేగదా సామా జ్యాలకు సామాజ్యాలు కాల[పఫవాహంలో కలసిపోయినా, ఆ కృషికర్తల "పేర్లు మా్యతం కలిసిపోలేడే4 "ప్లేటో అంకే ఒక గొస్ప వ్యక్తి “పీరు అని చాలామందికి తెలుసును కనీ. ఆతని దేశమేదో యెంత మందికి తెలుసునంటావు ౩? ఇక నా సంగళా ? ఒకణ్నీ వ్య క్రిగత౦గా ఏమీ చేయలేకపో తేఫోవచ్చును అది వేరే సంగతి. కాని వ్యక్తి అన్న వాడు ఒక్కడూ ఏమీ చేయలేడం'పేమటుకు నే నొప్సుకోను. ఇంకా ఆఖరిక్కీ = సమిష్టిగా కూడిన కోంతమంది అయినా యీమీ చేయలేక పోవడం జరగవచ్చును.” అమృతరాయ్‌ వాక్కులు యెంత గంభీరంగా వున్నా మో అంత గుంభనగానూ వున్నయ్‌ $ పూసగుచ్చి చెప్పినట్లూ వున్నయ్‌,

కౌనె తే దాననాద్‌కు మటుకు అదోలాగ కనిపించినయ్‌. పాపం అతను చాలా సరళస్వభావంగల జీవి. తన జబీవితరథాన్ని సాధ్యమయి నంతవరకూ సరళాతిసరళమయిన మార్గంలోనే పోనిచ్చుకోవాలని అతని ఆశయం. అంతటితో నే అతని 30తో తృప్తి అంతేగానీ, ఏవో సిద్దాం కాలకోసమనీ, ఆదర్శాలకోసమనీ అడ్డ్గదిడ్డాలయిన కషాలన్నింటినీ వెళి నేసుకోవడం = అతను నేర్చుకోలేదు. అసలు సుతరామూ. గిట్టదు కూడాను 1 కాలేజీలో షపొ'ఫఫెసరు, పదిగంటలకు కాలేజీకి వెళ్ళడం, వొంటిగంటకు తిరగి వచ్చేయడం. ఇక మిగతా సమయాన్నంకా షికౌర్ల తోనూ, కులాసా కబుర్లతోనూ చక్కగా వెళ్ళబుచ్చుడం = ఇదీ అతని దై నందిన కార్య (కమం. ఎలాంటి వొడ్డూ, బెడదా నె త్తినసపడనటువంటి నిర్తీ త నియమావళి $

అమృతరాయ్‌ుమటుకు అలాగ్గాదు. చలిపిడుగుల్లాంటి సిద్ధాంతాలూ, ఉక్కుఊముక్క-ల్లాంటి నిగహశ కలూ వున్న వ్యక్తి. జీవితాన్ని సద్శ్విని: యోగపరుచుకోటానికి సరైన మార్గం యేదీ ? = అనేదే అతని నిరంత రాన్వేషణ | అయితే, ఎంత అన్వేషకుడో అంత సాధకుడు గూడానుం "పీరుకు మాత్రం సీడరు. అసలా సృత్తి అంపేనే అయిష్టం. పార్తీలు

క్షే

'మోసుకువచ్చే పెద్ద పెద్ద "పీచీలు వినడంకం పే, విద్యావేత్తలు అందించి యిచ్చే మూగవాక్కుల్చ్ని వినడంలో నే అతనికి మహా ఉక్సాపాం, అమికా నందమూసు । దయ అనేది మనిషి దగ్గర వుంది. కాగా ఎలాంటి వ్యసనమూ లేదు । ఆఖరికి కొంత డబ్బూ దస్కమూ కూడబెట్టుకుందా మనే తలంపూలేదు. అందుచేతనే ఏంవో తసకు వచ్చిన బహుకొద్ది "కేసులు వొప్పుకోవడం, వాటికోసం గట్టిగా పోరాడి గెల్పు తెప్పించడం- ఇగ్రీ అతని ప్లీడరీపరంగా వున్న పని;

కాలేజీ చదువు సొగిస్తూన్న సమయంలోనే అమృతబాబుకు వివాహం అయింది. ఒక మగపిల్లవాడుకూడా కలిగాడు, కానీ, భార్యా బిడడూ ఆ (ప్రసవకాలంలోనే అతన్ని దుఃఖంలో ముంచిపోయారు. అమృతరాయుకి ఒక్కగాని ఒక్క చెల్లెలు వుంది. ఆమె అంటే అమిత మయిన (పేమ. కొంతకాలంవరకూ ఆ చెల్లెలుమిమన్న వాత్సల్యంకొద్టీ తస పెళ్ళి (ప్రసంగానికి వాయిదా వేసుకున్నాడు కౌని, ఆ చెల్లాయి పెళ్ళి అయి అక్రారింటికి వెళ్గిపోవడమూ, యిక మరి కొదిరోజులశే అమ్మకూ నాన్నకూ కలరా తగిలి యిద్రరూ వారంరోజుల వ్యవధిలో చనిపోవ డమూ _ ఆకస్మికంగా జరిగేసరికి, అమృతరాయ్‌ు వొంటరి జీవితం నిజంగా అంధకారిబంధురమేు అయిపోయింది ।

ఇక అస్పుడు, ఏమీ తోచక దేశాటనకి బయలుదేరాదు. అలా 'రెండేబృప్రైగా గడిపి తిరిగివచ్చేసరికి హోలీ పండుగ వచ్చి కూర్చుంది. ఊళ్ళోనే వున్న మామగారు భోజనానికి పిలిచారు. అసలు అమృతరాయ్‌ అంటే అమితిమైన_పేమ అత్తారింట్లో. కూతురిని పోగొట్లుషన్నప్పటికీ అల్లునిపెపున్న అవ్యాజమైన _పేమను మాతం పోగొటుకోలేదు | అదీగాక, రెండో అమ్మాయి _పేమావతిని యితనికే యిచ్చి పెళ్ళిచేద్దా మని వాళ్ళ మనసులోవున్న ముచ్చట. అందుగ్గాను అమ్మాయినిగూడా చూపిద్దామని సండగపూట పిలిచారు విందు సెపంతో,

రెండేళ్ళకు ముందెప్పుడో అమృతరాయ్‌ (_పేమను చూశాడు, అప్పుడా అమ్మాయి ముఃళించిన మొగ్గ. కాని యిస్పుడో సుందర వౌంతుల్ని చిమ్ముతూవున్న వికసిత కుసుమం. నిజంగా-యి _భమర తుమారుని ఆ _రహృ దయం ఆరాటపడింది; అల్సల్లాడిపోయింది _

శత

ఆఖరికీ..ఏమీ తోచక్ష పోయినస్పుడల్లా అ తారింటికీ వెళ్ళడం, ఏ వేవో సవ్వ్యుం పువ్వుల జల్లున్ని హృదయంలో నింపుకునిరావడ౦=. ఇదే అలవాటుగ మారింది. తుదకు ఓరోజున అత్తగారు అనలు సంగతి వెల్లడించింది అల్లునిదగ్గర. అసలే _పేమావతి సౌందర్యానికి సుగు ణాలకి పిచ్చివాడై పోయి వున్నాడు అమృతవాబు. ఇక అంగీకరించడం యెంతసేపూ? నిజంగా-బీటలువారిన పహృూదయంమీద అమృత పుజల్లులు పర్తించినళ్లే అయింది; ఇక-వచ్చే ముహుర్వాలలో నే వివాహం జరపడానికి సన్నాహాలుగూడాో చేయ (టారంభించారు., తంతలో నే ఈ వేళ ఇంత ఆకస్మికంగా. అమృతదాబు యీ (పతిజ్ఞ పట్టాడు, “అయితే, నువ్వు నిజంగా ప్రతిజ్ఞ చేసినక్తునాఃశొ - ఇంకా అను మానిస్తూనే అడిగాడు దాననాధ్‌, క్ట “ఇంకౌ---. చేసినళ్తునా యేమిటి ? చేశను. అక్షరాలా జళాను. (పళిజ్జగాదు, దృఢ ప్రతిజ్ఞ [ఎ దృఢంగానే జవాం న్నాడు “మరి (పేమసంగతి ఇ దానూ (పళ్నంచాడు. *ఆమెక్రేమి ఫర్వాలేదు; నాకంటే చాల సుయోగ్యుడైన వరుడే లకసాడు!ొ “*ట్తరదై | ఏ౧? అలా మాట్లాడుతున్నావు యీ వేళ ? (_పేమఅంే కిరాజాకొటులో దొరికే. సరుకు అనుకున్నావా యేమిటి. ఇష్టమైతే కొనుక్కో-వఐడానిక్‌, కష్టమెతే మానేయడానికీనః (పేమ సొక్షార్తు ఒక బీజం. ఒక్కసారిగనుక నాటుకుపోయిందంటే, దాన్నిక నిర్మూ లిచడం కష్టసాధ్యం | నీరూ, గాల్కీ వెలుకురూ అనేవి లేకపోయినా అది జీఏసు౦ది. ఇక.__-(పేమావతిసం గతి అంటావూ ఆమె నీ కాదటోయే ధర్మపత్నియేగాద్యు నీ కింతకుముందెన్నడో అంకితమైపోయిన _పేమ రాశి ॥ అలాంటి (పేమైకజీవి నువ్వీనాడుచేసిన నిర్వాకం విన్నదంటే అమాంతంగా హృదయాన్ని _బద్ధలుచేసుకోదూ? నిజంగా 4 అమృత్‌, ఆమె (_ప్రాణంమీవకు తెచ్చావ్‌ గొప్ప ముప్పునుఃో ఇలా వినేస౦క్తి యేదో ఆలోచన అమృత దాబును ఒక్క క్షణ కాలంపాటు అల్లాడించి వేసింది. అవును తన విషయంలో తన కేవీ

'కెలాంటీ చింతాలేదు. జీవితంలో అతి (ప్రధానమైన దీక్ష వహించవలసి వచ్చింది; పహించాడు. ఇక దాన్ని స్మకమంగా నెరవేర్చుకోవడంలో యెన్నెన్నో యిక్కట్లు వస్తాయి. వాటన్నిటినీ యెదుర్కొని తీరుకాడు. సరే, అంతవరకూ బాగానేవంది. కౌని....౮పేమ సంగతి యేమిటి? ఎ--ఈ (ఫశ్న యిప్పుడిచ్చేటంత ఆలోచనని అప్పుడివ్యనేలేదుః ఆ ఆలోచన మరింత త్మీవం అయింది. అంతలోనే, (ప్రమావతిలో తను చూసిన మహోన్నత భావాలూ, విశాలదృష్సీ యేమిటో అభయ: మిచ్చాయ వెంటనే మిత్రునితో అన్నాడు. “నేనింత వరకూ భావి స్తున్న్యప్రకారం ఆమె విశాలదృష్టిగలదే అయితే యీనా సాహస కృత్యానికి ఖేవపడదు దానూ । పెగా---ఆనందిస్తుంది; ఆదరిస్తుంది!”

“ట్సయి, పిచ్చివాడా నీ వేదో మహాఘనకార్యం చేసుకు వచ్చానని----సంతోషం పట్టలేక నీ మెళ్ళో పూలహారం వేస్తుందని తలుస్తున్నావు గాటోలు ? అదెప్పటికి జరగదు అదీగాక, మరొక సంగతి! నువ్విస్పుడు యీ పతిజ్ఞపేరిి మస _పవ్వితమైన _పాచీన సాం్యప్రదాయాల్నీ, ఆచారాల్నీ ధ్యంసం చేయబోతున్నాపు. ఇందువల్ల నీకు వొరగేది యేమీలేదు. కాకపోతే, యేవో పత్రికల్లోమట్లుకు సీపేరు పెద్ద అక్షరాల్లో పడుతుందీ. అంతే । అవునే, ఈ రోజుల్లో అతి చూగ్గా పేరు పంపాదించడానికి యిలాంటివన్నీ భేమైన చిట్కాలు । కౌని, ఇటువ౦టిదం "కేమట్లుకు ఆడవాళ్ళకు యిష్టం లని తలంచకు. పైగా, 'పేమవంటి యువతి--యెంత సంస్కారాభిలాష గల దైనా---యిలాంటి పాపిష్టి (ఫ్రతిజ్ఞల మూలంగా తన నిర్మల యేమ ధ్వంసమైపోవడం సహించలేదు. ఆమె పతనానికై ఇంతకీ యీ ముసలం. తెచ్చావు బొ దాననాధ్‌ అనేశాడు నిక్కచ్చిగా *

బగ్గీ అమృతరాయ్‌ యింటిముందు. వచ్చి ఆగిందీ, అఆకను దిగి తిన్నగా లోపలికి వెళ్ళిపోయాడు. దాననాధ్‌ మటుకు-__తనని పిలిస్తే వెళ్లామన్నట్లుగా వొక్క నిమిషం చూస్తూ వు:డిపోయాడు,. కౌని అమృతరాయ్‌ తిరిగి చూడకుండానే వెళ్ళిపోయెసరికీ . భయపడ్డాడు; “ఏం....నే నన్నమాటలకి చివుక్కుమన్నాడా ౪” అనుకొని, బిగ్గీదిగాడు.

కేశ

“ఏ౬... అమృతబాబూ । నామీద కోపం రాలేదుగదా ? లోపలికి వెళ్ళి అన్నాడు.

అమృతీ తలెత్తి చూశాడు. అతనికళ్ళు చెమ్మగిలినయ్‌,. ఈర్షోీఫ ద్రేన్సిక్తి దానూ?.... పెగా... సీమీదనా కోపం? అసలు నువుళ్య తిట్టినాకొట్టినా నాకు కోపమనేదేరాదు. కాగా యితరుల పొగడ్తల్లో గూడా లేని ఆనందం అందుకుంటాను. ఇప్పుడు నీవు చెప్పినదంతా "కేవలం "స్నేహభావు తోనే చెప్పావని తలుసాను. అయినా, నేను "పేరుకోసం (ప్రాకులాడే వాణ్తీ్‌ గాదనీ, ఏదో కొంత కార్కాన్నే సాధించ దలుచుకున్నాననీ = నీ హృదయానికి తెలియక్రపో లేము!

దొననాధ్‌ అమృతరాయ్‌ చేతుల్ని (_పాధయంగా పట్టుకున్నాడుః

“అదిగాదు, అమృత్‌ ,--- మళ్ళీ ఒక్కసారి బాగా ఆలోచించుకో, ఎందుకూ అనవసరంగా ఆఖరిని పశ్చాకాప పడటం 9”

“అసలు, పశ్చాత్తాప పడవలసిన అవసరమే లేవు దానూ। నిజంగా నమ్ముతావో లేదోగానీ, ఈనాడు నాకు లఅలభించినసంత ఆత్మి కొనందం మరేనాడూ లభించలేమ, ఎంతోకొలం, మానసిక్త సం[గావం జరిగాక్క ఈనాడు యీ కుభ ఘడియలో నాకు విజయం చేళూరింది, "పేంమ అంపే నాకెంత (“పేమవుందో అంతకు యెన్నో రెట్లు ("పేమ---నామ్మితుని కొకనికి ఆమెపె వుంది. కానెకే, అతడన్నడూ ఈ విషయాన్ని వెల్లడించలేదు. “అయిన్మా అతని హృదయంలో ఆ (పేమజ్వాల దైనందినమూ ఎలా రగుల్కొౌంటున్నదీ నాకు తెలుసు, అటువంటి "ఘోంపరిస్థితిలో ఆ (,పేమబీవిని నిరాశపుచ్చడం చాలా తగని విషయం” అంటూ ముగించాడు సంభాషణ,

కేర్‌-

ని

బటు మి(తులిద్దరికీ సంభాషణ జరుగుతూనే వున్నది; అలా లాలాబదరీ *పసాదుగారింట్లో పెద్ద అలజడి వ్యాపంచిపోయింది।

అయినా ఆయనభార్య దేవకీ, కూతురు (పేవా -- ముగ్గురూ గూడా _- అడవిలో దారితప్పిపోయిన వాళ్ళకమల్రే బిక్కు మొహాలు "వేసుకొని ఉండిపోయారు, ఎంతో "సీపు ఏవోవో ఆలోచనలతో అల్లల్లాడి పోయారు. ఎవ్వరికీ యేమీ పాలుపోలేదు. -

ఆఖరికి దేవకి అంది; “పోనీ మీరొక్కసారి అతని దగ్గరికీ వెళ్ళివొ స్రే??

కో డక ( వళ్ళి? ఏం చెయ్యమన్నావ్‌౪* అదో ఆసహనీయంగా బొమలు ముడుస్తూ (ప్రశ్నించాడు బదరీ,పసొద్‌.

*ఏం చేసారు ? వెళ్ళి కా స్తనచ్చజెప్పుతారు. ఎందుకు నాయనా, మమ్మల్ని ఇలా సడియేద్లో ముంచుతొవు, నువ్వేం పరాయివాడివి కనకనా యిలా చేయడానికి ౪ పోనీ ఆ చనిపోయినదాన మొుఖంచూసి అయినా....మమ్మల్ని కౌస్త కనికరించుదాబూ? .... అని నచ్చుజెప ఎలౌరుం. ఇంతకన్న ఏం చెసారు ?”

“ఏమైనా సరేనే ॥ ఇంక అతని దగ్గరికిమాతం నేను వెళ్ళ లేను”

"పెం వెళ్ళితే ? తమౌాదం యేమీలేదముగదాఃళో

“సపమాదం వుందనిగాదు, ఒక్క చిక్కు వచ్చిపడిందిప్పుడుః అది చెప్పినా నీకర్హం అపుకుందో లేదో?”

“"చెప్పుదురూ. కాస్త వింటాను

కే6

“అతగాడు యిన్నాళ్ళకు తన మనస్సులో వుంచుకున్న అభి,పా యాన్ని వెల్లడించాడు, అందులోనూ మరొకచోటా మరొకచోటా గాద్యు నిండుసభలో 1 అలాంటప్పుడు అది మనకు తెలిసాక్రగూడా, అతని దగ్గరికి వెళ్ళి (బతిమాలడం అనేది వుందిచూడూ _ చాలా తె9వ తక్కువ పని. పైగా తలకొళ్తేసినంత అవమానకరిమైన విషయం । అదీగాక, ఎవడి స్వభావాలమిద వాడి పనులూ, పట్టుదలలూ వుంటూం టాయ్‌. చూడూ, యిస ఫడతనికి వితంతు వివాహాలంటపే యిషంగదా నాకు పరమ అసహ్యంః వీటివల్ల సమయు్య(దంలో _ కొటుకుపోతూన్న సంఘం దరిజేరుతుందని అతను అభ్మిపాయపదుతూం'పే, నేను మరింత పాతాళగంగలోనికి మునిగిపోతుందని భాలఎస్తున్నాను. నిజానికీ యిలాంటి (ప్రతిజ్ఞపట్టి సంఘానికే దూరం అయిపోయినప్పుడు మనం ఓక్కరకం సంబంధం పెట్టుకోగూడదు. అందుకని అంతా యూ రోజుతో సరి అనుకుందాం

ఇలాంటి యేదో గాంధీర్యమైన భాషణాన్ని అర్హంజేనుకోగల స్తీగాదు దేవకి. ఐనా వూరుకోలేమ, “ఏమిటో యిర్ని చెపుతున్నారు గానీ రేపు మన కమలదాబేగనక ఖర్మంజాలక సాయిబుల్లో కలసిపోతే, ఒక్కసారి మనం వాణ్ని వొదిలేసామూ ౪? పూరిిగా తెగతెంపులు చేసేసు కుంటామా? సాధ్య మైనంత వరకూ నచ్చుజిప్పుతాం, బుజ్జగిస్తాం; మంచి మార్గంలోనికి తీసుకురావడానికి. యెన్నివిధాల (పసయత్నిం చాలో ([(పయత్నించుతాము. అంతేగానీ...”

దేవకి (ప్రతివాదానికి బదశరీ[పసాడు మెత్తబడ్డాడు. కానైతే. తన వాదాన్ని మటుప వొదులుకోలేదు. కౌగ్యా కాస్త విసుగూూ కోపంగూడా జతచేస్తూ అన్నాడు ; “ఇదుగో, నువ్వు ఎన్నయినా చెప్పు. నేను మాతం అతని దగ్గరికి వెళ్లునంటే వెళ్లను. కౌవలి స్టే నువ్వు వెళ్లు; నచ్చుచెస్పు. అంతేగాని నన్ను మాత్రం వెళ్ళమని చంపుకుతినకు | అలాంటి సంఘ[దోహినా కళ్ల బడి ఆనే వొళ్ళు తెలియని కోపం గూడా వస్తుంది ఫో

“అల్యాగెతే, వొద్దులేండిదాబూ। మీకెంతో పుణ్యంవుంటుంది.. అట్‌ ర €క ౮ప్పు అతన్నే పిలిపసాను.

క్షే

“పిలిస్తే పిలిపించు; వెళ్ళితేవెన్ళ, ఎన్ని అడగవలెనో అన్నీ అడుగు, అంతేగానీ, ఆతని కొౌళ్ళావేణ్బాదడి, అనవసరంగా ప్రాధేయ పడ్తిత్రేమటుకు ._. నేను సహించలేను. తెలిసిందా అసలు, అతనే మనక్షి నాలుగు ఆడుగులదూరంతో వుండాలని చూస్తున్నప్పుడు మనం యెందుకు పాముకునివుండాలీో” అంటాను ౩ మరి నూరుగజాలదూరంలో వుందాం! మన అమ్మాయిని. చేసుకోడానికి (ప్రపంచంలో అతనొక్కడే లేడ్రులే బోలెడంతమంది. వున్నారు!”

“*ఆ బోలెడంతమంది కిచ్చి. పెళ్ళి చేయడానికి నా కూతురేమీ అందరిలాంటి కూతురుగాదు!: అలా వొక్కసారి వెళ్ళి చూడండి, అది పడే అవస్థ మీకే తెలుస్తుంది. ఈ నంగతి విన్నదగ్గయ్నంచీ యేమిటో విచారమే పట్టుకుంది దానికి. లోలోపల కుమిలిపోతూ చుఃభిస్తున్నది,”

“అదెన్నాళ్ళులేః రండు మూడు రోజులు; ఆ తర్వాత మళ్ళీ మామూలేఃో

*ల్చికే్యి మీరలాగే అనుకుంటారు. కాని దాన్ని చూస్తే సర్కి = తెలుస్తుంది. ఆ దుఃఖంలోనే _పాణాలు విడుస్తుందే మో గూడాను। అంత అలా పృందె”

ఇలా అనేసరికి బదరీ _'పసాదుకు మహాచిరాకు యెత్తుకువచ్చింది. “చ్చ'ప్తే చాఎనీయ్‌, అంతేగానీ ఆ భీష్మ (స్రతిజ్ఞ పట్టినవాడి గెడ్డంకింద బెల్లం పెట్తి బతిమాలడానికిమాతం నేను వెళ్లను, వెధవముండలకి పెళ్ళిళ్లు అంటూ వొర్టి అనర్ధకపు (ప్రచారాలు చేయబోయే వానితో యిక నాకు సంబంధమె లేమొ అంటూ పె మీవి తువ్వాలు ఒక్కసారి యూడించి, లేచి బయటికి వళ్ళిపోయాడు.

దేవకి సందిగావసతో పడిపోయింది. భరకోపం ఆమెకు

అ అ అణి తెలియక్రపోలేదు. ఐనా ఇలాంటి విషయంలోగూడా సరై న ఆలో చసకం౦ం'టే ఆ కోపమే ముందుకు వచ్చేయడం ఆమె కంత నచ్చలేదు. మనసు చివుక్కుమన్నది. అమృతరాయ్‌ సంగతి ఆమెకు బాగా తెలుసు. అతనంపే యెంతో ఆవ్యాయత. అలాగని అత్తకు అల్లుడి మీదుండే ఆప్యాయమే అంత అని మనం అనుకోగూడదు,. ఏమంటే, 18

అసలు మొదట్నుంచీ అతని గుణాలక్కీ స్వభావానికీ మురిసిపోతూవే పున్నది. అలాంటతన్ని నచ్చుజెప్పి, దారికి తిసుకురావచ్చునని ఆమెకు ధైర్యం వున్నది. కాని, భర్తకు నచ్చుజిప్పి అతని దగ్గిరకు వెళ్ళడం యెలాగు ? ఇదే ఆలోచనలో పడింది.

అంతలోనే పేమ వచ్చి (పక్కన నిలబడింది. ఆమె మొఖం బిక్కాగా వున్నది; కళ్ళు యె_రదాంివున్నాయ్‌.

“ఎందుకురా తలి ॥.... అలా దుఃఖపడతావ్‌? రేపు తస్పక పిరిషించి అడుగుకానులే అమ్మాక్‌ నా మాటమటుకు తోసివేయడు[”

“వద్దమ్మా 1 నీ 'కెంత్రైనా పుణ్యం వుంటుందిగానీ, ఆయన్ని పిలి పించనూ వొద్దు; యేమీ అడగనూ వొద్దు 1 దిక్కూ మొక్కూలేక అధో గతిపాలైపోతున్న _ సోదరీమణుల్ని గురించి (ప్రతిజ్ఞపట్టాడు. అటు వంటిదానికి నేను అడ్డుగా నిలబడదలచుకో లేము[౯ొ

దేవకి ఆశ్చర్యపోతూ చూచింది కూతురువై పు. ఆమె యేమంటు న్నదీ గూడా అర్హంగాలేచు |

ఇంకా పిపులంగా అన్నది (పేమ థి “ అవునమ్మా; బావగారు పూనుకున్న విషయం యిలాంటిదచీ ఆఅలాంటిదీగాదు. ఏమి ఆధారం లేక అల్లాడిఫోతూన్న అనాధుర్ని .... అభాగ్యురాండ్రవి = కౌపాడి, సంఘానికెంతో మేలు చేయబోతున్నారు.

“అలాంటప్పుడు గుదిబందలా పెళ్లామనీ, కాపరమనీ యెందుకు”

*ల్పంితే నీ గతమికొను త్న [ో

“నా కేమమ్మా। మీ రున్నంతకొాలం౦ = పుండటా)ంకీ, తినటాని "కేలోటూ లేదుగదా?ః ఇక ఏమిటీ యిబ్బంది 1 పెళ్ళవొదూ, ఏమీ వొద్దు. ఇలాగే వుండిపోతాను. ఇంకొ ఏమైనా అవకాశం వుంటే దావ గారికి సాయం చేసాను.ో

“అయ్యో తల్లీ। అలా అనకమ్మా। కన్నకడుపులు అఆలావుండి వోని సాయా పిచ్చిదానాః ఆఖరికి తినడానికి తిండిలేని వాళ్లుగూడా _. చూడు, యెక్కడయినా నాలుగు డబ్బులు అడుక్కు తెచ్చుకుని తమ ఆడపిల్లని ఒక యింటి అయ్యకు యిచ్చి ముడి పెడతారు. దిక్కూ

19

మొక్కూలేని ఆడపిల్ల ెళ్ళీడుకువ స్తే_సదిమందీ చందాలు వేసుకుని పెళ్ళిచేసారు. అలాంటస *డు నీకేం లోటు తల్లీ? అమృత దొబు యేదో మనలోవాడని తప్పు, _. లేకపోతేనాః మన కులంలో సంబంధాల కేమి తప్కువ?ః ఉండు గిపేమీ నాన్నగారి? (ప్రయాణం చేయిసాను.”

ఈ మాటలు వినేసరికి (పేమహ్సాదయం. గజగజ లాడిపోయింది, అద్బః మూడేళ్ల నుంచీ తన 'పియమైన బావని తన (_పేమమూర్తిగా తలుస్తూ ఉపాసిసోన్నది.. గాఢంగా పాతుకుపోయిన ఆ దివ్యవిగహాన్ని ఆమె హృదయ మందితంలోనించి తీసివేయడానికి యెవంకి తరం? పోనీ ఆమె మటుకు దాస్న అలాగే వుంచుకుని వివాహరీత్యా వచ్చే “భర్హ' అనే వేరే బొమ్మకు ఆ (పక్కనే స్టానం యివ్వగలదా ? -. అన్నీ తలంప్పుకు వచ్చేసి, యేదో తపన పుట్టించేయ్‌; కాలి_వేళ్ళ్లును నేలమీదరాస్తూ. అపే ద ్రషినిలుపుతూ రున్టంగా అన్నది ; “వొద్దు అమ్మా నన్ను గురించి మీరెలాంటి _పయత్నమూ చేయవడ్తు. ఇలాగే పుందిపోనీయండి 1”

ఇంతలో నే కమల్యాపసాదు వసూన్న హచావుడి వినిపించింది, అతని దగ్గర "రెండే రెండు దొడ్డగుణా లున్నాయి సినిమాలంటే పడి చచ్చిపోతాడు; నౌకర్లూ, చాకర్లూ, అంక వేప్పకొని తింటాడు. ముఖ్యంగా, నాకర్ల పిషయంళో అలాంటి చండశాసనుడు లేడని (పతీతి, అదేమి విచ్నితమోగాని, తరచుగ బయటినుంచి వచ్చేటప్పుడే వొక్కాాక్కండి పనిపట్లుతూ పుంటాడు, అకని కాలిబూటు టకటకలు వింటూం పేవే నౌకర్లు హడలెత్తి పోతూంటారు.

వస్తూనే అడిగాడు నెాకర్వ్వి ఏ *ీఏయా, మంచుతెచ్చావా?” ఆని

“ల్రేషండీ బాబూ!” భయపడుతూ మెల్లగా జవాబిచ్చాడు నౌకరు.

“ఏమిరా మాట్లాడవ్‌? నోరు నొక్కుకుపోయిందా యేం ౪ గట్టిగా మళ్ళీ అడిగేసరికి పాపం వాడినోరు నిజంగా నొక్కుకు పోయింది 1 మాటరాక గజగజ లాడిపోయౌడు.

రెండు చెవులూ పటుకుని యిటూ అటూ వూపుతూ మళ్ళీ అడి గాడు ; *ఐ€? చెవులుగూడా నొక్కుకుపోయినయ్‌ యమిట్‌ * మం=చు=

20

పరచడమూను, ఇంతకంటే తెలివతకుువ దద్దమ్మలు ఈ లోకంలో లేరు

“ల్త స్లోరదై అంతా యొదుకుగాని, ఈవేశేగదో సభలో మసన అమృతం వితంతుపవును పళ్ళాడుతానంటూ (ప్రతిజ్ఞ శేళాడట విన్నావా

ఒక్క-సారి పకపకా నవ్వాడు కమలా_పసాదు.

“ఎవ్వరూ. ౪ మా అమృతరాయ్‌ బావగారే ? ఓహో, భలే భేషైన (పతిజ్ఞ చేశాడు. అవును, మరి నాదంతా సోదె. అంటావు గానీ చూడూ-సభలకూ సమావేశాలకూ వెళ్ళి మీ (ప్రియమైన అల్లుడు గారు యెటువంటి ఘనకార్యం చేశారో, ఐతే, (పొద్దున్నేలేచి యెవరి ముఖం చూళానోగాసీ.... బలే భేషెన వార్త విన్నాను. త్యరలోనే (లీ శ్రీ మౌ భాపగారు. వితంతువివాహ మహోత్సవం కావించుకుంటా రన్నమాట నేనిదే చెప్పుతున్నానమ్మోయ్‌, మీ కెవరు వెళ్ళినా వెళ్ళక పోంఐనాసరే, నేనుమటుకు వెళ్ళాను. ఈ కొత్తరకం పెళ్ళి భలే మజాగా వుంటుండిలే. ఐనా, అక్కుడగూడా ఈ పాపిష్టి లెకగ్ల వుంటాయి గాటోలు | అయ్యో ఖర్యమా క వీళ్ళతో మహచెడ్డ చిక్కొాచ్చిందే । వీళ్ళ బు(రల్ని చే పేటప్పుడు యేమీ మజ్జా మాంసమూ లేకపోతే, వొట్టి చవుడు మట్టీ పెట్టిసట్టున్నాడు ఆ దేపుడు ముండాకొడుకు [ఇి అంటూ మళ్ళీ ఫపక్రపక్రమన్న్నాడు-

“సువ్వొక్క-సారి అలా అతని దగ్గరికి 'వెళ్ళరాద్నుటా?”

“నేనా ఇ అతని దగ్గరికొ £ ఈ సమయంలో రాజాధిరాజు పిలిచి పెల్లనిస్తానన్నా, వెళ్ళను. చాలా ఆర్దంటుపనివుంది. కౌని, యెప్పుడో కొన్త తీరుబడి అయినప్పుడు వెళానులే [1 వెళ్ళి సంగతి సందర్భాలన్నీ కనుక్కు-ంటాను, అయినా అతను అదోరకం మనిషి । ఏమెనా కొస్ట 'తెళివితేట లనేవి పుంటాయనుకున్నాను. కానీ ష్ప్‌...పూవూా/(హు చొట్టీ పూజ్యమే ః మరి అదేపనిగ పిండిరుబ్బుడు చదువులు చదివితే యెలాంటి ఫలిత మో చూచావా అమ్మా జి బుద్ధిభష్ట్టమె పోతుంది; ఈవ్న లోతుకంటా పీక్కు-పోతాయి. ఏతతృలితంగా == బలహీనులూ, శ క్తిహీనులూ, నిర్వీర్యులూ అయిపోతారు. ఇక అలాంటప్పుడు తెలివి తేటలనేఎ యెక్కడుంటామ్‌ *? నాన్నగారూ, నువ్వూ యేమిటో

డై

తిట్టుతారుగానీ, నేనింకా ఎక్కువ చదవకపోవడమే మంచిపని 'అయిందిగదూ ?....ఆ6 .... ఇంతకీ _ దావగారు వితంతువును పెళ్ళాడ టోతున్నారన్నమాట । ఐతే ఆ వితంతువు బాలవితంతువా ? (పౌఢ వితంతువా ? లేక వృద్ద వితంతువా ? నున కులంలోనిదేనాా లేకపోతే అదీకూడా వ్‌ క

“అదంతా యేమో 1 ఏదో (పతిజ మాత్రం విన్నాను. నిజంగా, ఆఅమ్మతదాబుకి మతి చెడిపోయిందో ఏమిదో --- అర్థంగాకుండా వున్నది ౯

“*కషంకా అర్హం కొక పోవడం యేమిటమ్మా ? చక్కగా - అద్దంలో పెసరగింజలాగ = స్పషమెపోతేను 1 నీకు చాద స్తంగానీ ఇలా మీటింగు లవీ, లెక్చర్లనీ జపంజే సేవాళ్ళకి మతిభష్ట మై హో కుండా వుంటుం” ? లేకపోతే యేమిటో చెప్పూ ? మొన్న పంజాబునుంచి మయెవడో పిచ్చి పుల్లాయ్‌ వచ్చాడు. వచ్చి “*వ్సికంంతా జాతులూ, మతాలూ పేడిచి పెజ్రేయండీ _. వాటివల్ల దేశంలో తగవులూ, కొట్లాటలూ, పెచ్చు "పెరిగిపోతున్నాయి అంటూ అఆదేసనిగ వాగి వాగి వెళిపోయాడు. అలాగే మరొక అడవిమాలోకంవచ్చి, “అంటూనివారినీ, ముట్లగూడని వారినీ, సోదరుల్లాగ భావించాలి = వాళ్ళను మనతో సమానంగా కూర్చోబెట్టుకోవాలి” == అంటూ గొంతు చించుకున్నాడు. ఇలాగే యెంత మంది అనుకున్నావ్‌ నే వీళ్ళంతా తిన్నది అరగక కూర్చొని ఏదో ఆలో చించి ఆఖరికి వూళ్ళమీదపడీ యిలా క క్కైసూ వుంటారు । చూగు - ఆఖరికి ముసలి గాంధదికికూడా ఏం బుద్దీపుట్టిందో, మన భారత దేశానికి స్వరాజ్యం కావాలి. సంపూర్ణ స్వొాతం(త్యం కావాలీ = ఆంటూ అదే పనిగా గొడవ చేస్తున్నాడు. నిజంగా యీ చెల్లుకబుర్హగాళ్ళకీ సభలకీ 'మెండ్‌' అనేది లేదమా ధ్‌!"

అదే సమయంలో ఒక యువతి వీధిగుమ్మందాటి లోనికివస్తూ కమల్యాప్రసాదుని చూచి గతుక్కున ఆగిపోయింది.

“ఒరేయ్‌ బాబూ, కాస్త పక్కగదిలోకి తప్పుకో. పూర్ణ వాకిట్లో నిలబడిపోయింది.” .. దేవకి కొడుకుతో అన్నది. పూర్ణ పేరు విన గానే _పేమ గబగబ పరిగెత్తుకు వెళ్ళింది. కౌగలించుకుంది.

2కి

ఆ వీధి నేవున్న పండిత వసంతకుమారుని భార్య పూర్త దొల గుణవతీ, రూపవతీని | భార్యాభ _ర్తలిదరే ఆ సంసారానికి. ఆయన గవర్నమెంటు ఆఫీసులో పనిచేస్తున్నాడు. ఉదయం పదిగంటలకు ఆఫీ సుకు వెళ్గినాయన తిరిగి సాయం[(తం ఐదింటికి యింటికి వస్తూంటాడు, ఇంట్లో ఒక్క రీ కూర్చోలేక, పూర్త ఇక్కడికే వచ్చేస్తూంటుంది. ఇద్దరు చెలిక త్తెలకూ చక్కని కాలక్షేపం! ఒకవేళ ఏదైనా కారణం చేత ఆమె రాకపోతే, ("పేమే వాళ్ళింటికి పరుగెత్తుకు వెళుతూంటుంది.. ఈ రోజున వసంకబాబు యెక్కడికో విందుకు వెళ్ళాడు. ఏమీ తోచక పూర్త యిక్కడికి వచ్చేసింది.

పేమ ఆమె చెయ్యిపట్టుకొని పైకి తన గదిలోకి తీసుకు వెళ్ళింది,

'మేలిముసుగును తీసి, దండేన వేస్తూ అన్నది మి అన ఉయ్య గుమ్మందగ్గరనే నీలుచుని మాట్లాడుతున్నట్టున్నారు. నే నేమి గమనించ కుండానే, యిట్లా విడివడిన మునసుగుతో గబగదా వచ్చేశాను. చూచే వుంటారుఃు అబ్బ ॥ ఎంత సిగ్గేసిందనుకునా ఇవు 1”

“ఒకవైపు అలా చూడాలనే గుణం మాతం అన్నయ్యదగ్గర లేదు. ఆ దొడ్డబుద్ధి మటుకు యిచ్చాడు దేవుడు, ఏం, మీవారు యెక్కడి "కేనా వెళ్ళారా .

“ఆ ఎవరో ఆఫీసులో మిత్రుడు విందుకు పిలిస్తే వెళ్ళారు.”

“ఐల్కే ఈవేళ మీటింగుకి ఆయన వెళ్ళ్గలేదన్నమాట । ఆ ఆర్య సమాజం౯ చాలా గొవ్న సభ జరిగిందట, విన్నావా?”

“అదేమో తెలిదు. ఐనా ఆయనకు సభలక్రన్హీ సమావేశాల కనీ వెళ్లే అలవాటు లేదు. పైగా యిష్టపడరుగూడాను. భగవంతు డన్నవాడు, యెంతో యు క్రియు క్తంగానూ ప్రీతిగానూ ఈ (ప్రపంచాన్ని నడుపుతున్నాడు. అల్లాంటివాని నిర్ణయాన్ని సంస్కరించే సాహనం నాకు లేదు అనీ అంటూంటారులో

“ఎమోగానీ, ఇవ్యేళ సభమటుకు చాల చూడదగిందని అను కుంటున్నారు. నువ్వుగనక వచ్చివుంపే, నేనూ బయలుదీరేదాన్ని.

24

సంఘ సంస్కారాన్ని గురించి యెవరో మహానుభావుడు చాలా చక్కగా మాట్లాడినాడట ”

*బం "కేం మాట్లాడివుంటాడులే - స్త్రీలను ఉద్ధరించి౦డి; వాళ్ళకు అన్ని హక్కులూ యివ్వండి అని అరిచివుంటాడు అంతేనాఃళో

“ఆ.... అవును; అయితే, స్త్రీజనోద్దరణి అవసరంలేదంటావాఖో విస్మితంగా అడిగింది _పేమ..

“అవసరం లేదనిగాదు. ముందు మగవాళ్లు వాళ్ళని వాళ్ల ఉద్ద రించుకుం టి, తర్వాత ఆడవాళ్ళ సంగతి చూడవచ్చు. పొడుగుణాల పుటి అంతా మగడాతిలోనేే వుంది | అక్కడ సంస్కారం కలిగితే, త్త జాతిలో దానంతటదే కలుగుతుంది

“అదిగాము పూర్ణా, ఈ ఆడా, మొగ అనే రెండు పర్షాలకీ సమాన మైన అభ్యుదయం ఒక్కసారిగ రానంతకొలం సాంఘిక జీవనం సుఖ (ప్రదంగా వుండనే వుండదు. మగివాళ్లని ఉద్దరిచుకుంకే, స్త్రీలు వాళ్ళకి వాళ్లే ఉద్ధరింపదడతారని నీవు అంటున్నావుగదా, మరి అయితే, ఈ రోజుల్లో పురుషులు యెన్నో ఉన్నత విద్యలు నేర్చుకుంటున్నారు. మరి స్త్రీలు నేర్చుకుంటున్నారా? మగవాడు చూడూ, యెల్ల ప్ఫుడూ సామాన్యంగా వుండడానికే (సయత్నిస్తూంటాడు.. కాని ఆడది? ఎప్పుడూ చీరలూ నగలూ సింగారంచుకు ందామనే ఆరాటం। పెళ్ళిచేసుకోకుండానే మగవా.ళశ్లింతమందో వుండిపోతున్నారు,. కొని స్త్రీల సంగతి చూడూ, పెళ్ళి లేకపోతే జీఎంచడమే. వ్యర్థమని తలుస్తారు. అందుకే నే నను కుంటూ వుంటాను. పెళ్ళిచేసుకోకుండా యిలా వుండిపోవటంలో వున్న శాంతీ సుఖమూ .... పెళ్ళి చేసుకుంటే వుండదని

పూర్త నవ్వుగా ఆమెను తోసేస్తూ అంది ; “చాల్లైమూ నీ మాటలు అమృతనాబుగనుక విన్నాడం'టే న్‌ బాజాపట్తాడు. పుండు, 'రవ్వొద్దున్నే ఆయనకు కబురు పంపిసాను, మీ _పియురాలు మిమ్మల్ని పెళ్ళి చేసుకో దట. మీఠంక మరో మార్గం చూచుకోవడం వుత్తమం....అని చెప్పి పంపిసాను. ”

25

(పేమ అమృతవాబు (పతిజ్ఞ సంగతి ఇంకా ఆమెకు చెస్పదలచు కోలేదు. చెప్పితే, అమ్మృతబొబుమీద ఆమెకున్న గొరవం తగ్గిపోతుందని

“నిజానికి, బావగారికి పెళ్ళి చేసుకుందామని లేదు 1

ఈచ్హా్య అబద్ధం ఆడుతున్నావ్‌ 1

“అబద్దంగాదు పూర్ణా. అసలు... ఆయనకి మళ్లీ పెళ్ళి చేసు కుందామని లేనేలేదు, అక్కమీవ ధ్యాస వుండిపోయి, అదో విరక్ట్‌ చేసేసుకున్నారు మనస్సును. కెౌని, ల అమ్మా నాన్నా యెంతో (పాధీయపడ్డాక దాంతోబాటు నామీదను యేదో ధయపుట్టి, “ఊ లొ అన్నారే గానీ ఇప్పు డా ఆలోచనా మార్చుకున్నారు. ఇక ఏదో అలాగే ఒంట రిగా వుండి సంఘ'సేవచేస్తూ జీవితం గడుపుదామని అనుకున్నారు. అలాంటప్పుడు, ఆయస కాళ్లకు బంధంలాగా నేనెందుకూ? నిజంగా పూర్ణా మనస్పాక్షిగా చెప్పుతున్నాను యిలా వుండిపోయినా నాకు చింతిలేదు. కావలిస్తే యేమైనా అదృష్లమూ అవకాశమూ. పవుంటే- ఆయస తలపెే సత్కార్యాలకు చేయూత యిసాను.ో

ఈ మాటలన్నీ పూర్తకు అమితాశ్చర్యాన్ని కలుగజేశాయ్‌. అదే మిటి (పేమా; చాలా విచ్శితంగా చెప్పుతున్నావ్‌। ఇవేళ నాల్దుగంటల వరకూ నీ నోటినుంచి యిట్లాటి [పసంగమే రాలేదేః ఇప్వుదేమిటీ యిదంతా? ఏం అమృతదాబు యొవరితోటి అయిన యేమైనా అన్నారా?....”

“ఎవరితో నై నా ఒకరితో అనాలా ఏమిటి? ఆయన చర్యలే స ఎషపరుస్తాయి। తం

_ "అయితే వుండు అమృతబాబుకి ఓ జాబువాని కను క్క్కుుంటాను”

“వాయనూ వద్దు, కనుక్కో-నూవద్దు పూర్ణా ఆయన నిర్హ యంచుకున్న మార్గంలొ ఆయన్ని పోనివ్వడ మే వుత్తమం,. మనం కంటకంగా వుండగూడదు”

“ఐతే, ఇక (బతికివున్నంతకాలం నువ్వు యేడుస్తూ పుండవల సిందే[శో

26

“ఎన్నడూ (ప్రాణి సహించలేనంత ఏడుపురాదు పూర్ణా అద్‌ గాక్క యిలాంటివాటివల్లి నాకు సంతోషమేగాని విచారం కలగదని ఆయ నకూ తెలుసు, లేకపోతే, యిలాంటి నిశృయాలు బేనుకోరు. నిజంగాం ఆయన దృఢ (ప్రతిజ్ఞను... .... ఆ హృదయోత్సాహాన్నీ........

“అబ్బః; సీమాటలు నాకేమీ అర్హంకావడంలేదు (-పేమా. ఇట్లాంటి "ఘోరపరిస్టితి సికు దుఃఖం కలిగించడంలేదంట, అసలు నాకు నమ్మకంలేకుండా వున్నది.

“అమ్సర్రి.... ఆయనకూ దుఃఖంలేదని నమ్మకం వుందాః”

“ఆయనకేం? మగవాడు, వట్టి పొషాణహృదయం,ో

ఆదుల్రాగయిత్కే నా హృదయమూ అంతకన్నా పాషాణ హృదయం అనుకో.

“అబ్బ, యేమోతల్నీ; మీ రిద్దరూ వొట్టి నల్లపాషాణాల్లాగనే కనిపిస్తున్నారు. నేను మ్నాతం ఈ వార్తను భరించ లేకపో తున్నాను. ఇంక ఈ కబుర్ల కేంగానీ .... ఏడీ కొద్దిగ పొడుకుందాం, లేఃో

(పేమ హోర్మోనీ తీసింది, పూర్ణ పాడసాగింది.

22

టె

మూవాలేలీ సండుగ వచ్చింది. ఈ పర్యదినంపూట అందరూ వసంతాలు జల్లుకోవాలని వుల్లాసపడుతూవుంకే, పండిత వసంత కుమార్‌ మటుకు చక్కగ భంగు అనుభవించాలని ఉవ్విళ్లూరిపోతు న్నాడు. అసలు యింతకు ముందునుంచే భంగు సామ్నగి అంతా భద పరచి పుంచాడు, ఇలాంటి సదవకాశాన్ని జారవిడువవద్దు అన్నట్టుగా కొంతమండి మి_తులనుగూడా ఆహ్వానించాడు.

ఇక ఉదయాన లేచింది మొదలు, ఆయన చేసేపని ఏమటంపే, భంగుపదార్హాన్ని పెరిశుుభపరచడం 1 ఆ పేటలో పనీపాట లేకుండా ఉన్నవాళ్లు గూడా ఐదారుగురు చేరారు. ఒకడు మిర్చినూరుతుంశ్సే, మరొకడు దాదంగింజలు నలగగొటుతూ ఉన్నాడు, ఇద్దరు భంగు గొట్టం ఇ్ళభం చేస్తున్నారు. మ9ద్దరు పాలు తీసుకరావడానికని మెల్లిగ జారేరు. ఐతే అందరికందరూ మహా హడావిడిగా ఉనా ఇరు.

అంతలోనే కమలా(పసాదము వచ్చాడు ఇదంతా చూచి “ప్టకనో చాలా తతంగమే జరుగుతుస ఎ దేః ఏ6 మాకూ వాటా ఉన్నదా (దిదర్‌ అని అడిగాడు.

“*రేక్రపోవడం ఏమిటి? రండి కూరండి. తియ్యటిది కొవాలాః ఉస్పటిడి కావాలాఖో వసంతదాబు (ప్రశ్నించాడు. *పండుగపూటా ఉప్పటిదేమిటి? తియ్యటిదే తాగుదాం. కాన్మీ కేసరీ కేవడా ఏమైనా కౌవలి "స్తే చెప్పు (బదర్‌ , యింట్లో కౌవలసినంత పడివున్నయ్‌. కొస్త నెకర్ని యెవణ్నుయినా పంపించండి. గ్రపేమను అడిగితే యిస్తుంది, ఖర్మ్యంచాలక మా ఆవిడదగ్గరకుపోయి. అడుగుకాదేమో, చొద్దుసుమొ।

లట

పండుగపూట ఆ మం౦ంతపువ్వలెందుకూ ౭ ఆసలు మామూలు రోజుల్లోనే మౌ గృహదేవత ఉగ దేవత అయిపోతూ వుంటుంది. ఇక పండుగపూట వేరే చెప్పాలా? అవునుగానీ సబదర్‌ ....నర్వకాల సర్వావస్ట్థల్లోనూ ఇల్లాలిని ప్రసన్నంగా ఉంచుకొనేందుకు ఏదైనా మందువుంటే చెప్పుడదూ ? అబ్బ 1! చచ్చీపోకున్నాను ఈ యాతన పడలేక 1

ముసిముసిగ నవ్వుతూ వసంతదొాబు అన్నాడు $; “మా యింట్లో అట్లాంటి జబ్బులేమీ రావే $ో

*అయితే,. నువ్వెంతో అద్భషవంతుడివి మి[తమా! ఏ౧ పూర్త ఎన్నడూ అలగినై నా అలగదా ?” కుతూహలంగా _పళశ్నించాడు.

“ఉహూల.....యెన్నడూ _ యీనాటివరకూ లేదు 1

“ఆఖరికి ఏ రోజెనా = అవీ కొవాలన్మీ యిది కావాలనీ అల్లరి

“అలాంటి అల్లరులహూ మా యిల్లాలికీ అల్లంతదూరం 1 _ సవ్వుతూ జవాబిచ్చాడు,

“అలా: అయితే, నువ్వు నిజంగా,,..కోటి కోటి పుణ్యాలు చేసు కువి పుశ్రేవు బదర్‌ 1 నా సంగతి అంటావా, జీవితమే ఒక పెద్ద జై లుఖానా అయిపోయింది ॥ ఒక్క ఘడియ'సేపు అలా బయటకువెళ్ళి తరిగివస్తేసరి. అయ్యో । ఏం చెస్పమన్నావ్‌ ॥ (ప్రసంచంలోని అన్ని కళల్లానూ నా అభిమానమెన కళ ఒక్క సినిమా క్రశే[ః అలాంటి మహత్తర కళను ఆరాధస్తూ యింకా అందులోని లోతుపాళుల్ని సాధించాలని అభిలషిసూ- అప్పుడప్పుడు సినిమాలకు వెళ్ళుతూంటానా, యిక మౌ ధర్మపత్ని పడ్తే వు(కోషం యిఎతొ అంకతొ గాదు; వెళ్ళొ ద్రంటూ సీరోధించని రోజు శేదం-టీ నమ్ము (బదర్‌ 1

“*అయిక్సే సనిమాలకు వెళ్ళడం మానేయండి 1"

“సరి. నువ్వూ మంచి సలహా యిస్తున్నావు | భార్యాగారు దయెలాగ చెప్పితే భర్తగారు అలా నడుచుకోవాలి అంటావు. ఆమె "సాండ్‌ *” అంటే “సాం డే”, “ఆ స్ప్ట్‌ోో అంబే “సి ( అ-తేగదూ భేష్‌ మహాబాగా అన్నావు వసంత్‌ 1 ఇక అలాగై తే, కురుక్షేత్ర సం్యగామాలు వుండవని నీ నమ్మకం...కదూ? సర్కి రేపటినుంచి

29

గుమ్మందాటి బయటికిపోను, అస్వుదేమంటుందో చూద్దాం. అవ్వును గానీ, చూచావా ? కేసరీ 'కేవడాకోనం వెళ్ళిన వెధవ ఇంకా రాలేదు ? ఈ నొకరు వెధవలు యెప్పుడూ యింతే ఉండు, నేనే ఒక్క అడుగులో వెళ్ళి పట్టుకువసాను. మరి.... నేను వచ్చేవరకూ ఏమీ కలపవొద్దు. జాగ త్తగా పాళ్ళు అన్నీ వేసి యివ్వేళ దీని మజా చూద్దాం ౯ ఆంటూ కమలాపఫసాదు వెళ్ళాడు,

వనంతదాబు దేనికోసమో లోపరికి వెళ్ళేసరికి పూరి నలుగు పిండీ కలుపుచూన్నది, _ఇద్దరకూ వివాహం అయిన తర్వాత వచ్చిన రెండో హోలీ పండుగ యిది. మొదటి హోలీ సండుగకి పాపం పూర్ణ "కేమీ చేసిపెట్టలేకపోయాడు. ఈసారిమట్టుకు ముందునుంచే ఎంతో కష్టపడి సుమారు నూరు నూటయాలై రూపాయలకుపైగా మిగిలించాడు. వాటితో మంచి జరీచీతె ఒకటీ, ఏవో చిన్న అలంకారాలు రెండూ కొని పెట్తాడు, ఇవేళ పండుగపూట అఆ చీర కట్టుకుని ఆ నగలు వేసుకొని, చక్కని అప్సరసలాగ కనపడింది పూర్ణ.

దగ్గిరగా వెళ్ళాడు.

“ఇట్లా నిన్ను చూస్తోం'పే, నొ కళ్ళల్లో కరార్నోబెట్టుకో వాలని బుద్ధిపుట్టుతోంది పూర్ణ. అతి కనునీయంగా అన్నాడు.

*ఆబదిగో నే నిందాకట్ల్నుంచీ కూర్చొని వున్నాను = ఇకరంశి 1” అంటూ సలుగుపిండి సళ్ళెంయె త్తి చూపింది.

“కాస్త స్నానంచేసి వసాను. కమలబాబు తిరిగివద్చేసరిి ఎట్లాగూ పది అవుతుందిలో

“ముందు యిక్కడ కూర్చోండి. నలుగు పెటుకున్న తర్వాత స్నానం చేద్దురుగాని.”

స్తా కప్పుడు నలుగేమీవొద్దు. ఆ తువ్వాలు అందుకో.

“అమ్మో, పండుగపూటా అట్లా వొద్దు అనగూడదు. చక్కగా వాసాయలాగా నలుగు పెట్టుకోవాలి. చక్యాగా లాలపోసుకోవాలి ౪

“డా హూా €. ఒద్దు । చాల యొండెక్కిందిగూడాను.”

80

పూర్త భర్తశేసి ఒక్కసారిగా చూచింది. చటుక్కున వచ్చి ఆయన చేయిపట్టుకుంది,. కలుపుతూన్న నలుగుపిండిని ఆయన వొంట మీద పృలిమింది,

“ముద్దుగా చెప్పితే మీరు వినరు, ఇట్లా చేస్తేనేగానీ . ముద్దు గానే చూస్తో అన్నది.

“అబ్బా । నువు చాలో చిలిపిదానివై పోతున్నావు పూర్ణా. అదిగో చూడూ __ ఆ చిలిపి నవ్వూ, ఆ చిలిపి ముక్కూ... * అంటూ. ఆమె ముక్కు పట్టుకున్నాడు

పూర్ణ ఏ్‌దో (పేమపూర్షంగా నిలబడిపోయింది,

“ఊ6....మరి త్వరగా కొనియ్యి, చాలా యెండెక్కి. పో తున్నది* గంగానదికి పోవాలి

“*బ్నప్వుడు గంగానడికి ఎందుకు ? ఇక్కడే స్నానం చేస్తేసరి”

“జఉుయహూ6౬ ఇవేళ గంగానదికి వెళ్ళి తీరాలి. పండుగపూట అక్కడెంత తమాషాగా వుంటుందో నీకేం తెలుసు ౪

"మరి ఐతే త్వరగామటుకు వచ్చేయండి, వూరికే నీటిలో ఈత లాడుతూ కూర్చోక £ అదేమిటో, చిన్నపిల్లలాగ = నీచబ్ళ చూస్తే చాలు = మిమ్మల్ని మీరే మరచిపోతూంటారు.

వసంతబాబు నలుగు పెట్టించుకుని, స్నానానికి. వెళ్ళారు. రవుకు కాస్త దిగువుకుపోయి స్వ్నానంచేయడం ఆయనకు అల వాటు, మంచి ఈతగాడు- ఎన్నోసార్ల ఆ బస్తీ మొత్తంలో వున్న గజ యీతగాళ్ళను ఓడించాడు, యాీాతలాడనని యింటి దగ్గిర చెప్పి వచ్చేడన్న మాసేగాని, యిక్కడ చల్లగా కమ్మగా వీసోన్న ఆ పిల్ల తెమ్మెరలూ, మెల్లగా పుల్లాసంగా లేసోన్న ఆ పిర్ల 'కెరటాలూ ఏదో ఆనందాన్ని యిచ్చేసరికి కొద్దిగ పది బారల దూరం వెళ్ళిరావాలని బుద్ధిపుట్టింది. 'వెంటనే = భుజాలు యెగక వేసుకుంటూ సీటిలోనికి దుమికౌడు. చార యీతిల్తూ మునుగు యీతలూ వేస్తూ, సీటిని అటూ యిటూ చెదరగొట్ట్లుతూ - చప్పున అంతిదూరంపోయి అక్కడ తేలాడు. అప్పుడే, అంతచూరంలో ఆ (స్రవిహం మధ్య

ష్‌!

ఏవో ఎర ఎరగా కనిపించినయ్‌.' అటువైపే చూప్పుక్ని సారిం చాడు. ఎ్యారకలువలు అవి । సూర్య కిరణాలు మీదపడుతూంళ్తే, మరింత ఎరగా అందంగా మెరుస్తూ చివ్వున ఆకర్షించుతున్నాయ్‌ । “ఇవ్వేగనక చేజీక్కాయం పే, పూర్ణ చెవులకి జూకొలు చేసిపెడాను అనుకున్నాడు. ఇలాంటి కలువపువ్వులం' పే పూర్త 'కెంత ఆనందమో తలచుకుంటూం'పే ఆతని హృదయం వుల్లాసంతో వురక్రలు వేసీంది.

మంచి కండపుష్టి కలవాడు. ఎలాంటి నడిప్రవాహంలోనై నా సరే యీాదడం అంహపే అకనికి మంచినీళ్ళ పాయం. పేగౌ ఎల్లాగెనా ఆ పువ్వుల్ని పట్టుకు తీరుతానన్న ధెర్యమూవుంది. కొని యవ్యనం అనేది ఒకొ్కాంక్క-ప్పుడు మరీ పిచ్చిదై పోతూంటుంది. తను అలా ముందుకు యీదుకుంటూ పోతే ఆ పువ్వులుకూడా ముందుకు కొట్టుకుంటూ పోతా యనికూడా అతనికి తోచలేమి, ఒక్కసారిగ వాటివైపు రంయ్‌న యీదుకు ఎళ్ళాడు. పది నిముషాల్లో నడి(పవాహం దాటిపోయాడు.

కొని, అక్కడికి వెళ్ళి చూచేసుక్కి ఆ పువ్వులు యింకా అంతే _దూొరంటో వున్నట్లు కనిపించినయు, అప్పటికి ఏదో అఆయౌసం అని పించింది. కౌని రవ్వంత సేపు కౌళ్లు మోపి నించోడానికి అక్క దెక్కడా యిసుకప[ర్రలేదు, ఆందుకని యింకో కాళ్ళూ చేతులూ క టుకుంటూ యింకి ఆ పువ్వులమీదకే యీదుకు వెళ్తాడు, తీరాచేర,. వాటి ఎగ్గిరగా వెళ్ళి అందుకుందామని చేయి. చాచేసరికీి . చేయి లేచిందకాదు. అవయవాలన్నీ అంత డస్సినట్లు వున్నయ్‌. అయినా అలాగే వాటిని నోటితో పట్తువుని వెనక్కి. మరలాడు.

కొని. అక్కం-ల్తుంచి వొడ్డుమనష ఒక్కసారి చూప్పలు వెళ్ళే సరికి = ఎంతో అంతులేని దూవఐంలో నట్లనడిసముదంతో తను వున్నటు ఆనిపించింది, “అన్నా” ఆను పన్నాడు. అంతే; శరీరంలో శక్తిలేపోయింది. చేరులూ, కాళ్ళూ చల్పబడిపోయినయ్‌. గట్టిగా; “ర్జీకలు వేద్దామనుకున్నా, ఆ కేకలు వొడ్డువరకూ వెశ్ళేటంతగ లేవు. చుట్తుపక్కణంల యెక్కడా చిన్న డింగీగానీ నావగానీ కనిపించలేమ. ఇక జలసమాధి త్రస్పదనుకున్నాడు, అంతలోనే పూర్త స్ఫురణకు వొచ్చింది. అవ్చా ॥ తనకోసం గుమ్యందగ్గర నిలుచుని ఎదురుచూస్తూ

2

పుంటు౦ది గాటోలు; సాపం, ఆమె కేం 'తెలుసుటాఇక్‌ రొవడం రొవడ మేనని | = వసంతబాబు గజగజ వణకిపోయాడు, ఏదో. బాధగా మళ్ళీ ఒక్కసారి చేతులూ, కొళ్ళూ బొదుకున్నాడు. కౌన్సి, శక్తి చాలలేయ.. కను కొలకుల్లోనించి వేడివేడి అ్యకుకణాలు ఆ (ప్రవాహంలో గబగబా సడ్డయ్‌ ఒడ్డుమీమన్న జనం అతను మునిగిపోతూండడం గమనించారు. గదిగబో నలుగురైదుగురు దుమికారు. కాన్మి [ప్రయోజనం లేకపోయింది. ఆ మరుక్షణమే వసంతదాబు ఆ కెరటాల్లో కరిసిపోయాడు. ఐతే ఎర కలువలు మాతం కలిసిపోలేమ. ఇంకా ఎ(్యరఎ్యరగానే నీటిపై తేలుతూ యీతలాడు తున్నాయ్‌. అతను వెళ్గిపోయినా___ అతవి ఆ తీరని లాలస మాతం మా ఎ్యారని ముథాలపె విడిచిపోయాడు సుమౌ అన్నట్టుగ | రి 8

త్తే

బలనధర్మాల విషయంలో లాలా బదరీ [పసాదుగారిని చాలా (భారీచెయ్యి. అలాగన్ని ఆయన్ని మోసగించి యెవ్వరూ. ఒక్క చిలి .గవ్య అయినా తీసుకోలేరు. అంక, స్వార్ధపరులకు సోయం చేయటంలో ఆయనెంత దూరంగా తప్పుకుంటాడో, దీనజనము౪పై దయ కనబరచడం౦లటో అంత దగ్గిరగా వస్తూవుంటాడు.

ఇక అలాంటిప్పుష, అన్నిపధాలా అభాగ్యురాలై పున్న పూర్ణకు పాయుఎచేయకుండా ఎలా వుంటాడు?ఆమె అదే వీధిలో వున్న (వాహ్మాణ త్తీ ఆయెను. పైగా తనకన్న కూతురికి చెలికత్తె. అదీగాక యెవ్వరూ అనుకోని అపత్తు ఆకస్మికంగా వొటీల్లటంచేత పొపం ఆమె అనాధవాల ఆయిపోయింది. ఇవన్నీ తలచుపనేసరిక్కి బదరీ[(పసాదమ ధార్మిక హృదయం మరింత విశౌలమైంది,

జరగవలసిన కర్మకాండ అంతా స్యక్రమంగా జరిగింది, ఇలాంటీ “మేలుకు తను యెలాంటి కృతజ్ఞత వెల్లడించాలో తోచక పూర్ణ తన “మళ్లోవున్న ఆ రెండు చిల్లరనగలూ బదరీ _పసాదు చేతితో వంచుతూ అన్నది; మీరు చేసిన మేలును మరిచిపోలేను దాబుగారూ 1 ఇవి తీసుకోండి, నా దగ్గిర వుంచుకుని మాతం యే చేసుకోను? రుద్ద కంఠంతో ఆగిపోయింది.

బిదరీ_పసాద్‌ వొణికిపోయాడు. “ఒద్దు తల్లీ [ నేను మృతం తీసుకుని యేం చేసుకోను ౯ నేచేసనస యీ సాయమంతా యీదో ధర్మంకొద్దీ, పుణ్యంకొద్దీ చేశానని అనుకోవద్దు, ఆసలు నా విధ్యుక్త ధర్మమే అది. పటిని నీ దగ్గరే వుంచుకో [ ఎప్పటి కే అవసరం

ర్‌

వొస్తుందో। ఐనా, నా (పాణా లున్నంతకాలం నీకేమీ ఫర్వాలేదు తల్లీ। 'ఆపేమా, నుపూ న్‌ వొక్కటే అనుకుంటాను"-_-దయార్హ్రంగా అన డంలో యేదో దృఢనిశృయమూ కనిపించింది.

వసంతదాబు షోడశీగూడా చాలా భారీగానే జరిగింది. ఆ పెద భోజన సంతర్చుణకూ, ఆ దాన ద్నోణలకూ.__-అంతా ఆశ్చర్య హోయారు.

రాతి పన్నెండుగంట లయింది, బదరీ[పసామ దగ్గరుండి అందరికీ భోజనాలు పెట్టించి కావలసినవన్నీ స్యయంగా యేర్చాటు చేస్మి అంతా సద్దుమణిగేక--- యింటికి వచ్చేసరికి యీ వేళ అంబంది. ఈన గది దగ్గరకు వెళ్ళాడు. (పేమ అక్కడ నిలబడివుంది.

ఏం తల్లీ | నిలుచున్నావు జ్జ చొాలొ రాతి అయిందే, వెళ్ళి పషుకోరాదూ?”ో అన్నాడు.

“మీరింకా భోజనమే చేయలేదుగదండీ ౪”

“ఇంతర్మాతి అయాక యింకా థభోజనమా ; అబ్బ, వొద్దమ్మా. ఇలాగే నిద్రపోతాను, చాలా బడలికగా గూడా వుంది అంటూ. మంచం

అంతలోనే యేవో జ్ఞాపకంరాగా (పేమను పిలిచి అన్నాడు; “ఏం

“ఎవరున్నారు పాపం । కన్న తల్రిదం(డ్రులు చిన్నప్టుడే చని పోయారుగదా ౪ ఇక పెంచి పెళ్ళిచేసన మేనమామ ఆ పెళి నాటి తోనే సరి అనుకున్నాడు గాబోలు---మళ్ళీ ఒక్క-సారై నా "వచ్చి పలకరించిన పాపానపోలేదు. ఇటు అత్తారింటి తరపునా యెవ్వరూ లేరు. ఇక యెటొచ్చీ, ఒక్క- పండిత బాబు 1 పాణాలతోనే ఆమెకు సందింధం

ఏదో యోచిస్తూ,. పక్క సర్దుకుంటూ మళ్లీ అన్నాడు ; *ోపాపం- అలాంటప్పుడు ఆమెను మనింట్లోనే వుంచేసుకుంటే భాగుండదాఅని ఆలో

“*దాగానే వుంటుందండి నాన్నగారూ శ కాన్పై తే, అమ్మా వొళ్లూ చొప్పుకోవాలి.”

లర్‌

“ఒప్పుకోక యేం చేసారులే 1.... ఐత్కే అసలు పూ ర వొప్పు కుంటుందో లేదో ॥ అదే నాకు సంథఖయం...”

“గట్టిగా పట్టుబడితే మనమౌట. తీసివేయవండి. ఐనా నే నడిగి చూసాను, వుండండి

ఈ నెలక్రో యిరవై, యిరవై అయిమ రూపాయలతో ఆమె కాలం గదిచిపోదూ ౪

(పేను యేదో దయార్హ్రంగా తండివైపు చూస్తో అన్నది; “ర్న నీక్షేపంగా గడిచిపోతుందండి. అసలు సండితబాబుకు వస్తూండే జీతం నలభయ్యే గదూ “| దాంతోనే యిద్దరూ చక్కగా కొలక్షేపం జీసీవారు

మళీ ఏదో ఆలోచనతో చి వ్యాకులంగా అన్నాడు; “ఇరవై అనా యః నల భెఅన్నా నాకు ఒక్కా'కే తల్లీ. కాని యెటొచ్చీ చెడ్డచిక్కు వొకశే వచ్చింది. నేనీ పాణాలతో వున్నంతకాలం ఏమీ ఫర్వాలేదనుకో, ఆ తర్వాత మటుకు మన కమలదాబు ఒక్క చిల్లిగవ్వ అయినా యివ్వడు. అది వాస్తవం,అందుచేత యిప్పుడే స్థిరమైన ఏర్పాటొకటి చేస్తేదాగుంటుం దని యోచిస్తున్నాను. ఒక అయిదారు వేల రూపాయలు (ప్రస్తుతం నావి గావనుకుని, పూర్ణ'పేరిటి బ్యాంకులో పారవేస్తే దానిమీద వచ్చే వర్గీతోనే ఆమె జీవనం గడిచిపోగలదు, ఆ మూలధనంలో ఒక్క_కానీ అయినా కదల్బగూడదని ఒక షరతు పెట్టేస్తే అది అలాగే వుండిపోతుంది. ఏం తల్లీ, దాగుండదూ ఈ పద్ధతి ”.

ఇంతలోనే కమల్యాసనొాదు ర్‌ళ్లు నులుముకుంటూ. వచ్చాడు. “ఏం యింకా పరుండలేదాండీ నాన్నగారూ ? చాల రా(తయిందే 1 ఉక్యాగా ఉంటే చెప్పండి పంక వేసాను.”

• ఏమి వద్దుగానీ, యిలారా కూర్నో [| నీతో ఒక విషయం మాట్లాడాలి, అమ్మాయితో అదే మాట్లాడుతున్నాను. ఇంతలోకే నీవూ వచ్చావు ...” అని కొంచెం ఆగి యోచసచేసి అన్నాడుః *ోపాసం పూర్తను మనింట్లో వుంచుకుం పే బాగుండదూ

5౮

ఇలా వినేసరికి కమలవాబు కళ్ల మిలమిల లాడినాయ్‌. ఆశ్చర్య పోతూ అడిగొడు ; “ఏమిటీ, యిక్క-డా మనింట్లోనా ? అమ్మ వొన్వు కుంటుందాఃళొ

“నీ అమ్మ మాటకేమిలే, నీమాట చెప్పు, సీకేమి అభ్యంతరం లేమగదా అని అడుగుతున్నానుః”

• క వెసయంలో నేనేమీ చఇెప్పలేనండీ। ఏమంటే, లోకులు కాకులువంటివారన్నారు. ఎన్నెన్నిరకాలుగ కూూస్తారో కాస్త యోచన లేసి, యిలాంటివి చేయటం మంచిది.

“పోనీ ఆమె జీవనం గడవడానికె నా ఏదో ఒక ఏర్పాటు చేయ పలెనంటావా బవేదాళలో

“వనం యేమి చేయగలమం౦ండీ?”

“మరి ఇం'కవ్వరు శేయ గలరంటావు[ో

*బ్మంత్ర మహావటణంలో కొవలసినంతమంది ధనవంళు లున్నారు; ధర్మవంతులున్నారు. అలాంటస్వుడు మనశందురూ యిద౦కౌ, కావలిసే, యేదో మన _ తాహతుకు తగటుగ మనం సాయంచేద్దాం. అం తేగానీ,,లో

“జంకే, చందాలు వసూలుచేద్దాం అంటావు. అంతేనా అలా గెతే బయలు దేరు చిప్పపట్టుకుని।ొ

“నాకేమి పట్రిందండి=చిస్పపట్టుకు బయలుదేరటానికి?”

“మరి? నీ తాతయెవడు బయలుదేరతాడుఖో మరీ పౌరుషంగా అన్నాడ్కు సర్దుకుని కూర్చుంటూ.

తండ్రికి అలాంటి కోపంవస్తే, పు్కరుడెలాగ సటించాచలో కమల దొబుకి కరతలామలక౦- మౌనంగా తలవంచుకున్నాడు, ఒక్కక్షణం గడిచాక, మెల్లగా ఏదో ఓమ ఉన్నటు అన్నాడు ;

“అయితే, ఆసలు మిరు చేఏన నిర్ణయం యేమిటి

క నిర్ణయం ఏముందిరా? బోడి నిర్హయం। అసలు నా నిర్ణ యాలకూూ నిశృ్చృయాలకూ ఒక విలువ అనేవి యేక్కి చచ్చిందా ఆంటాను। అన్నీ నిరయించగలవాడివీ, నిశృయించగలవాడివీ నువ్వు బయలు దేరావుకదూ? ఖర్ముంజాలక యివ్వేళ యేదైనా నిర్ణయించి "రేస

క్రి ఫ్‌

టికి కబ్ళు మూసుకున్నానూ అంపే యిక నువ్వే సిద్ధమవుతావు- అదంతా నేలమట్టం చేయటాన్ని! ఇక ఆపైన వచ్చే అపకీరులూ, అప వొదులూ అన్నీ నాకే చెందుతాయో అంటూ ఆ ఆవేశంలో ఆయాసపకడ్తి

కమలా(ప్రసాదు మళీ ముఖం దించేసురున్నాడు- మరింత మెల్లిగా యేదో గ్లాని అయినట్టు అన్నాడు ; “క్షమించండి. నాన్నగారూ. మీరు నన్నింత చేతగానివాణ్న్‌గా = మూర్దనిగా = తలుస్తాంని అనుకో

ఆ మాటల8ీ దిదరీ[పసొదు ఆవేశమూ ఆ_గహమూ చల్తదిడీ హోయాయి. ప్పత్రునిమీద సహజంగావుండే వాత్సల్యం బే ఉబికింది. తను తొందరపడి పోయాననుకు న్నాడు. బుజ్జగెంపుగా అన్నాడు "అది గాదురా అన్చ్బాయు. స్‌న్నే (పత్యేకంగా మనస్సులో _పట్టుకెన్‌ అనలేదు, అసలు, లోకంరీతే అలాగు ఉందంటాను, ఈవేశ మసం చవోకటిచేయా లని నిర్ణయించునుుం'టె, రేపటికి కాలమార్చువల్ల నై తేనేమి, మనస్సు మార్పులవల్లనై తేనేమి . యేమాత్రమూ కొనసాగెచలేమని అంటు న్నాను, అంతేగానీ...”

“మిరెలాగ్రైనాసరే అనండి. కాన్మి నే నొక్కటి మటుకు చెప్పుతున్నాను; ఎన్నడూ యొలాంటి పరిస్థితిలో నూ, మీరు చేసే [పయ శ్నాలకి నా అడ్డేమ్‌ పుండము. అసల్కు యింటికి మీరే పెద్దలు అయి సప్పుడు, ఈ ఐశ నర్యానికంతా కారకులై నప ఎదు- మీరు చేసే (పయ త్నాల్లో నా అభ్యంతరం ఎందుకూ! ఐతే, వ్యక్తిగతమైనా బుద్ది అనేది ఆ ముండాదేవుడు ఇచ్చాడు గనక ..... అప్పుడప్పుడు యేదైనా ఒన్న భేద భావం రావచ్చును. కాన్మి వాటిని లెక్కులోనికి తీసుకోరాదు.”

“మరి ఆలాగై తే, నేను. చెప్పేది బాగా ఏను; రేప ఓ ఐదువేల రూపాయలు తీసుకెళ్ళి పూర్త పేరిట బ్యాంకులో వెయ్యి, అందులో. మూలధసంనుం చి యేమాాత్రిమూ కొదపడానికి వీలేదని ఒక షరతుగూడా ఉంచు. ఆ వచ్చ వడ్డీతో ఆమె రోజులు గడుస్తాయి; ఇక ఆ అసలు అసలుగనే మనకు ఉండిపోతు౦ది. ఏం, బాగుంది కదూ?”

ఇలా వినేసరిక్కి యెమరురాయికి మొఖం గుద్దుకుస్న టే అయింది,

౩6

“దాగా ఆలోచించండి నాన్నగారూ” వచ్చే _వమాదం మహా ఛీకరమైనది సుమా; అన్నటుగ ధ్వనించింది ఆ అడగటం।

“దాగా దీర్హంగా ఆలోచించే ఈ నిశ్చయానికి వచ్చానురాః ఇక మెటొచ్చీ, పూర్త వొప్పుకుంటుందో లేదోః.,.”

“ఏమిటీ ఆమె వొప్పుకోకపోవటంగూవానా?ొ ఆ ఎర్య౦గా అడిగాడు.

దినరీససాదు కొడుకువై ప్ల చీదరింపుగా చూచారు. “అదిగో, అదేరా = నీ దగ్గరున్న దౌర్బ్చాగ్యపుగుణం। అందర్నీ వొట్ట న్వార్హిపరు లనీ, మన కూటోోసమే కౌచిపెట్టుకు ఉన్నారని తలుసావు. ఇది మంచీ అనె చెడ్డా అని కాస్తంత యింగి౩ జ్ఞానం ఉన్నవాడెవడూ-పరాయి వొళ్ల ఉపకొరాలమివ ఆధారపడి ఉందామని అనుకోడు. మనిషి అన్న వాడు చచ్చినట్లు అయిపోయినా, అతనిలోని ఆ ఆక్మాభిమానం అనేవి మటుకు యింకా రెచ్చరేగీ ఉంటూంది. అలాంటప్పుడు సంపన్న కుటుంబీకురాలూ, చక్కగ చదువుపన్న విజ్ఞానవంతురాలూ అయిన పూర్ణ సంగతి వేరే చెప్పాలా? ఆఖరిక్కి కూలినాతి చేసుకునై నా జీవిస్తా నంటుందిగాన్కీ యిలా వొకర్ని ఆ్యశయించుకుని (బకుకు వెళ్లీబుచ్చు కుందామని .., ఎన్నడూ అనుకోదు”

పేమ యిందాకట్లుంచీ మౌనంగా యీ మాటలను వింటూనే ఉంది. తండి అనిన యీ ఆఖరి మాటలకి మరీ ఉత్పుకంజెందిపోయి అనేసింది ;

“అవునండి నాన్నగారూ, పూర్ణ వొస్పకోవడం కష్టమే, నాకూ ఆదే సందేహంగా వుంది

“ఐతే, రేపు వొక్కసారి ఈ వీషయంలో ఆమెను కదిలించి చూడు తల్లీ” అన్నాడు.

“అమ్మో, నేనా? నా చేతగాదండి నాన్నగారూ! ఇలాంటి (వనంగం ఎ తనింపే, ముందు నాకే ఏడుపు వచ్చేస్తుంది.”

ఆస్పాో నీ వొన్హచే, ఆంతా నేనే రైటుచేస్తాను. ఈ లోపగ మీ అమ్మతో గూడా ఆలోచించి..., అది వొప్పుకోకుండా ఉండదులే[ొ

ఏ9

“సరే ఇకవెళ్ళి న్నిద్రపొండి* అన్నాడు బదరీ్శపసారు. 4 ఫి €

కమలాపసాదు కుటుంబ వ్యవహారాల్ని చక్క బెట్లుకోవడంలో తనకం'ట్‌ మొనగాడులేడని భావిస్తూవుంటాడు. అసలు, తనకున్న తెలివి 'లేటలే మహా అఖండ మెైనవనీ, అద్భుతమైనవనీ తలుస్తూన్నప్పుడు, ఇక యిలాంటి స్వల్పవిషయాల్లో మరెంత తలుసాడో వేరే చెప్పాలా? గొప్ప సినినూ భక్తుడు. కానైత,. ఆ భక్తి తన్మయతల్లో యొలాంటి త్యాగమూ పనికిరాదని తలంచే వ్యక్తి. అంటే, అన్నిసార్లు అలాగ సిసీమాకు వెళ్ళుతుంటాదేగాని, ఒక్కసారైనా జేబులోని ఒక్క రాగి డబ్బుగూడా ఖర్చుగానీయడు, పెగా, భ కితోపాటు భుక్తీ అన్నట్లుూలా అక్కడ ఏటీ పార్టీ జరిగినా, డిన్నర్‌ పార్టీ జరిగినా జారవిడువడు. ఆం తేగాదు, కొద్రిగ ముందుగనే ఆ సినీమా (పొటప్రయిటరు యింటికి వెళ్ళి మాటవరసకి ఆయనచేతనే భోజనానికి లేవండీ అని-అనిపించు కుని, క్షుణ్నంగా భోంచేసి మరీ సినీమాహోలుకు నడుసాడు. అంత అలాంటి చెలిమి సంపాదించుకున్నాడు సినిమావాళ్ల తో।

అసలు విచ్శితం ఏమిటంటే. ఒక్క పైసా ఖద్భుతో జరుప వలసిన పనినిగూడా ఆఖరికి, ఒక్యా చిల్ల పెంకు అయినా ఖర్చు పెట్ల కుండా జరుపుకొసూవుంటాడు అది యెంతో అట్టహాసంగా, (పజ్జగా:ః ఇలొంటి దర్శిదపు గుణం చూసోం పే, బదరీ[పసాదుకు విషం తాగిన కే ఉంటూంటుంది. ఒక్కొక్కసారి చెడామడా తిట్టుతూ ఉంటాడు.

ఇక, పూర్తవిషయంలో తండ్రిచేపే ఏర్పాటు సుతరామూ ఇష్టం లేకపోయింది. కమలబాబుకి తను చూపిన అభ్యంతరంగూదా తం్మడీ దగ్గర సొగకపోయేసరిక్కి మరీ భయపడ్డాడు. తన ఆస్తికి ఏ ఆపత్తు వాటిల్లనా వాటిల్లగలదనుకున్నాడు. అందుచేత ఏదణునా మాయో పాయిం పన్ని, తండి నిర్ణయాన్ని భగ్నం చేయాలని స్థిరపరచు కొన్నాడు. ఆందుకోసం ఏమేమో యోచనలు చేశాడు. ఆ ర్వాత్రి అంతా అలాగే గడిపాడు,

వీ

ఇంకొ తెల తెలవారుతూశే వున్నది, వేచి, తిన్నగా పూర్తవుండే .ముంటికి వెళ్ళి త లుపుకొట్టాడు. పూర్త యింతవరకూ ఆయనంటే 'మన్ననచేస్తూ వస్తున్నది కొని ఇక ఇపుడు అలొ మన్ననగ 'మొఖ౦ చాటుచేసుుుని వుంటే, చక్కబడవలసిన వ్యవహారాలేమి చక్క బడవు. అందుకనే. తలుపు తెరచి కూర్చోండి అన్నట్టుగా [పక్కనే వున్న పడకరుర్చీ స్ర్పంది. కమలబొబు కూర్చు న్నాడు,

పూర్త తలమీవ ముసుగు సవరించుకొని అలా అంతదూరంలో యెదురుగా నిలబడింది. కాన, ఆమె నేేత్రాలుమటుకు అ్యకుకణాలతో నిండిపోయి నేలవైపుకు వొరిగిపోయినయ్‌ ఏదో కృతజ్ఞతనూ, విన

అలాంటి రూపంలో ఆమె నొక్కసారి చూచీ చూడగానే విశ్చేషుడె పోయాడు కమలవాబు., అతని ముఖంలోకి ఏదో కళవళ పాటు కమ్ముకు వచ్చేసింది. అసలు యొలాగయినా ఆమెను వొప్పించి పుట్తింటికోో మరోచోటకో పంపించేస్తే, తన డబ్బుకు ఎలాంటి సమా దమూ రాదని అనుకుని.వచ్చాడు. ఆమెకు చెప్పవలసిన మాటలన్నీ యెంత చక్కగా, చమక్కౌాా5ంగా చెన్చాలో వల్లె వేసుకుని వచ్చాడు, కాని, యీ ఘగియలో ఆ అభాగ్యురాలి అతి దైస్యమైన దముధాన్నీ, ఆ నారశ్యమైన రూపాన్ని చూచేఫఏరికిమటుకు అతని కుతంగత బుద్ధి అతనికే చాల రోతగా కనిపింఛింది. సిగ్గుతో మొఖం వొంచేసు కున్నాడు. నిజంగా....సుకోమలమైన పృష్పాన్ని గబగదా, తుంచివేసి నలిపివేస్కి కుళ్లుబురదలో కుక్కి. తొక్కేటంత హృదయ శూన్యుడు యెవరుంటారు?,...

చీకటింట్లో దీపం వెరిగించినట్లయి జాలిగం సానుభూతిగ అన్నాడు; "ఇం నువ్వొక్క-దాఏవీ యిక్య్థ్ణడ వుండడం చాలా కష్టం పూర్ణా। ఆక్కడ _పేమగూడా వొంటరిగా వుండలేశపోతున్నది కదా, అందుచేత నువ్వూ అక్కడికే వచ్చేసివుంపే చాలా బాగుంటుంది

“ఇక్కడ మాతం? మీ భరోసాతోనే వుఎటున్నాను గదండీ?*

“అది సరేలే. అయినా అక్కది కొచ్చేసి పూరిగ మాలో కరిసిపోయి వుంటే మరీ బాగుంటుందంటాను. నాన్నగారికి ఈ ఆలోచన

త!

తోచింది. ఇక నిన్ను అడిగి తీసుకు వెళ్లదామనే వచ్చాను. అభ్యంతరం వఏమీలేదుగదా... *

“అభ్యంతరం ఏముందిగానీ ... *

“* అలా అయితే సిద్ధంగా పుండు పూర్ణా। నే వెళ్లి యీ సామా నంతా చేర్చడానికి మనుష్యుల్ని పంప్‌సాను.”

“అయ్యొ, అంత తోొంద'రేమి వచ్యిందండీ దొబుగారూ 1... కొంచెం ఆతదోచించుకోనీయండీ.ొ

“ఇంకొ ఆలళోచించుకోవలసిం దేముంది? అయినా నువ్వో క్క రివే ఇక్కడ ఇలా పడివుండాలిగదాఃో

“నెనాక్క- ర్హినే వుండను దొాబుగారూ. రా(తుళ్లు సాయంగా ఇక్కడే పరుండమం పనిదానితో చెప్పాను.

“భేష్‌, బలేసాయమే దొరికింది, ఐనా ఈ అవస అంళా యెందుకు అంటాను. చక్కగ మన ఇంటికి వచ్చేసి పవుండక.... సంకొచపడొద్దు పూరా;

“* అబ్బే సంకోచం యేమీ లేదండీ! ..”

“*ఆఅదీగో అలా అంటూనే యీదో సంకోచపడుతున్నావు. ఏ అలా నువ్వు వచ్చేస్తై ఇంట్లోవాళ్ళు 'కెవరికైనా కష్టం తోస్తుందవి అనుకుంటున్నావా?”

కమలబాదబు అన్నమాట వాస్తవం. పాపం పూర్త ఇదే సంకో చంతో తటపటాయిస్తూవుంది. తన మనసుతో భావం ఆయన (గహాం చేసేనందుకు సిగ్గుపడిపోయింది,

“నువ్వు అలా సంకోచపడటం సహజమే కాని నీ కయిష్ట మయినవాన్ల అక్క_డెవరున్నారు చెప్పూ? నాన్నగారి కోంకే ఇవె గదా. అమ్మకు నువ్వంటే ఎంతో (ప్రాణంతో సమానం. ఇక (పేమ సరేశరి. నీ ముఖ్యాతి ముఖ్యమైన మిశురాలు ఇంక నా సంగతంతా సీకు బాగా తెలుసనుకుంటాను వసంతబాబుకు, నాకూ వుండిన ఆ గాఢమై శ్రీ, ఆ పరస్బర సఖ్యతా,... నిజంగా ఇప్పుడు తలుచు కొంటూం టే పహ్చూదయం బావురు మంటోంది. అలాంటప్పుడు నిన్ను. వేరుగ తలుసానా? ఇక మిగిలినదల్లా ఒక్క సుమ్మిత. అప్పును ఆ

జీ

వొంటిపులి రాకాసిమటుకు ఏమైనా అనుకుంటే అనుకోవచ్చు. కాౌనైతే దాన్ని ఒక్కదాన్నీ లక్ష్య పెస్టేవారెవరున్నారులే: అదొక మాలోకం మనిషి పూర్ణా। అసలు పుటుకతో నే బ్య్మురలో ఏదో మిస్టేక్‌ ఉండి వుంటుంది. అయినా అదంతా సరిచేయడానికి నా దగర ఓ మం[త్రం వుందిలే।, అలా తిక్క వచ్చినప్పుడు ఆ మంతం సఠిస్తే చాలు, పీ నశ్యమైపోతుంది.”

““అదేమి మం[త్రమండి?ొ పినోదంగా అడిగింది పూగ్తం

“అదా? మరేమీగాదు, కేవలం ఆమె అందాన్ని గురించి ఆమె దగ్గరనే చిన్న చిన్నగా పొగ డ్త (పారంభించి, పెద్ద పర్యంతం అంతగా పోనివ్వ్యాలి. అంటే, “*ఇవ్వేళ నువ్వు చాలా బాగున్నాపౌ అనడం దగ్గ ద్న్తంచి “అబ్బ; అచ్చంగా భూలోక రంభలాగ అఆ స్వర్షలోకపు రతీ 'దేవిలాగ కనిపిస్తున్నావు” అంటూ యెంత వుంచి పొగిడితే అంత ఉబ్బి పోతులదేగాని హేళనగా అంటున్నారేమో నంగూడా అనుకోదు. నిజంగా పూర్ణా ఈ మంత్రబలంతోనే ఆ ఆవళక్షిని పరాశక్తిని నిభా

పూర్వ నవాప్పుకో లేకపోయింది.

“మిరు వొర్టినే ఆమెను హేళీనచేస్తున్నారుగానీ, ఆ మాతం 'తెలుసుకునే గుణం లేకనా?ొ

“లది సీ కెంతో నామాన్యంగా కనిపిస్తుందిగానీ, నిజాికి చాలా అసామాన్యమైన విషయం, అసలు మనమే మనపొగ డర్ని వింటూలళే ఆ వింటూన్నంత సేపూ యేదో ఉప్పొంగుతో పరపషశమె. పేోతూంటాము. అంతేగానీ ఆ పెగ డ్త అతిశయో క్రిగా ఉన్నదేమోనని అనుకోము." ఆఖరికి మహామహనసనీయులూ: యింతే।ః ఎదయట నిలబికి స్తుకిస్తూవుంటే పులకీతులై పోతూంటారుః; ఐతే, అలా స్తుతించడంలో భక్తి పినయాల పాళ్ళు చక్కగా ఉన్నాయని మటుకు అందరికీ అనిపించాలి. అదీ అక్కడీ కీలకం 1 ఇంతెందుకు? ఒక్క ఉదాహరణ చిన్న రణభేరి (మోత కే గజగజలాడిపోయి్యి అంతఃపురంలో కొలుపుదీర్చి ఉన్నప్పుడు వందిమాగధుల౦తాచేర... “*రాజాధిరాజాః రంగమౌారాండా। నీ బలంది ఫీమబలంబు, నీ విజయంబు పాండవ విజయంబుః;ో అంటూ మహా

త్ర

యిదిగ వర్షించేస్తూవుం పే, -- ఆ రాజాదిరాజుగారి మీసాలు వడితిరిగి పోతూంటాయ్‌; అంతేగాని, యిదంతా ఏదో హీళన అని... ఆ మొగం చిన్నబుచ్చుకోడు. ఆం'పే, మనిషి అన్నవాడు తన్నుగురించిన పొగడ్త లోని మాటల్నిగాకుండ్థా అందులోని భావాన్నే అందుకుని ఉన్చిపో తూంటాడు. అది సహజం;

ఇక సుమిత్ర విషయంలో, ఇది సహబాతి సహజం అయి కూర్చుంది, అంతీగాదుు ఆమెను తీసుకొనిపోయి. ఏదో గరో్యన్నతి శిఖరం మీద కూర్చోబెట్టింది. ఇంతకీ, తనక ౦"టే రూపలావణ్యోలు గలి వారు లనేలేరని ఆమె గర్వం; ఈ దర్విదగొటు గర్వం ఏ పాపిష్టి ఘడియల్లో ఆమె నావహించిందోగాని నా జీవితాన్నిమటుకు పీల్చి పిప్పి చేస్తున్నది; సీజంగా, పూర్ణాా ఆవిడ దండుతినంవల్ల, “పేమ అంటే ఏమిటో అనుభవించ బేనంత అభాగ్యుణీ అయిపోయాను; అసలు మనసార మాట్లాడుదామని దగ్గరకు వెళ్ళితే ఏదో (కూర మృగంలాగ రూపిస్తుంది! గతుక్కుమనిపోతూంటాను; ఏమి మాట్లా డినా పెడ అర్థం చేసుకుని, ఇల్లంతా దద్ధరిల్లేటటు అరుస్తుంది; అబ్బాః ఆ దాధ వర్తించలేను।....ఇక నేను తరచుగ సినీమాలకు వెళ్ళుతూండ డను చూచు నే నేదో మహా విలాసంగా, కులాసాగా. వుంటు న్నానని పాడులోకం అనుకుంటుందిగానీ, అసలు సంగతి గు ర్రించలేదు। సీ దగ్గర నిజం చెప్పుతున్నాను పూర్ణా, కేవలం ఈ హృదయకాపాన్ని తిర్చుకోడాని'కే ఆలా సినిమాలకు వెళుతూంటాను, లేకపోతే, ఏం చేయడం? ఆఖరికి పెద్ద విరక్తిగూడా కలుగుతూంటుంది. అన్నీ త్యజించి కొషాయిగుడ్డలు కట్టుకుని యెక్క-డికో అరణ్యవాసానికి పోదా మని।; చివరక్కు అదే నా మొఖాన రాసివుందో ఏమిటో।....

అబ్బా, క్షమించు, పూర్ణా అదెమిటోగాసీ.... పొద్దున్నే వచ్చి నా పొడుపురాణం అంతా నిప్పిచెస్టుకుంటున్నాను. అయిన్నా ఇంకి వరిదగ్గర చెప్పుకోనుః గాయపడిన గుండెకి గాయపడిన గుండెయే గొప్ప సానుభూతి చూపుతుందట. అలాగ నీతో చెప్పుకుంటేనే.... కొంత శాంతి ఆ6.... అన్నట్టు, చాలా "బం అయింది. ఇక నే వెళ్ళి

డ్య

'మనుషుల్ని పంపిస్తాను నువ్వుమటుకు నంకోచపడక _ సిద్ధంగావుండు” ఆని వెళ్ళిపోయాడు.

పూర్తకు యిక సంకోచపడవలసిన అవసరమే లేకపోయింది. అయిన్మా ఈ ఇల్లువిడిచి వెళ్ళిపోవడమం'టేమటుకు _. యేమిటో అదో లాగవుంది। ఏదో నెపంతో గట్టిగ సట్టుసటి వాళ్ళ్లమాట (తోసిరాజంకే, దఏిమనుకుంటారో అ మళ్ళీ ఆలోచించింది.

సీటిలో కొట్లుకుపోతూన్న నిరాధాఠరజీవికి గడ్డిపోచయే ఘనమెన “ఆధారం, ఇక అలాంటి సమయంలో నావయే లభిస్తే, ఇంకొ (తో సరా జనడం యెందుకు? .. అనుకుంది. కాని పాపం ఆ అమాయకురాలికేం తెలుస్సు. ఇది తనను రక్షించే నావగాదని, అమాంతంగా మింగేయాలని చూసోన్న యేదో తీమింగలమని,

తీర్‌

ల్‌ బు విడిచి వచ్చేస్తోంటే పాపం పూర్ణకు. పట్టరాని దుఃఖం పొర్లుకు వచ్చేసింది. ఈ చిన్నారి ఇంటిళో అడుగుపెట్టి సుహూరు మూడే ళ్ళయింది. సిజానికి, సుమధు5మైన పాభాగ్యపు సౌఖ్యాన్ని ఇక్యాడే చవిచూచింద్వి దుర్భరమైన వై ధవ్యపు వ్యధనూ ఇక్కడే అందుకున్నది. అందుకే, అటువంటి వెలుగు చీకటుల ఇంటిని విడిచివస్తోంటే గుండెలు తరుక్కుపోసాగినయ్‌ | కమలబొబు నౌకర్లు వచ్చి ఇంటి సొమాన్నంతా మోసుకు పోతుండేసరికి చదొవురుమని ఏడ్చేసింది ఏదో శవాన్ని మోసుకుపో తున్నా రన్నట్టుగ। వాస్తవంగా అలాంటి భావమే గలిగిందామెకు, శవాన్ని చూచి ఏడ్చేవాళ్లు ఆ శవం అక్కడ ఉండగూడదనీ, ఎంత _ శీఘ్రంగా తీసుకుపోయి దహన సంస్కారాలు చేస్తై అంత మంచిదనీ తెలిసి వుండిగూడా _. ఏదో వల్లమాలిన వ్యా మోహంతో దాన్ని గట్టగ పచమేసు కుని . యెవర్నీ తీసుకు వెళ్ళ్గనీయకుండా =- గొల్లున ఏడుస్తూ వుంటారు; లబలబమని నె తీనోరూ జాదేసుకుంటారు. ఆఖరికి కొంత సీపసయౌక, ఆ శపం (బతికే లక్షణాలింరా ఉన్నాయని ఇంతవరకూ నమ్ముతూన్న వాళ్ళ ఆత్మ (పఫవంచన కొసా తొలగిపో యేసరికి, = వొళ్ళు వ్యామోహం గూడా ఆ శవాన్ని విడిచేసి దూరంగాపోయి, మరింత బాపవురుమంటుంది. సరీగ్గా అలాగనే అయింది పూర్ణ అవస్థ, ఇక గబగబా లోనీకపోయి, గోడ మూలన మొఖాన్ని దాచుకుని వలవలి ఏడ్చింది. అవునుమరి పాపం ఆ (పియాతిపప్రియమెన ఇంట్లో (పతీమూలా, (పతీజాగా యేవేవో అవ్య క్త నధురిమాలై న స్ఫురణచి (త్రాలతో నిండి. 4&6

పోయి ఆమె భుజంమీద 'మెస్మ౦జమ్‌ చేస్తూంపే, ఎలా విడివిపోగలదు?* ఆ సౌభాగ్యమూ [ అ స్పమించిపోయాడు అయినా ఇంకో ఆ అపణ కాంతులు తగ్గలేదుః ఆ దాంపత్యానురాగపు టాలాపన సమా ప్తి అయింది. అయినా ఆ పేమెకహృదయరం గాల్లో దాని ఆతిధ్యం పల్ల విసోనే వుంది. ఇంతవరకూ అలా ఇంట్లో వింటరిగ వుంటూ == వీటన్నింటినీ సమావిష్టపరచుకుంబూవుంటే, వదో అనిర్వాచ్యమైన సౌభాగ్యపు టానందం == సుగర్యాంఎజనింఛిి ఆ వ్యధలోనే సుధ నిసోవున్నది. కాని, “ఇక యీ ఘడియలలో ఈ చిన్నారి యింటిని విడిచి వెళ్ళిపోతే అవ్‌ వుండదుగదా! అవద్చాషొ అనుకుంటూ మరింత నిట్లూర్చింది.

ఇక ఆమె వెళ్ళిపోతున్నదని తెలిసి ఇరుగుపొరుగు స్త్రీలంతా సానుభూతిగ సాగనంపడానికి వచ్చారు. ఆమె అంబే వాళ్ళందరికీ యెంతో అభిమానం। అలాంటి అభికూనమూ, మంచితనమూ సంపా దించుకోడానికి ఆమెవగ్గర ధనకసకాలు లేకపోతే లేకపోవచ్చును. కొని, అంతకంటే ఎంతో మూల్య మైస్త్క ముఖ్యమైన మధురవాక్కులున్నాయి. మందహోాసితవదనం ఉంది; ఆత్మిక మైన సానుభూతి ఉంది; అపారమైన "సేవాభిలాష ఉండి; ఇంతకన్నా యెకు్కంచే6 కావాలి?

పూర్ణ (పతి వొక్కరని కౌగలించుకుంది. పతి వొక్కరిడగ్గరా శెలవు తీసుకుంది వెళ్ళలేక పెళ్లీ లేక విడిచివెళ్లింది. అర్తారింటికి.. వెళ్ళి పోయే అమాఃయికులే

ఈ శం

ఆమెకోసమే. కాచిపెటుకునివున్న పేమ గబగదా ఎదురేగి... కౌగి లించుకుంది? ఇంత(కితమూ, యెన్నోసార్లు తను పహాంయే పేమ ఎదు రొచ్చి. ఇలాగే కౌగిలించుకొంటూ."వీ ఏదో ఆత్మీయ "స్నెహం తినను పులకత పరుస్తూండది. కొని ఇవేళ మటుకు ఆ ఎదుర్కోలు ఆ కౌగ లింత ఏదో ఆ॥ యమిచ్చే ఉఆధివౌరరూసపంగో ఉన్నటు కసిపీంచింది. ఇక ఇందుకుతోడుగ్య అక్కడ ఏవేవో అట్టహాసపుటాదరంణలు అగుపించి నయ్‌. దీవకి పంటింటినలుపు ఆలా బార్హావిడిచేసి వచ్చేసింది; తల సింగారంటో వుస్న సుమిత్ర ఆ సగం సిగమీదినే ములిముసుగు వేఘు కుంటూ పరుగెత్తుకువచ్చింది.. ఎక్కడి పనులు అక్కడే విడిచిపెట్టి దాస్‌ మనుష్యులు వచ్చేళారు. సంధ్య వార్చడానికి బయలుదేరుతూన్న

ట్లో

బదరీ(పసాదుగారు పూర్ణ వస్తోండడం గమనించి యిటు వరండావైపకి మళ్ళారు. కమలాప్రసామ సంగతి సరేసరి గంట ,కితంనుంచే తను గుమ్మం దగ్గిర నిలబడి ఎదురు చూస్తూవున్నాడు. ఈ సమారోహం అంతా సానుభూతి చిహ్నమే లయినప్పృటికీ, పూర్ణ హృదయ మటుకు వివర్షిమై పోయింది ఒక్క-నారిగా। అన్ని మనస్తత్వాల్లోనూ అత్తా కోడళ్ళ మనస్తత్వాలు. అతి విచ్శిత మైనపని మనం దేవకీ, సుమిత్రల దగ్గరినుంచి. చక్కగ తెలుసు కోవచ్చు.. దేవకికి సుమిత్ర అంపే అసలు గివదు. కోడలు మాట్లా మిటో ఆమెకు అసహ్యంగానే కినిపిస్తూవుంటుంది. ఏలాగైనా తన కోడర్ని మంచిమార్ష ంఠతో వుంచారి 1-- ఇదే ఆమె నిరంతరాలోచనా, పయత్నమూ అయిపోయింది, ఇలాంటి దీక్ష కోడ్రలిమిమండే (పేమాఖి మానాలకొద్ది కలీగిందో, లేక అధికొర ద్వేషాలకొద్ది కలిగిందో మనం చప్పున అర్థంచెప్పలేక పోయినా, సుమి_త్రమటుకు. అప్పుడే అర్హంజేసు కుంది. కేవలం “అ త్తిననే అధికారరీత్యా నచ్చిన 'ద్వేషరోగం ఇది. అనుకొని దానికి తిరుగుడుకూడా కని పెట్టింది. అంమవల్ల నే, మొట్టమొదట అత్వగారంటే ఆమెక వొక విధ మెన ద్వేషభావమూ, (ప్రతహాలద్భృష్టి ఏర్పడినయొ. అత్తనంకా కవ్వించటానికై, తెల్లవారుయూముననే లేవమంశే బారెడు (పొద్దు ఎక్కక లేవడం, "మలిముసుగు సరిగా వేసుకోమంటే మరింత జారవిడిచి ఉంచుకోవటమూ ఇలా. ఉత్తర దక్షిణ ధృవాలుగా సడవసొగెంది ఇంట్లో పనిచే సే దానమనుషులకు లోకువ ఇవ్వొద్దని అత్తగారు సలహాయిస్తే, సుమి,త వాళ్లతో యెకసక్కేలాడుతూ, ఏక విక నివ్వుతూ వుండడమే కాలక్షేపంగా ఏర్బరచుకుంది. పూర్ణ యిక్కడికి రావడం అత్తగారికి సుతరామూ యిష్ట +లేవనీ భర 'మొండివాదనకు మరి చేసేదేమిలేక పుండివోయిందసీ. బాగా కని పెటింది సుమిత్ర. అందుచేతనే పూర్ణ అంటే ఆమెకేగో చెప్పరాని "ప్నేహభావమూ, సానుభూతీ కలిగించ, ఇంత్య్రక్రీతంవరకూ అత్తగారు పూర్ణిను ఉత్తమ యిల్లాలుగా పొగుడుతూ ఆదర్శంగా చూపిస్తూ బుద్ధి శీర

చెప్పుతూం'పే, తనకెంతో అపమానంగా తలచేవె సుమ్మిత్య ఆమె నెంతో అసహ్యించుకునేద్కి కానీ యీనాడు ఆ ఆ త్తచునస్సులో పూర్త అంపే ఆ భావం లేకపోవడంచేత, ఈ కోడలి మనసులో ఈ భావమూ లేదు,

పాపం పూర్ణ చాలాసేపటివరకూ. సపేమవగ్గిర కూర్చోలేక పోయింది. ఏమిటో మనసు పిచ్చిపిచ్చిగా వున్నవి, ఆ పిచ్చిలోనే ఏదో వా_స్ట్థవికత చిన్నచిన్నగ స్పష్టమవుతూ పుస్నదామెకు,

అవును, ఈ యిల్లు తన ఆ మిద్రెయింటికం టే యెన్న్నోరెట్లు చక్కగా వున్నది. గదిలోనే నేలమీద నాజూతై స తివాచీ పరచబడి. వుంది, మంచి ఆందమైన మంచం వుంది. గోడల్ని చక్కని అలమారా లున్నయ్‌, ఎలక్టిఫిక్‌ లె టుగూడావుంది. ఆఖరికి షోగా పంకా. గూడా వుంది, కొని, ఈ సమయంలో మటుకు అవన్నీ ఆమె పాలిట పతి కూలా యుధాల్లాగ వున్నయ్‌ । లో విద్యుత్‌ కాంతి కిళ్ళల్లో కొర౦ జల్లు తూన్నట్లువుంది, ఆ సంకాగాలి గుండెల్లో యేవో మంటల్ని రేపు తూన్నది ।;

(పేమ మొంతో పట్టుబట్రినా ఆ ర్యాతి భోంచేయలేమ పూర్ణ. తన గదిలోనికి వచ్చేసి వల్లమాలిన దుఃఖంతో కుమిలి పోసాగింది, అద్వ్నా । నిజంగా విధి అనేది ఆమెతో యెలాంటి పకియాచకొాలు ఆడు తూన్నది । ఆమె జీవిత సర్వస్వాన్నే అపహకరించేస్కి యేవేవో మట్టి బొమ్మలతో బుజ్జగిం చాలని చూస్తోన్నది, ఆమెకున్న 60డు కళ్ళూ పొడిచేస్మి ఏదో నసందనోద్యానవనంలోని సురవ్యుళోభను చూపిస్తాను రమ్మంటున్నది 1 ఆమె రెండుచేతులూ నరికివేసి, చక్కగ సీ యిషం వచ్చినటు జలక్రీడ లాడుకోమంటూ సట్లనడిసం్యదంలోనికి తోసి వేసోన్నది

రాతి ఫదకొండు అయింది, పూర్ణ ఆ వెలుగును భరించ బేక అక్కడ్నుంచి లేచి, కిటికీదగ్గరకు వెళ్ళి నిలచింది. బయట రొజ్యమేలు తున్న గాఢొంధకారంలోకి చూప్పల్ని సారించింది, అచ్చా; అక్కడ ఆ కటికిచీకటి లోకంలో ఏంత యెొలాంటి సుమధుర సుందర దృశ్యా లున్నయ్‌ ? అదిగ్కో అక్కండేవుంది తన చిన్నారి పొన్నారి చిట్టియిల్లు

త్తం

• అల్లదిగో, ఆ చిన్న వాకిలి, ఆ చిన్నమంచం .... అన్నీవున్నయ్‌। అరుగో, ఆయనే వస్తున్నారు ఆఫీసునుంచి |; చిన్నారి చూపుల చిరునవ్వు మూతలూ, ఆ పెదేమల చెడుగులూ.... అబ్బా ।$ మెత్తని దొంగలు సుమా ॥ జేబులోనించి యేదో తీశారు చూపిస్తూ చూపిస్తూనే, చటు క్కన దాన్ని డాచివేశారు । అల్లంత దూరంనుంచే తను అదంతా 'ఆహించింది. అలా తమలపాచు ఇ౨కలు తీస్తూ తీస్తూనే, ఒక్క పరు గులో యెదుదవెళ్ళింది. ఆయన రెండుచేతులూ. పట్టుకుని _ “ఏమిటో చెప్పరూ” అంది ఓవగా చూసో. ఆయన చిలిపిగ నవ్వేసి, మరింత చిలిపిగ పెదిమలు అస్పళించుకున్నారు | ”మరి .... ఇపస్పకపోతే, నాతోడే 1 జాలిగ అంటూ, గోముగ గునిసిందీ । అంతటితో ఆయన తిన పిడికిలిని సరింత గట్టిగ మూ సేసుకున్నారు. ఇక తన. ఆరాటాన్ని ఆప్పకోలేకపోయింది. బఐలముతా ఉపయోగించి ఆయన చెబ్యు గట్టిగ ప'ేసుకుని గిచ్చి, లాగి, ఆఖరికి _ యెలాగ్రై తేనేమి తెరిచింది. కావీ, ఏముంది । ఉత్తు త్తిచెయ్యే । అదంతా ఓ తమాషా, అంతే । అన్నా; ఆ తమాాలోనే, అఆ చిలిపి ఆటలోనే తన జీవత వ్యాఖ్యానమంఠతా దాగొని వుంది |;

అంతలోనే సుమిత్ర వచ్చింది : “అయ్యో, ఇంకా నిలబడి చూస్తూనే వున్నావో ౪? పరున్నావేమో అనుకున్నాను” అన్నది.

ఉలిక్కిపడింది పూర్ణ. కళ్ళు తుడుచుకుని, గొంతు సవరించుకుని పినోదంగా అన్నది ఓ *మక5క అట్లా అనుపుం టే యిక్కడి "కెందుకు

.... సుమ్మిత మంచంమీద చతికిలపడుతూ జవాబిచ్చింది ; “అను

కోవడం అలాగే అనుకున్నాను, కొని, అదేమిటో చెప్పలేను -- వచ్చే శాను. బహుశా నిద్రపోతూవుంపే తిరిగి వెళ్ళిపోదామని | పోనీలే, యింక పండుకో. చెల్లెమాగ్టి, చొలా రా్యత్రయింది ”

*ప్పర్హీ నువ్వింకా మేల్కొనే పున్నావేఃొ ఏడో సంశయంగలిగి అడిగిందీ పూర్ణ,

“పగలంతా పరుంటున్నానుగద్తూ అందుకిని....” పకాలున

“మ3 అయితే, పగలల్లా పడుకోవడం దేనికి ౪" మళ్ళీ (ప్రశ్నిం చెంది పూర్ణ.

• ద్రేనశీమిటీ? ఇందుకే _ ఈ ర్యాత్రల్లా జాగరణ చేయడానికి గ అంటూ సము్య(ద్రశెరటంలా విరుచుకు నవ్వింది, కాని, మరుక్షణంలోనే ఆమె ముఖం కళవళపడింది. ఆ వెంటనే గంభీరమెపోయింది, మళ్ళీ అన్నది: ”నా తల్లి దండ్రులకున్న ధనాశకు (వాయళ్చి త్తం చేసుకుంటు న్నాను చెల్లెమ్మా, అంతకం౦ం'ట మరేమగాము [ఫొ యిలా అంటూంజే ఆమె కళ్ళలో కన్నీళ్ళు గ్నికున తిరిగాయ్‌,

పూరకు అమితాశ్చర్య మయింది. ఆ దశ్వర్య జీఏకానికన్న సుమధుర సంగీకంలో ఈ కర్యంశన్వరం ఏమిటా అనుకున్నది.

ఆమ సంశయాన్ని అప్పుడే తీర్చి వేసోన్నటుగ మళ్ళీ అన్నది. సుమిత్ర ; “నువ్వు చూస్తావులే చెల్లెమ్మా ; ఏనాడో ఒకనాడు ఈ యింటికి భూక్ర౦సం వస్తుంది, నేలమట్టంగా రూలిపోతుంది,. తప్పుదు । ఇదే నే నెప్పటినుంచో పెట్టుతూన్న శాపనార్దం |; అంటూ ఏదో ఆంత రక చ్యధకొద్రి వొణీకిపోయింది.

అప్పటికీ పూర్ణకు అర్ధంకాలేదు. మరింత చరకీతురాలయింది. “ఇడిమిటి అక్కాయ్‌, యిట్లా అంటున్నావు ?” అనీ అకిగింది.. కానీ, అంతలో నే ఏదో జ్ఞాఎకౌనికివొచ్చి, “ఇంకా బాబుగారు రాలేదా యేఎ ?”* అని (ప్రశ్నించింది. 1 (లు లతమిీ

“అప్పుడే ; అయ్యో, నొ రాత । పన్నెంరు అయినా కొట్టలేదు, ఇంత త్వరలోనే వస్తారా ౪ వొుటిగంటాా రెండూ మూడు -- అయినా యింతే; అసలు నాకీ యింటితో పేళ్ళి అయిందిగాన్మీ ఆయ సతో గాదు । లక్షాధికారులు శ్రీ బదరీప్రసాద్‌ బహద్దర్‌ గారి కోడల్ని ; ఇంతకన్నా గొప్పగా అనుకోడానిక్తి ఆనందపడడానికీ మరింకేం కల్పన వుంది ? అసలు, ఆ దేవుడన్నవాడు నొకీ _.మాట్రిట్షజాన్ట్రాల-యె దుకు యిచ్నాడో్‌ అర్దంగావటంలేదు. పూర్తా ఇంరట్తూ _ రుద్ధకందురాల్పై పోయింది, లి

మరొకక్షణం వుండి మళ్ళీ జలా ఇంతకీ యిక్కడ య పూనవమ్మాక్రునికీ నేనంటే లక్ష్యంలేవు., చచ్చానొ, (టైతికానో _ అదీ

206%] 6౩

కనుక్కునే దిక్కులేదు |! ఇవేళటికి 'నువ్వొక్కదానివి లభించావు మనసులో బాధల్ని చెపు ఎకుని ఏడ్చుకోడానికి. నిజంగొ, అబ్బా[ తెగి పోయిన తీగలనుండి స్వరం ఏమివస్తుంది చెల్లాయ్‌ * మనం యిద్దరమూ దుఃఖజీవులమే ; నీ కయినా అపుడప్పుడు తియ్యగా తలంచుకోడావికీ ఏవేవో సుఖస్సురణ లున్నాయిగానీీ నాకు ఆ మ్యాత్రపష్క అద్భష్షమూ- లేదు. అసలు సుఖం అంటే యెలాంటిదో ఈ ఘడియ వరకూ యొరుగ నంకే నమ్ము. ఇకముందు వుంటుందని ఆశాలేదు 1

చీర్హంగా నిట్టూద్చుతూ పూర్ణ అన్నది. । “నా రాతతో నీ రాతను పోల్చుకు సుమితక్కా= । సరాయివాళ్ళని ఆ్యశ్రయించుకుని వుండడంక ౦ పే. వేరే పాపిష్టిరాత పుందంటావాః”

ఆ మాటకి పెలపంగా నవిళ్చంది సుమి(త్ర,

క వొపిష్టిరాత నాకుమూ(త్రం లేదూ? అంతకన్నా మరింత పొపిష్షిరాతే వున్నది. ఆఖరికి ._. మరొకచోట యెక్కడైనా కాస్టంత ఆశయం దొరికిక్తే నేనుమటుపు యీ నరకకూూపంలో _ఒక్కఘడీయ. పుండను ---. నన్నిక్కడనుంచి తీసుకుపొండి. జీఫతాంతంవరకూ మీ దగ్గిర నే పగిపుంటాను = అంటూ యింటికి యెన్నెన్ని జొదిలు (వాసినా, వాళ్ళూ నా పాలిటి సల్లరాళ్ళు అయిపోయారు, ఇకనేం చేయడం చె లీ ₹ ఈ ఇంటిలోనంటావాొ, కొ స్పంత హృదయం అనేది వున్నవారు వొక్క మామగారే. ఇంక తక్కిన వాళ్ళు సంగతి అడక్కు, నల్ల పాషాణాలయినా నయం ।; నిజంగా, యీవేళ యీిఘడియలో నీతో చెప్పుతున్నాను, పూర్ణా; ఆయనకు నేనంపే ఇష్టంలేదనీ, ఆ మనస్సు మరెవరిమీదో లగ్నమైపోయిందనీ ఊహించుకుని నేను చింతపడట.లేదు. అసలు ఇంక భూలోక రంభ వలలో చిక్కుకోడానికి పోతున్నారని తెలిసినా... నా కింత దుఃఖం. వుండదు, గౌ కావలసినంతగా ఆనందిసొను. ఇంతకీ నే నేడ్చు యేడుపేమిటంటే ఆయసకు హృదయం అనేది లేదేమో అని. హృదయాన్ని వుంచవలసిన చోటులో యేదో స్వార్థం అనే రాయిని, బండరాయిని వుంచి ఈయన్ని పుట్టించాడు హా పొపిష్టిదేవుడుః ఆఖ రికి ఒకసంగీతమన్నా, చదువన్నా (పేమలేదుకదా ॥ చక్కగా మనసిచ్చి

ర్‌2

మౌట్లాడాలన్కీ (పేమగా కాలక్షేపం చేద్దామనీ వుండరుగదా ॥ ఏదన్నా (_పేమలేదు,. ఒక్క. డబు) అంపే సరి == (పేమ 1 అమితమయిన (పేమ. అంతే! ఇంతయివిగ సినిమాలకు వెబృ్గకుంటారా అందులోనూ ఏదో పాపిష్టి స్వార్యం వుండదు వెళుతుంటారు. అంతేగానీ సినిమా లంటే నిజమైన అభిలాషా, (_పేవా వుండిగాదు। ఇక, యిచ్చి పుచ్చు కోవడంలోనూ, వడ్డీలూ, చ్యక్రవడ్డీలు కట్టడంలోనూ మటుకు (ప్రాణాల్ని ధారపోస్తూూవుంటారు. అబ్బ నిజం చెప్పొద్దూ. ఇలాంటి సీనాసిగొట్టు పరులంచ్రే. నాకు పరమ అసహ్యార పూర్ణా! అంతర్యాత్రిదాకా వూరంతా వెలగబెట్టి గదిలోకి వసారాణ వచ్చీరావడడంతోనే ఆయన అడిగేదేమిటో తెలుసునా? *ఇంకా దివం యందురూ వృంచావ్‌? ఆర్బేయ్‌?” అనే. ఇక అక్యాడు్న౦చి=సంనొరాన్ని యెంత క్తు పంగా గడుపుకోవాలో, పెద్దచదాటభారశతం. అంత వుపన్యాసం దంచుతారు, ఇలాగన్మి డబ్బు అంటే తృణీశారంచేయాలని నే ననను. డబ్బు సంపా రెంచడం, జ్యాగత్త పరచడం మంచి సంగతే। కాని పూర్తిగా దానిక దాసోహం అంపే మటుకు = ఆ డబ్బు సంపాకించటానికి యీ జీఏ తాలు అంతా గడ్డితిని (బతకటం మట్టుకు _- నాకు సరిపడదు । ఆ కొరణం చేతనే యింకా మరింతగా ఆయన్ని వుడికించి యేకిపించటానికి నేను వ్యర్థంగా డబ్బు ఖర్చుచేస్తుంటాను. ఇంతకన్నా యింకో విడ్డూరం ఆయన దగ్గిర వుంది. తన స్వార్షిక మో, పిితార్జిత మో ఆయన డబ్బు ధ్వంసమై. పోతూ.ం'పే బొధపడవచ్చును. కౌన్కి నే నింటిదగ్గర్నుంచె పదుల్తూ వాతికలూ తెప్పించుకుని ఖర్చు పెట్టుకుంటూం' పేనే సహించలేరమ్మా। ఏమినచో గిలగిల్లాడిపోతారు ॥ అలాంటప్పుడు అదీ వొక మూనవజన్మేనా చెప్పు, పూర్ణా అలా యెక్కువగా అవే? పూరితంగా చెప్పుకుంటూం పే ఏదో అనుకాపం రుద్ధబరిచింది, ఏదో నిరాశ నత్సిమీవ బండలాగు పడీంది, ఇంక యెంత వెల్లడించుకున్నా, ఇంనేనని అనుకుని నిట్తూర్చుగాలేచ్చి. “ఇంక నిద్రపో, చెల్లాయ్‌, ఎంతవిన్నా యితే నా పురాణంగో అంటూ సుమి[త వెళ్ళిపోయింది.

పూర్త దీసం ఆర్పేసి పడుకున్నది, కాని, నిద్రవ'స్తేగదా? ఈ వేళనే ఆమె ఈ ఇంటిలో అడుగుపెట్టింది. ఈవేళనే తన యీ తొందర వొాటుకు పళ్ళ్చాతాప పడసాగింది. ఆఖరికి--- ఈ వేళనే అనుకుంది గూడాను, ఇంక యిక్కడ యక్కువకాలం వుండబేనని.

శీ ర్‌క్ర్‌

(1

ట్రౌబా ఐచరీససొదుగారు అమృత్‌రాయతో యెటువంటి పందబంధమూ వుంచుకోకూడదని నిశృయించుకున్నప్పుడు యిక పెళ్ళి సంబంధం సంగతి వేఠే చెప్పాలా ౭ అనాదినుంచి వున్న అతి పవిత్రమైన సొంఘీక సద్ధతుల్నే తారుమారు చేయించ సమక్ష ట్రిస వానితో మళ్ళీ యింకో వాంధవ్య౦ పెట్టుకోవడం మౌట అటుంచండి., అసలు--- ఒకొనొకప్పుడు తనవిడే అని చెప్పుకోవడమే తీరని తలవొంపు అనుకున్నాడు,

అందుచేత తన కూతురికి వేరే సంబంధం చూడక తప్పదు, చీర్దాలోచసలో పడ్డాడు. ఇక యిప్పుడు వరాన్వేషణ3తై పెవూళ్ళకు పయనం గట్టుకు 'వెళ్ళడానికిగూడా యం లేదు. ఏమంటే, ఇప్ప టికే ఆ అమృతీ రామ్‌ వసాడు, వసాడుగదా అనే బాలా రోజులు గడ్‌పొడు. పేగా, యెొదిగినపిల్ల ని యింకొ ఇంట్లో వుంచుకున్నా 'శీేమిటంటూ పదిమందీ భుచ్చిగుచ్చి (ప్రశ్నించడం యెక్కూవై పోయింది. అందుకే, దీర్తంగా ఆలోచి .చాడు. ఆఖరిక్కి మొదపే అనుకున్న (పౌ ఫెసర్‌ దాననాధ్‌ మళ్ళీ కనిపించాడు. సరి. యిక అతని చేతుల్లోనే తస అమ్మాయిని పెట్టి పెళ్ళికాసా అయిపోయిం దనిపించుకుందామని నిశ్చయం చేసుకున్నాడు. ఇందుకు దేవకికూడా దయమీ అభ్యంతరం చెప్పలేదు.

(పేమమ్మాత్రం మౌనంవహించింది. ఇక ఇప్పుడామెకు యే వరుడైనా ఒక్క టే; “ఇతడే సీ భర్త) అంటూ తల్లిదండ్రులూ, వంఘమూ అప్పగించే యే వ్య క్తితోనై నా జీవితాన్ని వెళ్ళబుచ్చగలదు.

ర్‌శీ

'ఫౌధ్ధమెతే అవివాపొతగానే వుండిపోదామని ఆమె ఆంతరికాఖి లాష. కాని, యీడొచ్చిన ఆడపిల్ల యింటిలో వండిపోతే మౌస్తూ పూరుకుంటుందా మాయదారిలోకం ౩? అదీగాక్క యిలాగ సట్టుబట్లి త౧తం[డ్రుల మనసుల్ని నొప్పించడమూ ఆమె కిష్ణంలేదు. అసలు, తన్నాదుకుంటానన్న బావ అలాంటి భీష్యపతిజ్ఞ చేసిననాడే అను కున్నదామె-.-ఇక తన జీవితానికి సుఖం అనేది లేనేలేవని, ఆఖ౨క ఇలా అవివాహితగా వుండిపోయి. తన్నుతాను అవహేళశనవా, అవ మౌనాలకమా గురిచేసుకోవడం* నురెన్నోో చాధల్ని కొనుక్కు తెచ్చు కోవడంకన్నా నాన్నా, ఆద్మూ తెచ్చి కట్తీపెళ్తు భర్తతోనే జీఏతం "వెళ్ళ్గబుచ్చడం మంచిదనుకుంది.

అదిగాక, దాననాధ్‌ తనశమీ కొ త్రవాడూ, తెలియంవాడూ గాదూ. అప్పుడెప్పుడో మూడుసంవత్సరాల క్రితమే అతనికి తననిచ్చి పవాహం చేయాలనుకున్న సంగతీ (_పేనుకు తెలుసును. మధ్యలో అమ్మృతజాబు పరిస్థితులు యిలా తారుమారు అయివుండకపోతే, యీవాటికామె దాననాద్‌ యింట్లో నే వుండని. ఆయన్ని అమృత రామ్‌తో కలిసిమెలిసి వుండడం చాలాసార్లు చూసింది. మంచివాడే. నవనాగరికుడూ. విద్యాధికుడూగూడాను. మనిషిదగ్గర మంచి రసికతా వుంది. తగిన సౌష్టవమూవుంది- పైగా తనను ఆయన. _సేమిస్తున్నా డనే సంగతి కూడా (పేమకు తెలియకపోలేమ,. ఒక సారి ఏదో మాటల సందర్భంలో అమృత బాబు నెవ్వుతాలుగానే ఈ నీజమైన సంగతి వెల్లడించాడు. అసలు ఆ చూచే చూపులే మనసులోపున్న మర్మాన్ని చక్కగ విప్పి చెప్పేస్తుస్నప్పుడు, మరొకరు వేరే చెప్పాలా ఏమిటిః ఇంతకిథవున్నా, పేమ అనుకున్నదిమాత్రం ఒక్క పే ఒక్కటి దాసనాధ్‌ మటుకు ఏమంత ఫపరాయివాడు గాడు తన బావ 'స్నేహి రుడు. అంతేః బొవంత భాగ్యవంతుడు గాకపోయిన్మా తన కేమి? దై సెందినమూ విలాసటోగాల్లో నే మునీగితేలుతూ వుడాలని తన కిభిలాష లేదుగదా? ఇలాగ అన్నీ అనుకుని మనసును కుదుట పర్చుకుంది. బదరీపసాదు వరాతురు అంగీకొరంవిన్మి దాననాద్‌ "పేర ఒక జాబు (వాళొడు,

ర్‌గ్ల్‌

దాననాధ్‌ మటుకు టోనులోపడ్డ ఎలుక అయిపోయాడు. అసర్‌ శుభవార్త వినీ వినగానే వొక్కసారి ఉప్పొంగిపోవలసిన సంగతి. కాని, అలా జరగలేదు. తన కంగీకొారమేనంటూ ఒక్క ముక్య జవాబుగ (వాసి పంపడానికి వారానికి పైగా పట్టింది. ఏవేవో అంతులేని సందే. హోలు రేగి హృదయంలో ఆవిర్లు పుట్టించినయ్‌. పెళ్ళాడిన తర్వాత తను _పేమను (పనన్నంగా ఉంచగలడా? ఆమె హృదయంలో తన కసలు స్టానం ఉంటుందా అని. ఖర్మంజాలక, పేషాద భూయిష్ట మై. పోతుందేమో? ఈ సంశయాలకు సమాధానాలుగూడా అతనిలో కలుగక పోలేదు. అయినా సంళయాల బలమే పచెయ్యిగా ఉన్నప్పుడు సమా ధానాలకు ఇక నమాదే గదా? అదీగాక, ఎంతో 'పొణ,పియంగా భావిసోన్న ఆల్కీయ మ్మ్‌తుని త్యాగంవల్ల తను సుఖాన్ని పొందడంకం టే మరొక దరిద్రపు స్వార్థం లేదని దాననాథ్‌ మనస్సు బాధపడింది. పక్కయింటివాని ఇల్లు. కాలి పోతూంపే తను చలిమంట కాచుకోవడమా? కౌనైతే, ఆ అమృత్‌రాయ్‌కంటే అధికంగా ఆధికతమంగా పేమను తను _పేమిస్తున్నాడు. ఆ నగ్నసత్యం పైవారికి తెలియక పోళే పోవచ్చుగాని, తనకు తెలుస్కు అదో వేదనగా, ఆకలిగా అరిచే తన మూగహృదయానికి తెలుసు; పైగా తక్కీన యే విషయాల్లోనూ గూడా తను అమృతరాయ్‌కి తీసిపోడు. తనకూ సంఘోద్ధరణ చేయా లనీ, దీనజనసేవ చేయాలనీ అభిలాషా, దీళ్లి లేకపోలేదు, కానై తే కీర్తి కనకాలు సంపాదించుకోడానికి 'వేసే ఎత్తులని అంతా అనుకునేలాగ మాత్రం తను చేయడు, అంటే తనదంతా నిష్కామకర్మ. ఏమిటో, ఇన్ని. అనుకున్నప్పటికీ దాననాధ్‌ వొక నిర్ణయానికి రాలేకపోయాడు.. బదరీ_ప్రసాదుగారికి త్వరగా జవాబివ్వాలనే సంగతి స్ఫురణకొచ్చి. మరింతబాధపడ్డాడు. మళ్ళీ తీవాలోచసలో తన్నుకు లాడాడు. కిందామీదా పడి ఆఖరికి, ఎలాగై తే నేమి ఐ= కర్‌ నిశ్చ యానికి వచ్చాడు. ఈ విషయంలో అమృతరాయుని కదిలించి. అతని మనస్పుగసక ఇంకా (“పేమమీదనే వొరిగివుంటె తను గప్‌చిప్‌గా ఊరు కుందామనీ, లేకపోతే ఎలాంటి అభ్యంతరమూ లేదంటూ బదరీ_ప్రసాదు. ర్‌6

"గారికి జవాబు (వా సేద్దామనీ-అనుకున్నాడు. ఐతేమటుకు ("పేమను పెళ్లాడితే తన భావిజీవతానికి ముళ్ళ్గదాటలో పయనంగా ఉంటుందేమో నన్న భయమూ ఇంతకీ తొలి _పేమలోవ్వన్న ఆ నిగూఢసుఖనము మరిం "కెందులో ఉంటుందనే ధైర్యమూ; రెండూగూడా అతన్ని చెరొకవై పూ పట్టుకుని అల్లల్లాడించ సాగినయ్‌।

(ప్రస్తుతం కాలేజీకి శెలపులుు అయినా తీరుబడిగాలేదు. *డాక్తరు డి్మిగీ. సంపాదించుకుందామని ఏదో మహత్తర (_గంథరచన సాగి స్తున్నాడు. అందుచేత భోజనం చేసీనవెంటనే కాలేజీ లే ,బర్‌కి వెళ్ళి పోవడం, అక్కడ కూర్చుని (గంథపరిశోధనలు చేయడం, యేదో (వాయడం--ఇదీ అతని కృషి ఆయిపోయింది

ఐతే ఈవేళ ఉదయంనుంచీ అక్కడ ఆ పుస్తకాల మధ్య కూర్చున్నా, వొక్క-లై నుకూడా చదవలేకపోయాడు, ఒక్క అక్షర మెనా (వాయలేకపోయాడు, పానకంలో పుడకలాగ అలాంటి సమస్య వౌచ్చిపడిందిః అసలు, ఇస్పుడీ సమస్యను పరిష్కరించుకుంటపేనే నీ డి్న్నిగీలకు యోగ్యత ఉంటుందని యె త్తిపొడుసోంది. తమస్సు. ఇక వెంటనే లేచాఏ, తిన్నగా అమృతరాయు ఇంశవెపు వెళ్లాడు.

ఇంటిముందు బగ్గీ సిద్ధంగా వుంది కొని, అమ్మృతరామ్‌ కనిపించ లేదు. లోపల వున్నాడని నౌకరు సమాధాసమిచ్చేసరిక్కి గదివెపు వెళ్ళాడు. గుమ్మానికి కట్టివున్న తెర తొలగిస్తూ అన్నాడు ; న్‌

“ఏం మహాశయాః ఇంత వుక్కబోస్తుంకటే ఈ నాలుగు గోడల మధ్యా ముక్కు మూసుకూూర్చొని జపం చేస్తున్నావేమిటిలొ

ఉలిక్కిపడ్డాడు అమృతదాబు. బయటి వెలుగురఖలు అలా ఒక్కసారి మొఖంమీవ పడసరికి యేదో పీతవర్హంగా కసిపించిం దాయన మొఖం, ఇంతకుముందు పదిహేనురోజుల క్రితం వున్న ఆ కాంతి. ఆ దరహాసం ఇప్పుడు లేకపోయేఫరికి దాననాధ్‌ ఆశ్చర్య పోయాడు, “*ఏ(. ఇలావున్నావు అమృత్‌, వొంట్లో బాగా లేదాళలో వెంటనే అడిగాడు,

ఆమృతదాబు లేచివచ్చి. దాననాధ్‌ని కౌగలించుకుంటూ జవా చిచ్చాడు. "అబ్బ ఎపుడూ ఇలాగే అడుగుతుంటావేమిటి దానూ?

ఫ్‌

నేను దాగున్నానంటూ వొక్కనాడై నా ఆ నోటితో అన్న పాపాన పోలేదు గదా? పెగా నువ్వేమిటో మహోాబాగున్నట్టుల

దాను పకపకా నవ్వాడు, కాని, అమృత భాదుమటుకు నవ్వలేదు. ఏదో గంభీరముఖంగా మిత్రుని భుజంత ట్ర అన్నాడు; “ర్య (పపంచంలో' పుట్టిన ఆరోగ్య సిద్ధాంతాలని ఇంటినీ వాతాపి జీర్తం అనిపించుకున్నావు. ఆరోగ్య రక్షణ విధానాన్ని గురించి యే డిదేటు అయినా, ఏ కౌాంపిటీషను ఐనా జరిగితే సీదే ఫస్టు పెయిజ్‌ 1 కానె లే, ఆఖరికి సాయం సమయంలోనైనా అలా షికారుగ వెళ్లవు. ఇదేనీ దగ్గరున్న...” అని ఆపి, చిళిపికోపంగా ముసిముసి నవ్వగా మి్మతునివె పు చూశాడు,

“మరి, సీకుమళ్లే నాకు చక్కగా ఓ బగ్గీవుం టే ఒక్క సాయం (త్రపు వేళల్లోనే యేంటిః ర్మాతింబవళ్లూ జేజేయమానంబై న వూరిగింపే జరిపేవాణ్నీి। ఆఖరికి గుురంకూడా = ఇదేమ్మిటా వాబూ, ఇలాంటి యమఘాతకుడి పాలిట పడ్డానంటూ నా హడలె తి పోయేలా చే పేవాణ్నీ, కొని నాకా అదృషం లేదు. ఇక, కొళ్ల మీద షికారు అంటావా, --- స్చ్‌.... అబ్బే; నాకంత మజా అనిపించదు. అవునుగాని, ఏదోయ్‌.... మంచి సిగార్‌ వొకటి---ఇలాంటివేవె నా ఇచ్చి మ్యతుణ్ని ఆదరించడం అనేది ఉందా, లేకపోతే. ఎప్పుడూ ముసలివాళ్లీ మావరిగా చీవాట్లో, చెప్పుదెబ్బలూ ఇవ్వడ మేనా? నిజంగా .... అమృతవబాబూ, చతురంటోధి పరత మైన ఈః భూవలయముతో మహామహా ఘనకార్యంబులు చక్కబెట్లి, సలసిసవాడవు నీవు. లోకోద్దరణకోసం కంకణం కటుకున్నవాడివి నీవు అటువంటి సీవు పదికొలాలపొటు, కాదు కాదు = నూరు లేక వెయ్యి కొలాలవాటు ఆయురారోగ్య ఐశ్వర్యా భివృద్దితో ఉండాలి. అంతేగానీ నే నెందురూ। రేపోమాపో మరణమేగాదో అ) తత్వగీతం పొడు కుంటూ ఆభఖరిలో ఏ ఘడియతలోనో “హరీ అనెదళ *-అంటూ పకాలున నవ్వ మళ్లీ అన్నాడు;

“అదేగాక, అమృత్‌ ....నీకుమళల్లే నే నేనూ ఒక నియమబద్ధంగా ఉందామని చూస్తూంటాను. కొని, దాని తస్సాదియ్యా ఆఅ పము కొస్త సాగడం లేదోయ్‌! ఎన్నిసార్లు గరిడీలు తిప్పలేవ? ఎన్నిసార్లు సాములు తియ్యలేదు! కాని...ఉహూ.... ప్రయోజనం. లేకపోయింది.

డ్రి

అసలు ఇంతకీ సీ ఆరోగ్యం ఇంతేనని మొఖంమీవ చక్కగా (వాసి నప్పుడు ఎన్ని _సయత్నాలుచే'స్తే ఏమి లాభం చెప్పు? నిరుళ్సాహంగా అని, కాస్తసెపు యేదో యోచనలోపడి _ చప్పున ఏదో స్పురణకు రాగా మీ అన్నాడు ;

“*పిసీ గీనికేమంటావ్‌ అమృత్‌? నువ్వింత కష్టపడి బస్క-లు దంతీలు తీసినా, జ్వరాలు, రోగాలు వసూనే ఉంటాయి. మొన్న చూడూ, మలేరియా జ్వరం వచ్చి తిన్నగా నూటారు డిగిలవరకూ ఎక్కి పోయింది. కొన్ని నా కలాగలేమ; నూటఓఒక్కు డ్నిగీ దాటి పెకి పోవ డానిక్తి దానికి గుండెలుండవ్‌।, అదీగాక అద్భామ్‌ మరొక నంగతి; ముందే చెప్పి ఉంచుతున్నాను. నువ్వుగనక నాకన్నా ముందే ఈ లోకం నుంచి వెళ్ళిపోయావంటే నే నొప్పుకోను! ఏమంటే నీ కళ్ళముందు నా 1పాణొలు పోవాలని నా చిరకాలపు వాంఛ్ర? అలాగ్గనక చనిపోతే, నువుక నాకో స్మారక చిహ్నం వొకటి యేర్చాటు చేయించవలసి ఉంటుంది, ఇదీ ఇప్పుడే చెప్పుతున్నాను. చెప్పలేము చేయవేనము అంటూ నిషూర మాడతా వేమోః ఇప్పటున్నంచే జ్ఞాపకం ఉంచుకో, ఇకనీ విషయంలో అంటావా? ఏమీ భయపడనక్ష్యృర్లేమ. నీ పవిత స్మారక చిహ్నాలు ఏర్ప్చురచటానికి వూరూరా వాడవిడ యెందరెందరో బయలుదేరుతారు. కౌన్తి నాకలాంటి గొప్పు యెక్కడిదీ? ఏమైనా ఉన్నదం'ీ అది సీ వరకే గదాఃో

ఈ విప్పి చెప్పుకునే ఉబుసుపోక కబుర్లలో ఎంత వినోదం ఉందో అంత ఆత్మీయకా, గాఢాతీగాఢ మైన "స్నేహమూ ఊంది. ఇద్దరి న్నేశ్రాలూ ఆనందబాషాలతో తొణికిసలాడినయ్‌. కొంతసేపు మోనంగా ఉన్నాక్క అమృతరాయ్‌ అన్నాడు; “*ఏం దానూః బదరీ (పసామగారి దగ్గర్నుంచి పిలుపు ఏమీ రాలేదూ? నువ్వీ మధ్య చాలారోజులనుంచి కనిపించకపోతే, అక్కడే పనో డేరా చేస్తున్నావని అనుకున్నాను.

అమృతరాయ్‌ ఇలా అడగడంతో దాననాదధ్‌కు ఎంతో వుపకారము చేసినవాడయ్యాడు, లేకపోతే గంటలతరబడి యెొంతెంత బాతాఖానీ

రిల

కొట్టినా స్వయంగా ఈ (ససంగం యె త్తలేడు దాను. సంకోచపడుతూ జవావీద్చాడు.

*'పిల్పస్ప రానూ వచ్చింది అందుకు జవాబు వెళ్ళనూ వెళ్ళిందో

“ఏమి జవాబు యిచ్చావేమిటిఃొ ఆకృతగా అడిగాడు అమృత్‌,

“నాకు త్రోచిన జవాబులో

“అవున్లే... .... సీకుతోచిందే. అదేదో నాబోటివాడు విన వచ్చునా?ో

“నా కీషంలేదంటూ జవాబిచ్చాను.

“అరే ఏమిటీ నీకీ బుద్ధిః ఏల (పేమ నీకు తగింది గాదను కున్నావాళొ

“*కశహరూ6.... నేనే ఆమెకు తగినవాణ్తీ కాదనుకునా ఎను.”

అమృతబాబు కనుబొమలు ముడుచుకుంటూ చిరాకుగా అన్నాడు £ “అంత తగ్గినవాడివి కాకపోతే యిన్నాళ్ళవరకూ ఆమెనే శిపిస్తూ' కూర్వున్నా వెందుకూ? నేనేగనక మధ్యలో రాక్షపోతే, యిప్పటికి మీరిద్దరూ చిలకా గోరింకల్లాగ కాపురం చేస్తూవుండేవా రంటావొ లేదా? అదీగాక యీ నిరాశా దుఃఖఖంచేత నువ్వు లోతో ఫల యెంత కుమిలిపోతున్నావోో యెొన్నెన్ని మంచి సంబంధాలు వచ్చినా యెందుకు తిరగ్గొట్రస్తున్నావో.-. నాకు తెలియదనుకున్నావా ? ఇదంతా దాగా గమనించి నా వ్యాదయంలో నేనే బాగా యోచన చేసుకుని, యీ తెగింపు సశాననుకో। నిజంగా.... దొన్మ్హూ యీ అగాధమైన వియోగజలధిలో యెక్కడ బుడుంగుమనిపోతావో, అని-- నన్నెక్కడ వొంటరిగ విడిచిపోతావో అని చెడ్డ భయమేసి ఈ పన్సి శేళానం పే సముగ్రం మరి అలాంటప్పుడు, మళ్ళీ సీ బెట్టుసరి వోొకటా? భేష్‌. బాగానేవుందిః .... ఇదిగో... అచ్చ్బ్చాయమ్‌, యింక యిలాగే మీనమీషాలు లెక్క బెటుతూ ఆలస్యం చేశావంకటే నే నూరుకు నేది లేదు = వీపు పగలగొఫ్రేసానః ఆ అపస్ట్థంతా యెందుకుపడతావుగానీ, నే చెప్పినట్లు చెంగ్య. ఇదిగో, ఇప్పుడే ఈ దిగ్గలో కూరని తిన్నగా బదర్శీపిసాదుగారి దగ్గరకు వెళ్ళు, వెళ్ళి వ్యవహారమంతా ఖాయంచేసు

60

కుని రా, తెకిసిందాఃి= ఆ అదమాయింపలో యెంత వినోదం వుందో అంత ఆతీ శ్రియతా వుంది.

దాననాధ్‌ స్విచ్‌ వేస్తూ అన్నాడు2 *ఈ వ్యవహాకం నీ కెంతో సుళువుగా కనిపించవచ్చునుగానీ,.., నాకుమటుకు....” యిక అనలేక, అర్జోక్తిగా ఆగిపోయాడు

_ లఅన్సను, నీకీ వ్యవహారం ఏందుకీంత గొంతులోపడ్డ వెలగకాయ మాదిరిగా వుందో నాకు తెలును, అయిన్తా నేనింకా నీకు అడ్డుగనే వున్నానని యెలా తలుస్తున్నావో నా కర్టంకావడంలేమ; నే నేదై నా ఒక (పతిజ్ఞ పట్టానూ అంటే, అది సంపూర్తిగా నెరవేరేవరకూ నేను దాన్ని వదలను, మధ్యలో హరిబహ్మాదులు వచ్చినా నా దీక్షను ఆటంకపరచ లేరు. అదీగాక, ఆవేళ ఆ మహానుభావుని బోధ ననె ఎంతో రాతిగుండెల వాడ్ని చేసిందనుకున్నావు; ఒక్క-. (పేమనేగాదు, ఏ నవవధవునూ వివాహమౌాడటాన్సికి నాకు హక్కులేదు. (పేమవంటి అనుపమ సౌందర ్‌ రాశిని , అమూల్య _ రత్నాన్ని = చేతులారా జారవిడవడం నాకూ దుఃఖకర మైన విషయమే అనుకో _ అయినా 4. ఇలాంటి దుఃఖంతో నా (ప్రాణాలు కృశించి నశించిషపోయినప్పటికిగూడా_ (పేమకి నాలో- నాయీ విధుర జీవతంలో _- చోటు ఖువ ఏను తెలిసెందా,.... ఆం ఇక నావల్ల నీకెలాంటి అడ్డూ లేనస్తేనాః * పశ్నించాడు నవుఃతూ,

కౌని అస్పటికీ దాననాధు ఒక నిశ్యయానికి రాలేకసపోయాడు; ఎన్నెన్నో అనుమానాలు అతని గుండెల్ని గొలిశేస్తున్నాయ్‌.

“అవునుగానీ, నాలాంటి సామాన్య వ్యక్తిని పేమ స్వీకరించ దనే ఆలోచన నీ బు్యురకు తోచబేదాఇశి. ఈ కొ త్తరకం అనుమానం: విని మిలతు డెక్క-డ నవ్విపోతాడో అని తనే ముందుగ నవ్వేస్తూ అడి గాడు దాను,

“ల్పుద్రీ ఇ, అల్లాగ ఒక్కాక్క- టే రానీమ్‌, నిజంగా ఎలాంటి అనుమానం తోచిందోయ్‌ నీకు; బలే భేషైనదే! కాని, ఓ తెలివి తక్కు=వ పుల్లయ్యా, లాలా బదరీపసాదుగారు, నీ వద్దకు ఏమైనా పిలుపు పంపార౦టే, అది తన ముద్దుల కూతురుచే అంగీకృతం అయిన తర్వాతనే పంపారని నీవు తెలుసుకోవాలి. ఆమె కేమాత్రమూ యిష్టం

61

లేకపోతే, ఇలాంటి సాహసకార్యం చేయడాయన;। ఎంత సనాతనిన్లు అయినా తన ముద్దుల కూతురికి ఉన్నత విద్యను నేక్పించినందుకు ఫలితంగా ఇలాంటి (పాయశ్చిత్తాలు చేసుకోక తస్పమ.. అదీగాక, నీకు తెలుసునో లేదో ఆయనంతా అదో తరహామనిషి, పూ ర్రిగా సంఘసంస్కర్హాగాదు, అటు పక్కా సనాతనవాడీ గాదు. కొన్ని కొన్ని విషయాల్లో మనకం 'టేగూడా ముందడుగు వేసాడు; ఇక కొన్ని విషయాల్లో మరీ వెనక్కి, ఆ అంధయుగంలో!ి అడుగువేసూ వుంటాడు. ఘోషా పద్ధతే పోవాలన్న నోటితోనే వితంతు వివాహాలు సనికీరావనిగూడా అంటుంటాడు. ఎలాంటీ మనిషి[...ఆల ఇంక ని సందేహాలన్నీ తీరిన"టేనా ఖ్థ లేక... ఏమైనా వున్నాయా? చెప్పు. అన్నట్లు, మరొక నందేహంగూడా నీకు కలుగవచ్చు. నాకు తెలుసులే నువ్వు వొట్టి అనుమానాల పుటవి; అదేమిటంటే, తీరాచేస (పేమను పెళ్ళాడితే. ఆమె జీవిళో్ధంతంవరకూ పేమిస్తూంటుందో, లేదో అనిః అవునా? అదీ తీరుసాను వుండు అసలు, అలాగ అనుమానించడు పుందీ చూడూ, నిజంగా ఆమెను అర్హంచేసుకోలేక, వొట్టి అపార్థం ఏదో కల్పించడమే; ఆమె స్వచ్చమైన ఆర్యజాతి స్త్రీ పంళాచారానికి కట్టుబడి వుంటుంది. “పేమ” అనే మాటకు ఒక్క “*పతి-పేమొ అని తప్ప, మరొక ఆర్థం ఏది ఆమె నేర్చుకోలేమ. నామీద ఆమె కంత (పేమ యెందుకున్నదం పే, నేనే తనకు కాబోయే భర్తనని నిశృయం గావడంచేత। అంతకన్నా మరేమీగాదు..... ఊం ఇక తీరిన'ప్రేనా వీ సందేహాలు ? ఇంకెందుకుగానీ, ఇలాంటి పాపిష్షి సందేహో లతో జీవితాన్ని వ్యర్థపరచుకోక, ఈ నదవకాశాన్ని వినియో గించుకుని__ పదిమందిచేతా “*సుఫీభవి అనిపించుకో।, ఇందుకూ ““ఉ+(హూ అంటావూ, ఇదే చెప్పుతున్నాను. ఇంక జీవితాంతంవరకూ నీ మొఖానికి సపమ స్వరం తప్పదు[....”

అమృ్బతరాయ్‌ మాటలన్నీ నవ్వు నవ్వుగా వింటూనే, దాను అను మానాల్ని యెన్నింటినో దూరంగా తరిమివేసినమ్‌. ఐనా, ఈ వై పునుంచి మరెన్నో అనుమానాలు వొచ్చి. ఆక్రమించుకుంటూ పే అతనుమాశ్రం

62

ఏం చేయగలడు? అసలు అనుమానాలనే౨ ఎలాంటి తర్కువాదాలవల్ల నైనా ఓడిపోతాయేగాని పూర్తిగ ఆంతరించిపోవు, అందులోనూ, యేదో అసపనమ్మకరూపంగావున్న అనుమానం =

అదీ అమృతవాబుమీద వున ఇ అనుమానం దాననాధుని లోలోపలే దొలిచేస్తున్నది కానై తే, చి వెల్లడించలేక తబ్బిబ్బు పడిపో తున్నాడు.

అమృతబాబు అదీ అర్హంచేసుకున్నాడు, వెంటనే కౌలింగ్‌ బెల్‌ కొట్టాడు. ముసళలినొకరు వొకడు వచ్చి నిలబడ్డాడు. అన్ముతరాయ్‌ లాలా బఐబదరీ_ప్రసామగారి "పేర జాబు ఒకట్నివాస్కి కిటికీ ఎదురుగా నిలబడి. సిగార్‌ పొగ విడుస్తోన్న దాననాధ్‌ను పిలిచి అన్నాడు. “ఇదిగో ఇక్కడ సంతకం పెటు?” అని,

ఈసరి వుత్తరం అది? ఇటు తిఏిగ (ఘశ్నించాడు దాను,

“ఇలా వచ్చి చదువు.... నీకే తెలుస్తుంది

“ఏదో పీకమీదకు తెస్తున్నావు సుమాగొ

“అదిగో అలాగ సణిగావంటే ... ఇంక నేనూరుకునేది లేదు+ తెలుసా? ఎఏందుకుగాన్మీ గప్‌చిప్‌గా నోరుమూసుకుని సంతకంపెట్టు. ఊ....కానీయ్‌, నేనింకా మీటింగుకు వెళ్లాలి. చాలా క అయిడిః*

“ఏదైనా పొడుగాటి కత్తి తీసుకుని నీ చేతులతోనే ఈ గుందెల్లో పొడిచేయరాదూ? ఈ పీడంతా ఫోఠుందికో

“ఇదిగ్కో మళ్లీ ఏదో నసుగుళున్నావ్‌; ముందిక్కడ సంతకం 'పెట్టుతావా పెట్టు. లేకపోతే _. అభ్బాయ్‌, ఇంక ఈ ఘడియనుంచి నీ మొఖం చూసేదిలేము తెలుసా ఖో

ఈ ఆఖకి బెదిరింవుకు మాత్రం నోరెత్తలేకపోయాడు దాను. 'మొఖం ముడుచుకుంటూనే సంతకం పెట్టి, మళీ గొణ్‌గాడు “అబ్బా! ఏమైనా ఇంత పాషాణం తిసి చచ్చిపోనన్నా చచ్చిపోకానుగానీ, ఇంకి. (దబతకలేనురా దేవుడా అంటూ

అమృతరాయ్‌ ఆ జొబు కవరులోంచి ముసలివాడీ చేతికిచ్చాడుం బిదరీ(ప్రసాదుగారి కిచ్చిరమ్మంటూ. ఆయన పేరు వినగానే ముసలివాడు ముసిముసిగ నవ్వుకుంటూ వెళ్ళిపోయాదు.

638

“వాషాణం యెక్కడా దొరక్కపోతే నాతో చెప్పు, నా దగ్గర

• పెట్టనిండా పడివుంది. అప్పుడెప్పుడో మందులోకి కొవలసివచ్చి తెప్పిం చానులో = నవ్వుతూనే అన్నాడు అమృతరాయ్‌.

ఈ మాటతో దాననాద్‌ మొఖం మరీ ఏడుపుమొఖం అయి పోయింది; అయినా ఆ యేడుపులోనే కోపంగూడా జతప రుస్తూ "అన్నాడు $; నీ తలకాయ నెపస్పుడో రెండు చెక్కలు చేసేసాను అమ్బత్‌ ః లేకపోతే యేమిటి చెప్పూ. (ప్రతి నిత్యమూ నామీదనే

• అధార్డీ ఛలాయిం చాలని చూసావు శ ఐనా ఇంక నీ పప్పు ఉడకదు "చూడు 1...

అమ్మృతబాబు నవ్వాపుకోలేకపోయాడు.

౯

బగరీపసాదుకు మాతం, ఆ దాననాధ్‌ జాబు జాబులాగ లేదు; ఏదో హఠాత్తుగ వీపుమీద పేలిన వేశాకోళపు టపాకాయలాగ వుంది. అంత అచ్చెదవూ అవమానమూ, ఆ(గహమూ * ఒక్కు మ్మడిగా వచ్చేసి ఆయన్ని అల్లలాడించేసినయ్‌. అమృతదాబు దస్తూరీ ఆయనకు తెలియనిదిగాదు. నిజంగా ఆ ఊత్తరంలోవున్న వినయ విధేయతల్ని, ఆ అణకువ మర్యాదల్నీ ఆ దస్తూరే ఖూనసీచేసి వదిలి పిట్రంది. ఏ6,...ఆ మహానుభావుడిచేత రాయించకపోతే తను రాయ లేడూ? తనకు చేతుల్లే వూ ౩ పోనీ ఆ కాస్తంత కబురూ చెప్పడానికి ఇక్కడికి వస్తే యేల? కాశ్ళేమెనయ్‌ ఇ? నీజొనిక్కీ ఇదంతా ఆ అమృత రాయ్‌ ఆడిన భాగోతంలా వుంది; తూ, తాజెడ్డ కోతి వనమెల్లా చెరిచిం

దట.....”ఎా-ఇలాగ నాలుగు అనుకున్నాడు, అమృతరాయ్‌ ఏదో అప్పటి ఆ వేశంకొద్దీ (పతిజ్ఞచేశాడే గానీ, కొద్దిరోజులు పోయాక తస్పక పళ్ళ్చా తాపపడి మనను మార్చుకుంటా డని = బదరీపపసాదుకు యిస్పటివరతూ ఆశ ఉండింది. ఇంక ఈ జాబు విప్పీవిస్పగా శే ఆ దస్తూరీ గుర్తించి నిజంగా ఆ ఆశ మరింత అయింది. కౌనయిలె, జాబు అంతా చదవడం పూ ర్రిచేసేసరిక్కి ఆ ఉవ్చిన ఆశ గప్పున మాయమైపోయింది. అదీగాక మరొక ఆళశగూడా ఆయనకు ఉంది. దాననాదధ్‌ అనుకూలంగా యిచ్చే జవొబును అమృతరాయ్‌కి చూపించి - “నా కూతుర్ని పెళ్ళాడటానికి లోకంలో సువ్వొక్కడి వే కావోయ్‌ ., చూడూ, యమయె.దరెందరు హీమాహీమీలు సిద్ధపడు తున్నారో ; అంటూ మొఖంమీదనే రుజుపుచేసి, (ప్రతిస్పర్థ రేక త్తీంచా'

655

• అని ఈ ఘడియవరకూ ఆశపడ్డాడు. కాని, అదీ ఈ బాబుతో అంత ర్రానమైపోయింది్కి ఇవన్నీ వొకసారి ఆలోచనకు రాగా, నిరాశతో, కోపంతో కంపించిపోయౌొడు. గబగబ కౌగితం ఒకటి తీస్‌ (వాయ సాగాడు :;

"*దాననాధ్‌డాదూ, తమ రీ ఉత్తరమును అమృతరాయ్‌ ద్వారా (వాయించి, నన్నూ, _పేమనూ. చాలా అవమానపరచినంత పనివేసినారు.

• ఆసలు మీ రంపిన ఆ జాబును అలాగే చించి పారేయవలసిన విషయం, కౌని,...” అంటూ (వాస, ఆ తరువాత వాక్యం మరీ ఘాటుగా -- ముక్కు మీద గుద్దినట్టుండాలని పదజాలంకోసం ఆగాడు. అంతలోనే, చాల ఉత్పుకంగా వసో అడిగింది దేవకి ; *అమృతబాబు ఏమని [వాసే 'దేమండిీ 1...” అని.

“ఆతగాడేమీ (వాయలేదే 1...” దృషి కాగితంమీదకు పోనిష్తూ అన్నాడు.

“పోండి మీ రన్నింటికీ అబద్ధాలే ఆడుతారు. వాళ్ళ నొకరు ఏదో జాబు తీసుకురావడం పైనుంచి నేను చూడలేదనుకున్నారా ౪”

“జాబు తెచ్చింది వాళ్ళ నొకరే. కొని, (వ్రాసింది మటుకు దాన నాధ్‌, అందుకే జవాబు (వ్రాసున్నాను. ఈ మహాశయుడికిగూడా సిగ్గూ లబా అనేది యేకోశానా లేకుండా పోయింది. జాబు అంతా అమృత్‌. రాయ్‌చేత 1 వాయించి, తనుమటుకు చివరినే ఓ దోఖీమార్కు.. ఒకటి పెట్టాడు । ఎక్కడో ....మంచీ చెడ్డా తెలియని...”

*ఆఅసలు....రాసిం దేమిటి ?”'

“ఇదిగో, నువ్వే చూడు...”

'దేవకి జాబు తీసింది, చదువుకుంద్యి *అవును, అంత మహిో కోప్పడవలసిన సంగతేమి ఉంది ౩? మీ. రేమని జవాబిస్తున్నారు ॥ ఏదీ కాస్త చూడనివ్వండి” అ౨ (పశ్నించింది,

“ఉండు, ఇంకొ పూర్తిదేయలేను. గట్టిగ తల వాచేటట్లు చీవాట్లు పెట్రితేగానీ....మంచీ, చెడ్డా మర్యాదా గౌరవమూ ఆంటీ యేమిటో తలుసుకోలేరులొ

66

దేవకి. ఆ జాబుకూడా లాక్కొని చచువుతోంది. వెంటనే పష్మర్రన చించిపారేనింది.

“అరే యిదేంపని ౭ కాగితం. చింపేయడానికి నువే వైన ర్తివి ?...* వీవరింప్పగా అడిగాడు.

*మర్శి ,....యిలాంటి పాడు వుత్తరొలు [వాయటానికి మీ రెవరు ? ఆసలు మీరిలా వాస్తే దానబాబు ఏమనుకుంటాడు ? మళ్ళీ మొఖం యెత్తుకుని యిటు రాగలడా వొపం ౩2 ఎలాగూ దేవుడులాంటి అమృత నొామిను జారివిడుచుకునా ఇం ఇంక ఈ దానవాబునుకూడా జారవిడుచు కుంకేనేగానీ మీకు న్మిదపట్రదనుకుంటాను. అవునువేండి, మీకేం? నా కన్నకూతురు (బతుకు బండలై పోతుందిగాని 1...”

“అవును నీకుచూ త్రమే అది కన్నకూతురు, నాకుమటుకు గామఃొ

“మి కన్నకూరురే అయిత్తే దాన్నిలా నడియేట్లో పారేయాలని చూడరు, సిజంగా చెప్పండి, ముంక మన అమ్మాయికి తగిన వరుడు దొనబొబు కాకపోతే మరెవ్వరున్నారు ౪

“ఓ, బోళభడంతమండి: టోతీం గొడ్డుటో లేము

*ఆ౬..., అలాగని మీ రనుకోవాలి, అంతే 1 నాకు తెలిసినంత వరకూ కొస్త కలిసిన సందింధం వున్నవాళ్ళు ఈ చుట్టుపక్కల వూళ్ళల్లో ఎక్కడాలేరుగదా ౪ ఇక, సంగడి మూటా, ఆప జతల చెప్పులూ మూటగట్టుకుని దేశంమీద పడితే . ఎప్పటికో సంవత్స రాలూ పుష్యరాలూ గడచిపోయాక _. దొరుకుతారు । ఇంశెప మడు పెళ్ళీ ఏం లోకం...”

*మర్శి,...తనే స్వంతంగా ఈ జవాబు (వాస్తే ఏం కొంప ముని గిందీ అంటాను 1 ఇలా రాయించడం అంటే, నన్ను పూ _రిగ అవమాన పరచడ మేనని తెలీదూ ? మళ్ళీ ఏదో మహామహా చనుపులు చదివే నంటాడు; రేపోమాపో డాక్టర్‌ డి్యగీ సంవాదించుతానంటాడు. ఈ మాతం యింగితక్ఞానం లేదా అని ఆడుగుకాను । అసలు, యింతకీ ఏమీలేద్సే - ఇద్దరూ కలిసీ నొకు తలవొంప్పలు 'తెద్దామని వేసిన యెత్తు యిదంతా ౯

67

• అబ్బా... ....యెంత హషోదారకాలూ, మీరుమటుకు మహా తెలివైన రకాలూను।! మీకు తలవొంపులు తేవాలని తస్ప ఇర వాళ్ళకి 'పేరే ఆలోచనా, పనీ పాటా వుందా? అబ్బ; ఏమండి । అలా అనడానికి నోరెలా. వచ్చిందోగాని....రానము రామ। యీ మధ్య మరీ మీ బ్య్ముర యొక్కడికో పోతున్నది. [ నవ్వుగ్శా చిరాకుగా చూస్తూ అన్నది దేవకి.

“ఇంకెక్కడికి పోతున్నది ౪ నిన్ను వెతకటానికి పోతున్నది. ఛలో క్తిగో జవాబిచ్చాడు.

_ “*ఆ్త.., అవును, చూడబోతే అలాగనేవుంది । ఇంతకీ వాళ )దడూ యలాంటి "స్నేహంతో వుంటున్నారో మీరర్జం చేసుకోలేదు | దానబాబు స్వయంగా జవాబు (వాయడానికి సంకోచపడుతున్నాడని ప్పి, అమృతబాబే వాసి అతనిచేత సంతకం పెట్టించి వుంటాడు. అంతేగానీ...

“ఆ౬---నే నేమి పల్లెటూరిచ్లై తునుగాదు! ఆ మ్యాతం అర్థం చేసుకున్నాను 1

అ్సగ్లి ఐతే, యెందుకూ యింత యూ ఆ(గహాలూ, ఆ వేశాలూను, దాసబాబుకు కబురంపించి త్వరగా ముహఃఠూర్తం స్టిరపరచండి. పాపం వాళ్ళ అమ్మగూడా యిన్నాళ్ళకైనా తన కోరిక పండిందని నంబర పడుతుంది.”

“*ప్బ్‌ నిజంగా యెంత పొరపాటయింది 1 అస్పుడే ఆ మొదట్లోనే దాననాధుకిచ్చి వివాహం చేసివుంటే యెంత బాగుండి పోయేది! ఇంతకాలం యీ అమ్బత్‌రాయమ్‌ మహాత్ముడి కోసం కాచి పెట్టుకుని కూర్చున్నాం, కాని, ఆఖరికి మళ్లీ, ఆ దాననాద్‌ గతి అయ్యాడు, కక

సరే, వెనకటికేదో సామెత చెప్పినట్లుగానే వుంది మీ రనేగి గూడాను ముందేమి జరుగుతుందో ఎవరికి తెలుస్తుందీ ౪ పాపం, పున్న్నమాట యెందుకు చెప్పుకోగూడదూ, ఆ దానబాబు గూడా మన అమ్మాయి కోసం మహా ఆరాటపడిపోయేడని ముసలది గూడా నా చేతులుపట్టుకుని బహు ప్రాధేయపడింది. పైవాళ్ల గూడా ఎంతెంత.

68

మంది నచ్చ చెప్పారనుకున్నారు 1 అయినా, అమ్మాయి. యిస్తపడక పోయిన తర్వాత ఎవరేమి చేయగలరులెండి. ఇంతకీ దాఎ బావే దాని మనస్సులో ఉండిపోయాడు.”

ఈద్భగ్రి అలాగై తే, యిప్పుడూ అమ్మాయి దాననాధ్‌ అంపే యిష్షపదుతుందా అనినా సందేపాం, ముందీ విషయం దాగా లేబ్య కోవాలి లేకపోద్కే నేనక్కడ మాట యిచ్చాక (పేమ ఉంయహాుభొ అన్నదం'పే నాకు పరువు మర్యాదలు దక్కవు. అందుకని మళ్ళీ ఇచ్చి తంగా అమ్మాయిని అడగడం మం౦ంచిదంటానుో

“అబ్బ (ప్రతిదానికీ మీ౨ంతే సుమండీ | మళ్లీ మళీ అదేసనగ దాన్ని అడగడం దేనికి అనబు, అది వొద్దనదానికి దానదాబులో య్‌ బెడ్డగుణా లున్నాయ్‌ 7 ఇంక ధాన్ని అడగావొద్దు, పెట్టావొద్దు, ముంద శ్నీఘంగా దానదాబుకు కబురంపించి, ముహూ ర్రిం నిశ యించంది. ఇంతకీ మీ) చాదస్తంగాన మనసు అనేషడియీ ఘడి యతో గాకపోతీ మరో ఘడియలోనై నా వశంతో ఉండనంత వొపిష్టి దిగాదు* తెలుసొండీ ౪ మొదట్లో నా మనసూ అంతే గదచూ। మా పొ రుగునేవున్న సేడరుగారిని పెళ్ళి చేసుకోవొలని బహ తపహూతమా లాడిపోయింది. ఆయన పక్క_గదెలో నుంచి చక్కగ యాల పాటలు పాడుతూ ఉంటే, షోగా ముస్తాబై దిగ్గీలో కూర్చొని ఆఫీసుకు పోతూ ఉంటే, అబ్బు అదేమిటో మనసు ఉకకలు వేసేది. కాని, మీవారిటు పడాలని నా నుషముట రాసిపున్నస్వుడు ఇంక నే నేం చేయగలను? రెండు మూడు రోజులదాకా వల్హ్లమారిన దుఃఖమే వచ్చేసింది. కాని, త తర్వాత మటుకు ఆయస జాసకానికే రాలేను నిజానికి అందచందా ల్లోనూ, విద్యా బుద్ధల్లోనూ, ఆఖరికే అ స్పిపొస్తులోనూ ఆయనకు. మిరు సాపేరాప । అంత అలాంటి మనిషి, అయితేనో పెళ్ళి అయాశ్లీ నే నెన్నడూ ఆయన్ని జ్ఞాపకమైనా చేసుకోలేదంటే నమ్మంది.”

“ఓహొ ....అదా. సంగతీ ? లెలిసిందితే । అందుక్కే మాటి మాటెకీ అమ్మ గారిందిక పరుగెడుతూ ఉంటావు ?

“అదిగో అలా ఉడికిసారనే యే సంగతీ చెప ఎను”

ర్‌ 69.

“*“మక3ి....నాహ- అలాంటిదే జరిగింది. నీ మెళ్ళో సూత్రం బంధిం చక్రముందే నాకూ ఒక సాయిబుల పిల్లతో పేమబంధం యేర్చ డింది. నిజంగా అది పీల్ల అం'పే పిల్లా? బంగాదన్న గుల్లగావిః సాక్షాత్తూ ఆ అల్లామియా పంపినటువంటి అప్పర'సః నుష్వ్వ దాని కాలి గోరుక్కూడా సరిరావంపే నమ్ము, అలాంటి ఆ (౮పేమూ-ని పెండ్రాడ జం కోసం ఆఖరికి ముసల్మానుల మతంలో కలిసిహోవామని గూడా తయారయాను, తెలుసొ? నిజంగా యిప్ఫటికీ తలుచుకుంటూం పే, మనసులో యేదో తపన పుట్టుకొస్తూంటుంది, అంత అలాంటి...

*౯ఛా, వూరుకోండి. అవన్నీ కస్ట అదిద్దాము । అసలు, సను కాప రానికి వచ్చాక గూడా నాతో మట్లాడ్రానికే యెంతో సిగ్గుపడి పోయ్‌ వారుగదా, _పైెగా-.-.-ఆడపిల్లలకు గూచా వేని సిగ్గు మిమ్ముల్ని యిై ఆవ రించేస్తుంది గదా,.--అలాంటప్పుడు యెక్కడో సాయిబుల పిల్లనీ, దూదేకుల పిల్లనీ ఆపేమించే నంటారేమిటండీ ?....నిజంగా దాన్నె వర్సినో పెళ్ళాడి ఉంపే, మిమ్మల్ని, మీ సంసారాన్ని నడిబజార్ల పెట్టి అమ్మేసివుండేదిో

. ఇద్దరూ కొంత"సీప్ప పక్రపక్తా నవ్వుకున్నారు. “కొంచెం 'పేమను పేలు. అడగడం యెంఎదుతై నా మంచిదొ అన్నాడు బదరీ_ప్రసాదు. ఆ మాటలతో దేవకి మళ్లీ రుంజుకుంది;: “అబ్బ మ్స మీక దే పిచ్చి; ఎందుకూ అడగటం? అడిగినా ఏమంటుందో తెలుసా? నాకీ పెళ్ళి వొద్దూ, సటాకులూ. వొద్దూ---ఇలాగే వుండిపోనీయండి అంటుంది, అలా ఉంచసారా యేమిటి? అ్యఏతిష్ప్టగాదూ?...”

“ఏమైనా, అమ్మాయిని అడిగే తీరాలీ అంటాను. లేకపోతే, జీవి తమె దుఃఖభాజనం చేసుకుంటుంది. అసలీ కాలపు ఆడపిల్లలే అంత; *4పేమా..-క ర్తవ్యమూ అంటూ యీ రెండు లక్ష్యాల్ని చేరుల్లో పెట్టు కుని జీవితాలు సాగించాలందారు. ఇంక వాటికి యమాత్రం విరోధం వచ్చినా కళవళి పడిపోతారు. జీవితాల్నే దుఃఖమయం చేసుకుంటారు

అంతలోనే కమల్యాప్రసాదు వచ్చాడు, వస్తూనే ఆతృతగా అన్నాడు: “విన్నారాంం నాన్నగారూ అమృత్‌ బావ యేవో వనితా

70

శమం స్థాపించ దో తున్నాడటః తలిగ్గా డబ్బు సంపాదించడా నికి ఇదీ ఒక చుంచి లక్కీ ఛా న్సేగదండీ।...” .

బదరీ,(ప్రసాదుకు కొడుకు అన్న వాక్నాలు అర్హమేగాలేదు. పరు సాహాబుకూ, పుణ్యవచనానికీ వున్న సంబంధం లాగానే కని పేంచింది,

“సంపాదించడానికి భాన్నాః అవలాగూ?ొ అన్నాడు తల

“అదెలాగూ అంటారేమిటి? లీడరు అనిపించుకునే (పతీ వాడూ చేయడం లేదూ! అరాగే. వనికాశ్రమంలో వితంతోద్ధరణ జరుగుకుందనీ, వాళ్ళకి ఉచిత విద్య యివ్వబదుకుందనీ _- యేవేవో చెప్పి చందొలూ.. విరాళాలు రాబటుకోవడం. ఇక వాటిని స్వాహా చేయడం---అంచేగా।ః ఎవడికి. తెలుస్తుంది. ఎంతెంత మొత్తాలు ఎవ౦వరిచ్చారో, నిజంగా యెంత ఖర్చు అయిందో; నెలయ్యేసరికి మటుకు యేదో జమా ఖర్చుల పటిక చక్కగా సృష్షించివేసారు. 'అఆంతేగదూః టౌన్‌లో చాలమంది ధనవంతులే చాలా" చాలా భూరి పరాళాలు యిచ్చారని చెప్పుకుంటున్నారు. సుమారు ఐదులక్షల ఎస్టేమటట। అండులో యెలాగలేదన్నా ఓ యేఖై వేలు స్వాహా తప్పెమ., మరి యీ ల్లిడరీ బల్ల మూలంగా అంతడబ్బు వొక్కాసారిగా యెప్పుడొస్తుంది చెప్పండీ? -..” .

“ఆట...యాఖై వేలూ ఒక లెఖ్యేనేమ్మిట్రా; పూర్తిగా ఓ లక్ష తఈయవచ్చు[ొ

“వాళ్ళకి యిలాంటివి బాగా తోస్తుంటాయి సుమండీ! అదే మిటోగాని, మనకే-యేమీ తోచవుః....” కమలదాబు అన్నాడు,

“వెల్లి కొంతకొలంవాటు వాళ్ళకింద శుుకూషలు చేసే

“అయితే, నే చెప్పేదంఠా అదిద్దం అనుకుంటు న్నారా?ః*

“ అబ్బే! అబద్ధం అని యెవరనురుంటున్నారు? సత్యం౦ం---పద హారణొలా. సత్యం॥ అసలు నువ్వే సత్యహరిశ్చం్యదుడి అవతారం అయి కూర్చున్నప్పుడు...

గ]

దేవకికి ఈ సంభాషణ వెగటుగా తోచింది; కనుబొమ్మలు ముడుచుకుంటూ చిరాకుగా అన్నది;

“దాలె స్తురూ, మీ మాటలూ మీరూను. వెనకటికి ఏదో శాస్త్రం చెప్పినట్లు---పుణ్యంకోసం హోమం చేస్తుం'పే చేతులు కాలిపోయినా యట। అలాగ, పాపం ఏదో పరోపకారంకోసం పెళ్ళీ పెటాకులు గూడా మానుకుని పాటుపడుతూంటే, అలాంటి వారిమీదనే నీలాపనిందలు వేస్తున్నారు. అమ్మ పెట్టనూ పెట్టదు; అడుక్కుతినానివ్వదు అన్న సామెతగా ఉంది మీ వ్యవహారంః

“అవునమ్మా మరేమీ పనీ పాటా లేక* మీ అల్లుడిమిద అబర్హా లాడుతున్నాను। కొద్రిరోజులు _పోళతేసరి, నిజం మీకే తెలుస్తుందిం ఇలాంటి అమాయకులు ఉండబ వాళ్ల యెందుకూ చిర్ణిగప్వ్యకు గూడా మారనిరకాలు---సంచులకు సంచులు నింప్పకుంటున్నారుళ

“చాల్లేరా వూరుకో, ఎన్వరైనా వింటే నవ్విపోఠారు। నోట్లో నాలుగు వూసారు. గూడాను; ఈ తలాతోకాలేని మాటలుగనక (పేమ దగ్గిర అన్నావంటే, జాయగ_త్తః మాటదక్కదుః ఆ కోపంతో వలవల ఏడ్చేస్తుంది; గిలగిలలాడిపో తుంది. జాపకం వుందా. ఓ నారి అమృత బాబును జూటాకోరు అన్నావని అలిగి అన్నం గూడా మానేసిందొ అంటూ దేవకి కొడుకును వారించింది.

ఆ మాటమీద కమల్మపసాదుకు అంతులేని పౌరుషం వచ్చేసింది. = అందుకని తెరవెనుక జరిగే భాగోతాలన్నీ కళ్ళారా మాసూ ఊరు కోమంటావేమిటిమ్మా? ఈ లోకంలో ఎవడికై నా సచ్చనీయ్‌ నచ్చక పోనీయ్‌. ఉన్నమాట ఉన్నట్లు చెప్పకుండా ఉండలేను; చొటు మాటుగా జరిగే అన్యాయాల్ని బయట పెట్రకుండా వుండలేను. తెలుసా? అయినాగాని, మీ ఒక్క. (ప్రియమైన అల్లుడి నెతత్తిమదె నీలాపనిండ “వేయడానికి నా'కేంబిట్టింది అంటాను. లోకుల కళ్ళ ల్లో దుమ్ముకొట్టు. తున్నాడు గనక్క ఆ ఘోరాతిఘారాల్ని చూస్తూ వుండలేక యిలా మీ దగ్గిర అన్నాను. అయినా ఇంతటితో వూరుకుంటానేమో చూడు; అతన్ని యీ హోల్‌ ది స్తలో మొఖం యెత్తి తిరక్కుండా చేయక

2

పోతే....నా పేరు కమల్యాపసాదు గామఃా”ో ఆంటూ చరచరా వెళ్ళి పోయాడు.

అంతలోనే (పేమ వచ్చింది. ఆమె మొఖం ఉదాసీనంగా పదో పూర్వూన్మృృతి ఆచ్చాదితంగా ఉంది. కనురెస్పలు తడిసి బరు "వెక్కిపోయి ఎ్మార్రబడి ఉన్నయి. వసూనే అన్నది; “విన్నారా నాన్న శరూ! దాననాధ్‌ మాష్తారు బొావగారిమివ ఏవేవో అపవాదులు వేస్తున్నా రట, కస్త పిలిపించి కూక లు చద్దురూ[

విస్మితంగా చూచాడు బదరీ(పసాదు. ఆశ్చర్యం కలిగించిన ఆ దూటలు అతనికి అర్ధమేగాలేదు.

“ఏవరు తలి! దొననాధా? అమృతచాబు మీవనా అపవాదు వేయడం?” అని (ప్రశ్నించి, అప్పటికి అర్ధం చేసుకుని మళ్ళీ అన్నాడు: "అవంతా వొట్రి అబర్దంలే తల్లీ॥ వాళ్ళిద్దరకూ ఉన్న ఆ గాఢ మైత్రి మరెవ్వరిలో ఉంది చెప్పూ?”

“"అడేమోమరి, అన్నయ్య అంటూం కే విన్నాను. వనిక్నాశమం స్పొపించాలనీ బావగారు చాలకాలంనించీ అభిలాషపడుతున్నారు, ఆ సంగతి నాతోనూ చాలాసార్లు అన్నారు. కాని ఆ సాకుతో డబ్బు వసూలుచేసి యెక్కడో జమీ కొనడానికి ప్లాను వేస్తున్నారంటూ దాను చూద్దారు అక్కడా ఇక్కడా చెప్పుకు తిరుగుతున్నారట.”*

“ఇదీ మన వాబేనా ఆన్నది?”

“ఆ౧--అన్నయ్యే అంటున్నాడు. అయినా ఆ దాను మాష్టారు గూడా చూడలేనిత నంకొద్రీ అనినా అనవచ్చు. నాన్నగారూ! మీరు కాస్త పిలిపించి అడిగితే బాగుంటుంది.”

“అబ్బే; దాననాధ్‌కు అలాంటి చూడలేని తనం ఏమీ లేదమ్మా! ఇదంతా మన కమలబాబు కో పే కోతలు? ఈ మధ్య మ్‌రీ వొట్టి అబద్ధాల కోరు అయిపోతున్నాడు, ఆ వెధవ ఏమి చెప్పినా నువ్వు సమ్మకమ్మా।ః దాననాధ్‌ ఎప్పుడూ అలా అని ఉండడు. అతని సంగతి నాకు తెలియమ వసకనాః ఎంత దుద్దిమంతు డతనుః కలుపుగోలుతనం అకనిలో ఎంత ఉందనుకున్నాపు?ః అసలు అమృతవాబు కోనం _పొణాలర్వింప వలసొాస్తే, అందరికన్నా అతనేగదా ముందుకు పరుగెత్తుకు వచ్చేదిః

క.

నిజంగా రత్నంలాంటివాడు. నన్ను చూచీచూడగానే ఎంత వినయ విధియతలతో, ఎంత న్యమభావంతో నమస్కరిసా డనుకన్నావు? -”* అని అంటూనే బవరీ(పసొదు ఆనందపడి పోయాడు.

“అంతేనా? అసలు ఆ ముఖమే నవ్వుముఖం. ఎప్పుడు చూచినా ఆ కళ్ళల్లో ముద్దువచ్చే నవ్వు కళకళలాడుతూనే వుంటుంది. ఇక వాళ్ళమ్మ అతన్నిగురించి చెప్పుళూంపే మరీ ముచ్చటేస్తుంది. రోజంతా ఆకలితో అలా వుండిపోతాడటః కొని అన్నం పెట్టమని నోరుతెరచి అడగనే అడగడటః కాని యెవ్వరై నా పిలిచి తినిపస్తేమటుకు, యిక రోజల్లా అదేపనిగా తింటూనే వుంటాడట, తను చరిపోజే తన ముద్దులకొడుక్కి. అలా అన్నం తినిపించేవాశ్ళెవరో అని ఆ ముసిలిది కన్నీళ్ళ పర్యంతం చేసుకుని చెప్పుకుంటూం పే, నవ్వు వస్తూవుంటుంది. ఆంత అలాంటి చిన్నపిల్లాడి స్వభావం అట దాననాబుది”._ దేవకి మరింత చెప్పి మరింత వినోదాన్ని కలిగించింది,

“విన్నావో లేదో, యింక కొడికోజులలో డాక్టర్‌. డిగీహడా సంపాదించటోతున్నాడో బదరీ పసాద్‌ ఈ కుభవార్తను వెల్లడిస్తూ మరింత మురిసిపోయాడు.

ఎల్లప్పుడూ ద్వంద్వావస్థలో పడివుండకుండా. ఏవో ఒక నిశ్చెత పంథాకి వచ్చేసి, అంతటితోనే మనసును శాంతిపరచుకుందామం తలంచే పెద్దమనుషుల ళరహాోలోనివాడు బదర్వీపసాదు. అందుచేత, దాసనాథడ్‌ జాబును కన్నకూతురుకు చూపించి, వొప్పించడానికి యింతకంళే సదవకాశం మరి బేదనుకున్నాడు. వెంటనే జాబు అందిస్తూ అన్నాడు -_- ఈదిన చూడు తల, మీ దానుమౌమ్ల్షారు యిప్పుడే జాబొరటి (వాసి పంపించాడు. నీకు చూపించడానికి పిలవాలనుకుంటూండగానే నువ్వు వచ్చావు,”

ఆ లేఖలోని ఆశయ మేమిటో (పేమకు ఇంతకుముందే తెలుసు. ఐనా ఏదో వాణుకుపుట్టి గజగజలాడిపోయింది. కంపించి పోతున్న చేతితోనే ఆ జాబు అందుకున్నది. కాని పైనున్న అమృత రాయ్‌. అక్షరాలు కనిపించేసరికి ఏదో “షాక్‌” అయినట్లు వుండీ. పోయింది, ఆమె కళ్ళలో ఏదో చిక్కని చీకటి అలుముకుసోయింది.

ర!

ఒక పప్పుల ఆ చిరపరిచితమైన లిపిని చూడగానే హృదయం వుల్లాసంకో బుసబుపకాడులూ ముకుళించుకు పోసాగింది. నిజంగా అక్షరాలస్నీ 'తేలువొలడీలై పోయి కళ్ళల్లా, గుండెల్లో. చురుకు చురుక్‌నుని పొడ్తుస్తు న్నయ్‌; అంత కాధకోనే ఆ జాబు అంళా చదువుకుంది. ఇలాంటి జాబ్బు వస్తుందని ఆమె యెప్పుడో అనుకున్నది, ఇక్క యిలాంటి చాబుకు యవ శబడవలసిన జవొబుగూడాొ ఎన్నడో ఆమె స్థిరపరచుకుని, సిద్ద పరచుకని ఊంది. అదేమిటంటే, “మీరు వెలిబుచ్చిన అభ్నపామానిక్తి ధస్యవావములు కాని నే నంగీకరించలేని స్థితిలో వున్నందుకు క్షమిం చండి* అని,

కౌన్సై ఈ, యిలా దాననాథ్‌ ఆశయం వెల్లడించే. అమృశరాయ్‌ అక్షరాలన్ని కప్పుపని వృంటుందని ఏనాడూ కలలోగూడా ఆమె పూహించుకోలేకపోయిండి. తన నెంతో (పేమిసోన్న దావ -_- తన ధగ్గర్నుంచి యెంతో (పేమను పొంకముతోన్న బావ ౨ ఇంత యిలాగ హృవయం లేనివాడై పోతాడని . ఆమె అనుకోలేదు, ఎంత యెలాంటి "ఘోర (సతిజ్ఞచేసినా , ఆ. దావ ఆశయాల్నే సమర్దిస్తూ = ఆ దావ నడిచే మార్గాన్న అనుసరిస్తూ పోవాలనీ! యె5ళత యొలాంటి యిభ్కట్లు వచ్చినా సదాంచాలనీ ౨ నిళ్యయించుకొనివున ఇ ఆమె హృదయం మటుకు, ఈ అవ్శూాకనను సహించలేకసోయింది. ఆ దావరోసం యింర కాలం వరకూ "పెంచి పోషించుకుంటోన్న ఆ గాధమైన భక్తి యీ క్షణంలో ఒక్క వేడినటూడ్పు రూపంలో యొగిరిపోయింది. ఏవేవో వేప నిర్నెకారాలు ఆమెను చుటుయిట్టాడీ, కొంత సేప అలాగే నిల బెక్రేసినయ్‌ | న్‌ క

మరికొంత"సప్త్ప అయాకః, క్తాన్త సందాళించువని నాన్నవైపు 'కేమెనా యిషమే[ొ అనిమ్యాతం అనగలిగింది.

“నూతిలోబకి చావొలనుకున్నప్పుడు ఆ నుయ్యి మంచినీళ్ళదా, వుప్పునీళ్ళదా అని సందేహపడడం౦ం ఎందుకుఖి అనిగూడా అనేద్దా

75

మన్సుకుంది. కొని ఏదో మరింత దుఃఖం పొర్షుకురాగా = ఆ చాబును అక్కడే పడేస్కి గబగబ తన గదితోకి వెళ్ళిపోయింది. మంచంమీడ జోర్లాపడుకుని వలవల యేడ్చేసింది.

మళ్ళీ అలా కిటికీదగ్గరకు వెళ్ళి బయటికి అంధకారంలోకి చూస్తూ, మళ్ళీ ఏడ్చింది. మళ్ళీ మరింత కళవళపడింది.

సోయం[త్రం గడిచిపోయింది. ఆకాశంమీద నక్షర్రాలుకూడా ఒక్కాక్కంటిగ పుట్టుకువస్తున్నాయ్‌. 1పేమ హృదయంలోనూ మధుర స్యురణలు ఒక్కొంక్య్కాటిగా పుటుకు రాసాగినయ్‌. చూస్తోచూసో ఉండ గానే ఆకొళం అంతా నక్షశాలతో నిండిపోయి అమరవాంతి అయి షోయింది. కానై తే ఆమెను ఆ అమరకౌంతి లేము. ఏదో అవ్య క్తమైన నిదిడాంధకార మేగానిః

6

ర్‌

ల్వావ్రఖరికి యెలాగైై కేనేమి, వై శాఖమాసంలో (పేనూూ దాన నాధుల వివాహం ఆతి వె భవంగా జరిగిపోయింది. బదరీ (పసాదు రెండు చేశులలోను డబ్బును వెదజల్లాదుం కొనై చే పెళ్ళళొడుకు తర సృసమటుకు అకాంట్‌ భారీకనమేమీ లేకపోయిది. అసలు అదే సమ యంలో అమృతడాబు విరాళాలు వసూలు చేయడానికని వీహారు (పొంతా వికి చెళుతూ. మి_ళునికి మరీమరే హెచ్చరికచేసి వెళ్ళాడు “పెళ్ళి అనేదాన్ని యెన్నడూ అట్రహాసంగా ఇఘకోకూడదుసుమవూ[” అని, అలాంటప్పుడు పీయమి[రుసి 'హెచ్చంకను యెలా తృణీకరించగలడు తాను

ఇటు _ పూర్ణ రావడంతో సుమ్మితరు ఏదో మహా 'మేరుపర్వకం దొరికినక్లే అయింది. రాత్రింబవబ్శ కూర్చొని యెన్నెన్నో ముచ్చట్లు చెప్పుకుంటూ తన ఆంకరిక వధను ఎంతో యిడిగా వెల్లడించుకున్న ప్యాటిరే తి ప్తి అనేది కలగడంలేదు.

అసలు, ఆమె జీవిచానికి నా అనేవారు ఒక్కరూ లేరు, కట్లు ష్‌న్న భర్తకూడ్యా తన కంఠానిక్తి కట్టువడిన వురిచిచ్చులాగ ఉన్నాడు. కారణం. ఏమిదో యిప్పటికీ ఆమె కనుక్కో-బేకపఫోయింది.

నిజానికి సుమిత్ర ఎమంత మహా అందమైనదిగాదు. అలాగవి మరీ కురూపి అనికూడా మనం అనుకోకూడదు. ఐతేమటుకు సర్వకాల సర్వాపస్థల్లోను చక్కగా సింగారించుకుని నీటుగ నిండుగ ఉండాలనే [(పయత్నమూ, ఆ హడావిడీ ఒకవిధమైన జబ్బులాగ ఆమె నావ చొంచింది, ఇదంకా తన భ ర పహ్యాదయాన్ని తనవైపు మళ్శించుకోడాని

77

కేనని = పాపం ఆమె అభధ్విపాయంలాగ కనబడుతుంది. రౌనై తే, అదేమి దురదృష్షమోగానీ, ఇంతవరకూ ఆ కోరికను నెకపేర్చుకోలకపోయింది. నేతిబొట్లు బడుతూంపేనే అగ్నిహో్యకం చిబటసటంాడుతూ. చులయ్‌ మంటుంది అంటాముగానీ, నీటిదొట్లు పడుకున్నా అలాగే అంటూఎ టుంది పాపం। సరిగ్గా అలాంటి అవ" సుమిత్ర నావహించింది. ఖ5్యైం జాలక యెన్నడైనా కమల్మపసొద్రు హృదయంలో పెను జని౦చి* ఈమె అందించే (పేమకు (ప్రతిగా అందిచ్చినా - ఏదో చురకత్తి లీను కుని ఛాతీలో పొడిచినచ్లే అందిస్తుంది.

ఈనాటికి సరీగ్గా మూడేళ్ళకితం కమలవబాబున తొలిసారిగ పొందిసనాడు _ నిజంగా తనకంటే యిక్ష ధన్యురాలు. లేనే లేవనుకుంది సుమి(త. కాని, ఆ తర్వాత గడిచిన బహుకొద్దిరోజులే ఆమె అలౌకిరా నందభావాన్ని దూరం చేసినయ్‌। మఠీ రోజులు గదుస్తున్నకొద, మెల్ల మెల్లగ విడిపోతూ వచ్చిన ఇద్దరి చిత్తసవృత్తులూ మరింత ఛిన్నా భిన్నాలై, తీకోవడం (పారంభించేనరికి ఇక పరిష్కరించుకోడానికిభూడా సాధ్యంగాని అగాధం యిద్రరిమద్యా వచ్చి బై తాయించింది. సుమిత్‌ వరోజునై తే అతి ఉదారంగా వుండాలని అనుకుంటుందో ఆ రోజునే కమల(సప్రసాదు కరుకుతనమంతా కదనం షతొక్కురూ ఉంటుంది. ఇక, అతను సార్వికం కొనుక్కు తెచ్చుకుని యేదో మహా చల్లగ గడుపుదాం అనుకున్ననాడు ఈమె తామసం అధిక తాసంలో ఉందూనే వుంటుంది. సుమి్యతత రూపాయత్నే చిల్లపెంకులుగ భావిస్తే, కమలజబాబు గుడ్తిగవ్వర్న కూడా పళ్ళతోపటి తీసుకుంటుంటాడు.

ఓసారి తన పుట్టినింటినుంచి యేదో పభవ్నార్తను తెచ్చిన (వాహ్మణుడికి సరికొత్త పద్దుచిర ఒకటి బహుమానంగా యిచ్చేసింది, కమల్యపైసాదు అలాగ్గాదు. వీధి గుమ్మంలో అడుక్కుతినేవాడి అరుపో, ఆర్తనాదమో చెవిని బడిందంటే గబగబ ఏ కరో కతో తీసుకుని వస్తాడు, ఒక్కంసారివచ్చిన బిచ్చగాడు మళ్ళీ గుమ్మంలో అదుగు పెట్టలేదు. అంత అలాంటి స్వార్థమూ దొర్సన్యమూ యింకా దొళ్జి అహంభావమూ _ అతనిలో గడ్గ:ట్లుకుపోయి. ఉన్నయ్‌. ఆ మాటకి న'స్తే, యింకా సుమిత్రలోనే అణుపవా, కరుకా, ఉసకొరబుర్తీ ఉనా

7/8

యని చక్కంగ చెప్పుకోవచ్చు; అందుకే, ఒకటి చెట్టునే చుట్టదెటు3 (వాకుతూన్న తీగ అయితే, మరొకటి వొర్జి నేలమీవనే అల్లవ పోతూన్న తీగ. ఇక రెంటికీ కలయిక ఏమిటి? నిజానికి అమరా నందాన్నిచ్చే దాంపత్య జీవితానికి మూలకందమైన ఆత్మీయపరిజ్రానం అనేదే ఆ యిద్రరిలో మృగ్యం.

ఇక పూర్త ఈ యింటిలో అడుగు పెట్రిననాటినుంచీ సుమిత" కమలగాబు నురీ ఉత్తర దక్షిణధృవాలై పోయారు. ఇంత్యకితం యెష్టు డూనూ ఏదో విర క్రభావంతో, వియోగభారంతో_మంచం పటిపోయిన రోగిలా అతి "పేలవంగా వుంటూండే సుమితు ఇప్పుడు మొఖమంతా నవ్వు చెసుకొని కిలకిల్లాడుతూ తిరుగుకున్నది. భ _ర యెస్వుడు వస్తు న్నదీ, యెప్పుడు వెళుకున్నదీ, మెలా భోంచేసున్నదీ, యెకగ్థాడ పరుంటున ఎరీ-యిలాంటి వేమీ తసకు కౌబిట్రనట్టుగ నే మెలగుతూన గది.

కమలపసాదు యెన్నెన్నోో విషచూల్లో. దుర్గుణుడేగాని, ఒక్క లంపటత్వ విషయంలో మటుకు అతిసాధువని అంతా చెప్పుకుంటారు. అదే. విషయాన్ని మరొక మాటలో, పరస్త్రీ౨ి అహం కన్నె త్తి చూడడంగూడా అతనికి తెలీదు __ అనికూడా అనుకుంటున్నారు. మరి అలాంటప్పుడు, ఒక్కా పూర్ణ రూసలావణ్యాలు అతన్ని యెలా సమో్మ్మోహపసరిచాయని అడిగితేమటుకు కారణం చెన్న్సవేసు. బహుళా, పూర్తలో మూ ర్రీభవసోన్న ఆ సరిళస్వభావం, ఆ అమాళశనపు చూప్పలూ నుఖ్యంగా--ఆమె పాలిటపడిన ఆ దిక్కులేని పరిస్థిరి.- ఇవే కమలససామ దుష్ప్రవృక్రున్ని జ్నాగ త్తసరచి ఉంటాయని చెప్పు కుందాం. అదీగాక. మరి....యింతకాలం యిలా సదాచారంగా అతను ఉన్నాడనుకోడానిడి ఆధారాలేమిటీ అని సంశయంకూదా గలిగితే .. అతనిలో కరుడుకటుకుపోయి, అతన్నే కీలుబొమ్మగ చిపేప ఉంచుకున్న ఆ పిసినిగొటు బుర్దీ ఆ పిరికితనమేనవికూడా. సమాన మిచ్చుకోవచ్చును. నిజంగా విలాసథోగం అనేవి చాలా ఖరీదయిన వస్తువు. పైగ్మా యెంతో డబ్బు ఖర్చుపెట్టి దాన్ని కొనుక్కున్నషప్పటికీ దానితోవాటు ఏదో ఒక ఆసత్తునుకూడా కొనుక్కుతెద్చుకోవడ3

7/9

తప్పనిసరి కనుక; ఇలాంటి తెలివితక్కువ వ్యవహారం క్రమలదాదు కజేయనే చేయడు,

కాని యింక పూర్ణ విషయంలోనా? అలాంటి. తెలివితక్కువ వ్యవహారమేలేదు.. పరువు మర్యాదలు వుండవనే భయం అంతకన్నా లేదు. ఆమె వొర్టి అమాయకురాలు. ఇట వలలో చిక్కూతుంది పెవాళ్ళు అనుమానించడానికి అవకొశ మేలేమ. ఇంక యింట్లో వాళ్ళనిగూడా ఒక్క చిటికలో మాయప్పచ్చవచ్చును. కాని, ఎటొచ్చీ ఒక్క సుమ్మిక్రతోనే పెద్ద చిక్కు వచ్చిపడింది, అసలు ఆమె మహా మాయాదేవి. ఇక అలాంటి ఆమెను మాయబుచ్చుటం యొలాగు ? టగా ఒక్క. క్షణ౦ కొలంవాటు అయినా ఆమి. పూర్తను విడిచి వుండడం లేదు గదాః భోజనాలదగ్గరా యిద్దకమూ వుంటున్నారు; గదిలో చూచినా యిద్దరూ వుంటున్నారు. ఆఖిుకి మేడమీవ _ కూర్చున్నా యిద్దరూ కూర్చుని కబుర్లాడుకుంటున్నారు. ఎలాగయినా పూర్తతో ఒక్క-నారి ఏకాంతంగా _మాట్లాడాలనుకుం'పే అతనికి సమయమే చిక్కడంలేదు. ఏలయేయడం?

ఆఖరికి ఒకనాడు ర్యాత్రి గదిలోనికి వచ్చిసప్ప్యడు సుమి(క్రతో అన్నడు,

“*లవునుగానీ ఎందుకూ: నుద్యెప్పుడూ రాతిందివళ్ళూ గూడా ఆవిజ్త్‌ అలా అంటి పెట్టుకుని వుంటావు? ఇదేటీడ, యిలా పట్టుకు తిరుగుతుంది. అని అనుకోదూ? పోనీ, నీ వాలకం చూచీ, సీ మాటలు వినీ మురిసిపోవడానికి నువ్వేమంత మహా తెళివై నదానివనీ?ో

"*మరి....వొంటిప్పలిరాకాసిలాగ వొక్క-దాన్నీ పడివండమంటా రేదిటి? అదీగాక నే నిక్కడ నిశ్చింతగా న్నిిదపోవడమూ, ఆమె అలా యేడుస్తూ జాగరణ చేయడమూ మర్యా దేనా? అసలు లేచి వచ్చేద్దామనుకున్నా, గట్టిగ పకుసుకుంటుందిగదా। అంత ఆలాగ కలుపుగోరుగ. స్నేహంగా వుంటూంపే మీరేమో అంటున్నారు!....”

"ఎంత కలుప్పుగోరుగావు న్నా, నీకు "స్నేహితురాలుగ వుండ డానికి ఆమె తగిందిగాదని నువ్వు తెలుసుకోవాలి; కాస్త తప్పుకుని వుంటుండాలభికొ

త్‌

“ఈ 'తెలుసుకోవడాలతోనూ, తప్పుకుని తిరగడాలతోనూ___ నా కవసరంలేదుణో నిక్కచ్చిగా జవావిచ్చింది.

అంతేగాదు, ఆ రోజునుంచి సుమ్మిత్మ పూ గలు మరీ పన్న టి వుండడం 1పారంభించింది.

కాలమార్చు జరుగుతోన్నది. దానితోపాటు కమల్మపసాడు లోనూ యేదో మార్పు రాసాగింది. సినీమాలం'పే మునుపటి అంత సరా, షోకూ, నొకర్షమీద మునుపటిలాగ చిందుదాటుతనం---తగ్గి పోయింది. పెగా,.-యేదో ఉదార స్వభావం, యించేదో నిరంతి రాలోచనా అతన్ని ఆవహించుకొని ముఖంలో (ప్రస్కుటమపుతున్నయి.

ఒకరోజున కొద్దిగ యెక్కువగనే దబ్బు ఖర్చుపెట్టి చంగారే మిఠాయి కొనుక్కొని వచ్చాడు. సుమ్మిత్రచేతి కందిస్తూ అన్నాదు;

“మీ చెలిక_త్రెకుగూడా కాస్త రుచి చూపించుసుమాలళొ అని.

సుమి్యత అలాగే చేసింది కొనైతే, ఆ చెరిక్రత్తైమట్లుకు యీ అమూల్యమైన మిఠాయిమీద యొలాంటి అమూల్యమైన అభ (పాయాన్నీ. వెలిబుచ్చలేదు. కొగ్యా చప్పున తినేసి చకట_గ పూరుకుంది,

కాని కమల(ప్రసాదు వూరుకుంటాడాః మర్నాడే సుమ్మిలను అడిగాడు. “మీ చెలికత్తె యేమన్నదీణో అంటూ.

“* ఏమన్నదిః యిలాంటి మిఠాయిలం పేనే తన కిష్త్ణంలేదస్న వి” అంటూ ఆతి సూటిగా జవాబిచ్చింది సుమిత్ర,

మరికొన్ని. రోజులు గడిచాయ్‌ ఓనాడు మళ్ళీ కమలదాబు మాంచి. ఒకటోరకమైన సిల్కుచీరెలు నెందు కొనుక్కోనివచ్చాడు. పాశెట్టు పట్టుకొని అతి ఆళ్ళతగా గదిలో అడుగు పెసరికి, "స్నేహితురాళ్ళిద్దరూ ఫందిగిమంచంమీద చక్కగ పడుకుని ఏవేవో కబుర్లతో కిలకిల్లాడుకుంటూ వున్నారు. ఇతన్ని చూడగానే వీత్తరగ లేచిపోయారు. పూర్ణ చప్పున చెంగు సర్హుకుంది, సుమిత్ర భర్శవేహ కుపితంగా చూసింది,

81

“అయ్యో, పూర్త గూడా యిక్కడే. వున్నదాః చూడకుండానే నచ్చేశానుః ఇవిగో....సుమితా, 'ర0డు శిల్కు శారీస్‌ తెచ్చాను. నువొక్కటి తిసుకుని ఒకటి పూర్తకి ఇవ్వు” అతి సంబరంగా అన్నాడు.

అండించే ఆ పా'కెట్టును అందుకోకుండానే సుమ్మిత అన్నది, “ఎమింత అవసరం వొచ్చిందని యిప్పుడు తెద్చారివీ? నా దగ్గిర యెక్కీతొక్కీ. వున్నాయ్‌కదాః పూర్షకు కావలసివొస్తే, నా చీరెల్లో కక్‌టీ యిసాలెండీ. ఏం పూర్ణా; వీటిల్లో నే కావోలాఇి ముసిముసిగా యూస్తూ అడిగింది.

“అమ్మొ, నా శెందుకూ సిల్కుచీరెలు?ో

పూర్ణ (ప్రశ్న (గహాంచాడు కమలబాబు- అందుకే వూ రుకోలేక అన్నాదు ; “సిల్కుచీరకేం చాల పవిత్రమైసదిఃొ

"మీ పవిత్రంమాట అలా వుంచండి. ఈ రోజుల్లో బలే ఫ్యాషన్‌ అయిందనిగూడా వొప్పుకుందాం, కౌనీ యింతతలో ఇలాంటివి కొని తెచ్చారని తెలిస్తే మీ మాతృదేవత (ప్రశాంతానికి భంగం వస్తుందేమో? ఆంటూ సుమి్మత కిలకిలమంది.

“ఎవ రేమన్నానరే. మళ్ళీ వీటిని నేను తిరగ్గాటలేను. ఈ 'స్యూతం ధరలకే హడలె త్తిపోయాడని, ఆ షావుకారు అనుకోడూ?”

“*హోసీలెండి, మీ చెల్లాయికి పంపిద్దాం తన (పియమైన అన్నాయ్‌ ఇన్నాళ్ళకు దయతలచి పట్టుచిరలై నా కొనిపంపాడని, మురిసిపో తుంది; "మెచ్చుకుంటుంది, అసలు ఇంతకీ ఈ వేళ ఏదో గిరాకీ తగిలింది; లేకపోశే .... అవును గావీ....అబద్దం ఆడకుండా చెప్పండీ? ఎవరి కళ్ళల్లో కారంకొట్టి ఈ రూపాయలు సంపాదించారు.

ఈ యెత్తిపొడుపు మాటలు కమలపసొదును కుదించేసినయి. అయినా మాపగా ఆయుధం విడవగలిగాడు ; *ఎవరీ కళ ల్లో కౌారం కొట్టితే ఎవరూరుకుంటారు స్వయంగా--తన కన్నరూకుర్ని. ఇచ్చి పెళ్ళి చేసిన మామగారి కళ్ళల్లో నే దాగా దట్టంగా కౌరం క్‌"ట్టాను. ఈ కూవాయలు లాక్కూన్నాను.ో

ఇంతకంటే మరీ శక్తిపంతమైన రహస్యాయుధాల సంపత్తి తలిగివున్న ఘటం సుమిత్ర, వెంటనే విసిరింది; “ఆయన కళ్ళల్లో

రట

వొరం కొట్టవలసినంత (శమయెంవక; “దేహీ” అని రెండుచేతులూ ఆలా వెక్య్థంసార చాచితే చాయట- కావలసీనంతా ధర్య౦ చపారు; ఆలాంటి ధర్మాత్ములాయన[_” ఆంటూ పకపకా నవ్వింది. ఆ రహ లౌ యురానికి చర్కాని ఫోప్సునిచ్చిన పదార్ధం ఆ ఫకొఫపక్త నవ్వేః. కమల(ప్రసొాము ఆ. ధాటికి కదర్తేిపోయాడు, సహాయార్థంగా పూర్త వేపు తిరిగి, “చూస్తున్నాప్తుగడూ పూర్ణా, దీని దొర్దన్యం[ భర్త అ౧పే చైవంతో సమానమన్కీ మాటకు ఎదురుచూడరాదనీ పెద్దలు చప్వ్వారుగదా. ఈ భొర్యారత్నంలో అలాంటి భక్తి వినయాలున్నాయా,. అప్పూ? నువ్వైనా ్వాస్ట బుర్ది చెస ఎరావా? అదేమిదో నువ్వు వచ్చా వనే మీ స్నేహితురాలి స్వధావం మరీ మండుకుపో తున్నదిొ అనా ఎడు సప్వుతో, కొని ఆనవ్వులోనే ఎంతో చార కోపం కరీసిపోయి నిజానికి సుమ్మిత చూపిన ఆ దండుకనం పూరకుకూడా చాల ర్‌షంగా తోచింది. తనవల్ల నే సుమి[త యిట్లా మౌరిపోతున్నదని చొమలదాబు చేసిన రిమార్కుు. వినేసరికి ఏమిటే మకీ భయమేసింది. అలాంటి రిమార్కులతో ఆయనకు కోపమూ, విసుగూ తెప్పించి, త సెన్‌ బ్రా ఘడియఐనా ఈ ఇంట్లో వుండలేదనే సంగతి ఆమెకు దాగా వభుసు, అందుకవే అప్పుడప్పుడు సుమిత్ర నచ్చచెప్పుతూండడం [రాడా క్‌ద్దుం ఆ విషయాన్నే వెలిబుచ్చిందప్పుకు-. *ోలేదండి బాబూ చేనప్పుడప్పుడు నచ్చుజెప్పుతూనే వుంటాను. ఇంకా కావలిసే అడ గండ అని. నః ఇక నుమి(త ఒక్క ర్తీ అయిపోయేశరికి, ఆమెకు నిజంగా వుడుకు చోతుతనమే వచ్చేసింది. భర్హవేపు గ్యురుగాచూసో అడిగింది: *ఈఏడ పచ్చిన దగ్గరనుంచే నా స్వభావం మరీ మండుకు పోతుందంటున్నారు వ్వా ఎందుకండీ ? కాస్త కారణం బెబుదురూ వింటాను. ఈవిడ వచ్చి నన్నేమీ రొజసింహాసనం మీద కూర్నోబెట్టలేమ తెలుసా? ఏదో అప్పుడు ఒంటరిగ ఏడ్చుకొనేదాన్ని; ఇప్పుడు "కా స్ప చెప్పుకుని ముడ్చుకుంటున్నాను, అంతే. అదేమిటోగాన్మీ ఛీ ఆ మాత్రమూ చూడ 8కి

లేదమ్మా యీ పాపిష్టి మగజాతి ఎంత చుప్పనాతి బుద్ధిః అని అంత టితో వూరుకోలేదు. కింద కాం్యడింది వూసింది.

“అదిగో, చెప్పింది అర్హంచేసుకోరుండా వాగుకున్నావ్‌। ఈమెకో కలిసి మెలిసి వుండొద్దని నే సన్నానా౯లో కాస్త ధాటీగా అన్నాడు.

“మరి _... ఈమె వచ్చాకనే నా సృభావం మరీ ముడిపోతున్న దంపే అర్ధమేమిటి ఖ్‌

“*ట్రవున్లు మరి....ఈమె సహవాసం చేసినందుకు యెంలో వినయలధేయకా, మంచి నడవడికొ నేర్చుకోవలసింది. అసలు, ఈమె నిక్క-డికి తీసుకురావడంలోకూడా నా ఉద్దేశ్యం యిదే। కాని కథ అడ్డం తిరిగితే ఇంక నేనేం 'మొత్తుకోను ఇ పొపం ఈమె ఎన్నెన్నో నచ్చ జెప్పే వుంటుంది. కొని నువుక్చ వొంటబట్టించుకుం టే గదూ 1 అసలు నీ జీవితరథ సూ(తధారుణ్ని అయిన నన్నే స్‌ర్లక్ష్యం చేసినప్పుడు, ఇంక ఈమెను లక్ష్య్య౦ చేసావా ణి అయ్యొ, పరమాత్మా।.... ఆ6.... ఏ6 పూర్ణాః వీటిల్లో" నువోో చీర తీఘళ్తో రెండోది (ప్రేమకు పంపిసాను” అన్నాడు,

సుమిత్ర ఆ పాకెట్లు అందుకొఎ గుమ్ముం్టవెపు గిరాటు వేసింది. అప్పుడే గుమ్యం కడుగుతూన్న దాంఎది గబుక్కున వాటి? తిసింది. కాని, నీచు వొగా ఉండడంచేత లోసల చిరెబ తడిసి అక్కడ డాగులు పడినయు.

పూర్ణ చూడలేకపోయింది. “అబ్బ 1 ఇదే పాకుపని సుమి(తా;। చూడు, చిరిలెట్లా పాడై పోయినాయో [ అన్నది.

*బంకా ఎలాంటి పాడు పనులు చేస్తుందో సీ కళ్ళతోనే చూస్తుండు, పూర్ణా ఇన్నిన్ని చేసినా, ఆఖరికి నేనే చెడ్డ వాతి పస మంది నోళ్ళలో పదేవాణ్ణీ నేనే [= కమలనాబు విసుక్కున్నాడు.

*మ్సర్ర పదిమందినోళ్ళల్లో పడకుండా ఉండాలనుకునే వాళ్ళుంా ఈ పాపిష్టి చీరెలు తేవడం దేనికి? తీసుకుపోయి యింకేవరి మొఖాన్ని అయినా కొట్టండి. నాకు అక్కంర్షేదు 1.” సుమిత్ర మరింత ఉ్యగ్రభావం పహించింది.

ర్ర్‌జ్మీ

“పూర్ణకూ అక్క గ్లదు

“ఆమె తరఫునగూడా చెప్పడానికి నువ్వెవర్తివి = నీ యేడుపు నువ్వు యేడున్లూ! ౨... ఏ( పూర్ణా ఓ ఒక చీక నికోసం ఉంచేస్తాను. మరి నువ్వుకూడా తిలస్కరించావంటే.... నొ మనసు బాగుండదు. బాగా యోచించు ఫొం అన్నాడు.

పూర్త అడకర్తైరలో పడిపోయింది. చీర తీసుకుంటే సుమ్మిత్తకు అయిష్టురాలవుతుంది. తీసుకోక పోతే కమలబాబు నునసును దాధ పెట్టస దవుతుంది, అసలు సుమిత్రకు ఇంత పెంకెకనం శెందుకోనని ఆమెకు చెడ్డ చిరాకకూడా వేసింది. కాన్సై తే, ఏమైనా _ ఆమె పెంకెతనానికి తాను. అనుకూలంగా ఉంటేనే తనకు రక్షః కమఅవాబుకు కోపంవచ్చినా మనను చివుక్కామనినా ఏమీ చేయక్షు; చేయవేదు. మరీ మించిపోతీ ఇంటిలో నుంచి పొమ్మంటాకు, అంతే ॥ కొని సుమితకు కోపం వచ్చిందం టేనాః అమ్మా। ఎంతెంత ఖా తుక మైన పరిస్టితి పుట్టడానికి, ఎంతో అధాను జరగ టానికీ = అవకొశం ఉంది, ఇదంతా తలచుకుంటేనే తల గ్నిరున తిరిగె హోయింది పూర్షకి. కొస్త సందాళించుకుని అన్నది ; ఈన్సాక్టీ సిల్యుూ చిరలు వద్దండి దొోదుగారూ, నాలాంటి దురదృష్టవంతురాలు యిలాంటి సిల్కు బరలు కట్టుకోగూడదని మీకు తెలియక్రపోబేదనుకుంటాను ౭ అంతకి మీ కివ్వాలనివుంయటే, ఏ ముతక చీకో ఇవ్వండి” అంటూ పూర్త కమల (పసాదువై పు వివశమైన చూపులో చూచింది. ఆ చూపుల్లో ఏదో నై ర్మల్యమైన దెన్యభావం, ఏదో విన్న్మమైస క్షమత = తొణికిన లాడుతూ ఉన్నయి. “తీసుకోవాలనే వుందిగాన్కీ ఏలాగు చెప్పండీ ౩ మీరే చూస్తున్నారుగదా ? ఎం ఏం... ఇంక యిద్లోంచి పొమ్మ౦ టారౌల*” = ఈ (ప్రశ్నలన్నీ ఆ చూపుల్లోనుంచి తెరలు తెరలుగ వస్తో

కమల(పసామ మరి మాట్టాడలేక, కళ్లు టపటిస కొట్టుకుంటూ బయటికి వెళ్ళిపోయాడు.

6 85

౮

ర్త్రవ9ిఖరికి చీరెలు తిరస్కరంచి కమల(ప్రసాప మనస్సును శేదసరచినస్పటికికూడా, పాపం పూర్ణపై పడవలసిన పిడుగు పడనే పడింది. సుమిత హృదయంలో చిన్న ,క్రిమిలాగ పుటి, క్రూరమృగం లాగ పెరిగిపోయి, ఏదో పెద పెద్ద గాండింపులే _పారంభించిన ఆ వొస్‌స్టి అనుమానాన్ని ఆమె తప్పించుకుని వుండబేకపోయింది. ఇం కమి చేయగలదు? మాందుకుపోతే గొయ్యి ; వెనుకకు వెళ్ళితే నుయ్యి, అటు క మల(పఫ్రసాదూ కళ్లు తిప్పేసుకుని కినుకగా చూసున్నాడు; ఇటు సుమి_త్రకూడా ముఖం దుంపలాగ పెట్టుకుని కనుబొమలు మిటకరిస్తూ చూసోన్నది.

ఆ మాటా ఈ మాటా చప్పి, ఆమె నెంతో మరిపించాలని శ(ఛ్రయక్నం చేస్తే కనుబొమలాడిస్తూ, చుంచుర చూస్తూ _ సుమిత్ర అనేసింది గూగాను,; “నన్నిపుడేమీ మౌట్లాడించకు పూరి మ్మఠలై, నీకు పుక్రైడు పుణ్యం ఉంటుంది గానీ 1 అని,

మళ్ళీ మరొకలాగ మాట్లాడిసే మళ్ళీ అలాగే చిరాకు పడసాగిందిః *డ్తండు అమ్మా, యిలా ఒంటరిగా యేడ్వనీయనన్నా ఏడ్వనీయవే ౪ ఏదో పూర్వజన్మ ఖర్మ ః లేకపోతే ఇలాంటి ముదనపష్తపు ఇంద్లోనే ఎందుకు పడాలి ౪ అంటూ.

మళ్ళీ కొంత సేపు ఊరుకొని, భోజనానికి లేవమని అంటే, “నను వ గురెంచిన చింత నీకెందుకమ్మా ? ఇలా కుమిరి కుమిలి బెక్కం ర్తినీ చావ పేయు 1 ఏమో నువ్వు విెచ్చాకనైనా కౌస్త మనళ్ళాంతిగ ఉంటు.ందను కొంశకేు, మరీ రొద అయిపోయింది. నిన్నే లంటున్నానని నువ్వేమీ ఉఅనుకోవడ్డమ్మాః అంతా నా తలరాత”....అని విసుక్కున్నది.

వ్‌

పోన్మీ అంతటితోనై నా పూరుకుంచే బాగుండును, ఇంకా అన్నది “ఎందుకమ్మా అలా నాకోసం నిలబడిపోయి. ఉండడం ? నుప్వు వెళ్ల నన్ను చాలా వొంటరిగాలావొంటిప్పలి రాకొసిలాగానే ఏడ్వనీయ్‌ కః

ఇక అక్కడ్నుంచి కదిలి వెళ్ళిపోవడం తస్పు మరే మారమూ లేకపోయింది పూర్ణకు. సుమిత వొంటరిగా ఏకద్చుకుంటున్నదో లేదో గాన్కి ఇటు పూర్త్ణమబుకు తన ఈ పొపిష్షి (కుక్కి కుమిలి కుమిలి పోయి వడుసోన్న్నది. అలాగే (గుక్కిప్‌ యిం గుకుంటూ ఎన్నెన్నో ఆలో చనలు అల్లుకోసాగింది.

క్రమల[పసామ కవలం తనకనోసమనే ఈ చీరెలు అచ్చాడా ని ఎందుకూ అట్లా చేవడం? ఆవేళ తదను ఈ యింటికి వచ్చేయమని పిలవడానికి వచ్చిననాడు తస్ప, మళ్ళీ ఎన్నడూ ఆయన్ను పలకరించ లేదే ; అసలు తను ఇక్కడికి రావడానికి వొప్పుకోవడమే గొస్స ముప్పు వచ్చింది. కాని, రాకపోతే ఎట్లా ఇ మంచి కష్లకాలంలో ఆతనుకరున్నవాళ్ళ మాట తీసి వేసినట్లు గాదూ ౩ ముఎమదుకొలానికివూడా వాళ్ళమీదే ఆధారపడి ఉన్నప్పుడు, ఇక వాళ్ళ ఇంద్హోకే వచ్చి వుండమంట వుండి “దొ క పోన్మి ఇక్కడికి వచ్చాకనైనా ఆయసతో మౌట్లాడిందా ? అవీలేము. మరి అలాంటప్పుడు ఆయన ఎంతో ఖరీదు పెట్టి సిల్కు చీరెలు తేవడం దేనికి? ఎందుకు పుట్టిన ఉదారబుగీ అంట ? ఆఖరికి సుమ్మత్రకూడా వ్రసుకు రమ్మనలేదు “పోనీ ఆమె 'రీ సుకురిమనినా, తనవేందుకు తవాని? తనే మనా ఆయనకు తో బుట్టువొ, వొదినగారా ౩ లేకపోతే, మన్ననచే'సపే మరద లపిల్లా? ఏమీగాదే । ఎలాంటి చిక్కూ 'మొక్కూలేక సంచనచేరిన అభాగ్యురాలు; అంతే.

ఇలా అనుకుంటూండగాకే పూరకేదో చప్పున తట్రింది ; *అబ్బా |! ఇంతవరమా నాకిది తోచనేలేదే ణో - అంటూ తనసలోతానే మూగగా అరుచుకుంద్కి ఏనో క్యూరమృగం నోట పడబోతున్నటుగా తల్లడినై పోయింది. అంతటితో ఆమెలోని చై తన్యమూ, ఆ ఆంతరిక పరిజ్షానమూ ఏదో చిమ్మచీకటిలో కపష్పబడిపోయాయ్‌ | ఒక్క

8

పెట్టున అంకా ఫీశావపహాంగో కనిపించింది. తను ఉం డేఇల్లు తనమీదే కూళతి పోయినట్టుగా ఖ

ఇంక ఒక్క ఘడియగూడా ఈ ఇంట్లో పుండకహాడదనిపించింది. ఎక్కడికయినా పోయి ఏ కూరినాలి చేసుకునో, బట్టలు కుట్టుకునో, ₹$ పిండి విసురుకునో, ఆఖరికి *దేహీ” అని అడుక్కునో _ చక అభాగ్యపు జీవితాన్ని గడుపుకోవచ్చును అంతేగానీ ఇక ఇక్కడ మూత్రం ఉండడం "ఘోర ఉప్యదవానికి దారితీస్తుంది తప్పదు.

ఇలాగే ఇంకా ఏమేమో పొంగుకువస్తోన్న ఆలోచనల్ని సం౦ంవా శించుకోలేక్క, “అయ్యో భగవంతుడా ; వైధవ్యం అంపే కళంకానికి మారుపేరని నువ్వే స్పృంపష్టి చావా? __-అంటూ థారంగా నిట్టూర్చుళూ నేలమీద చతికిలబడి పోయింది.

ఇంక ఏమైకాసరే, యిక్క_-డ్డుంచి శ్యమంగా వెళ్ళిపోవడమే కుభం అనుకుంది కొని వెళ్ళలేకపోయింది. అవును. ఎక్కడికి వెష తుంది ౩ అసలు ఎలా వెడుతుంది ? ఇంత త్వరగా తలవని తలంపుగా వెళ్ళిపోవడం అంపే, ఉన్న అవమానాన్ని మరింత చిలవలు పలవలుగ జీసుకోవడమేగదూ ? ఇంతకీ అనాధురాలిమిద అసవాదుణ వేయడం ఎంత తేలిక | వొర్ధి కామవాంఛయీ వ్ర ధవ్యానికి సై జగుణమో అన్న ట్రుగ విధవరాలు అయిపోవడం అంటేనే మనసులో వున్న దుర్వ్యూసనా లన్నీ వొక్కుమ్మడిగ ఉపొ్పంగిరావడమే అన్నట్టుగ, ఎ ఈ పొడులోకం భావించి, ఎంత నీచాతినీచమైన అసవాదునై నా అలాంటివాళ్ళమీద ఇ్తే మోప్పతుంది అందుకేమ్మాతమూ జంకదు.

ఇలాగ అన్నీ అనుకుని అల్లల్లాడీ పోయింది అభాగ్యురాలు ః ...

భోజనానికి వెళ్ళేప్పుడు సుమిషత పూర్త గదికి వచ్చి, ఆమెను 'వెంటపిలుచుకుని వెళ్ళడం అలవాటు. ఇవేళా అలాగే వచ్చింది. కొని, పూర్ణకు ఇష్టమే లేకపోయింది. *నా కివ్వూళ యెంచేతనో ఆకలిగా లేదు నుమి(తా ఖభో....అనేనీ వూరుకుంది. సుమి[తకూడా మారు నూటాడక మరలిపోయింది

కమల(పసాదు యేనాడుకూడా ర్యాతి పన్నెండుగంటలక్ను ముందుగ పరుండటానికి తన గదిలోకి పళ్ళడు. కాని యివ్వేళ ఒంటిగంట

88

అయింది; రెండుకూడా అయింది. అయినా తను బోనికి వెళ్ళిన నాడ లేదు. ఆఖికి మూకు కొట్టిన తర్వ్యాత్క ఆతని గదితలుపు కిరుషమున్న చపస్వుడయింది పాపం సుమిత్ర ఇక ఆశ వొదులుకొని లోపల్నుంచి గడియ'పేసేసుకుంది

కౌన్మి ఇటు పూర్ణమబటుకు ఇంకా మేల్కొని కమలవాబుకోస మే ఎదురు చూడసాగింది. ఆ మిగతా ర్యాత్రికళూడా గడిచిపోయిందిగానీ, కవమల[పసాము రాలేమ.

ఆ మర్నాడు పగలంతా అకతనికోసమే కనిపెట్టుకొని కూర్చుంది, ఆడగవలసిన మాటలన్నీ అడిగి సెలపు పచ్చుకొని వెళ్ళిపోవడాని'కే వేగిరపడసాగింది. కొనై తే, కమలదాబు ఇంట్లోవున్న ఆ రెందు ఘడి యలూ ఆ మగవాళ్ళ సొవిడిలోనే గడిపాడుగాన్మీ లోసలికి వచ్చిన పాపాన పోబేము। ఇక అక్కడికీ స్వయంగా తనే వెళ్ళి అడగడానికీ పూర్తకి ధైర్యం చొలకపోయింది. ఇష్టంలేకపోయినా ఆవేళ భోజనం చేయక తప్పిందిగాదు. ఏమంపే, ఇలా నిరశనంగా వున్నప్పటికీ, ఇంట్లోవాళ్ళు అనుమానాలు పెనుభూత్నా పోతాయిగదా |

సాయంతం ఆమిుంది. సుమ్మిక 'రెండునాళ్ళనించి సరీగ్గా తఈన "కేసి చూడకపోయినా, పూర్ణమటుకు ఆమె దగ్గరకు వెళ్ళింది.

శరా, చెల్లాయ్‌, రా। ఇలా వొచ్చి కూర్చో | మనిద్దరం ఇం'3వ్న్వ రోజులు కలిసి కూర్చుంటాులే । ఇవ్వాళనే ఏదో బుస్ధిపుస్రుస్కి నాన్నకి జొబుకూడా (వ్రాసివేళాను వెళ్క్టసారివచ్చి నస్ను తీసుకువెళ్ళిండని,. అబ్బి 1? నిజంగా,... పూరా చ! శనీశ్వరం పట్టన ఇంట్లో కూర్చొని కూర్చొని ఏసిగె తిపోయాయ్‌ _ణాబొ అన్నది సుమి.

“*మరి,....నువుళ్వ వెళ్ళిపో తే నే నొకగాదాన్నీ ఇక్యడ వృండగల నేమిటి ?...నేనూ వెళ్ళిపోతాను [” _, చిరునవ్వుగా అంది పూర్ణం

“నప్వుతాలుగొదు--- పూర్ణా. మా వూరు చూచి చాలా రోజు లై ౦ది.. వగ ఇక్కడ నా "కము తోచడంలేదు. నువ్వే చెప్పు, ఒక థ్రార్తినీ యిలా దోనులో యెంతకాలమని వుండడం? రాత్రి చూచావా? ఆ మహారాజులుగారు యింటిశే రాలేదు, అక్కడెక్కడో సుంపే, వచ్చి శదిశిమాలుతుందని అనుకున్నారేమో పొపం, అలాంటిపని నా తలలో

809

జేజీకూడా చేయదు. ఆఖరికి ఏమయిందో తెలుసా? లోపల గడియ వేసుకుని వొకగదాన్నీ చక్కగా పండుకున్నాను.”

“*పాపం....వచ్చి వెళ్తిపోయారమో $

“నేనేం నిద్రపోయా ననుకున్నావా? వసారో రారోనని. చూస్తూనే గడిపాను. కాని, వస్తేగదూ । అసలు అదిగాదు. పచ్చి కొళ్ళ మీదపడి బతిపాలుకుంటానవని అనుకున్నారులే 1”

ఆసా నీ (బతిమాలుకున్నా వచ్చే నష్టమేముందీ శో అ పూర్త (ప్రశ్నించింది.

“అవును నష్షమేముంది ? లాభానికి లాభమేవుంది,. దేవరవారు అలక వాన్నుమీద పవ్వళించివుం సే, ఫలహారప్ప సశ్శేలు పట్టుకు వెళ్ళి (బతిమాలుతూ చెల్లించాలంటావు కదూ [1

ఉపన్సిద్రో నీ కిదంతా వేళాకోళంగా వుందిగానీ, _ భర్తగనకా ఏ కారణంచేతినైనా అలిగితే, (బ్రతిమాలవలసిన ధర్మం భార్యది. గాదూ?ఃో

“*ఆఅలాగాదు. అసలు మగవాడి కౌలిచెప్పుకన్నాగూడ హనంగా పడివుండడం భార్య ధర్మం అని చెప్పు. 'మొగుదు యెలాంటి యూీటా కోరు అయినా, తాగుబోతు అయినా అతని పాదాలు కడిగి, ఆ పరమ పవి్య(తోదకం నోట్లో పోసుకోవడం కూడా ఆడదాని ధర్యం అనికూడా అను. అలా అనుకోబిపే, మన ఆడవాళ్ళ బతుకు యిలా బుగ్గిలో కలిసి పోతూన్నది. అవునుగాన్హీ ఇంతకీ ఆయన కొళ్ళమీదపడి క్షమించ మనడానికి నే చేసిని అపరాధం యేమిటో కాస్త పెలవద్రూః....” సుమిిక అడిగింది, ఉద్రిక్తంగా.

“నువ్వే ఆలోచించు" ముసిముసిగనే జవాబిచ్చింది పూర్ణ, ఆమె కించెక్కండ ఊది క్తత కలుగుతుందోనని.

“*ఆతోచించాను పూరా. బాగా ఆలోచించే యింత యిలాగ వెళ్ళబోసుకుంటున్నాను. ఛ్‌ త్యాగమూర్తి. ఈ ధర్మదేవత యింతకు ముందు యెన్నడూకూడా ఒక్క వస్తువును సొంతంగా కొని తీసుకొచ్చిన. పాపాసపోలేదు. ఎప్పుడైనా పాతిక ముఫ్పైసార్ల అడిగించుకుంటేచే

౮6

గానీ వెధవది .... అయిద రూపాయలకు దిక్కు వుండేదిగాదు అలాంటిది యిపడు యింత ఖరీదు పెట్టి రెండు సిల్కు చీరిలు కొను కని వచ్చారంకే సామాస్యమైన సంగతా ? ఏదో రహస్యం వుండి తీరుతుంది. నారు తెలుసు. ఆ రహస్య మేమిటో నువూ్వై (గ్రహించే వుంటావు. అవును అలాంటి పాడుబుర్హ వున్నప్పుడు; అక్క డక్యడో దొమ్మరిగుడి సెళ్లోనూ, _ సొనికొంపల్లోనూ ఏడ్వాాలిగాని .... నిజంగా పూర్ణా | నువ్వేమైనాసర అనుకోగానీ = ఉన్న విషయాన్ని ముఖం మీద అనేయకుండా ఉండేరకంగాదు వేను. అసలు, ఓం (పధమంలోనే నాకు ఏదో సూచాయగా సందేహం కలిగింది. ఇక దాన్ని యిప్పుడు ఆయనే దిట్రపరచారు ఎ ఏదో ఉద్రిక్తంగా అనేసి, దిర్హం౦గా నిట్తూ ర్చింది,

“అయ్యో, ఇడేంఖర్మం సుమ్మిత్రతల్నీ & అసలే నెెత్తిమిన పిపగు పడి చచ్చిపోయినట్లున్న నా మీవనా ఆయనప అట్లాంటి బుష్థి + నేనూం= (పేమలాంటిదాన్నిగాదూ ఆయనకు ౪ అసలు, అట్లాంటి స్వభావమే ఆయనిదిగాదు సుమి(తా 1” = ఉప్పొంగుకు వచ్చే ఏదో త త్తరదాటూ, నీతీ = పూర్ణ నీంకొ మాట్లాడ నిచ్చాయిగాదు* హృదయంలోనుంచి ప్పుట్టుకవచ్చిన వొణుకు వొళ్ళునంతా గజగజ వూ పేసి, ముచ్చెమటలతో ముద్దచేసి వేసింది.

“ఆయనిది అలాంటి స్వభావలు గాదని నువ్వెలా అనగలవు 7౯ అసలు .-. స్వభావం అనేవి ఫలానా విధంగా వుంటుందని ఎవరి మొభాన్నీ రాసివుండదు. ఇనుపషకచ్చడాలు కట్టుకున్నవాళ్ళు ఆఖరి? విశ్వా మి(తులూూ [టుష్యళ్ళంగులూ. రూడా అయిపోతుంటారు | అయిన్నా యిలాంటి పాదుబుద్ధులన్నీ యీ సంసారప్ప యిళ్ళల్లో ఏమిటీ ౪ నాకు తెలుసు $” ఇలా వినేసరికి గతుక్కుమంది పూర్ణ, గుండెల్లో ఏదో గుచ్చుకున్నట్లుగ ॥

సుమి్మిత్ర ్నగపహొంచింది. కాస్త మాట తప్పించి మళ్ళీ అన్నది “అయితే ఒక్క దొడ్గగుణం వుంది ఆయనతో, ఒక్కనాదు గనుక జ్వరం వొచ్చిందని ముసుగుపెట్టుకుని మూలుగుతూ. పడుకున్నానం టి సర్కి బిక్క-మొగంవేసుకుని పరుగెత్తుకు వచ్చేసారు. మరి ఆ కోసం

వ!

ఆ అలక యెక్కడికి యెగిరిపోశామయో యేమీటో । .... ఆఖరికి ఆ సమ యంలో గసిరి- కిక్కురుమనరు & అంటూ నవ్వింది.

“"అయికే, జ్వరం వచ్చిందని ఇవ్వేళ పరుండరాదూ 1...” పూర్త కూడా కాస్త నవు తెచ్చుకుని అంది.

“*అప్పుడేగాదు, యింకా రండుమూడునాళ్ళు యిలాగే పడ్నిం చాక అప్పుడు ॥ అదీగాక, దొరగారికి వొంటరిగ పరుండే అలవాటు లేదు, నిద్రపట్టక అటూ యిటూ దొర్లుతూనే అవస్ట్థపడుతూ వున్న ట్లువ్నారు.”

“అబ్బ! యెంత జాలిలేనిదానివి సుమ్మిరా। బమైనాగానీ, యివ్వేళ తప్పక వెళ్ళి పలకరించు. లేకపోతే నన్ను చంపుకు తిన్న ప్లే ?”ొ = నవ్వుతూ అన్నది పూర్త.

కొని ఇంత సులభంగా వొప్పుకునే ఘటంగాదు సుమ్మిత. ఆ రాత్రికూడా అలాగే గడిచిపోయింది,

ఇలాగ యింకా కొన్ని ర్నాతులే గడిచిపోయాయి. ఐతే సుమ్మిత మనస్సులో పూర్తి మార్పు రాకపోయినా కోపతాపాలు కా స్త వుప శమించినయ్‌ కాని, ఆ అభిమానగర్వంమటుకు ఆణగిపోలేదు. కడు పుతో ఆకలివేసి గిజగిజలాడిపో తున్నప్పటికీ చప్పున ఒకం దగ్గరకు షోయి చేతులు చాచడం అంటే అంత సులభమైన పనిగాదు. అందులోనూ స్రీ హృదయమా ఎనో వనా జరగనీయండి. అయినా ఆ ఓటమిని మౌ[త్రం వొప్పుకోదు.

అలాగ పది పన్నెండు రోజులుపెగా గడిచినమ్‌. ఒకమారు మ్మాత్ర౦ అర్ధర్యాత్రివేళ సుమ్మిత్ర గదితలుప్ప తెరుచుకున్నట్టు అలికిడి అయింది. జఒహుళకా క్రమలబాబు వచ్చాడేమోనని తలచి, పూర్త మెల్లగ తస గది గుమ్మం దగ్గరకు వచ్చి నిలబడి తొంగిచూచింది. కాని సుమ్మితే చప్పుడు కౌకుండా మెల్లగ వెలుపలికి వచ్చి, యెవరూ లేరుగదా అన్న టుగ ఇటూ అటూ చూస్తూ, మగవాళ్ళ సావిడివై పు వెళ్ళడం చూచింది. ఇక పూర్ణ (గహించనే _గహించింది ఈనాటికి ఈ మానవతి అభిమాన గర్వం విరగడై పోయిందిగదా అని. నిజంగా, సుమిత భర్తను (బతి మాలడాని కే వెళ్లుతున్నది.

92

భర్తవున్న గది గుమ్మందాకా వెళ్ళింది. కాని చప ఎన నిలదిడి పోయింది. *ఏమ9 పిలవాలి. అనే (ప్రశ్న పుట్టుకువచ్చి; అంతలోనే లోపల కమలబాబు దగడం వినిపించేసరికి, హడలె త్తి పోయి తు్ళురున పరుగెత్తుకు వచ్చేసింది తన గదిలోకి, పాపం, ఆమె 'పేమపూరితమె వున్న హృదయం అభిమానగర్వ్యానికి ఆటబొమ్మ అయిపోతే, ఇక ఆమెమాతం ఏం చేయగలదు? నిజంగ్భా అదిల అభిమానగక్యం అజేయమయిందీ, అజరామరమయిందీ కదూః,

తలుపుచాటునుంచి ఇదంతా కని పెట్టుచూవుం కే, పూరకు తన గతించిన సాభాగ్యప్ప రోజులు స్ఫురణకొచ్చి హృదయాన్ని వ్యురూత లూగించసాగినయ్‌. ఒకసారి ఏదో మాటామాటావచ్చి తనూ, తన భర్తమిద అలిగింది. ఐతే, ఇన్ని రోజులదాకొ ధీష్యించుకు 9 వుండలేదు; ఆ మర్ష్నాటికే మనస్సులో ఏదో పిచ్చిపిచ్చిగ అయిపోగా (బతిటూల డానికి వెళ్ళిండి. కాని యిట్లాగే తలుస్పవరకూవెళ్ళి, గిరుక్కున తిరిగి వచ్చేసింది. అనణ్బా అదంతా ఇప్పుడు స్పురణకొచ్చేస)కి ఏమిదో బాధ అయింది, సుమ్ముత దగ్గరికు వెళ్ళి ఈ య్మ్సే వచ్చేళావు?ో అసడగాలని బుద్ధి ప్పట్రిండిగానీ, ఇలాంటి సమయంలో ఆమెను పలకరించడం భావ్యంకౌదని క్రైూరుకుంది.

సుమి_త్రమటుకు గదిలోనికి వెళ్ళిపోయి దీపం ఆర్చి గడియ వేససుకుంది । ఇక చక్కగ పరుండేపోయింది;

పూర్తమటుకు ఇంకా అలా తన గిదితలుప్తడి జారబడేపుంచి, “ఏమి్మిత అనుభఏంచే ఆ వియోగకాపం, ఆ పరాజయం, ఆ ద వంద్వావస్ట- అచేమిటోగానీ పూర్తమిద పతిఫలించసానినయ్‌ । ప్పి, వొప౦ం। ఎత అవస్థ పడుతున్నది?” = అనుకుంటూ ఏవో జాలిపడీ౦ంది; కళ్ళసీళ్ళ పవ్యంతం చేసుకుంది పూర్త,

*అవునుమర్హి తిను యిట్లా కళ్ళారా చూస్తూ పూరుకోవడం వాగుందా? నిజానిక్కి ఆ 1పేమవంప తుల కలహాోనిక్‌ కారణం తనే అయి నప్పుడు ఇట్లా తను ఏమీ కాబట్టనట్లు వుండటం ధర్మంగాలేదు 1 అంటూ ఎవరో ఎత్తిపొడిచినట్రయి, ఆ ప్రలిన్సీ, కౌస్త కమలదధాబుగారికి సచ్చుజెప్పి రాజీ కుదిర్చి తేనో[ొ___ అని తనకు తానే (పశ్నించుకుంది;

౮3

అలాగే నిశృయం చేసుకుంది. కొని ఏవేవో మాయదారి అనుమానాలూ శంకలూ అడ్డుకగిలేసరికి మళ్ళీ ఆలోచనలో పడింది. కాన్సైతే ఆఖ రికి జాలి అనేది కాస్ట్‌ బాగా విజృంభించి, ఆ అన్ని అనుమానాల్ని, శంకల్నీ అణిచివేసి, ఆమె నుత్పహించింది. “అవును, కమల(ప్రసాడు మీద అనుమానం దేనికీ? (భాత్ససమానుడు, తను “*దాబ్రూో అనే గదా పిలుస్తూంటు౦ది ? అవలు, ఆయన గదిలోనికే పోనవసరంలేదు. ఇవ తల గుమ్మందగ్గర నిలబడి పిలుస్తుంది; సుమ్మతకు జ్వరంగావుంది. ము. రొక్కసారి వస్తేగాని వీళ్లేదుః. అని చెప్పుతుంది. అంతేచాలు, ఆయన పరుగెత్తుకు వచ్చేసారు! ఈ మ్మాత్రందానికి అనుమానా బేమిటీ...

ఇట్లా అనుకుని కమలబాబు గదివైపు అనుగులు వేసింది.

మూడు సంవక్పరాలకు పెగా వె వాహిక సువానుభవం వున్న ప్పటికీగూడా, పూర్ణ పుపషడాతిక్తి అనభిజ్ఞారాలు.. చిన్నతనాన్ని అంతా మామగారి వూళ్లో _ ఓ చిన్న పల్లెపట్టులో _ గడిపింది. కుత్సితమైన వ్యసనాలకూ, దుర్నుడతలకూ అక్కడ చోపే లేదేమో అన్నటుగ, తోటివారందరినీ అన్నాయ్‌, చెల్లాయ్‌ అని వరసలు పెట్లుకని, పిలచు కుంటూ చేలగట్లపై, చెరువుగట్ల పై చక్కగ తిరగడంతోనూ, ఆడు కోవడంతోనూ గడిపింది. ఇక సంసార జీవతంకూడా సజ్జనత్వానికీ, సాధుస్వభావానికీ ఆదర్శ(వాయుడైన వసంతచాబు చేకులమీదనే జరిగి పోవడంతో, ఆమెకు మరీ పురుష (ప్రపంచంలోని వ్యవహారాలు తెలుసు కోడానికి అవకౌశమే లేకపోయింది, అయిన్నా సాహసించి మెల్లగ, గదిశలుప్పు తట్టింది.

అసలు, న్నిద అనేదానికే దూవమైపోయిన కమలదాబుకు తలుపు తెరవడంతో ఏమ్‌ ఆలస్యంగాలేదు. కాని, పూర్ణను చూవి మటుకు ఆశ్చర సిపోయాడు, “రా పూర్ణా...రాః ఇలా వచ్చి కూర్చో?” ఆరాటంగా ఆహ్వానించాడు ॥

సుమి[్మతకు జరం వచ్చిందని అబద్ధం ఆడబేక పోయింది పూర్ణ" అందుచేత, మొట్టమొదట ఏమని 1పసంగించాలో తోచక, సంచిగ్గా వస్టలో నిలబడిపోయింది క్షణకాలంపాటు ।! ఆఖరికి సందాళించుకుని-.

త్రిడీ

అడీగింది ; *మీరు సుమిృతమీద అంత అలిగినారేమి. చాబు? పాపం (బతిమాలడాలని వచ్చినా వెళ్ళలేదే 1

ఆ మాటలకు కమలదాబు మరీ విస్మయపడ్డాడు. “ఏమిటీ, సుమిత్ర దితిమాలడానికి వచ్చిందా ? వొట్టి అబద్ధం 1 అలా నన్ను (బతిమాల డానిక్కీ ఓదార్భడానికీ యెవ్వరూ రాబేదు. అసలు, రారుగూడాను; ఆ$ రికి ఈ పాపిష్టి (పాణాలు ఇలాగే హరీమనిపోయినా యెవ్వరికీ జారి అనేది కలగదు. ఏదో కని పెంచి పెద్దవాణ్ని చేసినందుకు మాత్రం తల్లిదండ్రులు కొంత"సపు ఏకుస్తే ఏదుస్తారేమో కానీ... అయ్యో, సుమి్మత్రలాంటి కట్టుకున్న యిబ్లాలా?... అలాంటి పొషాణహృదయు రాలు వుందా 1....” అంటూ బాదసడాడు.

కాని అంతలోనే ఏదో తోచి" “నీతో యేమైనా అన్న దేమిటి పూర్ణా అని జౌత్చుకంగా (ప్రశ్నిం చాడు,

“ఇప్పుడు యిట్లాగే వచి చి తిరిగి వెళ్ళిపోవడం నేను చూచాను వాబూ।ః బహుశా మీ దగ్గరకే వచ్చిందనుకున్నాను. అయినా. ఇట్లా యెంతకాలం అలిగివంటారుః పాపం రా_తింబవళ్ళూ దుఃభిసోన్న వె గదా;[”= తన రాయవాంతనం వెల ఉంపసాగింది.

కొని ఆ మాటలు వినిపించవోనపే కమలబాబు రెండడుగులు ముందుకువచ్చి, తలా యెంత 'సేప్ప నిలబడివుంటావు. పూర్ణాః రా లోపలికి....రా ॥ నీతో కాస్త మాట్లాడాలి గూడాను= అంటూనే ఆమె చెయ్యిపట్టుకుని లోపలికి లాగాడు. తలుపు దగ్గిరకు వేసినట్టు వేసి గ్‌ శెంకూడా పెట్తాడు.

పూర్త గుండలు గజగజలాడిపోయినయ్‌. అతని చేతి స్పర్శ పాముకాటుకుమళ్లె పనిచేసంది. కర్మేం్యదియాలన్నీ విస్తుగు చతికిల దిడిపోయినయ్‌. అలాగే ఒబణికిపోతూ ఆ తలుపక అంటిసెైటుకు పోయింది. న

ఆమె గాబరా కని పెట్టి కమల[పసామ మంచంమీదకు వెళ్ళి పోయాడు : "ఎందుకలా భయపసడతావు, పూరా? నేనేమే రొక్షసిని కాదుగదా, ఏం, నాతో రెండుమాటలు మాట్లాడ్డానికి గూడా యిష్టం లేదాః అంత కోపమా; చూడూ, ఆ వేళ యెంతో (పేమొద్ది . తెచ్చి

ఈవ్‌

ముచ్చిన చీరల్ని తికన్కరీంచిన దగ్గరనుంచీ, మన'సెంత కుమిలి కుమిలి పోతున్నదనుకునా షు :”--జాలిపు క్రేబ్టుగ అన్నాడు

“మరి లేకపోతే యేం చెయ్యమన్నారు చెప్పండి *? నుమి[త మరోవిధంగా అనుకోదూళో.... కొ స్త చికాకుగ జవాబిచ్చింది.

___శమలబాలు ఆ మూటిల్ని వినిపించోోనేరేము. అతి దై న్యంగా

ట్సేదో అమాయకంగావ్వన ఎ ఆమె ముఫాన్ని అలా వొక్కసారి చూచేసరిక్కి అతనిలో యేదోవాంఛ వేడీగాడ్పులా రివ్వున వచ్చేసింది. ఇక దాని ధాటికి అతని (పక్యృతీ, అతని చె తన్యమూ తహతహలొడీ పోయినయ్‌.... అతని కళ్ళల్లో..__.సాధుమృగాస్ని వేటాడే. [కూర మృుగప్పు కళ్ళీల్లోని కరుకుదనం-మికమిరలాడింది. మంచంమీవ నుంచి లేచాడు. రెండు చేతులూ చాచి పూర్త వేప్పకు నచ్చాడు. కాని బిత్తర పొతున్న పూర్ణ కళ్ళు నిస్ప్సృకణాల్లామారి, “ఇకవొక్క అడుగు ముందుకు 'వేశావా* మనిద్దరి” ఎవరో ఒకరు ఆఖరై పోతారు. జాగ తగొ-అన్న ట్లుగు చూచినయ్‌. అందుక్షై తన యావచ్చతక్తనీ పిడికిలించుకున్నట్టుగ సందాళించుకున్న రది పూర్ణ+

ఉరిమిచూస్తోన్న ఆ కళ్ళల్లోని ఎ్యరదసం, వుధృత మైపోయిన మొఖంలోని ఆ వర్చస్తూ, గటిగా పిడికిలించుకు పోయిన ఆ పిడికిలి. ఈ ఉగస్యరూపం అంతా చూచేసరికి కముల్యపసాము ముత్ర బద్ధమైన నాగుదొము. అయిపోయాడు, బావురుమొఖం వేసుకుని అన్నాడు £ “అబ్బాః ఇలాంటి దూసం (పదర్శంచము పూర్ణాః నిజానికి పేమ అనే అమూణ్యమైస వస్తువును కుతం్యత్రాలవల్లనూ, దౌర్షన్యా లవల్లనూ నంపాొదించుకోలేము. అసలు అలాంటి పాపిప్పి వుడ్రశ్యంతో వున్నానని అనుకోవద్దు, నీ హృవయావకి ఏమెనా దయగలిగి, జొలిపుటి కాస్త ఎన్ను గుర్తిసేనే నాకు మోక్షం । అంతేగానీ, దోర్జన్యంతో సే నేమి సంవాదించుకోలేను, ఏనాడై తే యీ నీ సుమధుర సౌందర్యాన్ని కళ్ళారా అనుభవించే. అద్చష్టం లభించిందో ఆనాటినుంచి నిన్ను వుపాసిస్తూ వస్తున్నాను. ఎందుకు ? మనసార అనుభవిద్దామని. చూడూ, యేదైనా 'చేవతా విగ్రహాన్ని యేవేవో ఫల, పుష్ప, వ్యత్రాలతో పూజిస్తూ

96

వుంటారుగాన్‌ నిష్కల్మషమైన కన్నీటి కణాలతోనే పూజించాలి.

ఇక నీ కరుణాకటాక్షాలమీదనే నా మనోరధం ఆధారపకి వుంది. నువ్వేమి చెప్పనా చెయ్యడానికి సిద్ధం. ఆఖరికి, (పాణాలనైనా అర్విస్తొను । అసలు నిన్ను మరచిపోయి పుందామనే అనుకుంటూ వుంటాను. కాని, అదేమిటో మనస్పే వొవ్పుకోవడంలేదు. పైగా ఒక విషయంగూడా నాకు తోసోంది పూర్ణా । అదేమంప్కే పూర నజన్మలో మనిద్రరకూ ఏద్లో గాఢమైన సంబంధం వుండివుంటుంది. ఏవో ఆకస్మిక కొరణొ లవల్లి, మన హత్రుకపోయిన హృూదయాల్లోని ఆ వొంధ్ర అస. పూర్తిగ వుండిపోయి వుంటుంది. అందుకే యీ జస్మలో యిక్కడ కలుసుకున్నాం. నిజంగా. పూర్లొ । ఇదంతా చెప్పుకుని సీ సుకోమల పాదపద్మాలమీద వొరిగిపోయి అలాగే కౌగలించుకుని గట్టిగ ఏద్చేద్రామనే._..నిన్నీ యింటికి తీసుకవచ్చాను. ఇక నువ్వే నన్ను దయతలచి దగ్గరకు చేర్చుకోవాలి 8 లేదంటావూ ఇక యెొలాంటి తృణీరారమైనా చూపించావూూ ఇదిగో ఒచవే ఒఓరమాట చెప్పస్తునా మెము, ఇంక నా శపాన్ని యీ గదిలోనై నా విలవిల కొట్టుకోవడం చూస్తాపు, 'బేదా గంగానది వొడ్డునెనా తేలుతూవుండడం చూసావు |

కమల్మపసాదు ఆఖరిమాటలు పూర్త కోపాన్ని చల్రార్చటమే గాకుండా, ఆమెనే మంచులో ముంచేసి గజగజలాడించినై +

“ఇవేం మాటలు బాబుగారూ ౪ మగవారి పుటిగూడా లజ పడటంలేదూ?” కొ స్గ వేడిమి తెచ్చుకుని అంది. న

ఆ మాటకు కమలదొాబు మంచంమీన చతికిలబడీహోయాడు..

“లజ్జ యెందుకు పూర్ణా? నా హ్యృదయపీఠంమీద అధిషించు. కున్న సనా పేమరాసిస్కీ ఇష్టదేవతనూ ఉపాసించుకోవడంగూడా లజ్ఞాకరమైన విషయమేనా ౩ అసలు పేమ అంపే, కేవలం ఆభగ; వానుడు (పసాదించే _పేరణతప్ప, మరేమీగాదు. ఈ మానవమ్మాతు లంతా యొంకేవేవో అర్జాలుతీసి, ఎన్నెన్నో నియమాలు కళ్చించి “పేమ” అనే పరమపవ్వ్నితమైన వస్తువునే కలుషితపరుస్తూ వున్నారు గానీ, అవన్నీ సమ్మకు 8 అసలు అలాంటివాటిమూలా న్నే నీ జీవిత:

ర్రి7

యుప్పు డిట్లా అడవినిగాసే వెన్నెల అయిపోయింది, నిజంగా వసంత చాబూ నువ్వూ యెంత అనో్యోన్యానురాగంగా (పేమపునీతంగా చాంపత్యదినాల్ని గగిపేరు । .. నాకు అదంతా తెలుసును. ఆయన నా *పంతో పాణ స్నేహితుడు. ఇప్పుడాయన్ని తలంచుకుంటుం టీనే, హృదయం విలవిల కొట్టుకుంటూన్నది |

వసంతదాబు. పేరు వినిపించేసరికి పూర్ణకు మరింత దుఃఖం పొ ర్తుకువచ్చింది.

“అద్బాః, ఏడవకు పూర్ణా 1 నువ్విట్లా యేకి ప్రే, నా హృదయం యిస్వుడే (బద్రలై పోతుంది. వాపం, నీ జీవితమే. దుఃఖజీవితం ఆయి పోయిది. ఇంతకీ కొరణం, వర్చి కరకుగుండెలు గల సంఘంతప్ప మలేమటి ? నువ్యింకొ యిలాగే జీవికాంతంవరకూ యడుసూ వుండాలేగాని, రవ్వంత మధురంగానైనా నవ్వగూడదంటూ శాసిస్తో న్నది,

నిజంగా ఆ భగవానుడుగూడా నీ దురవస్టకి ఎంతో చింతిస్తు న్నాడు పూర్ణా $ అందుకే, నిన్ను ఎలాగైనా తిరిగి “ఆనంద డోలి3ల్లో పూగించాలనీ, నీ ఆ మృదుల కపోలములపై మధురహాసాన్ని మళ్ళీ కలి గించాలని అనుకున్హి ఆ కరుణామయుడు వున్నాడు చూడూ.... నన్ను సహాయార్థంగా పంపించాడు, లేకపోతే యిదంతా యేమిటి చెపూూ ? వనాడుగూడా పరస్త్రీని కన్నె త్తిచూడని నేను యీ ఘజడీయలో యిట్లా పేమ భిక్షకోసం అగర్జిసానా ? నిజంగా, పూర్ణా ! యిదంతా భగవ్యత్సే "రపణతప ఎ మరేమీగాదులో

ఇంతవరకూ తలుపుకు అంటుకుపోయివున్న పూర్ణ యీ మాట. లతో [క్రింద చతికిలబడిపోయింది. ఏమిటోగాని, కమల్యప్రసాదుపై యింతవరకూ వున్న సంశయం చల్లబడిపోయింది, కాగా యేదో తన్మయత వచ్చేసి ఆమెను ని'స్తేజపరిచింది.

ఆమె నేలమీద కూర్చోవడం చూచి, శకమల్మపసాదు గదు క్కున లేచివచ్చాడు.

“అబ్బ । ఇదేమిటి పూర్తా 1 ఇక్కడ కూర్చుండిపోయావు, ఇలాగవచ్చి యిదిగో యీ కుర్చీలో కూర్చో, లేకపోతే నేనూ సీత్రో

క్రు్టి

బాటు కిందే కూర్చుంటాను ;ొ.-- అంటూ ఆమె రెక్కలు పట్టుకుని లేవనెకాదు,

ఇంక ఆ సమయంలో పూర యేమీ బెట్టుసరి చేయలేక పోయింది. “అబ్బా, మీరు చాల పట్టుద అయైన మనుష్యులు సుమండీ ఇక్కడే యిట్లా కూర్చుంటే యెవరై నాచూచి చయేమనుకుంటారు ₹ ---అని అంటూనే కుర్చీలో కూర్యుంది,

అప్పటికి కమళల్య్యవసాదు ముఖం వికసించింది, “ఎవరైనా యేమైనా అనుకుంటే అది వాళ్ళ తెంవితక్కువతనం తప్ప మరేమి వయ పూర్ణా | సుమి్మత యిలా? యిక్కడే కూర్చుంటే యేమి తిప్పుపట్టని లోకం, నుస్వ్వగనుక కూర్చుంటే గుడ్డు వురుముతుంది, చుండలు బామకుంటుంది ॥ అవును, ఆందుకు కారణం నువ్వ్యూగాదు, బనూగాదు, యీ పాపిష్టి లోకమే । యెవరో పాతకాలపు పాపిష్టి వాళ్ళచే. నియమింసబడి యింకా యిప్పటికీ ఆచరింపదడుతోన్న టి వొపిష్టి నియమానే కారణం. వీటిని మొదలంటా ధ్వంస. చేసిన నాడే ప్రపంచంలో పవిత్రంపేమ అనేది నీలబడగలదు.

నిజంగా, (పేమ అనేది మెంత ఫవిత్రమైనదీ, యెంత మహ _త్తరమెనదీ పూర్ణా | అలాంటి (పేమ జనించాలీ అంపీ నీలాంటి నెందర్య దేవతల వర్యపసాదమేగదా మూలకందం ?* అసలీ సొంద ర్యాన్ని గురించి యెంతో చవిదాను. కళ్ళారా ఎంతో అనుభవించాను. కాని ఇలాంటి సీ అమర సౌందర్యాన్ని మటుకు యెక్కడా యే క్షణం లోనూ చూడలేదు పూరా!” అంటూ ఉబ్బుకువచ్వే ఏదో ఉ(ద్రి క్తక కొద్ది పూర్ణకు దగ్గరగా వచ్చేశాడు, కాని ఏమిదో భయమేసి పడగలె త్తినట్టు లేచిన చేతులు గజగజ వణికిపోగొ అలాగే బాధతో వణుకుతూ. అమె శపోలాన్ని మీటాడు,

పూర్ణ ముఖం అరక్తమైపోయింది. చప్పున ముఖం తిప్పేసు రుంది. కొని, కుర్చీలోంచి కదలలేకపోయింది. అక్కడ్నుంచి లేచి పారిపోదామని ఆమెకు తోచలేదు. అతన మాటలు . వింటూంపే అంత అలాగ గగుర్పాటు కలిగి శరీరం అంతా చచుదో మైకంలో మునిగి పోసాగింది.

త్రం

కమల్మపసాదుకు అప్పుడే చీరెలు జ్ఞాపకానికి వచ్చినయ్‌. ఇంకా వాటిని తన బీరువాలో నే వుంచుకున్నాడు. గబగది వొకటి తెచ్చి పూర్త వొళ్ళో వేస్తూ అన్నాడు;

“ఇదిగో పూర్ణాః ఆవేళ కాస్తంత కనికరమైనా లేకుండా తిరస్క రించావు చూడూ, ఆ చేరే యిది, ఇక ఇప్పుదయినా నాకోసం చక్క క్షణకొాలంపాటు కట్టుకోవాలి. తస్పదు బంగారంలాంటి వొంటిమీద యీ పాపిష్షి తెల్లటిచీరెలు ఏమీ శోభగా లేవని తలంచి కేవలం నీకోసమే ఈ సిల్కుుచీరెలు తెచ్చాను. ఇక ఇప్పుడూ తిరస్క-రించావంటే, నన్ను చంపుకుతిన్న మే. ఊ* (....త్య్యరగా లేచి కట్టుకో, లేకపోతే, ననే వచ్చి బలవంతంగా కట్టవలసివస్తుంది; తెలుసా? అంటూ సవ్వాడు.

“అద్వ, ఇప్పుడే తొందర? మరింకెప్పుడయినా కట్టుకుంటాను లెండి బాబుగారూ అయిన్త్హా ఇక్కద యెట్లా కట్లుకు నేవ?” (పశ్నిం చింది తప్పించుకోడానికి నెపం దొరికింది గదా అనుకుని.

“బదిగ్కో నే సీ (పక్కకు తప్పుకుంటానులే[ొ అంటూ ఆ గడికి (పక్కనే పున్న వరండా చూపించి, అటు గుమ్యానిక్సి వున్న తెర త్‌ల గించి అటు వెళ్ళాడు. ఇక వొంటరిగా వుండిపోయినప్పృటిక్షీ పూర్త బర కట్టుకోలేకపోయింది.

వ ఇంక రొవచ్చునా?” అక్కడ్నుంచే కమలవాబు ఆత్చ తగా 1 పశ్నిం చాడు.

“*ఆ€.... రావచ్చును[ఃొ _నప్ప్వుతూ జవాబిచ్చింది. అతను పరా తొలగించి చూచాడు; పూర్త పకాలున నవ్వింది.

“ష్‌....అబ్బా। త్వరగా కట్టుకో పూర్ణా లేకపోతే నేనే వచ్చి కట్లానుః” =ఏదో _పేమగా, బెదరిస్తోన్నట్టుగా అన్మి మళ్ళీ తెర చాటు చేసుకునా యమః

ఇక చీరె కట్టుకోకపోతే మాట దక్కదనుకుంది. కొని కట్టుకో లేకపోయింది. ఆఖరికి కొంత గట్టి ప్రయత్నం చేగాక్క ఓక చెంగును మ్మాతం అలాగే వల్లెవాటు వేసుకొని. పైన మేలిముసుగునకు లాక్కొన గలిగింది. అప్పుడే అప్రయత్నంగా యెదుటనున్న నిలువుటిద్దంపి ఆమె

100

చూపులు పకిసదము. అడ్చా తన అందం తననే మ త్రెక్కిసోం 'దేమిట్‌ ... గళుక్కుమనిపోయింది.

న” కళ్ళు మూసుకుపో తున్నాయా పూర్ణాః జా్యాగత్త సువ్వు అడుగు పెఫ్రే ఈ మార్షం సీషి గాదో అంటూ ఏదో ఆత్మికశదక్తి ఆమె కంఠాన్ని బలీయంగా. నొక్కేసి, గద్దించినట్ల యింది.

బర తీసిపారేయాలనుకుంది; కాని, కమల్యప్రసాదు రానే వచ్చే కాడు. “అబ్బః ఆఖరీకి ఎన్నాళ్ళకు కట్రుకునా ఇవు పూరాః ఈ కొస్తంత కోరిక తీర్చడానికి నువ్వెంత నిర్ణయుాఎవైై పోశే యెట్లా చెప్పూుఃొతృష్ణగా చూశొడు.

“*ఎమంత దాగుంది, దాబుగ”రూ ఈ వొపిష్షి వొంటిమీద ఎట్లాంటి అందమైన చీరె పడినా దాని కళ పోతుంది విలువ సోతుందిలో్‌ ఏవగింప్పుగా అ;ది.

*ఈప పంచా సర్వాబన్హం. ఏదీీ,అలా వొక్కూసారి. నిలువు టద్రంలో చూచుకోఫొ _ ఆ మాటలు ఆమెను 1పోత్సాహవరిచేటంత

'ఐస్బలు కప్పేసున్న చూపులో పూర క్‌. అదంతో చూచు

“ప్ప్‌....అచే వః యేను చాగుండలే ౦దే?ోఎలఅన్నది,

కాని కమల్యపసాదము ఆ అద్దంలో రూపాన్నీ, ఈ రూపాన్న్‌ రెంటినీ చూచి, రెండింతలుగ వె_రెత్తిపోయాడు. “ఆహా, పరమేశ్వరా, నిజంగా, నువ్వెలాంటి అలోకనీయమైన, అలౌకికమైన అమర సౌంద ర్యాన్ని సృషించగలవోయ్‌। మరి అయితే, ఇస్వుడిదంతా నాకోన 'మేనాః _ నే ననుభఎంచదానివేనా?....” _ అంటూ పూరకు దగరగా వచ్చేశాడు. న €్‌

గతుక్కుమనిఫోయింది. పూర్త., _ఇమా'ముఐం, మళ్లీ కళవెళ పడింది. వంటనే చప్పున బర విప్రే-పడేసింది.

“అయ్యో; ఇదేమి పూర్తాం | కనక ,విప్పేశావు? అయినాం ఇక్కడ పారేళా వేమిటి? నువ్వు తీసుకొ అని అరించాడు,

లిం 6౨ 7

“నాల్లెండి జాబూ 1 నే నెక్కడికి తీసుకుపోను? మీ కోరిక 1వకొరం ఒక్కసారి కట్టుకున్నాను చాలదూ? ఇందుకే ఆ భగవంకుడు ఏం శిక్ష విధిసాడో, ఏమిటో ఫీతిగా అన్నది.

“అయ్యా, పిచ్చిదానాః అసలు ఇదంవూ ఆ జగన్నాటక సూత భారుని (ఢేరజే అయినప్పుడు, ఇంకా నెర్ష ఏమిల ఇడిగో, ఏగీ ఒక్క సొరి ఇలా చూడూ, ...”

“మీకు యెంతై నా పుణ్యం వుంటుందిగానీ, నన్నిక వెళ్ళిపోనీ ంసండీ బాబుగారూ; మీకేం? మీరు మగమహారాజులు, ఏమిచేసినా చెల్లిషో తుంది. నే నాడుదాన్ని; అనాఘరార్ని. నా పరువు మర్యాదలకి శా_స్థంత అనుమానం తగిలిందంకేు, వినుయ్యోూ, గొయ్యా చూసు కోవాలేగాని, మరి వేరే శరణ్యం దీముందీ? పోనీ, తెగించి నాతో బాటు ఎక్కడికె నా వచ్చేయగలరా। అడి మీలాంటివారికి అసంభవం. ఉకవపేళ సం భవమైనా, పదిమందిచేతో లీలి అనిపించుకుని 1బతకడంకూడా శక (బతకడ మేనా ఇ ఎందుకుగానీ నామిద దయవుంచి విడిచి పెట్టండి! రేపో, మాపో ఈ నా పాపిషి ప్రాణాలు పోయినా ఎవ్వరికీ లోటు వుండదు. పైగా, భూదేవతకి బరువుగూడా తగ్గిపోతుంది, కౌన్మి మీరు షన్నిట్లా బలవంతంచేసి దూరమెపో తేమటుకు చాలా కష్టం, కాస్త ఆలోచించుకోండి, బొబుగారూ;”' |

ఆబ్బక్ర నా 'కేలాంటి ఆలోచనతోనూ నిమి త్తంలేడు పూర్ణాః ఆభ ఛిక్తి నీకోసమై ఈ 1పాణాలు పోయినా ధన్యుణే ఎఇ” మరింత మొండి కించుకుపోయి అన్నాడు.

“ఆబ్బవస్నీ తాటూాకుుమంటలలాంటి దూటలు బాబుగారూ; ఇంతకీ అసలు, ఈ పాపిష్టి రూపానికే మీ 'రెందుకింత వ్యా మోహపడుతున్నారో నా కర్ణంగావడంలేదు. ఏదో దైవ్యపేమా అంటూ ఆ 'డేవుణ్న్‌గూడా యన మధ్యకు లాక్కొాస్తునా ఇరుగానీ ఇదంతా మీలోవున్న ఆ దౌర్భా త్యపు పశు వుధృకం తప్ప మఠీమిగాదుఃు” మందలింపుగా చూస్తూ

ఈ బ్రగ్నిగాము పూర్ణాః అసలు నే చెపే ఎది సరీగ్గా విను ఇదిగో.... సే ఈ సౌందర్య మరు ...ో

శే02్లీ

“ఇంక మీరు చాలించాలి కాహా(దేకంలో కళ్లూ వొబ్ళా 'తలియకుండా యేమిపేమిటభో (పేలేస్తునా నరుుం ఇంతవరకు జరిగిందేదో జరిగిపోయింది. ఇకనుంచి మాతం ఆఖరికి, పొరపాటుచేతనై నా నావైప్పు కళ్ళెత్తి చూడకండి. ఇలాంటి వొపిష్టి పసంగాలు మాత్రం యె త్తకండి. లేకపోతే, నేనీ యింట్లో వొక్క- ఘడియైనా వుండను. ఆఖరికి దేనిలో వైనా పడి చచ్చిపోతాను. అంకేగానీ, ఆరీపోతూన్న అగ్నిమీదమటుకు ఆజ్యం పోయకండిఃో_ఆ ఆఖరి వాక్యాలు నిజంగా అగ్నికణాల్లాగే

ఆ వేడిమికి కమలబొబు ముఖం కమిలిపోయింది. “అలాగైతే ః ఇంక ననూ (బతకను, ఎవైనా తిని చచ్చిపోతాను. నేరమంతా నీమీదే పథెటట్లు మరీ రుజువు వుంచి చచ్చిపోతాను” తనూ అట్లాగే స్థిర పరచుకన్నట్టుగా నిక్కచ్చిగా అన్నాడు.

కౌన్మి ఆ మాటలు వినిపించుకోకుండానే చప్పున తలుపు తీను కని విసురుగ వెళ్ళిపోయింది పూరం

కమల[పఫసాదు మటుకు అలా తలుప్ప పట్టుకుని ఆమె వెళుతున్న వైపు చూస్తూ నిర్హాంతంగా నిలబడిపోచూడేగాని ఆమెను ఆపుచేయలేక

“"ఆద్బా; ఈ క్షణకాలంలోనే ఈ జవరాలు చిత్తంతో యెంత మెలాంట్‌ చిత్ర విచి.తమైన మార్పులు వచ్చినయ్‌। ఆ సాత్వికం, ఆ రోషం, మ్న్‌ అంతలోనే ఆ హాసవిలాసం।.... ఆఖరికి వైరాగ్యం విరాట్‌ రూపం , 1 ఏమిటో___ఈ ప్త్రణరహస్యం అతని] అర్ధమే

ఆశపడి టో లెడన్ని మంచిమంచి గింజలు జల్లాడు, పిట్ట వాలింది. కాని పట్టుకోబోయేసరికి తు(రుమంది. ఏ౦....మళ్ళీ మరింత బాగా జల్లి లే, మళ్ళీ వాలదూ?.-ఇదే. స్రశ్న కమలదాబు బురలో గిలగిల కొట్టుకోసాగింది.

| త్తమ సొం[పదాయం గల హిందూ దాలికకు మళ్లే నే (పేమ గూడొ తన భర్తదగ్గరకు వబ్చేశాక పూరిగా ఆయనకే "కైవసం అయి పోయింది. *_ప్రాణమే ముఖ్యము, (పాణేశ్వరుడే ముఖ్యతమము' అన్న ట్రుగ తన నర్చించుకుని సంచరించడానికి బాగా అలవాటు పడిపోయింది. ఇక అమృతరాయ్‌ అంటే ఎక్కడో స్వస్నంలో చూచిన పరాయిమనిషి అనే భావం ఆమెలో ఉన్నట్టు కన్చిసోంది. దాననాధ్‌ ఒకవిధమైన సంసొరీక రసికతకోసం అల్లాడి పోయె. వ్యక్తి. ఇల్లు అంతా చక్కగా అలంకారంగా పదిమందీ మెచ్చుకునే టట్టుగా ఉండాలని మహా అభిలాషపడకాడు, ఎంతో డబ్బు ఖర్చుపెట్లి యేవేవో చిక్రవిచ్వితమెన గృహోపకరణాల్ని తెచ్చిపడేస్తూ ఉంటాడు. కాన్సైతే, వాటిని చక్కగ _ సర్షివుంచుకోడానికి ఉండవలసిన ఓపికా, కృషీ మాత్రం అతనిలో లేదు. పైగా వర్ధి పరాకుమనిషి, ఉదయం స్నానం చేసేముందు గదిలో వుంచేసిన కళ్ళజోడు మళ్లీ కాలేజీలో క్లానుళలో ప్వుస్తకం తెంిచినప్పుడే జ్ఞాపకానికి వొస్తూ ఉంటుంది. ఇక, నిద్రాహారాదుల విషయంలో ఒక నియమ మంటూ లేదు. ఎదైనా మంచి ప్వ్రస్తకం దొరికితే దాని అంతుకనుక్కోఎనిదే న్నిదపోడు. ఒక్కాకగ్రాసారి సాయంత్రం కొలేజీనుంచి రాగానే పడక వేసాడు. ఆకలీ, అన్నం అనేవిగూడా అతన్ని 'మేల్కొాలపలేవు. నెలకు వచ్చే జీతంలో ఇంత ఖర్చుపెట్టడమనీ, ఇంత పొదుపు చేయడమనీ ఏమీలేదు. చేతినిండా డబ్బు అనేది ఉన్నప్పుడు ఇది ఇంటికి అవసరమా లేదా అని యోచించకుండానే అన్నీ కొనేస్తూవుంటాడు. పర్చు కాసా ఖాశీ అయే 104

వరికి వంటింటికి కొవలసిన క టైప్పుల్లలు దగ్గర్నుంచి కరివేపాకు వరకూ అంతా కిపాయితే. ఇక అక్కణ్నుంచి ముసళిదానిమీద రుంజుకుంటూం

నిజానికి ఆ ముసఅమ్మదేమి తస్పులేము. ఆమె అనుకునే (పకా రంగా ఆ ఇంటి ఖర్చు జరివు టే, ఈపాటికి దాననాధ్‌' పదిరాళ్ళు గలవా డయ్యెవాడే అణాతో వెళ్ళ్గబుచ్చవలసిన దానిని దమ్మిశీతి నే--మల్షీ ఆంత గొప్పగ్గానే వెళ్ళబుచ్చగల నేర్చరంతనం ఊందామెకు. పెగా ఈ డబ్బు విషయంలోమటుకు. ఆమె నన్వరూ మోసగంచలేరు. అసలు ఆమె చాలా పేఏెంటిలో పుట్టి పెరిగింది. ఆమె భర్త భబూడా ఏమంత ఉఊండినవాడు కాడు. పైగా ఆయన ఈ భూమిమీవ (బతికిందే బహు కొద్దివొలం. అందచేత. తన ఒక్క రక్కల కష్టందుదనే కన్నకొడు కును పెంచి పెద్దవాళ్ఞ చేసింది. ఆ సహన శక్తీ ఆ పొదుపూ ఆమెదగ్గర లేకపోతే దాననాద్‌ ఈనాటికీ ఓ ఆఫీసులో వీ బంబోతుగానో ఉండే వొడుగాన్సి ఇట్లా కాలేజీ _పొఫెశసరు అయేవాడు గాదు. కొడుకెంత పెద్దవాడయినా తల్లి మాతం చంటిపిల్లాడిగానే భావిస్తూ అల్లారుముద్దుగ చూచుకుంటూ తన అదుపు ఆజ్జ్ఞలలోనే ఉంచుకోవాలని ఉవ్విక్తూంపోతూ బృంటుంది. అదె సహజం... అలాగే దాననాధ్‌ తిల్లీని. పైకి ఎన్నడూ వెల్లడించలేదు గాన్మీ ఆమె మనసులో ఒకే ఓక వాంఛ కొట్టుమిట్లా డుతూవుంది. అదేమిటంటే, కొడుకు తక్కిన విషయాల్లో ఎంత బాగు న్నషప్పుటికీ డబ్బు విషయంతో మటుకు తన మాటపం పే బాగు-డునని। మరమిలేదు. ప్రతీనెలా వచ్చే జీఠం అట్లాగే తన చేతిలోపోస్తే ఇంటి కయ్యే ఖర్చును తాను అనుకునే (సకొరంగా అతి క్షుపంగా జరుపు కుంటూ పోవాలని ఆమె అభిలాష మరి. జీతమం'పే కూసాకొసానా? మూడువందల పై చిలుకు వస్తుంది ప్రతి నెబాను. మక అదేమిదోగాని ఎమి. లెక్కాప్యతం లేవండా శనగపప్పులాగ ఖర్చుపెక్తుస్తూంటాడు, నిజానికి అన్ని. రూపాయలు ఒక్కసారిగా చేతిలో పోసుకొని *నా కొడుకు సుపాదనొ అని ము5సిపోవాలనే ఆంటం ఆమెళో ఇంకా ఆరా టంగానే ఉండిపోయింది.

103

అంతలోనే పేమ కాపరానికి వచ్చింది. వచ్చిన రెండే. రెందు. నెలల్లో అన్నీ చక్కబడినయ్‌. ఇంటిలో (పతీపనికీ ఒక సమయం అనీ, ఒక నియమం అనీ ఏర్పడింది. ఇంటిలోవున్న (ప్రతీ వస్తువుకూ ఒక నిర్తీత స్టానం లభించింది. (ప్రతీ ఖర్చుకు ఇంత లెక్కా, యింత జమా అని ఒక స్వరూపం కలిగింది. ఇక దాననాధ్‌లో చక్కని మాన్పే వచ్చిం దని చెప్పవచ్చు. తప్పనిసరిగా ర్యాత్రి పదింటికి పరుండడం, ఉదయం అయిదింటికి 'మెలత్కానడం అతని అలవాటుగ మారింది. హడావిడి. పనులూ, అవకతవక _ పనులూ తపస్పడంచేత నౌకర్ల్షుగూడా చాల ఆనం దంగా పరిబేసున్నారు. అందరికంచబ యెంతో ఆనందంగా ఉంటున్నడి దాననాథ్‌ తలి,

న:

(పేమ ప్రతినెలా జేబుఖర్బ్చుకోసమని ఒక పాతికరూపాయలు. భర్రకు ఇచ్చేసి తక్కినదంతా అ త్తగారి చేతిలో పోస్తుండేది, ఏమ యినా ఇంట్లోకి కావలసివస్తే ఆమెకే చెప్పి వివరంగా. తెప్పిస్తూ ఉండేది. ఇందువల్ల ఆ ముసలిదాని చిరకాల వాంఛా లీరుతున్నది, సంసారంగూడా చక్కగ యేమీ వొడుదుడుకుల్లేకుండా సాగిపోతున్నది. ఇకనేం కొవాలి.

ఐనా దాననాధ్‌ హృదయం మాత్రం ఇంకా వొడుదుడుకుల్లోనే

“*ఎ(/? ఇంకా _పేమకు ఆ అమృతరాయ్‌మీదే మనసు ఉందా ఇదే అనుమానం అతని మనసులో దొలి చేస్తూవుంపే, ఇంట్లో యెంత (ప్రశాంతత ఉంటే ఏమి లాభం? ఆఖరికి _పేమ తన (ప్రాణాన్ని అప్పించిగూడా అతని ఈ. అనుమానాన్ని తీర్చలేదీేమోగూవాను. అంత అలాగ గాఢంగా అల్లుకుపోయివుంది.

(పేమకూ, అమృతరాయ్‌కు జరిగిన ఆ (పేమ కలాపం దాననాధు. నికి తెలిసివుండకపోతే నిజంగా తనకంపే సౌభాగ్యశాలి, ధన్యజీవి మరొకడు లేనేలేడని గర్యపడేవాడు*, అదే యిప్పుడింతవరకూ కారణం. అందుచేత ఆఖరికి అతను నిశ ఎయించుకున్న దేమిటి అంట--- ఇకమీదట (పేమకు అమృతరాయ్‌మీద టొలాంటి (పేమ ఉండగూడ

106

దని! ౨ ఇదే దృఢసంకల్పం కార్యాచరణ నోనికి వస్తే ఇక ఫర్వాలేదను. కున్నాడు,

నెలజీత మేగాకుండాా పరీక్ష "పేపరు దిద్రడంవల్లనూ, అప్పుడప్పుడు: ప్మత్రికలకు వ్యాసాలు (వాస్తూవుండడంవల్లనూూ ఈ మధ్య దాననాధీకు టైగా డబ్బు వస్తూన్నది, ఆ డబ్బుతో (పేమకు యెన్నో రకాల అలం. కొరాలు చేయించి మొంతో (ప్రసన్నంగా వుంచసొగాడు. తనకు. సాధ్యం కాలేముగానీ, లేరపోతే ఆ ఆకొశంమీది నక్ష్శతాలన్నీ తెచ్చి మాలగుచ్చి స్యయంగా ఆమె మెళ్లో వేసేవాడే! అంత అలాగ మనసిచ్చి అ మురిపెంగా, ముచ్చటగా ఉంటున్నాడు. కౌస్త పీలుచిక్కి౦దం'కేచాలు, తోడి ఉపాధ్యాయులందరిదగ్గరా తన పేమ సుగుణసంపత్తిని వర్ణించ కుండా ఉండలేడు. ఓపాం కాసులో సందర్భవశాత్తూ ఆదర్శ భారత నారీ మణిని గురించి వివరించవలసి వచ్చేసరికి సరిగ్గా (-పేమనే ఆదర్శంగా తీసుకుని తూ చా తప్పకుండా ఆమె 'నడవడికనే, ఆమె గుణనము: దాయాన్నే వర్షించి, వర్తెంచి వినిపించాడు. ఇంతక్రితం కవిళలల్లే వాళ్ళ నందర్నీ వొర్టి పదగాంభీర్యులనే వాడు కాని, ఇప్పుడు తనే స్వయంగా" కవిత లల్లకపోయినా = (పేమను గురించి మెచ్చుకునే ఆ గద్యము. క వీితాముయంగా వుంచుకునా బడు,

ఇక, దాననామని ఆ అనుషమ (పేమగు చూచి, ఆ _పేమలోని ఆ న్లైర్మల్యాన్ని చూచి, (పేమకూడా మకీ తన్మయుూలై గువ్వలాగ గునుస్తూ, అతని వొల్లో వొంగిపోతూంటుంది. అఆ. పెద్ద పెద్ద కను. రెస్పల్ని స్నిగ్ధంగా రసోత్సుకంగా నిమీకితపరుస్తూ, తన చూపుల్లోకి ఆ చూపుల్ని గుచ్చివేస్తూవుంకే, దాననాట్‌ హృదయం ఏదో అమృత (సవంతిలా వుష్పొంగిపోతూంటుంది. నిజంగా ఆ చూపులు ఏదో చల్లని పస్న్‌రులాంటి కన్నీరునే అప్రయత్నంగా విడుసూవుంటయ్‌. నిష్కల్మష మెన ప్రేమ సంయోగంలోకూడా ఏదో ఉపయోగందేని సుమధుర వేద ననే అందించి ఆనందభాష్పాల్ని రప్పిస్తుందట. సరిగ్గా అదే అనుభవ మన్నాడు ధాననాధ్‌ .

ఐనా అమృతదాబూ, (ఎమా ఇద్దరూ వొక్కసారిగ స్ఫుంణ కొచ్చేసరికి మటుక్కు దాననాథ్‌ అనుమానం ఇంకొ అనుమానంగానే,

07

వుండిపోతూన్నది. ఎలాగైనా ఒక్కసారి పూర్తి ఆమె అంతస్థును పరీక్ష స్తేగాని ఏలే వనుకున్నాడు. అంటే, తనకు క నీకనపడకుండా ఆమె మనోభావాల్లో కలిసిపోయి, తన నెంతో అనుమానంగా పీకిస్తోన్న ఉక భావాన్ని మాంచి మయెరకట్టి గేలంవేసి పైకి లాగేయాలనుకున్నాడు =

ఇలాంటి కఠోరమైన ఆసరేషసుకు ఆమె కోమల హృదయం 'శ్రాళే దేమోననీ భయపడి, కోరోఫారంలాంటి ఆదరణా, అవ్యాజమైన 'అనురాగమూ ఇన్వనాగాడు.

మొ తానికి యెట్లాగయితే నేమి, ఇందుకు సాధనంగా తన చిరకాల "స్నేహితునిమద గాఢ డ్వేషభావం పట్టించుకోక తప్పిందిగాదు.. అఖరికి 'అమృశరాయ్‌ు' అనేమాట తన జీవిత సంగీతంలో ఓకా కర్య్ణుశస్వరం అని భావించుకున్నాడు, ఇప్పుడూ అమృకరాయ్‌ ఇంటికి వెళ్టళూనే వుశ్నాడు. కౌనై తే మునుసటి ఆ ఆప్మాయకౌ, పప్వూ. అన్నంలా కలు శుకుపోయే ఆ కలుపుగోరుతనమూ -- ఆవండై నా లేకపోయింది,

అమృతరాయ్‌కహూడా మ్మితునిలో వచ్చేసిస ఈ. మార్పును గమ నించకపోలేదు.. మరి ఇలాంటప్పుడు (పేమ, దాంపడ్య జీవితాన్ని ఎకా గడుపుతున్నదో తెలుసుకోవాలనుకున్నాదు. అంతాద్కుు ఆమె (శేయస్సుకోసమె, ఒక్కసారి నేరుగావెళ్ళి కలుసుకుని *ఎమౌ[ ఇక నుంచి నామీద యెలాంటి అభిమానాన్ని చూపకు [కో అ౨ఏ ఒక్కమాట ఇఅచ్చితంగా' చెప్పేద్దామునుకున్నాడు. కాని దాననాద్‌ స్యభావమే ఇంత మరీ క్లుషదంగా మా3పోతే, ఇంకెలాగ అడగగలడు ౭ ఐనా ఆఖరికి ఊండదిట్ల లేక ,ఓనోడు అర్దోక్తిగా దాననాధున్‌ (ప్రశ్నించాడు ;

“*అవునుగానీ దానూ । ఈ మధ్య యొప్పుడైనా అద్దంలో నీ భుఖం చూచుకున్నావాళొ అని,

ఎంచుకల్లా అడుగుతున్నాడో అర్థమేగాలేదు దాననాధ్‌కి, జేబు చరుమాలుతో ముఖం తుడుచుకుంటూ జవావిచ్చాడు ;

“*ఎప్ప్పుడై నా చూచుకోవటం అంపే- నా కర్ణంగాలేదు. నా కిష్టం వచ్చినప్పుడల్లా రోజుకు ఇరవై ముష్ఫయిసార్లకు తక్కున లేకుండా చూచుకుంటూనే వునా చషనులో

1018

“మరి.... ఏమైనా మార్పు కని పెట్టావా?” నవ్వుతూ అడిగాడు.

“ఏం మార్చు? చిక్కి పోతున్నాను, అంతేనా?”

“ఛా 1! అబద్ధం ఆడకు. ఇంత లావుగా, నున్నగా నిగనిగ లాదుతూవుం పే, చిక్కిపోతున్నా నంటావేమిటి? ఇంత ఇలాంటి ఆరోగ్య్గభాగ్యం నీ దగ్గర యింతకుముందెప్పుడై నా వుందా నువ్వే చెప్పు? ఏదో దిష్టి పెడుతున్నా వని తిట్టురావని భయమేస్తూందిగానీ, లేకపో తేనాః సీ యీ సౌష్టవాన్ని, సొకుమార్యాన్నీ పొగడడానికి పంచరత్నాలమిటి, నదరత్నాలే అన్మి అక్పించాలని బుద్దిపట్టుకున్నది ”

“వరి అదేమో, (పేమమటుకు నేనారోజు కాఠరోజు చిక్కి మోత్రన్నాననే అంటూన్నది. నేనూ ఆవడ మాకే నిజమని తలుస్తు న్నాను. ఏమంపే చూడూ, ఇంతితం వొంటరిగ నిశ్చింతగా వుండే చాట్దీ. ఇప్పుుడలాగ్గాగుగామరి ౭ సంసారథారం అనేది నెత్తిన పడింది, షక చిక్క పోకుండా మహాబలంగా వుంటానేమిటి ==

ఆ- ఆ మాటలకి ఆమృతరాయ్‌ పకాలున నవ్వాడుం అప్పుడ తన మిషతుడింత మందబుద్దిలోకి దిగి చో యాదేమిటా అని,

కానై తె, ఆ సప్వు దొననాధ్‌కు ముక్కుమీద గుద్దిసట్లుంది, తన సంగతి అంటే ఇతని కింత వేళాకోళంగా, వెక్కారింతగా ఉందా అను అన్నాడు. అనసల్సు శను చిగక్కిన్నా బలిసినా అతని కందుకూ? ఇలా చచ్చి గుచ్చి అడుగవలసిన అవసర మేమొచ్చింది. ఎమ కొప్పరానికి వచ్చిన తర్వాతనే, ఆమె వొనర్వే "సేవా శుశూషవల్లనే- ఇలా లా వెక్కి= నాసని తెలియపిర్భాలనుకుంటున్నాడేమో.. అయితే కావచ్చును, ఐనా తన "ందుకా చూడలేనిఠతనం౪ ఏం, ఇంకా పరాయివాడకి చెందిపోయినా, (పేను సంగతి ఏడిచిపెట్టడా ఏమిటి ౭ మలినమైన పాత్రలో మంచినీన్ల పోసినా మలినమే ఆయివోతాయట. ఆ సామ్యంగా వుంది. ఇతని ధోరణి. “మొ తానికి ఏదో పానకంలో పుడకలాగే తన సంసానూనికి అద్దువస్తున్నాడు; ఐతే, చూసాను తడాఖా ఏల ఈ దాననాద్‌ అంటే అల్జాటప్పావాడనుకున్నాడో, ఖమి చే... ళో

ఇంత ఉపరిభాగంపరకూ పోయింది దాననాద్‌ ఆ్యగహం.

109

ఇక మరీ పోవడానికి మార్గంలేక్క, వొక్కంసార. నోటిలోనుంచి 'వెలుపలికి వచ్చేసింది వికారంగా : *ోఏీ.....హాహేహీ అని పళ్ల అన్నీ వొక్కసారిగ దియట పెట్టి నవ్వావ్‌? అంత ఇలాగ నవ్వొచ్చే మాట యేమన్నాను ఫో ౨, చూపులుకూడా గ్నురుగా వపుడుకు బో తుతనం గా

“సీష్టిద్రేమ్‌ నవ్యలేదోయ్‌. అనగా అనగా ఒక అబ్బాయి --- చాల తెలిఏతేటలున్న అవ్వాయి...... ఈమధ్య తన స్వంత విషయంతో నే తన స్వంత కళ్ళన్కీ బుద్ధిని పవుపయోగించుకోవడం మాౌనేశాడట | అందుకే నవ్వువచ్చి నవ్వానుః” = మళ్ళీ ఫకాలున నవ్వాడు అమృత రాయ్‌.

“నేనేమీ మానేయలేదు, ఇంక నువ్వు నీకళ్ల పొడిచేసువుని నీ బుద్ధిన్‌ చం'పేసుకువి..ో

_--ఉడుకుటోతుతనం విజృంభించడం కనిపెట్టి, అమృతరాయ్‌. మాట తిప్పేశాడు. “సరేలే....నాకే కచ్ళులేవు .. నాకే బుద్ధిలేదు [-.. పోనీ చిక్కిపోతున్నానని నువ్వే అనుకుంటున్నావు గదా = మరి.... ఏ డాక్టరు దగ్గిరకన్నా వెళ్ళి సలహా తీసుకోక పోయావా? ఆలస్యం అమృతం విషం అన్నారు పెద్దలు. లేకపోతే. ఒకపని చేస్తాః ఈ వచ్చే వేసవినంతా సిమ్లా కొండలమివ వెళ్ళబుచ్చిలే? కావలిస్తే శీనూ. వసానుః =

"ల... బిలే భేషుగ్గా అన్నావు ॥ తినడానికి తిండిలేదు, మీసౌ

లకు సంపెంగనూనె అట; అలావుంది నువ్విచ్చే సలహా, కొండల మీద కాపురం అంటే, సంచులకో పని అని పలియమ గాటోలు మహా శయునికి

“వ్చెధవ... సంచు లెంతోయ్‌ ? నువ్వు వస్తానంటే సర్మి సను

ర్క ానీ దగ్గిర మహాపడి మూలుగుతున్నాయిగచమూ ? తెసావు :£ ఏదో ఆ,శమానికనీ, అఘాూనికసీ వున్నదంతా నాశనం చేసు కున్నాపు ॥ ఇంకేముందీ ?....”

కే 10

“*హోస్కీ ఆ కొండలమీదికి జమీందారులూ ధనవంఠతులూ బోలెడుమంది వస్తారుగదటోయ్‌, వాళ్ళదగ్గర వసూలుచేద్దాం 1

“భేష్‌ భేషో 1 .... బాగా అన్నావు. నిజంగా, రానురాను బు[రకి బలేయోచనలు తోసున్నాయిసుమూ ।$ సొంత డబ్బు అంతా గంగలో ధారటోనుకుని పెవాళ్ళదగ్గరకు పోయి “దేహి అనడమా ?*

*ఆదంతా నీ ౩౦దుకు ? పండు తినడం ముఖ్యంగాని పి చెటు పండూ, వ కొమ్మనున్న పండూ అని అడగడం ముఖ్యంగాదు. లేక పోత్మే ఎక్కడో లూటీచేసి తీసుకువసాను అదంతా నీ కనవసర3- నాతోబాటు వసావో, రావో విప్పు, అంతే 1”

“ఒద్దు; మహాల్నభో వొద్దు ॥ నీ కొండల విహారానిక్నీ నీ డబ్బుకీ పడివేల నమస్కారాలుగానీ, నేను రాను, అసలు నా కలాంటి అర్హతే లేదు 1 ఇక తాహతు యెక్కణీంచి వొస్తుంది జా

“*న్సగం ప మహానుభావులు ; ఉన్న ఆ న్తిని త్యృణ్మపాయంగా తలంచి త్యాగం చేసివేళారు. దానిత్సో ఓ పదిమంది అనాధలను పున రుద్ధరించగల నాధు అనిపించుకున్నారు. ఇక రపో్తో మాపో మ మహో సభలోనో “విడోద్ధారకా” అనే బవిరుదుగూడా స్వికరించచోతారు. అలాంటివారు.... మిరు ఆ సూ కొండలమిదిడి వెళ్ళి ఆ చక్కన చర్తనిగాలిస్మి ఆ అమరానంద సొఖ్యాన్నీ అనుధవించాలిగాన్‌ .... నే నెందుకు ౪

“ఊ6....లగినావేం? ఇంకా రథం సాగనీద్‌ ;”' అమృతరొాయ్‌ నవ్వుతూ అన్నాడు.

దాననాధ్‌కి మరీ వుడుకుచేోతుతనం, ఆచేశం వచ్చేసిందిగాని, మాటాడలేకపోయాడు,. ఒక్కసారిగ లేచినిలబడ్డాడు, లేచిపోవడానికి,

అసలు పరోపకారం, పరసేవా అంపేనే దాననాధుకు తగని వొళ్ళుమంటి, ఇవి రెండూ..పెరు సంపాదించుకుందామనే వెరి వద లాటానిక్కీ పెద్ద ఘనకార్యం వెలగబెక్రేశాం గదా అని విర్రవీగే అహంభావానికి._.మారు పేర్ల ని అతని గట్టి అభిమతం,

శే

అతనీ యీ అభిమతాన్ని యింతకుముందు యెన డో అమృత రాయ్‌ గమనించేవున్నాదు. అందుచేత్క యిక అతనితో తర్కింంచడానికి ముసస్కంరించలేదు. తనూ లేచి నిలబడ్డాడు.

ఇద్దరూ కరస్పర్శ గావించుకుని నేరుగ వెళ్ళిపోయారు.

దాననాధ్‌ యింటికి వచ్చేసరికి (పేమ గుమ్మంలో నిలుచుని యెదురుచూస్తోవుంది, చూచిచూడగానే నిలదీసి అడిగినట్లు (పళ్నించింది,

• ఏక్కడ షికార్లు చేస్తున్నారేమిటంఎ, యింత ఆలస్యం అయింది ఇ

“ఏమంత ఆలస్య౦ అయిందీ? ఇంకొ తొమ్మిదైనా కాలేదే ? అలా వొక్కసారి అమృతదాబుదగ్గిరకు 'వళ్ళివచ్చాను; నిజంగా ఆరోజు కారోజూ మనిషి మారిపో తున్నాడు సుమవూ[। ఆ బు[రతో దేవుడు యెంత మట్టి పెట్లాడోగానీ ఏమిమాట మాటాడినా, ఏమి ఆభళోచనచేసినా తలాతోకా లేనిదే చేస్తుంటాడుగదా ॥ తిన దగ్గిరున్న డబ్బునంకా రాయికి. రస్పకీ ఖర్చుపెటాడు. ఇక యిప్పుడు చందా లంటూ జోలెకట్టుకని బయలుదేరుతున్నాడు. ఇతర సంఘోద్దార మిలమల్లే తనుగూడౌ ఆ చందాడబ్బులతోనే కాలక్షేపం చేసాడట. చాలా సరసంగా వుందిగదూ ఖో - ఆపమకు యింకా బౌత్పుకంగా వినిపిం చాలనుకున్నాడు.

కొన్నీ యిదేమీ తనకు కాదిట్టనట్టుగ (పేమ జవాబిచ్చింది. “* ఊ ...పోనిద్దురూ చూయణగొడవనలు ? త్వరగా భోజనానిక్ష లేవండి. వంటమనిషి గోల 'పెకేస్తుంది టం

ఇప్పుడు దాననాధ్‌కీ అమృతరాయ్‌మీద (పేమకెలాంటి అభి (పాయంవుందో తెలుసుకోడానికున్నంత ఆరాటం, బొత్పుకం.... భోజ నానికి లేవడానికై లేదు, ఆమెను పరీక్షించడానికి యింతకంటే సదవ కాశం చిక్కదనుకున్నాడు. ఓవరుకోటు దచొతాలు విప్పుకుంటూ అన్నాడు. “అలాగ చందాలమీద (_బతకవలసిన దొర్భాగ్య పరిస్థితే గనకవస్తే నాబోటివాడు యొందులోనై నా పడిచచ్చిఐనా చచ్చిపోతాడు గానీ అలాగ (బతకలేడు. ఒకనారి యేమయిందో. తెలుసా ? కా బేజీవా ర్షికోత్సవం జరుసవలసిపచ్చినసపుడు కొంతమంది ఘరానా

కేకే 2

మనుష్మ్యులదగ్గరకు వళ్ళి చందాలు (ప్రోగుచేయడం నా నెత్తినేపడింది* ఇక చూడూ వాళ్ళని ఇం(ద్రులనీ చం[ద్రలనీ పొగిడి ఆ చందాలు వసూలు చేసేసరికి-...నా తలప్రాణం తోకరువచ్చింది. కొంతమంది కుక్కల్నికని5 నట్లు గసిరేరం'పే నమ్ము । అందుకే తనదగ్గర చిల్లనవ్వగూడా లేని పరిస్థితుల్లో యేవేవో మహో ఘనకార్యాలు చేసేసాం; దళాన్ని వుర్త రించేసాం అంటూ బయలుదేరగూడదు అసలు, యిలాంటి పనులన్నీ 'పీర సంపొదించుకునేందుకే తస్ప మరొకందుకుగాయ. అయినా, యేదో అత్తసాము్ము అల్లుడు దానంచేశాడన్నట్లు ఆ. పై వాళ్ళదగ్గర డబ్బు (పోగుచేసి దేశసేవ చేద్దామనుకోవడం యేమిటీ అంటాను ? నిజంగా యిదంతా మానమూ, మర్యాదా వున్నవాడీ లక్షణం గాడు. ఇంతకీ అమృతరాయ్‌ అసలు వుబలాటం యేమదో తెలుసా? పూర్వ : ఆ ్రీకృష్ణభగవాను డనిపించుకుస్నట్లు, తనూ. గోపీకా లోలుడనిపించు కుందామని; ఆ మూలనుంచి యీ మూలనుంచీ చక్కని అనాధళల్ని (పోగుచేసుకువచ్చి ఆశ్రమంలో వుంచి, రోజూ రాస్యకీడలు సలుపు దామనేే ఆతని కొంక్ష॥; అవును నాలుగుగోదలమధ్యా యేం భాగోత3 జరుగుతుందో చవారికీ యెం తెలుస్తుంది ?"* = అంతా చాలా: హుషారుగ వెల్లడించాడు.

కానై తే, వాస్తవంగా మటుకు అమృతరామ్‌ యింత యిలాంటి సీచుడని దాననాధ్‌ తలంచలేచు. కేవలం (పేమను రెచ్చ గొటి, ఆమె మనసులో అభిప్రాయాన్ని పరిక్షంచాలనే, యిట్లా చక్కగా బొంకౌడు,

కౌని. (పేమమటుకు ఆ మాటలికి మంటలోపడిన పచ్చిఆకులాగ బునబుస లాడిపోయింది. అమ్మకరాయు అంటే ఆమెకింకొ ఒక విధమైన భక్తిభావం లేకపోలేదు... పైగా ఎంతో. ఆర్మీయమ్మి8౬ డనిపించుకుంటోన్న తన భర్తకు ఆ అమృతరామ్‌ అంపే యిలాంటి కుత్సిత భావాలు వుంటాయని ఆమె ఎన్నడూ అనుకోలేదు అయిష్టం?" చూస్తూ అన్నది £ “*పాసం ఆయన్ని ఇలా అనడం చాల అన్యాయ మండి ఏ; ఆయనవల్లి సంఘానికి మేలు కలుగుతుందో, లేదో వేశే.

కేపీక

నంగతిగానీ, ముందు మీరుముటుకు ఇలా ఆడిపోసుకోవడం నిజంగా చూడలేనితనమే 1 _--

ఇలా వినేసరికి _స్పబ్బుడెపోయాడు దాననాధ్‌. అవును, తను అనుకున ఎప అయింది, (పేమకూ, అమృుతబాబుకూ ఏవో సంబంధమే వుండివుండకపో తే, €క.__యా పమస్థానంలో మరో స్త్రీ ఎవరైనా పండివుంపే ఇంత తీవ్రంగా తిరస్కారంగా తనని విమర్శిస్తుందా | ఎన్నటికీ విమర్శించదు 1 _- ఇలా అనుకుని మరింకా ఏమేమి బయట పెడుకుందోచూడాలని =, మకింత విముఖభావంగా అన్నాడు.

“ప? అతశంపే యేదో దేవలోకంలోనుంచి ఊడిపడ్డాడని తలుస్తున్నావా 1 '

_ నే నలాగేమీ తలంచడంలేదు ।! కానై త్మ. ఆయనికి యీ పాపిష్టి కామవాంచే (ప్రధానమైవుంటే, యీవాటికి ఎన్నడో చక్యగ పెళ్ళిచేసుకొనిపుండేవారు. ఇదిమ్యాత్ర౦ వో న్తవంళొ

*వురి అలాంట్‌ పెళ్ళీ *ఊపటాకులూ వుంపే సం'ఘోద్ధారకుడని వలా అనిపించుకోవడం * ఏదో యిలాంటి త్యాగం వోకటి చేస్తేనే శచొా లోకం కళ్ళు క పష్నేయడానికి ఏలు 1...” -- అంటూ నవ్వుతూనే తన వాదాన్ని బలపరచుకున్నాడు.

"ఫి వాదానికీ మీకూ దణ్దంకాని, ఇక చాలిందురు బాబూ ఈ రోజునుంచి యిలాంటి మాటలు యింశకెవరిదగ్గరై నా అనండిగానీ, నాదగ్గిరమా్యతం వొద్దు. మనిషి జన్మ ఎశ్తేక పొరపాటు అనేది వచ్చి తరుతుంది. అలాంటప్పుడు అమృతదబాబు లాంటివాళ్ళుగూడా అనుకున్న ఆదర్శాన్ని నిలబెట్టుకోలేకపోయారూ అం'పే అందులొ ఆబ్బురమేమీ లేదు కొని ఆయన కేవలం రాస[కీడల్హూ జల్నకీడలూ సల్పడానికే ఇలాంటి పనులన్నీ చేస్తున్నాడనడం మటుకు __. ఏమంత మర్యాదగా లేదు. ఇక చందాల సంగతి అంటారా ? తన సర్వస్వమూ త్యాగం చేసినవాడు చేతులు చాచిన్తా లోకం హర్ష పూర్వకంగా అర్పిస్తుంది; తినివేసాడనీ, కళ్ళలో దుమ్ముకొట్టి పారిపోతాడనే అనై నా అనుకోదు. అంత నమ్మకమే లేకపోతే ఆయన కన్నన్ని విరాళాలూ, చందాలూ ఎలా వచ్చాయంటారు ఇట ఇంత యిదిగు ఈ విషయంలో మాట్లాడ

క్షేశేశ్స

వలసి వసుందని పేమ అనుకోనేలేదు. అృపయత్నంగా అంతా ఇంతలోనే దాననాద్‌ తల్లి వచ్చి, “*బమి్మటా ఘర్షణపడు శున్నారు ఇ అని (పళ్నించింది.

ఆ నేన్స గాదమాశై, యిదిగో ఈవిచే హడలగొళ్తుస్తున్నది [లో చాననాద్‌ ఫిర్యాదు చేళాదు.

న్న్యిం చెప్పండీ అత్తయ్యగారూ 1 ఆయన్న్తా నేనా గట్టగా మాట్లాడు రున్నది?ఃొ

*లఅదేమోో నీ గొంచునే గటిగా వినబడుతూంది 1”. అత్తగారు అన్నవి,

“*సరి.... మీరూ వాగానే అంటున్నారు 1 అవును మరి... కన్న శల్లి అన్నాక్క కొడుకును సమక్చిస్తుందిగాన, పరాయివాళ్ళను సమర్ధి స్తుందా $ ఇప్పుడిక్కడ మా అమ్మే పుంపే నన్ను సమర్డించేవి గదా ౪” నవ్వుకూ అన్నది 1పీమ.

“ఆసలు మా అమ్మ అదిద్ధమే ఆడను 3ెలుసా ₹ొ దాననాద్‌ ఉర్కాంచాడు,

“అవునుగాస్కీ తిం తిస్పలూ యేమీ అక్క- స్ష దేమిటటా 9 పద... ముందు తినేసి అప్పుడు తీరుబడిగా కూర్చొని వాదలాడుకోండి. అద్బి।1౧౮--మీ కేంగాన్తీ నే నుండలేకపోతున్నాను బాబూ లో -- ముసలమ్మ గొబీగింది,

ఈ న్ట్వన్స వచ్చేదాకా నువుక్ట్ర యిలా కౌచి పెట్టుకుని వుండడం నీకి * తినేయరావమ్మా 1 నను రోజుకు పదిసార్లు అదీ ఇదీ తింటూ నేవుంటాను. ఆకలి వంపేవుంటుంది. లేకపోతే చేదు. అచీగాక నే నీమధ్య లావెక్కిపోకతున్నానంటూ అమృతదాబు రిమార్కుుగూడా చస్తున్నాడు, అలాంటప్పుడు ఒక పూటా రెండు పూటిలూ మానేసినా ఫర్వాలేదనుకుంటాను శ

"ఏమిటీ, నువ్వు లావెక్కావని అంటున్నాడా అమృతవొబు * ఏదో వేళాకోళానికి అనివుంటాడులే 1 తలి అంది.

15

“లేదమ్మా, నిజంగానే అన్నాడు. ఈవేళ? సాయంగతం ఆంతా. దావిమీదనే మా యిద్ద రికీ వాదం జరిగింది,

*ఆ౬...వాడ్‌ తలకాయ ।; చిక్కి సగమై నువు [వంపే లావెక్కా వని యెలా అంటాడు [$ తను మహా తింటూ తిరుగుతున్నాడుగదూ, అందర్నీ అలాగే తలుస్తున్నాడు గాషోలు ౩? అవునుగానీ మయేమిరా దానూ_... అతన్ని ఈమధ్య ఒక్కనాడైనా భోజనానికి పిలిచేవుగాదు ? రేపో, ఎల్లుండో వెంటబెట్టుకొని రర్హూ ; అందుకే కోపం వచ్చిం దేమా లో _. ముసలమ్మ సలహాయిస్తూ అన్నది,

దొననాధ్‌ యీ మధ్య అంత లావెక్క-కపోతే పోలేదేమోగాసే? మొక్తానికి. కాస్త పచ్చగానే శయారయాడు. ఆ ముఖమూ+? యొల్లప్పుడూ తన బిడ్డడు చిక్కిపోయిపున్నప్రే భావించడం కన్నతల్లివ సహజమెన స్వభావం. కానై తే దాననాధ్‌ అరోగ్యం అదో విచ్శిం మెనది ఒకొ్కా-కగప్పుడు అన్నం సరీగ్గా జీ0 కొక పృరితేనుపులు పస్తున్నాయనో, మరొకప్పడు తలతిరిగి పోతున్నదనో, లేకపోతే కాళ్ళు తీపులుగా వున్నాయనో గొణుక్కుంటూ వే వుంటాడు, ఇవస్నీ ఇంట్లో పున్నప్పుడే తప్ప, బయటికి వెళ్ళినప్పుడు వుండవు. ఏమంపే బయట వినేవాబు యెవరుంటారుగనక 1? చిన్నప్పట్నుంచీ అమ్ము, ఇక యిప్పుడు మరింతగా అర్ధాంగీ పుండడంచేర, ఆరోగ్యంవషయంలో అతని ఫిగరా? దులు మరీ యెక్కువై పోవడం ఆశ్చర్యంగాదు. పైగా అలాంటప్పుదు, అతను లావెక్కాడనీ, సన్నగా తయారయేడనీ అనడం అన్యాయమే

భ ర్తను "మెప్పించడానికి అవకాశం దొరికింది (-పేమకు, "ఆ6.... ఆయన కళ్ళుకుట్రి అలా అన్వ్నాలేమోగాని--- ఆయనమ్మాత్రఎ లావుగా లేడూ ౪౩ అసలు ఆయన బుడ్దె అలాంటిదీ. అక్కాయ్‌ కొంచెం బొద్దుగావుందేదని చెప్పి రోజూ వేళాకోళం చేసేవారు. నెయ్యి యెక్కువగా వాడవొద్దనీ, పాలూ, పెరుగూ ఒక పూట మానేయమనీ పోరు పెట్టి పుపవాసొలమీద, వుపవొసాలు చేయించి... ఆఖరికి దాని (ప్రాణాలు తీశారు ; పాపం, తెలివితక్కుూవది గనుశ

116

చెప్పినట్రుచేస్తూ పోయిండిగానీ, నేనై తేనా ౩ ఆయన పని సై డాన్నే ౫” _ ఆ ఛబోకుల్లోనే వా సవికత వున్నటు చక్కగా అన్నది.

ఆబ్బ తేగాని మంచి పుష్టిశరీరం అతనిది ఇి ముసలమ్మ రిమార్కు. చేసింది.

“ఆ6..నా మొఖం | పుష్టిశరీరంగాదు. వొర్జి వూబశరీరర + ఒక్కనాటికి ఆ గరిత్‌లు తిప్పడం, బాలు తీయడం మానళాడంపే, యిం'కెందుకూ పనికిరాడు [ దాననాథ్‌ విమర్శించాడు,

“అబ్బ [ అలాంటి లావుపాటి వొళ్ళంటేనే నాకు అసహ్యం ఒళ్ళు అనేది కాస్తగట్టిగా వింఠంగా వుండాలిగాన్సీ అడేమిీటీ అలా బలదిలలాడుతూను [ మఠింత సమ$ంించింది పేమ.

“చిన్నప్పుడు నాతో క్త పట్టుతూంపే దొర్లుదుపచ్చకాయను చేసీ ఏడిపించేసూ వుండే వాళ్లో గ == చిన్నప్పటి విజయాన్ని ఇప్పుడు చక్కగా పుపెయోగించుపనీ మకీ బిలం చేళకూర్చుకున్నాడు దాను

కొనై తే మొక్రానకి యీ సంభాషణలవల్ల దాననాథ్‌కు కొంత ఆలోచనా సామ్మగి అభ్యమయింది. భోజనం ఆయాక లెరు బడిగ కూర్చొని దుమేమో తర్కంచుకున్నాదు. పేమ అన్న మాట అన్నింటినీ మళ్ళీ తరచి తరచి చూచుకున్నాడు. ఆఖధ)కీ కోంత "సేపలిక తన గాయంమీద యీదో చల్లని పద్రపడినట్లయి, అమృకరామ్‌వైన ఆమకి ఇంతరనగలపే వేరే అభ్మిపాయం యేమీబేదని దృఢపరచు:

అసలు అకనికిమాతం స్వతహాగా యేమంత దురఖిిపాయం వుంది ౩ అమృతవబునుగురించి కమల్యపసాదు ఏయే? మాటలు వినిపించాడో అవే నమ్మ తను అన్నాదు. మరి అలాగ నమ్మడానికి కారణం యేమిదీ అంపే, ఏమీలేయ. తనలోవున్న వొర్టిదౌర్భల్యమే ః నిబా నిక యూర్ష్థ అనేవాన్ని కీలుదొమ్మతో పోల్చవచ్చును, అందు లోనూ ముఖ్యంగా చెవులకే అవి దాసోహం అని వుంటుంది. ఎలాగంపే, తమకు కాస్త విరోధంగా పున్నవాళ్ళనిగురించి. వినిపించే మాట చీమ తలకాయంత వుండినా, దాన్ని వూతగా తీసుపని చెవులు అనేవి యీర్ష్యకు కళ ద్తీ 9 యిసాయి. ఇక దాంతో, అది తైతై. అంటూ

రి కేకే

చేఎత హంగామా చేయాలో అంతా చేసి తీరుతుందీ. అదీ అక్క తున్న కీలకం. ఇదంతా కొాసకాస బు1రశ3క్కి, దొగనాట్‌ పిగు అప్పుడే భోజనం ముగించి వసోన్న 'పేమను. పిలుస్తూ

అన్నాడు ; *ఇలా రొ సేమా 1 ఇందాక “నన్న మాటకికి ఏమైనా కోవం వచ్చిందాళొ.. ఆ అడగడంలో... “అలా కోపంపుంబే క్షమించు” అనే యాచనా పూర్వకమైన భావం చక్కగ స్ఫురిస్తోన్నది.

అడి గమనించి “అయ్యో, నా కెందుకూ కోపం ? నేనే చేుమేమో తెలీకండా మాట్లాడేశాను. క్షమించండి” అని జవాొ చిచ్చింది (పేమ.

వేదేవ్య క్తి యెవరైనా అయివుంటే ఇక యింతటితోనై నా ఆ అనుమానాన్ని నివారించూని మనసు దిట్రపరచుకొన్‌, హాయిగా కాలక్షిపం చేసేవాడు. కొన్మి దాననాధ్‌ నిజంగా అనుమానాల నాధ్‌ । అందుకుతోడుగ ఆతనిలో నొక విధమెన మొరటువాదం పంది ఏ వ్యక్తి కారణంగా తను కటుకున్న అర్జాంగివల్ల నే తనకు అవమానం జరిగిందో, ఆ వ్యక్తిని వొ న్ట్‌నే క్షమించేరకం. గాదు, టోకమంతా ఆ అమృతరాయ్‌మీద యళశోగీశాలు పాడితే పాడనీయ్‌. తనకేమి బాధలేదు. కావలి సే తనూ ఆస్వ్యరంలో స్వరం కలుసగలడునే అంతేగాని. హక్కుభు క్రమెన తన భార్య, ఆ పరాయి పురుషుని "మెచ్చుకోవడం మటుకు తను సహించలేడు. నిజంగా అతనికి రోటిలో -తలపెట్రినటి పుంది. అందుకని అమృతరాయ్‌లోకం "పే తనతో యెన్నో రెట్లు యెక్క్కువగ గొవ్న గుణాలున్నాయని రుజువుచేసి అతన్ని తసకింద బలాదూరు అని పదిమందియెనమటా కనబరచ్హి అతడి గర్వం అణిచే'సప్తేగాని..తన భార్య తెగులు కుదరదనుకున్నాడు.

ఒక్క వారంవరకూ దాననాధ్‌ కాలేజీకి వెళ్ళలేచము, ఆఖరికి తిండి తిప్పల సంగతికూడా కటిపెటి, పగలంతా గదిలోపల గొళ్ళెం వేసుకొని కూర్చొని హిందూ మతోద్దరిణ గురించి మాంచి ఘా-ళైన ఉపన్యాసం &కట్‌ తయారు చేయసాగాడు. నిలువుటద్దం ముందు నిలుచుని తస ఉప న్యాసానికి రిహార్సులు వేసుకున్నాడు. అలా గంఖీరోపన్యాసం యిచ్చు

శీకేరి

కంటూ పీయే వాక్యానికి ఎలా ఎలా ముఖం, ముక్కూ పెట్టుకోవాలో, తలొ, చేతులూ తిప్పుకోవాలో చూచుకుంటూ. తనకు తానే ముగ్గుడై పోయాడు,

ఆఖరికి ఏదో రోజున బస అంతటా నోటీసులు పంచిపెటి

వడీనోయ్‌. *సనాత్రన ధర్మముపై గొడ్డలిపెట్టు! అను విషయమై ఆచార్య (్రీ దొననాడ్‌ గారు నేడు స్థానిక పురమందిచముతో ఉపన్యాసము. గౌవిం తరు, ఏతత్‌ సభకు సంఘోద్దారఠ శ్రీ లాలా బదరీససాదుగారు అ।గ్రాసనాధిపత్యము వహించ దయతో నంగీకరించిరి. కాన ఎల్లరు తప్పక విచ్చేయ (వార్థి తులు

నోటిను పట్టుకుని, పేమ గబగదా భర్త దగ్గిరకు పరుగెత్తుకు వచ్చింది. “ఏమిటి, యివ్వేళశ మీ ఉపన్యాసం ఉందా? చెప్పారు కాదేణి....ఇంతకుముం ఇెన్నడూ సభల్లోనూ, సమావేశాల్లోనూ మాట్లాడి యెొడుగరుగద్హా.... మరి. యిస్పృడు...”*. ఇంకొ అడుగుతూండగానే “అడ్డువచ్చి, దొననాద్‌ అన్నాడు.

“అవును కొ ళ। అయినా చూదాం, ఈ పరీక్షకు ఆగుతానో లేదో. ఈ చచ్చుదద్దమ్మలకి యెవరికీ' తీసికట్తుగ వుండనని మాతం నాకు పూర్తి ధైర్యం పుందిో

“అలాగైతే నేనూ వస్తాను ఎలా మాట్లాడతారో చూడాలి,”

“"అమ్మొయ్యొ। నీ 'డెంత్రై నా పుణ్యం వుంటుందిగానీ రావద్దు; అందరూ నేనెంతో గొప్ప సాధకుణ్నీ, మతోద్ధారకుణీ ఎఇ అని తలచాలని చెప్పి; యెన్నడూ నే నాచరణలో వుంచని నీతుల్నీ, నియమాల్నీ అక్కడ లెక్చరివ్వునో తున్నాను. మర్కి నువ్వు ఉం"పే తలె తలేను, నోరె త్ర్తలేను, "అందుకని ఈసారికి వదు.”

స గు. మొతానికి దావగారు మిమ్మల్ని తసవైపు లాక్యన్న్నా రిన్నమాట.ో

“ఆయనేం లాక్కున్నాడుః అసలు, ఓగంట (క్రీతంవరకూ అతనికీ విషయం తెలిసేవుండదు. పెగా, నే నతని తరఫున వాది స్తున్నాసనుకున్నావా ఏమిటిః అదేమీ లేదు. ఉన్న విషయాన్ని

1109

వున్నట్లు చెప్పడమే నా పద్ధతి. ముఖ్య౦గాౌ సంఘసంస్కారం అంటూ ళో పాశ్చాత్య దేశాల దురాచారాల్ని, దుర్నీతుల్ని దిగుమతి చేసుకొని మన ఆచార వ్యవహారాల్లో బలవంతంగా కుక్కుతళున్నారు. చూడూ! అటు వంటి పద్దతుల్ని ఖండించడమే నా ఉపన్యా సోద్దేశం. ఉదాహరణకీ. ఒకటి చెపాను, చూడు ; అస్పృశ్యతా నివారణ ఆంటూ ఒక సమస్య బయలుదేరిందిగదొా।; ఆ పట్లు పట్టుకొని సంఘ సంస్క ర్తలుగ దియలు దేరినవాళ్లు “ఆ అస్పృవ్యల్ని అందర్నీ మన నూతుల్లో నీళ్లు తోడుకో సీయాలి. మన స్కూళ్ళల్లో చదువుకోనీ యాలో అంటూ ఏకటాకీగా అరు: స్తున్నారు. అంతేగానీ, యివన్నీ జరగడానికి ముందుగ ఆ అంటరాని వాళ్ళ దురలవాట్ల న్నీ దూరంచేయాలని ఏ ఒక్క-రైనా తలుస్తున్నారా? అదీలేదు! పేగాా త్వరగా కలుపుకోండి; లేకపోతే, ఏ కిరసానీ మతం లోనో, సాయెబుల మతంలోనో మరీ కలిసిపోఠారు. అంటూ వొక రొదే కనిపిస్తోంది.

“అయినా, ఈ (భష్ణజాతులన్నీ అలా కలసిపోయి మహా వెలగబెబ్లుకున్న దేమీ కనబడదు. ఎనోన లక్షలాది మాలలూ, మాదిగలూ శే 9 స్తవమతంలతో కలిశారు. మద్రాస్‌ తెంతంలో వొక్కాక్క-వూరే '“3%9 స్తవ జనతోయం”" అయిపోయివుంది. అయినా, వాళ్ళ ఆచార వ్యవహారాలు ఎమైనా మారినాయౌా అంపే అదేమీ లేదు, మళీ మామూకే। భూత _-పేశాల్చీ, చెట్లుచేమల్నీ పూజించటం యింకా వుందం'కే నమ్ము. పెగా ఆ మతంలో కలిసేక, రకరకాల సోడాబుడ్లు వాఖీచేయడం, కౌపీ టీలకు మరీ దాసులై పోవడం, ఆ ఇంగ్రీషువాళ్ళు తీసిపారేసిన 'పెకండుహాండు సూట్లొ, బూట్లూ వేసుకోవడం, వాళ్ళలాగా నే వుండాలని అనుకొని పూర్తిగ అలాగూ వుుండలేవ యిటు మనలాగూ వుండలేకలాగత్రిశంకుస్వర్శ ౦ అనుభ విసోండడం బాగా ఎక్కువయింది. ఇంకా నిర్మొగమాటంగా చెప్పాలంటే, యీ (భష్టజాతు్ని కలుపుకోడంతో ఆ శై) స్పవమజం గూడా భషమైపో యిందనవచ్చు,

“ఇక మహమ్మదీయ మతంగూడా యింతే; అసలు, దమ్ము గాళ్ళనీ, శ్రాగుబో తుగాళ్ళనీ కలుప్పుకునీ, వాళ్ళచేత సమాజు చేయించి.

120

నసంతమ్యాశ్రాన్న తమ నీబ్గ [శ్రాగించినంత మ్యాతాన యేదైనా మతంగానీ, రాజ్యంగానీ బలవ త్తర మై పోతుందం పే యీపాటికి, మహమ్మదీయుల పరిపాలనే _పపంచమంతటా. ఫస్టున వుండవలసింది. కౌని, వాళ్లూ ఇప్పుడు తమ రాథ యిట్లా కాలిపోయినందుకు

తబ్బగ్రీ నే నివ్వాళ యివ్యబోయే వుసన్యాసంలోని వొక్ష భాగం; ఇంకా స్ర్తీ సమస్యని గురించి ముఖ్యంగా వితంతు సమస్య నిగురించి__- యెంతెంతో వుంది, అంతా కుండ బద్దలుకొట్టి సెట్టు బయల్పరుసాను; ఇంతకీ చూడు, నా వుపన్యాసం మూలాన ఆ అమృతరాయ్‌ బండారం అంతా బయటపడుతుంది;” మహా మురిసిపోతూ అన్నాడు దాను.

“పాపం, ఇంతవరకూ మిమ్మల్ని తన చెలికాడూ, సహాయ కడూ అనుకుంటున్నా డాయన। ఇక తల్లక్రిందులుగా తలంచవల పిందేో” సమర్డిస్తున్నట్లుగు తన భావాన్ని వెలిబుచ్చింది. కాని, 'అందులోవున్న సానుభూతి దాననాధ్‌ యా సమయంలో అర్థం శేసుకోగలడా?

మొఖం, ముక్కూ ముడుచుకుంటూ అన్నాడు;

"ఆమ్మ్‌ ఆ మహాశయుకికి నే నెన్నడూ సహాయకుడిగ వుండ లేదు* అతన్ని సమర్డి౦ చే వాడిగానూ వుుడలేము; అసలు, అతనికి ఎన్నోసార్లు చెప్పాను; ఎందుకురా అచ్నాయ్‌ః, ఇంత గంగవె్యరు లెత్తుకావు? తోకాన్ని దానిదారిని దాన్ని పోనియ్‌, ఎస్పటి 'కేది అవసరమో దానిక తెలియకపోరేవు. నువ్వు నోరుమూసుకుని వుండు; అంటూ అశని చెవుల్లో ఎన్నోసార్లు పోరు పెటాను; ఇప్పుడూ అంతే చెప్పుతున్నాను. ఆం 0 అయిపోయి౨ది. ఇక నే వెళ్ళాలి. మది (పేవూ। ఎమైనా నై వేవ్యం చెల్లించుపంటానని దేవళకి (మొక్కుకో[ఎ “అన్నాడు.

(పేమ ముసిము*గ నవ్వుతూ అన్నది ; “*సరేలెండి, యింతకీ మీటింగుతో అపజయం యముంటుందిళో

శల క్షే

“ఉహు( అల్లాగాదు, తస్పక (మొక్కుకోవాలి నై వేద్యానికి

యెంతై నాసరఃొ-.- అంటూ వెళ్ళాడు, ఖి వ €

“అముకున్నదానికం కే మరింత హోరె త్తిపోయింది దాననాథధ్‌ వుపన్యాసం. మొదట. ఓ పదినిమిషాలవరకూ నభాకంపంతో వొణికి పోయాడుగానీ ఆ తర్వాశమటుకు పోనుపోను యేదో పు శ్రేజం వచ్చేసి, అతన్ని సభాళూరుణ్ణీ చేసివేసింది. అలా రెండు గంటలవరకూ (పేక్షకులంతా మంథత్రముస్తుల్లా వుండిపోయారు. ఏదో జ్ఞానోదయం అయినట్రయి, చకిత౦గా అనుకున్నారు వ్‌ “*వాహ్వా। ఎలాంటి వాగ్గో రణి। ఎలాంటి అమృత 1పవాహం। పవ్మితమైన పురాతన మత 'గంథాల్ని అన్నింటినీ మధించి మధించి ఆందించాడుగా నీ... వొల్టి లెక రిచ్చాడా?”

“దాననాధ్‌ లెక్సరు పూర్తిచేసి వేదికమీదనుంచి దిగగానే. ఎందరెందరో వచ్చేసి చుట్టుముట్టి, స్వయంగా పరిచయం కలుగ చేసుకుని, హ స్తచాలనం అందుకుని అంతువేకుండా (పశంసావాక్యాలు గుమ్మరించేరు. కరతాళధ్వనులతో సభాభవనం అంతా హోరెత్తి పోయింది. నిజంగా యిలాంటి స్వర్శీయానం దాన్ని దాసనాట్‌ తన జీవితంతో యెన్నడూ పొంది యెరుగడు.

ర్మాతి ఎనిమిదిగంట అయింది. దాననాణ్‌ (పేమతోబాటు కూర్చొని, సభలో జరిగినదంతా ఏకరుపెట్తుతూ మురిసిపోసాగాడు.*

“నిజంగా (సేమా। యిలాంటి. మీటింగును, అబ్బః నా జన్మలో చూడలేదు. ఎంత మహాసమూహం[ ఎంత కథః ఏ పదివేల మందికి పెగానో ఉండి ఉంటారు, అయితేనోః అంతమందీ, స్పీచ్‌ పూర్తయేవరకూ యెంత నిశ్శబ్దంగా కూర్చున్నా రను: కున్నావు?! చీమ పడినా చిటుక్కు మనలేదంటే నమ్ము! ఆఖ రికి యింతటితో నేను విరమిన్తున్నాను అని అందూ ఆఖరి సారిగా నమస్కరిస్తూండగానే, అబ్బ; కరతాళధ్వనులు ఎన్నని అనుకున్నావు? 'వేదికమీదనుంచి దిగేసరికి యెందరెందరో గుమి గూడారు; యెన్నెన్నో పూలమాలలతో నన్ను ముంచేసారు; గట్టిగ

శ్షే22

కౌగ్గిలించుకుని యేమేమో సపరవశమైపోయారు. ఆ అమరానందన్నీ, ఆ స్వర్గీయ దృశ్యాన్ని నీవు చూడనంమకే చింత...

ఇంకొ చెప్పుతూండగానే వీధి గుమ్మంలో మోటారు ఆగిన. చప్వుడు అయింది, మరుక్షణంలోనే అమృృతవాబు గొంతు వినిపించిందిం

“ఓ ఉపన్యాసకేసర్కీ యిలా కాస్తబయటికి దయచేసారాః మీకో అమూల్యమైన పారితోషికం అభినందనప్యతం అర్చించాలి”

ఉలిక్కిపడ్డాడు. దాననాధ్‌, “అడుగో అమృ్మనచాబుః; ఎక్క డ్చుంచో అర్హరా త్రి వేళ వూడిసడ్డాడు. ఊడ? 6 కౌస్త చందన తాంబూలాలు పంపించు అన్నాడు (పేమతో,

హఠాక్తుగా యెవరో పెళ్ళివారొచ్చి ఇంట్లో పడినట్లుగ హడావిడీ పడిపోయింది (పేమ ఏమంటే, తను కొప్పరానికి వచ్చిన తర్వాత యిక్కడికి అమృతరాయ్‌ రావడం యిదే తొరిసా౨. తనగొంతు ఎక్కడ గుక్తుపడడాడోనవి భయపడిపోయి. చేనైగలతోనే దాసేదాన్ని పినిచింది పాన్‌ దానాకోసం,

దానవార్‌ బయఏకు వళ్ళాడన్న మాపేగాని అనముకరాయి ముఖం చూడలేకపోయాము. ఆ సిగ్గు కనబడకుండా ఉండేటందుకు మటుకు:

అకర్హ అలాగే దగ్గిరకు లాక్యుంటూ --*ఏమిటోయ్‌ దానూః యివ్వేళ యింత అమృకంగా మాట్లాడేసేవు! నిజంగా యొన్నడూ నా జన్మలో యిలాంటి స్పేచ్‌ వినలేమ సుమా అన్నాడు అమృశరాయ్‌,

మి_తుఏ నోటినుండి ఓంపథమంలోనే యిలాంటి పొగడ్త వినవచ్చేసరికి దాననాధ్‌ చుకీ సిగ్గసడిపోయాడు. అంతకంటే మరి వళ్చా త్రాపపన్టాను. ఈ (పళంసావార్యాలు సపేమగూడా వింపే యెంత దాగుందేదని।

“నన్ను ఉకడికించచానిక్షి అలా అంటున్నావుూానీ, నిజంగా అంత గొప్పగా ఇచ్చానా యేమిటి; ఏవో తమషాకోసం ...'

అలా పెన్షకనంగా అనడంవల్ల మఎఐత పొగడ్త అండి వస్తుం దని అనుకునే అన్నాడు దాను.

129

“శమాషాకోసమా? అవును, మహనీయుల చర్యలు మహనీయు లక్ష కమాషా [పాయంగానూ, తృణ్యప్రాయంగానూ ఉంటాయట, ని మొ త్రానికి మహా అద్భుళంగా దంచేశావులే; నిజంగా అలనాటి అంజ నేయులవారిమళ్లే లంకాదహనం చేసేవంపే నమ్ము, ఇంక నాబోటిగాళ్ల విన్నపాలూ, వెడికోళ్లూ ఎవరు వింటారు చెప్పూ

దొననాధ్‌ ఏం చెప్పుతాడు? లోలోపల యినుమడించిపోయే గర్వాతి శయాన్ని ముసిముసి నవ్వుతో మరుగుపర్చుకుంటున్నాడు.

“అవునుగానీ, నీ మనస్వాక్షిగా చెప్పు దానూ? నీకి తెలివి జేటలు ఎక్క-డీనించి పుట్టుకువ చ్చాయ్‌? నువ్వు అలా లెక్పరు దంచేస్తూ ఉంటే, నాపళ్ళు పటపట లాడిఫోయినయ్‌ః వీలుచిక్క లేయగానీ, లేకపోశేనా? అలాగే అమాంతంగా నమిలి మింగివేసేవాళ్త, అంత ష్‌చి ఎకోపం వచి బంది తెలుసా

“అసలు, నువ్వు కూడ్ప్చున్నదెక్కడ? నే చూడనన్నా లేదేల

“ఎక్కడ ఏమిట్‌? ఎదురుగా వచ్చి కూర్చోడానికి తగిన చేవ బేక దూరంగా ఓ చివరన ముఖం అటు తిస కుని నిలుచున్నాను. పేన్‌ యిట్టారాః.,,,నుప్వీనాడు వొనర్చిన సాహనకార్యానికి కాస్త వీపు అయినా చరుసానుఃో

“వొనుదాబూ, సీ చరుప్పరికి నా వీపు చక్కలై పూరుకుంటుంది. అవునుగానీ, ఏం అమృత్‌, సిన్సియరుగా చెస్పు--ఇంక ముందు నే నేమైనా మాట్లాడ గలనసంటావా”...-కుళూహలంగా (ప్రశ్నించాడు.

"అందుకు సందేహమా మి(త్రవరో-? (స్య్వప్రథమాపన్యాసంబు తోనే సభావేదికను గజగజలాడించిన మి5లు మరి రెండు రెండు న్నర ఉపన్యాసంబులతో భూగోళంబునే గ్నిరుగ్మిరున (తిప్పివేయ కుందురా”.. అంటూ పక్తాపక్ష నవ్వాడు అమృ్మతదాబు, కొని అంతలోనే ముఖంలో యేదో హూనం కమ్ముకురాగా, నిట్టూర్పుగా అన్నాడు; “అంతా బాగుందిగాసిి జఒకందుకే నాకు చాలా విచా రంగాఉ౦ంది. దానూః ఎంతో చెలిమిగా ఉంటోన్న మనిర్రరం, చపేమిటా యిట్లా పెడముఖాలు పెట్టుకున్నట్లు లోకానికి కసబడవలసి వచ్చింది అని]! ఐతే దానూ, యిక్కడ మూదోవా 'రెవ్వరూ లేరు

శ 24

గానీ---అదిద్దం ఆడకుండా చెప్పు, నే తలపెట్టిన సంస్కారాలవల్లి నిజంగా మన మతానికీ సంఘానికీ కీడు కలుగుశుంవని నువ్వు మనసారా నమ్ముకున్నావా?ో

దాననాధ్‌ కొస్త సంబాళించుకుని అన్నాడు. “*లువ్షన్లు నే నీమధ్య చేసిన పురాతన (గంథపరిశోధనలను బట్టి చూస్తే యిప్పుడు యిలాగే మనసార నమ్మక తప్పిందిగాదు. ఏమైనా ళమళో పడ్డానం అను కోడానికి గూడా వీల్లేదు

“*్నక్ర అలాగై తే మనిద్దరకూ లడాయ వచ్చిందన్న మాటే; కాని అప్నాయ్‌ః ఒక్కా సంగతి మాత్రం నువ్వ గురుంచుకోవాలి. ఈ్క విషయాల్లో మనిద్దరకూ ఎంత ఎలాగ అభిప్రాయభే దాలున్నప్పటికి సభావేదకలమీద ఎంత ఎలా గుద్దులాడుకు న్నప్పటికీ,----చాలాకాలం నించి ఉంటోన్న ముస "స్నీహోనికి మాతం ఎలాటి భంగమూ రానీయ గూడదు. తెలుసా? నే సలాగ ఉండగలనని నాకు ధర్యం ఉంది గాని... నీ విషయంలో నే.....”

“నా విషయంలో మాత్రం యొందుకూ అధైర్యం? అసలు మన "సే ఎష్‌హం వన్స్‌ ఎహమే, మన అభ్మిపాయభేదాలు అభిిపాయఖీదాలేః వంటికీ సందంధం ఏదీ?

“ఆ6..పవమిదచో యిప్పుడిలాగ అంటావుగానీ, తీరా సమయం వచ్చేసరికి ల సంకోచంగా చూశాడు.

“అయితే, యేవో 'ఘార (పమాణ౦ చేస్తేగాని వొప్పుకోవన్న

“సరేగానీ ఏమిడీ యింట్లో సంగతులు? అమ్మా అంతా చాగున్నారా? అమ్మ దగ్గర కొంచెంసేపు కరార్చుని మౌొట్లాడుదామను కున్నాను కొని "బం లేమ. పోవాలి....నా సమస్కాంరాలని చెప్పు-.”'

“* ఏమిటీ అప్పుడే కాస్స మూ అతిథ్యం స్వాకరించి వెళుదువుగాని, ఆశా ట్రేండు,"

“సం యిప్పుడా సీ ఆతిథ్య౦? నెత్తిన టో లెడంత పనిపుంది. వీరాళాల కోసమై మళ్లీ మీటింగు యేర్పాటు చేయించాలి; నలుగు రై దుగురు పెవ్రమనుషుళ్ని కలుసుకోవాలీ. అబ్బి యొతై నా పనుంది.

శే జై5

అయినా యిస్పృడిచ్చే ఆతిథ్యం చాల్లే వోయ్‌। దిద్ధిమంతుడివి, సన్నింకత (ప్రతిఘటించాలనే ఉఊకోషమే గనకవుంటపే, దాన్ని ఆనాధా్శాకమ౭ కాసా పూర్తయాక చూపించుకుంపటే బాగావుందేది కాని, మద్యలో నే యిలా పానకంలో పుడకలాగ తయారయికే....”” ఇక మాటాడలేక, వెళ్ళి పోయాడు,

దాననాధ్‌ లోపలికివస్తూ (పేమతో అన్నాడుః *సరి.... అయ వచ్చేవరకూ అమావాస్య ఆగలేదంట. అలాగవున్నయ్‌ నీ పన్లు; సీ తాంబూలానిక్సీ నీకూ థ్యాంక్పు”' అంటూ వెళిపోయాడు.

“ఏం?.. .** గొబరాగా అడిగింది (పేమ.

*ఎముంది? ఓడిపోయిన గిత గిజగిజలాడుతూ పరుగెత్తక మళేం చేస్తుంది? ఇందాక మీటింగులో. నా లెక్చరు పిని ఠాళెతి పోయాడు; '--అఆంటూ పక్రపక్రమన్నాడు,

“పివ్ఫిట్రీి ఆయనా మీటింగుకు వచ్చారా?"

"ఆ(....వచ్చాడట. చివరెక్కడో మూలన నిలుచుని విన్నా డట. ఎదురుగ్గా ఊండివుంటేనా, అయ్యసంగతి. తెలిఎది. ఇక విరాళాల కోసమై విజ్ఞప్తి సభలూ, చట్టుబండలూ అంటూ చేయ టోతున్నాడుగదా, చూడు--ఒక్కం చిల్లిగవ్వ అయినా దొరుకుళుం దేమోః వేరే యెక్కడికో దక్షిణ _ధృవానికో, ఉత్తర ధృవానికో పోతే చెస్పలేనుగానీ, యిక యిక్కడమటుకు అతని పప్పు ఉడకదుఃొ

“ఆ మీదంతా విడ్డూరంగాని, ఆదెలాగు। ఏవో పాత సనా తనపువాళ్ళు పెడమొఖాలు పెట్టితే పెట్టవచ్చుగాని, నేటి నవీన లోకం యెలా తిరస్కరిస్తుంది? టగా, ఆయన్ని ఆయన ఆశయాల్ని నెత్తిన పెట్టుకుంటు౦దికూడాను;"-.

“సరి.... అలాగైతే పందెం కడొావా? ఆఖరికి అతనికి నాలు గై దు వేలొచ్చినా నా చెవి కోసుకుంటానుః” పందె: కట్టినక్షే అతి జిగా పలికాడు,

“అయ్యో రామః మాటవరసకి అన్న విషయానికే నిక్షేపం లాంటి చెవులూ ముక్కులూ కోసుకోనడం ఎందుకు? అవునుగానీ, మొక్కుబడి సంగతి యేం చేళ₹రు? నూరు కొబ్ర9కాయలు కొటానని.

126

వి'శేళ్యరునికి మొక్కుకున్నాను. పదిమంది సాధువులకు అన్న సంత ర్పణ చేసానని అన్నపూర్తమ్మళర్రికి మొక్కుకున్నాను. మరి...డచ్ని న్వండి, సుమి[త వొదినని పూర్ణని గూడా పిలిపిసాను.”

“అయ్యొ, ఇంత కాశీ సంకర్పణా 1౪ జేబులో వొక్క రాగిడబ్వు గూడా లేదు వూరుకుందూ[ొ

“సరి యింతేనాః ఓడయెక్కేవరకూ. ఓడమల్లయ్య, ఓడ దిగింతర్వాత బోడిమల్లయ్యాను;” అంటూ పకౌపక నవి౭ంది పేమ.

ఇంతలోనే టకటకలాడుతూ కమల(పసాదు వచ్చాడు. తిన్నగా దాననాథ్‌ దగ్గిరకువెళి ఆయనకో కరన్పర్శచేస్తూ -- “భేష్‌, ఇవ్వేళ భలే వండర్‌ ఫుల్‌ లెకృరిచ్చారండీ [: నిజంగా ఆ వెఠవల వోళ్ళకి మాంచి ఒకటోరక మైన సళ్ళు "వేళారం"పే అబిద్ధంగాదు। ఇక చూడండి .... చచ్చి గీపెట్తుకున్నా ఓక్క దమ్మిడీ బిచ్చం దొరకదు వాళ్ళకి” అన్నాదు వుషవారుగా.

“అలాగని మనమూ అనలేములే, ఏ యిరవై వేలో ముష్ఫయి. వేలో రాకపోవు!”ొ--- (పేమవెపు చూసో అన్నాడు దాను.

"ఆం మీ పిచ్చిగానీ, అంత రాకండి. ఆఖ3౨క్తి నాలుగు మూదు వందలు వొస్తే వొట్టు; నా మీసం గొరిగించుకుంటాను. ఈ టౌొనులో ఇంక నా మొఖం చూపించకుండా పోతాను. సలేనా? వాళ్ళ మీటింగు ఇంకా వారంరోజు లుందిగదా? ఈ లోపుగ యింటింటిక్కీ గడపగడపకీ వెళ్ళి యెంత యెలాంటీి 'కేన్వాస్‌ చేసానో చూడండి.

"అసలు నాన్నగారకికూడా మొదట్నుంచి ఈ సంఘ (దోహా. లంటే గిట్టదు. కౌన్హైతేతన తరపున సరీగ్గా మాట్లాడగలవారు. దొరక్క ఇంతకాలమూ వూరుకున్నారు. కొని ఇప్పటి మీరు దెరకారు గదా. ఇక చూడండి; ఊరు వూరంతా మస గుప్పెట్లో వుంటుంది, మీకు చెప్పానో లేదో మరో విషయం ఎందుకన్నా మంచిదని ఓ వెయ్యిమంది రౌడీల్ని రెడీగా వుంచాను. రేపు అక్కడ వాళ్ళ విజ్ఞ ప్తి సభ దాని కెదురుగా మన ప్రతికూల సభ _. ఒకేసారి జరుగుతాయి. వీణ భలే తమాషాగా?" పుంటుంది కదూ? అవునుగాసి, ఆనాటికి మీడ మరో స్పృచ్‌ తయారు. చేసి వుంచండి ఎలాగ వుండాలనుకున్నారు ౩? ఇంతకన్నా మాంచి

12 /

ఘాటుగా ఉండాలి. గంధకం సూరేకారం పాళ్ళు మరీ జోరుగా దట్టిం చండి. ఇక చూద్దాం తమాషా। నిజంగా ముండాకొడుకులు హడలెత్త్తి చనారు చూడండి[ో

తోప్ట్సిటో సువి ఇలాగ అంటున్నావుగాని పసాద్‌, వాళ్ళకి అధి కారుల మద్దత్తు చాలా జా_స్టిగావుంది. జిల్లా కలెక్టరుగారే స్వయంగావచ్చి 'ఆ్యశ్రమానికి తగిన భూమిని తాను యిస్తానంటూ వాగ్దానం చేళాడటఃొ దాను అన్నాడు,

జిల్లా కలెక్షరు "పేరు వినగానే కమల్నవసాము కొస యోచనలో పడ్డాడు, కాని, మరుక్షణంలోనే సంబాళించుకొని అన్నాడు ; “ఆ అధి కారుల మద్దత్తు ఎంతవుండినా ఏమీ (ప్రయోజనం లేమలెండి 1 వాళ్ళలో వి ఒక్కడూ పిల్పికీ బిచ్చం పెళ్షు రకంగాదు; ఇక జిల్లా కలెక్టరు అంటారా ౩? ఆయనో గుస్తగుురం ; అయితేమటుకు మనశే(? బాగా కళ్ళు వచ్చేటట్లు ఆపరేషను చేద్దాంలండి. ఈ రొతే నాన్నగారితో చెప్తాను. రేపు మరో పదిమంది పెద్దమనుష్యులతో కలిసి ఆయన దగ్గ రకువెళ్ళి ఇలాంటి సొంఘుక విషయాల్లో మీరేమీ క లగజేసుకోవద్దనీ, అలాగా కలుగజేసుకున ఎట్టయికేి, అనవసరంగా మీ మూలంగా కల హోలూూ కొట్లాటలూ 'రెేగుతాయనీ చెస్ప మంటాన్సు ఏం భషమగా ఉంది గదూ ఐడియా? * అన్మి కమల్మపసామ (పేమవైపు తిరిగి అడిగాడు : కోట ఫు (పేమా 1 నువే గపార్తీ "” అని.

అసలు ఇందాకట్ల్న్ము౦చీ ఈ మాటలు పింటూంపే ఆమెకు అరి కాలిమంట నె త్తి రక్కుటుతూన షదిల. ఇక యిట్లా అడగడంతో మరీ చిట పటలాడిపోయింది,

“నా దేపార్పీగాచు. 'రెండుపార్షీలు దున్నపోళుల్లాగ కుమ్ములాడు కుంటూం' టే తమాషాగా చూస్తూ నవ్వుకొనే పా్టో,...” అని పకొసక్ర నవ్వి, -- *ోఅవునుగాని, అన్యూ, వొదినా అంతా వాగున్నారా?ొ అని అడిగింది,

*ఆ(.... ఆంకా బొగానే ఉనా షరులో

“వొదినె వాళ్లు పుట్టింటికి వెళ్ళాసంద్కి ఇంకా వెళ్లు లేదా?”

కీ 28

“ఏమో, పళ్లుతుందో లేదో దానికే తెలీదు, చరద్భష్టవంతులిడ్‌ నరకంలోనికి పోయినా చోటు బొరకదట। అలాగ.,..ధానికి వాళ్ళ పుట్టింటికి వెళ్ళినా తిండి దొరకదు. ఏమిటో లోకంలో రకరకాల జీవుల్ని పుట్టంచాడు దేవుడు ఊం... ఇక నే వెళాను ... చాల సపనుందిగొ అంటూ కమలబాబు బయటికి వచ్చాడు. అతన్ని అక్కడిదాకా సాగ నంపుతూన్నట్టుగ దాననాధ్‌ గూడా కొద్రిదూరం వచ్చాదు.

“* అబ్బా, ఏమీ తోచడంలేదు.... అలా సినిచూక్సి ఎప్టదాం .... రండి; అన్నాడు కమలదాబు.

” అమ్మో, ఇప్పుడా ? 'స్నై* పూర్తయేసరికి చొంటిగంట అప్పు తుందే । క్షమించి యివ్వేశిటికి నువ్వు వెన్ట (ప్రసా, నేవికా భోజనమైనా చేయలేదు... దాననాధ్‌ అన్నాడు,

౫ భ్లోబ్రనాన్సి'ేమీ ఫర్వాలేదులెండి, అక్కడే హోటల్లోభోంచేదాం. అన్నట్టు =. అంతెందుకు + సినిమా మేనేజరుగారింట్లోనే ధోంచేద్దాం,. ఆయన్ని మీకు యిం(_టడ్యూూస్‌ చేసానుగూడా” అంటూ చేయి పట్టు కున్నాడు*

“అబ్బి వొద్దువాబూ। ఇవ్వ్యే?ిటికి మన్నించు ఇంట్లో ఆడదాళ్ల కూడా నే వచ్చేవరకూ. ఎదురుచూసూ ఉంటాడో (ప్రాతఠేయుంగా అన్నాడు. న్‌

కొన్మి అంతళ్ళూూక్రానికే వొదిలేరకం. గాప కమలవాబు, “ఒక్క. నాడు కౌస్తంక ఆలస్యం అయితే ముముండీ! అయినా యింట్లో ఆడ వాళ్శకోసమని మన అభిరుచుల్నీ, ఆనండాన్నీ చంపుకోవడమూ?ః అదీ గాక్క ఎంత సేపని ఉంటాం, ఇప్పుడు వచ్చేయవా? ఊల.... పదండి” అని దిలవంత పెట్టాడు-. తప్పించుకుందామనుకున్నా లాభంలేకపోయింది. ఇద్దరూ నినిమా 'మేనేజరుగారింట్లో నే భోజనం చేశారు. హాల్లోకి చెళ్ళి కూర్చున్నారు.

ఆట 1వారంభమయముంది. ఇటు దాననాధ్‌ మనస్సులో మక్‌ తత్తరపాటు (సారంభమయింది. “పాసప్క (పేమ యెంత యెది.ము చూమ్తున్నదో।, ఎంత యెలాగ కసిగ అనుకుంటున్నదో ।; నిజంగా,

కి2ై0

"అమ్మ తిట్లుకుంటూనే ఉంటుంది; మహ దాగా చిక్కుకున్నాను ఇదే ఆలోచనతో ఈయన అలమటించిపోసాగాడు.

అటు కమలదాబు తెరమీద బొమ్మల్ని చూసూ ఆనందంకొద్దీ గట్టిగ రివ్యూ చేన్తూనేవున్నాడు ; “అదుగో చూచారా, చాప్లిన్‌; వార వాహొవా; ఎంత గుండుపిక్కలాగ తయారయాడు ౪ మొతానికి ఎలాంటి వేషానిక్రయినా సూట్‌ అవుతాడు వెధవ ।; అరెరే |... అటు చూడండీ ; అదెంత బాగుందో బొద్దుగా....నున్నగా ._. బలే భేషుగా వుందిగదూ? ఆ€....౮6....ఏమిటా కళ్లు తిప్పటం ఇ భీష్‌ అలాగ పుండాలండి .... చలాకశనమం'పే; వాహా్యా। ఆనడుం వొంపూ,....ఆ మెడ వొంపూ * ఫ్‌, అబ్బాః; నిజంగా ఎంత గుమ్‌గా ఉన్నదండి। ఎటొచ్చీ వెధవది....మన దేశమే వొట్రి ఛండాలపు దేశం; అలాంటి ఆడది వొక్కరి ఐనా వుందా యిక్కడ? ...ఏం మాషస్టాదా నిద పోతున్నారా; లో

ఉలిక్కి పడ్డాడు దాననాధ్‌ అంతలోనే ఇంటర్‌ వెల్‌ అయింది. కమలబాబు సిగంట్‌ కోసమని బయటికి వెళ్ళాడు. ఇక ఇదే సమయ మని దాననాధ్‌ చప్పున లేచి, అటువైపుగా బయటికివచ్చి గబగబా ఇంటి మార్గం పట్టాడు. .

గుమ్మంలో అడుగు పెద్రగానే (పేమ అడిగంది £ *వ6....ఇంత త్వరగా వచ్చేళారు ౩? ఇంకా పన్నెండు ఆయినా కొలేమగా ౪"

“రోస్ట్పడకు (పేమా। మీ అన షయ్యు సినిమాకు రమ్మంటే వెళ్ళిన” భయపడుతూనే జవాబిచ్చాడు.

*సరే....ఇక మా అన్నయ్యతో కలిసి సినిమాలకూ, నాటకొలకూా 'తిరుగుతూవుంపే ఇక నే నిక్కడ మా సుమిత్ర వొదినెలాగ ఏడుస్తూ కూర్చోవలసిందే । ఆయినా రమ్మని అన్నంతమ్మాత్రాన వెళ్ళాలా? ..

“అమ్మొ, వొద్దు అన్నకొద్ది బలవతంపెట్టి లాక్కుపోయాడు, బక నేనేమిచెయ్యను 2 ఆఖరికి ఇంటర్‌ వెల్‌లోన్సే గప్‌చిప్‌గా వచ్చే

“*సరి....బొగానేపుంది; ఇంక భోజనానికి లేవండి. అత్తయ్య అలాగే ఎదురుచూసో పరుండిపోయారు. లేచిప్పుంపేనా ? ఇవ్వేశ మీ

130

భరత ఎప -ప్రేవారే ఇో అందీ పేమ, నొ దాననాథధ్‌ ఆ సినిమౌ మే నేజరింట్లో భోజనం చేసినసంగతి అంతా చెప్పి, ఆమెసు తినమవ్న్నాడు. కొని (పేమ విడిచిపెట్టలేదు. బలవంతంగా కూర్చోబెట్టి అన్నం తి౦పించింది. తనుకూడా తిన్నది.

నిజంగా ఆ ఘట్టంలో దాననాల్‌ “హృదయం స్పందించుకు తోయింది. తన _పేమలోని ఆ _పేమ. ఆ పతిభక్తి మర90త స్పష్టంగా తనలో తానే ఏవో ఫీలయాకు. ఇంతకన్నా నిష్కుళంకమైన (_పేమా ఆచరణా . మరి ఉండదనుకున్నాదు. అందే సెళ్ళిఅయిన్న ఇంత కొఠరా సీకి _. ఈనాటికి * ఏదో మరురానుభవం ఎ ఆసంవ౦ అ అందినట్లయి చిప్పురించుకు పోయారు. ఆనందోఠర్సాహంకొగ్ర అన చూస్తో వుండి హోయాడు.

“ఏమిటి అంత మహావీక్టంగా ఆలోచిస్తున్నారు; పేమ అడిగింది జొత్చుక౦గా,

“అచ్చే, ఏమీ లేమ ! ఈ (ప్రపంచంలో నాకంటే అదృష్ట పంతులూ, ధర్మాత్ములూ యి౨౩ెన్వరున్నారు చెప్మా ...అని ఆలోచిస్తు న్వానుో = ముసిముసిగానే అన్నాదు.

“*నేనున్నానుగాఃొ _ అన్నది. (పేమ = మరింత ఉల్లాసంగా,

“నీ సంగతి వేర। నువ్వు సొవ్లైత్తూ దేవివిగొ

=మ్సం అయితే....ఆ దేవికి దేవుడు మీరేగదూఃో”

సకపకలాదుకున్నారు. యిద్దరూను. ఆ పక్రపకల్లోనే ఉస్పాంగీ చవేయిన ఆ రండు హృదమయౌల్తూ ఒక గ్రానొరీగొ హళ్తు కు పోయినసయ్‌.

ఆరు రోజులు గడిచినయు. కమల పసాదూూ అతని అనుచరులూ లోజూ దాననాధ్‌ దగ్గిరకు వస్తూనేవున్నారు. ఏ ఏ పెవ్రమనుష్యుల దగ్గి రరు వెళ్ళి చందా లివ్వవొద్దని (పచారం చేస్తున్నగ, ఎవరవరని బెదరిస్తు న్నదీ = అన్నీ కావాతాజాగా. వినిపిస్తూనే ఉన్నారు. లఖకికి కలెక్తరు డొరగూడా ఆశమానికై ఇసానన్న భూమిని ఇక ఇవ్వను పొమ్మన్నా డట భవననిర్మాణానికై కొన్న ఇదికను అమృతదాబు తన ఇంట్లోనే పెటుకున్నాడట. ఏ కొద్దిమంది. కాలేజీ స్టూడెంట్పో తప్ప తక్కినవా క ఆకనికి సాయంచేయడంలేదట; ఇలాగ ఎన్నెన్నో వార్త

క్ష 3]

లతో దాననాధ్‌ ఇల్లు నిండిపోతున్నది. అసలు, ఇవ్వన్నీ (పేమ చెవి పడకుండాపుండాలని దాననాధ్‌ (సయత్నం, కొని ఎబా సాధ్యం? పోసీ కమలదాబు డఊశరుకునే ఘటమా? దాననాద్‌కు సమాచారాలు అందివ్వడానికీ సలహాలు తీసుకోడానికీ వచ్చిపోయేబస-డల్లా (పేమను సలకరించి. తనూ, తన ముఠా చేసే ఘనకార్యాలనీ 2 గొప్పగా వినిదించి

ఏడో రోజుగూడా వచ్చేసింది. ఏనో పెళ్ళిరో పెన్టలౌగంకమల దాబు అతి హడావిడిగా వచ్చాడు. వచ్చీరాగానే దాననాధ్‌తో అన్నాడు : “ఏం ....సిద్దంగా ఉన్నార౦డీ?”

“*ఆ మీటింగుకు నేనెందుకూ ? మికఠంతా వెళ్ళండో ధాననార్‌ జవొదిచ్చొడు.

“అయ్యో, రాముడు లేని రామాయణమా, మీకే ముఖ్యంగా ఉండాలి. ఎంత కథా కమామిహా జరపాం. ఏమి సంగత ఓ వెయి మందికి పైగా రెడీగావున్నారు. స్పీచ్‌ వినే బుద్దిమంతుల్లాగ అక్కలడికి వెళ్ళి కూర్చుంటారు. అమృతరాయ్‌ స్పచ్‌ _పారంభంకాగానే ....ఇక చూడండి తమాషా1। ఎంత అల్లరిచబేయాలో అంతా చేసిపరువారు, మనంమటుకు యేమీ సంబంధంలేనట్లు కూర్చుందాం అంతే[గొ

“ఇంకొ మన మీటింగుకోసం నా ఉపన్యాసం తయారుచేయలేదే, నేను వొస్తే ఎలాగ? = తప్పించుకోడానికై దాననాధ్‌ ఎత్తు వేళాడు.

*ఆల్రగర్రెద్రే _,ఇంకొ లేదా ? ఐతే. ముంద అడి పూ రి చేయండి, మరి ఎంత జోరుగా ఉండాలో అంత జోరుగానే ఉంశాలి;” అంటూ ఆయన్ని త్వంవెట్టి లోపలికి వెళ్లాడు,

[పేమ ఇవ్వేళటివార్తలు వినాలని మరీ ఉపవ్వెిళ్ళారుతూ ఉన్నది, అందుకే, కమలబాదుని చూడగానే అడిగేసింది 1 *ోరా,..,కూర్నోం అన్నామ్‌; ఏమిటి సంగతులు? ఇవ్వేళశగదూ సమరదినం?ో

“భేష్‌ __భలేపేరుపెట్లావ్‌ ॥ అవును. ఇవ్వేళనే సమరదినం; రణదుందుభులు (మోగించే సదుయంకూడా ఆసన్నమెనది;ొ

ఈ బయితే తన్నుకోటాలూ, క'టుకోడాలుగూడా ఉంటాయన్న మాటో

క్షైప2ై

“వాళ్ళుగనుక హైపర్‌ క్షి వెళ్లారం'టే. మావాళ్ళు అందుకు.- సిద్దమేఖొ

“*పాప౦। ఇక చందాలేమి దొరుకుతాయి”

"చందాల సంగతి అటుంచు అసలు, అమృకరాయ్‌ స్పీక్‌ జరగని పేగదూ? అవాంటికట్తువిటం చేశానో అంటూ వెళ్ళిపోయాడు.

(పేమకు భయమేసింది, ఇంతమంది విరోధులు కూడినాక్క, గలభా జరిగికిరుకుదని అనుకుంది. శః రౌడకిలంతా కలిసీ అమృతరాయమీన పడశఠారేమో ? అన లి తతంగం అంతా ఆయనకు తెలునసునో లేగ శ ఊరంతకూ తెలిసిపోయినతర్వాత, ఆయన కొక్కడికీ తెలియకుండా ఉంటుదా 1 మరై తే ముందు ఏళ్ల మీన 'గునేదో కానిచ్చి, ఆ తర్వాత మన మీటింగుపూట చూసుకోగూడదూ ౪ అదేమివోగాని ఆయనా అలాంటి మనే (పతిదానికీ భల్లూకపు పటు పట్రుతానంటారు. పోనీ, ఒక్కసారి అభా తనువెళ్ళి చిన్న సూచనగా చెప్పివస్తే? ఏమో. భర్తతరపున మంతనాలు చేయవాంకి వచ్చిందనుసం పే ?

మధ్యాహ్నం అంతా ఇలాంటి ఆళోచనలతో నే (పేమ అల్లల్లాడి పోబుంవి, చిన్న జాబు. రాసీ పుపితే సకఫోతుందని కొంతసేపు అను కుని _. కలమూ, కొగిశమూ తీసింది, కాని అత హడావిడిలో అసలీ జాబు అందుతుందో లేదోనని సంశయము గలిగి పూనుకుంది.

నాలుగుగంటలయింది- దాననాధ్క్‌ కదుల్నపసాదూ తమ ముఠాతో కలిపి మీటింగుకు వెళ్ళారు. (ప్రేమకు ఏమిటోగాని ఏడుపే వచ్చేసిందె. చిన్నుష్పుట్లుంచీ ఎంతో గాఢ ఆత్యియుగా ఉంటోన్న మ్మిరుల్నుు ఇస్వుదు గాడ విరోధులె పోయా రు. అవ తన మూలంగాః ఆ అమృత రామ్‌శో గనక తన శెలాంటి సంబంధమూ, పకచయమూ లేకపోతే ఇలాటి పరెస్టి తే పచ్చేది కొామగదా ।

ఇంకో ఏమేమో అనుకుంటూంపే, కమ్ముకగవచ్చే అనుతాస 9 కొద్దీ ఆమె గజగజలాడిసోయింది. అక్కడే చతికిలబికడిపోయింది. కొని మరుక్షణమే ఒక్కసాంగ అఆ స్త్రీ సహజమైన సంకోచమును. (తోసిరాజని, ఏదో కరుణ, ఏదో మమత ఎంతో వువ్విగ్నంగా ఉబ్బుకు

రి 138

వడ్చేసీ ఆమెను అమృతరాయ్‌ యింటికివెళి ఆయన్ని యీనాటికి మీటిం చును ఆపుచేయమని. చెప్పవలసిందని (పోతృహించినయ్‌,

కాని దాననాద్‌కు తెలిస్తే ౪ ఈ (ప్రశ్న చస్పునప్పట్టి కాస్త కల వరపొటు కలిగించిందిగానీ, మరుక్షణమే మాయమెసోయింది. ఏదో దృఢళ క్తితో, దృఢభావంతో ఆమె ముఖం పీరో త్రేవత మెపోయింది = “ఛా నె నొకరికి లొంగివుండడానికి బానిసనుగాను, నా అంతస్సును ముటుకు యెవ్వరికి అమ్ముకోలేదు. నా (పేమ నా పతికోనమే వుంది, వాని నా భ క్రిమటుకు. ఆ అమృకరామ్‌కోసం ఊంటు౦ద్యి అంతే గాని....” అలా అనుకుని వెంటనే నొకరును పిలిపించింది. టాంగా తీసుకు చమ్మని చెప్పింది.

ఈ (పయాణం హడాఏడి ఆంతా చూచి అత్తగారు అడిగింది “ఎక్కడికి వెళుతున్నావు తల్నీ 2"

“కాస్త అలా దావగారింటివరకూ.. వెళ్ళివస్తాను అత్తయ్యా. ఇవ్వళ మీటింగులో కొట్లాటలుగూడా జరుగుతాయనుకుంటున్నారు, అంచుకే వెళ్ళవద్దని ఆయనతో చెప్పివస్తాను.”

“అవును, కౌ స్త నచ్చజెప్పి అపుచేయడం చాల మంచిది. ఇదే మదోనమ్యా, ఇద్దరికీ యిలాంటి మనస్పర్థలు పుట్టాయి. 1 నీ మాట విని పంచుకుంటాడో లేదో, నేనూ వసాను పద

“ఊశ6....రండి. ఇదంతా క్షమలన్నయ్య నేర్చిన బుగ్గి! మొద టుంచి అతనికి దొవగారం'టే గిట్టదు. అసలు, అన్నయ్యది యొద్చు మొద్దు స్వభావం. తనకంటి కాస్త మంచిగా ఉండేవాళ్ళని చూస్తే పూరుకునివుండలేడు. ఇలాగే గొడవలు తెసాడు ౪

“న్సర్మి మన పిచ్చిదాబు అతగాడి మాటలు నమ్మడం యేమిటి ? అమ్మో, చెడ్డసావాసాలుచే స్తే యిలాగే చెడి పోతారమ్మా క్‌ అన్నది ముసలమ్మ.

టాంగా వచ్చింది, ఇద్దరూ యెక్కి అమ్మతరాయ్‌ యింటికీ వెళ్ళారు. కాని, పదినిముషాలకుముందే ఆయన టానుహాలుక వెళ్ళా రని తెలిసింది. ఇక ఏం చేయడం ? అక్కడికి వెళ్ళితే ? ఇవేళక్కడ షోదారకాలంతా గుమిగూడుతారని తలంచి వెళ్ళడం మంచిదికాదను

కేప్రత్య

కుంది. కాని అప్పుడేగనక మీటింగు [ప్రారంభం కొకపోతే అమన్బుత శామ్‌కో రెండుమూటలు మాట్లాడడానికి వీలుంటుందని అనుకుని, టాంగావాణ్న్‌ టొనుహోలుదగ్గరకు పోనీయమన్నది; త్వరగా తీసుకు వెళితే మరో పొవలాడబ్బులు యెక్కువ యిసానన్నది.

కాని ఆ గుురం రోజంతా పరుగెత్తి ఆలిసిపోయివృందే మో, ఇవరూ గదిగదా లోనికివెళ్ళి చూచేసరికి ఆమృుశరాయ్‌ సభావేదికమీద నిలదికివున్నాడు. జనయమేమిటి ౪ కిటకిటలాడిపోతున్నారు; గొల్లున గల గలమంటున్నారు. ఇక అతని దగ్గిరికి వెళ్ళడానికి వీలేదీ ౪ అందుచేత అక్కదే స్త్రీలకోసం (పత్యేకి ౦చిపున్న స్టక ౦లో కూర్చున్నారు,

అమృతరాయ్‌ సభ నుర్తే?ించి అంటున్నాడు; “మహాశయులారా ॥

దయచేసి కాస్త నిశబ్దంగా నా విన్నపం జలకించండీ. రెండే రెండు ముఖ్యమైన మాటలు చెప్పి విరమిసాను....”!

తసి రెండు పాటలూ చ్‌ద్దు, నువూ వచ్చు 1 ఇంక మూర్తో వోయ్‌ మత్మదోహీ ౪" _ ఎవరో గుంపులోనుంచి అరిచారు.

“క్షమించాలి ... నేను మక(దోహిని కాదు. అలా ఆనేవారెవరో కాస్త ఇటువచ్చి. అంటే బాగుంటుంది. చక్కగా నచ్చుచెప్పుతాను-"* అమ్మృకరాయ్‌ అన్నాడు.

• మత (దోహివి గాకపో తే మరేమిటి ? మనుధర్యశాస్త్రము అంటే యమిటో తెలీవు. మతాన్ని మరమ్మత్తు చీేసానంటూ బయలు దేరావు 1 పోనీ, వేదాలం'టపే యేమిటో తెలుసా ?... పెళ్ళిళ్ళలో చేసుకునే పిండి వంటలు గదూ 1...

సభలో అంతా గొల్లున నవ్వారు. చప్పట్లు చరిచారు.

అమృత రాయ్‌ ముఖం చిరాకెశ్తుకుపోయింది, బిగ్గరగా అన్నాడు ;

• ఈ సభ జరగకుండా వొక్టీ గలభా చేయడానితై కొంతమంది పూను కున్నారనే సంగతి నాకు తెలుసు. వాళ్ళ కీ మౌటలునేర్చి చక్కగా తయారుచేసి పంపించిన ధర్మాళ్మ్ళులు యమయెవరోగూడా నాకు తెలు

కీ35

ఈ ఆప్పున్సు బాగా భోంచేయడంగూడా నీకు తెలుసును 1....” చాటు: నుండి ఒకడన్నాడు-

“అంతేగాదు వనూలుచేసుకున్న చందాలు భోంచేయడంకూడా దాగా మహబాగా తెలుసును ౪' - ఇంకొకడు అందుకున్నాడు.

“అదిగో.....అర్హంలే పండా మాట్లాడుతునా ఎరు. ఇషముం' టే నిశ ద్రి౦గా హార్యోండీ. లేకపోతే హోలువిడిచి వెళ్ళిపొండి” _ అమృత రాయ్‌ మరి కాస వీగరగా గదించాడు,

వాటి "టి ౧

“వైళ్ళిపొమ్మనడానికి , యీ హాబేమీ మీ తాత సంపానెం ఫందీ గాదు, మీ ముత్తాత సంపొదించిందీ గాదు ౪” ఆ మూలనుంచి ఒక డన్నాడు..

ఈప్పిద్రి మళ్ళీపోండని అను ఏం చేసానో 1 అంటూ మరొకడు కర్ర యెక్తాడు,

“ఊ6....చూస్తారేమిరా...” అని ఇంకొక డనేసరికి, పదిమందీ పదిక్యర లెత్తారు,

“ఏం... ? కొట్లాడటానికి వచ్చారన్నమాట । అలాగై తే భృదం। ఇక్కడ యిప్పుడు యెలాంటి ఆపద వాటిల్సి నా మీరే బాధ్యు లవుతారు 1” _ అమృతరాయ్‌ వు శ్రేజితంగా అన్నాడు.

“అటో 1... దడిపిస్తునా బవేం? ఉరితీయిసావా యేం లేక పోతే. బంకోలుకు పంపిసావా ?” --- ఒక డన్నాడు యెక్కిరింపుగా £

ఆ పిడివాదాలన్నీ యెందుకయ్యా. ముందు యీ కర వాదా నికి రా ॥ తెలుసాది ఇొఅంటూ దభేల్న లావాటి లాలీ యెత్తి కింద కొటాడు ఒక ర్‌ొష్త్‌,

'వేదికపక్కనే కూర్చున్న కాలేజీ సూడెంట్పు యింక శాంతంగా వృండలేకపోయారు. ఒకతను లేచి _*అవతలికి పోరా గాడె గొ అంటూ ఆ రౌడీని ఒక్క(తోపు తోసేసరికి వాడు అల్వంత దూరం పోయి పడ్డాడు.

ఇక నెముంది గొల్లున గోల బయలుదేరింది. తన్న౦డ్‌- అంపే తన్నండి అంటూ 'కేకలుపుట్టినయ్‌ 1 క్యరలు లేచినయ్‌, కుర్చీలూ,

కకె6

బెంచీలూ పెకి చేళుల్లోకి వచ్చినయ్‌, ఇటు కొరేజీ స్తూడెంటూ్పూ, అటు రౌడీలూ.....సిద్దంగా ఉన్నారు. ఆమ్మతరాయు ఎంత వారించి సప్పటికీ లాభంలేకపోయింది. ఇక అరక్షణంలో రకాలు చిమ్ముతాయి. అలాంటి సంకీర్ణ పరిస్థితిలో _ రిప్వుమంటూ ఒక మహిళ సభా 'వేదికమీదికి వచ్చి “*మహోశయులారా [1 అంటూ అతి విగ్గరగా పంటబోధించింది, అంతా గతుక్కుమని అటు చూశారు. ఆమె నుఖంలో ఏదో వర్చస్సు వుంద్కి ఆమె కంఠంలో ఏనో ఉవ్యెగ్నుతవుంది. ఆ ఏ్మ(గహమే, ఆ సందోధనయే అందర్నీ స్థబ్దుల్ని చేసేంది. అలజడి ఒక్కసారిగా అణగిపవోయి్యి యేనో అనిర్వాచ్య మైన నిస్తబ్దత వచ్చేసింది.

ఆ మహిళ 1పకంపితంగా అన్నది ; “మహాశయులారా | మీ అందరి సమక్షమున మీ యీ సోదరి చిన్నప్రార్థన విన్నవించుకోవలె నని యిలాగ సాహసించి యిక్కడ నిలబడింది. అందుకు క్షమించి, ఎ ఒక్కరుగూడా అల్లరిచేయముండా, అతి నిశ్శబ్దంగా వుండాలని

ఒక సృదుడు (పళ్నించాడు ; “ఎవర మ్మా నువ్వూ ౪ొ అని.

“నేనా ఈ నగర (ప్రముఖుల్లో ఒకరైన లాలా బదరీ(పసామ శారి అమ్మాయిని | మీ కందరకు పు్యతికా సమానమనదాన్ని ః సోదరీ సమాన మైనదాన్ని. అందుచెత, నేను విన్నవించే (ప్రారనను కాన నిశ్శదింగా వినగోరాము----

“ఆస లీ రోజున యీ సభ యెందుకు జరుగుచున్నదడో మీ కందరకూ తెబసును, దిక్కూమొక్కూలేక, అనాధలై పోయి వున్న మన అభాగ్య సోదరీమణులకు ఒక ఆశ్రయం కల్పించుదామనే సంకల్పంతో చందాల విరాళొలూ (ప్రోగుచేద్దామనేగదా ౩ ఆలాగున తల పెట్టడం, (ప్రయత్నించడం యెంత అత్యవసర మోగూడా మీ క౦ందరకూ తెలుసు సననుకుంటాను. నేడు మనదేశంలో ఎంకరెందరో అనాథలు సరైన ఆశ్రయంలేక, నహకారంలేక తల్లడిల్లి పోతున్నారు. అందుకు తోడుగ్మ వాళ్ళ నెత్సిమిద యెొన్నెన్నో అసవాదులు పడు తున్నాయి. వాళ్ళ మానానికి యెన్నెన్నో ఆపదలు గలుగుతున్నాయి.

157

ఇక చేసేదిలేక, తమ ఒక్క పొట్ట హోషించుకోడానికి మార్షం కనిపిం: చక - చెప్పరాని దుర్నుడతలోకి దిగిపోతున్నారు ౨ ఇదంతా నేను కల్పించి చెప్పడంలేదు. 'చతీరో జూ మ్‌ కళ్ళతోనే చూస్తున్నారు. మఠి అలాంటివాళ్ళమీద దయచూపాలంటారా బేదా [౬ వాళ్ళకి యే రోజుకు కావలసిన తిండీ, గుడ్డాయిస్తే తమ సవ్వ్శితమైన సతీ త్వాన్ని* మానాన్ని రక్షించుకోబేరూ ౪ తప్పక రక్షించుకుంటారు, ఏదుంపే, స్తీ తన మాసంకంటపే మరొకదాన్ని దేస్నిగూడా విలువైన

“అలాఎటివాళ్లు మశ సోదరీమణులు కారాః అలాంటివాళ్ళ మీద మనకు జాలీ, కనికరమూ అనేది ఉండనక్యరలేధా? అలాంటి అభాగ్యురాండ్రని కాపాడడానికి పూనుకోవడం ధర్మ విరుద్ధమౌా + చెప్పండి ! ఎన్నడూ కాదు! పైగా, మనమందరమూ సొంఘిక మైన చెడుబుద్దులు లేకుండా. వుండాలం'పే, మన సంఘమూ, మన మతమూ, మున దేశమూ పమ్మితవంత మెనివనీ, ఆదర్శవంత మైనవనీ అనిపించుకోవా లంకే, మొట్టమొదట. మన యీ సోదరీమణుల రక్షణ చూడాలి; వాళ్ళకి తగిన ఆశయాలు కల్పించాలి. అటువంటి మహత్తరమయిన ఆ అభిృవియంతో నే మస. సోదరుడు అమ్మృతడదొబుగారు యీ విధంగా పూనుకున్నారు. ఏ విధంగానైనా సరె. యా పటణంలో వనితా్శానమ6 ఒకటి యేర్బ్వరిచాలని పట్టుబట్టి, అహోర్మాతములూ అందుకోసం పాటుపడుతున్నారు....తన యూవద్వాన్త అందుక్షై ధార పోసి, అదీ చాలక,-- యిక యిసష్పుడు మిమ్మల్ని అర్థి స్తున్నారు. అందు కోసమే యీ సమావేశము జరుగుతున్నది మనే....అటువంటి సమౌ 'వేశాన్ని భగ్నం చేయవచ్చునా ఇప్పుండీ 1 ఇషముం టే యేమెనా సాయం చేయండి; లేదా తప్పుకోండి, అంతేగాని యిలాంటి “కొక్క తనాలూ దౌర్హన్యాలూ చేయవొద్దు =”

మధ్యలో నే ఒక సజ్జనుడు అందుకున్నాడు £ ఆపంయితే యిదే విధంగా మీసోవరుడు కమలదాబుకిగూడా నచ్చచప్పరాదా 1 అని,

138

ఆ. (పశ్నతో పేమ గతుక్క్యూమనిపోయింది. ఏమని జవా దీవ్వాలో వెంటనే తోచక, తటపటాయించింది, అవును మఠ... వుట్టి 'కెక్కలేనమ్మ స్వర్గానికి యెక్కడమా ? తనయింట్లో వాళ్ళకి నచ్చచెస్ప లేక్క పెవాళ్ళకి నచ్చజెప్పడం యేమిటి? వచ్చేసిగును వు లేజంతో అఆతప్పకుని అన్నది :.

“అవును మీరు వేసే (పళ్న సరియెనదే, కాని యిప్యడయిన యిఆగలభా వాళ్ళిచ్చే ఉపదేశాల ఫరితంగా ఏర్పడుకుందని ఒక గంట్మకితంవరకూ నేననుకోదేను ఏ; అన్నగానీయండి, తంగడిగానీయండి భ_ర్తగానీయండి._- ఎవ్వరై నాసరే = ఈక మంచి పుద్దేశంతో జరుగు: చూన్న సమా వేశాన్ని ఆటంకపరచినటయివే, నిజంగా అంతకన్నా సిగ్గుచేటు అయినపని మరొకటి లేమ... "

ఒక లావుపాటి రౌతీ జతలో లాఠీ” కింద ఠసఏమని పారేసి గట్టిగా అన్నాను ; *ఆ దేంది అమ్ముగోరూ, అట్ట'సె ప్పండారు కదుల దాబుగోరు రమ్మంటే వోచల్చివుండాం; అల్లరి "సేయం (డా అంటి "సేశ్తుండాం | అంతేగానీ.... మా కటాుటి పాడుబుద్ధులు లేవుళ్సు.[ొ అమృరాయ్‌ చేసేవి అధర్మప్రచాకంగాదము; ధర్మ(్యసచారడునని తెలుసుకున్నాక, ఉను అన్యాయంగా పిరోధిస్తున్నానని గుర్తించి సిగ్గు పడిహోయామ, అుదుతే వున్న ఏషయాన్ని వున్నట్టు అనేస్తూ, ఆ౮ఖ ఏడి. అపరాధాన్నిగూడా తనమేవ చేనుకోవండ్కా తిన కుప దేశందిసివాళ్ళ మీవ విడిచాడు.

(పేమ ఖే రీజిగ అగంట పైగా పు ర్తజంగా, దుత్యాహా౦గా మౌట్లాత, తన ఏశాల హృూదయంచోవున్న ఆ నిర్మల: నిర్ఫీవ మైన. (పేమను, కరుణను, (పతిభ...-చల్లని పన్నీరులాగ ఏరజిమ్మి, సభిఐల్న్ని మం[త్రముగుక్ని చేసివేసంది.

అసలు అలాంటి ధీషణ పరిస్థితిలో ఆ ఆకస్మికరూపం అలా వేదెకమీవకు రావడమే అందర్నీ గొప్పవి స్మయంతో ముంచివేసిందిం

ఇక ఉపన్యాసంగూడా మరింత స్థబ్ధున్న, వాస్ట్రఎక పివేచ, కుల్నీ జేసింది. పేగ్యా అంత అవే?ం-దౌరనంం చెలరేగినప్పుడు

యు జ ఇ 13 0

ఆమృతరాయ్‌లాంటి. ప్పరుషుణ్ణీి అవమానసరచడం, గాయపరచడం 'తేలికపనిగాన్కీ ఒక స్త్రీ; అందరిలోనూ ఆవూరిలో మోతుదిరి అనిపంచుకుంటోన్న ఆయన కూకుర్ని---విద్యావంతురాల్ని-- అల్లరి షెరచడంమటుకు 'తేలిక్రయైన పనిగాదు,

ఎమిటోగాని అందరూ జ్రానోదయం అయిన జై ఆనందోం. చృప్పిపొందారు. ఇక అది కనిపెట్టి, (పేమ యెవరికి తోచిన భిక్ష వారు పెట్టసలసిందంటూ్హూ తన చెంగు అలా చాచేసరికి, [పేక్షక లోకం హర్షధ్వనులతో కలకలలాడిపోయింది. అక్కడికి లారీ లెత్తుకు పచ్చిన గూండాలే యెక్కువ డబ్బు యిచ్చారు గూండొలంపే ఎవరి +ఓపాణాలైనా తీసేవారుగాదు; ఎవరికోసమైనాసరే తమ ప్రాణాల్ని యిద్నేరకం గూడాను 1 వీళ్ళ పుదార స్వభావం చూచ్చి, పెద్దలకందరకూ పొరుషం వచ్చేసింది, ధొరాళంగొ చందా లిచ్చారు.. కేవలం, ఈఓ తమాషా చూడడానికి వచ్చినవారుగూడా కొంతకొంత యిచ్చారు. అణాల్హూ నోట్లూ, చేతి వుంగరాలూ, బంగారు తావీజూలూ .__ ఒక "బేమిటి? ఎన్నెన్నో మొక్కుబళ్ళు చె్మెంచినట్టుగ చెల్లించారు.

నిజంగా జనసమూహం అనేది ఆలోచనతోగాదు. ఆవే?ంతోనే +పతీరీచేస్తూంటుంది. అటువంటి సమూహంవల్లనే సత్కార్యాలూ: నెరవేరుతూ వుంటాయి; దుమ్కొా-ర్యాలూ సాగుతుంటాయ్‌.,

పది సదిహేనుమంది గూండాలు అంతకీ త్భె ప్తి చెందక, (పేమ దగ్గిరకు వచ్చి కాళ్ళమీదపడి “క్షమించు తల్లి ౯ అని మొక్కు రుని తీర్చంనుంచి తన్మయంగా వెళ్ళిపోయ (పజలాగ జయ్‌జయ్‌భు కొటుతూ. వెళ్ళిపోయారు,

సభ ముగిసింది, అమృతరాయ్‌ (పేమదగ్గిరకు వచ్చి విస్సారి తఈ౦గా అన్నాడు,

“ఇదేమిటి (పేమాః ఇవ్వేళ యిలాంటి అనర్తకమైన పని వేశావు? ఇంటికి వళ్ళు. దాననార్‌ చంపేసాడులే (

కేశ ౦

(పేమ సవ్వుతూ జవాబిచ్చింది । “ఇలాంటి. రొడీలందరికీ నచ్చుజెప్పగలిగినదాన్ని. ఆయనకి వొక్కరికీ నచ్చుజెస్పలేనూ?-” ఆన్చి"క్స్సే (పేమాః నువ్వు యేమైనా నేయగలవు । అలాంటి సర్వశ క్రివంతురాలివని యివ్వేశ్రే ఇప్పుడే తెలుసుకున్నాను. అందుకే, నే చేసిన పొరపాటుకు పళ్చా తాపసముతున్నాను?...”* "ఐనా, (ప్రయోజనం ₹ో [41

న్నే

బ్రో పూర్ణ (ప్రతిరోజుకంటే. చాల పెందలకడ లేచింది ఏమిటోగానిి లేవగానే చప్పున అనుకుంది. సుమిత్ర ర్యాత్రంతా 'మేల్కొనివుందా, ని[దపోయిందా అని ఏమీ యెరగనట్లు వెళ్ళి ఆమె ముఖవై ఖరినిదిట్టి "మేమిచో కని పెట్టాలని కుతూహలపడింది. అందుకే, మెల్లిగ ఆమె గదివై పు సడీచింది,

సుమిత్ర మంచంమీద బోర్లా పడుకుని ముఖం గుమ్మంవైపు వుంచి యెటో చూసో యేమిటో ఆలోచిస్తోన్నది. పూర్ణ కనిపించే సరికీ ముసిముసిగ నివ్యింది. మరి ఆ ముసిముసెసవ్వు యెంయకో తెలియదుగాన్మి పూర్ణమటుకు గతుక్కుమనిపోయింది.

సుమ్మిత ఆవలిస్తూ లేచి విడివడిన శిరోజాల్ని సవరించు కుంటూ _. ోఎ6 చెల్లెమ్మా; ఇప్వేళింత (పొద్దుపే లేదొావ్‌ అని (పశ్నించింది.

ఆ (పశ్న కుశలఫశ్నగానే వుంది. అయినా పూర్త మటుకు ని త్తరపోయింది. ఇదేదో తను అనుకున్న అసలు విషయానికి తొలిపలుకు అని భావించుకుంది. ఇక అట్లా (పొద్దుపే లేచానని వొప్పుకోవడమే ముప్పు అని భయపడి “ఏమంత (పొద్దుటే లేచాను? రోజూ లేచేవే[ో అంటూ ముసిముసిగు. సర్దుబాటు పడీంచిం

“అబ్బే లేదు, పూర్ణాః ఇవ్వేళ మకీ పెందలాడే లేచావు. అవిగో యెరగ లావెక్కిన ఆ కళ్ళే సాక్ష్యం యిస్తున్నాయ్‌. ఏ౧ ర్యాతంతా నిదే పట్టలేదా

క్షేత2

ఇలాగని సుమ్మిత అడగడంతో, పూర్త పట్టుబడిన డొంగలాగ మరీ గజగజలాడిపోయింది. అవును మ9. తను రహస్యంగా కనిపెట్టా లనుకున్న విషయాన్నే ఆమె ఫల్లీగా అడిగేస్తున్నది; అంచేత, ఇక ఆమె కంత జవాబిస్తే అంత పరువు కాపాడుకున్నటు అనుకు, సంబాళింపుగా అన్నది: “అచ్చే లేదక్కా 1 ర్యాతి ఆదేమిటోగానీ యెవ్నడూలేని ని్నిద్రపట్టింది. ఒకంతట మెలకువగూడా రాలేదంచే నమ్ము. అదీగాక, నీకు తెబుసునోో లేదోగాని-బాగా నిద్రపోయినా కశ_రదిడతాయి? ”

“ఓహో..... అలాగా ౭ నావంటి పల్లెటూంిడానికి ఇవన్నీ యేం తెలుసాయి 1 అంటూ ఫకొలున నవ్వింది సుమిత్ర.

ఇక దీంతో మరీ గళుక్కూమనిపోయింది పూర్ణ, కాని, ఆ సమయంలో ఆ బి త్తరపాటుని కసబర్భకుండా కప్పుకోవడం ఎంతైనా అవసరం గనక “అయ్యో ; ఆ హ్యాతం తెలీదా అక్కాయు ౭ అసలు నీకే రా_శంతా న్నిద రాలేదనుకుంటాను 1 అప్పనా ౯ అంటూ తనూ నవ్వింది కిలకలా.

“నా కెందుకు రాదూ ని(ద్ర౭ నావవరైనా కాపల్సివున్నారి గనకనాా ని్నిదరాకఫోవడానికీ । లేకపోతే నేనెవరతచై నా కాపల్పి వున్నానా |! ఏదీ లేమ; అసలు... అగ్నిసొక్షిగా కటుకున్న ఆ మగ మహారాజు పళ్చాత్రాపపడి నొ దగ్గిరకు వచ్చినా నాకు వొరిగేడి ఏమీ లేమ, పగా మరింత తపనగూడా పుట్టుకొస్తుంది ఇంతకీ నేము చచ్చేవరకూ యిలాగే వుండాలని రాసివుంచాడు ఆ (దహ్మదేవుదు ( విస్తుగా అన్నదీ సుమి_త..

“అబ్బ న ఇన్ని అససోపాలన్నీ యెందుకు అక్కాలు;। ఒక్కసారి అట్లా వళ్ళి ఆయన్ని సలకరించరాదూ 1

“ఏమిటీ... నేను వెళ్ళి పలకరించడమా ?..... ఈ పలకరింపులూ యీ తియ్యారింపులూ నా చేతరావు. ఈ _బరుకు యిలా బుగ్గయి పోనీయ్‌గానీ, నేనలాగచేయను. అదీగాక అసలు అలాంటి మొండి ఘటాన్ని తియ్యారించినా యేమి (పయోజసం చెప్పూ? ఇంక ఆ మొరటుతనందగ్గిర నా సహనం పనికిరాదు. అబ్బ ? ఎందుకో

కేశ 3:

చెప్పలేను ఆ దౌర్దన్యం ।; పోనీ నావే మైనా పెట్టి పోషసున్నారు గనుకనా ౩? అదీ లేమ. పుట్రింటివగ్గడ్నుంచి నకనెలదూ మనియాగ్టర్లు వస్తున్నాయి. చక్కగా యిస్తానుసొరంగా ఖర్చు పట్టుకుని తింటున్నాను, కక్ష యెటొచ్చీ వీళ్ళయింట్లో పడిగాప్పలు పడి పుంటున్నాను, అంతేనా? "అబ్బి । అయినా మగహెడికి ఆడదానిమీద యింత అధార్టీ యెందుకో. అర్జంకావడం లేము పూకా 1”

“ఇదేమిటి అక్కాయ్‌ యివ్వేశేదో (కొత్తగా అడుగుతున్నావు? “ముదట్లుంచి పస్పరుషుడు వ్రీని ర8కసూవసునా*డు. అటా౨టప్తుుడు అధాక్టీ హపకేయేంల క నని. అట్లాంటప్పు

_ “*రక్షస్తున్నాడూ అంటే యెందుకు ? ఆడదానిమీవ వుండే చయక్షొద్దీనా ౩ కాదు, తన సొంత పుసయోగంకోసం. తన స్వార్థం కోపం ; తన ఆ స్పిపాస్తులన్నీ అనుభవించడానికి సంతానం అక్కర లేకపోతే ఏ మగవాడువూడా (ఫ్ర త్యేకంగా ఒక ఆడదాని వూను యెత్తడుు అచ్చేసి పిడిచేసిన ఆంటోతులాగ యధేచ్చగా తిరుగుతాడు ; తెలుసా 1

“మరి. అట్లాగయితే నమగవాళ్ళమీదే అధార్రీ చెలాయించే ఆడ వాళ్లుకూడా పున్నారే 7 అందు కేమంటావు?ొ

“అ౬ వాళ్ళివరో పనికీమాలినవాళ్ళయి వుంటారు ౯

“వనికిమాలిన వాశ్ళెందుకయిండీ * బుగా పనికివచ్చే వాళ్ళే, చూ మేనమామ భార్య ఒకామె వుండేది. నిజంగా ఆవిడగారి అనుజ్ఞ లేనిదే మా మామయ్య ఏ పనీ చేసపేవాడుగాడు. అనలు గడపదాటి 'ఒక్కం అడుగుకూడా వేసేవాడు గాదంపే నమ్ము. ఓ సారి కోర్తుసమన్లు వచ్చాయి. అప్పుడుకూడా. ఆఏడ పర్మిషన్‌ తీనుకోం దే వెళ్ళలేదు.”

“అయితే మీ మామయ భారఃణ నాగా వున? వాళ)విడ గోట్‌ గ్ర కార్య ఎవాళ్ళవిడ్డ

“ఉన్న వాళ్ళ బిర్డాగాదు. వల్ల కొడూగాదు ॥& మొదటి పెళ్లాం చచ్చిపో తే ఈఏడగారిని కొనుక్కొని తెచ్చుకున్నాడు మా మామయ్య $”

ఆ మాటకి ఆశృర్యపోయింది సుమిత్ర,

|!

“*పిమీటీ, కొనుక్కూతెచ్చుకున్నాడా మీ మామయ్య ॥[ చాళ విడ్డూరంగా వున్నదే 1 ఎక్కడయినా ఆడవాళ్ళని కొనుక్కొని తెచ్చు కుంటారొ +

*ర్ట__ఎవుహారొజులాగ | మగవాళ్ళ ని కొనుక్కొని తెచ్చుకున్నట్టు గా నే ఆడవాళ్లనీకూడా కొనుక్కొని తెచ్చుకొనే ఆచారం వుంది గదూ ? పిల్లవాడి తంగడి సంతలో బేరం పెట్టినటు అమ్మి పిల్లవాడికి పెళ్ళి చేస్తున్నాడు. పిల్ల తం్యడి ఏ కొంత డబ్బుకో కక్కుర్తిపడ్కితన పిల్లని ఎల్లాంటీ మగవానికయినా క్రైసి భారం వదిలించుకుంటున్నాడు. ఇవన్నీ కొనుక్కోవడాలూ, అమ్ముకోవడాలూ కొకపోతే మరేమిటీ పిల్ల వాడి తరపువాళ్ల అమ్ముకోవడం అంత పెన్ద విషయం గాదు. కాని పిల్ల తరపువాళ్లు అమ్ముకోవడం వుంది చూడూ, నిజంగా ఘోరమైన పషయం[ో

“అలాగ్గాదు. ఆడపిల్ల తరపువాళ్లుకూడా. దాగా డబ్బు గుంజుకుని పిల్లనిచ్చే రివాజువస్తే బాగుండును. అప్పెటికిగాని బాగా బుద్ధిరాదు యీ మగజాతికి, నా కీ సంగతేగనక్ర తెలిసివుంటేనా, యిలా కానిచ్చేదాన్నే గాదు ? అయినా అదేమిటోనమ్మా [ ఆడవల్త పెళ్ళి అంటేనే తల్లీదం 1డులు యెంతెంతో ఆపసోపాలు పడిపోళారు గ”

“అవునుచురి, పవడరూ 1 ఎదిగినపిల్ల యింట్లోవుం కే. యిరుగు పెదగు లోకం వూరుకుంటుందా అనరానివన్నీ అనసదూ ఇ”

“మరి ఇంగ్లీ షువాళ్ళల్లో చాలమంది ఆడవాళ్ళు పెళ్ళిళ్లు చేసుకో కుండానే వుండిపోతున్నారుగదా,. వాళ్ళనింకా ఇలాగే అంటున్నారా 7 వాళ్ళ౦తా సిజంగా (భష్యులె పోతునా షైలొ క

సుమిత్ర అడిగే. తేంకటప్రైళ్నకి పూర్ణ నవ్వుకుంది. సంభాషణ: వచ్చిన సమస్య చాల సామరస్యంగా వుండటంచెత్మ మరింత చక్కగా నచ ఎజెవ్వాలనుకుని అంది;

“ఒరక్ర దేశ౧వారు, ఒక జాతివారు అలవర్చుకున్న అలనాట్లూ, మనస్సుల్లో పెంచుకున్న భావాలూ; మరొక డేశంవారిక్కీ జాతివారికీ హితవైన వపుతాయని యొట్లా చెప్పగలం ౩ ఏది యెట్లాగయినా మా దేశంలోమటుకు స్త్రీ పరిస్టితి చాల నిస్సహాయమైనదేనని ఒప్పుకోక

కేజీర్‌.

-తప్పదుగదా. ఇక అట్లాంబప్పుడు ఆమెకు సంరక్షకుడ్తూ నహాయ కుడూ. అనేవాడు లేకపోతే యెట్లా? ఆమె పోషణ ఎట్లా? మగవాడే ఆ భారం అంతా వహించే నాధుడు అయ్యాడు గనక యిక ఆయన అధార్తీ (పకారమే సడచుకోవిలి.”

“మహా దాగా చెబుతున్నాపు ౪ ఆడది అంళే అబల, సంపాదిం చుకొోలేదు, అందుకే యీ ఖర్మ అంటావా ? వి--? తన ఒక్క పొట్ట కోసం యెక్కడా ఏమీ సంపాదించుకోలేదూ ఇ

“సంపాదించుకోవడం, పోషించుకోవడం విషయంగా. దీక్యడ, రక0చే విషయం ఆళోచించాలి. అంజే స్తీని రక్షించేది ఎవరూ అం ఖో

"త్తని రక్షించడం ఏమిటి ? ఎల్లప్పుడూ సురక్షితంగాను వుండడం యెట్లా అని అడుగువన్నాను.”

“అదా ? స్త్రీలందరూ కోలసి మెలసి వుంపేసరి, ఎలాంటి దుర్మ్కా ర్లులూ ఏమి చయలేరు తెబసా ౪ పతీ స్రీకూడా తన దగ్గర మౌంచి చురకత్తి ఒకటి ఎప్పుడూ పెట్టుకుని వుండాలి. ఏ దుష్షుడెనా యేమైనా అంజపే వెంటనే పొడిచి పారేయాలి. ఆంతే £ అట్లాంటివి పదిసార్లు జరిగినాయం"టెసరి. స్త్రీజాతిపై అలా కన్నుకూడా యెవడూ వేయడు.”

సుమ్మిత ధిరవాక్యా లకి పూర్త కేడో చప్పున జ్ఞాపకం వచ్చ, ఆమె .ముఖ౦క్షూడా థీరమయింది, ఏదో గాంభీర్యం అలుముకుపోయింది.

• అవును అక్కాయ్‌ ; సమయంవస్తే అదీ జరిగి తీరవలసిందే. కొని, [పస్తుతకొలంలో మటుకు స్త్రీ మగవానిమీవ ఆధారపడి వుండి గనుక అతడే రక్షకుడు, ఆతడే అధికారి లో

“అందుకే నే నంటున్నాను, మగవాళ్ళ యిళా భావించుకుని, (బతిమాలుకుని నెత్తిమిదకు యెక్కించుకోబపే వాళ్ళు రక్షకులేగాదు, భక్ష కులూ అయిపోయారని £

ఆ మాటకి పూర్త ఫకాలున నవ్వి అన్నది; “*ల్ప్రద్రుక్తే నేనే మంటున్నానంటే,యీధరవాక్యాలన్నీ మగవాళ్లు అలిగివున్నంత సే పేనవిః ఒక్క-సారి నవ్వుతోవచ్చి బిట్లుగా కౌగరించుకున్నారం టే చాలు, కాళ్ళ మీదీ పడిపోతాం । కదూఇ₹లి,

146

“ఎవరు? నేనుమటుకు అలాగ పడను అసలు. ఒకరొకరి చుననులే తూర్పు పడమరలకి తిరిగిపోయి. వున్నప్పుడు యిక ఎన్నటి తైనా కలుసుకుంటాయని ఆశయ లేనప్పుడు. మళ్ళీ కౌగలించుకోడా లేమిటి? కాళ్ళమిద పడడాలేమిటి? ఇదంతా కలలోవార్త పూర్ణాః ఇదిగో యివేళ్గ చూడు, నేను గంగానదికి వెళ్ళి స్నానంచేసి రావాల్సినరోజూ వెళ్ళక ఎఒళ్ళక వెళ్ళానన్నరోజునే బగ్గీవుండదు. ఇది మామూలే! ఇక బాడుగ బగ్గీలోయెక్కి. వెళ్ళడం నాకు అంతకన్నా మామూలే। కనీసం నాలుగు రూపాయలైనా ఖర్సు అవుతాయి. ఇందుకోసం నేను ఖర్ఫు జేయక్ష తప్పదు దాని మీవట ఆయన అనవసరంగా యీ రోజు అంతా గింజుకోవడమూ తప్పదు. ఇంక ఆపైన రాద్ధాంతమూ వుండనే

ఇంతలోనే నొకరువచ్చి, “అమ్మగారూ, అయ్యగారు స్‌మ్కు లాల్చీ అడిగి తీసుకురమ్మన్నారండి” అని అడిగాడు,

ఆ ఏక్కడ పెటారో ఆయన్నే వచ్చి పట్టుకు వెళ్ళమను, బయట నుంచి దానిక్కీ సీనికీ నవాబుహుకుంలు జారీచే సేం అందివ్వడావిక్‌ ఇక్క డవ్వరూ గులాములు లేఐనిచెప్పుో

“తీసియిచ్చేయండి అమ్మా। లేశపోతే మా చరమం వొలిచేసా రాయనః” మళ్ళీ అడిగాడు నౌకరు,

“*పోరా....గొడిదే 1 నుదూ వ ఆయనకి సరై నవాడివ దోచే కావు |” అంటూ కసిరింది సుమ్మిత్ర.

ఇక గప్‌చుప్‌గా వెళిషోయాడు నౌకరు.

ఇదంతా చూచి పూర్త అన్నది ; *అబ్బః నువ్వు మరీ9 సుమి(త్రాః ఆనవసరంగా కయ్యం పెంచుకుంటానసంటావు. ఆ బీగంచేతులు ఇట్లాతే, నేనై నొ తీసియిసాను. ఆయనగారి కోపం నువ్వు ఎరుగుదువుగద్యా మరి యెంవపకు మళ్ళి ఇట్లాంటి "పేచీ ?”

“ఆయన్నీ ఎరుగుదును ఆయన కొపాన్నీ ఎరుగుదును. ఏమైతే నేమి నాశేం భయం? ఆ కావలసీం చేదో అంత అవసరం అయితే, వచి లి తీసుకు వెళ్ళమను. అంతేగాని, (పతిదీ అందివ్వడానిక్‌ యిక్కడ దాసిలు బేరు 1”

శ /

మళ్ళీ నొక రువచ్చి భయపడుతూ. పిలిచాడు “ అమ్మగారూ "1 అని.

“ఎ6...రా ౯ గదమాయింపుగా పలికింది సుమి(త.

“ఆ లాల్ఫీ అంటండి ...నిలువుటద్దాల వీరువాటో వుందంట.,.... తీసి తొరగా యయ్యమన్నారండి.”

శర్మ ద్ర మళ్ళీ అదేకూత కూసా వేమిరా గొడిదా? వచ్చి తీసుకు వెళ్ళమని చెప్పలేకపోయావా?”.... మళ్ళీ గసిరింది.

“అదంతా నేను చెప్పలేను అమ్మగోరూః అట్టా సెప్పితే నా యీపు చితగ్గొట్రేసారు 8”

సరేల్మే నువ్వు యిక్కడ్నుంచి ముందు నడు. లేకపోతే నేనే

ఆమ్సిర్రు సిదగ్గొప్టేసినా, సంపేసినా పర్వాలేదుగానీ, అయ్యగోరు కొట్టితే మటుకు... అమ్మో 1 ఈపు కడుపులోకి యెల్లి పోతాది”

అతడి మాటలికి సుమి_త ఫకాలున సవ్వింది. *మరి....యింటి దగ్గిర పెళాన్ని నువ్వూ కొట్తావుగదూ ? అందుకే అనుభవించు 1

“అయ్యొ తల్లీ, మాయింటిదాని సంగతి అడుగుకుండారా ? ఏదైనా యెదురుగోలు స్పెపానంపే సీపురుకట్ట తీసాది. మా బాబుగోరు దగ్గరకంటే బయం జా్టీ [౯

| “లయితే, సీ బతుకే తాప్పలుబకుకు అన్నమాట । మరి....పో,

ఇక్కడున్నంచి | ఆయన్నే వచ్చి ఆ సిల్క్యులాల్సీ యేదో తీసుకు వెళ్ళ మస్‌ చెప్పు క్‌

“అట్టాగే సెప్పుతాను తల్లీ; ఏం "సేయను 1 అదేందో యిమ్యే€ లేసినయేల మా శనిగా వుంది? ఆంటూ నొకరు వెళ్ళిపోయాడు.

పూర్త ఇదంతా ఇల్లా చూసో వుండిపోయిందీ. “ఇదేమిటి సుమి(తా । నువ్వు నవ్వుతూనే మంటబెటుతున్నావు ఇవ్వేళ ౪? నాకు భయ 'మేస్తున్నదమ్మా, నే పోతాను 1”

సుమి[త ఆమె కొంగుపటుకొనిృోోభయం వఏందుకూ వుండు.... తమాషా చూద్దువుగాని” అంది, న

శీత 8

“కోపం వస్తే మనుషులు అన్నీ మరచిపోతారు అక్కా ॥ ఏదో చురుక్కుమనేటట్లు అంటారు.

“చురుక్కుమనేమాట అంటే, చురుక్కు చురుక్కుమనే మాటలు పది ఇపత లవాళ్ళూ అంటారు.”

“మరి.... చెయ్యి చేసుక ౦"టే +?”

“*ఆ( చెయ్యి చేసుకుంటారే ఎలాగ చేసుకుంటారో అదీ చూసాను. అదేగనుక జరిగితే ఇక చూడు--ఆయన మొఖం చూస్తే

అంతలోనే కమలవాబు చడావుల చప్పుడు వినిపించేసరికి పూర్ణ గజగజలాడిపోయింది. సుమ్మితగూడా వొక్కసారిగ పిర్హిపిల్ల అయి పోయిండిగానీ, మరుక్షణమీ సందాళించుకుని రీమాగా నిలబడింది.

కమలదాది అక్క్యంండ్డుంచి అనుకుంటూనే వచ్చాడు.

“ఒక్కసారి చెప్పుడే మనుష్యులకు బుద్దులుండాలి ॥ పం కిల కిలా కబుర్తాడుకోడానికి తీరకవుందిగాని, కాస్త సిల్కులాల్చీ అందివ్వటానికి రీరికలేకపోయిందా ౩ ఏల....దర్జా ? మీ జాబుతో చెప్పుకొని యే కోటీళ్వ రణోన్ను సెళ్ళాడవలసింది. అప్పుకు మరీ తెరిసేదిగా దర్గా 1”

“*అదిగో....మా బాబుల్నీ, కాతల్నీమటుక ఇక్కడికి రాసీయః తండి. ముందే చఉప్పుళున్నాను । ఆ మంచంమీద తాళంచెవులున్నాయి, అదిగో ఆ బీరువాలో లాల్చీ వుంటుంది. వెతుక్కురీసుకొని సలక్షణ౦గా బయటికి వెళ్ళండి. మాటిమాటికీ అదీ ఇదీ. అందివ్వడానికి మీ దాసీగ త్తె యెవర్తీ ఇక్కాడలేదము. మీ సంపాదనతో పోషించేనాడు హుకూం. చెలా యిద్దురుగాని లెండి. ఇంటిపేరు కసూరివారు. ఇల్లంతా గవ్నిలం ర్‌ం పే నని..మాట్తా మా వాబుకీ అప్పట్లో తెరంయమన 1”

“ఓహో ..., తెంపమంతురాలిపవి. నువ్వు ఇప్పటికి తెలుసుకున్న ద్రైన్నావు.”

జాస్సిశ ప్రీ ల్రెడ్రి ఇంతకీ మీవిప్పుడు కయ్యా నిక పచ్చారా[॥ లేక

“ర్రయ్యానికే వచ్చాను.”

10 కేం

• అయితే చక్కని వియ్యం పొందుతారు,”

“షంతకీ నా లాల్చీ తీ యిసానంటావొ, లేదా? ముందు

ప్రద్రో మంచిగా అడిగితే. తీసి యిస్తానుగొని యిలా ధాషీ కంగా అడిగితే తల్లో జేవికూడా తీస్‌ యిన క్షదు-” ౯

“నీ దగ్గర నా మంచి యేమిటీ ? ధాషికంగానే అడుగుతాను.”

"అయితే... మీరే వెళ్ళి శెచ్చుకోవలసిపుంటుంది.”

“*కశయహం( పనికిరాదు, నువే ఇచ్చితీరాలి 7 మరింత ధాష్టిక ౦గా కవములదాబు అడిగాడు,

“డ్షశ6....హుం6 నేను తీయనంటీ తియను” సుమిత్ర అందుకు యేమాతం తీసిపోని ధాటీగానే జవాబిచ్చింది.

“*వ్నర్రి_ఇక వాటదక్యాదు సుమి(శ్రాః ఇదే ఆఖరిసారిగ అడుగు తున్నాను."

పోమాట దక్కథానీయ్‌, దక్కకపోనీయ్‌ 1, ఇక అంతే; నేనూ యిదే ఆఖరిసారిగా చెపుతున్నాను.

కమల[పసొదు ఒక్కసారి గృురుగ చూశాడు.

“*బతేసరే, ఇకనువ్వు ఇక్కడ వుండనవసరంలేదు. నీ యింటికి వెళ్ళిపో 1 పారంపర్యంగావున్న మగ దబాయింపును (పదర్శించాడు,

“బ్మదే నా ఇల్లు; నా హక్కు, ఇది పిడిచి నే నెక్కడికి పోతాను?”

"అక్కడ లక్షాధికారి ఐన మీ దొబు యిల్లు వుఎదిగదూ ని”

“ఆ6 మా బాబుయిల్లు ఒకస్పుడు నొ ఇల్లుగా నీ ఇప్పుడు ఈ సను యంలో మటుకు ఇదేనా యిల్లు; నా స్వంతయిల్లు । మీరు దబాయించి. నంతమా(శ్రాన నె త్తిమిద చెంగువేసుకుని పోతాననుకున్నారు గాటోలు 1 ఆఖరికి కోర్డులో దావావేసిఐనా, నెలకు ఐదేసి వదలకు తక్కువ లేకుండా మనోవర్తి లాకో్య(యగలను; తెలుసాండీ ౪ నేనేమీ కాలిచెప్పును గాదు, కొ త్తగావుంటే తొడుక్కోడానికీఎకాస్త _ చింకిపోతే. విపి ఎపారే యడానిరీనిోో

ఇంత యిల్లాగ మరీ సూటీపోటీగా మాటలంటుందని క్రమలబొబు ఎన్నడూ అనుకోలేదు, ఇలాంటి వాతావరణం ఏర్చడినప్పుడు యెలాంటి.

కేర్‌ 0

వాడియైనవాణాలు (సమయోగించాలో కమలఐబొబుకు తెకుసు. అన్నీ (ప్రయో గించాడుగూడా। కొని. శ్యతువు “$రణు" అనలేమ. అన్నింటికంటే పెద్ద _పయోగమైన యింటిళోనుంచి వెళ్గిపొమ్మనే బెవరింపుగూడా _- ఆమెమీవ పసిచేయలేకపోయింది. పైగా పూర్తవంటి ఉత్తమ స్తీ యెదుట తనకు తీరని అవమానం అయింది. అయనా ఏంచేస్తాడు ఖి పురుషుడికి తను కట్టుకున్న త్తి మీవ వాన్తఏకంగా యెంత యమెొళాంటి హక్కు పుందడో యీనాటికి కమలదాబు బహుచక్క_గా తెలుసుకున్నాడు.

ఇక ఆమెను కొట్రలేడు; యింట్లోనుంచి వెళ్లీ గొబ్దనూలేడు. కొక పోతే ఒక్కటి । ఇకముఖం చూడకుండా కొంతకాలం ఎ అదీ కొంత కౌలమే ;- వుండగలడు. అంతే, అయినా యిలాంటి వాటికి సుమిత్ర మారేరకంగాదు. అందుదేత, వివక్నుడెపోయ్యి విస్తుబాటు చెందిపోయి _ కాస్త తగ్గస్రాయిలోనిక్తి దీగిరావలసి వచ్చింది. పాపం నిస్పహాయునికి యింతకన్న్నా మరే అస్త్రం పుంది ?

“ఇందాకట్నుంచి నువ్వు చూస్తూ నే వున్నాపుగదూపూర్ణా ? నే సఎంశ మంచిగా నచ్చుచెప్పుతున్నానో న్‌ చెలికి త్రె అంత మీన "కక్క తున్నది 1” పూర్ణనుద్ధశించి అన్నాడు కమల(ప్రసాదు.

“అన్నీ తెలనసమీకే నచ్చుచెప్పలేకపోతే, ఇక నేనేమి అనగలను వాదుగారూ[” అనేస ఇక తన 'కెందుకన్నట్టుగా వూరుకుండి పూర్త,

• అదిగో ....ముఖంచూచి ముఖంమాటలు ఆడకు, పూర్ణా ఏ, ఆయనే మహా అన్నీ తెలిసినవారా ॥ నేనుకౌకపోయానా? నాలాంటి వర్టి అమాయకురాల్ని కూడా తన చెప్పుచేతల్లో వుంచుకోలేకపోయిన మనిష వొక తెలివైన మనిషేనా? ఇంతకీ ఆయన బెదిరింపులికి నేనెందుకు లొంగుతూ వుండాలి ఆంటాను 1”

సుమత ఆకోశం అదుప్పుటో వుంచుకోలే నట్లుగా బాధపడింది,

*దిగో ,...యిక నోరుమూసావా? లేదా ? లేకపోతే నీ బతు కంతా యేషుపు అవుతుంది. ఇదే చెప్తున్నాను మళ్ళీ మరింతగా బెడి రింపు అస్త్రం 1షపయోగించాడు,

“నాదెస్నటికిగాదు. అయితే మీదే అవుకుందేమో అలాగ ఫొ

కేర్‌ 1

“*నాకే( ఇ మహారాజాలా | తలిస్తే ఒకటిగాదు, నూరు పెళ్ళిళ్ళు చేసుకోగలను. తెలుసాఖో

ఈ మహాయుధ [1పయోగంతోమటుకు సుమి [త కిమిన్నాస్తి అయి పోయింది, ఏమని జవాబివ్వాలో ఆమెకు తోచక ఏమిటో వోణుకు పుట్టింది. “మీరు నూరు పెళ్ళిళ్ళు చేసుకొం'పే నేను వెయ్యి పెళ్ళిళ్లు చేకునితీరతాను" అని జవాబుగా ఆయుధం (పయోగించగల సొహనం ఆమె కెక్టడిది ౪ అయినా వూరుకోబేదు- కాస్త సందాళించుకుని మరొక చిన్నఅసాన్ని = కాని చాల చురుకైన అస్త్రాన్ని పిసిరింది,

“ఒక్కందాన్ని కట్టుకుని నిర్వాకపరచలేని మగాడు సూరుమందిని యెలా నిర్వాకపరుసాడు? ఏమైనా వ్యొపారం. సాగిస్తేమటుకు సరేసరి

క్రమల[పసాదు యీ దెబ్బకు తాళలేకపోయాడు. మాటకు మాట సూటిగా విసరడంలో మొనగాడ ని తనకున్న ఆ (పతిష్ష అంతా తన భార్య మాటకొరితనంముందు యెందుకూ పనికిరాకుండా పఠరాస్తం అయిపోయింది... గి(రునతిరిగే ఆ ఎ్వరిని కళ్ళతో అలా వొక్కసార తల పంకింపుగ సుమ్మిత వేపు చూచి, విస్తుపాటుగా అపజయంలో ఉధృతంగా పెకువికే నిరాశ యొక్క నిశిత తేజంగా--- మళ్ళీ ఒకసారి చూచి, గిరుక్కుని తిరిగి

మరి రెండుక్షణాలపరికూ సుమిత్ర ,పూర్ణా ఇద్దరూకూడా స్త బింగా వుండిపోయారు. ఐతే ఇద్దరూకూడా తమతమ రోరణీలో యీ ఖీషణ సంగామం గురించి ఆలోకనం చేసుకోలేకపోలేదు. తను అనుకున్నట్టు తనకే విజయం గలిగిందని సుమిత యేదో విజయోత్సాహ మందహాసం కనబరిచింది. తను అనుఃన్నక్షే ఇదంతా సుమిత్రమూలానే మరింత అఘాయిత్యానికి దారిరీస్తున్నదని. పూర్ణ యేదో భావిప్రమౌాదభీతిని వెరి బుచ్చింది,

సుమ్మత్ర తన ఆలోకనాన్ని సమర్థించుకున్నట్టుగ అంది; “ఏమిటో మహాపొరుషం వచ్చినట్లు తలపంకించి వెళ్ళారు. మళ్ళీ చేసేదేమీలేదు. ఇంక చూడు పూర్ణా, సరైన్యతోవకి వస్తార్‌ లేదో ।! ఇలాంటి వాళ్ళకి ఇదేమందు. నువ్వు వున్నాపని వూరుకున్నానుగాని లేకపోతీ ఇంకొ యేడిపించేదాన్ని ఖో

52

“ఇంతవరకూ. యేడిపించింది చాల్లెన్తూ ఇంకో మగవాదై తేనా

“ఏమిచేస్తాడు ణి ఎంతచేసే అంతా మళీ తీసుకుంటాడు. అ.తేనా ? కని పెంచి పెద్దదాన్నిచేసన తండికే నేను జడవడంలేమ. ఇక ఇలాంటివాళ్ళకొ జి నూరు పెళ్ళిళ్ళు చేసుకుంటారట | ఛా. అలా అన డానికి సిగ్గూ లజ్జా లేనివాళ్ళుకూడా మనుషుల్లో లెక్సేనా, చెప్పుదూ ?”

“*అవంతా యేమోగాని, ఇవ్వేళమటుకు నీనోరు చాల దూరం: వెళ్ళింది [1 = ఆఖరికి అనకుండా వుండలేవపోయింది పూర్త,

“అవును, వుండేల్‌ దెబ్బసంగతి వుడతపిల్ల ౩3౦ తెలుసు ౪

“అమ్మొ, నామీద యె౦ందుకమ్మా అంత కోపం ఖో

= బప్పునుమరి అపరాధం అంతా నా నె త్తినేవున్నటు మౌట్లాతు ఈున్నావుగచూ, అందుకు అంటున్నాను ఆడదే యేమ చేతగానివ్‌ గనక, ఇందరూ దానిమీదే అపరాధం. మోపుతారు. మగవాణ్తీ కౌస్త మందలించే దాశ్లే వుండరు, ఇంత సేపూ వింటూ భామలాగ నిలుచున్నా వేగాని, అప్ప దాబూ |, ఇలాంటి మాటలు అనడం మీకు ధర్మమా ౪” అని అడగలేక పోయావు. అవును ఆయన నన్ను తిట్రుతూవుంటే సీ కెంతో ఖుషీగా వున్నదికదూ ;”

ఆఖరి మాటలు పూరకు ములుకుల్లాగ గుచ్చుకున్నాయ్‌, సుమి[త్ర అంపే ఎంతో మంచిమనసుగలదనీ, తను అ౨టే పేమ సానుభూతి చూపుతున్నదన్కీ ఇంతవరకూ అనుకుంటూ వచ్చింది. ఆకవోజు కమల నాబు చీరలు తెచ్చినవాడు, ఏదో అనుమానం కలిగి నప్పటికీ, ఆ చీకలు తిరస్కరించి సుమిత్ర తరపునే తన అనుహలత చూపడంవల్ల గండం యేమీ లేకపోయింది. కాని ఇవే్యళ కథ అడ్డం తిరిగింది. సుమిత్ర యెత్తి చొడుపులు సూది. చుకకిల్లాగ పనిచేసేయ్‌. అంతలోనే పూర్ణకు ర్యాత్రి సంగతి స్పురణకు వచ్చి, ఖరగ్టండాలక్క అది తెలిసిపోయిఎదేమోనని ఖయపడ్తి సందాళించుకుని అన్నది “ఎందుకు సుమ్మిిత్రా అనవసరంగా సన్నె త్తిపొడునావు. సీ మనసులో యేముందో దాపరికం లేకుండా చప్పేయి. నేనిక్కడ వుండడం ఇష్టంలేక పోతే చెప్పు ఈ క్షణంలోనే వెళ్ళిపోతాను. లోకంలో యెంతముడదో అభాగ్యురాం।డ్రు లేరూ ? వొళ్ళ

శేక3

లాగే నా బతుకూ తెల్లవారిపోతుంది. అంత గాకగోవే గంగమ్మతన్లి వుండ నేవందిలో

పూర్ణ మాటలు సుమ్మిత్రకి కాస్త జాలిపుట్టించాయి. ఇక మరీ మాట లని ఆ అభాగ్యురాలి మనస్సు నొప్పించకూడదనుకుంవ. అయినా, అప్పుడే ఆ బెట్టుసరి విడవకుండా ముక్కూ, మొఖమూ తిప్పుకుంటూ ఆంది ;

“నువ్వు ఇక్కడుంటే నాకేం కషం, నష్టం పూర్ణమ్మ చెల్లీ నా ఇల్లా, వాకిలా ఇదీ ? పెగా, నే నిక్కడ వుండడమే యెవ్వరికీ గిట్టకుండా. వుంది. అందుకు నేనే యే గొయ్యో నుయ్యో చూచుకుంటే మంచిది. అందరికీ అతి (పళాంతంగా వుంటుంది”

పూర్త ఆ మాటల్ని వినిపించుకోనేలేదు. తనకు తానే నిందించు కుంటూ అన్నది ; *ఏమిటో జరిగిన [గహపాటుచాలక ఆ చిన్ని మట్టి ఇల్లుకూడా వొదులుకొని యీ (ప్రాసాదానికి వచ్చాము ఇంతకూ మరేమీ లేము. ఆ కమలవాబుగారి మాటల్లోపడి---ఇట్లా. నా కాళ్ళని నేనే నరుక్కు న్నాను ల

“అయినా ఇప్పుడు నీ శకేమివచ్చింది ౩? ఆయన నిన్నేమీ అన లేమగా ౪

“అయ్యొ, ఇంకా మఖంమీద అనవలెనా *? .... అయినా నా 'కెందుకిమ్మా.... నే పోతాను 1 అంటూ వెళ్ళబోయింది.

“* ఎక్కడికీ ౯ కొంచెంసేపు ఇలా కూర్నో $” చారించిండి

“వొద్దు సుమ్మితమ్మ తల్లీ, సన్ను మరీ ఏడిపించకు 1 అంటూ

పూర్త తిన గదిలోకి వెళ్ళిపోయింది,

_ సుమ్మిత మటుకు ఇంకో యేదో విజయోత్సాహంలోనే వుంది, హార్మోనియం తీసి “*స్వార్థజాతికి సహనమె లేదా ఇ అంటూ రాగం రీ లిపింది,

అది రాగమో వీతరాగమోగాని, పూర్ణకుమటుకు పాము కౌటులాగ

పనసిబేసింది ఇక యీ యింట్లో పుండకూడదనుకునే ఆఖరి న్‌ర్టయం

మరింత బలీయమెైపోయింది. కమల 1పసాొదు దగ్గరికి వెళ్ళ “ఇక కీర్‌ డ్తీ

వెళ్ళిపోతున్నాను దాబూూ శెలవిప్పించండి” అని రెండే. రెండు ముక్కలు ఆఖరిసారిగ చెప్పేయాలనుకుంది. ఆయనకు తస్ప మరించవ రీక్షి చెప్పుకుంది ? బదరీ [పసామకు చెప్పితే యేమీ తెలియక అందూ న్నదని నవ్వేసి పూరుకుంటారు. దేవకికి చెప్పితే తన కోడరికి మల్లేనే బెవరిసోన్నదే. అని విడ్తూరపడుతుంది. అదీగాక, అనలు యీ యింటీ లోకి తనను తీసుకువచ్చింది కమలబాదే గదూ ? అందుచేశనైనా అయ నమ. చెప్పేసి వెళ్ళిపోవాలి. ఐతే, ఆయన్ని కలుసుకోవడం యెప్పుడూ ఇ ఆర్వాతి ఆయన గడికి వెళ్ళడము పెద్ద అపరాధం అయింది. మళ్ళీ అక్క_ దడీరౌ ? వద్దనుకుంది కొని వేదే గత్యంతరం బచేకపోయింది. ఈ ఆఖరి నాతి వెళ్ళక తప్పదు. అయినా గదిలోకి పోవలసిన అవసరం యేకముంచి & ఇవతల గుమ్మం దగ్గర నిలబడి *ోషక శెలవిప్టించండి దాదుగారూ, వెళ్ళిపోతున్నాను” అఎ అడుగుడా మనుకుంది. మరెక్కడా ఆశ్రయం దొరక్కపోతే, అమృతదాబుగారి అనాధాశమం వుండనే వుంది, అక్కడే తలదాచుకుంటుంది. ఇంకా యే పడిమందో తసలాంటి అభాగ్యురాంలడ్రు వుైటారుగదా. ఇక వాళ్ళతో బాపే కాంక్షేపం అవు తుంది. ఒక వళ కమలగాబు వెళ్ళొద్దని ఎంతో నచ్చుజెప్పుతారు. సుమి్యత్రను గూడా నాలుగు అంటారేమో. | అప్పుడు మరెట్లా ౪ ఇంటిగుటు రచ్చ కెక్కైనట్లమయి,. పదిమందీ పడీమార్షుగు అనుకోరూ ? మరీ అనుమాన సపసడరూ ? ఇట్లాగె తే మరీ కషమే ం ఉఅయొ్య్యొ దేవుడా ; దికూ్కూ. మొకూ్కూ. లేని అనాధరాలు *ోకులట"”' ౬నవి అనిపించుకోవడం యెంత శతేరిక ఖి

పగలంతా ఇలాగ అనుకుంటూనే, అనుతాపపడుతూనే గడిపింది పూర్తం ఏ పనీ చేయచేదు. ఆకలిగా వున్నప్పటికీ అన్నానికి వెళ్ళలేదు. .

రాతి అయింది. చీకటి పడేసరిక్కే సుమిత్ర గదిలోపల గశియ వేసుకుని చక్కగ నిద్రపోయింది. పూర్ణ మెళల్లగలేచి తిన్నిగ కమల (ప్రసాదు గది దగ్గిరకు వచ్చి, అతిమెల్లగ పవలిచింది “బాబుగారూ $” అని,

అస్వ్పుడే సినిమానించి వచ్చినటున్నాడు ఇంకా పడుకోలేదు, పూర్త పిలుప్పవిని చపస్వుష బయటికి వచ్చాడు కమళలదాబు.

రో 48 పూర్ణా, రో.:.. లోనికి । నిన్నుగురించే అనుకుంటు న్నాను అన్నాడు (పేమాదరడణగా.

కీరీ ష్‌

• బోసల్రికి రావలసినంత పనేమి లేదు--- వొబుగారూ, ఇంక ఆఖఠఅరి నొరిగ మీవడ్డ శిలవుపుచ్చుకుని వెళ్ళిపోదామని వచ్చాను. ఇక యీ ఇంట్లో వుండడం నా చేతగాదు. నేనూ మానవజన్న్మే యె త్తేను గసక, అందరికీ మంచిగా వుండలేను; అందరినీ ముఖప్రీతి పరుస్తూ వుండలేను.” 'రెండేరెండు మాటలు చెప్పాలనుకున్న పూర్ణ పదిమాటలకు పైగా చెప్పేసింది. ఆ సమయంలో ఆమె కలాంటి ఆవేదన వచ్చేసింది.

ఆ మాటలకి కమలబాబు _స్తబ్బుడు కాలేదు. మరింత మందహా సంగా మరింత దగ్గిరగా వచ్చి “ష్‌ అబ్బాః లొపలికి రమ్మం పే రావుగదా | ఆ చెస్పవలసిందంతా కాస్త శాంతంగా, (సశాంతంగా కశకూర్చుని చెప్పితే వింటాను, అయినా నిన్ను పల్లెత్తుమాట అనేవాళ్ళు యీ ఇంట్లో యెవరున్నారు. చెప్పూ ? వాళ్ళని ఖూనీచేసివదిలేసాను. ఇంతకీ ముందు లోపలికి వచ్చి, చెప్పవలసిన దంతా సావకాశంగా చెప్పు పూర్ణా। విం భయంలేదు

*కృమించండి బాబుగారూ 1 ఇక నేను లోపలికి రానవసరంలేదు. ఇస్సటికే ఎ త్తిపొడుపులూ, అపవాదులూ విపరితంగా వున్నయ్‌. మరిం 'కెన్ని అవుతాయో ఆ డేవుడి 3రుక 1”

*బ్బంతికీ ఆ యె త్రిపొడుస్తున్నరీ, ఆ అపవాదులు వేస్తున్నదడీ యెవరో చెప్పరాదూ 1 సుమిళేనా ?”

“ఎవరై లేనే. నేను ఫలానా అని చెయ్యెత్తి చూపడం, మీరు "నాలుగు అనడం భావ గంగాదు, అసలు నా (బతుకే దాగుండి నిప్పుడు వేరొ కర్నిఅం టే పం (పయోజనం? అకటిపండును ముక్కాలుచేయటానికి చిన్న 'వేదురుబద్దయినా క తిలాగానే పనిచేస్తుంది. ఇంతకీ యిక్క ణీంచి వేను వెళ్ళిపోవడమే అన్నిటికంటే ఉత్తమం, ఇంతకౌలం నన్ను చేందీసి, ఆదశించినందుకుమవూతం మీ మేలు మంచిపోలేను $౫

“ఎక్కడికి వెళ్ళిపోతావు ౯"

“ఎక్కడికో ఎక్కడా ఏ ఆశయం దొరకకపోతే గంగాభవాని

“అలాగై కే నాకింత పాషాణం పెట్టి, మరీ వెళ్ళిపో... పూర్ణా 1

“అదేమిటి, అట్లా అంటున్నారు? మీ (ప్రాణాలు పోవడంవల్ల నాకేమైనా (పయోజనింవుండి అట్లాపెట్టినాా నాకు ఆనందమే. అయినా ఇంక నాకు (బతికే రోజులులేవు బాబుగారూ 1 మీకు పుణ్యం వుంటుంది గాన్కి ఇక్కంణ్ల్‌ంచి దూరంగా నన్ను పోనివ్వండి” చేచులు జోడిస్తూ అతి గౌద్గదికంగా అర్జించింది పూర్ణ

కమల్మపసాము. అలాగే ఒక్క చెస్పపాటు ఆమె కళ్ళలోకి చూచి చపున ఆమె చేయిపట్టుకొని లోపలికి లాగాడు. తలుపు రెక్కలు వేసి లోగొళ్ళిం పెడుతూ అన్నాడు 1? “ఆ(....ఇప్వుడు చెప్పుపూర్తా..., నువు చెప్పవలసినద ౦తానుః”

పూర్త ద్సులాగ ఆ తలుపుకు అంటుకుపోయిని, బిత్తరగా చూసూ అన్నాది; ఈాంము తలుపృ తెెువండి వొాబుగారూ. నా జీవితాన్ని యెంమ కిట్లా (భష్షపరుస్తారు?ః"

“అబ్బః అదే వొన్దన్నానుం ఏమీ భయపడక, శాంతంగా కూర్చుని చెప్పువలసినవంతా చెప్పు. ఏ6ల సుమిత ని న్నేమయిశా అన్నదా? భయపడకుండా చెప్పు. దాన్ని రేప్పొద్దున్నే ఇంళ్లోనుంచి వెళ్ళక కుస్తాను. అదిగో... పూర్ణా తలుపు తీశ₹వంపటే ఇక మాట దిక్రాదు.. నువ్వే చాల పళ్చా శ్రాాపడతావు, నే నిక్కడే నీ కాళ్ళముందే పొడిచేసుకొని చచ్చిపోతాను. నువ్వు వచ్చిన దగ్గిర నుంచి సీ మీదే మనసు పెట్టుకుని నిన్నే నిరంతరం ధ్యానిస్తూ, నీ కోసమే తపించి పోతూంటే, ఇప్పటికీ నువ్వు కరుణ చూపలేదు. పెగా ఇప్పుడు వెళ్ళి పోతానంటున్నావు కదూ; అప్నా ఇంత రాతిగుండలా నీవి పూర్ణా ? నిజంగా నువ్విక్కంత్హుంచి వెళ్ళిపోవడం అంటే, నాలో వున్న (ప్రాణాలు వెళ్ళిపోవడం అన్నిమాట, కానె లే, నువ్వే తిరస్కరించి వెళ్ళిపోతుంటే నేను ఆపలేను. ఆపడానికి అధికారంగూడా లేదు. పొడుసంఘం =“ పెళ్ళి” అంటూ ఒకటి సృష్షించి పెటి, దానికే అధికారం ఇచ్చిందికాని, (పేమకు, పవిత్రమైన _పేమకు భగవదంశాసంభూత మైన పునీత “ప్రేమకు అధి కారం ఇవ్వలేదు? ఊ--సర్హే ఇక నే నేమి చెయ్యగలను ; వెళ్ళిపో, పూరాః వెళ్ళిపో। కాన్కి రేపే వింటావులే, ఈ అభాగ్యజీవిగూడా ఈ లోక౦నుంచి వెళ్ళిపోయాడని, తస్పక వింటావుబేః”

కేర్‌ /

క్రమలదాబు వొక్యాలు పూర్త నిష్క్టవట హృదయంలో ఓక్యా సొరిగ స్పందించుకు పోయినయ్‌. అతని ఆ _పేమ ప్రదర్శన ఆ త్యాగం (పకటన-ఆమెను అడక త్రె5 మధ్యను నిలబెట్రినయ్‌. తలుపు గడియ మీదవున్న ఆమె చేయి అలాగే జారిపోయింది.

పరుండిన పాపమీవ చూడకుండా అడుగువేసినట్లుగ ఒక్క అడుగు గతుక్కుమని వేస్మ సర్దుషని యేమిబో చివ్వుమని పోయింది పూర్త. మళ్ళీ ఆతర్వాత ఆ గిలగిల యేడ్చే పాపను వొళ్ళోకి తీసుకుని యెంతో మెచ్చుకుంటూ బుజగించినట్లుగా నే యేమీదో మానసికంగా మధనపడింది.

అసలు కమల్యప్రసాము ఆ సిల్కుచీరెలు తెచ్చిన్నాడే పూర్తకు అతని చర్యలపై అనుమాన మముంది, కాని మగవాళ్ళ వినోదమే అటు వంటిదేమోనని అనుకుంది... కాని మళ్ళీ ఈ ఘట్ట్లంతో మొన్నటికంమే మరీ ఇదిగ బెంబేలై పోయి, చిక్కమొఖం వేసుకుని అన్నది; “ఇట్టాంటి అశుభపు మాటలు అనకండి బాబుగారూ 1 నేనే( చావడానికి వెళ్తున్నానా ౪? ఎక్కడో ఒకచోట ఎట్లనో (బళుకుకాను. వీలుంటే ఎప్పుడైనా వస్తూంటానుకూడా. కాని ఈ సమయంలో మటువు నన్ను పోనివ్విండి. నాకు అపికీ ర్హివ'స్తే మీకు మటుకు బాగుంటుందా?”

పోక్రీ రి అపకీర్తి అనేఏ అళాశ్వతాలూ, వొ బూటకొలూ .... పూర్ణా; ఈ సృషిలో ఒక్క (పేమే శాశ్వత మెనదీ, సత్యమైనగీనీ[! అదే భగవదం*౦, భగవక్చేకణ 1 అటువంటి _పేమను స్వీకరించడం అప కీర్తీకాదుు పాపం అంతకన్నా గాదు. దాన్ని తృణీకరించడం పుంది చూశావూ, అదే మహాపాపం. ఆ భగవంతుడన్నవాడు నాకేమి లోటు లేకుండా పుష్కలంగా డబ్బు ఇచ్చాడు. ఆ డబ్బుతో (వతినిత్య ౧ ఒక్‌ గాక్కా, సుందిరాంగి5ి అనుభవించవచ్చు. కాని ఇదిగో యీ జ్యోతి సాక్షిగా చెప్పుతున్నాను. ఈ ఘడియవరకూ అలాంటిపని చేయలేదు ఆఖ రిక, ఎలాంటి స్త్రీ వైపూ కన్నెత్తి చూడలేదు. కాన్మి అదేమిటో చెప్ప లేను.... ఆ రోజున నిన్ను చూసిన దగ్గరనుంచి నా హృదయం. యేడో తృష్పతో తహతహలాడిపోతున్నది. ఎన్నియుగాల నుంచో నువ్వు నా హృదయ పీఠాన అధిష్టించినట్టు ఎన్నేళ్ళనుంచో నీతో ఆత్మీయ సౌఖ్య

15్‌రి

బాంధవ్యం వున్నటుు నాకు అప్పుడప్పుడు తోస్తున్నది. మరచిపోదా మన్నా మరప్పరానంత గాఢంగా నువ్వునాలో వుంటే ఇక నేనేం చెయ్యను? ఇక నిన్ను మరింతగ ఆరాధించడమే నాకు దిక్కు, అలాంటి నా ఆరాధ్య దేవత నువ్వు మఠి అటువంటప్పుడు, నన్ను తిరస్కరిస్తావాః? నీ చల్లని (పేమ చూపులక్రిందంా ఆ చాలి చూప్పల [కింద యీ భగ్నజీవిశానికి నీడ నివ్వవూ ౪

అంటూనే. కదుల్యపసామ. రుద్దకంఠురై పోయాడు, చేపమా లుతో కళ్ళు వొత్తుకున్నాడు.

_ పూర్త పొషాణ్యపతిమలాగ అతి నిష్పదంగా నిలబకి పోయిడి. ఏ్‌నో వుప్పొాంగివచ్చి త్‌ బుద్దినీ, వైతన్యానీ, ఆత్మనూ రివ్వున. లాక్కుపోతూన్నటూ, తిను యెంత ఆకందించినా చొువహ యేమి విని పించుకోనట్టూ.___మూగ వేవనగ విస్తుపోయింది,

గభాలున నేలమీవ చళకిలబడిసోయింది. ఒక్కుమ్మడిగా య్‌కుప్ప గూడా వచ్చేసింది.

కమలబాబు దగ్గరగా వెళ్ళి ఆమెచేయి పదుకుని సానుఘభాతీ చేయూ3 యిస్తూన్న వాడికమల్లే అతిమార్ధవంగా అన్నాడు: “పూర్ణా? నువ్వు ఇప్పు డలాంటి ద్వంద్వావస్థతో ఉన్నావో నాకు తెలుసు. నీ వాతి (వత్యాన్ని గురించ్కీ నీ పతిభ క్రినిగుంంచీ సీషన్ని మమకారం అంకా నాకు తెంయకపో లేదు. అయితే వీటన్నిటికంటే మహా గొప్పవచైన సాక్షికూ భగవ్యత్చేరక మైన (పేమ సీయెనమట వుంది. దే గువంచి కూడా రాస యోవించు. దాన్ని తిరస్కరించి (ప్రవ ర్తించడ? పుంది చూడూ అది మహాదోషఏ, ఆ (పమస్వకూపాన్ని ఇప్పటికైనా అర్హంచేసుకున్నావను కుంటాను. నిజంగా, నువ్వు గనుక వొంటరిగ చిక్కాత, అలాగే కాళ్ళ మీద పడిపోయి కన్నీళ తో పాద పూజచేస్తూ, బిగ్గరగా రోదిస్తూ ఆ్భాంచు దామని యెన్నాళ్ళనుంచో విలవలలాక్షి పోతున్నాను. అడగీగాక సుమ్యత ధోరణి నాకు వ్యతిరేకంగా పుండడంవల్ల, నీ మీన నాకున్న (పేమ. మకీ బలీయమముందం కే నమ్ము.

“అద్బి1 ఇంక యీ మాటలు కట్రిపెట్టుడి దామిగారూ 1... నన్ను విడిచి పెటిస్తే మీ కెంతై నా పుణ్యం పుంటుంది £ో

159

తటి, అవిగో... మళ్ళీ అదేమాట అంటునా ఎవ. ఐబేే ఇక నా (బతుకు ఇంతేనా 1 సరే, యేఎచేయను । వెళ్ళు.... ఇక పిలవనులే వెళ్ళు,"

ఆ నిరాశలోనే కొ స్త బింకం చూపించాడు మళ్ళీ కథ యిలా తిరి గెనందుకు పూష గతుక్కునునిపోయింది, మరింకేదో వీషణ పరిణామం ఎమరయ్యేటట్టు తోచి, విస్తుపొటుగా చూచింది,

కమలబాబు అది గమనించి ముంత నిరాశగా బెట్టుగా అన్నాడు: “వెల్టిపో, పూర్ణా, వెళ్ళిపో | అయొ్యొః: ఇంకా అలా నిలుచు న్నావేం౪ొ పూర్ణ అతనివైపు మళ్ళీ కాతరదృష్టితో చూచి “మరి... మీ _పాణాలక్షి ఏమి హోని కలుగజేసుకోరని, వొట్టువేయండి [ అంది.

ఆసా (పాణాలతో నీవ అవుసరంలేనప్పుషు ఇక వొటులూ, గిటులూ. ఎందుకూ! రేప్ప తెల్లవారేసరికి యేమువుకుందో చూస్తావులే పూర్తా! చూస్తావులే.”

ఈ బన్సి నశ -ఒ మీరట్లా అంటే నేను వెళ్ళను కాస్త మందహా "నంగా అన్నది, పూరం

“అం'పీ నువ్వు నన్ను (బతకొస్‌య్యవు, చావానియ్యవు అన్న మాట! ఇలాగే గిలగిల కొట్టుకుంటూ [తిశంకునరకం౦ం అనుభవించడం పీ కిష్తం। కదూ? ఎందుకులే .:.వెళ్ళు పూర్ణాః వెళ్లు చక్కగా వెళ్ళి పరుండు* ఎఎదుకు నన్నిట్లా బాధ పెడతావు? నేను వొట్లు పెట్టి వే పే నీకు వచ్చేది యేముంని? ఇలాంటి సమాధానాలన్నీ ఆకరిచే అలమటీంచి పోయేవాడికి అన్నం పెటపండా. పవో తియ్యని మాటలు నాలుగు చెప్పి సొాగసనంపడ౦లాంటిది. పోనీలే ఏం చేసాను? ఇలాంటి నిరాశ అనుభఏవిం చేకంపే తక్షణం పొడుచుకుని చచ్చిపోవడం మంచిదని వొట్లువేపాను. "సరేనా

“అదిగో ....మఖీ నన్నేదో వపలళొ పదేసుకుంటున్నారు. నా చైతన్యం నా కర్తవ్యం ఇక యెందువూ పనికిరాకుండా యేదో ఒక మంతం వేస్తున్నారు, అబ్బ; మగవాళ్లు”

క ఇర ఇన్ని మాటలన్నీ మయొందుమ్కు పూర్ణా! వూరుకో, కేవలం కామవాంఛ తీప్బకోడానిక్రే నేనిలాగ మాట్లాడుతున్నాననీ, నిన్నేదో

160

వలలో వేసేసుకుంటున్నాననీ నువ్వు ఇంకా తలచడం, నాకు చాలచింతగా వున్నది. అదీ సీ పొరపాటు నా యీ యాచన, యీ అభ్యర్థన మాయా మర్మ మైనది గాదనీ, కేవలం నిష్కల్మషమైనదని, ఆత్మసమర్నణశో కూడుకున్నదనీ_-ఇంకెలాగ వనచ్చజెప్పగలను నేనుః ఇంశ్రేమీలేడు.... ఇదిగో ఇదే అందుకు చక్కని సాధనం...” అంటూ అక్కడే గోడపె (వేలాడుటన్న దాకును వరనుంచి తీసి “ఇదిగో యీ శవం యిక్కడే ఇప్పుడే గిలగిలకొటుకోవడం౦ చూచి తెలుసుకుంటావులే పూర్ణా, నాది వొర్చి కామమో, [(పేమోఖో

ఒక్కా క్షణకాలంపాటు పూర్ణ గసక దీరచిళ్తురాలై చూస్తూవుండి వుంటే, ఆమెకు ఆ ఏిషయంలో తప్పుకుండా (పమాణం దొెంచేది. కాన, కోదులాంగి హృదయం కూడా కోమలమెైనదే అయిపున్నపపుడు యక అలాంటి ప్రమాణాలు, నిదర్శనాలు గగనారివిందా బే? బి త్తరచెందిపోయి, “అయ్యో, పద్రండి బాబుగారూ! మీకు పుణ్యం వుంటుంది గాని, నాకిట్లాంటి (పమాణాలు వొద్దు?” అంటూ అతని సతిలోని బొకును లాక్కుంది.

“*వరి....మాయామం[త్రం అని యెలా అన్నావు?” కొస్టమున ముసిగ అడిగాడు కమలదాబు.

“సౌ రప్రాటుగ నోరుజారి అన్నాను, క్షమించండి ఇంకా గజగజ లాడిపోతూ నే అన్నది.

“ఇప్పటికీ నీ సందేహం. తీరకపోతే. ఇప్పు వెంటనే తీర్చ వేసాను. నిజంగా, పూర్ణాః వ విత మైస (పేనును ఆ ఆసమయొక్కం నగ్న సత్యాన్ని నిరూపించడంకోసమై యీ పాపిష్‌ (పాజాల్ని పోగొట్టు కున్నాతప ములేదుః”

“వొద్దండి బాబూ వొద్ద....” అంటూ ఆ దాకను దూరంగా అటు మంచంకిందకి విసి౦ంపారేసి “*ఈ బాకును మీ గుందెల్లా కాకుండానా గుండెల్లో పోడిస్తే యెంత జాగుండివుండేవ। నిర్భయంగా నిలబచేచాన్ని గదాఖో అన్నది,

ఈ వాక్య౦ నటుకు కమలవాబు కుటిలహృడయంలో. జాకులా గానే. గుచ్చుకువోయింది. *ష్‌........అబ్బాః అలా అనకు పూర్ణా ఆ్‌ (బహ్మ దేవుడు నా చేతులద్వ్యారా సీ (వాణాలు తీయించాలని రాసివున్న్నె

శ్రీం

పస్పటిక్కీ అందుకు పురస్కారంగా ఆ |తిలోకొాలూ, ఆ అప్పరనలూ, ఆ వై భవసంపదలూ అర్పిసానన్నప్పటికీ శేనాసని చేయను, చేయలేను. అబ్బాః ఎంత మాట అన్నావు, హృదయాన్ని ఛేదించే మాట। నిజంగా పూర్ణా; ఇలా చూడు, నా గుండెలమీద చేయివేసి చూడు, ఎంత యెలాగ చడదడ కొటుకుంటున్నాయో। అద్బా సహించలేను. అదిగో ఎ ఆఅ పాన్‌ దానాలో _ఆపలున్నాయ్‌, కొద్దిగ చిలవలు తీసియయ్యి .. అదన్నాఅనుభవించి పశాంతంగా (పాణాలు వొదలగలనేమో చూస్తాను.” పూర్త తెములపాకులు తీసి రెండు తకాంబూలాలుగ కటి యిచ్చింది. ఒకటి నోట్లోవేసుకుని నములుతూ *ోమరి యింత కష్టపడినం

దుకు [పతిఫలం యేమైనా యివ్వాలిగదూ1ొ అన్నాడు వినోవంగా,

పూర్త విస్మయంగా చూచింది.

“నే నిచ్చే సతిఫలం మరేమీ గాదు, యీ చిన్న తాంబూలాన్ని నా చేతులో నీకు తినిపించడమేః”

“అట్లాంటి ఫలొలు నాకు వొద్గవాబూ, వాటిమీద యేమం్యత్రం వూదారో ఏమిటో యెవరికితెలుసు? మగవాళ్తు యిట్లాంటి ఆయమాయి గారిడీల్లో అతి నిపుణులని ఇవాక్షిశే తెలుసుకున్నాను. చూచారా, మీకు ఆఖరిసారిగా చెప్పేసి వెళ్ళిపోదామని వచ్చాను. కొని యే మహేంద్ర జాలం వేసారో యేమో---అంతా మరచిపోయి, యిట్లా చిక్కుబడ్తాను.”

క్రమలదాబు తాంబూలం ఆమె నోటిదాకా తీసుకువెళ్ళింా ఈష్మద్రిగ్లో తినిపిస్తున్నాను” అన్నాడు.

“అబ్బ; వొద్దు, నా చేతిక్రివ్యండిషొ ఆంది.

“ఉఇహు( అలా యివ్వను నా గురువుగారు నా కిలాగే నేర్చారుషొ

“ష్‌... అబ్బాః ఇలాంటి పిల్ల చేష్టలు మాతం చేయకండిఃొ అంటూనే పూర్త ఆ్మ్కపయత్న౦గా నోరు తెచింది. కమలవాబు చప్పున ఆ తాంబూలం ఆమె నోట్లో పేళాడు. మరి యిక్రముందు జరిగేవి యమి టోనని కుతూహలపొటుగ, బిత్తరపొటుగ నిలిచిపోయింది పూర్త,

కానీ రసీకతలోని సమయస్సూ ర్తికీ కమలబాబులోని హృద యౌనికి చాలదూరపు సంబంధం, దగ్గిరదగ్గరగా వసూూన్న జంతువును,

కే62

యక వశపరచుకోపడమే తరవాయి అన్నట్టుగ, వున్నదాన్ని చప్పున అల్లంత దవ్వునుంచే బెదరగొశేసే వేటగాని లాంటివాడు కమలబాబు. వెనక్కి. అలాగేవెళ్ళ మంచం మీవ కూర్చుని అన్నాడు.

“*మరి....యిదే చెప్పులున్నాను పూర్ణాః వెళ్ళిపోతాను వెళ్ళిపో తాను అని యిక నువ్వు అనగూడమ తెలసాః ఈ. లోకమే నన్ను బహిష్కంరించినప్పటికీ, _ నువుమటుకు బహిష్కారించ గూడదు, ఇకనీ జీవితాంతంపరకూ యిదేనీ యిల్లు, నేనునీ దాసుణ్ణీ. నిన్నే నము శకుని నిన్నే ఆరాథిస్తూవుంటాను. అలాగాకుండా మరి యేనాడు నువ్వు వెళ్ళిపో తానని హఠంపటుతావో ఆనాడే నేనూ యేచెట్టో పుట్లో సట్టిపోతానని తిలంచు,. తెలిసిందా!

పూర్త ఒక్క _ క్షణకాలంపాటు. యేదో ఆనోచనలో పడిపో యింది. ఎందుకో అలమటించిపోయింది. క్షీణమైపోయిన స్వరంతో అంది.

“ఇకముందు నా అవస్థ మరెంత ఆగచాట్లపాలవుతుందో వూహిం చుకోబేకుండా వున్నాను, చాబుగారూ!ః మీకు పిచ్చిగాని యీ దాగుడు మూతల వ్యవహారం యెంతకొాలం యిట్లా వుండగలదు? అదిగాక్క ఆఖ రికి యేనాడో ఒకనాడు నేనంటే మీకు విరక్తి కలగకమానదు. ఇదె క్కడ దాపరించిందోనని అనుకుంటారుగూడాను. ఇక అప్పుడు నా గతేమిగానుఃో

“అలాంటి అనుమానాలు పెట్టుకోరు, పూర్ణాః ఆ పౌటకువ స్తే ఓఒక్క- కట్టుకున్న _ యిల్లాలేనా మగవాడిని సపేమతో బంధించి అను రక్తిగా వుంచగలడి? అయిత్తే సుమిత్ర నాకేమంత సుఖం యిస్తోన్నది చెప్పూ? అదంతా మనసులు జత చేసుకున్న అదృ్భష్టజీవుల ముచ్చట నేనొకటి చెప్పుతాను. బాగా ఆలోచించు పూర్ణాః మానవుడు అన్నవాడు తిన జీవితంలో యెల్లప్పుడూ అమరసుఖాన్నే గదా వాంఛిసాడు? మరి అలాంటి వాంఛను నెరవేర్చుగల మరొక వాణీ లభించినప్పుడు, ఒక్క ఆ (వాణ్‌వల్లనే తిన సొఖ్య వాంఛ తిప్పక తీరుతుందని దృఢ విశ్వాసం కలీగినప్పుడు---ఇక ఆ (నాణీని ఎందుకు విడిచి. పెట్టాడు? ఇక అలాంటి (ప్రాణికి యెలాగ నమ్మక(దోహం చేసాడు? చెప్ప వేం

63

ఆబ్రస్సల్సు వివాహం అంపేనే వేరు బాబుగారూ! ఆ మాత్రం శెలి యనిదాన్నికాదు నేనుఃో

ఆ మాటకి ఫకౌలున నవ్వుతూ అన్నాడు కమలగాబుః “అయొ్యొ, నువ్వు తెలియనిదానివని ఎవరంటారు? 'వేదళాసాంలన్నీ పల్పించి కూడ్చున్నావు కదూ? అలాగై తే, చెప్పు చూద్దాం: వివాహాలు ఎన్ని రకొలుళో

ఈర ర స్రీ

ఈ ట్ర "నే ఏమిటో తెలి స్తే నిజంగా నువు$్ర తెలివైన దానివే;

“వివాహాలు ఎన్నోరకాలుగావుంటాయా! అదేమో నే నొక్కకేే రకమైన వివాహం చూస్తున్నాను లోకంలో

ఆ మాటమీదట* కమలవబాబు స ప్రవివాహఎధులనూ వినిపించాడు- ఏ ఏ కాలంలో యే యే పద్ధతి. వుండేది. దేని తర్వాత యేసి వచ్చింది, యిక ప్రస్తుత సమయులో ఎన్నెన్ని రకొల విదాహోాలు చలామణీలో వున్నాయి.--_యివన్నీ తలా తోకా లేని పద్దతిలో పూర్షకు వినిపించాడు. నిజానికి స్మృతుల్లో ఘనాపాఠీ అనిపించుకున్న వాడు గూడా. ఇంత సుఎశయ రహాతంగా చర్చించడు.

“*మ్సర్రి అయితే, గాంధర్య వివాహం అనేవి ఇంకా యిప్పుడు గూడా వున్నదంటారాః” పూర్త కుతూహలంగా _సశ్నించింది.

“న్వేపోవడం యేమిటి? యూరపు దేశంలోనూ, అక్కడా విరి విగావుంది. మనదేశంలో గూడా పూర్వంమల్రే వ్యా ప్తికీ వస్తోన్నదిప్పుడు.”

*బ్బంత్రక్తీ ఆ వివాహంలో జరిగేవే యేమిటి?”

*ఏస్సుండి? మనసార _పిమించుకన్న (పేమజీవు లి్సరూ ఒక నాడు చేతులూ. చేతులూ కలుపువని మూట అనుకొంటారు. అంతే! ఆ సమయఎతో తల్పిదంిడులు కాని బంధుమ్మిత పరివొరంగాని, బొజా భజం(తిలు గాని .... యేమీ వుండవు.”

“ర్నీపనో బలే భేషగా వుండే ॥ వివాహం అంపే చిన్న పిల్లలు ఆడుకొనే ఆబ అనుకెన్నారా౯ో "హేశనపరుస్తూ అన్నది పూర్ణ.

*ఇదికొదు పూరా, నువ్వు దేన్ని వివాహం అని తలుస్తున్నావో అదే నిజానికి పిల్లల ఆట అని. నేను అంటాను. లేకపోతే ఏమిటి చెప్పూ?

కే రీడే

'మే[తాళాలు (మోగాయి.. (నబాహ్మణులు మంగత్రతం(త్రామి చదివారు; ఇక పెళ్లి అంపే ఏమిటో అర్హంకాని ఇద్దరు అటోధకుల్ని గూర్చోబెట్టి జీవి తాంత౦ంవరకూ పడివుండేలాగ బఎధించివేశారు. అంతేగా? ఇదంతా పిల్లలాడుకునే బొమ్మరంటాట కాకపోతీ మరేమిటి *ో

“అట్లాగెతే, లోకం యెఎదుకీ వివాహాన్ని సమ్మతించి. ఆచర ణలో పవుంచిందిళో

“రోకమా అది వొట్టి గుడ్డిపిగనక । దానికి కళ్ళులేవు. బ్యుర అంతకన్నా బేముు 1 ఉదాహరణకు చెప్పుతాను చూగు, మన౦ ఏడుస్తూనే యీ లోకంలో పడిపుండాలని ౩ భగవంనుడు మనల్ని సృష్టించలేదు. ఈ పాపిష్పి లోకమే ఫాతకాలుతో లెక్కలేనన్ని నీరులంటూ, నియనూ లంటూ అడ్డ ఏడ్త ంగా అల్లి మనల్ని ఆ వుచ్చుల్త్లో వుంచింది. ఖర్మంజాలక ఈ ఇల్లు యీ వేళ కూలిపోతే మళ్ళీ 'దేపు మనం దాగుచేసుకుంటాం- కాని అదే ఒక అబల విషయంలో అయితే, అంపే భర్తను పోగొట్టు కొన్న ఒక అభాగ్యురారి విషయంలో అయితే నటుకు అలాగ్గాదు. “నువ్వు నీ జీవితాంతంవరకూ. అలాగే పడిచావు” అని ఎన్నో ఛండ శాసనాలు | నిజంగా, ఇదంతా "ఘోొతిఘోర౦ం కాదూ? ఇపస్నీ మొదట్లో వొట్టి స్వార్దంతో కూడుకొన్న మగవాబృ కొందరు చేరి తయారువేసిపోశ్కే తక్కినవాళ్ళ్ళు అదే. అనుకరిస్తున్నారు. అంతే కౌకుండా యా నియమాలూ, నీకులూ అనేవి మగవాళ్ళకు గూడా ఇంక ఛుడశాసనంగా వుంపే అప్పుడు వాళ్ళకి తెళిసొచ్చేది; ఇంతకీ సంఘంలో చక్కని సంస్కారం రావాలి, అప్పటికికాని ..”

“*మరి అయితే, సంస్కారంకోనం పాటుపడుతూన్న అమృత దాబుగారీని మీ దనెందుకూ అడ్డుకుం టారు ? ాపూర్త వేయవలసిన (ప్రశ్న వేసింది.

“చరిత్రహీనుడై పోతున్నాడనే ఆయన్ని నేను అసహ్యాంచు కుంటున్నానుకౌని మరొకందుకు కౌది. అయినా, అతనిదీ ఓ సంస్కార తత్వం అంపే నేను సమ్మను. వివాహాం అనే ది.ధులో పడకుండా, అచ్చువేసిన ఆంబోతులాగా తిరుగుతూవుండాలని అతని అభిలాష. అతను స్థాపించిన అనాధాలయ కేవలం అతని భోగాలయమేనని చెప్ప

క్షే కేరి క్‌

గలను. అందుకే మేం ఆతన్ని (పతిఘటిసున్నాం. అతడు అనాధల్ని. పెళ్ళి చనకొన్నంతమా(తంచేశ దేశకళ్యాణం జరుగుతుందా ? ఇలా చెట్టు చాటునుంచి వేటాడటం అంపే కొందరికి అదో మజా, అయినా వాళ్ళూ, వాళ్ళు ఆశమాలూ నిరిసే వొటు. ఊళ్ళో ఒక్క చిలిగవ్యు అయినా దొరకనంత బందోబస్తు చేసిపారేశానూ ఆంటూ చిన్న లెక్సరు లాగ దంచి, అటు గడియారంవంక చూపులు పోనిచ్చి--- “అరే.... అప్పుడే రెండు అయిది, ఇంక ఆలస్యం చేయగూడదు. ఇదిగో యిలారా..., పూర్ణా । ఈ జ్యోతియెదుట భగవంతుని సాక్షిగా మనం [(పఫమాణం చేసుకొందాం ఇక మన జీవితాంతం వరకూ యిద్దరం చొంఫ ఈత్య ధర్మంగా వుందామని 1”

ఏమిటో చటుక్కున పూర్త మొఖం పేలవమైపోయింది.

“అబ్బి। అప్పుడే వొద్దు దొాబుగారూ |; ఇంకా సంవతృరమైనా పూర్తికాలేదు -. అంతవరకూ కస్త ఆకోచించుకోనీయండి" 'అరమో తలుపులు తీసుకుని త్యురున వెళ్ళిపోయిండి,

గళుక్కుమని చూసో చూసో వుండిపోయాడు కమలవాబు.

పిట్ట గింజలు తింటూ తింటూ దగ్గిరకు వచ్చింది. కాని వేటగాడు ఒక్కసారి అలా చేతులు చాచేసరికి తురున పారిపోయింది 1 ఏల... ఇక యెప్పుడూ యిలాగే చేస్తుందా

కే 66.

1న

ప్ర మల (పసాదముమీవనుంచి తన మనసును పూ ర్తిగా మరలించు కోవాలనుకన్న పూర్త (పయత్నం ....యింకొ ద్వంద్వావస్థలో నే పక్షి పోయింది. కారణం; ఆయన తన 'పేరుమీమగ యే క్షణంలో ఆత్మహత్య చే సేనుకుంటాడో, ఆ దిక్కుమాలిన అపవాదుతన నె తిమివ ఎక్కడ

పడుతుందో అని ఆమె భయపడిపోవడచమే ఆ రాతి అతన్ని మళ్ళీ తృణీకరించేసి వచ్చేసిందన్న మాకే ఛాన్మి ఆమె హృదయమంతా మరెందుకో మళ్ళీపళ్వాతాపపడింది, వాత్మివత్యానికీ సంయమశ కక్తికీ ప్రతికూలంగా యేవేవో విచ్యిత మైన ఉధృతమైన తర్కాలతోో తలంపులతో ఉరూతలూగిపోయిందీ, అవును, తస భర్తకంటపే తనే ముందు చనిపోయివుంటపే, ఈపాటికి ఆయన మళ్ళి పెళ్ళి చేసుకొని వుండడూ ? పాపం. ఆయన వయస్సు మాత్రం యేంత ? ఇరవై అయిదేద ఇంకొ దాటనేలేమ. అటువంటి ఉదృత మెన యవ్వనంలో విధురజీవితం గడపగలరా ? ఎప్పటికీ గడపలేరు. తప్పక [గ ఆమెను పెళ్ళి చేసుకుని తీరేవారే వారు. మఠ అట్లాగయితే; మజ్జమాంసాదులేగల తన సంగతి యేమిటి? ఇంకా యిన్నేళ్ళు యెట్లాగడపడం ౪ ఛా | పాడుబతుకు।ః ఈ రవ్వంత జీవితకొలంలో గూడా సరిగ్గా సుఖం అనుభఏంచింది యెప్పుడు? ఆయనకు ఆవకాసమే వుండేది గామ పగలంతా ఆఫీసులో పనిచేసవచ్చి.,..ర్యాత్రి నిస్పత్తువగా వుండి పోయేవారు! ఛా 8 మొతానిక్తీ జీవితమే మంటలో పడి మలమలమాడి పోయిన పువ్వు అయిపోయింది. నరకం అనేది యెక్కడో వున్నదం టారుగానీ, ఇంతకన్నానా ? ఇక యిట్లా యీ నరకంలోనే వుండవలసిన

167

రాతపట్టినప్పుడు, కనీసం ఆ ఉన్నన్నాళ్ళయినా ఆనందంగా గడిపితే జీవితం యే అమరసుఖానికై తహతహలాడిపోతుందో, దాన్ని కాస్తంత అయినా అనుభవిస్తే తప్పు యేముంది & మరి మగవాడు తన కిష్టంలేక పోతే కట్టుకున్నదాన్ని అట్లా కట్టుకున్నదానిగానే వుంచుకుని మరొక దానితో పోవడంలేదూ ? సరిగ్గా ఆ పని గాకపోయినా, అటువంటివనే ఇక ఎటువంటి ఆళాలేని స్త్రీ గనక చేస్తే ఇక యేముంది అబ్బా $..."

ఇలాగ యింకా యెన్నెన్నో భావాలు, ఇంత కోలంవరరూ ఆమె. నిిగహశ క్తికింద అణిగిమణీగిపున్న భావాలు, ఆమె ని_గహశేకి మీదనే యెక్కి అణిచివేయసాగినయ్‌ । ఏమిటో పిచ్చిదై పోయింది పూర్ణ.

ఉదయం శిరోజులు సవరించుకుంటూవుండగా, సుమి[తత్ర వచ్చి. యెమరుగా నిలదిడీంది,

“*ఏల..అకొగయ్‌, చాల సపెందలకడనే లేచావే |” _. మంద పహోసప్ప పలకరింపుగ 1పశ్నంచింది పూర్మః

“అసలు, నిదపోయిం దెవరు ఇ₹ొ = పడసరిగా చూసో జవా విచ్చింది సుమ్మిత,

“ప ఇ....బాదుగారు రాలేదూ ? అబ్బ 1 ఎలాంటి మగ వాళ్ళమ్మా నః

“ఫృప్పనో _... నువ్వూ చమక్కాంరివే 1” = సుమిత ఆపుకోలేక

ఆ మాటకి పూర్త గతుక్కుూమం పోయి, “అయ్యో, శే నేమి చమ త్యారం యెరుగుదును 1 అండి.

' “జ్య హూ(,,..మయమెరుగపు పాపం నంగనాచి తుంగబు[ రవి మరీ,

యె త్రిపొడిచింది. సుమిత్ర,

ఇక పూర్షకి చ్యరన కోపమూ, దుఃఖమూ ఒక్కుమ్మడిగు వచ్చేసి, “దేమిటి సుమిత్రా, పొద్దున్నే కయ్యూనికి కౌలు దువ్వ్యటానికి వచ్చి నట్లున్నావే ఇ అంటూ డగుత్తి క్ర పడింది.

అ*ట్రప్పును, అందుకే వచ్చాను. ఇక, మన వియ్యం నున వుమ్మడి వియ్యం ఈ యింట్లో నడవడానికి వీల్లేదు $'

15 6

ఆ మాట మామూలు మాటలాగ లేము. నెత్తిమీద ఒక్కసారిగ వడిన దేనో పెదబండలా వుంది. ఏమివో అందామనుకొని లేచిన తిరుగుమూాటకూడా తుళ్ళింతపడి పోయింది.

సుమి[త్రమ్యాత్రం ఇక లాభంలేదనుకున్నది గాటోలు,, కుండ బద్ధలు గొట్టినట్టుగ అనేసింది.

“అసలీ దరిద్రగొట్టు యింట్లో నువ్వు అడుగు పెట్టిన్నాడే, నా కేమిటో అనుమానం వేసింది. సీయీ రూసం, నీయీ యవ్యనం ఆయన్ని యెక్కడ మ త్రెష్కెంచేసాయోననీ, ఇక నొ కెక్కడ మరో ఈద్దిసం దాపరిస్తుందోనని = యే క్షణాన కొక్షణం భయపడిపోతూ, అస్ప ట్నుంచి నిన్ను ఒక కంటితో కనిపెట్టుతూనే వున్నాను, కొని, ఇంతలోనే యింత ఇలాగ వ్యవహారం ముదురుతుందని అనుకోలేకపోయాను. నీ సంగతి నాకు తెలుసు. నువ్వెంతో మంచిదానివన్హీ సీ హృదయం ఎంతో నిష్కంల్మషమైనదనీ నేను గుర్తించేపున్నాను. నిన్నెవరూ రేకె త్తించక పోతే నీ పాతివ్రత్యధర్మాన్ని నీ వెంతో మహానిషగా కొపాడుకుంటావని శూడా నాకు. తెలుసును, కొని పూర్ణా | నీ కింకా అనుభవం: తక్కువ, నీటితోనే కొపురం పెట్టుకుని సీటి కెకటాలకు తగలకుండా పుండడం అంపే నీకే గాదు, నిన్ను పుట్టించినవాడి శే తరొంగాదం "పే నమ్ము. ఆదీ గాక, నువ్వు అంగరులేని పడవలాంటిదానివి. ఇక అలాంటప్పుడు నడి మధ్యలో ఆసడానికీ ఎవరి తరం? నేను మీ వ్యవహారాలన్నీ కని "పెటుతూనే వున్నాను; దేనికి దొనికి జత చేసుకుంటూనే వున్నాను. ఇక సువ్వు బొంకినా ఏమీ (ప్రయోజనం లేమ. అందుచేశ ఇకయీ తెర వెనుక త్రె తెక్క- లెందుకుగాని -- నే చెప్పిన ప్రకారం బాహాటంగా చెయ్యి, మీకు ఏడో మధ్యలో అడ్డుగావచ్చి మీ వ్యవహారాలు చెడగొట్టాలని నే నేమీ తలంచడులేదు, అనలు మిమ్మల్ని అలా చెడగొట్టినా ఎడదాటు కలిగించినా నాకు వొంగేది యేముందీ పప్పు ? ఎక్కడున్నావు గొంగళీ అంపే వేసేసచోటనే పున్నానన్నట్టుగ - నా _బకుకు చచ్చేవరకూ యించతేే ఇక నువ్వైనా సుఖం అనుభపించు.. ఆనీ యెలాగని ౪ బీ మౌనం సీ (వాణం కావాడుకుంటూ ; అందుకే నీ కొర్కం సలహా ఇవ్వాలని వచ్చాను*+నువ్వు ఇవ్వమంటే ఇనొను, ఏ(....ఇవ వ్‌” 2

శ59్రి

పూర్ణ ఏమీ మాట్లాడలేకపోయింది. కన్నీటితో కళవళపడిా పోతూన్న ఆ వి త్తరకళ్ళని అలాగే పెకెత్తి చూచి వొంచేసుకుంది.

“మరేమీ. సలహాగాదుగానీ వెంటనే నిన్ను ెళ్ళిచేసేసుకోవల సిందని ఆయన్ని ఖచ్చితంగా అడిగేయ్‌, అంతే ;$”

పూర్ణ గతుక్కుమని పోయింది. కాళ్ళకింద భూమి అలాగే దిగ జారిపోయినట్టుగ | ఒక్కసారి గజగజలాడిపోయే కళ్ళతో చూచింది సుమిత వేపు

“అవును పూర్ణా, నేనేమీ తప్పుగా అనడంలేదు. మ్‌ ఇద్దరికీ పెళ్ళి అయిపోతే మొదటి గడియలో మట్టుకు ఒక్క-సారీగా లోకం ఆళ్చర్య పడిపోయి నవ్వంుకుంటుందిగాని, ఆ తర్వాత మరేమీ చేయదు: చేయలేదు కూడాను 1 అంతేగాని, ఏమిటో లోకం కళ్ళు మూస్తున్నావనుకుని, ఇలాగ దాగుడుమూతలు ఆడుతూండడంమటుకు మహాతస్ప, మహా [పమాదం | అదీగాక నే చెప్పినట్టుగా ఆయన్ని నువ్వు 'పెళిచేసుకోవల సిందని నిలదీసి గట్టిగ అడిగితే, ఆయనక నీమీవ యెలాంటి గట్టింపేమ వుందోగూడా ఇ'్రే తెలిసిపోతుంది. నిను ష్‌ నిజంగా పెళ్ళాడవానిక్తి సిద్ధ మయారు అంటే నిజమైన పేమ వున్నదన్నమాట. అలాకొకపోతే యి౦ం'30దురకు. 9 ఇప్పుడే భావించకో(, ఆయన కేవలం కౌ మో[దేకపు మైకంలో పడిపోయి నిన్నూ, నీ మానాన్ని చెడగొట్రడానికి (ప్రయత్నిస్తు న్నారని | మలళొక రహస్యం గూడా చె ప్పేసున్నాను విను. యిన్ని విధాల అడిగినా ఆయన మటుకు నిన్ను పళ్ళిచేసుకోవడానికి వొప్పుకోరు. అది నాకు దాగా తెలుసు. అది మరిపించేయడానికని యెన్నెన్నో తియ్యని మాటలు చెప్పుకారు. ఎన్నెన్నో చేష్పలు చేస్తారు. కాని నుప్వు మటుకు జా్యాగత్త | ఆయన మాటలకూ, చేష్టలకూ 'మోసపోయావూ అం'పే....మరి నీ బతుకు మరీ బండలె పోతుంది. లోకంలో నీ అుత హీన్యప్రాణీ, తృణీకరమైన వస్తువు మరొకటి వుండబోదు । 3లసా ౪

పూర్ణ కళ్ళల్లో నీళ్ళు గిరున ఈరిగినియ్‌ః; బొటబొట. పడినయె. ఊపిరి పీల్చుకోడానికిగూడా వీలులేనంత బిట్టుగా యేదో వురిత్రాదు మెడ చుట్టూ వున్నట్టుగు బాధపడుతూ అంద్వి “ఇక నే (బతకలేను అక్కాయ్‌, చచ్చిపోతాను ౫

170

“అయ్యొ, నువ్వు చచ్చిపోవడం యెందుకు తల్లీ! నీమీద వే నేదో కక్ష సొధించుదామనీ, నీ సుఖాలకి అడ్డువస్తున్నాననీ అనుకోకు, ఆ దై వసాక్షిగా చెప్పతున్నాను, నువ్వంటే నా కెలాంటి. విరోధభానమూ: లేదు. పైగా ఒక్కొక్కప్పుడు యెంతో జాలిపడతుంటానుగూడానుః నే నిప్పుడు ఇంత యిలాగ విరుచుకుపడుతున్నదీ._ ఇదీగో ఆ మహా రాజు మాయమంళశాలికే । నిజంగా పూర్ణా, మనిషికిపుందే. రకరకొల దుర్గుణాలన్నీ చూచి సహించవచ్చునుగాని, యా లంపటాన్ని మటుకు. సహించలేను. అబ్బబ్బా ॥। ఆ మనిషి కుతం[తాలకీ, ఆ- కులటతనానికీ నా వొళ్ళు యెంత మండిపో తున్నదనుకున్నావు + ఏదో ఆ మంటకొద్ది మఠీ కాఠిన్యంగా అనేస్తున్నాను,. అంతమ్మాశానికి నీ మూలకంగా అంటున్నాననిమటుకు నువ్వు అనుకోవద్దుసుమా | నువ్వంటే నా '3ప్పుడూ'. దయే, _పేమే :;' న్‌

_ ఈ సాంత్వనవచనావికి పూర మరీ ని స్తేజఅయిపోయింది. వేడితాకిడికి మెనంబొమ్ము కరిగి కూలదిడి పోయినట్టుగ, ఆ మాటలికి ఆమె వ్య క్రిత్యం, ఆమె జీవనళక్రి నిర్బలమైపోయి, ఆమెను తీసుకువెళ్ళి ఆ సుమ్మిత్‌ గుప్పెట్లో కూర్చోబెట్టింది. మరి ఇక అదే శరణ్యం అనుకుంది. కోని తనే గనుక సుమిత స్థానంలో వుండివుంటే, ఇంత ఉదారస్వభావం చూపించివుండేదా ౪ ఎన్నడూ. లేవ; అఖరికి _ విషంబెట్లి అయినా చంపేస్తుంది. లేదా క్తిపెపి సొడిచేసి అయినా పారేస్తుంది,

ఇలాగనుకుని, ఆ సుమిత్ర చూపిశ సొనుభూతికి , మరింత అవర్ల్‌ సేవస్టతో పడిపోయి = వలవల యేడ్చేస్తూ పూర్ణ సుమ్విిత కాళ్ళమీద పడ్తిహోయింద్వి నా మీన దయవలచ్చి, నన్ను కాపాడు అక్కా ౪ ఆని బావ రుమంది,

సుమిత్ర ఆమెను లేవనెత్తి హృదయానికిహర్తుకుంటూ... “అయ్యొ పిచ్చిదానా, ఎందమకూ యిఎిత దుఃఖం; నువ్యంపే నాకెలాంటి ద్వేషం లేదని చెప్పానుగదూ? ఇక భయపడక. కాని ఒక్కవిషయం మటుకు చెప్పుతున్నాను. ఇకనుఎచి నువ్వు ఆయన దుర్మార్గానికి దూరంగా వుండాలి. ఇందుకే చక్కనియు క్ర పన్నుకోవాలి, నీవైప్క ఆూ కన్నెత్తి చూడకుండా వుండేలాగ బుద్దిచెప్పాలి; ఇని మటుకు చాల అవనరం:”

"అయ్యొ, నే నేం చేయను అక్కాయ్‌? నువ్వూ నా పరిస్థితిలో పుండివుం'పే యిట్లాగే అవస్టపదేదానివి అసలు, యేం చేయడం? ఆఖ శకి పాణాలు వొదిలేస్తాను కత్తితో పొడిచేసుకుంటాను అంటూ కత్తి చశుండెలమీద పెట్టుకుని బెదిరిస్తూం పే?”

పూర్ణ పిరికితనానికి ఫకాలున నవ్వుకుంది సుమిత్ర. “అయ్యొ, ఇంలేనా? నేనుమట్లుకు యిలాంటి బూటకప్త బెదిరింపులికి భయపడీ తొంగిపోయేఘటాన్ని గాదు. ఆయన అలాగ ఆత్మహత్య చేసుకుంటానని జెదిరిచ్తే *ఊ+౬ సరే; శ్నీఘంగా కానివ్వండో అంటాను. మీచేతగాక పోతే నేనే ఆ సనిచేసాను రమ్మంటాను. నిజానికి, అబ్బ; యీ లంప ఉత్వం వున్నవాళ్లు ఎంత ఎంత దొంగయె_త్తతనంగా (ప్రవర్తిసారనీ; ఇలాగే పేమ (పేమ అంటూ ఏడిచి మళ్యపెట్టి, అమాయకురాళ్ళని చలలో వేసుకుని అఆఖరికి నాశనంచేసి ఒదిలి పెళ యూ దుఠర్యార్ష్గపు వాళ్ల యెంత త్వరగా ఛస్తే అంతమంచిది. [ప్రపంచం స్వర్ష్శతుల్యం అయి పోతుందం'పే నమ్ము. పోనీ, ఇలాంటి రకొలు ఆ భోగం వొళ్ళు ఇళ్ళకైనా వెళ్ళి చక్కగ ఆ వాంఛలయినా తీర్చుకురాగలరా, అదీలేదు. ఏమంటే, ముఖ్యంగా ఆ రంగసాొనులకు కావలసింది వీళ్ళుగాదు,. వీళ్ళడబ్బు! మొట్టమొదట వెళ్లీ వెళ్లగానే ఆ డబ్బుతో ఆ దేవతల పాదపూజ చేస్తేనే వీళ్ళకి అక్కడ ముకి, పెగా రకరకాల రౌడీముఠాలన్నీ ఆ చుట్టు పక్కల్నే ముట్టడించుకుని పుంటాయిఆయెను; ఎక్కడ మాట ముద మౌటవచ్చి ఎముకలు విరిగొట్లారే మోనని వేరే భయం వొకటి అందుచేత, ఇలాంటివాటికి పోనేపోరు. ఇక, నాలాంటిదో, సీలాంటిదో వొక్టి అమాయకురాలు కనదడుతుంది. చూడు దాన్ని పలకరించడం, ఆదరించడం, మెల్లగ (పేమ సంభాషణలలోనికి దింపడం, ఇక ఆ చేయవలసిన మాయోపాయాలన్నీ చేయడం;-యిది వీళ్ళతతంగంభగో_ అంటూ గుక్కాతిరగకుండా వెళ్ల_గక్కేంసుకుంది సుమిత్ర.

“అదేమిటో అక్కా, నాకీ దిక్కుమాలినవి తెలియనే తెలియవు” పూర్ణ వెలిబుచ్చింది యింకొ అమాయకంగానే.

“నీ వొక్కందానికేగాదు తెలియంది. మొదట్లో నాకూ అంతే, ఇప్పటికి గూడా ఇలాంటి తియ్యతియ్యని మాటల్లోబడిపోయి ఒక్కొక్క

శ 2

వండు నాకు నేనే మెకం చెందీపోతుంటాను. అంక అలాంటి తమాషా గాళ్లు యా మగాట్ట;”

అంతలోనే క్రమలదాబు చేతిలో ఏీదో ఉత్తరం ఊప్పకుంటూ వచ్చి, లోపలికి ఇంకొ అడుగు పెడుతూండగనే సుమి్యత కనబడే రికి క్నాస్సజంకి, పూర్ణవైపు చూచి అన్నాడు: ఆబ్బద్రిగ్గోీ్‌ పూర్ణా నిన్ను రిమ్మని పేమ రిబురంపింది. వెళ్లాలనివు కే ర్హా బండీ సిద్ధంగావుంది,. అంతవరకూ దిగబెట్టి వస్తాను.”

పూర్ణ సుమిత్రవై పు చూచింది, నువ్వేమంటావు అన్నట్లుగః

కొని, సుమి్మిిత్రమటుకు తనకేమీ కాదట్టనట్లుగానే ఆటుగోడవై పు ముఖం (త్రిస్వుకుని వుండిపోయింది.

తర్స్స్‌ ద్ర వెళ్లండి. బాబుగారూ, మరో దఫా వపీలు చేసుకుని నేను వెళాను”' కాస్స సంకోచంగా అన్నది పూర్ణ

“అదిగాదు, ఏదో అరక్ష్హంటు విషయం వుండివుంటుంది. వంటనే పంసవలసిందని నాకుగూడా (వాసింది"”” కమలవాబు అన్నాడు.

ఆ మాటకి పూర్ణ మళ్ళీ సుమ్మిత్రవేపు చూసింది. కాని, సుమిత్ర మటుకు ఇంకా యథ్రాతధంగానే వుండిపోయింది.

ఈ మధ్య చాలకాలంగా (పేమను కలునుకోలేక పోవడం చేత ఒక్కసారి వెళ్ళివద్దామని పూర్ణకు ఆరాటమూ వుంది. అదీగాక ఏదో ముఖ్యమైన, అవసరమైన విషయు వుంటగాా. ఇంత అర్జెంటుగా కబురు పంపదనీ. ఆలోచన కలిగింది. పెగా అక్కడ రెండునాళ్లు గడిపీవస్తే యీ మహాశయుని ఆగడాలూ కొంత తప్పుతాయన్మీ మనసు కౌ శాంతంగా పుంటుందనీ అనుకుంది. అందుకే తస్బాక వెళ్లాలని నిశ్చయించుకుంది పూర్ణ. కౌనై తే ఇంకా సంకోచంగానే అంది; చోమి "3ందుకుదాబుగారూ, యింత్మశమ ? నేనొక్కదాన్ని వెళ్ళివసానులేండి:”

ఈఆస్యన్రే న్స యిష్టం ॥ నేననే దేమిటంటపేీ, దానవాబుగారితో కొంచెం పనివుండి యెలాగూ వెళుతున్నాను. అదే బండిమీద నిన్నూ తీసుకు వెళ్ళి దిగబెట్తివస్తే అంత (శ్రమవుండదని అభ్నిపాయ పడ్డాను. అంతకు తప్పు మరిమీగాదు

కే? 3

ఇక యీ మాటకి పూర్ణ అడ్డుచెస్పలేక పోయింది.

ఆ ఆర్ప ల్రే ఎప్పుడు వెళుతున్నారు థో అడిగింది.

*” ఇంకొ యెప్పుడేమిటి ? ఇప్పుడే ః త్వరగా సిద్దపడు. వచ్చే స్తున్నాను” అంటూ బయటి] నడిచాడు కమలవబాబు.

పూర్త గదిగబ సిద్దమయింది. మళ్ళీ సుమి దగ్గరకువచ్చి 'మల్లిగ అడిగింది,

“ఈ ఒక్కసారికి దాబుగారితో వెళ్ళితే నీ అభ్యంతరం యేమీ బేదమగదాఃో

తనా అభ్యంతరం యేమి వుంటుంది? కాన నన్ను మ్మాశతం మర చిపోక్క, త్వరగా వచ్చేయి.”

ఈ మాట వూరికే శిష్టాచారంగా సుమిత్ర అన్నదేగాని, నిజా నిక్తీ పూర్త వెళ్ళిపోవడం ఆమె కెంతో సంతోషంగా వుంది. ఎన్నాళ్ళ నుంచో అమె కోదరేదికూడా అదే. తన భర్త అంపే పూరకి జుగుష్ప కలిగేలాగ చేసిన తర్వాత, వాళ్ళిద్దరి మధ్య ఎడబాటు అనేదీ కొన్నాళ్ళ పాటు వుండాలని తప్పు, మ5ంకేమ9ి ఆఏడ కోరుకుంటుంది?

వా_స్రవంగా చూస్తే పూర్ణ గూదా మళ్ళీవచ్చి యీ పంకిలంలో పడీ. వుండడానికి కుతూహలపడదు, అనేగాక్క అసలు (_పేమే తన [పియమేన చెలిక త్తని ఇంతటో వెళ్ళిపవామ్మనమ అందుచేక, పకి అంతగా వె డించుకోలేక పోయినా, ఆమె వెళ్ళడం మటుకు యిటు పూర్ణకూ, అటు సుమి్మతకూ కొంత మనళ్ళాంతి లభించే సూవసగానే వుంది

కొన్ని పూర్ణ టాంగాలో కూర్చున్న శఎగ్వాత ఆ గ్మురం కళ్ళెం నొకరుచేతులో గాకుండా, కమలప్రసాదు పతకోనే వుండడం కనబడే సరికి, దిగిపోదామని బుద్ధిసట్టిందా మెక. కాని అందకోసం సరైన సొవు యేదీ దొరక్కపోవడంచేత వూరుకుంది. అంతలోనే కమలబాబు కొరడా దెబ్బా చురుక్‌మనేసరికి గ్నురం ఒక లగొం యిచ్చింది టాంగా ఏరిగి వున్న మార్షంగుండానే సో సాగింది. అవేయిండ్డు అవే అంగళ్లు ... అన్నీ తెలిసినవే ఆందుకని, పూర్త అరుమానంగూడా అదృశ్యమై పోసాగింది. కాని, ఆ తర్వాత వొక్క మలుపు తిరిగి మఠిటెటో పోతూండేసరికి, పూర్ణగుండెలు వొక్కనొరి గుబుక్కుుమనా్నాయ్‌।

క్షే 74

“ఇదేమిటి బాబుగారూ, ఈవేపు తోలుకువెళుతున్నారు ! యిక అడగకుండా వుండలేక పోయింది.

“ఇది దగ్గిరదోవ. ఇటు వెళ్లే త్వరగా వెళ్తమొ సమాధాన. మిచ్చాడు: నిశ్చింత భావంగా.

కోంత 'పేపు ఓ సందులోగుండా పోయిన తర్వాత్క టాంగా విశాల మయిన రోడ్డుమీదకు వెళ్ళింది. ఆ తర్వాత రైల్వేలైను దాటింది. ఇక అక్కుల్డుఐచి ఇళ్ళే లేవ. జన సంచారం అంతగా లేనేలేమం అల్లంత. దూరంగా మటుకు దొరల బంగళొలు కనిపిస్తున్నయ్‌. అంఖతేః

కంగారుపడగిపోయింది పూర్త. శ*జ్నద్రేమిటి బొదుగారూ ? అసలు మీరు సన్నెక్యాడికి తీసుకు వెళుతున్నట్టు?ో విత్తరగా అడిగే సంది.

“అరిగో....అక్కండ చిన్నతోట కనబడుతున్నది, చూడూ. అది మనదే. అటువెపే వెళ్ళికొన్త చూచ, అక్కణ్తీఎచి (పెమంటికి వెళాం.”

“*వ్చర,,. నాతో తోటకీ వెళదామని ముందే చెస్పలే డే( + అలా గయితే రాక నేపోదమనుగదా ?

“అబ్బః 60డు నిమిషాలిచశే పీమంత మునిగిపోతుంది

“ఉ(హూ€ ఏమొోసరే, నేను రాను; దిండి (తిప్పండి, లేక పోతే ఇలాగే దుమిశేసాను.లో

*మమికీతే. నీ కాళ్ళూ చేరులే విరుగుతాయి.. నాచే అంటూ నవ్వాడు కమలబాబు.

ఇక పూర్త మరింత ఆలనోనలోపడింది. ఎందుకీ నిర్మానుష్య వదేశంలోనికి తీసుకువెళుతున్నాడు ఇ ఏం -. ఇంకొ యేమయినా చేయ దలచుకున్నాడా?... అబ్బే. ఆయనకింకా ఈ బుద్ధిమాత్రంలేదు. అయినా, ఒక్క- అయిదునిమిషాలవాటు తోట చూచి వెశేమ్మాతం యేం? అక్కడా నౌకర్లూ చాకర్లూ వుండకపోరుగదా 1 _ ఇలాగే. అఖరికి కాస్తంత రైర్యం అచ్చుకున్ని సమర్జించుకుని వపూరుకుంది,

కొంతి సేపటిలోనే టాంగా తోటదగ్గిర ఆగిందీ, కమలబౌబు దిగీ గేటు తెరిచాడు. ఆయన్ని చూడగానే ఇద్దరు ముగ్గురు నౌకర్లు గబగవా పరుగెత్తుకు వచ్చారు. ఒకడుగు.రం కళ్ళెం సట్టుకున్నాడు. మరొశకదు.

కేర్‌

ఆజమాని _చేశిలోని బ్యాగ్‌ అందుకున్నాడు, మరొకడు చేయడానికి ఇంకేపనీ లేక చేతులుకట్టుకుని న్మమ్మమభావంగా నిలదిడ్డాడు.

కమల్మపసాదు పూర్ణను లోపలికి తీసుకువెళుతూ అన్నాడు : మూ డ్తు పూర్ణా 1 తోట ఎంత దాగుందో 1 ఇలాంటిచోట ఒక సపది నిమిషాలపాటు గడిపినంతమ్యూత్రాన నష్టమేముంది ౪?”

“అబ్బే నష్టమూ, కష్టమూ వుందనిగామ. అక్కడ (_పేమనా కోసం మెంత యెదురుచూస్తూ వుంటుందోనని అన్నాను" ,.. తను ఇందాకపడిన తొందరను ఇప్పుడు చక్కగా కప్పుకోటోయింది.

కాన కమలబాబు ఇలాంటివి (గహించనంతటి అమాయకుడు గాదు. అందుకే అన్నాడు అదోమాదిరిగా ముఖంపెట్టుకుని _. “అవున్లే పూర్ణాః చక్కగా మాటలు అల్లడం. నేర్చుకున్నావు 1 ఇంతకీ, నన్నింకా ఒక దుర్మార్లుని (కిందనే జమకట్టుతూపున్నావన్‌ యీ పాపిష్పిణీవి కని పెటలేదనుకోకు 1! అంతా కనిపెట్టాను: అంతా అర్హంజేఘుకున్నాను, ఊంకొనియ్‌, నేనెంతో ఆత్మీయంగా ఆరాధిస్తూన్న నా దేవియే నన్ను ఇంకొ దుర్మార్తునిగానే భావిస్తున్నదీ అం పే, అబ్బా | ఇంతకన్నా "ఘోరా .వమానం వేరే వుందా ౪

ఈ మాటలకి నిజంగా పూర్త లజ్రితురొలయిపోయింది.

“నేను మిమ్నల్ని అట్లా భావిస్తున్నానని మీ రేఏధంగా అనుకో గలరుఖొ ఏమిటో ఆరాటంగా ఊఉశ్నించింది.

“ఇంకా యేఏధంగా అని (పశ్నస్తున్నావా పూర్ణా? మరైతే, బండి (తిప్పేయని యెందకన్నావు ? లేకపోతే దుమికేసానని యెంమకు 'బెదిరించావు ౩? ఇంక్క ఇవన్నీ యెఎదుకుగానీ, రా పూర్తావ రా॥ ఇక్కడ యీ చల్లని (ప్రదేశంలో కొంతసేపు కూర్చుందాం అనదిగో, ఇంకొ సంకోచపడతావెందుకు ? అదే వొద్దన్నాను. ఇక ఆముసుగు తీపెయ్‌, ర్హా విశ్రాంతిగా కూర్చో 1 నిజంగా, ఇక్కడ నీకెంత -యెలాంటి మనళ్ళాంతి కలుగుతుందనుకున్నావ్‌ |;

"ఆఈ.... అవునుగానీ, నేనొక్కటి అడగాలని వున్నాను, దాచు కోకుండా జవాబియ్యి పూర్ణా! ఈమధ్య అదెంచచేకనోగాని నేనంపీ జడిసిపోతున్నావు. కాంణం ? నే నేమైనా దొంగనా 1 , దగాకోరునా ?

176

లేకపోతే, ఖూనీలు చేసినవాడనా? చెప్పు పూర్ణాః కొకపోతే. మరి. యెందుకూ ఇంత భయం ? అవున్ల। దీనికి కొరణం గూడా నాకు తెరి యకపోలేదు. చెప్పమంటావా ?ఆ సుమి(త నన్ను గురించి నీ చెవుల్లో బాగా నూరిపోసింది. అందుకే, దాన్‌ మాటల్లో పడిపోయ్యి. నన్నింత సీచునిగా భావిస్తున్నావు. అవునుకదూ .... నేను వేరొకరిచేశ మంచివాణ్ణ్‌ అనిపించుకోవడం, వాళ్లతో స్నేహంగా వుండడం ఆవిడకు గిటదు. ఎల్లప్పుడూ ఆవిడ చెప్పుచేతుల్లోనే వుండి. కుక్కలాగ ఆమె వెంటనే తోకఆడించుకుని తిరుగుతూ వుండాలి. అప్పుడే నన్ను యేమైనా ఆవ రిస్తుంది. అలాగ లేనంతకొాలమూ నన్ను మంచివాణ్తీగ తలంచడు; ప్రవాళ్లని అసలే తలంచనీయదు. అందుకు నేనేం చేయినుమరి? నా దొర్భాగ్యంకొది ఆమె చెప్పుచేతల్లో తికగే ఆ స్వభావం నాలో లేక పోయింది, పౌరయిషవంత మైన మగజన్మ యెక్తాను*, నిజంగా (యీ మగజన్మతో నే ఇంత పొరుషవంతంగానే బతకిదిలచుకున్నాను.ో ఈ మాటలతో, పూర్ణమీవ సుమి్యత వేసిన మం్యత్రపుకట్టు పుటు క్కృుమనిపోయింది. పాపం ఇందులో ఆమెదోషం యముంది ? చాంచ ల్యమే దుర్చుల ఆత్మకు లక్షణమై కూర్చున్నప్పుదు 1 మెల్లగ అన్నది. “అవునండి సుమిత్ర అక్కాయిగూడా యెల్లస్పడూ తప్పు ఆంతా మీదే అన్నటుగా మాట్లాడుతూ వుంటుంది 4'" “'అవునపును, నాకు తెబసు. అందుకు లో'పీమీ చేయదా ఘటం. ఇంకా ఏమేమి చెప్పిందేమిటి పూరా ౩?” కుతూహలంగా అడిగాడు. *బ్రబ్న్య ॥ ఎన్నెన్నో చెప్పందండి, అన్నీ ఎకగండ జూపకం వంటాద్‌ న ఇషా అ “ప య పెగ్రాలే జీ “ఆల....కారణంచేతనే నే చెప్పలేదూ, నువ్వు నేనంటే యింత భయపడిపోతున్నావని. అదంతా ఎందుకు పోనీగానీ ఇ ఈ తోట నీకు నచ్చిందా పూర్ణా ఫి) ఎ ఏంతో మృదువుగా (ప్రశ్నించాడు కమలజబాబు.. “నచ్చకపోవడం ఏమిటి ? చాలా చక్యాగా వుంది 1 “నిజంగా ,...నాకు తెలుసు, నీ కిలాంటి తోట అంటే మెంతో యిష్టమని. అందుకే, ఒక నెలరోజులపాటు నిన్నిక్కడ ఉంచేస్తే బాగుంటుందని వా కోరికో గే 77

“అదెట్లా ? నుమిత అక్కాయ్‌కూడా వున్నస్పడూూ వొన్ను న్న ప్పుడూ గదా యిట్లాంటివన్నీని ౪? *ఆపిడెందుకూ ? చచ్చి గీ పెట్టినా యిక్కడికి తీసుకురాను,” “*మరి ౬ నే నొక్కదాన్నీ వచ్చి యెట్లా వుండగలను ఇక్కడ ౪ “ఏ౬? దాగానే వుుడవచ్చు. అందుకు పన్నవలసిన పన్నాగం అంతా నేను పన్నుతానుగదూ ౪ నువ్వెక్కడ వుంటావనేే సంగతి యెవ్వరికి తెలియకుండా వుండాలంటే, నువ్వు ఏ బృందావనికో వెళు ఈూన ట్లో 'వమయూణం చేయించి, గప్‌చుప్‌గా యిక గ్రాడికి తీసుకు వచ్చే'సేసర । ఇక తోడుగా నేనూ యిక్కడే వుండిపోతాను. ఎవరూ అంతగా సందేహపడకుండా వుండడానికి అప్పుడప్పుడూ. ఇంటికిపోతూ వస్తూంటాను 1 ఏ€౬....దాగుండదూ 1 ఇక్కడ నౌకర్లు యెవరై నా చెప్పేసా రని భయమా అందుకు తగిన బందోబస్తు జశీయకుండా వుంటానా ? ఇక అస్వుడు....అబ్బ 1 జీవితానికి యెొత హాయ్‌; యెంత ఆనందం | నిజంగా, పూర్ణా 1 ఆహాయ్‌న్సీీ ఆ ఆనందాన్నీ యిస్వ్రడిలా తలంచు కుంటూంటే నా హృదయం జోగిపోతూన్నది | అక్షరాలా..., అలా కొద్రి క్షణాలై నా గడిపినప్పుడే, నా యీ జన్మ సార్థకమపుతుంది; అసలీ సాంసారిక నొఖ్యం అం'పే ఏమిటో, ఆ అమరానందం అంటే యెలాం టిదో కాస అయినా రుచిచూచి ధన్యత జెందుతుంది. ఇంతకీ. దేని "కెనా ఆ భగవదేచ్చ వుండాలంటారు. నిజమే సుమా1। సుమి్యత్రకు నేనంటే సుతరామూ గిట్రకపోవడానికి, నీకింత పరిపూర్ణ కటాక్షం కలగ . టానికి కొారణం ఆ భగవ దేచ్చే కాకపో తే మరేమిటీ ౩ నిజానికి, ఆ. భగ వానుడు సన్నే లీలలముందు మనం నిర్మించుకున్న ఈ ధర్మపన్నాల్హూ ఈ శాస్త్ర నియమాలూ యొందుకూ కొరగానివి।; అసలా భగవద్‌ లీల లన్నీ నువ్వూ నేనే గాదు, మహామహా తపళ్ళాలురుగూడా అర్జంజేసుకో లేరు. అలాంటప్పుడు యిక ధర్మసంకటనంలో పడకూడదు పూర్ణా ।ః ... ఏదీ యిలారా[! ఈ క్షణంనుంచే నా జీవితానికి నువు ని ఆధిష్టాతివీ, నీ ీవితానికి నేను దాసుణ్నీ అయిపోదాం $ అంటూ కమలదాబు ఆమె చేతులు పట్టుకుని, అలాగే తనమీదకు లాక్కున్నాడు. ఇద్దరూ హత్తుకుపోయారు । పూర్ణ యేమీ కిక్కురు 176

మనలేదు; విదిలించుకుందానమునే (పసయత్నం అంతకన్నా చేమలేదు* అలాగన్ని ఆమె ముఖంలో మందహాసం, అధరాల పె చిపనవూ్య్యూ, చూపుల్లో వలపు మెరుస్తలూ అంతకన్నా రేవు ! పాలిపోయి వాలి పోయిన దేహంతో .... అలాగే నిశ్చేష్టంగా వుండిపోయింది.

“ఎం ..:.. అలాగున్నావ్‌ పూర్ణా 1 నిజంగా మధుర క్షణాలుగదొ యివి ౩?" కమలనాబు (పళశ్నించాడు..

“ఎలాగున్నాను ౪ దాగానే వున్నాను 1” గాద్గదికంగా జవొ విచ్చింది పూర్ణ

అసలు తనెందుకు అలా గానిగావుందో చెప్పలేక పోయింది. ఆమె కీ సమయంలో వసంతదాబు క్ఞాపకానికి రాలేమ. అధర్మానికి పాలుపడ్డా ననే యోచన అంతకన్నా రాబేమ. కానై తే, అలా కమలదాబు కొగిలిలో బిటుగపుండిపోయి,. ఏదో తన్మ యత్వంలో పడిపోయేసరిక్కి ఆమెకు చప్పున మరో సంశయం పొర్ల్షుకువచ్చింది. *ఏమిటీ, ఈ ప్రణయం కూడా మునుపటిలాగానే భయంకరంగా ఆఖరవుతుందా ? అవ్చా | అప్పటి లాగనే మళ్ళీ విధిఏలాసం తన మిధుర నుథాన్ని, సుందర స్వప్నాన్ని తుడిచివేస్తే 1 _- యోచన ఆమె కళ్ళల్లో గ్యిరున తిరిగింది. ఆ తొలి రోజుల్లో తిన భర్త మొట్టమొదటిసారిగా తనని కాగలించుకున్నప్పుడు, అబ్బి । తన హ్యృవయం యెన్నెన్ని ఆనందతరంగాలలో వుప్పొంగి పోయింది 1 కాని 40ప్పుడా ? తీ్మీవమైన సుడిగుండాలతో, తుఫాను వీచి కలతో కల్లో లపడిపో తున్నది.

ఇంకొ అమె అలా అర్ధచై తన్యావస్థలో పడివుండగానే కమల దాబు మెల్లగ లేవదీసి, అక్కడేవున్న 'పేముసోఫామీద సరుండబెట్టాడు. ఇక తలుపుమూ నీ వేద్దామని అటు వెళ్ళటోతూండగా, పూర్ణ అతని ముఖంలోనికి ఒక్కసారి చూచి గళుక్కుమనిపోయింది. అబ్బ 1 అదే మిటీ ? ఆతని కళ్ళల్లో అగ్నికణాలు చెలరేగుతున్నయ్‌ 7 ఆ కొంతి హృదయాంతరాళంలోని మధురోల్లాసపు కాంతిగాదు. యేదో హింస పశుపుకున్న రక్తపిపాసకు పతిబింబంగానిి, నిజంగా ఆ కనుగొలకుల్లో (వియునికిండవలసిన ఆమోదకరమైన ఆ క్రమగ్థనై న వలపుదనం గాకుండా ఏదో వేటగాని యత్నంలోని కరుకుదనం వుంది. ఒకసారి

179

మళీ గతుక్కుమని పోయింది పూర్త *, చప్పున సోఫాలోనుంచి లేచింది. గదిగనా తలుపులు తెరుచుకుని బయటకు వెళ్ళి పోయింది,

“ఎక్కడికి పూర్ణా & ఎక్కడికి ౪ = అదే విషచూపన్న మరిం తగా సారిస్తో అన్నాడు కమలబాబు.

ఇంటికి పోవాలి. బగ్గీ యెక్కడున్నదీ ౪

" అప్పుడే విమంత తొందర + ఉండు.లో

“ఊంహూ6౬। ..ముందు దిగ్గీ తీసుకురండి. వెళ్ళి పోవాలి" నిర యంగా అగీగింది.

“క క్షణంలో మటుకు నువ్వెక్యడికీ వెళ్ళి పోలేవు పూర్ణా; అయినా, ఏమిటీ ఇంత అకస్యాత్తుగా....” ల్‌ “*ఏమ్రీలేమ్కు ఇంక ఒక క్షణ౦గూడా నేంక్కడ పుండదలఅచు కోలేదు.

౫ న్చేస్స వెళ్ళ సీయకపోతే ౯

“మీరు నన్నాపలేరు 1”

“ఆపగలనని అనుకో, అప్పుడు?

“గట్టిగా “కేకలు వేసాను.”

ఆ మాటకి ఫకొలున నవ్వుతూ కమల(పసొద్‌ అన్నాడు ; ౮ స్సీ 'కేకలూ అరుపులూ వినేవాళ్లు యెవరున్నారిక్యండ ? తో టమాలీలిద్దరూ నా చెప్పుచేతల్లోవాళ్లు గదా. ఇంక మూచోమనిషి యెవడూ ఒక మైలు దూరంవరకూ యొక్క-డాలేడు. ఇక నువ్వు నా అరచేతిలో అరటి పండువి | తెలుసుకో |

కుతకుతలాడిపోయింది పూర్ణ. అలాగే గు్యురుగ చూసో అంది : “ఇదీ మీకు ధర్మంగాదండీ బాబుగారూ | చేతులు జోడించి ఇదే చెప్పు తున్నాను, నన్నిక్క-డనుంచి వెళ్ళిపోనివ్వండి, లేకపోతే మాటదక్కందు. నిజంగా ఆఖరి" మీరింత యిదిగ రొక్షసత్వానికి పాల్చుడతారని అనుకో లేదు. కాని, ఒక్క నొరి నేను నా ధర్మానికీ, సీశ్రికీ దూరం అయినా ముందు = నా (పాణాన్న్నైనా బలియిచ్చేస్తాను. లేదా మీ (ప్రాణా 'నైష్ననా....”

180

మళ్ళీ వికావికమని నవ్వాడు కమలవాబు, “ఓహో, అలాగై తే- నువ్వు నిజంగో మహిషాసురమర్దనివే | కొని యిది. రంగస్టలంకాదు పూర్ణా, నీ వీకత్వాన్ని చూచి ('పేక్షకులంతా చప్పట్లు క్‌ ట్రడౌనిక్తీ జ్‌

అంటూ ఒక అడుగు ముందుకు. వేశాడు, చేతులు పూర్ణమీదికి సారిస్తూ, కౌని పూర్త అలాగే చూస్తో పక్కకు తప్పుకుంది. మరింత ఊది కంగా మరొక అడుగు ముందుకు వేశాడు. ఇక _ వూరుకోలేక పోయింది, చప్పున అక్కడేవున్న కుర్చీ ఒకటి యెత్తి, అతని ముఖం మీదకు రివ్వున విసిరింది. కుర్చీ కోను సరిగ్గా ముఖంమీద తలిగిందేమో గిరగిరలాడిపోయాడు. రక్తం ధారకట్రింది;ి పన్నుకూడా ఒకటి వూడి పగింద్హి ఆలాగే మూర్చుగా పడిపోయాడు.

అతన్ని అలాగే విడిచేసీ, ఒక్కంగెంతులో పూర్త తోటదియటికి వడ్చేసింది. రోడ్డంతా అతీ నిశ్శబ్దంగా వుంది. ఇక తనని తాను కొపాడు కోవాలి. పట్టు బడిందం పే ....అయ్యొ 1. చెప్పరాని అవమానం. ఎలా గె నా దాక్కోంవాలి,. ద్వంద్వావస్ట్థలో పడిపోయింది కొంత సేపు... ఇంత లోనే అక్కడే ఓ చిన్న వంతెన ఒకటి కనిపించేసరికి చప్పున పరు గెత్తుకువెళ్ళి ఆ నంతెన్కకింద దాక్కుంది.

నిజంగా ఈ సమయంలో పూర్ణ అవస్థ చెప్పడానికి వీల్లేకుండా వుంది. గుండెలు దడదడ కొట్టుకుంటున్నయ్‌ః కొనవూపిరితో వున్నయ్‌ (పాణాలు, రోడ్డుమీద రవ్వంత చప్పుడు ఏమైనా అయిందీ అంటే ఒక్కసారికి వులిక్కిపడిపోసాగింది. రోడ్డుమీద నడిచేవొళ్ల నీడలు. ఆ చిన్న కాల్వలో కనబడేసరికి కర్గ్లు విత్త రలాడిపోసాగినయ్‌. ఇంకా తసను దొవరో పట్టుకోడానికి వస్తున్నారనే ఆమె భయం. నిజంగా వస్తే ఏం చేస్తుంది? ఓ చిన్న ఇటుక బెడ్డ చేతులో పెట్టుకుని కూర్చుంటే? పట్టుకోడానికి యెవరైనా వచ్చీరాగానే; ఆ బెడ్డ తీసుకుని తన - నెత్తిమీద కొట్టుకొని చచ్చిపోవాలని ఆమె నిశృయం | నిజంగా పోలీసువాళ్ళ చేతుల్లో పడేకం' టే ముందుగా ఆ యమదూశల చేతుల్లో పడితేనే మంచి. దని ఆమె అభిపాయం.

కొంత పేసయాక, రోడ్డుమీద అంతా ఏదో అలజడి వినిపించింది. ఎవరెవరో మాటలాడుకుంటూ హడావిడిగ పరుగెత్తుతున్నారు. తోట.

క్షే న!

సాతి గాబోల్టు బదరీ[పసాదుకు కబురు అంగివ్యడానిక!ి పరుగెర్రాడు. ఆ తర్వాత కొంత సేపటికి బగ్మీయే వచ్చింది, అడుగో, బదరీపసాదే తోటకు నచ్చాడు. ఒకరినొకరు యేమమో మాట్లారుకుంటున్నారు, పోలీస్‌ "సేషన్‌లో రిపోర్డు యిచ్చారో యేమో; మరికొంత సేపటికి, తోటదగ్గిరిక్‌ టాంగా ఒకటి వచ్చి ఆగింది. అదే డాకృరు గాబుది, పాపం దెబ్బ మహ గట్టిగా తగిలిందో యేమో ; ఆం అస్రై తగలకపోయినా,. గొప్పవారి యిళ్లల్లో గోరంతలు కొండంతలుగ కనిపిస్తూంటాయి

ఇలా అన్ని అనుకుంటూన్నషప్పటికీ తను చేసినపని వుద్దండ౦గా కనిపించేసరికి నిజంగా పళ్చాళశాపమే అయింది పూర్ణ కి.

తను గనుక రవ్వంత చాకచక్యంగా పనిచేసివుంట కమలబాబు అంత అలాగ పెచ్చుపెరిగేవాడుగాదు; తనూ అంతగా తిరుగుదెబ్బ ఇవ్వ వలసిన అవసరమూ లేకపోయేవి. కాని యిప్పుడనుకుంటే యేం (పయోజనం ? జరగవలసిండేదో జరిగిపోయింది. అయినా, యిదీ ఒకందుకు మంచికే జరిగిందనుకోవచ్చు. ఏమంటే జబ్బకి 'దెయ్యం వొదిలిపోయిసట్టుగ, ఇకనుంచి రివ్వంత పొరపాటువల్ల గూడా ఇట్లాంటి సల్ల చేష్టలకి దిగడు. ఇది మాంచి గుణపాఠం ; ఆడది అంపే ఆదిల ఆమాయకురాలు .- ఏదో కాస్తంత బెదిరింపుకు లొంగిపోక ఏం చేస్తుంది అని అనుకున్నాడుగానీ, పాపం ఇలాంటి నివురుగప్పిన నిప్పు అని మాతం తెలుసుకోలేదు,

ఈ సంగతి విన్నదంటే సుమిత్ర బలేగా సంతోషపడుతుంది. మర్‌ంత బాగా జ్ఞాపకం వుండేటట్లు, మాటమాటకి మరీ యేక్పించి పవుడి కించి తీరుతుందిగూడాను. ఆఖరికి వాళ్ళ నాయన బవరీ_పసాదుగారు కూడా ఈ 'దెబ్బశో మరీ మండిపడతారు కొడుకుమీద- ఎవొచ్చీ, వాళ్ళ అమ్మకి మాతం కన్నకొడుకుమీదముండే మమకారంకొద్ది, కాస్త కష్టంగా తోపే తోయవచ్చుం ఇలాగే అన్నీ అనుకుంటూ అలమటించిపోయింది పూర్ణ.

అక్కడ వంతెన్యకింద ఏవేవో మాంసపుముక్కలూ, ఎముకలూ పడిపన్నయ్‌. ఆ చుట్టుప్రక్క-లుండదే కుక్కలు పరస్పరమెన దొమ్ము అలాబల్న్‌ తప్పించుకునేందుకై , ఈ ఏకాంత స్థలానికి తెచ్చుకుని ఆర

శేడ్ర2

గించిన దాపతువి కాటోలు | చెడ్డ కంపుకొటుతున్నయ్‌. మురిగిపోయిన మామిడీ పెంకలు, పొతగుడ్డ ఏలికలు, కొగిఈతప్పు ముక్కలూ == చెతాచెదా రంగా పడివున్నయ్‌.. ఇప్పటిదాకా పూర్త దృష్షి "అటు పోనేలేమ. ఇక ఇప్పుడనవన్నీ చూచేసరిక్కి ఏమిటో చెడ్డ భయమేసింది రోత పుట్టుకు వచ్చిందీ. కాన్లె తే, ఎక్కడికి పోతుంది ౯ ముక్కు మూసురున్మి మోరాళ్లు ముడుచుకు కూర్చుని .. అక్కడ పెన రోడ్డుమీవ వచ్చే పోయే అలజడులను వినసాగింది.

మధ్యాహ్నం అయేసరికల్లా, తో టగేటు మనచుంఎ** వింది, మనిషి సంచారం అంతకన్న కనిపి :౫.4- ఇంత నిశ్శబ్ద వారా వరణ౩ ఏర్పదేసరికి పూ ప”రైంంము ఎం బాఫి క ర్తవ్యాన్ని గురెం* కల్లోల వాతానాణ 2 * ఓ బన ంది, త.

భ్‌ పెం యిక్త ౯స్‌ గ్‌ శు ఆమెగీ ళాః యం = యఖ

అసలే ఈంంఇ-వ వళ ఆ౧యం _పావమష సం నీ ఉం చిం ఒక వైపు ఎలొం నాపుంది? ఖ్‌ లోకొన మిత్‌ మాప లళిత్‌ ని జీఏత పోషణ యివన్నీని 1 ఒక్కౌంకటిన ఇనస్న్‌ ఛంంప్పకు వస్తోం పే, ఇక మృత్యు దేవత తెస్న వవ ఇ. లో ఆమెకు మరేమీ కన్నించక పోయింది.

ఇక సారు.౮త్రంగూడా గడిచిపోయి్యి చికటి (క్రమ్ముకుంటూండగా పూర్ణ అకంం-డున్నంచి లేచింది. తిన్నగా. రోడ్డుమీదకు వచ్చి. నిలబది, మళ్ళీ ఆలోచనలో పడింది. మళ్ళీ యెక్కండికి వెళ్ళాలో తర్కింంచు కున్నది. ఆశ్రయం కోసం అన్వేషించుకున్నది; ఇన్ని అవస్థలన్నీ పడ కుండా, ఆ భర్త చనిపోయిన్నాడే తనూ (ప్రాణాలు పిడిచేసివుంకే యెంత వాగుండేదని అనుతాపపడింది, ఆఖరికి మరణమే చక్కని శరణం అనుకుంది,

ఇంతలో నే ఒక ముసలివాడొకడు వసూండడంచూచి, చస్పున చెటుచాటుకుపోయి. నిలబడింది. ఆ ముసలివాడు సరిగ్గా చెట్లుదగ్గిరకు వచ్చేకం తేరిపారజూచి, ఆయనవల్ల హోని ఏమీలేదని తెలుసుకుని కౌస్స రైర్యం తెచ్చుకుని మెల్లగవచ్చి అడిగింది; చోగంగకి ఎటుపోవాలి కరాతా?ొ అని.

183

“అయ్యొ గంగ యిక్కడెక్కడ వున్నది తల్లీ 1 ఆశ్చర్యంగా అన్నాడు, ఆ ముసళలికాత-

“ఎంతదూరం వుంటుంది ఇకడికిళో మళ్ళీ (పశించింది పూర.

• రెండు కోసులుంటుంది.* ” రబ లా

ఈ జవాబుతో పూర్ణ మరీ గుభిల్లమనిపోయింది. పడి చచ్చి పోవాలంపే గంగకే వెళ్లాలా ఏమిటీ ? ఇక్యండ యే నుయ్యో గోొయ్యో వుండకపోతుందా అనుకుంది. అందుకే అలాగే నిలబడిపోయింది. ఎటౌ నిశృయం చేసుకోలేక,

“ఎక్కడికి వెళ్తావు తల్లీ? మీ యిల్లెక్కడ?ో. ముసలికాత పళ్నించాడు..

దీంతో గతుక్కుమనిపోయింది పూర్ణ. ఇంతవరకూ ఏమీ అబర్థం కూర్చుకుని వుండలేదు, చస ఎన ఏం చెప్పగలదు?

“గంగదగ్గరకే వెళ్లాలా, లేకపోతే మరెళ్ళడితై నా." ముసలి శాత మళ్ళి (పళ్నించాడు.

“అక్కడికే, ఆ పక్కనున్న వాడలోనికి తాత జవాబు యిచ్చింది బి తరపోతూ,

శాత ఆ బ్నిత్తరపాటు గమనించి తనూ చిత్తరపోయాడు. “అయ్యొ, ఏ వాడకీ పోతావు తల్లీ ? అక్కడ లక్షి తొంబై వాడ లున్నయ్‌ః” అని మళ్ళీ అడిగాడు.

పూర్ణ యిక్ష జవాబివ్వలేక పోయింది.

“ఇక్కండ యేవూళ్లో మీయిల్లు వుందిః' మళ్ళీ గుచ్చి గుచ్చి, అడీగాడు తొత,

ఇంక మాట్లాడలేక పోయింది పూర్ణ. అనవసరంగా యీ తాతను యెందుకు పలకరించేనా అని పళ్చా త్రాపపడీంది=

“ఏం ....మౌట్లాడడంలేదు? ఇంట్లో ౦చి ఏమైనా అలిగి వచ్చావా?” శాత యీ సారి కాస్త దదాయింపుగా అడిగాడు.

పూర్ణ గజగజ కంపించిపోయింది. ఆమె నోటినుంచి నాటే రాలేకపోయిందిం

84

ఇంక దాంతో ముసలితాతకి రూడి అయిపోయింది ఈ అమ్మాయి యింటో అలిగి పారిపోయి వచ్చిందని, మంచితనంగా అన్నాడు: “ఇంట్లో ఏదో రవ్వంత కోస్పడినంతమాతంచేత, అలిగి వచ్చెయ్యాలా తల్షీ। తస +గాదూ?ః కాలం దాగుండలేదు, ఏ రౌడీల చేతుల్లోనో పడిపోయావూ అంపే, జీవితమే కళంకంపాలు అయిపోతుంది. ఇక ఎందుకుగానీ, యి:టికి వెళ్ళిపో తల్లీ 1 పెన్లవా్ల ఏమైనా అం'పే పడాలిగానీ, యిలా పొరిపోయి వచ్చేసారా? వాడ్ళు సీ ముచి కోసమే. అని వుంటారు, పన యింటిదొకొ దిగబెట్టివస్తాను"' దుజ్జగించినట్టుగ చెప్పాడు. "వొద్దు తాతా । వొద్దు ఇంట్లో వాళు నన్ను వెళ్ళగా కే + మ్మైకః పూర్ణ ఇక తప్పనిసరిగా జవాబివ్యవలసివచ్చింది, “ఎందుకు వెళ్ళగొట్లారు + ఏ6 + దెబ్సలాడానా? “లేవు తాత్తా నేను అనాధురొలు; ఇంటోవాళు సా "పంచుకో వాలని లేరు!” జ న " ్న ఖు ఉట త్తవారు లేరాళో “ఎవ్వరూ లేరు. ఇంతకాలం యొరగున్న =. సలింల్లో ౯”, వున్నాను, ఇప్పుడు వాళ్లూ. వెళ్ళగొ'పేశారు;"” ఓ. ఆ మాటకి ముసలితాత కొంతసేపు ఒ “"*వేవదమి కోఅం... గంగకి వెళతానంటున్నావు దేనికీ అని “అబ్బే....ఏమీలేదు తాతాః ఈ ౯౧. ౧౩వ చతో హవెన్ని తెల్లవారగనే యే వాడకనా ష్‌ పోయి .. యంస్‌సగ్‌ "స మురుదా పొ. అనుకునా ఎను, అందుకే ఈ జవొాబుతో ముసలితాత -." వానం వృఢం అయివేముంది. గంగానదికి దారి యెందు" అడీగింఎే అకం ౧ ఆఎఎిన్నాడు,. “స్టోన్సీ వనిత్యాశఃవమ 4 ఎండకు పళ్ళటూరా, తల్తీల వో మే. (పశ్నించాడు. “వనిత్మాశమం ర” |.” వది, తా౭$ ఇ, వినననా షె విన లేదే యెపుడూ?” *అది అనాధరాం[డ్రకి ఆశయం =. అ ఎటువ౦టి అభాగ్యు ాలినై నాసర్కే యెంతో సంతోషంగా చేం. ఎంటారక్కడ, అమృత కేరిక్‌

రాయ్‌దాబు అని ఓ ధర్మ(పభువు వున్నాడు. ఆయన్ని లోకం ఎంత అను కుంటే ఏంగాక, మంచి మేలైన పనిచేశాడు. సుమారు యేభె ఆరవై మంది అనాధరాంగడకి ఆశయం కల్పిందాడు తండ్రి; అక్కడ ఆక మంలో ఆ స్త్రీలంతా పనిపాటలు చేసుకుంటూ చదువు పొటలు జరుష్క కుంటూ చక్కగా వుంటున్నారు. మగపురుగు అక్కడికీ 'వైళ్ళడావిక వీల్లేమ ॥! అంత అలాగవుంది ఆశ్రమం నువ్వూ అక్కడికివెళ్ళి పంళొచ్చుగా?'"

పూర్త నుర్తీ గుథిల్లుమనీపోయింది యీ సలహాోకి. ఏ ఆపదను: తప్పించుకోడానితై (పాణాళ్ని ఒదిలి వేయడానికిగూడా సిద్ధపడిందో, మళ్ళీ ఆ ఆపద ఎదురయ్యే టట్టు కన్చించింది. తమ అమ్మృ్మతరాయ్‌ దగ్గరకు నిలబడగలము? గజగజలాడిపోయి్యిి కళ్ళు) గి్మరుమవిపోయి - [క్రింద పడి: పోతుంది: ఇక దాంతో తమ చేసిన ఘాతుకం బయట పడిపోతుంది.

“బం శా ఆలోచన ఎందుకు తల్లీ? వద, అక్కడ నిన్ను చేర్పించి వసాను”--'-ముసలితాత మళ్ళీ అనా ఎడు.

“క; హూ౬....నే నక్క-డీకీ రాను, తాతా!”

= అబేే....ఏమీలేదుఃి”

ఈప్పుగ్రిైై ,.., అననే... 2 నీ మనస్సు అంతా మరో మార్గాన పంపే, యివస్నీ ఎంధుకూ?” అంటూ కోపంగా రుంజుకుంటూ రాత ముందుకు తరలి వెళ్లాడు. అవును మకరి, స్యయంగా తనే చెడ్డ మార్గాన పోవాలని నిశ్చయించుకున్న వాళ్ళని. ఎవరు ఆపగలరు?

ముసలితాత వెళ్ళ్ళిపోతూండడం చూచ్చి, పూర్చమనసు చిరిగి పోయింది. అతను ఆఖరున విడిచినమాటహృదయంలో గుచ్చుకుపోయింది.

“శ్రాత్రా మరి....నువే తీసు3ళ్ళి చేర్చుతావా?” అని అడిగింది.

“అయ్యో తట్ట, స్వయంగా నేనే తీసుకువెళ్ళి ఆ,శమంలో చేతి సామ అంటూంపే....”” అంటూ తాత్త మళ్ళీ వెనక్కి. వచ్చాడు.

*మరి.... నేను అమృతదాబుగారి ఎదుటికి వెళ్ళనక్కర్లేదుగదూ?”

కేక6

జఆద్రేమో, నాకు తెలీదు, అయినా వెళ్ళితేమటుకు తస్ప యేమి వుండిః ఆయన ధర్మ(పభుపు 1”

“అదిగాదు కాశ్తా ఆయన దగ్గరకు వెళ్ళడం అంపేనే నాకు అడే మిటో వీడియంగావుంది 1”

ఆస్పోశిన్సీ వెళ్ళవొద్గులే 1 పేరూ, వూరూ చెప్పువేసే చాలు అను

ళు అాశాతో

కుంటాను.”

“శ హరూ( 1 నేనునా పేరూ, వూరూగూడా చెప్పలేను. అందుకె. అసలు నేనా ఆశ్రమానికి రావంటూన్నని ;”

కాత కా స్తంత"పేపు ఆలోచించి అన్నాడు; పోనసీళ, నువ్వేమీ చెపస్పనక్క రైమలే। అమృత దాబుగారితో నేనంగా ఆొట్లోడ లైటు చేసాను. నవ్వు పద;” అంటూ నడిచాడు.

కోంతచారం పోయాక ఓ బండి కనిపించింది. ఆచ నూటా. కుం యిద్దరూ దొవిలో యెళక్కారు.

కౌనై తే ఈ సమయంలో కతన (పాణాల్ని గంగకి వెళ్లుకున్నప్పటికీ, వూర్ణకి యింత దుఃఖం కలగ

కరి 7

కేల గ విషయంలో గూడా మితం అనేది యెరుగని స్వభావం చాననాధునిది. ఎవరికైనా మ్మితుడై పోయాడం కే వాళ్ళకి (పాణాలర్చించే వగా సిద్ధం ఆవుకాడు. ఇక శ్యతువే లఅయాడూ అంటే, వాళ్ళ +పాణా* 1 సీలళ్చి పిష్ఫిచే సేవరకూ వూరుకోడు.

౬ ౨౦త|కితం యెంతో ముభావంగా వుంటూండే కమలదాబుతో యపస్పృురు అతి విపరీతమైన మెతి; చిన్నప్పటిమంచి యెంతో కలిసి మెలసి వుంటూండే ఆమృకదాబుతో, ఇపడు అంశులేని కలహం; ఆదేమిటో అకతనంయటేనే యిస్వుడు గిటడ౦లేను తెంపులేని కసిబూనేడు. పోటాపోటీగనో అన్నట్టుగ ఎన్నో వుపన్యాసాలిచ్చాడు; ఎన్నెన్నో వ్యాసాలు ప్రచురించాడు, ఇంతచేసినా కసితీరడంలేదు. కౌగ్గా ఆ వేళ టొనుహాల్లో ఆ అమృతరాయ్‌కి అనుకూలంగా (పేమ వుపన్యాసం ఇచ్చే సరికి, నిజంగా తననీ తస యత్నాన్నీ నిలువునా ఖూనీ చేసినక్తే ఫీల య్యూడు, వాస్తవంగా ఆనాటి ఘట్టం అగ్నిలో ఆజ్యంలాగ పనిచేసిందీ. బతేమటుకు, (పేదును పల్లేశ్తుమాట అనలేమ. అస లా (పసంగమే ఆమె దగ్గర తీసుకురాలేదు. అంత మౌనం వహించాడు.

కొని, తెస్తేమటుకు సరైన జవాబు యివ్వడానికి పేమ సిద్దం శానే వుంది. ఐతే, ఆమకో అంతగా మాట్లాడ్ల మే చూనివేశాడు దాను. ఇంతకితం యే అనుకరాగమయ్మ అమరానందమయ జీవితాన్ని గురించి పూహాగాసం చేస్తూ వచ్చాడో, అదే యిస్పుడు దుర్చులవ్యాధిలాగ అతన్ని లోలోసలనే గుల్లచే సివేస్తోన్నది. ఏదైనా ఒక గురిం అందానికీ, హంగుకీ మురిసిపోయి, ముచ్చటసడిపోయి, ఆఖ కి యెొలాగై తేనేమి

186

చాన్ని కొనేసిగూడా దానిమీన యెక్కి. స్వారీచేయలేక పోయిన మాన వుడు వుంటాడు చూచార్కా--సరిగ్గా అలాగే దాననాధ్‌ అవస్థ పడ

(యేమ మనసారా అతనికి పేవావ్నళూషలు చేసోన్నప్పటికీ, అదంతా దాననాథ్‌ దృష్టికి ఒక నటన టైంద కనిపిసోన్నది. అందుకే మ3ఠంత మనోవె కల్యం భగభగలాడిపోయి, ఆదే ద్వేషాసలంగా మారి, అటుసన్న అమృతరాయ్‌ మీవకు నాలుకలు చాచుకుని పడింది. ఇక అతని మీన యెంత ఘోరంగా (ప్రతిచర్య తీసుకోవాలో అంత 'ఘో5ంగొనూ తీసుకళొంటూన్నడి కాని అప్పటికీ శాంతి అనేది లేకపోతూం టే. ఇక మరింత అళాంతిలో పడిపోవడం తస్ప వేరేమి చేయగలడు?

సాయం సమయం కమలబాబు రాకకోసం యొదురుచూసో చాలా "పీప గడిపాడు దాను _. కాని కొంతసేపటికి రాకపోయేసరికి-తనే వెళ్ళి వద్దామని _డెస్సు వేసుకున్నాడు. ఇంతలోనే మిఠుడొకడు వచ్చి కమల 1.సాదుకు జరిగిన దుర్చ టనె వినిపించనే వినిపించాడు.

“ఆ౬ం.వొర్జిన యెవరో పుకొరు పుద్రంచినమాట విన్నా వేమోణ౯ొ ఏమీ నమ్మలేక అన్నాడు దాను.

“పృకారే మిటి॥ ఊఉశిర౦తా అట్లుడికిపోవడా ని "కేముందిలే? ఎవడో ఒక దగుల్భాజీుంఠకం చిన్న కొరివిపెట్టితే సర, అయినా కమల విదు మాతం అలాంటివాడు కొనేకొాదుు ఘంటాపధంగా చెప్పగలను యింకా నమ్మలేకనే అన్నాడు,

“సం ౩. మీరు నమ్మకపోతే నే నేం చేయను? ఆయన గాయా శి స్వయంగా కట్టులు కట్రివచ్చిన డాక్టరుగా రే నాతో చెప్పారు;

“ఏం చెప్పేరమిటిళొ

“ఆయనకి మొఖం మీదా చఛాతీమీవదా దాగొ బలమైన గాయాలు తగిలినాయనీ,. రెండు పళ్ళు గూడా రాలిపోయాయనీ అన్నారు.

• ఆం "క్సే మొఖంమీదా, ఛాతీమీదా గాయాలు తగిలినవాడూ, రెండు, మూడు పళ్ళు వూడిపోయినవాడూ, అంపటు డనేనా నీ ఉదేశ్యం?” సవ్వుతూ అడిగాడు, దాననాధ్‌,

189

ఆఖరికి తనే స్వయంగా క్రమల(పసాదు ఇంటికివెళ్ళి కళ్ళారా చూచేవరకూ గూడా, దొననాధ్‌ ఆ వా ర్వని నమ్మలేకపోయాడు.

వెళ్ళేసరికి యేవో తుపాకి దెబ్బ తీన ఎపాడిలాగ పట్టీలు, గిడ్దీలు కట్టుకుని కళ్లు మూనుకుని పడివున్నాడు. దాననాధ్‌ మాటని గుర్తించి, కొదిగ కట్లు తెరచి మూలుగుతూ అన్నాడు; “*ఇస్పటికి వచ్చారా౭ రండీ. కూరోోండి। మీ కిస్పుడే కబురు అందింద్హా లేక రావడావిక తీరికే లేకపోయిందా? ఏమోలెండ్‌. కష్పకొలంలో యెవరూ కలిసిరా రొంటారు...యిదే గాటోలు;''

“అబే, తీరుబడిలేకగాము కమలదాబూ కబురు. ఇప్పుడిప్పుడే తెలిసింది, వెంటనే సరుగెత్తు కవచ్చేశాను. ఇంతకీ అఆనబము సంగతేమిటి?” సొంతనశ్చనంగా (ప్రశ్నించాడు.

“ఏముందీ? నా తలరాత; కాని, ఆ మనిష్‌ ఇంత ఇలాగ జే నుం దని అనుకోబేదండి. దిక్కులేక అల్లల్లాడి పోతూం కే ఆశయం యిచ్చి, రక్షించాను, తోబుట్టీనదానిలాగ చూచుకున్నాను. ఇంట్లో క్షలిసిమెరిసి నళ్తే వుండింది కాని నా విరోధులతో కలిసి యింతపంతనాలు సన్నే గకమని: గ ర్తించలేకపోయాను. ఎన్నాళ్ళనుంచో అడుగుతున్నదని చెప్పేసి. బివ్వేశ యేంచేసేమా ఆంపీ, కా స్తమన తోటవరకూ బగ్గీలో తీసుకు వెళ్లాను. అక్కడికీ వెళ్ళ వెళ్ళగానే చూద్దునుగదా, ఇద్దరు రోడీసముండా కొడుకులు యేవరో గేటుదగ్గర లారీలో నిలబడి పన్నారు. ఇక మరు శణంలోనే నా మీనకి విరుచుకుపడ్డారు. ఈ రాక్షనిగూడా వాళ్ళతో కలి సింది. ఇక మెంత ఆరిపేమాతం మేం _(పయోజనం? వొక్కణీ। దడదడా వబాదేరు. ఆఖరికి వొక వెబ నతో గి్మ్నరున నిరిగిపగి ప్రో మాను. అంతే, వాళ్ల పలాయనమై పోయారు;

ఆ మాటలువింటూ దాననాధ్‌ రవ్వంత 'పేపు ఆలోచనలో పడ్డారు. ఆ తర్వాత మెల్లగ అన్నాడు పో అమృతదాబుది ఇలాంటి సశ్రభావం గాదు గానీ యెవరో వాళ్ళల్లోవాడే ఒకడు యీ పని చేయించివుంటాడు 1

“అయ్యో. మనిషి లోసలతత్వం యొలాంటిడో కనుక్కోడానికి ఆొ పుట్టించిన బఅహ్మాకుగూడా' తరం గాదంటారు. ఇక మన మెంతంం?

190

మంచి స్వభావం వృన్నదనుకునే సాధువుల వేషంలోనే .... యెంతో వంది రౌడీ వెధవలు...”

ఇంకా మాట పూ ర్తిచేస్తుండగానే, బదరీీపసాదు వచ్చేసి, రివ్వున అందుకున్నాడు : “అవును, సీ లాంటి రౌడీవెధవలు పుంటారు । సిగ్గు అయినా లేమ్ముటా? ఇంకొ మాట్లాడుళునా ఇవా 1 అవును, సిగ్గూ, లజ్లా పండివం పే ఇంకొ 'బళికివుంటావా ?౪ ఆత్మగొరవం కోసమైనా చచ్చి వుండవలసినవాడివి, లేకపోతే యేమిటి ౭ నన్నే మూర్దుణి చేసి వొదితి, పెట్టావు. నిజంగా నువ్వింత నీచుడవనీ, దుర్యార్షడవనీ తెలిసివుం టే ఇంతకాలం పెంచి పెద్దవాజ్దీ చే 'సేవొడినా ౭ విషంపెట్టి అయినా చంే వాడిని ।; పాపం డిక్కూ-, మొక్కూలెని అనాధని తీసుకువచ్చి కన్న కూతురిలాగ చూచుకుంటూ ఆదరిసూం టే, ఆలాంటి అభాగ్యురాలిమీదనా నీ అవినీతి (ప్రవర్తన సిగ్గు లేక పోయింద(టా ? నిజంగా, యేదో రెందు తాపులు శిన్ని వొదిలిపెళ్రేసింది గానీ పూర్తిగా అఖూసీచేసి పారేయవల సించి ।! అలాగ చేయనందుకే నా కిప్పుడు చింతగా వున్నది; ఆఅలాంట్‌: శిక్షే నీకు తగింది.”

“అది కాదండీ....కమలవాబు యేముటున్నాడంటే, అమృత రాశః యేమయినా... * అంటూ మధ్యలో యేమో చెప్పబోయాడు దాననాథ్‌, కాని చప్పున తెగగొన్రేసినటుగ మండిపడుతూ. బదరీ_ససాదు అందుకున్నాడు :

“డి? (.... ఆదంతా అబద్ధం ॥ కుద్ధ అబద్దం । అమృతదాబు: అలాంటివాడు కానేకాడు. ఏదో సొంఘ్‌కపరంగా అతనీకీ, మనకీ శేదాభి (ప్రాయాలు వుపే వుండవచ్చునుగానీ, అతని స్వభావంమటుకు అతి వుత్తనమయినది; అతని చరిత యొొతో నిష్కళంకమైెనది. చిన్నప్ప ట్వ్న్యుంచీ అంత మైత్రిగ వుంటున్నారుగదా, మీకుగూడా తెలియదా దాన బాబూ ; నే ననేది నిజమంటార్హా కాదా గో (పశ్నించాడు బదరీ? సాదు,

ఈ సమయంలో కమలదాబుకి కోపంవ స్తే వచ్చిందిగానీ, వున్న మాట పున్నట్ట్లుగ చెప్పకుండా వుండలేక పోయాడు దాననాట్‌. ఏదో ఇషం లేవి నిజం సలికినట్టుగ్య సాధ్యంగావి విధిని నిర్వర్తించు కుంటూన్న టుగ .. జవాబిచ్చాడు ; “అవునండి, మీ రనేచీ అక్షరాలా నిజం ;। పగ.

[91

వాళ్ల తలల్ని వొంచేసి వొళ్లు నలాగే యెకుట నిలబెస్లే క్తి గూడా "అత ని స్వభావంలో వున్నది 1 . కూ. సరీగ్గా అన్నారు । అదే మరొకసారి వీడిదగ్గర అని ఆ దవుడ్కా యీ దపుడా వాయించి బుద్దిచెస్పండి. అప్పటికైనా సిగ్గు వస్తు౦ “దీమో ।; ముందుపళ్లు "రెండూ రాలిపోయినంతమా[తాన యేదో తల మీన బొప్పి కట్టిసంతమ్మాత్రాన.... అప్పుడే అయిపోతేచురా ।, ఉండు. "రేష్ప తెల్లారి వూ ళ్లోక్సి వెళ్ళగానే యెంతమంది ముఖంమీద వూసారో లి నిజొనిక్కి వెధవ .... నొకూ తలవొంపు తెచ్చాడు. తరతరాలనుండి వస్తోన్న కుల గౌరవాన్నీ. పొయిషాన్నీ మంటలో గలివాడు; ఇక్క వీడిమూలంగా వీధిలో తలెత్తుకుని తిరగడానికి నాకూ చిన్నతనంగా వున్నది. ఏం చేయను దేవుడా ;” అంటూ బవదరీ[వసామ బయటి! వెళ్ళిపోయాడు. దాననాధ్‌ ఆయన్ని అనుసరించాడు, కమలదాబు కళ్లు మూను కుని గప్‌చుప్‌గా ఆ మాటలన్నీ విననేవన్నాడు. అతనికీగూడా వంశ మర్యాదా కులగొరవమూ అం'జే తం్శడికిమళల్లే అభిమానం అేక పోలేను, కానై తే, (పేమరంగంలోకి దిగ మొట్టమొదట్‌ పరుగుకే మాంచి ఘాటైన టొప్పిడబ్బకిన్మి ఇక ముందుకు అడుగే వేయలేనంత నిస్తహాయ సతిలో పడిపోయాడు. ఐలేమటుకు, దాననాథ్‌ వుండగా అలాంటి పరుషవాక్యాలు తండి నోటిగుండా వినవలసివచ్చినందుకు కుమిలి, కుమిలిపోయాడు. తన ఆత్మ గౌరవార్డం అల్లుకున్న కథని అంత అలాగ ముక్కలు ముక్కులు 'ేనసపారేయడం సహించలేకపోయాడు. కొని యేం చేయగలడు ? 'అనొాటినుంచి తండితో మాట్లాడ్డం మాని వేశాడు. అంతే । దొననాట్‌ అక్క్టడుుంచి క దిలివెళ్ళాక,. అదేమిటో పిచ్చిపిచ్చిగ “అయిపోయాడు, ఇల్లూ, వాకి లీ విడిచిపెట్టి శుద్ధంగా సన్యసించి, యే 'చెట్టో పుట్లో పట్టుకుపోదామన్నంత విరక్తి చెందిపోయాడు, నిజునికి, కమల(ప్రసొదు తనతోజుటు యాయన్నిగూడా ఆ అమర్యాద పంకిలం ల్‌ నికి ఈడ్చుకుపోయాడు. “ఇక తలెత్తుకుని లోకొంముందు. తిరగడం యొట్లా ఖో అని ఒక్కసారి సీర ౦గా సిట్దూర్చుతూ. _సశ్నించుకున్నాడు శే92

దాను. కమలబాబుని యింతకాలం సచ్చరి_తుడనుకుంటూనే తన బుడ్డి: బూరెలు తినిందని. తిట్టుకున్నాడు.

ఇంటిలో కాలు పెట్రేసరికి, (పేమ గబగబా యెదు రై అడిగింది: “అన్నయ్యను గురించి యేమైనా విన్నారాంచ్‌ మీరు ౪ దాసి యేమేమో విడ్డూరంగా చెప్తతూన్నదే, నే నేమి నమ్మచేకుండా వున్నా.”

“రా క్రణల్తంఖో

“అదేమో । కాని, మీ రేమైనా విన్నారా అని అడుగుతున్నాను" ఆత్ఫతగా పశ ఎఇంచింది మళ్ళీ.

“*వినడ మేమిటి ౪ మీ యింటికీ వెళ్ళి కళ్ళారా చూచ్చి. యిపు ఎచే తిరిగివ స్తున్నాను”

“*ర్పత్తే నిజంగా అన్నయ్య పూర్తని తోటకి తీసుకు వెళ్ళాడా?”

“ర్ట _.. అక్షరాలా[ో

“పూర్త కొటడంగూడా నిజమేనా ౪

ఈ ఆ నిజమే!ో

“మీ కెవరు చెప్పారు ౪”

“మీ నాన్నగారు

“*ఆ€,...ఆయన చెప్పటానికేమిలెండి. అన షయ్యా, నేమా అంటే: నాన్నగారికి సల్లే రుమీద దిండి నడక ;”

“మరై అ, మీ నాన్నగారే కల్లబొల్లిగ చెప్పారంటావాళో

*డిశ.హూ€6.... అదికాదు. అయినా అన్నయ్యకి అలాంటి చెడ్ల గుణం లేదండి $

“అవును, మొట్టమొదట నేనూ అలాగే తలచాను; సాక్షితూ ఆ ధర ఢీ మూ ర్పనని అనుకుంటూ వచ్చాను. కాని యివ్వాళిటికి తెలిసింది.

. వ్‌ర్థి లంపటు డేగాదు, మాంచి ఒక టోరక మైన అదిద్ధాలకోరు గూడా

అని. పాపం ఆవిడ యేదో నాలుగు తాపులు తన్ని విడిచేసింది గానీ, ఆ దొందెలో (పాణంలేకుండా చేసివుంపే యింకా దాగుండేదిలో

(పేమ ఆ మాటలు వింటూ అతి సందిగ్ధంలో పడిపోయింది ఒక్క క్షణకౌలంపాటు “అబ్బ అదేమిటోనండీ, నేను నమ్మ లేకపోతు న్నాను. అప్పుడు రోజూ పూర్త మా యింటికి వస్తూండేది, మా అన్నయ్య

శేఖీ$

ఒక్కసారైనా అలా కన్నెత్సి చూచినపొపాన పోబేమ. మఠ అలాం టిది....ఇప్పుడు.... అడేమిటో విచ్శితంగా కన్పిస్తోంది. అవునుగానీ, అన్నయ్యకి దాగా దెబ్బలు తగిలినాయా. యీమిటండీ ? “అడగడం యెుదుకు? సశ్రయుగా వెళ్ళి చూచి, మందూ మాకూ "వేసి రారాదూ?ఃో వ్యంగ్యంగా అన్నాడు దడాననాధ్‌, “అయ్యొ దేస్పడా ; మీ రపష్ప్పుడూ ఇఎతేనండి, ఎవర్శితెనా కష్ట కాలం వచ్చినా; మీకు జాలి అనేవి పుట్టదుగదా [1 “అవును, అలాంటి పాపాక్కులమీవ జాలి చూపడంగూడా తప్పే ; నిజంగా నేనే గనక ఆ సమయాన తోటదగ్గిరలో వుండివుంటే, కస్ట పూర్ణ కేకలు వినివుంటే గబగదా వెళ్ళి ఆ పాపిష్టివాడిని అమాం తంగా ఖూనీచేసి వొదిలిపెట్టివుండేవాణ్తీ।; ఆ తర్వాత వురిశిక్షిగాదు, దాని తాత శిక్షవచ్చినా జడిసేవాణ్హీగాదు ; నేనే కాదు. కాస్త హృదయం వుస్నవాడు యెవడుగూడా ఇవ్‌ సహించలేడు. లేకపోతే యేమిటి చెప్పు ? పాపం, దిక్కూ మొకూూలేక్క, తన శరణ్యానికే వచ్చిపడిన ఓక అభాగ్యురాలిమీదనా ఇలాంటి ఆప్రాచ్యపు పని ౪"-వ్వగుడైై పోతూ అన్నాడు దాననాధ్‌, కానై తే (పేమకు మటుకు యీ మాటలు కాస్త అయిష్టంగా తోచినయ్‌ తన అన్నయ్య చేసినపని నిజమేనని తెలిసిన తర్వాత, ఆమెకు ఇంతకు మరింత ఆ(గహం౦ వచ్చితీరడం నిజం. కొని యీ _ శతృణంలోమటుకు తన అన్నను అఆనిన మాటలన్నీ తనను వుడికించ డానిక్తీ అన్నట్లుగా దాధపడింది.. అందుచేతనే, వెంటనే వెళ్ళి అన ఎయ్యును చూవివద్దామని కుళూహలపడి గూడా భర మరింత కోప్పడకాడోనని గపష్‌చుప్‌గా వపూరుకుంది. “వెళ్ళాలనిపుంకే, త్వరగా వెళ్ళి చూచిరా ొ భావం (గ్రహాంచి నట్టుగా నే అన్నాడు దాననాధ్‌. *ఆం....ఇక నే నెందుకూ ? మీరు వెళ్ళి చూచివచ్చారుగా కో పేమ జవాబిచ్చింది విరక్తి భావంగా. శ 94

“అది గాదు. అంతగా వెళ్ళితీరాలనివుం టే వెళ్ళిరా. నా అభ్యం శరం టేమీవేదు. ఆ తర్వాత, వెళ్ళనిచ్చేరుగాదంటూ మళ్ళీనిందలూ, నిహ్లవాలూ యెందుకు

. *"అవును పాపం, చీటికీ దూటికీ మీ మీడ నిందలూ, నిష్టారాలే మోపుతున్నానుకదూ ? ఎందుకూ అబద్దాలు అడతారు ? ఆయనా ఇప్పుడు అక్కడికి వెళ్ళడానికి నా కిష్తంలేము. అంతే

“అవును నీసంగతి నాతు తెలియనముకనకనా ౩? వెళ్ళు వెళ్ళు అని పదిశార్లు అన్నానుగదూ. ఇక యిష్టం యెళలా పుంటుంది ? ఒద్దని అని వుంచి ఒక్కసారి పరుగు తీసేదాని వేఃందూ. |

ఆమాటతో చస్పున అర్హం చేసుకుంది. (పేమ-ఓహో, ఆనాడు టొను హాల్లో మీబొంగుకు వెళ్ళినందుకు గాబోలు యా యొ త్తి బొడువు బో

ఇంతవరకూ తన భర్త తన ఆపరాధాన్ని క్షమించలేదని గు ర్తించుకుని, మెల్లిగా అక్కుడను౨చి వెళ్ళిపోయింది ఆపేమః।

కౌనై తే, అప్పటికీ దాననాడ్‌ మనసులోని జ్వరం తరరిపోవడా నికి తెన్నులేక పోయింది. ఒక్కసారి _(పేమను నిలదీసి అడగవలసిన వన్నీ అడిగివేయాలని యెంతకాలంనుంచో అనుపంటు న్నాడు; అవ కొశంకోసం యెమరుచూస్తూ వుండిపో తున్నాడు, ఇవ్వాళ కొస్ట్రత అవ కాశం దొరికిందికానీ, జ్ఞరున జారిపోయింది,

నీరుక్సాహంగా బయటి! నదుసుఎడగా, వాళ్ళ అమ్మ యెమరై అన్నది: “ఐమిరా దానూ, అలామీ ఆ త్తగారింటిక్‌ గాని వెళశ్ళేవా ఇవే నళ?

దాననాథ్‌ తల్లిదగ్గర మటుకు ఆతారింటిని గురించి యెన్నడూ నిస్దారంగా. పలకడు. ఆందులోనూ ఆడవాళ్ళని అయిష్టసరచడానిక్షి యిలాంటివి చాల సహకొారమైనవని ఆయన అభిమతం, కౌనై తే ఇంతకు ఒక క్షణంముందే. తన భార్య దగ్గిర యీ తన అభిమతానికి భిన్నంగా, యెంతో కాఠిన్యంగా మాట్లాడవలసివచ్చింది. అందుకు షప ఎడు కించపడ్డాడు. ఇక ఆ నూటలీి క సానుభూతి రూపంలో నికి మార్చి

కీఠివ

అమ్మదగ్గిర చెప్పాలి. అందుకే అన్నాడు; “అదంతా వొక్టి పుకానే, అమ్మా £ో

“ఆ౬...వొక్టిప్తుకారు యెలా అవుకుంది ? అదేపనిగ బజారునో చెప్పుకుంటున్నారు. గంగవొద్డున చెప్పుకుంటున్నారు. ఆవఏడ వంకా (శమంలో చేరిపోయిందటగూడాను 1”

“*ఏ్రన్విట్రీ 1 పూర్త వనితాాశమంలో చేరిందా ? ఎలా చేరిందీ

“అదేమో, నాకేమి తెలుసు ? కొని, అక్కడకు చేరందన్నవూట. మా[త౦ నిజం, చొలామంది చూచివచ్చి చెప్పుకుంటున్నారు 1 అయినా, నే నా కమలదాబు? చూచిననాడే అనుకున్నాను. అదోరకమైన మనిష. అటువంటివాళ్ళకి అటువంటి (ప్రాయశ్చి త్తమేచేస్తాడు ఆ దేవుడు, అవును గొని నీ వుద్దేశం ఏమిటి యీ విషయంలో ౪”

"ఎవరి మనసుల్లో యెలాంటి భావాలు పున్నాయో యెోూూ తెలు సుకోవడం ౪ జవావీచ్చాడు, దాసు.

“నీలాంటి అమాయకుడుం'పే తెలుసుకోలేక బోలాపడతాడు గాని, తక్కిన వాళ్ళంతా తెలుసుకోలేకపోరు ః చూడు. ఇకనుంచి నిన్నుకూడా లోకం యెంతో అంటుంది. అలాంటివాొడి సావాసాలు చేసినందుకు ఫలితాలు యివన్నీని $

అమ్మగూడా అఖరికి యిలా తననే అంటూందేసరంక్క దొననాట్‌ హృదయంలో యింత (క్రితంనుంచే కల్లోలపడిపోతున్న అవమాన దుఃఖం మరింత యెక్కువయింది. ఇంతకొలం దాచుకుని వుంచుకున్న యే మాటా, యిక మనసులో వుండనంటూన్నది (పేమ గదిలోనికి వెళ్ళి అన్నాడు; “ఏన్నావా, పూర్త 'వనిత్నాశమంలో చేరపోయిందట.”

ఆ మాట వింటూ (పేమ భర్హవెపు చూచింది; ఆమెకళ్ళు యెర్ర బడీ వున్నాయ్‌: హృదయాన్ని మధించిపేస్తోన్నప్పటికి గూడా కర్త న్యమూ, సంశయమూ, అనేవి లోలోపలనే వెనక్కిలాగుతూ పుండడం నల్ల కొన్నికొన్ని మాటలు నోటిళోనుంచి వెలువడలేవు. కొనై తే, అవే మరికొంత సేపటికి అకువిందువులరూపంతో వెలుపలికి చిందుకుని వస్తాయి నిజంగా* ఇదే అవస్థలో పుంది పేమ ఇస్పుడు. ఆ వేళ తాను ఆ టౌన్‌ హాల్లో జరిగిన మీటింగుకు వెళ్ళి, చేసిస యీ చిన్న అపరాధం

96

ఇంత క్షమింపరానిదా అని ఆమె చింత; హృదయంలో కుతకుతలాని పోతూన్న వుద్వేగం ఎంతో సేపు తనకూ తన భర్తకూ వున్న శఆత్వాల్ని జతపరచుకంటూ చూచింది. ఎంతో తర్కించుకుంది. కొని, యెంత (ప్రయత్నించినా, తా నా వేళ టౌన్‌హోలు మీటింగుకి వెళ్ళడం అనుచితం అనిపించలేమ'। మరై తే, యెందుకు తన భర్తతత్వం. ఆరోజు కొరోజు ఇంత యిలా తయారవుతూన్నది ? యింకా యిలా అనుకుంటూంజకే ఆమె

అడె సమయలో దాననాట్‌ రావటం తటస్థించింది. ఆమె చెమ్మ గిన్లీన కళ్ళు చూచి వొత్కసాతి నిలువునా కరిగిపోయాడు్యు తన కాఠరన్య స్వభావానికి సిగ్గుపడ్డాడు, నిజంగా, ఆపేమకుండే (ప్రగతి నీటి (ప్రవాహం లాంటిది. వినో కాణుచేశత కొంత 'సేపటికిగాను అది ఆగిపోతే ఆని పోవచ్చునుగాన్హీ దాని గమనంమా(తం మారదు. 1_పేసోత్కంఠంగా అన్నాడు; “పూర్త వనితాశములో చేపోయి.దట” అని.

ఈ వార్తకి సంతోషపడారోో చింతపడాలో పేమ నిశృయం చేసుకోలేకపోయిుది. ఏ వుద్ధేశ్యంతో ఆయన తన దగ్గర యీ మాట అంటున్నారు ? ఇలా పుట్టిన పళ్నకి ఆమె జవాబు సంపాదించుకోలేక, అటూ' యిటూ చూసూ వుండిపోయింది.

ఆ భావం (గహించి దాసనాధ్‌ అన్నాడు: “ఇక ఆమెకేమీ ఫరారగ్షి. లేదులే |! అమృతబాబు పున్నాడు.లో |

చిశ మౌట ముందుమూాటక ౦ కే మరింతగా ధ్వనించింది. సిజంగా ఇది. అమృతరాయ్‌ని అభినందిస్తూ అనేమాటా ? లేక నిందిస్తూ అనే మాటా ? అంజే అమృతభాబు దగ్గిర పూర్తకి ఆశయం లభించింది అనే గదా సర్వ సామాన్య మెన అర్థం 7 మర జే ఇందులో వ్యంగం ఏమీ లేదూ ? ఇలాగే ద్వంద్వంలో పడిపోయింది పేమ.

కొనై తే, మరికొన్ని మాటల్లోనే దాననాథధ్‌ ఆమె ద్వంద్వావస్థను దూరంచేళాడు,

“నిజంగా (పేమా అమృళతరాయ్‌ అంపే ఇంతవరకూ నే నెందుకు అనుమానపడుతూ వచ్చానో. నాకే తెలియకుండా వుందీ. అంతా మిథ్య; కళ్లమూసుకుని ఆ్మకమలభామి చెప్పిన (సతిదీ వేదవాక్యంగాః

కీ3 కరగ

సమ్మ నిజంగా అమృతదచాబుకి చేయూని అన్యాయం, చెప్పరాని (దోహం చేశాను. అబ్బ ॥ ఇప్పుకు అవంళా తలుచుసంటూంపే తీరని అవ సూసం, అనుతాపం (కుంగదీస్తున్నయ్‌ నన్ను, ఏిజంగా, హృ్‌వచూన్ని ఇచ్చి నన్నెంతో హత్తుకున్న (ప్రియ మి్యయశనే శంకిందాను.”

ఈ పెశ్చా త్రావవావ్యాలు ("పేమను వొళ్క్థసాంగ పులకితపరచి నయ్‌. ఏదో నిష్కల్మష "స్నీహభావఎ ఆమె ముఖం మీవ తోణి*ిస లాడింది ఎంతోకాలం నుంచి ఇద్దరివిడ్లల మధ్యనున్న మనోవే షమ్యూలు మటుమాయమైపోతే మాతృ హృదయానివైబువంటి. అనిర్వాచ్యమైన ఆనందం, వినూత్నమైన ఏజయగర్వ్యం అందివసాదూ, అదే యీ క్షణాన 1 పేమను ఆవపహించుకునిపోయి, ఆమె నెంతో హృళ్ళుల్లత పరిచినయ్‌ నిజంగా ఆమెలో యింటి వికాసాన్ని దాసనాద్‌ అంత (కిత౦ ఎన్నడూ చూచిపుండలేచమ. ఇంకొ అదే ఆనందాన్ని కి నికనబరచ నట్టుగ దాచుకుంటూ (పేను అన్నది. *ఇందులో ఆయన తప్వుగూడా లేకపో లేదులెండి | మిమ్మల్ని ఈ సధ్య కమసుకోవడయమీే మానేశారుగదా। ఏదో అప్పుడప్పుడు కలుసుకుంటూ వుంపే, ఇలాంటి అనుమానాలూ, శంఠకలూ కలగడానికి అవకాశమే లేకపోయది. పొలంలో నాగలి సడ కలు లేరపోయినస్పుడేగడా, గడ్డీగాదం చెత్తగా పెరిగిపోయేది.”

“అబ్బే ఇందులో అతని త ప్పేలేదు; అుతా నాదే తిప్పు; నాదే అపరాధం । ఇందుకు తగిన (పాయశ్నిత్తం తక్షరగా చేసుకోకపోతే నే నిక _బకకలేను. ఒక్కనాడు ఏదో ఒక మీటింగులో బండారిం అంకా దియట పెళ్తుస్తాను. అప్పటికి గాని...”

“దానంతట అదే బయటపడిందిగదమూ మళ్ళీ మీ 'రెందుకు ₹”

"ఎందుకేమిటి । నొ గొరవమర్యాదల్ని నేసు రాపాడుకోడానిశై'నా అవసరం. ఇంకో యీ క్షణిసగూడా నోరుమూసుకుని ఇలా వూరు కున్నానూ అంటపే, మరింత(దోహం. చేసినవాణ్ణి అవుతాను. అబ్బ; నిజంగా ఈ దుర్మార్గుల మూలంగా ఎంత మోసపొయాను, ఎంత నీచుణ్తీ అయిపోయాను 1 నిజానికి, యే మనిషి యెటువంటివాడోే అర్హంచేసుకొనే 'తెలివితేటలు నాకు లేవు, లేనేలేవుు కాని నన్నింత మోసగించినవాళ్ళ మీద (ప్రతిచర్య తీసుకొననిదే వూరుకోలేను. ఈ దాననాధ్‌ అంపే ఎంత

[08

• పొాణమి[_తుడుగా వుడగలడో, అంత దిద్ద ఏరోధిగాగూడా వుండగల డని లోకానికి వెల్లకిచేస్తాను. ఆ దుష్తుఏకి బుద్ధివచ్చేలాగ చేస్తాను,

పేను ఆ మాటలు వింటూ అలాగే భ రవెపు చూసింది ఒక్క క్షణకొాలంబొాటు. ఆయన హృదయం ఇంత నిష్కల్మషమైనదని ఇంత (కితంవరకూ ఆమె గుర్తించలేము. ఆ హృదయంలో యేవో కృతఘ్న భాదాం స్వరూపాన్ని, ఏవో కుత్సిక ద్వేషహపాన్న, ఆరోచనా సాలో చనా లేని యక్నార్ని ఇంతవరకూ చూస్తోవచ్చింది. మరై తే, అలాంటి దాసి ఇంతగా ఆవరించడానికీ, (పేమించడానికీ శారణం యేమిటి అంటే, ఇన్ని వున్నప్పటికీ అయన తననెంతో (పేమి.చడం తప్ప చుశమి గాదు.

“అమ్మయ్య శి ఇ వ్వేళటిక్‌ తస భర్తలో నిజమైన నిర్మలమైన అంతఃకరణాన్ని చూసింది. అబ్బా & " నిజంగా యెంత స్వచ్చమైన సళ్ళా త్తాపం ? ఎంత యెలాంటి పునీతమైన కుపితం 1 ఇలా అనుకుని, అనునయంగా అంది భర్తతో,

“కాని మీరీ సమయంలో ముభావంగా వూరకోవడమే మంచి దని నా అభినవనాయంం ఏమంటే, ఈ రెండునాజళ్ళూ లోకం మిమ్మళ్ని యేమైనా అనుకుంటే అనుకుంటుందిగానీ, ఆ తర్వాత మబుకు నిజం గుర్తించి మిమ్మల్ని గౌరవించి తీరుతుంది. అందకు సందేహంలేదు, కాని మీ రిస్పుడే అన్నయ్యకు [పతికూలంగా యేమెనా చేశారూ అ౨టే ముండదు మొ నాన్నగాంని కించపరచిన వారవుతారు ౪

ఆ మౌటకీ మరి అడ్గుచెస్పలేక పోయాడు దాను. “సరే, ఇక నీ. ఇష్టంవచ్చినట్టు నడుస్తాను కాని ఇంక ఇప్పుడు వీధిలో తలెత్తుకుని తిరగచేనుగదా. 1”'

(పేమ ఒక్కసారి యొతో _పేమాన్విశ కృతజతతో చూచింది భర్త కళ్ళల్లోకి. ఆమె కంఠం గద్గదితి మైపోయింది; నోటినుంచి ఒక్క మాటా వెల్వడలేక పోయింది తను చెప్పన చిన్న సంజ్ఞమీద తన భర్త లోకొసవాదునీ, అవమానాన్నీ, అనాదరణాన్నీ గూడా సహించ సిద్ధపడి;

199

నిజంగా తన హృదయాన్నే జయించుకున్నాడు. భ ర్రచేసిన యా మహత్తర త్యాగం ఆమెను యెంతో పులకిత పరిచింది. అందుకే. అలా చూసో వుండిపోయిందేగాన్తి మరి మాట్లాడ లేక పోయింది, కౌనై తే ఆమె అణుపణువూ ఆయనికి నీరాజనమేయిచ్చింది. నిజంగా హృదయంమీద విజయం పొందగలళ కక్‌ ఒక్క- త్యాగా నికేషంది అంటారు యిదే గాబోలు । ఉట

కేశ బస్తీలో వఢివీధిన్మీి యింటింటా---యెక్కుడ చూచినా కమల బాబునుగురించే పసంగాలు. పొ ఫెసర్‌ దాననాద్‌గూడా యీ [పసంగ నశాత్తూ+, 'పజలనోటిలో నలిగిపోయాడు. కమలదాబుకి కుడిభుజంగా _ సలహాలిచ్చే చెలికానిగా వంటూండే మఏఎషి యీ విషయంతోనూ అంత అలాగే వుండకుండా వుంటాడని యె5ళా నమ్మగలము లోకం ? అడీగాక్క కమల(పసాదువంటి గొప్పింటి బిడ్డను, మోతుబరీ వాళ్ళ షోకిల్లానుగురించి యెన్నెన్నో అనుకోవడం, అంత అభాంటివాని నడవడికను మరీ అంత నఖదంత్యంగా పరీక్షించకపోవడం లోకంలో పరిపాటే । ఇంత (కితం యిల్లాగ, సంభవించినప్పటికీ, కమళలబోదుని గురించి ఇుతయినిగా ఎవరూ అనుకొని వుుడేవారుగూడాాదు. కొని, ఇప్పుడుమటుకు సంఘంలో కొస్తసచ్చరితులుగాన్నూ (ప్రతిభావంతులు గానూ వుంటోన్న దాననావ్‌లాంటి పెన్తమనుష్యుల సాంగత్యంలో వున్న ప్పుడు యేవమా్య(తం చిన్న పొరపాటుచేసినా _ (సజలంతా అదేపనిగా విమక్శించడానికీ అవకొశం వుంది, ఏమంపే, అటువంటి సాంగత్యం యేవో ఒక కొమ్మనో, చెట్లునో ఆధారంగా చేనుభని పాకి పరగిపోయే తీగెలాంటిదిగాన్మి కేవలం భూమిదిలంతో నే భూమిమీవనే (పాకుతూ పోదే చిప్నపాదు లాంటిదిగాదు. అంటే, ఆ సాంగత్యానికి ఒక ఆధారం వున్నదన్నమాట.. అలాగే ఇక్కడ కమలదాబుచేసిన కృత్యానికి ఆధారం చాననాటత్‌తో చేసిన సాంగత్యంవల్ల నే లభించిందని అనుకోవడానికి ఎంతో అవకాశం ఇచ్చింది. 201

మరీ, మొట్టమొదట రెండురోజుల తర్వాత అడోరకమైన అథి లారా చేసే యెకగదు, ఎవరో వనకవ్పండి, ఉషారచ్చి ₹యించి వుండి వు;టారు. ఎప్పుడూ అతగాడి వెంటవెంటనే వుుటుంతీ ఆ దానబాబు పనే అయివుంటుంది ఇచంతాను ౯ అనురున్నారు.

_ఏమెనాగాని మొక్తానికిమటుకు, దాననాధ్‌ సరిగ్గా మొఖంయెత్తు కళని బజారులో తిరగలేకఫోయాడు,. ఇంతకితం తనని చూడగానే యెంతో ఆఎరింగా, పెన్మమభావం చూపించే (పజ ఇప్పుదు అదేమిటో దూరంగా తొళిగిపోతూన్నట్సు కనిపించింది, ఇంతకు ముందు తనకు జయజయ ధ్వానాలిచ్చిన లోకం ఇప్పుడు గొల్లున హళన చేస్తోంది, ఆఖర్‌కి*- కాలేజీ విద్మార్హల్లో గూడా విముఖభావం వచ్చేసింది ఈయన్ని చూడగానే కన్ను గొటడాలూ, సకిలించడాలూ ఎక్కువై పోయినయ్‌, క్షాసుల్లో పాఠాలకం పే వేళాకోళప (పశ్నలకే (వాతినిధ్యం వచ్చేసింది. ఆఖరికి యెంతవరకు విషమించిందం' టే ఓనాడు పిల్లలతో కలిసి క్లాసు. రూములోనికి సస్తోంపే, ఓ స్తూడెంటు చేతులు కొంగముక్కులాగ పెట్టి, దాననాథ్‌ వీపు వెనుకనే ఏమిచో తమావా చేయసాగాడు. పిల్లలంతా' గొల్లుమన్నారు. దాననాధ్‌ వెనక్కి. తింగి చూచేఫరికి ఇచీ తతంగం. చెప్పరాని అవమానం అయింది. కాసులోనిక్తి వెళ్ళి నాఠాలు చెప్ప బుర్హే సిందిగాదు. తల గ్నిరున తీరిగిసట్టయి కుర్చీలో చతికిలబడిపోయాడు. గబ గబ కాగితం తీసి లీవులెటరు (వాసి పెట్రేసి, ఇంటికి వచ్చేశాడు.

రాగానే పేమ అడిగింది ఆః చర (పోతూ ; “ఏమిటీ ఇవేళ అప్పుడే వద్చేశారు ? వీమైనా శలవా ౪

“'సెలవూలేదు. నా వల్లకొడూలేదు;ు ఈల (జద్దలుకొ 'కస్తున్నటు వుంపే, వచ్చేశాను. అని కొంచెంసేపు ఆగి, మళ్ళీ అన్నాడు; *ఏమిటో కొదిరోజులు రెస్ట్‌ తీసుకుం 'పేగాని వీల్లేమ. అందుకే మూడు నెలల. వరకూ లీవుపెట్టి వచ్చేశాను.”

"అదే నేనూ యెప్పట్నుంచో మీ చెవులో పోరుపెట్టి చప్పుకుంటు న్నాను-ఆ మాయదారి పుద్యోగానికి కొంతకాలం సెలవృపెట్టి ఎ పర్వత

20 4

(పడేశానికై నా కా స్తవెళ్ళి రండీ అని, చూడండ్‌, ఆరోజు కారోజు యెలా

“నన్ను వొక్క ర 'వెళ్ళముం మణప్పు నాస్తి నువ్వు రొనంటాపుగదా *ొ

“నే నెలాగ రావడం చపడురుండి 1 అయ్యేఖర్చు పెగా నే నందున + చక్కగా దాాాపుం పే అసలీ యిళ్లే ఓ పర్వకం అయిళవోయి వుంపే, ఇక వేరే పర్వతంమీసికి సోయి దేం చేయను?” వుం్యడ్రపు ముకగాాలాగ. నిజంగా ,... ఇంతదఐలంగ్యా పుషిగా ఇంతకు సుందు

ఆల. అన్తను, కాస్త అక్షంలో చూనుకోండీ.... మీశే తెలు సుంది.ో

“లోజూ చూచుపంటూనే వున్నారు; నా కేమి భేదం కనిపించడం లేదే ఫొ

*ఆ(,.. అలాగ కనిపించకలోతే మూక్షు నెలలు సెలవు ఎందుకు పెటారు ? అఫలు సెలవులు వున్నస్పుడుకూడా కాబేజీ! వెళ్ళడం మానరు: గదా ౪ ఇక ఇన్వుడు వె్టనే పెటాా? పోనీాని ఈ మూడునెలలు మాతం యే పనీ చేయవద్దు మీమ । చదవడం, (వాయడం కట్టిపెట్టి. పూర్తిగా వశాంతి తీసుకోండి. ఇన్నెందును ? ఈ మూడు సలలూ నన్ను డాక్షరుగా పెట్టునుని నే నెట్లా చెప్పితే. అట్లా నడవండి.”

_ “అయ్యొ దేవుడా, వొన్టు. ని వైద్యంతో నాకు మకీ పైత్యం

ఎక్కిపోతుంది 1 సవ్వుళూ అస్నాడు దాను.

తే ఇంతవరకూ గూడా తనక్షు వచ్చిన యా అపథ్యాతిన్‌ గురంచి దాను _పేమవగ్గర వెల్లడించనేచేవ. అఫలు, తన పేరు 'పథ్యాతుల తోనూ, గొరవ (పతిష్టలతో నూ ఆమెను మింత ఉన్నరానంద పీఠం పె అధిష్టింపజే మాలని ఇంతకుముందే యెన్నడో నిశ్చయించుకున్న అతను, యీ అప్రతష్టమ, వేదనను యెలా చెప్పువోగలడు

ఇక ఇప్పుడు దానవాధ్‌ బయటికి వెళ్ళడమే మానుకున్నాడు. ఖర్మంచాలక యెప్పుదైనా వెళ్ళపలసివచ్చినా, కొస చీకటిపడిన తిర్వా తనే ॥ పగటిపూట అంతా యేదైనా (గంధావలోకనం చేసాడన్న మాతే

43

గాని ఏదో ధ్యాన మరీ వేధించుకు తినేయసాగింది. ఆఖరికి (పేమ చెవులో యిల్లుకటుకుని పోరుపెట్రగా___

యెప్పుడై నా ఒకప్పుడు బయటికి వెళ్ళుతుంటాడు. కాని యెవరైనా కాన పరిచయంగలవారు కనిపి స్టే చాలు - గుండెలు గుదగుబలాడీ పోతూవుంటాయ్‌ ! అంత అలాగ అయిపోయాదు పాపం (1

ఒకనాడు పీళ్ళ్శింటికి సుమిశ వచ్చింది. చాలా (పసన్నంగా వున్నట్టు కనిపించేసరికి ఆ మాటా యీ మాటామీవ (పేమ అడిగింది; “ఆ ఏ(.... వొచినా, ఇంకొ ఇప్పుడుగూడా మౌ అన్నయ్యతో జగడం ఆడడం లేదుగదా *ో అని.

సుమి_త నవ్వుతూ జవాబిచ్చింది : “అయ్యొ, ఇప్పుడు మీ అన్నయ్యగారు పూర్తిగా మారిపోయారమ్మూ 1 ఒక్కసారి అపతిష్ష ప "సేయేం ? చక్కగా మంచి మార్గంలో పడ్డారు: మునుపటిలాగ ఇప్పుడు ఆ షెర్లూ, షికౌర్లూ లేవుః ఆతి జల్పొలూ లేవు . ఎప్పుడూ యెంతో బుద్ది మంతులుగా ఇంట్లోనే వుంటున్నాడు. మామగారితో మాటలాడటమే మానేశారుగదా | బాళ్ళ అమ్మగారితో మౌట్లాడినా బహు ము క్తసరి గానే | ఇక ఎటొచ్చీ అన్నింటికీ నేనే । ఇప్పుడు (పాణేగ్వరినీ, పయ సఖిసీ, జీఏతసుధసీ.... అన్నీ నేనే । రోజూ యెన్నెన్నో విరుమలిచ్చి వువ్చి స్తున్నారుగూడాను. ఆయ నెల్లప్పుడూ నా దగ్గిరే పహార్య్పోవాలని ఇంతకుముందు అనుకొనేదాన్నిగాన, ఇప్పుడు కొస్త బయటకు వెళ్ళితే బాగుండుననిపిసోంది. ఇంత [కితఎ నా విస్తువు మరొకరి శెవరికో చెంది పోతున్నదని భయపడిపోయేదాన్ని, ఇక ఇప్పుడా భయమూ లేదు. ఆ బెంగా లేము. అంత అలాగ మాంపోయారు. ఇక, పల్లె వెళ్ళి వుందా. మనిగూడా నిశృయం చేశారు”

• అయితే మెవరెవరు వెళారు భో

“*ఇం'3వరు మేమిద్దరమే । ులొాగూ మామయ్యుగారు ఆయన్ని యిక్క-డుుంచి' పంపేయాలని అచూస్తున్నారు. ఆయన వొక్కరూ యొలాగవుంటారు ఇ అందుకని నేనూ (పయాణం అయాను. ఇదిగో, యిక రడుమూడు రోజులు సోయాకనే వెళాం, మీ అన్నయ్య నిన్నాక సాతి చూడాలని అన్నారు. కాని, సంకోంచంకొద్దీ రాలేకపోతున్నారు;

ఉ04

పిలవలేకొపో తున్నారు. అందుకే మొన్న అన్నారు గూడాను._.- “ఎ ముఖం పెట్టుకుని చూడనూ అని $ొ

“నిజంగా, నేనూ అదే సంకోచంతో రాలేవు వొదినా | పాపం చాల పళ్చా త్రాపపడుతున్నా డనుకుంటాను.”

“అమ్యా, సళ్ళా త్రాపపడుతున్నారని మెల్లగా అంటావేమిట్‌ ? సిజంగా వలవల ఏడ్చేస్తున్నారం టే నమ్ము, మొకానికి మాంచి శాశ్వత మైన శిక్ష లభించింది. నాకేగనక ఆ పూర్చమ్మతల్సి కనిపిస్తే అలాగే ఆమె బాదాలమీదపడి పదే పదే (మొక్కుూతాను ॥ అంతా ఆమె చేతి చలువ. నిజానికి చాల సుగుణవండురాలు ౪? ఏదీ ఒక్కసారి ఆమె నీమధ్య కలు సుకోనన్నా కలుసుకున్నావా

అంతలోనే దానవాద్‌ చేతలో ఉశరం పటుకుని గబగవా పరు గెత్తుకు వచ్చాడు. ఏమిచో ఆరాటంగా చెప్పేయోలని 'పెవవులమీవ మౌటలు పెట్టుకుని వున్నాడు. కాని, సుమి(త్రను చూచి చస్వున నిలబడి పోయాడు. “ఎప్పుడు వొచ్చావమ్మా సుమిత్రా ? నేను చూడనేలేదే 1

“*మిరం'పే రాశపోకలు మానుకునా సరుగాని ముం మానుకో గలమా ౪” _ నుసిముసిగ నవ్వుతూ అంది సుమ్మిత,.

దాననాథ్‌ ఎమిటో మళ్ళీ జవాబివ్వా అనుకొన్నాడు, కొని ఆయన వుఎఖవై కల్యాన్ని కని పెట్టి [పేమ అన్నది :

"రాకవోకలు ఎక్కడ మానుకోగలం. కొని అపలు _ ఆయన కీ

• అదిగో అవును, చూసున్నానుగా సగం అయిపోయారు అన్నయ్యగారు ।

దాననాధ్‌ _పేమకు ఉ తరం అందిసూ అన్నాడు : “ఇదిగో అన్క్భుతరాయు జాబు (వాశాడు..., ౪ అని.

(పేమ చప్పున ఆవుత్తరం అందుకున్నది కొని ఏదో జాపక్తం వచ్చి, కాస్త నిగ్రహం నటించి _. *ోఏమం (వాళా రేమిటి * ఈమధ్య ఉ త్తరాలూ, ప్త్తరాలూ ఆయన రాయడమే బేముగదూ ఈంది,

“*దదివి చూడు... జవాదిచ్చాడు దాను.

త్తి 5

“దమప్పశానులెండి. ఇంతకీ 'దేన్నిగురించో చెప్పండి, వీ6 వనితా్యాకనుం గురించి ఏమెనా (_వాళారా ౪?”

*పని_త్నాశమం గుకి ంచీగాదు, పల్లకోధు గువంచి_ గాన | నన్ను గురించే దాగా చీవాట్లూ చెజ్యాదెబ్బలూ. పెట్టాడు చూదు

“ఏమిటి మీకా ₹ో విస్మయంగా అడిగిం”.

“అవను ॥ నేను అ౩నికి జాగా తినిపించినప్పుడు అతనుమ్యాత్రం పూరుకుంటాడా ఏమిట్‌ ౯

“*ప్పిరు మ్నూతిం ఆయన్ని యేమన్నారు ? ఏదో భేవాధిపాయాలు స్తారు. అంతేగా ? అంతమాఖత్రానికే ఆయ వంచ చీవాట్లు పెట్టుకూ (వాయాలా ౩ ౨జంగా, ఆయనింత నీచంగా తయూకవుశావనె అనుకో లేము [ - సేవకు నిజంగా కోపమే వచ్చేసింది.

ఆన్చి గా =. యెంత యెంత ఘాటుగ తకుడనుకున్నాపు....”ో

“అబ్బి | ఇంక ఆయన నూట నా దగ్గి: యె త్తకఎడి ఒళ్ళు మండుకుపోతున్నదీ. 1” _ మరింత మండిపడింది పేమ

ఈ ర్రద్రే ముందే అంత కోసపడితే యెట్లా ణి ఉత్తరం చయువు,ం తిరుగు జవాబు యెొళాగ ఇవ్వమంటావో చెప్ప్తుో మునిముసిగ సవ్వుతూ దాననాధ్‌ అన్నాడు.

“అబ్బి: మీ3క నవ్వుకండ్తి, నాకు ఆయనం'పీ చెడ్డవోపం వచ్చే స్తున్నది. ఇప్పుడే తిన్నగావెళ్ళి అనవలనీన నాలుగు మౌబలూ ముఖౌన అనాలని వున్నది.”

“అయతే పద... మనం ఇద్దరమూ దండె త్తి ఎళ్ళుదాం.. నువ్వు నోటివాణాలు (ప్రయోగించు, నేను చేతిబలం వుపయోగసాను, ఏ6 పకాపకా నవ్వుతూ అన్నాడు దాను ఈ

“ముందు ఆ ఉత్తరం యేమిచో చమవువొదెన్సా నిజంగా అంత ఇదీగానే రాసివఎటే మా అన్నగారు యిుత యిలాగ చవ్వుతారా కి అయినా, అమృతబాబు అలాంటి. మనిషే గాదుఃొ _ సుమిత్ర అన్ని,

(పేమ ఉత్తరం విప్పిచూసిండి. మొట్టమొదటి వాక్యం చదువు కుని కనుబొమ్మలు ముడిచింది. తెండో వాక్యం చదువుకుని కొన్ధ ఉ త్తరంమీవికి చొరిగింది. మూడో. వాఠళ్యం చదమువుకోగానే ఆమె

206

ఆగహ౮ ఆవరియై పోయింది. నాలుగో వార్యం అయేసరికి ఆమె పెవ వుళమజః చిన్న చితషవ్వు చ చులు తోర్తాంది, ఇక ఆ పేరా అంతా పూర్తయసుికి ఆమె వదనమేశిమ; హృవచుమే పులకితమై పోయి నట్టయిడది | అసలు లేఖ అంతా సమౌ వ) అయకంకి తను యేవో అగ్నిపరీక్షలో విజయంపొంది వెలుపుక్‌ వచ్చనశే ఇబూర్చింది.

• ఏట పూ ర్తిగ చగెవొవా ఇ మాంచి మాటుగ చెబ్బ కొట్టావు గదూ ? మరి....నువ్వ్వూ వసావా చెప్పు? న్స స్‌ప్పుడే ఎభృుతున్నాను”.... దాననాధ్‌ అన్నాడు ఆరాటంగా.

“ఊహూ.౬___నేను రాను కావలి'సే ము వెళ్ళండి _ ఇంకొ ఆ. లేఖనే చూసో అన్నది _పేమ,

“నిజంగా... ఇన్నాళ్ళకి నేము అర్హం చేసుకోగలం గాను (పపంచంళో నా కెవరై నా ఆత్మీయమి్యకు దున్నాడూ అుసే ఇతనేనం, కాన, అలాంటివానికే యెంతో తీరని అపచారం. చేశాను. అందుకే ఇవ్వేళనే వెళ్ళి మనసారా క్షమార్చణ కోరుకోవాలి తస్పమఃో

“అంత ఇవ్వేళనే వెళ్ళాలా యేమి 3? ఇంకొ యేమైనా అనుకో గలరు,”

“అబ్బే, ఇవ్వాళనే వెళ్ళితీరాలి; ఇక ఆలస్యాన్ని భరించలేను. నిజంగా ....మౌా అమృతవాబుని గట్టిగ కావుఏంచుకుని యేడ్చేయాలని దిగ్ధపు టుతూన ది”

అంటూ. దానళాధ్‌ బయటిక్‌ వెళ్లాడు. సుమిత్ర ముసలమ్మ చగ్గ రకు వెళ్ళి కూర్చుంది.

(పేమ ఆ లేఖను మళ్ళీ చదువుకున్నది. పడకమీదకు వెళ్ళి పదు కుని మళ్లీ ఒక్కక్క వాక్యాన్ని పల్లించురున్నది. తను వొడ్డనుకన్న

స్ఫురణలెన్నోో, వూహలెన్నో ఆమె హృదయంలో వ్యురూత లూపి సయ్‌ ।

ఆఖరికి ఆ తలంపులు యేదో విచిత్ర రూపం ధరించినయ్‌, “నిజంగా... ఆ అమ్మృతదాదబు ఇలాగ యెందకు [వాశాడు[” అని తర్కింంచుకున్నది. వాస్తవంగా అతనా ఉత్తరంలో దాననాధ్‌ను గట్టిగ

20 7

దూషిస్తూ 1వాసినా ఆమె కంత కోపంవస్తే వచ్చునే మోగాన్మి ఇంత యిలాంటి అశాంతి మాత్రం రాకుండా వుండడి. ఆఖరికి వుండి వుండి _- చప్పున ఆ లేఖ కాసా చింపి చింపి కీటి కీలోనుంచి. అవతల పారేసింది. నిజానికి గింజలకోసమ9చెప్పి, వల కేంద'కే పక్షిని తీసుకువెళ్ళిన రెక్కలు వుండేకంపే వూడిపోలేనే మంచిది 208

15 ట్రలిననాధ్‌ అమృళతరాయ్‌ బంగళాదగ్గరకు వెళ్లాడేగాన్మి = లోవ లికి (పవే+?ంచడానికి మటుకు బహు జంకొదు. ఏమీటో సిగు అయించ్నాి అమృతచాబు తనని చూచి ఏమనుకుంటాడో నాలుగువైపులా లోక్ష రాలుతిని ఇక యెటూ యెవరి సాయమూ దొరక్క ఇటు పరుగెత్తుకు వచ్చినట్టున్నాడని అనుకుంపే? = ఇదే ఆలోచన చప్పునతోచ్చి గేటు దగ్గర తటపటాయిస్తూ వుండిపోయాడు, కాని ఇంతలో ఒక ముసలి నౌకరు. అక్కడికి వస్తూండేసరికీ ఇక ఆలా నించునివం పే మర్యాద గాదనుకుని ల్‌ పలికి ఒక్క అడుగువేశాడు. ఈయన్ని చూడగానే ఆ ముసలినాకరు నమస్కారంపెట్టి ను “బహుకాలదర్శనం దాదయ్యగోరూ & మా దొెర బొబుగారు మిమ్మల్నే యెల్ల కాలం తలుస్తూ వుంటున్నారు. ఉండండి దాదియ్యా, చెప్పివొత్తుండా 1” అంటూ గిరుక్కున దబింగళావై ప్ప దౌడు తీశాడు, దొననా థ్‌ సిగ్గుసిగ్గుగా అటే నడిచాడు. ఇంకా వరండా వరకూ చెళ్లాడో లేదో, అమృతరాయ్‌ రివు నన వచే ఎగెడు, మ్మతుని అమాంతంగా కొగలించుకున్నాడు, “ఎ(.... అమృత్‌ నామీద కోపం వచ్చిందా ?” దాననాథ్‌ మెల్లగా అడిగాడు రుద్ధకంఠంతో, "అబ్బః ఇప్పుడు అదంతా అడగవొద్రు దొనూ । విజంగా నువ్వంటే ఒకప్పుడు నాకు అంతులేని కోపమూ వచ్చింది. జాలీ పట్టింది ఒకప్పుడు తీరని దఃఖమూ' వచ్చింద్వి మరొకప్పుడు ఆళ్ళర్యమూ కలి గింది ॥ కానై తే నీమీదా నీ చరత్రమీదా నాశెలాంటి సందేహమూ 209

వనవ్వంతై నా కలగలేకపోయింది. నిన్ను గురించి యెన్నో రకాల మాటలు విన్నస్పటిక్కీ నా మనన్సు యే వాతము చలించలేదంశే నమ్ము. అవును గానీ, కాలేజీకి అనవసరంగా నెలవు "పెటినావటి. యెందుకు దానూ ? రేపే వాన్‌సిల్‌ చేయిచు5ని న్‌క్షేపంగా వెబ్ళ ో

దాననాధ్‌ ఆ మాటలను వినిపిచుకోకుండానే అన్నాడు : చోనన్ని ప్ప్పషు నుపుళ్త శృమిఎచానో లేదో ముందే బెప్పు.... అమ్మడ్‌-; నిజంగా నీ విషయంలో నేను ఎంతో నీవంగా, నీ చొాతినిచంగా [పవ _ర్రించాను.లో

అ మాటకీ అమృతదాబు ముసిముసిగ నవ్వుతూ; “అవృను. ఐళ్వర్యం అనే దాన్ని వొందినకర్యాత మానవుక్షు అన్నవాడు నీచుడై పోవడం సహజం సోవరా | ఇక నువ్వొక లెక్కా ఇ అన్నాడు,

“అంపేగో

“అబ్బే మరేమీలేమ. కొద్దిపాటి ధనాన్ని సంపాడించుకున్నంత మాతంచేతనే మానవులు తమ్ము “తాము మరిచిపోతూంపే, సొక్షాత్తూ లక్ష్మీ దేవివంటి “_పేన”ను సుపాదించుకున్న నువ్వు మఠి మరుపులో పడినోయ్యిి మరీ మురిసిపోతూ వుండవా అం అంటున్నా.”

“కాని....ఇదే నే చేసిన పెద్ద అసరాధం,...అమ్మృత్‌ నిజానికి నేను (పేమకు తగినవాళ్ల్తీకాను* ప్‌ో గాంభిర్యంగా ఆంతరంగిక "వేదనగా అన్నాడు దాను.,

“ఐతే నాకు తెలిసినంతమట్టుకు (పేమ తనకు గుకంచి మొర పెటుకునేటంతగా నీకు అవకాశమే ఇయ్య లేదనుసంటునా ఎ అవునా ౩

అవును. ఎన్నడూ యియ్యలేము. కొన్టై తే ఎందుకో చెన్పలేను. "అసలు మా వివావాం అయినదగర్నుంచే నాకు సె శ అనుమానం ఎర్పడిపోయింది.పేమ నన్ను పూ _ర్రీగ వుపేక్షిస్తున్నదని, నిజానికీ అందుకనే ఆమెను వుడికించి పాఠేయాలని ఆవిడ దగ్గర నిన్ను ఆడిపో'సే వాజ్డీ, అలాగని నువ్వుఅంటపే నాకు యెొలాంటి చెడ్డధావమూ బేదం'పే సమ్ము 1”

“ఓహో అదా నంగతీః అందుకే నీ తలంప్తూ నీ [(పయత్నమూ తాకు మారు అయి బార్చున్నయ్‌ ; ఆ మొదట్లోనే యే తెలివైన వాడిదగ్గ

210

రైనా కాస్త సలహా తీసుకోలేకపోయావా? నన్ను అడిగినా చెపే ఎవొజ్టీ గదూ? ఏముందీ? రోజూ రాక, పగలూ అనకుండా వొక వారం రోజులవరకూ నన్ను ఆ (పేమ దగ్గిర భృటాజు పొగ డ్తలాగ యేక ఛాటిగ పొగిషి పొగిడి వేస్తే చిరారు యెత్తిపోయి, నేనంటే చీదరించు కు సడి గదా!”_ సవ్ప్యుతూ అన్నాడా అచ్మ్నుతడాబు.

“లఖకికి నువ్వ వూళ్లో వనూలుచేసే చండా డబ్బు అంతా

అవ్పను.... అవంతా నాకు తెటునుో

“అం తేగాదు, నిన్ను గురించి ఇంకా ఎ౨తో నీచంగా,..”

“అబ్బి; ఇక చాల్లే డానూ; అవన్నీ నాకు తెలుసు. అంతేగాదు; నిన్నెవర్రైనా అమాంతంగా కృత్తిబటి ఎపిరించిన్నా నువ్వే మొట్టమొవట వచ్చి నా _పాణానికి (పాణం అక్షుపెట్రేవాడీవనీ నాకు తెలుసు. ఇక అవన్నీ వొద్దు. పద,...ఆ శమం చూపిసాను 99

“వసొనుగానీ ముందు నా రెండు చెవులూ పటుకుని అటూ. ఇటూ

“దానికం౦ంతా టం వుంచిలే, ఇహుడుగాదు, నిజానికి అప్వుడొనముధ్య నువ్వు అంటే అంతి అలాంటి కోపమే వచ్చింది, పిసోల్‌ తీసుకుని గుండెలమీద ఢాం ఢాం అని పేల్చేద్దామనపి ౨చిందె+ కాని అదేమీటో చానూ_,,ఇంత కోపం తెప్పించినా నువ్వు మంచివాగ్రివగానే కనిపిసొవు చక (.... ఇక పద, ఆమం అంతా చూడ్డువుగాని। అద్చాయ్‌ చూడట9, అంట మామూలుగా చూచపోపడం గాదు; నిష్వాక్షిక మైన విమర్శనాత్మక ద్పషితో చూడాలి అలా చూచి, ముభబీ చెడ్డా చక్థాగ చెప్పాలి తెలిసిందాఃో

“అన్నట్లు పూర్ణగూడా ఇక్కదే వృుంటున్నదిగదూః”* దాననాధ్‌ కుతూహలంగా అడిగాడు,

“అవును, ఇక్కడే వుంటున్నది. కాని....ఆమెది అంతా అదో తరహో. ఇన్ని రోజులు అయిందా ఇక్కడికి వచ్చీ, ఇంతవరకూ ఆ దుఃఖపడడం మానలేదు. అసలు తన గదిలోనుంచి బయటికి రానన్నా రాదుగదా! నేనే ఎన్నోసార్లు స్వయంగా వెళి ఎన్నోవిధిల నచ్చ

21

జప్చాను, “ఎందుకమ్మా --ఇలా చింతపడతావు? నీకు ఇక్కడ ఏపని ఇష్టంగా కనిపిస్తుందో అది చేస్తూవుండు. ఆశాఖకు ఆధ్వర్యం వహించు" అని ఎంతో విపులంగా చెప్పాను, అందుకు సరేననిగానీ, వొద్దంగాసీ చెప్పదుగదా। సరీగ్గా తనతోటి ఆడవాళ్ళతో గూడా మాట్లాడదు *

“ఆఖరీకి నాలుగ్లైదుసార్లు ఎవరైనా వెళ్ళి పోరు పెటికేనే తస్వ అన్నంగూడా తినదు. ఇక నేం చేయడం ? అశలు నా కోరిక యేమి టంటే---ఈ ఆశమంలో ఆమో (సఫధానమైన అధికారం ఇద్దాం, స్తీ లోకం అంతా ఆమెను నెత్తిమీద పెటుకుని పూజించేలాగ చేద్దాం అని, అంతేగాదు, ఇక యెొలాంటి దుర్మార్గపుకృత్యం గూడా ఆమె 'నేమీ చేయ లేదనీ, ఆమెకుండే పవితమైన మానమూ, మర్యాద ఇప్పుడూ అంతక మ59ంత పవి్వితంగానే ఆమెవద్దనే వున్నాయని, సున సమౌజం తెలుసు కునేటట్టు చేద్దామని వుంది. కాని అసలు మొదటిమాపే ఐమె పినటం లేదుగదా?”'

“*ఆ(....నీక్హూ ఆమెకూ అంత పరీచయం యేముంది? ఏడో చూచావు, అంతే;”'

“అలాగై తే ఎపేమే ఈమెను సరిచెయ్యాలి. ఓఒర్యసారి ఆ చెలి క త్తెను కలుసుకున్నదంటే సరి, తన సంగతంతా చెప్పుకుని హృదయ భారం తిద్చుకుంటుంది, పోనీ న్నీ పెళ్ళిచేసుకోవాలనే కోరక పున్నట్లు తెలియబర్చినా దాగుండును. విద్యలోనూ, విత్తంలతోనూ మంచి యోగ్యు లై నవాళ్ళు దొరకగలరు, ఇద్దరు ముగ్గురు నాతో చెప్పివున్నారు గూడాను, కానీ యీ సంగతి గనక అడిగిచే పూర్ణ ఏమనుకుంటుందోనని నా భయం నాది. ఇదంతా _పేమ తప్ప మరొకరు సాధించలేరు, నేను ఇలాసింగిల్‌ గా వుండాలని నిశ్చయించుకుపి వుండకపోతే యీమెను వకించాలనుకునే వాళ్ళ లిస్తులో వుం డేవాళ్లే: అంత అలాంటి రూపం, గుణ౦1,.*!

ఆ మాటికి దాను ఫకొలున నవ్వుకున్నాడు. “అయితే నువూ్యా మురిసిపోతున్నావన్ని నూట, మరి అలాంటస్పుడు పనిలోపని కొని చ్చేయరాదూ మి(త్రమాః నీకు పుణ్యం వుంటుందిగాని యిక యీ _బహ్మ్‌ చర్య (వ్రతానికి తులసినీళ్ళు వొదులుదూ? ఇక ముసలికాలం పస్తుంది.

214

పరలోక స్మరణతో గడపవలసి వుంటుంది, అవాంటవ్వుడై నా కౌన్‌ గార్హస్థ్యం వొద్దా? నేను ఇదే నిశ్చయంతో యిలాగ మారిపోయాను. ఈతలుసునా? ఐన్హా పెళ్ళి అంపే, సంసొావ్రమంట కొంతమంది యెందు కంత మరీ ముళ్ళపొదల్లాగ తలుస్తారో నా కర్ణం గోవడంలేద? ...””

ోఆ( చాల్లే, కట్ట పెట్టు నీ లెక్సరుః ఇల్లాగే బహచర్యాన్ని బలపరుస్తూ నువ్వు లక్సర్షు యిచ్చి యెన్నోనాబ్యృ గాలేమ, ఇంతలో నే మళ్ళీ యిలాగ పెట్‌ మార్చావాఃకొ--- అద్భుత దాబు నవ్వుతూ గేలి చేళాడు

“ఆల ఆ౬...నే నన్నడూ (బహ్మాచర్యాన్ని దిలపరచలేదు, అఎవాహితంగా వువడడాన్ని ఆవర్శమెనవని అసనూ లేదు*, అది ఆన్వ భావిక మైసవై నస్పుడు ఆదర్శమైనదని యో” అుటాను?”'

“పోనిలే ఛాబూ! అవంతా యిప్పుడు యెొొదుకుగానీ, రా.... అలాపోదాం . ఈ రోజు అంతా సాయంత్రం వరరూ యిక్కడే నీకు శిక్ష! బోజనం తయారవుళూన్నది. భోంచేసి కాస్తంత సేపు మ్మళాంతి తీసుకుందాం... ఆ తర్వాత కులాసా కబుర్ల్దూ; ఇక ఆ తర్వాత నిలో దోటుషైర్‌। మళ్లీ రాత్రి భోజనం, ఇక ఆ తర్వాతనే నీకు యిక్కడి నుంచి ముక్తి. తెలుసా దేపుడు తలచాడూ అుకే, ఇవ్వేళనే (పేమ వల నాకు చీవాటు తప్పవు;”'

౯ లా ఖ ఎ న! థు

__ , మ్వికులిద్దహ ఆశ్రమం. చూడ్డాంకి బయలుదేరాము. అమృతదాబు నదీ సంగమ ఎ వగ్గిక సునమూరు బభ్జైమకుల భూమి తీసుకున్నాడు, తనకు కంటోన్మెంటుతో వున్న బంగళాగూవా అమ్మేసీయీ ఆశ్రమం జొగాలోనే తన నివానం గూశా యేుకర్చూకచుకున్నాడు. ఆళమం గేటుకి యిరు (పక్కలా బురుజుల్లాగా రెండు. పెన్ద పెన్ప గదులు వున్నయ్‌ ఒకటి. ఆఫీసు రూమయుు రెండోదచె షోరూము. ఆఫను రూములో ఒక మహిళ _ కూర్చొని యేమిటో (వాస్తూన్నది. ఆఫీసు రిజిస్టర్లు అన్నీ వొక తీరుళో చక్కగ అమర్చబడి వున్నయ్‌. ప్రస్తుకం ఎనఖె మంది త్తీలు, యిరవై మంది బాలికలు వున్నట్లు హో జరుఫట్టీ తెబపుతోన్నది, ఇక షోరూములో ఉన్ని, నూలు, పట్టు మొవలైన వాచిశో అన అనేక

కేడీ 2183

రకొల అల్లికలు, లేసులు చక్కగ పదర్శింపబడి వున్నయి... ఎన్నెన్నో ముచ్చటైన కొయ్యబొమ్మలు, మట్టిబొమ్మలు (_డాయింగులూ- వేరువేరుగా అమర్చివుంచారు ఒక అల్మారాలో ఆశమంలో తయారైన రకరకాల మిఠాయిలను పేర్చి వుంచారు, ఆ(శమంలోవున్న చిటత విచ్విత మైన మొక్కల. నకళ్ళు అస్నీ కుండీలోవుంచి బారులు బారులుగ అలంక రించారు. ఇంకా యెన్నెన్నో, (పేక్షకుల్ని మంతముగ్దుల్ని చే సేటట్టుగ తీర్చి దిద్దివుంచారు. చూడడానికి వచ్చేవాళ్ళంతా వొట్టినే చూచి ఆనందించి వెళ్ళిపోకుండా యేదో వొక వస్తువు కొనుక్కొని వెంటరిసుకొని వెళ్ళి పోతూండడంగూడా కద్దు. అందుమూలంగా గూదా రోజుకి నూరురూపా యలకు వగా విక్రయం వుంటోన్నది, ఇందుకోసం సాయంతం వేళ ల్లోనే జసం పిశేషంగా వస్తూంటారు. ఇదంతా చూచాక మ్వితులిదరూ లోసలికి వెళ్లారు. లోపల మండువా వుంది. దానికి నాలుగు లోపలి గదులూ ఆ పైన ఒక అంతస్తు; కిందిభాగం అంతా ఆఫీసుగానే పుంది. పైనమౌత్రం స్త్రీలు వుంటున్నారు. అన్నుడే పదిగంటలయింది ఆమం పని _పారంభమయింది; మహిళ లంతా తమతమ పనులలో జేరుకున్నారు ఒకరు కుట్టుపనిలో వుంటే, వేరొకరు అన్లికసనిలో పున్నారు. ఒకరు నేశపనిలోవుంపే, వేరొకరు పడుగుపని లో వున్నారు. ఒకచోట కమకమ్మని మురబ్న్బలు, పచ్చళ్ళూ తయారపుతూన్నవిః మరొకచోట చి్యతవిచితమెన గృహోపకరణములూ, ఆట సొమాగులూ: నిర్మాణమవుతూన్నయ్‌, వరండా ముందుభాగంలో చిన్న చిన్న పాదులూ, మొక్కలూ వున్నయ్‌ అక్కడ కొంతమంది అమ్మాయిలు పొదులు తివ్వుతున్నారు. నీరు తెచ్చి పోస్తున్నారు. నిజంగా ఆ దృశ్యాలన్నీ ఎంతో చూడముచ్చటొ వున్నయ్‌. పతీ వొక్కుళాఖకీ ఒకొ్కైక్య ఆమె అధికారిణిగా వున్నది. ఆమె చెప్పినట్టు జేస్తూ నలుగు 'రైదుగురు న్హీలు సాయపడుతున్నారు. అంతటా ఉల్లాసమూ, ఆనందమే పుందిగాని నిరుతా ఎహం సీరసం కనిపించడ మేలేమ. దాననాట్‌ విస్మయం జెందిపోతూ అదిగాడు; *చోఇంత యిలాంటి వు త్తమ విద్యావంతురాళ్ళంతా నీ కెక్కడ దొరుకుతారోయ్‌, అమృత్‌?” లేశ

“* ఎక్కాడేమిట్‌? ఆ 1పాంతంనుంబీీ యా (పాంశతంనుంచీ కొంత మందిని రప్పించొను. కొంతమంది యిక్కడే [టయినింగుపొంది తయా రయారు. ఇక వీరే గాకుండా, మం కొంతమంది ఉన్నత కటుందా అకు చెండిన స్త్రీలు రోజూ నియమానుసారంగా వచ్చి ఉచితంగా నేర్ప వెళ్లు తుంటారు. మన జడ్తీ శోషిగారి భార్య చిితలేభనంలో మంచి నేర్పరు రాలు.. రోజూ అలాగే వచ్చి యెనమండుగురున్న ఒక (వత్యేక చెత కళాశాఖకు శిక్షణముచ్చి వెళ్తుతూంటుంది. మిసెస్‌ నక్పేనాని యెరుగు దువుగదూ 1 ఆవిడ కుటు. అల్లి కపనుల్లో సిద్దహ స్తురాలు.. పగలంతా: ఇక్కదేవుండి. చక్కగ నేర్చి వెళ్లుళూంటుంది. ఇంకొ ఇలాగే కొంద రున్నారు. గొప్పయింటి విద్యావంకతురాం(డు వచ్చి యింత ఇలాగ తమః: కాలాన్ని వినియోగపరుస్తారని మొదట్లో నాకు సమ్మకం లేకపోయింది, కౌన్సి గొప్పయింటి పురుషులకంటే ఏళ్ళలోనే "సీవా తత్పరత అధికంగా పుందని ఇప్పుడు గహించ గలిొాను. అంమశే, యక్కడ పర్పాపద్ధతే. లేకపోయింది | ఊం... ఇక్‌ పద....తోటలోకి। ఈ తోట అంతా పూర్ణ అదీనంటో పున్నది. ఆమెకు తగన ళ₹ళాఫే లఖి ఎచిందసీ, ఇందుమూ లంగా ఆమె హృదయా కీ ఆమె ఆరోగ్యానికీ చక్కని వుల్లానం చేకూరు తుందనీ అనుకున్నాను.”

తోట అంత పెద్దదీగాదు. ఇప్పుడిప్పుడే మామిడి, జామ, నారింజ-- యిలాంటి పండ్త అంటులు వేశారు. కాని పూల మొక్కలు మ్మాతం వె%ై విరిసినటు వున్నయ్‌. తి ట మధ్యలో అందంగా చిన్ని ఫౌంటెన్‌ వుంది. సలుగురైదుగురు ఆడపిలై లు దానినుండి వచే ల నీరు టోదెళ్లో సవహించేలాగు చేస్తున్నారు. అక్కడే నాలుగువైపులా కటకటా: ల్లాగ వెదురు క్యరలూ, వాటిపైన దట్టంగా అల్లుపష పోయిన తీగలూ వున్నయ్‌. వాటిని ఆనుకునే చిన్న చిన్న రాతిజంచీలుహూడా చక్కగా అమర్శబడి. వున్నరు. అందులో ఒక బెంచీమీద తలవాల్చుకుని కూర్చొని పూర్ణ పూలదండ కట్టుతూన్నది. ఎవరికోనమో, యేమో యొువరికి తెలుసు ?

ఈక మి(తులిద్దరూ వస్తూండడ౦ చూచి గచుక్కుున నిలదిగి పోయింద్కి పూలమాల అక్కడే బెంచిమీద పుంచేసి.

వ్రైశీర్‌.

వస్తూనే అమృతదాబు పలకరించాడు? “కులాసాగా పున్నావుగదూ, పూర్ణాః ఇరిగో -- చూడూ, నిన్ను చూద్దామని దాననార్‌ వచ్చాడు...

పూర్ణ అలా తలవొంచుకునే అడిగంది: *ోఆపసేమ చాగున్నది కదండీ్కీ జొబుగారూ? నన్ను పూర్తిగ దురచిపోయి పుందనుకుంటాను, (బతికివున్నానో చనిపోయానో.. కా స్త తెబుసుకోవలసిందని అడిగానని చెప్పండి.

ఆ పేమగూడా. నిన్ను చూడాలి చూడాలి అని రోజూ శలవోస్తూ వున్నది. కాని, ఏడి? ...ఎక్కండా రావటం పడటంలేచు. పైగా సంకోచ సడుతూన్నది....అవునుగానీ .. అవునుగావీీ యీ పూలమాల. నువ్వేనా అన్హైుంది? చాలా బాగుంది. = దొనసనాధ్‌ అన్నాడు

అంతవషరకూ అక్కడే ససచేసోన్న ముగ్గురు ఆడపిళ్ళలు ప్‌ళ్ళ మాటలు విని గబగదా పరుగెర్తుకుపచ్చారు. వాళ్ళతో ఓ. అమ్మాయి అన్నది; “మౌ సంతులమ్ముగారు ఆ చింతచెట్టు వంద ఉఈచిన్న గుడి శాడా క్తి ట్లారండి . చూపిసొం ర్‌ండి...”

“అబ్బే, అదిన్థం ఆనుకుస్నారండి ....షక్కండ గుడీ గోపుుమూ యొక్కాడిదీ౯' అంది.

“నిజంగా... అక్కడో చిన్న రేవుడిగుడి చక్కగా కట్తారండి. ఇంకొ కావ సే మాతో రండి చూపినాంః” = యింకో అమ్మాయి మి కోలబెం అన్నది,

“రోజూ మా పంతులమ్మగారు గంగాజలం తెచ్చి ఆ దేవుడి మీన పోసోంది. రోజూ యిలాగే పూలదండలు గుచ్చి ఆ దేపుడికి మెళ్లో వేస్తోంది”... మూడో అమ్మాయి మరింత ముచ్చటగా బయట పెటింది అసలు విషయాన్నిం

“పరగ్రీ,.. యెక్కడ? చూపించండి అంటూ అమృ్మకదాబు ఆ అమ్మాయి చేయ పట్టుకున్నాడు,

ముగ్గురు పెల్లిలూ ముందుకు నడిచారు... వాళ్ళ వెనుక మికు లిద్దవొ సషఛారు. ఆ వనుక మెల్లి మెల్లగా పూర్ణ గూడా సడిచింపి.

౯౮ కి(6

నడుస్తూ నడుస్తూ, దానళాధ్‌ అన్నాడు ఇంగ్తీషుకోో “భక్తి అనేది మానన్త్పఏకి ఆఖ3 ఆృశయం ఆంటారు. ఇదేగాబోలు?

ఆప్పందుకే.... ఇక్కడ యీ ఆగమంలో గూడా ఒక దేవాలయం కటించడం అవసరమ?ిపిసోఎడ'”_ అమృత రాయ్‌ అన్నాదు ఏదో ఆలో

తోటకి. అటు(పక్కిగా ప్పరాతనమైన చెట్టువొకటి వుంది, ఆ చెబ్లు [క్రిందనే కస్త శుభంచేసి ఓ పెద్ద బొమ్మరిల్లులాగ ఒకటి కట్టింది పూర. రకరగలె న పూలతోనూ. ఆకలతోనూ అంతా చక్కగ అలంక రించింది; ఆ మధ్యలో లేశ అరిటి బోదెలతో ఓ చిన్న పీఠం అమర్చి, దానిమీద ్రీకృమ్లుం వ్యిగహాన్ని అధిష్పింప జేసింది. వ్యిగహం మటుకు మామూలు విగ్రహమే; బజారుకో కాణీక్కీ అర్హదాకీ దొఎకే రమే. పెవాళ్ళకు అరి అంత చవుశబొమ్మగానే కనిపించవచ్చు. కాని, పూర్తకం మటుకు. అదే అఖండ పేమకు నిలయ; అనుపమ. భ క్తిితిల చలం! అదే ఆవ్యాత్క్మిక జీ తానికి జ్యోతి 8 ఆ పీకానికి ముందు చిన్న పింగాణీ ప్యాకఠ్రలో అందమైన పూలచెండు అర్చికమైంది, అదే ఆ అనాధ రాలీ హ్యావయంలోని భ్తీభావపుంజ మో అన్నట్టుగ 1 నిజంగా ఆ మి మలిన్రరి మస్తకములూగూడా ఒక్కసారిగ వొంగిపోయి భక్తిభావంతో ఈన్క్ట్రాయం జెందిపోయినయ్‌:

ఏదో ఆరోచనలళో అ'పే కొంత 'పేప్ప నిశ్శబంగా వుండీ పోయాడు అమృతదాబు. చప్పున చెమ్మగ్శినయ్‌ ఆయను కళ్లు. పుల కితు3ై పోతూ అన్నాదుః “పూరా! నీ కారణంగా యివేళ మాకు 7హౌడా భీ భాపం వుత్యూంఠంపరచింది,. ఇక రోజూ మీ కృృష్ణపసర మాత్ముని దర్శనానికి వసూవుంటాం. పూజొాసమయు ఏదో కాస్త చెహ్పుతావొఖో

_ ఆ మాటికి పూర్ణముఖం యేవో అవర్త నీయమైన కాంతితో యదీప మయిపోయిఎది, ఏదో గాఢ మైనళాంత మెన ఏఎహ్వాలత్నంతో పరిస్తాఎక మై పోతూ అంది; నా పూజకు ఒక నియమిత సమయం అనేది లేము. దొబుగారూ! .... హృదయంలో జాధ 'రేకెత్తినప్పుడల్లా గబగబా వొచ్చేసి, యీ గోఏందుని చరణాలమీద పడిపోయి వలవల యేడ్చేసుకుంటాను. 217

అలా యీడ్చేసుకుంపేనే ఆత్మకీ ఎండో శాంతి లభిస్తూంటుందడి,. నిజంగా,...ఆ గోవిందుడే సశయంగా వచ్చి నా కళ్ళుతుడిచి నన్ను టదార్చినట్టుగ వుంటుంది 1 అదే నాకొక ఆనంద౦ 1 అమ్బుత 1పసొదం | అవునుగానీ.... (పేమను ఒక్కసారి కలుసుకోమ9 చెప్పండి బాబు గారూ, చూడాలని మహా ఆరాటంగా వున్నానుః”ో అంది పూర్ణం

రేపే తప్పక వస్తుందంటూ దానబాబు నచ్చుజెప్పొాడు.

మ్మితులిద్దరూ అటునుంచి వెశ్లేసరికే మూడుగంటలు కొశ్రేరు.

“ఆరే 1.... అప్పుడే మూడయిందాఖొ .... దొననాధ్‌ ఆశ్చర్యంగా అన్నాడు-,

“సంస ,. నువి 60కౌొ భోజనంహడా చేయలేము. నాకూ జ్ఞాపక ల లేకపోయింది సుమాఃళొ అమృతరాయ్‌ అన్నాడు తనూ ఆశ్చర్యపడుతూ,

“సకేే నీకు నయంగడూ? ఒకపూట. బత్తి] మిగిలింది!” చిన్న ఛలో క్రి విసిరాడు దాను.

ఉస్సీషనో __,. బాగా: అంటున్నా వే? నీ వింయకోసం నే నెంచ ఆట్లి హాసంచేశానో, నీ కమి తెలుసు? రా....పద $ొ

“*ఆం....ఏమంత అటహాసం చేసినా అంతా మిగిలింపేగదా[?ొ

• ఏఎం మిగిలింపు ఇలాగే అని, యీ ఆకలితో కూర్చున్నాపం పే, చేసిందంతా నీకే చాలదు; స్వాహోచేసి వొదులువావు । పా లెట్రింపు ఖర్చు నాకేభో

_ ఇద్దరూ పకపకా సవ్వుకున్నారు కొంతసేపు.

లో పలికివెళ్ళి భోజనానికి పిలవలే దేమంటూ వంటవాణ్ణీ “క్రీక చేశాడు అమృతబాబు.

“ఆ దాబూరూ మీరు అక్కడ ఏమేమో మాట్లాడు కంటు న్నారు దాబూ మధ్యలో పిలిస్తే యెక్కడ కోపగిసౌరోనని క అంటూ జ౦ంకుగా జవావిచ్చాడు పంటవాడు.

ఆ మాటమటుకు నిజమే. ఎవరితోనై నా మాట్లాడుతున్నప్పుడు అడ్డుగావచ్చి యేమీ పలుకరించ వద్దని అమ్మతబాబు ఆ వంట వాణ్డ్‌ యెన్నోసార్లు మందలించాడు. అందుకే వాడు ఇవ్వాళ చెప్పలేదు. అంతే. గావి, నిజంగా పాపం అతది తప్పేమీ లేమ,

2౮18

మిశులిద్దరూ భోజనానికి కూర్చున్నారు. నిరామిషభోజనం అది. ఐతేనేం బలే స్వాదిష్టంగా వుంది.

*సీల్రాంట్లి (బహ్మూచారులికి తగిన ధథోజనం కొదోయ్‌ యిది । ఏవో 'రెండు చపాతీలూ. గ్లాసుడు పాలూ నీకు చాలు = దాననాధ్‌ నవ్వుతూ అన్నాడు. శ

“అదీ ౯ (వళ్నించాడు అమృతబాబు.

“ఆదే. యేమిటీ $ నీలాంటివొనికి ఇలాంటీ స్వాదిస్టాలన్నీ యెందుకు ఇ”

“అదా సంగతీ 1 నేనుమటుకు అలాంటి _బహ్మాచారికూటంలో వాడీనిమాాతం గాదని గుర్షించండి పభూ 1 పుష్టికరమైన స్వ్వాదిపమెన భోజనం మనోబుద్దుల ఆరోగ్యానికి అవసరమైనదని నేను తలుస్తామ+ మౌంచి బలిసిన గృురంమీద స్వారీ తీసినప్పుడే గొప్ప | అపుడే దాన్ని నువుం యిషానుసారంగా నడిపించుకోగలవు. అంతేగాని, యేదో దక్క చిక్కిన గుృురంమీద స్వారీచేసి, నువ్వు పడిపోకుండా తప్పించుకున్నా __ అదో గొప్పు అనిపించుకోదు, తెలుసా ₹ో ఆమృతబాబు మంచి ఉదా హశ౭ణతో ఓడించాడు

ధభోజనాలయౌక్ష, మి[తు లిద్రరూ యెంతో "సేపు ఆ[గమం గురించి ముచ్చటించుకున్నారుం

సాయం[తం అయింది, ఇద్దరూ గంగానదివై పు షికారుకు బయలుదేరారు. .

సొాయంకొలప్ప చల్లగాలి అతి కమ్ముగా* మెల్లగా వీసోంది, గంగా వవ్‌లో చిన్న డింగీవేసుకుని బయలుదేరారు మి(తులిద్దరూ; అమ్మక రాయ్‌ తెడ్డులు తీసుకుని డింగీని తోస్తున్నాడు; దాసనొటభ్‌ లోపల చిన్న పలకయిఎ. కాళ్ళు ఆనించి పడుకున్నాడు. డింగీ ఆ చల్లని పిల్లి కెరటాల మీద చక్కగ _ వెళుతూన్నది. గంగామాత గూడా స్వర్హభూషణాలు ధరించి, యేదో మధురస గరం ఆలాపిసో వున్నది. చొ డ్డునేవుని షష అల మంళోని ఆ ఏవళాల భవనం సూర్య భగవానుని అంతిమ ఆశీర్వాదంతో స్వాతకమై వున్నట్టుగు నిలబడివుంది

219

నిజంగా మ్నతుల ఆనందం అనుపమోన౦గా పున్నది, అబాగే ఆ అలలలో ఆటలాడుతూ దాననాధ్‌ అన్నాడు: చోబొనుగానీ _ అమృత్సా మరి ఆఖరికి నువ్వేమని నిళృయించుకున్నట్టు 1”

“ప్‌ విషయంలో ఇ (ప్రశ్నించాడు అమ్మత్‌.

“అబ్తున్చే.. నీ పెళ్తి విషయంలో

“నా పెళ్ళి విషయంలో నీ కెండుకోయ్‌ అంతచింత లొ = సవ్వుతూ అడిగాడు, అమృతటబొబు.

“*మకి....నువ్వేగదూ. (వళిజ్ఞ చేశావు ? అభఖరికి అదైనా నె వేర్చుకుంటావో బేదో అని 1

“ఆదా ? అడి నెరవేర్చుకున్నానుగా 1

“* ఆ. అబడం $

ధి

“అబద్ధం కాకపోతే మగరేమిటి ౩ నువ్వు మళ్ళీ పేళ్ళి యెప్పుడు చేసుకున్నావ్‌ ఖో

“నిజంగా ....చేడుకున్నానం టే 1

దాననాధ్‌ అలాగే మి్యతునివై పు గట్టిగా చూచాడు. ఐనా నమ్మలేక పోచూడు. “ఏ౬... తివ వ్రరపై నా గప దుప్‌గొ ఇంట్లో పదేఘుకున్నావొ శ్‌ అడేగ డు నప్వుతూ నే.

“గప్‌చుప్‌గా యేం కర్మం ₹ దాజొ భజం;తీలు వాయించే చను కున్నాను వ యిల్లాలుకోడా దయొలాంటి దనుకున్నావు 1 'దేశమఏచా ఆమె అంపే ముగ్గమై పోయింది, తెస్తా 1”

“తే యెవరో అప్పరన అస్నమాటి "క

“*అప్పురసళ్నిగూడో మించిన అప ఎరస 1

ఆ లబ్బ 1...యిలాగ. వితండవాదం జేళావంచే ...యిక బేశిడి పని గళ్చించవలసివస్తుంది ఎందుకుగానీ ఖచ్చితంగా చెపు .... విజంగా....నీ కప్పుడు పెళ్ళిచేసుకోవాలని వుందో (ో

“అయొ్యొఖర్మం 1 మవ్వ నమ్మకపోతే నేనేం చెయ్యను. దానూ విజంగా....నా పెళ్ళి ఐపోయింది *ో

” ఎకగాడ అయిందీ 1

220

“ఎక్క-డేమిటి ? ఇక్కడే. ఈ కాశీక్షే[తంలోనే 1”

“ఐతే. పెళ్ళికూతురు యెక్కడ ? ఆ ఆకొళంలో అల్లాడుతూ వుందా ? నీ ఆత్మలో అంటుకుపోయిందా ౪” |

“ఆ ఆకౌశంలోనూ, నా ఆత్మలోనూ లేదు. ఇక్కడే _ నీ యెదుటా నా యిదుటా యూ (పపంచం యెదుటా వుంది $”

“మరి ఐతే, ఇంతవరకూ నేను చూడనేలేదా ౪

“*దూూడకపోవడం యేమిటి ? చూళావు కళ్ళారా చూళావు.

ఇడిగో యిప ఎడే చూచి వచ్చావుకూడాను $*

దాననాధ్‌ కాస్త ఆలోచనలో పడ్డాడు. వడో తోచగ్మా చప్వున

అన్నాడు: “ఎవరదీ పూర్ణ కాదుగదా?”

తధా, పూర్ణ ని నా సోదరీసమానంగా తలుస్తున్నాను'""

“మరి ఐతే, యింకెవరు అబ్బ 1 నాకు నువ్వు చూపించండచే

“అయొ్యొ రామ 1 ఇప్పుడే గంటలతరబడి చూపించాను. ఇంకా యిప డూ చూపిస్తున్నాను అదిగో ....అలా చూడు.... అడే ఆ సుందరే నా సుందరి । నన్నేగాదు. నాలాంటినాళ్ళని యెందరినై నా ఆమె కోనంగా అర్బ్చణ శేయగలను.”

దాననార్‌ నిర్విల్హుడె పోయాడు. “ఓహో, యిదా +?” అనిమాత్రం అనగలిగాడు విస్మయంగా,

“నిజంగా దానూ । యీ అనుపమసుందరి సాంగత్యంతోనే నౌ జీవితంఅంతా మెంతో అపారానందంగాా అమరానందంగా గడిచి పోగలదు, అదీగాక ఇక యిది యీకపతీ ఎ (తతానికి సమయంగానీ, బహుభార్యాత్వానికి గాదు । ఆ రోజులు పోయినయి.''

ఆ మాటలు వింటూ దాననాధ్‌ మం్యతముగ్గుదెపో యాడు.

“నిజంగా,.... అమృత్‌, నువ్వింక యిలాగ నీ (ప్రళిజ్ఞను నెరవేరు కుంటావని మొదట్లోనే నాకు. తెలిసివుంకే, (పేమను పెళ్ళిచేసుకుని వుండకపోదును. ఇక నువ్వు, అప్పుడు యెలా తప్పించుకునేవాడివో చక్కగా చూ సేవాణ్ణీ."

ర.

అమృతరాయ్‌ చేతులు ఆగిపోయినయ్‌,.. డింగీ తెడ్డు వేయా? సంగతే. అతను మరచిపోయాడు. దాననాధ్గ్‌వెస తిరిగి అన్నాడ "ఈ సంగతిమటుకు నేను (_పేమసు పేమిచడం వికిచేసినప్పుడే నువ్వు తెలుసుకోని వుండవలసింది. దానూ ; అంమయళకే యిక ఘట్టం జరిగింది. ఇదీ (పేమకుగూడా బాగా చెలుసు. కావలి స్తే ఇఅడీగి దూడు.” (పక్ళృతిమాత పూర్తిగ నీలిమవర్షంలోకి వచ్చేసింది. వకతేే ఆ జింగీమటుకు సనురింత తెల్లగ తొణికిసలాడుతూనే యింకా పయనం చేసోన్నది. ఆ డింగీతోదాటు - అమ్మృతబాబు హృదయంగూడా. ఒక్క సొరి తకొణీకిసలాడందీ. కౌన్మి దాననాధ్‌ మటుకు మరీ విస్మితంగా వుండిపోయాడు. మీద ఒకసారి మెరుపు పడినట్టుగా. ఒక్కక్షణం గడీచాక్క చప్పున మ్మితునీ కొగలించుకుంటూ అన్నాడు; “కాన్పై చే, అమృక్‌, ఆఖరికి సుప్వుమటుకు నాకు మంచి శోభా తినిపించాపు ;....” సమా ప్త 0 -- అఆ --

లొ ట్‌

లో ఉ) టూ సదా. ౨. శతజయంతి సందర్భంగా ఆఫ్‌ సెట్‌ ముద్రణలో వెలువ ౫

• ఎలో . “ ॥ . క ల్‌ చేమకూర వెంళటకవి | ల్‌ వ హ్మృదయోల్లాస వ్యాఖ్య = తాపీ ధర్మారావు ప్త

• 1/8 డెమ్మి ౧260 పేజీలు - ఫుల్‌ క్యాలికో వెల: రూ న . ఎగ . ర ష్‌ శీర్‌ అధ్యాయాలతో, 70) మంది 'మేధావుల కృషితో తెలుగ | గి జిలుగులు చిందించే ఆంధ్రపదేశ్‌ సమ([గ సమాచార దరి న్న ని త్ని లు క్షాన సర్వస్వం న ఫ్‌ _ ఆంధప దెబ్‌ దర్శిగ 1728 పిశ్షటు-ఫుల్‌ క్యాలికో- కే/ీ డెమ్మీ సైజు వెల | విశాలాంయధ పన్లిషింగ్‌ హౌన్‌ న / “'హెదరాబాదు-5600 001. ఉరోల విజయవాడ, 'హెదరాబాదు, అనంతపురం, ప్‌? య 1 హన్మకొండ, గుంటూరు, తిరుపతి, కాకినాడ స్త 153] : $1-7098-084-4 / స్మ న జ క్‌ ( స క్యా గ మట.