Telugu ప్రజా ప్రణాళిక - anilvaranasi/indianlanguages GitHub Wiki

| జాల గ ణు వన్నె... శి 8 శీ ఇ్బ గ్‌ | | 11111100 ౧11 క 1, 111100 2110236 1020211 | ఫి % | | శి ,( 1 కీ ఫి; ॥ న్నీ క క, ” క ప క్‌ి ల .- ఇ గ్‌" అక! న ॥ ॥ శే క, ఖ్‌ కెలా [గో ఈ. స క వలనా గబా. ॥ "అూటీ కో లల ఇ 4 బ్‌ లో గ కా! న్‌ా ఓ 7 తు. ష్ష్‌ న్‌ - గ | న | ఎ | మెలో .. కో ఆ అమో అశ | | క . క “ఇ ఫ్‌ మా ఎ క అలానా న న ళ్ళి ష్‌ జీ ( ళ్‌ " ం. ॥ టి జ్న్‌ క శీ న్నే గ ఎనన వ కాం "త్న అణా ఇ శ. హ్‌ చ ॥ న్‌ అక ల బ్‌ ( జా ( 1 జ్యా సా ఖ్‌ లా న గ! అ పజ ( క | అ - 4 సఖ ఖ్‌ ల్‌ ఆ 5 , , / ఫు లను ఇ శాల ౨౩ న | క్ర అ” క్‌! అనాలా ఇ ల ళా న శి అం నం | జ ॥ | క ఖ సతో - గ్‌ ల | | [. ల - | . న్‌ ॥ | " ' - శీ వల | ₹ క 7 -్‌ జు ఎం న! తజ ఎ" , చి క వ చే (త్‌ .. | లబ్‌ న న వ ౯ ౮. లి ఫ్రం + ॥ చ్‌ న | తూ

• క జే _ న | ఇ. క ల . ల్‌ ఇ ఇ ఎ కా ం 1 యం లా ప సను లం చట నింపు టారు నట; ననన అం అల హయ ాంయాివాళారాతా శో కనే | ల ననే చం టు యల వ నా. భత అప్‌ నా సచుల నే లా కా పం జామా ఉల టశ సరో టం ర్డీ, లత లో ఘీ క్‌ నీ మా బట సాం క ర 2 బ్‌ ల గా ఫి గ క్ష! ౫ శు కో + ఇ! వై నా. మం *. హి? శ. న ల టి న . త్‌ + య... శ్‌ తూ (| శ _ అ ల క్ర డు $ ఇజ్టన్టక్ష గ | జ్‌ ౧ , రేసట్మ్య్య్యా ( శ _ ౨ టి * క ర. ఓ | నంట నాల ఫై వు టో " పాలే రాధనో త _ మ | ఉట్ధ్‌ క్‌, మ చే న శూల వే క్ట! శ ళు క బో ల్‌ క వ | 'కటీష ల క, శస. ఇ లన లా న

1. భల! . సే. లా ౨: + క జోళంు ము. న . క ॥ త్‌ శే శో ॥ ఆజ జతే. శ కక క . ః ॥ శ తుం | న్‌ ఈ! జ కలాన్ని అన్‌ క. - శి ఇగ శ // స! ఉ ఇర భణ ర్త టల్‌ సీటు: క్‌ జ ల త వ్‌ వా, న కాంత. న ల వ ర జ క్ష క సన పాజ్‌ _ గ్న క జాకర! న కోలా లం జు జో ట్ర తశ "వా క్ట మ్‌ . బ్‌ో ష్‌ ఈ- శ ' ఆళి, / | క శౌ ఈజీ వా ॥ క ని తీ శా 0 న్లో జ ం ల భం ఇ ఫి న్‌ న్‌? = చే వధ క్ష మ. సఖీ ఇ [ గ గఖ లు వ శే కే గ్ర న్‌ా శా [0 క గా రై గ్య క్‌ ్ష గ “శా. క, ఆ... హ్‌ "4 /| ఇ మం ఎ కే సము సం! రు ట్‌ న ర 4 / లో రు హయంంసుపో లం ము యన | వశ జయతో! ళు ॥ | అ శక సగ ౨ కం రి ల జొన్మ్య్యలన-0' ॥ (శౌ , 1 శ ణ్‌ న _₹€ ఆక్‌ క! ళో |. క స్స జ లోన గ కో నౌ. ఇ | ' గ హ్‌ ॥ ఇ | ఇ " ళ్‌ ” ల్‌ ఖీ షకల శ్‌ కోవ - / * జీ క క్ష లీ " // స శా ౯ ఫ్‌ | న్‌ ఇ శశీ శి క చే పు క్ష . ్ర ( ఫై ఖ్‌ | ' జా + కి; అడ మంలో చ్‌ స _ ం మో | ఉల , తా ఈత" "9 కంల స గ తట! ర్‌. పం ల ఆతి = , ఖీ ” మి -- = “తీ క్చిహపా లాం * అ ం సే / శే. * జు శ. ఉల నాం స్‌ క్‌ ట్ట సా లు య వ 11 త్‌ క్‌ు ఉనాయ ల ఎరా కుక భి ళ్లై. [1 స + వ మెష' లన టు. ఆ రం లల ॥ జ సం చా నలం టు క పలాయన గో యాం లా. టం జితం ననా ఇ. గ్‌ [ న. ర్న ఈ ౯ శా శస న . , ఉ ౨ జ ా ట్‌ ఇ! స _/ / నః కి ఓ స్తా క లు. క జ్‌ తో శ్‌ గు న్‌ | న క్క శ్‌ + న్‌ ఇ ( శ జా ॥ . క్ష్‌ న ్ష ఖాన. లె , ్ట [1 సక్‌ 1 న్త్‌న్నీ ేు టీ || ఖ్‌. తో న న్‌ మ 5 , న్‌ . ఛీ ట్‌ శు ్న గ ఇ , నళ. ల్‌ న. స్‌ , / క్‌. ఇ శ సు ఆ త [్ట (7 కాలా గ సం శ లాల్‌ యం ఖై ని నే టా క కంత ల క. ఏ సంలు . ః యుత త యను. మ్‌ ళా త్‌ | ఈ ఒన్న ॥ ఖ్బ శ న్‌ ఖ్‌ ఉత తా! 4 తగ. కంల జ్‌ వ్‌ | శల | ఎమి ళం న్‌

• అ క రే ఇశోరోల్‌. టా తా ల్‌ వా ల (యో ర్‌ ని క శా రాక శ నో కట వచ్‌ ఆకా పా. య హో -

• ర ల సా. డే తె త స గ వ్‌ ట్రీ[ జ. “అట్ట న క జక సే న న మ జ | కాసి. స్య, _ ఓ |

• ఓ. టీ సంఖ అం ఆ సయ .. టల కీ ఖా, ల క స క కా క్స్‌ అన గోసి ఈం 1 ళ్ళ; ॥ ణు. టన యి, | ఓ ఉం అ అలీ ( హ్‌. + ష్‌ 4ళ' వ శ "అటి. లీ [. ఇ జు శి ఈ క త్‌ వ, లా . ఖ్‌ మం అ | - ఇ _ క్యా బ్బ ( = నీ క ళ్ళి ఇ ఇ ౬, ఎ మంటప వనే: లో ఛల్తీ తటే టి; గ కో పటా. శం క న. సలిలే ఇబ సకష రాం కం య. వం న "ను పసు చా రుల ః్‌ నీ ఎ తోట ల కూ ను అతు '. ఇ వళ / క్‌ై+ స " , ఇజ్‌ ల ౬ బా న నక స . కతి ॥ న్‌ జీ న్‌ కకం ర! గలీ త ౯ కక జ ని ఖల్‌ ॥ “ఆ. | ళో భన | శబ రాశా శ న న ం జ! భల ః శ ం లి కీ - అ ్‌ రస య్‌ క హు . " చల్‌ ,. య నం! వలి క ల ఖం శ స నక్ష న్‌ా 4 అ తో క్ష జ్‌ ల జా సం ఇ , త... -ా న టె ల్‌ " యు" నాం” ॥ అత్తా - | ఇ -్‌ క్ష వ. తాకే ॥| నా. ్ష [తో శ్‌ అ వాకు. ॥ అని. టం. స త. ఎమ ఇకా వవ అలలే హ్‌ లో స ం, స

• త” | ఇ, ళా , ఉక్తో (1 ఖ్‌ క 9 త శీ (నా ను" నో స బీ శ ( శ్‌ స ఫ్‌ త్‌ గ "అ వ్‌ ఏ | . శ్‌ ల్‌ కే క్షు దై క [2 న ష్‌. స్మ న నడ క ల్‌ ॥ న ఓ | జో న. " - “పు స _ శ గ ఆ ఖా” తో 2 " (1 ఇ. శ చ్‌ . ॥ 4 "తా జ ॥ + /| భళే య / - ఇ | ట్‌. మ క స లు టే న క్ష | | ఇ గ ళ్‌ ః ( ప్‌ - ట్ర. . శ . . క క శై శల్య శ = శి | ॥ వనాల. గ్‌ ళ్‌ క క్త * 4 ఉ్లనానం. క + ॥ | పా న స టే కళా ళ్‌ ప న స , | స ] ణే ఇ వ ల్ల ॥ | క , ఆట [గా లో ట్‌ స్తే ఓ / _ ః స హి ళ స్‌ వా తో న. = [ల య | 1 + స ॥ శ 1 ॥ ౫ ళో ఛి +! లా ” ॥ | న ల 1 ౪ ! .. ః తీ ని క టె ॥ ్గే | గ | న్న్న | న శ , కీ గ [| ? ఇ 1 సఖ ” | న సనా ॥ ి 4వ ళ్ళ య లు || ల త . శ వ్‌ | / శ “నాని శ్‌ చే | లు , _ ( వల వ. | ఖ' ళ నో ఆ ' | . || క్‌ు మ | శ్‌ శక “ ఫీ ౯ టా | 1. జి లం ఈ ( తే ళో | ం న లో క్ష - ఈ టం. 52 | ఎట లీ బ్‌ . క్ట క మ [1.౫ శ్‌ | క్‌ గ్‌ | మ క | & శే జ క. 1 టి శ || ॥. ణీ య | క్‌... జ. ఇవవననా-

నే (౬ గ | |

|

|

శి

(

|

|

జీ

౧/51! 601-22౨ ౧1౬౬ 111014 ౧౬౦౧౬౬5 501౬110౬ [1౬1 ౫//0|౧| [111110౧ ల౨౫|౦౮౮6 ౧౧౦౮౧2౫౧ ౧౬౦౧౬౬౯5 44011౧౬510 ప్రజా వ్రుభాళక సంవాదకులు టి.రమేష్‌ సహాయకార్యదర్శి, ఆల్‌ ఇండియా పీపుల్స్‌ సైన్స్‌ నెట్‌వర్క్‌ సమన్వయకర్తలు ప్రొ॥ కట్టా సత్యప్రసాద్‌ డొ రంగన్న ఎన్‌.శంకరయ్య సహాకారం ఎ.గోవర్ధన్‌ (ప్రతులకు కె. సుబ్రమణ్యాచారి, 94903 00438 ఎ.నాగేశ్వరరావు, 87906 20919 రూ. 30 /- జనవిబ్లాన వేదిక బి-4, ఎఫ్‌-2, హెచ్‌ఐజి, బాగ్‌లింగంపల్లి, హైదరాబాద్‌. ఫోన్స్‌ : 9490098911, 9440541020 ౨01211 : 1200650) 7/(16610ు211.001 ౯-1

చరకోసం ల

ఇది ఒక ప్రాథమిక ప్రయత్నం మాత్రమే. ఇది పూర్తిగా సమ(గ్రమైనది కాదు. మీరు సూచనలు, సలహాలు అభిప్రాయాలు తెలిపితే వాటిని కూడా చేర్చి ఒక సమగ్ర ప్రణాళికను రూపొందించవచ్చు. కావున మీ అభిప్రాయాలను ఫోన్‌ ద్వారా

కాని, మెయిల్‌ ద్వారా కాని తెలియచేయగలరు.

౨౮013106 09 : 20150560 50015 కవ్‌0!త202 120202 1664212

మామాట

“దేశంలోని కోటానుకోట్ల క్షుదార్తుల ప్రాథమిక హక్కు హరించివేయబడుతున్నది. వారి ఆర్థిక పరిస్థితి మెరుగుదలకు వున్న ఒకే ఒక సాధనం లేకుండా చేయబడుతున్నది. ఈ మూగ శ్రమ జీవుల దుర్భరస్థితికి సానుభూతి చూపే మాలాంటి వారెవరైనా ఈ దృశ్యాన్ని చూస్తూ నిశ్శబ్దంగా వుండలేరు. ఆర్థిక వ్యవస్థ నిర్మించేందుకు రక్తాన్ని చెమటగా మార్చి ఈ ఆర్ధిక సౌధాన్ని నిర్మించే వారి ఆర్త నాదాలను వినకుండా వుండలేరు. వారి కోసం గుండె నెత్తురు కారుస్తుంది. ఈ నిరాక్షణ్య పీడనకు వారి హృదంతరాళాల నుంచి వచ్చే ఘఫోషలు ప్రతిధ్వనిస్తూనే వుంటాయి.”

“ఉత్పత్తి చేసేవారు, శ్రామికులు సమాజానికి ఎంతో అవసరమైన వారైనా దోపిడీదారులు వారి శ్రమ ఫలితాన్ని కబళిస్తున్నారు. వారి ప్రాథమిక హక్కులను హరిస్తున్నారు. అందరికీ తిండి గింజలు పండించే రైతు పిల్లాపాపలతో సహా ఆకలితో అలమటిస్తున్నాడు. ప్రపంచమంచతటికీ బట్టలు నేసిచ్చే సాలెవాడికి గాని, అతని పిల్లలకు గాని శరీరం కప్పుకునేందుకు గుడ్డముక్క దక్కడం లేదు. మహాసౌధాలు నిర్మించే తాపీపనివాడు, కమ్మరి, కుమ్మరి, వడ్రంగి, చర్యకారులు, మురికివాడల్లో దిక్కుమాలినవాళ్ళలా వుండివోతున్నారు. అటుకేసి చూస్తే పెట్టుబడిదారులు, దోపిడీగాళ్లు, సమాజంపై బతికే పరాన్నభుక్కులు _తమ ఇష్టానుసారం కోట్లు కోట్లు తేలిగ్గా తగిలేస్తున్నారు. ఈ దారుణ వైరుధ్యాలు, అవకాశాల్లో అసమానతలు కల్లోలాలకు దారి తీయడం అనివార్యం. ఈ పరిస్థితి ఇలాగే దిర్హకాలం వుండదు. ఆషామాషీగా నడుస్తున్న ఈ వ్యవస్థ వాస్తవంలో ఒక అగ్నిపర్వతం పై కూచుని వుంది. అద మనకు స్పష్టంగా తెలుసు.

సమయం మించి పోక ముందే రక్షించుకోకపోతే నాగరికత అనె ఈ నిర్మాణం నేలకూలి పోతుంది. కనుక మౌలికమైన మార్పు తీసుకురాకతప్పదు.”

= భగత్‌సింగ్‌ మూవ

1929 జూన్‌ 26న ఢిల్లీ సెషన్స్‌ కోర్టులో భగత్‌సింగ్‌, బటుకేశ్వరదత్‌ల తరపున ఇవ్వబడిన వాంగ్మూలంలోని ఈ మాటలు ఆ నాటి యువత ఏ ఆశయం కోసం, ఏ మార్పుకోసం తమ ప్రాణాలను తృణప్రాయంగావించి పోరాడారో అర్ధమవుతుంది.

నేటి రాజకీయ నాయకులకు మా విజ్ఞప్తి ఒక్క సారి వీటిని చదవండి. ఆరున్నర దశాబ్దల స్వాతంత్ర్య భారతంలో ఈ పరిస్థితుల్లో ఏమైనా మార్పు వచ్చిందా? మేము అభివృద్ధి చేశాం అంటే మేము అభివృద్ధి చేశాం అని నాయకులు ఒకరిని మించి ఒకరు గొప్పలు చెప్పుకుంటున్నారు. _ నేడు దేశంలో, రాష్ట్రంలో అభివృద్ధి పేరుతో జరగుతున్నది నిజమైన అభివృద్దా? లేక విధ్వంసమా?

అదె నిజమైన అభివృద్దెతే ఇంకా రైతులు, నేతన్నలు, వృత్తిదారులు ఎందుకు ఆకలిచావులు చస్తున్నారు? ఎందుకు ఆత్మహత్యలు చేసుకుంటున్నారు?

ఈ నేపధ్యంలో ఎన్నికల్లో ప్రచారం కోసం వివిధ పార్టీలు రూపొందించే ఎన్నికల ప్రణాళికల్లో ఏఏ అంశాల గురించి చర్చించాలి. ఏవిధమైన ప్రణాళికలను రూపొందించాలి అనే అంశాలపై దేశవ్యాప్తంగా 10లక్షల చర్చా వేదికలను ఏర్పాటు చేసి చర్చించాలని అఖలభారత ప్రజాసైన్స్‌ ఉద్యమ సంస్థ ఎఐపిఎస్‌ఎన్‌ భావించింది. దేశంలో వివిధ రామ్ష్రాల్లో సైన్స్‌ సంస్థలు ఈ చర్చలను శక్తివంతంగా నిర్వహించడానికి పుస్తకాలను ప్రచురిస్తున్నాయి.

మన రాష్ట్రంలో కూడా శాసనసభకు, లోక్‌సభకు ఎన్నికలు జరుగుతున్న తరుణంలో స్వాతంత్రోద్యమంలో పాల్గొన్న ఆనాటి తరం ఆశలను, ఆకాంక్షలను ఒక్కసారి గుర్తుచేసి నేటి వాస్తవ పరిస్థితులను పరిశీలించి తగిన ప్రణాళికలను రూపొందించాలనేది నేటి ప్రజల కోరిక. జన విజ్ఞాన వేదిక దీనిని గమనించింది. గత రెండున్నర దశాబ్దాలుగా జెవివి పని చేస్తున్న విద్య, ఆరోగ్యం, వ్యవసాయం, మౌళికవసతులు, సామాజిక న్యాయం వంటి విషయాలలో మా పని ద్వారా, అధ్యయనం ద్వారా తెలుసుకున్న అంశాలను ఈ పుస్తకంలో పొందుపరచాం. వీటిని పరిశీలించి మీ మీ ఎన్నికల ప్రణాళికల్లో ప్రజల నిజమైన అభివృద్ధికి తోద్పదే ఈ అంశాలను పొందుపరచాలని మా విజ్ఞప్తి. ఈ ఎన్నికలు వ్యక్తులు, కుటుంబాలు, కులం, మతం, డబ్బు, మద్యంపై కాకుండా విధానాలపై ఆధారపదేలా కృషి చేద్దామని ప్రజలందరికి జనవిజ్ఞాన వేదిక మనవి.

ఈ పుస్తకంలోని వివిధ అంశాలను రాసిన రచయితలకు ధన్యవాదాలు.

ఈ పుస్తకాన్ని ప్రచురించి ఇచ్చిన ప్రఖ్యాత ప్రచురణల సంస్థ ఎమెస్మోకి, దాని అధినేత విజయకుమార్‌ గారికి ప్రత్యేక కృతజ్ఞతలు.

ప్రజాప్రణాళిక రూపొందించాలని వివిధ పార్టీలను కోరుతూ రాష్ట్రవ్యాప్తంగా జనవిజ్ఞాన వేదిక చర్చా వేదికలను నిర్వహిస్తుంది. వీటిని జయప్రదం చేయాలని కోరుతూ.....

జనవిజ్ఞాన వేదిక 1

విద్యారంగం ప్రస్తుత పరిస్ధితి య రావాల్సిన మార్పులు రచన ; కె.ఎస్‌.లక్ష్యణరావు, ఎంఎల్‌సి. సమన్వయ కర్త : ఎన్‌. వెంకటేశ్వర్లు, కన్వీనర్‌ విద్యా సబ్‌ కమిటీ

జ! వ. ఉ న! " శ - తో శ్‌ గో నా జా ణా షి ఉ గ్‌ థీ లి ఖీ ఇవి, న! ళీ ఇ ణం

ఆఆ ఆపి నాల ( నచ విద్యారంగం ప్రస్తుత పరిస్టితి రావాల్సిన మార్పులు మప ధ్ర ణి ఆంధ్రప్రదేశ్‌ విద్యా రంగానికి రెండు ముఖాలున్నాయి. ఒక పారం చూస్తే ఎంతో సవ్యంగా, ఎంతో ఆశాజనకంగా వున్నట్లు కనిపిస్తుంది. విద్యా సంస్థల విస్తరణ శరవేగంగా జరుగుతోంది. ఏ రాష్ట్రంతో పోల్చినా సంఖ్యాపరంగా మన పాఠశాలలు, హాస్టళ్ళు, గురుకులాలు, సాంకేతిక కళాశాలలూ చాలా ఎక్కువ. అత్యున్నత విద్యారంగంలో అత్యద్భుత (ప్రతిభ ప్రదర్శిస్తున్నవారు గానీ, దేశదేశాల్లో రాణిస్తున్న వారు గానీ మన పిల్లల్లో మరీ ఎక్కువ. ప్రభుత్వ పెట్టుబడులు, (ప్రైవేటు పెట్టుబడులూ విద్యా రంగంలో ఇబ్బడి ముబ్బడిగా పెరుగుతున్నట్టు కూడా గణాంకాలు చెపుతాయి. మనవారికి విద్య పట్ల సమాజంలో పెరుగుతున్న స్పృహా, తపనా, తృష్టా, డమాండూ, పెడుతున్న ఖర్చూ చూస్తే ఆనందం, ఆశ్చర్యం వేస్తాయి. సామాజికార్ధికాభివృద్ధిలో విద్యపాత్ర పట్ల స్పష్టత సైతం గతంకన్నా నేడు ఎంతో మెరుగ్గా వుంది. కానీ రెండో పార్వమూ వుంది. అక్షరాశ్యతలో మనది 28వ స్థానం. ఒకటవ తరగతిలో చేరిన మన పిల్లల్లో 63శాతం 10వ తరగతి వరకూ చేరకుండానే బడి మానేస్తారు. 10శాతం వయస్కులు కూడా ఉన్నత గడప ఎక్కడం లేదు. 183.6 లక్షల _ మంది బాల కార్మికులతో మనదే మొదటి స్థానం. మన ప్రభుత్వ స్కూళ్ళూ, కళాశాలలూ పిల్లల్లేక వెలవెల బోతున్నాయి. మన రాషష్టంలోని పిల్లలు అక్షరాలా మూడు కోట్ల పది లక్షల మంది! అంటే జనాభాలో 41 శాతం! వీరి భవిష్యత్తే రాష్ట్ర భవిష్యత్తు వీరి శారీరక, బౌద్ధిక, సాంస్కృతిక వికాసంకోసం మనమేం చెయ్యాలి? మన విద్యారంగాన్ని ఇందుకనుగుణంగా ఎలా తీర్చి దిద్దుకోవాలి? మన రాష్ట ప్రయోజనాలేమిటి? వనరు లేమిటి? నిలకడైన అభివృద్ధి కోసం విద్యారంగానికుండాల్సిన తీరుతెన్ను లేమిటి? దీనిపైన ఎంత చర్చ జరిగితే అంత మంచిది.

• లక్షలాది పిల్లలకు ఆరోగ్యం, ఆహారం, భద్రత కరువు గావడం, వీరు పొట్టకూటికోసం బడికి దూరం కావడం.
• శరవేగంగా విద్య ప్రైవేటీకరణ, సామాన్యుడికి భారంగా మారడం. [1 =
• ప్రభుత్వ రంగం నిస్తేజం గావడం, కుంచించుకు పోవడం.
• తీవ్రమైన అసమానతలు =
• సామాజిక శాస్రాలకు, మౌళిక పరిశోధనకు, మానవ విలువలకు నానాటికి మనవిద్య దూరం కొవడం
• రాష్ట దేశావసరాలతో, అభివృద్ధితో నిమిత్తం లేని అర్థరహిత విస్తరణ. వాస్తవానికి మనకీ దుస్థితి వనరుల్లేక రాలేదు. మనకంటె ఎంతో తక్కువ వనరులున్న కేరళ దీన్ని అద్భుతంగా పరిష్కరించుకొంది. తమిళనాడు, హిమాచల్‌ ప్రదేశ్‌లు సాధిస్తున్న ప్రగతి కూడా మన కళ్ళు తెరిపిస్తుంది. లోపం మన దృక్పథంలో ఉంది. ప్రాధాన్యతల్లో వుంది. ప్రణాళికలో వుంది. అభివృద్ధికి మనం ఇచ్చుకునే నిర్వచనంలో వుంది. ఇది ఎంత రాజకీయాంశమో అంత సామాజికాంశం కూడా. పార్టీలు, పాలించేవారే గాదు, పౌర సమాజమూ అంతే పట్టించుకోవాల్సిన అంశమిది. కో

అఖిల భారత ప్రజా సైన్సు నెట్‌వర్క్‌ (ఎ.ఐ.పి.యస్‌.ఎన్‌) గత 25 సం॥ల నుండి దేశంలోని సైన్స్‌ ఉద్యమాలకు కేంద్ర న్థానంగా పనిచేస్తూనే వున్నది. దాని దేశ వ్యాపిత కార్య కలాపాలలో విద్య ఒక ప్రధానాంశముగా వున్నది. కనుకనే ఎ.ఐ.పి.యస్‌. ఎన్‌ విద్యారంగ ప్రక్రియలో ప్రత్యేకించి పాఠశాల విద్యలో అర్దవంతమైన జోక్యం చేసుకొంటున్నది. దాని చట్రానికి జత చేయబడిన భారత జ్ఞాన విజ్ఞాన సమితి (బి.జి.వి.యస్‌) ద్వారా నిర్వహిస్తున్న దేశ వ్యాపిత అక్షరాస్యతా ఉద్యమంలోను, అక్షరాస్యతానంతర కార్యక్రమాలలోను అది ముందు పీఠిన వున్నది. ఈ నేపధ్యంలో ఎ.ఐ.పి.యస్‌. ఎన్‌ అనుబంధంగా పనిచేస్తున్న ఆంధ్రప్రదేశ్‌ రాష్ట్రంలోని జన విజ్ఞాన వేదిక (జే.వి.వి) విద్యారంగంలో కీలక భూమిక పోషించింది. అక్షరాశ్యత ఉద్యమం, సొరావ్యతిరేక ఉద్యమంతోపాటు విద్యారంగంలో మారుతున్న పరిస్థితులును నిరంతరం పరిశీలిస్తూ తులనాత్మక సలహాలు ఇస్తూ వసూంది. ఉవాధ్యాయులకు నిరంతరం వృత్యంతర శిక్షణలు ఇసూ విద్యారంగాన్ని ప్రత్యేకించి పాఠశాల విద్య పరిరక్షణకోసం కృషి చేస్తున్నది.

ఆంధ్రప్రదేశ్‌ విద్యారంగంలో సైన్స్‌ ఉద్యమ ప్రమేయంతో చెపట్టబడిన చర్యలు మన గమనంలో వుండాల్సి వుంది.

1. సంపూర్ణ అక్షరాస్యతా ఉద్యమంలో ప్రత్యక్షంగా వాల్గొనడం వల్ల వివిధ రంగాలకు చెందిన కార్యకర్తలను ముఖ్యంగా మహిళలను విద్యారంగంలోని తీసుకురావడం జరిగినది. స్థానిక ప్రజలు, ఉపాధ్యాయులు విద్యార్థులు, క్షేత్రస్థాయి కార్యకర్తలతో ప్రత్యక్ష సంప్రదింపులు జరపడం ద్వారా కీలకమైన నిర్ణయాలు చేయడం జరిగినది.

2. అక్షరాస్యతా ఉద్యమం ద్వారా బోధనా ప్రక్రియలో నూతన ఆవిష్కరణలు చేయడం ద్వారా పొందిన అనుభవం పార్లమెంట్‌ ఆమోదించిన విద్యాహక్కు చట్టం (2009) నందు ప్రజాస్వామ్యయుత నియమాలను పొందుపరడంలో తోడ్పడింది.

3. _ సైన్స్‌ ఉద్యమం ద్వారా సాధించిన అనుభవం దేశంలో ప్రజాస్వామ్య, శాస్త్రీయమైన విద్యావిధానం అభివృద్ధి పరచడంలో ఎదురైన సవాళ్ళను అధిగమించడానికి తోద్బడింది.

అభీవృద్ధి విద్య ఒక చోదక శక్తి. అది అనివార్యమైన ఒక

పష ఎట్లో ర ఆ, ళం బు శ ల వలను సాంఘిక ప్రక్రియ అది సామాజిక జ్ఞానాన్ని అందులో భాగంగా | ళు) శొక్సుంక ఎప్పుటికమ్య్యము లీ వ్యక్తి యొక్క జ్ఞానాన్ని తడుముతుంది. అంతేకాదు అది అణగారిన | త్‌ తం యి. టీ ప్రజల యొక్క నిజమైన అభివృద్ధికి తోడ్పడుతుంది. నూతన

4 న కల్‌ ల్‌ (ళ్రో క్‌ తరాలను మంచి పౌరులుగా, ఉన్నత సంన్మార వంతులుగా

వ... న. తళ ష్ణ తీర్చిదిద్దంతుకు తప్పనిసరి అవసరంగా విద్య పరిగణించబడింది.

క ్నీ గక (౯) క | సాంఘికన్యాయం, సమానత్వం, శ్రేష్టత అనేవి అభ్యుదయకరమైన, న శల, గ షీ! ప్రజాస్వామికమైన వద్యాదృక్పదం యొక్క మౌళిక అంశాలుగా లాలా " భావించబడినది. 1960 నాటికి 14 సం॥ వయస్సు వరకు గల పిల్లలకు ఉచిత విద్య అందించబడాలని రాజ్యాంగం ద్వారా నిర్దేశించ బడింది. అయినా విద్యాహక్కు చట్టం వచ్చిన తరువాత కూడా చాలా మందికి విద్య అందించబడటం లేదు. 1960 తరువాత ప్రభుత్వం సాదారణ విద్యను అలక్ష్యం చేస్తూ, ఉన్నత విద్యావకాశాలను మెరుగు పరచడంపై దృష్టి పెట్టింది. ఒకవైపున పారిశామిక, సేవారంగాల అవసరాలు తీర్చడానికి, రెండోవైపున మధ్య, ఉన్నత వర్ణాల ప్రజల యొక్క ఆకాంక్షలను నెరవేర్చడానికి ప్రభుత్వం పూనుకొంది. దీని ఫలితంగా వున్నవారు, లేనివారి మధ్య మరింత అసమానత చోటు చేసుకొంది. ప్రపంచికరణ నేపద్యంలో విద్యారంగం నుండి ప్రభుత్వం వైదొలగడం ప్రారంభమైంది. కనుకనే వార్షిక బడ్జెట్‌లలో విద్యారంగ కేటాయింపులు తగ్గిపోతున్నాయి. ఫలితంగా పేద విద్యార్థులకు మెరగైన అవకాశాలు కల్పనకై సమానత్వం, సామాజిక న్యాయం సాధనకు విద్యార్థులు, ఉపాధ్యాయులు, యితరులు ఉద్యమాలు చేపట్ట వలసివస్తున్నది. సామాజిక మరియు లింగ వివక్షలకు సంబంధించిన సమస్యలపై నేటికి సరియెన దృష్టి సారించబడలేదు. అన్నో ఆల్‌ 8 ప్రజా ప్రణాళిక

బడి మానివేయడం వెనుక గల కారణాలు

• బాల కార్మికులుగా వున్న పిల్లలు
• శిశులైంగిక దుర్వినియోగమునకు గురైన పిల్లలు
• రుతువులను బట్టి ఉపాధి పనులకై వలస పోవు పిల్లలు
• తోబుట్టువుల సంరక్షణ, యింటి పనులు చేయు పిల్లలు
• వ్యవసాయ పనులు చేసే పిల్లలు
• ప్రాథమిక వసతులు లేని మురికి వాడల పిల్లలు
• _ వ్యభిచారమునకు గురి చేయబడిన పిల్లలు
• భిన్నమైన సామర్థ్యాలు గల పిల్లలు, మాదకద్రవ్యాలకు అలవాటు పడిన పిల్లలు. పై పిల్లలపై ఏదో అరకొరగా దృష్టి సారించడం తప్ప నిర్ధిష్ట ప్రణాళికతో వీరి ఎడల ప్రత్యేకత కనపరచడం లేదు. విద్వా వ్యవస్థలో వస్తున్న మార్పులను నిశితంగా పరిశీలించాలి. భారత దేశంలో విద్యా వ్యవస్థ ఎలా వుండాలో విద్యారంగంలో పనిచేస్తున్న అభ్యుదయవాదులు, మేధావులు, ఉపాధ్యాయ ఉద్యమ సంస్థల అభిప్రాయాలను పరిగణలోనికి తీసుకోకుండా కార్పోరేట్‌ శక్తుల సిఫార్సులను వెనువెంటనే అమలు చేయడానికి ప్రభుత్వాలు పూను కొంటున్నాయి. ఈ సిఫార్సులకు కావాల్సిన నిధులు ప్రపంచ బ్యాంకు ద్వారా పొందేదానికి ప్రణాళికలు రూపొందించి అమలు చేస్తుంది. భారతదేశ భవిష్యత్‌ అవసరాలకు తగ్గట్టుగా విద్యా వ్యవస్థను రూపొందించకుండా మార్కెట్టు శక్తుల ప్రయోజనాలు నెరవేర్చేదిగా విద్యావ్యవస్థను మార్చడమే లక్ష్యంగా ప్రభుత్వం పనిచేస్తుంది. అందరికీ విద్య, కామన్‌ స్కూల్‌ విదానం, బడ్జెట్‌లో రాష్ట్ర ప్రభుత్వం ౩౦% విద్యకు కేటాయించాలనే కొఠారి కమిషన్‌ సిపార్సులు అమలుకు మాత్రం ప్రభుత్వం ఇంత వరకు అమలు జరపని పరిస్థితిని గమనిస్తే విద్యారంగంలో వస్తున్న ప్రతి మార్పు వెనుక ప్రైవేటీకరణ, కార్పోరేట్‌ శక్తులు ప్రయోజనాలు దాగి వున్నాయనే వాస్తవాన్ని గ్రహించాలి. విద్యా రంగంలో అందరికీ సమాన అవకాశాలు కల్పిస్తున్నామనే భ్రమలు కల్పించి ప్రభుత్వాలు మభ్యపెట్టదాన్ని పేద, మధ్య తరగతి ప్రజానీకం గమనించాలి. * ఈ నేపధ్యంలో ఆంధ్రప్రదేశ్‌ విద్యారంగం పరిస్థితిని రేఖామాత్రంగా చర్చించు కోవాల్సి వుంది. శిశు సంరక్షణ వికాసం పిల్లంటే 0-18 సం॥ వయస్సు వారని నాగరిక దేశాలన్నీ నేడు అంగీకరిస్తున్నాయి. విద్యను హక్కుగా గుర్తించడానికి చేసిన రాజ్యాంగ సవరణలో (21ఎ) మనం 6-14 సం॥ వయస్సు వారిని మాత్రమే పిల్లలుగా లెక్కించాలి. వాస్తవానికి 0-5 సం॥ ముందు పిల్లలకిస్తున్న సంరక్షణ, ఆహారం, ఆరోగ్యం, భద్రత మీదనే ప్రాథమిక విద్య ఆధారపడి వుంది. రాష్టంలో 0-6 వయస్సు పిల్లలు 1.02 కోట్లు వీరిలో ౩ ఏళ్ళ లోపు పిల్లల్లో బరువు తక్కువ వారు 87 శాతం. 2.5 కేజీల కంటే తక్కువ బరువుతో పుడుతున్నవారు 7.3శాతం. ప్రధానమైన వీరి సమస్య పౌష్టికాహారం. 5470 పిల్లలకిది గగన కుసుమంగానే వుంది. ఇక రక్తహీనత 79%. వాని. | ఈ వయస్సులో పౌష్టికాహారం, వైద్యం, సంరక్షణ, వికాసం వీరికి కీలకమైనవి. | గ్రే (10౫ యాడక్యర్తుడి. వాస్తవానికి ఇవి ఎంత అందుబాటులో వున్నాయనే దాన్ని బట్టే ఆరోగ్య సూచికలైనా, మ న / ఆమి గానా మానవాఖీవృద్ధి సూచికలైనా నిర్ణయిస్తారు. // + సా గోీజలోటి ద వీరికోసం వున్నదల్లా అంగన్‌వాడీలు. ఇవి పసిబిడ్డలకు అదనపు ఆహారం | జై జ్ఞ బ్రనశ పాటకూ | అందించాలి. బాల్యారంభ వయస్సులో సంరక్షణ చెయ్యాలి. మన రాష్ట్రంలో 7527. ావాాాలాడాలా లో లాలా విద్యారంగం ప్రస్తుత పరిస్థితి రావాల్సిన మార్పులు ఫ్ర ( 4

శాతం 3 సం॥ల పిల్లలు, 81.7% 4 సం॥ల పిల్లలు ఆంగన్‌వాడీల్లో వున్నారని ఏ.ఎస్‌.ఇ ఆర్‌. చెపుతోంది. ఇటీవల అంగన్‌వాడీలకు పిల్లల్ని పంపడం దేశంలో 10% పెరిగిందని అయిజే మన రాష్టంలో చాలా నామమాత్రంగా మాత్రమే పెరిగిందని, ఇదే సంస్థ (ప్రథమ్‌) చెపుతోంది. ఈ లెక్కలెలా వున్నా మన అంగన్‌వాడీల స్థితి అందరికీ తెలిసిందే. వీటికి భవనాలు లేవ. ఇచ్చేఆహారం ' నాణ్యమైంది కాదు. పంపిణీ సైతం అంతంత మాత్రం. తల్లులకు తమ బిడ్డల్ని వీటి కప్పగించడంపై నమ్మకమూ అంతంత మాత్రం. అంగన్‌వాడీల నిర్వహణలో తమిళనాడు, కేరళ, హిమాచల్‌ ప్రదేశ్‌ అనుభవాలు ఎంతో ముఖ్యమైనవి. పిల్లల ఆరోగ్యంలో, ముఖ్యంగా బాలికల ఆరోగ్యంలో ఇవి గణనీయమైన మార్చు తెచ్చాయి. ఇటీవల కాన్వెంట్లను చూశాక పేదవాళ్ళు కూడా 3-5 సం॥ పిల్లల్ని బడికి పంపుతున్నారు. ఈ పిల్లల్లో కొందరు ప్రాథమిక స్కూళ్ళకు అనామతుగా వస్తారు. కొందరు కాన్వెంట్లకు వెళతారు. అక్కడ ఇంగ్లీషు చదువుతారు. శిశు విద్య ప్రభుత్వ స్కూళ్ళలో లేదు. కాన్వెంటు కెళ్ళినవారు 1వ తరగతి తెలుగు మీడియంకు రారు. మన అంగన్‌వాడీల్లో శిశు విద్య లేదు. ప్రభుత్వ స్కూళ్ళలో పిల్లలు తగ్గడానికిదో కారణం. శా అంగన్‌వాడీలు శిశు సంరక్షణా కేంద్రాలుగా వుంటూ, ఆహారం, ఆరోగ్యం, వికాసం అందించేవిగా తీర్చి దిద్దాలి. అణా వాలు, గుద్దు, కిచిడీ వేడిగా పిల్లలకు రెండు పూటలు అందించాలి. శా గతంలో పెట్టిన పూర్వ ప్రాథమిక విద్యా కేంద్రాల్ని (ఇసి.సి) పాఠశాల విద్యాశాఖ పునరుద్ధరించాలి. వీటిని అంగన్‌వాడీలకు జతచెయ్యాలి. శా అంగన్‌వాడీ బడికి అనుబంధంగా వుండాలి. ఇదొక తాత్కాలిక వ్యవస్థగా గాక పటిష్టమైన వ్యవస్థగా వుండాలి. శా అదే సందర్భంలో “శిశు విద్యా నియత విద్యగా మారి పిల్లల బాల్యాన్ని హరించకూడదు. ఇవి బాలవికాస కేంద్రాలుగా వుంటూ “విద్యను పరిచయం చేసేవిగా, ఆహ్హాదకరమైనవిగా వుండాలి. ఈ పిల్లలు సహజంగా ప్రాథమిక విద్యలోకి శా వీటి నిర్వహణకు తల్లుల కమిటీల్ని నియమించాలి. శ అంగన్‌వాడీల కిచ్చే నిధుల్ని జీతాలకు, భవనాలకే గాక స్పష్టంగా వసతులకు, ఆహారానికి, క్రీడా సామాగగ్రికి తగినంత శా పాఠశాల విద్య, ఐ.సి.డి.ఎస్‌. మధ్య సమన్వయం వుండాలి. 5 సం॥ నిండిన బిడ్డను బడిలో చేర్చడం అంగన్‌వాడీ బాధ్యత గావాలి. శా ప్రస్తుత బడ్జెట్‌ కేటాయింపును రెండింతలు చెయ్యాలి. మనరాష్ట్రంలో కేంద్ర ప్రభుత్వం 112, రాష్ట్ర ప్రభుత్వం 7751, మండలజిల్లాపరిషత్‌ 66861, మున్సిపల్‌ 2123, ప్రవేట్‌ ఎయిడెడ్‌ 8237 మొత్తం 79972. ప్రవేట్‌ అన్‌ ఎయిడెడ్‌ 24,234తో కలిపి 1,04,318 పాఠశాలలు వున్నాయి. ఈ పాఠశాలలో 26,69,870 మంది విద్యార్థులు చదువుతున్నారు. కేంద్ర ప్రభుత్వ పాఠశాలల్లో 57495 (0.45%) రాష్ట ప్రభుత్వ

'-10,01217 మండల,జిల్లా పరిషత్‌ -5908014, మున్సిపల్‌ -298413, ప్రవేటు ఎయిడెడ్‌ -49778 మొత్తం 56.8% మంది విద్యార్థులు చదువుతున్నారు. ప్రవేట్‌ అన్‌ఎయిడెడ్‌ పాఠశాలల్లో 55,64,222 మంది విద్యార్థులు 43.20% చదువుచున్నారు. సర్వ శిక్షాఅబియాన్‌ పథకం అమల్లోకి వచ్చాక 12 సంవత్సరాలలో 18836 కోట్లు ఖర్చుపెట్టి 18% నుండి 44కి ప్రవేటు పాఠశాలలోని పిల్లలు వాటాను పెంచిన ఘనత మనది.

1999-2000 నాటికి 109,09576గ వున్న ప్రభుత్వ పాఠశాలల పిల్లలు 2012-18 నాటికి 73,14919కి పడి పోయారు. 3051 ప్రాథమిక పాఠశాలల్లో ఒక్క టీచర్‌ కూడా లేని 10 లోపు పిల్లలుగల స్కూళ్ళు వున్నాయి. ఇవన్నీ మూతపడానికి తతత.

తే ప్రజా ప్రణాళిక

| ఖీ

సిద్దంగా వున్నాయి. ప్రతి సంవత్సరం ఈ జాబితాలోకి మండలానికి 3,4 స్కూళ్ళు చేరడం జరుగుతుంది. ఇలాంటి సమస్యలు గతంలో ఎదుర్కొన్న కేరళ, తమిళనాడు ప్రభుత్వాలు అర్జవంతంగా పరిష్కరించుకొన్నాయి. విద్యా హక్కుచట్టం మధ్యలో బడి మాని వేసిన బడిలో చేరని విద్యార్థుల్ని 14వ సంః।। నిందేదాకా బడిలో వుంచి 8వ తరగతి న్ధాయి విద్య అందించాలని చెబుతుంది. కేంద్ర గణాంకాల మేరకు రాష్ట్రంలో 6-15 వయస్సు పిల్లలు 1,45,38,664 మంది వున్నారు. మన విద్యాశాఖ గణాంకాల ప్రకారం 1-10 తరగతుల్లో వున్న పిల్లల సంఖ్య 1,31,91,316. ఇదే వాస్తవమని అనుకున్నా 6-15 సం॥ పిల్లలు దాదాపు 13.50 లక్షల మంది పాఠశాల బయట వున్నారు. ఇలా నానాటికి పాఠశాల విద్య రాష్టంలో కునారిల్లుతుంది. ప్రభుత్వ పాఠశాలలో విద్యార్దుల సంఖ్య తగ్గుతుంటే మరొక ప్రక్క ప్రవేటు పాఠశాలల సంఖ్యతో పాటు ఆ పాఠశాలల్లో చదివే విద్యార్ధుల సంఖ్య క్రమేపీ పెరిగి ప్రభుత్వ పాఠశాల విద్యా = రంగాన్ని మింగేస్తుంది. ఇదే లక్ష్యంగా పనిచేస్తున్న ప్రభుత్వం ప్రైవేటు విద్యా సంస్థలను ప్రోత్సహిస్తూ, వాటికి కావాల్సిన భూములు, సదుపాయాలు చాలా తక్కువ ధరకే కేటాయిస్తుంది. క్రమంగా వ్యక్తులు మధ్య తరగతి వర్ధాలు నడుపుతున్న పాఠశాలలు పోటీకి నిలబడలేని పరిస్థితి. కార్పోరేట్‌ రంగం ఈ పాఠశాల విద్యని వేగంగా కబళిస్తాంది. ._ ఈ పరిస్థితిని అదుపు చేయలేక పోతే భవిష్యత్‌ తరాలకు విద్య అందకుండా పోవడమే కాక గతంలో పాఠశాల విద్య ప్రభుత్వ రంగంలో వుండేది అని భవిష్యత్‌లో చెప్పుకోవడానికి అవకాశం వుంది. దినివల్ల ఆర్థికంగా సాదారణ పిల్లల నుండి మధ్యతరగతి పిల్లల వరకు విద్య అందని ద్రాక్షే అవుతుంది. పరిష్కారాలు

1. 5సం॥ వ్యవధిలో నాణ్యమైన కామన్‌ స్కూలు విధానాన్ని నిర్మించడం. ,
2. పటిష్టమైన అకడమిక్‌ వ్యవస్థలను, ఉపాధ్యాయ శిక్షణా సంస్థలను నెలకొల్పడం.
3. పటిష్టమైన అకడమిక్‌ వ్యవస్థలను, ఉపాధ్యాయ శిక్షణా సంస్థలను నెలకొల్పడం.
4. విద్యా వ్యవస్థను అన్ని స్థాయిల్లో ప్రజాస్వామీకరించండం. చట్టబద్దమైన స్వతంత్ర విద్యా మండలులకు అప్పగించడం. ర్‌) గ్రామీణ పిల్లలకు ఆహారం, యూనిఫారం, రవాణా సౌకర్యాలను, అభ్యసనా సామాగగిని విద్యార్ధులకు అందించాలి.
5. ప్రాథమిక విద్య మాతృ భాషలోనే నెర్పాలి. అంగ్లాన్ని భాషగా భోదించేందుకు ప్రత్యేక ఏర్పాట్లు వుండాలి.
6. ఉపాధ్యాయులకు పని దినాల్లో ఎలాంటి సమావేశాలు, శిక్షణలు బోధనేతర పనులు వుండరాదు.
7. పాఠశాల పర్యవేక్షణా సహకారాలకు బలమైన తల్లిదండ్రుల ఉపాధ్యాయుల కమిటీలను ఏర్పరచాలి. స్థానిక రాజకీయాలను బడికి దూరంగా వుంచాలి. 0 సెకండరీ పాఠశాలలో ఒక వాచ్‌మెన్‌,ఒక అటెందరు, ల్యాబ్‌ అసిస్టెంట్‌, జూనియర్‌ అసిస్టెంట్‌ తప్పక ఏర్పాటు చేయాలి.
8. ప్రైవేటు పాఠశాలలు ప్రభుత్వ అకడమిక్‌ క్వాలండర్‌ను, కరిక్యులంను పాఠ్యాంశాలను తప్పనిసరిగా అమలు చేసేటట్లు చూడాలి. ప్రెవేటు విద్యారంగం రాష్ట్రంలో ప్రాథమిక విద్యకంటె సెకండరీ విద్యలో, దీనికి కంటె ఉన్నత విద్యలో, వీటన్నింటికంటె సాంకేతిక విద్యలో ప్రైవేటు పెట్టుబడులు పెరిగాయి. లా. విద్యారంగం (ప్రస్తుత పరిస్థితి రావాల్సిన మార్పులు క! | క /

ప్రాథమిక విద్యార్థుల్లో 67% 2006లో ప్రభుత్వ స్కూళ్ళలో వుండగా 2007కి 55. 2%గా తగ్గింది. మొత్తం పిల్లల్లో 89 లక్షల మంది ప్రభుత్వ పాఠశాలల్లో 2007-08లో వుండగా 48 లక్షల (ప్రైవేటు సూళ్ళలో వున్నారు. 10వ తరగతికి చేరేప్పటికి ఈ నిష్పత్తి ప్రైవేటు స్మూళ్ళకనుకూలంగా మరింత పెరుగుతోంది. దీనికి కారణం ప్రభుత్వ స్కూళ్ళ నుంచి 68% డ్రాపొట్లుగావడమే.

స్వాతంత్రోద్యమ కాలంలో విద్య ప్రజలందరికి అందించాలనే లక్ష్యంతో లబీ ఆలీ ంగి' న్ధాపించబడిన ఎయిడెడ్‌ పాఠశాలలు కాలగమనంలో ప్రభుత్వ నిర్లక్ష్యానికి గురి భే. లో “ట్ర

అయ్యి నేదు అంతర్జానం అయ్యే పరిస్థితికి వచ్చాయి. ఎంతో విద్యారంగంలో సేవ [ రి [క య భి చేసిన, చేస్తున్న ఎయిడెడ్‌ సంస్థలను తీవ్ర ఇబ్బందులకు గురిచేస్తున్నదీ ప్రభుత్వం. [స “షూ ఎతు. మున్సిపల్‌ పాఠశాలలో పనిచేస్తున్న సిబ్బందికి సర్వీస్‌ రూల్స్‌ లేవు. విద్యార్థులకు (గ 1! ! నష రభ ఇజ్‌ వస గ(! స 7ఇ కనీస మౌళిక సదుపాయాలు లేవు. రాష్ట్ర వ్యాపితంగా ఎయిడెడ్‌ పాఠశాలలు ప్రాథమిక (౨౨|| య. శమ. న మం లో స పాఠశాలలు -2031, ప్రాధమికోన్నత పాఠశాలలు 411. ఉన్నత పాఠశాలలు మ్‌ గల ” (టే 8/0 వున్నాయి. విద్యార్థులు 4,93,690, 1-148 ఉవాధ్యాయ విద్యార్ధి నిష్పత్తిలో షే? య గ్ల / ఇ 1 1! ఎంత దారుణంగా పాఠశాలలు వున్నాయో తెలుస్తుంది. మున్సిపల్‌ వాఠశాలలు, గహ. గ టంజలీ న్‌ పైమరీ-1651, అప్పర్‌ (పైమరీ పాఠశాలలు - 157, ఉన్నత వాఠశాలలు 315 [1 ల ెసైా “టొ విద్యార్థుల మొత్తం సంఖ్య 298413, ఉపాధ్యాయుల సంఖ్య 10844. ఉవాధ్యాయ, స? “జ్య [ కీ గ గో విద్యార్ధి నిష్పత్తి 1-35 మంది. ప్రమోషన్స్‌కి పోస్టుల భర్తీకి ఆటంకాలు సృష్టింస్తుంది (ఈ వై న. ప్రభుత్వం. (ళ్ళ లలా

• ఎయిడెడ్‌ విద్యా సంస్టలను పరిరక్షించాలి. మళ్లీ వచ్చినప్పుడు ఒక సర్కారు బడిని ల కూడా సందర్శించండి సార్‌,
• ఎయిడెడ్‌, మున్సిపల్‌ పాఠశాలల్లో మౌళిక సదుపాయాలు కల్పించాలి. ననన శ ప్రమోషన్స్‌, ఖాళీల భర్తీని వెంటనే చేపట్టాలి.
• బడ్జెట్‌ క్రమం తప్పకుండా రిలీజు చేయాలి. సర్వ శిక్షా అభియాన్‌ పాఠశాల విద్యలో నిధులు, శిక్షణలు, సర్వేలు, అధ్యయనం తదితరాలన్నీ ప్రస్తుతం ఆర్‌.వి.ఎం., ఆర్‌.ఎం.యస్‌. ఎ చూస్తున్నాయి. 1 నుంచి 8 తరగతుల వరకు ఆర్‌.వి.ఎం., 89,10 తరగతులకు ఆర్‌.యం.ఎస్‌.ఎ పర్యవేక్షణ చేస్తున్నాయి. గణనీయంగా వీటికి కేంద్రం నిధులిసొంది. పాఠశాల భవనాలు బోధనాసామాగ్రి, అకడమిక్‌ సహాయం ఈ నిధులలో సమకూర్చుతున్నది. కాని ఇదొక సమాంతర వ్యవస్థగా మారింది. విద్యా రంగంలో సంబంధం లేనివారు ఇందులో చేరారు. దీనికో ప్రత్యేక మంత్రి వుండటం వల్ల విద్యాశాఖ నుంచి వేరైనట్లు స్వతంత్రంగా వ్యవహరిస్తుంది. అందువల్ల
• సర్వశిక్షా అబియాన్‌ విద్యాశాఖలో భాగంగా, దాని అధ్వర్యంలోనే నడపాలి.
• రెగ్యులర్‌ టీచర్లను యస్‌.యస్‌.ఎ తన అవసరాలకోసం తీసుకొన్నప్పుడు వారి పోస్టులు భర్తీ చేయాలి.
• పాలనా వ్యవహారాల నిర్వహణకు విద్యావేత్తలతో, టీచర్లతో, పిల్లల హక్కుల సంస్థల బాధ్యులతో కమిటీలు వుండాలి.
• _ నిధులపై పర్యవేక్షణ, ఆడిటింగ్‌ పకద్భందీగా వుండాలి. లలల. కేల ప్రజా ప్రణాళిక 1 / . / ( |. స 4

రాష్ట్రంలో ఉన్నత విద్యారంగం - ధోరణులు - సవాళ్ళు దేశంలోనే సరళీకరణ విధానాలకు ఆంధ్రప్రదేశ్‌ గొప్ప ప్రయోగశాల. ఈ విధానం వల్ల తీవ్రంగా ప్రభావితమైన రంగం ఉన్నత విద్యారంగమే. మరో మాటలో చెప్పాలంటే అత్యంత వికృతమైన ప్రపంచబ్యాంక్‌ విధానాలకు అతికినట్టు సరిపోయే ఉన్పత విద్యారంగానికి ఆంధ్రప్రదేశ్‌ ఒక నమూనా. .

• దేశంలో ఎక్కడా ఎయిడెడ్‌ విద్యా సంస్థలు నియామకాన్ని నిలిపి వేసి మూసివేతకు సన్నద్దంచేయలేదు. మన రాష్ట్రంలో ఇది జరిగింది.

• ఎగుమతి ఆధారిత పారిశ్రామిక ఉత్పత్తి నమూనాలో ఉన్నత విద్యారంగ ఉత్పత్తులు(విద్యావంతులూ) ఎక్కువగా విదేశ అవసరాలకు తగ్గట్టు రూపొందుతున్నదీ మన రాష్ట్రంలోనే.

• ప్రభుత్వ విద్యారంగం విస్తరించినట్టు కనపడుతూ అత్యంత ఘోరంగా శిధలమైంది మన రాష్ట్రంలోనే.

• _కార్బోరేట్‌ విద్యారంగం ప్రభుత్వాన్నే శాసించే స్థితికి ఎదిగి ఇద్దరి ముగ్గురి చేతుల్లో బందీ అయింది కూడా మన రాష్ట్రంలోనే.

• ప్రభుత్వ ప్రైవేట్‌ భాగస్వామ్మం పేర ప్రభుత్వ నిధుల్ని ప్రైవేట్‌ సంస్థలకు విపరీతంగా దోచిపెడుతున్నది కూడా మన దగ్గర జరిగినంతగా ఎక్కడా జరగడం లేదు. ఉన్నత విద్యకు నిర్వచనంగా సాంకేతిక విద్యనూ, సాంకేతిక విద్యకు నిర్వచనంగా ఐ.టి. విద్యనూ ముందుకు తెచ్చి డిగ్రీ విద్యను నేలమట్టం చేసింది కూడా మన రాష్ట్రమే.

మన బడ్జెట్‌ ఉన్నత, సాంకేతిక విద్యలకు రెండింటికీ కలిపి 2011-12సం॥ల బడ్డోట్‌లో కేటాయించింది కేవలం 3,387 కోట్లు. మన మొత్తం బడ్జెట్‌ 1,28,542 కోట్లు. అంటే కేవలం 2.59 శాతం. ఇందులో ఖర్చు చేస్తున్నది (రెగ్యులర్‌ లెక్చరర్లు లేరు గాబట్టి) ఎంత అనేది అసలు ప్రశ్న వుండనే వుంది. ఈ నేపధ్యంలో మన కాలేజిల్సి విశ్వవిద్యాలయాల్ని చూడాల్సి వుంది. మనరాష్త్ర ఉన్నత విద్యారంగం బయటికి చూడ్డానికి ఎంతో ప్రతిష్టాత్మకంగా కన్పిస్తుంది. పొట్టవిప్పిచూస్తే పురుగులు బయటపడుతాయి. ఐఐటిలో మన పిల్లలు పొందే సీట్లు, విదేశాలకు వెళ్లేమన పిల్లలు, ఇంజనీరింగ్‌ కాలేజీల, ప్రైవేట్‌ మెడికల్‌ ఫార్మ మేనేజ్‌మెంట్‌ కాలేజీలు, హైదరాబాద్‌లోని కేంద్ర విశ్వవిద్యాయాలు, జిల్లాకొక యూనివర్శీటీ ఇవన్ని పైకి కనిపించే మెరుపులు. ఇవన్నీ కలిసి మన యువకుల్లో 11-12 శాతం మించి విద్యార్భల్ని లోపలికి రానివ్వడం లేదు. రాష్ట్ర ప్రభుత్వం చెపుతున్న 15.64 శాతం అనేది ఓపెన్‌ యూనివర్శీటీ విద్యార్థులతో కలిపి చెపుతున్న లెక్క 64% పిల్లలు 10వ తరగతిలోపే మన రాష్ట్రంలో బడి మానేస్తారు. సుమారు 20లక్షల మంది పిల్లలు 1వ తరగతిలో చేరితే ఇంటర్మీడియెట్‌ దాటే వారు కేవలం 4,50,000 మంది! వీరిలో కళాశాల విద్యలోకి అడుగుపెట్టేవారు రెండున్నర లక్షలు కూడా ఉన్నత విద్యలోకి వచ్చే వారు కూడా పేదలు, ఎస్‌.సి., ఎస్‌.టి., బి.సి. లంతా ప్రభుత్వ కాలేజీల్లోకి వస్తారు. మొత్తం విద్యార్థుల్లో వీరి శాతం25 కి మించదు. లాలా ౧. విద్యారంగం ప్రస్తుత పరిస్థితి రావాల్సిన మార్పులు / 139

మిగిలిన 75 శాతం ప్రైవేట్‌, కార్పోరేట్‌ కాలేజీల్లో చేరుతారు. ఫలితార్ధం తీవ్రమైన వడపోత, తీవ్రమైన అసమానతలు, ఎక్కువ మందిని ఉన్నత విద్యారంగంలోకి రప్పించడం, దానికి తగ్గవాఠశాల విద్య ఒక డిమాండ్‌ అయితే మంచి కళాశాలలు, విద్యార్థులకు ప్రోత్సాహకాలు రెండవ డిమాండ్‌గా వుండాలి.

2. ఇంటర్‌ విద్య

మన ఇంటర్మీడియేట్‌ విద్య దేశంలోనే అత్యంత ఖరీదైంది. వ్యాపార సరుకైంది. కార్పోరేట్‌ పరమైంది. కృత్రిమమైంది.

శ రాష్ట్రంలో 4800జూనియర్‌ కళాశాలలున్నాయి. వీటిలో ప్రభుత్వ కళాశాలలు 820, ఎయిడెడ్‌ కళాశాలలు 178, రెసిడెన్షియల్‌ ం

తదితరాలు 300 వోగా మిగిలిన 38502 అన్‌ఎయిడెడ్‌ కళాశాలలు, వీటిలో 500కార్చోరేట్‌ కాలేజీలు.

• మరో 1881 కొత్త కాలేజీలకు ప్రతిపాదనలు 2011లో వచ్చాయి. అంటే మొత్తం 6661 కాలేజీలు.

• వీటిలో లభ్యమవుతున్న సీట్లు 25,00,0001. వటా ఇంటర్‌లో చేరుతున్న పిల్లలు 8,50,000! వీరి కోసం కాలేజీలు గొంతులు కోసుకుంటాయి.

• ఈ ఎడాది ఇంటర్‌ 2వ సంవత్సరంలో 7,08,492 మంది జనరల్‌ విద్యార్థులు పరీక్షలు రాస్తే వీరిలో ప్రభుత్వ కళాశాలల పిల్లలు కేవలం 75,127 మంది! అంటే దాదాపు 10మందిలో ఒక్కరన్న మాట!

*. ఏదాదికి జూనియర్‌ కళాశాలల మౌళిక వసతులకు పెడుతున్న ఖర్చు రూ॥[2-8 కోట్లు కూడా ఉండడం లేదు.

• ఇంటర్మీడియేట్‌బోర్డు వుంటుందా? సెకండరీ విద్యలోకి +2 వస్తుందా? అనే మరో ప్రశ్న వుండనే ఉంది.

• మొత్తం 12,000 మంది జూనియర్‌ లెకరర్లలో కాంట్రాక్ట్‌ లెక్బరర్లు 9100. రెగ్యులర్‌ ౩వేలకు మించరు.

• మూసివేతకు సిద్దంగా ఉన్నవి 2838 కాలేజీలు. రాష్ట్రంలో ప్రభుత్వ జూనియర్‌ కళాశాలలు అనాధలు, కార్పోరేట్‌ కాలేజీలకివి బలి పశువులు, క్రమంగా ఇంటర్‌ విద్య మాఫియా సంస్థల చేతుల్లోకి వెళుతుంది. రెండు సంస్థల గుప్పిట్లో బందీ అయింది. అందరికీ వీరే దిక్కుగా మారారు. ప్రభుత్వ కళాశాలలకు ఒక ప్యాకేజీ ప్రకటించి కనీసం ఏడాదికి రూ॥ 200 కోట్లు కేటాయించాలి. మౌళికవసతులు కల్పించాలి. మంచి ఫలితాలు సాధిస్తున్న వీటి చుట్టూ ఒక ఉద్యమం నడపాలి.

గ

3. డిగ్రీ విద్య /

శ ప్రభుత్వ డిగ్రీ కాలేజీల్లో రెగ్యులర్‌ లెక్చరర్లు 3000 మంది. కాంట్రాక్ట్‌ లెక్సరర్లు 1700 మంది. మొత్తం పోస్టులుళ500. మిగతా వారు గెస్ట్‌ లెక్చరర్లు.

. శా ఏళ్ళ తరబడి పోస్టులు భర్తీ గాక, వసతులు లేక, హాస్టళ్ళు కరువై ఇవి శిధిలావస్థకు చేరాయి. శా ఇంజనీరింగ్‌ మోజు పెరిగి, ప్రకృతి శాస్త్రాలు, సామాజిక శాస్రాలు, డిగ్రీ విద్య నిరదరణకు గురై ఇవి దెబ్బ తిన్నాయి. శ కొత్త కోర్సులు లేక, ప్రైవేట్‌ కాలేజీలకే ఆధునిక కోర్సులు పరిమితమై ఇవి దివాళ తీశాయి. జా ఫీజు రీయింబర్స్‌మెంట్‌లో వివక్ష కూడా వీటిపట్ల ఆశనిపాతమైంది. శా కొత్త కోర్సులు, వసతులు, హాస్టళ్ళు, అన్ని పోస్టుల్లో లెక్చరర్లు, ఫీజులచెల్లింపు ప్రధాన డిమాండ్లుగా వుండాలి. తతత... క్షేడ్ష ప్రజా ప్రణాళిక ( ( /

రాష్ట్రంలో 178 ఎయిడెడ్‌ జూనియర్‌ కళాశాలలు, 250 ఎయిడెడ్‌ డిగ్రీ కళాశాలలు వున్నాయి. ప్రభుత్వ కళాశాలలతోనే గాదు చాలా ప్రైవేట్‌ కళాశాలలతో పోల్చినా వీటిలో విద్యార్భులెక్కువ. భవనాలు, సౌకర్యాలు మరింత ఎక్కువ. చాలా మంచి యాజామాన్నాలు నడుపుతున్నవీ, ఎంతో వారసత్వం, చరిత్ర వున్నవీ వీటిలో వున్నాయి. ఎయిడెడ్‌ జూనియర్‌ కళాశాలల్లో 2000పోస్తులుండగా 1200మంది మాత్రమే పని చేస్తున్నారు. .

• దేశవ్యాప్తంగా ఇవి పేదలకు మంచి విద్యనందించడంలో ప్రధాన పాత్ర పోషించాయి. ప్రభుత్వ భారాన్ని కూడా తగ్గించాయి.
• వీటిని ప్రోత్సహించడం, కొత్త కోర్సులకు అవకాశమివ్వడం కేరళ, తమిళనాడు, మహారాష్ట్ర పశ్చిమబెంగాల్‌ లాంటి రాష్ట్రాల్లో కన్పిస్తుంది.
• ఇక పథకం ప్రకారం వీటిని మూసెయ్యాలని, ప్రపంచబ్యాంక్‌తో కుదుర్చుకున్న ఒప్పందం ఫలితంగానే జీ.ఓ. 35 వచ్చింది. పోస్టుల భర్తీపై నిషేధంలో వీటి మనుగడ ప్రశ్నార్ధకంగా మారింది. తీవ్రమైన ఒత్తిడి ఫలితంగా ప్రభుత్వ వైఖరిలో కొద్ది మార్పు కన్పిస్తోంది. రెగ్యులరైజేషన్‌ చేసి మిగిలిన పోస్టుల్ని భర్తీ చేయాలనే ఆలోచన చేసోంది. కళాశాలలకు గ్రేడింగ్‌ ఇచ్చే ప్రయత్నం కూడా జరుగుతోంది. మరింత ఒత్తిడి పెడితే కొంత ప్రయోజనం వుండొచ్చు. పాలిటెక్షిక్‌లు రాష్ట్రంలో 110 ప్రభుత్వ, 45 (పైవేట్‌ పాలిటెక్నిక్‌లు వున్నాయి. పేద విద్యార్ధులకు ఉపాధినందిస్తున్నవి ఈ కళాశాలలే. వీటిలో 2 లక్షల మంది చదువుతున్నారు. ప్రతి ఏటా 66,000 మంది డిప్లోమో పొందుతున్నారు. ఇంజనీరిగ్‌ విద్యకు కృత్రిమ ప్రాధాన్యత పెరగడంతో వీటి ప్రాధాన్యతా తగ్గుతోంది. నిరాదరణకు గురవుతున్నాయి. వాస్తవానికి వీటికి మూడు, నాలుగు రెట్ల పాలిటెక్నిక్‌లు అవసరం. రెగ్యులర్‌ లెక్చరర్స్‌ 1100 మంది, కాంట్రాక్ట్‌ పద్దతిలో 800 వున్నారు. పనిభారం తీవ్రంగా వుంది. కొత్త కాలేజీలు 49 వచ్చాయి. వీటిలో లెక్చర్లు లేరు. మౌళికవసతులు లేవు. బడ్జెట్‌ ప్రతీ ఏడాదీ తగ్గుతోంది. ఉన్నత విద్యాశాఖ బడ్జెట్‌తోనే కలిపి చూపిస్తున్నారు. మౌళిక వసతుల కోసం నిధులు ఏ మాత్రం మంజూరు కావడం లేదు. విశ్వ విద్యాలయాలు యు.పి.ఎ-2 పాలనలో విద్యారంగంలో సంస్కరణలు వేగవంతమయ్యాయి. విద్య ప్రవేటీకరణ, కార్పొరీటికరణ, కేంద్రీకరణ విదానాలను అమలు చేస్తున్నారు. దేశంలో (ప్రైవేట్‌, విదేశ సంస్థలు ఏర్పరుచుకోవడానికి అన్ని రకాల ఆటంకాలు తొలిగించాలన్నది కేంద్ర ప్రభుత్వ ప్యూహంగా వున్నది. విద్య ఉమ్మడి జాబితాలో వున్నది. పెడరల్‌ విధానంలో రా(మ్రాల అభిప్రాయాలు తీసుకోకుండానే రాష్ట్రాలు హక్కులు కాలరాసే విధానాలు బలవంతంగా అమలు చేయ పూనుకుంటున్నారు. జి. డి.పిలో ఉన్నత విద్యకు పెట్టేఖర్చు 1 5శాతంకు మించిలేదు. ఇప్పటికే బి.జె.పి పాలిత కర్నాటక రాష్ట్రంలో ప్రవేటు యూనివర్శిటీలు నెలకొల్పారు. విద్య వ్యాపారీకరణ విధానాల అమలులో కాంగ్రెస్‌, బి.జె.పికి తేడా లేదని స్పష్టమవుతుంది. రాష్ట్రంలో ఉన్నత విద్య పైవేటీకరణలో భాగంగా విజ్ఞాన్‌, ఇక్సాయ్‌, కెఎల్‌ గీతం వంటి విద్యా సంస్థలకు డీమ్‌ యూనివర్శిటీ హోదా కల్పించింది. క్రొత్తగా ప్రభుత్వం స్థాపించిన పాలమూరు, కృష్ణ అంబేద్కర్‌, మహాత్మాగాంధీ, సింహపురి, శాతవాహన వర్శిటీలకు తరగతి గదులు, వసతులు, అద్యాపకులు, భవనాల కొరత వుంది. యు.జి.సి నిబంధన ప్రకారం ఒక్కొ డిపార్సమెంట్‌కు 7 మంది చొప్పున అధ్యాపకులను నియమించాలి. కాని లలత విద్యారంగం ్రస్తుత పరిస్థితి రావాల్సిన మార్పులు కేర్‌

అధ్యాపకుల కొరత తీవ్రంగా వుంది. అత్యధికంగా ఉస్మానియాలో 580, యస్‌.వి.యులో 229, కాకతీయలో 116 అధ్యాపక పోస్టులు ఖాళీగా వున్నాయి. కొత్త యూనివర్శిటీలకు ప్రారంభంలో ఒక్కో వర్శిటీకి 100 కోట్లు కేటాయించాలి. కాని (ప్రభుత్వ కేటాయింపులు 5 కోట్లకు మించట్లేదు. యూనివర్శిటీల వైస్‌ చాన్సలర్‌ల నియామాకాల్లో రాజకీయం జోక్యం మితిమీరింది. కులం, అధికార పార్టికి అనుకూలంగా వుండే వారిని ఎంపిక చేసి భర్తీ చేస్తున్నారు వర్శిటీలు తమ ఆదాయ వనరులు సమీకరించుకోవడానికి సెల్ఫ్‌ ఫైనాన్సు వ్యాపారం చేస్తున్నాయి. సర్టిఫికెట్‌లను సంతలో సరుకుగా అమ్ముతున్నాయి. విద్యను కూడా మార్కెట్టు సరుకుగా మార్చివేస్తున్నాయి. ప్రభుత్వ విధానాలు, ప్రైవేటు భాగస్వామ్యం పేరుతో వ్యాపారీకరణ వైపు విద్యారంగాన్ని పరుగులు తీయిస్తుంది. ఈ విధానాలు రాబోవుకాలంలో ఉన్నత విద్యా రంగంలో కనీస నాణ్యత లేని విద్యను అందించడంతోపాటు డబ్బులు వున్నవారికే చదువు అందించే రంగంగా, సామాజిక న్యాయం, అందరికీ నాణ్యమైన విద్య లక్ష్యాలు కనుమరుగవుతాయి. సాదారణ యూనివర్శిటీల పరిస్థితీ, వ్యవసాయ ఆరోగ్య, సాంకేతిక యూనివర్శిటీల పరిస్థితి ఒకే రకంగా వుంది. విదేశీ విద్యకు తగ్గట్టు మన విద్యను మార్చ పరిస్థితి వచ్చింది. ॥£ మన విశ్వవిద్యాలయాల్లో మొదటి తొలిదశ విశ్వ విద్యాలయాల్ని అత్యున్నత ప్రమాణాలతో తీర్చిదిద్ది వీటిపై పెట్టే పెట్టుబడి దేశం కోసం పెట్టే పెట్టుబడిగా గుర్తించాలి. జ విశ్వ విద్యాలయాలు పరిశోధనలకు కేంద్రాలు కావాలి. &£ కొత్త యూనివర్శిటీలకు రాబోవు ఐదు సంవత్సరాలలో 100 కోట్లు ఒకొక్కదానికి కేటాయించాలి. ॥ ఉన్నత విద్యా మండలిని ప్రజా స్వామీకరించాలి. జ విశ్వ విద్యాలయాల్లొని అద్యాపకుల, అధ్యాపకేతరుల పోస్టులన్నీ భర్తీ చేయాలి. జ మొత్తం ఉన్నత విద్యను సమ(గ్రంగా ఇంటర్‌, డిగ్రీ, సాంకేతిక విద్యలను కలిపి స్పష్టమైన విదానాలను రూపొందించాలి. ఆదపిల్లల చదువులు భారత దేశంలో ప్రతి 1000 మంది పురుషులకు 914 మంది ఆడ పిల్లలు వున్నారు. ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో 1000 మంది పురుషులకు 992 మంది వున్నారు. జనాభా నిష్పత్తిలో తేడాలున్నట్లే అక్షరాస్యతలోనూ ఆడపిల్లలు వెనకబడి వున్నారు. ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో మొత్తం అక్షరాస్యత శాతం 67. 66% కాగా పురుషులు 75. 56%. ప్తీలు 57.74% ప్రాథమిక స్థాయిలో బాలికల ఎన్‌రోల్‌మెంట్‌ ప్రోత్సహకరంగానే వున్నా 5 తరగతి నుండి డ్రాపవుట్లు ప్రారంభమవుతాయి. ప్రాథమిక స్థాయిలో 21.7% మాథ్యమిక స్థాయిలో 15% సెకండరీ స్థాయిలో 8.6% డిగ్రీ స్థాయిలో 46% పి.జి పైన 5.2% డ్రాపవుట్లు వుంటున్నాయి. వీటికి కారణాలు చాలావున్నా ప్రధానమైనవి బాలికల పట్ల కొనసాగుతున్న వివక్ష మూధవిశ్వానాలు, సాంప్రదాయాలు, నరక కూవాలను తలపిస్తున్న హాస్టళ్ళు. లైంగిక దాడులు, హత్యలు సామాజిక కారణాలైతే పాలకుల నిర్లక్ష్యం ప్రధాన కారణంగా వుంది. పరివ్యారాలు |

_ ఆడపిల్లల హక్కులకు ప్రభుత్వం రక్షణ కల్పించాలి.

• _ అన్ని స్థాయిల్లోనూ బాలికలకు స్కాలర్‌ షిప్‌లు ఏర్పాటు చేయాలి.

• _ వాస్టల్స్‌ పరిస్థితిని మెరుగు పర్చాలి.

• _ బాలికలను, మహిళలను కించపరిచే టీవి నానళ్ళ కార్యక్రమాలను నియంత్రించాలి. లలత. 16 ప్రజా ప్రణాళిక

| శ [ (

విద్యా హక్కుచట్టం పరిధి - అవరోదాలు

1. _ విద్యార్ధులను పాఠశాలను దగ్గరగా నెలకొల్పడం. నమోదు స్థాయిని పెంచడం. నమోదు అయిన విద్యార్థులు పాఠశాలలోనే కొనసాగేటట్లు చేయడం. పాఠశాల విద్యాహక్కు చట్టం లక్ష్యం. ఈ లక్ష్యం సాధించడంలో పాఠశాలలో విద్యార్థుల నమోదు స్థాయి పెంచగలిగినా విద్యార్థులు క్రమం తప్పకుండా పాఠశాలకు రప్పించడంలోగాని, రెగ్యులర్‌గా నేర్చుకోవడంలోగాని చేయలేక పోయింది.

౨) ప్రధానంగా సమాజ భాగస్వామ్యం ఈ విద్యా హక్కు చట్టం అమలులో లేదు. దీనికి కారణం చాలా మంది తల్లిదండ్రులకు ఈ చట్టం సరిగా అవగాహన కలిగించక పోవడమే. విద్యపరంగా వెనకబడిన ప్రాంతంలో వున్న ప్రజలు మరియు విద్యపై ఆశక్తి లేని తల్లిదండ్రులు ఈ చట్టంను తమ జీవనంలో చివరి ప్రాధాన్యత ఇవ్వడం.

3. సమాజాన్ని ప్రభావితం చేయడానికి, సమీకరించడానికి స్థానిక సంస్కృతి, సాంఘిక, ఆర్ధిక అంశాలనుపరిగణలోకి తీసుకొని ప్రతి పాఠశాలలో కార్యక్రమాలు నిర్వహించకపోవడం.

1). ప్రతి రాష్టం తమ స్వంత పద్ధతులలో సామాగ్రిని తయారు చేయకపోవడం. నిరంతరం సమాజంతో అనుబంధంగా కార్యక్రమాలను రూపొందించకపోవడం. స్థానిక మీడియాలో ఈ కార్యక్రమాలను చర్చించకపోవడం లోపంగా వుంది.

5. ఈ విద్యాహక్క చట్టానికి తక్షణం కావాల్సినది నిధులు. ఈ నిధులు సమకూర్చితే చట్టాన్ని పూర్తి స్థాయిలో అమలు చేస్తామని రా్రాలు చెబుతున్నాయి.

6. తల్లిదండ్రులకు ఉపాధ్యాయులు, విద్యాధికారులు కలిగించాలి.

7. ' పైలక్ష్యాలు సాధించడానికి అవసరమైన పరికరాలను, సాధనాలను, బోధన ఉపకరణాలను సమకూర్చుకోవడం చేయాలి.

8. పాఠశాల మేననేజ్‌మెంట్‌ కమిటీని బలోపేతం చేయాలి. ఈ కమిటి ద్వారా లక్ష్యాలు సాధించడానికి కావాల్సిన అవసరాలను

_ సమకూర్చుకోవాలి.

4. _ విద్యార్ధికి ప్రాథమిక హక్కుఐన నాణ్యమైన విద్య అందించడంలో చాలా అంశాలు ఇమిడి వుంటాయి పాఠశాల, ఉపాధ్యాయుడు, పాఠ్యపుస్తకం, సంస్కృతి, కుటుంబనేపధ్యం, అంశాలుగా వుంటాయి. ఇవన్నీ విద్యార్ధి నిరంతరం పాఠశాలకు వచ్చేటట్లుగా బాధ్యత తీసుకోవాలి. ఇలా పాఠశాలకు వచ్చిన విద్యార్ధికి పరిసరాలను అధ్యయనం చేయడం, చదువుకే విదానాన్ని దానికి అవసరమైన పరికరాలను సమకూర్చే వారిగా తల్లిదండ్రులు, ఉపాధ్యాయులు అధికారులు వుండాలి.

5. పాఠశాల మేనేజ్‌మెంట్‌ కమిటీలుచాలా పాఠశాలలలో ప్రజాస్వామ్యయుతంగా పని చేయడంలేదు. ఈ విద్యా హక్కు చట్టాన్ని అమలు చేయడం అనేది ఈ కమిటి చివరి ప్రాధాన్యతగా వుంది.

6. నాణ్యత తీసుకురావడం సరైన పద్దతిలో చేయడం లేదు. ప్రస్తుత ఆధునిక కాలంలో మారుతున్న అవసరాలకు అనుగుణంగా ఈ చట్టం అమలు చేయబడటం లేదు.

సాధ్యమైన నిర్ణయాలు - లక్ష్యాలు

1. ప్రజల భాగస్వామ్యం పెరిగేటట్లు కార్యక్రమాలు రూపొందించుకోవాలి.

2. తల్లిదండ్రులకు సరైన అవగాహన కలిగించాలి.

3. సామాజిక కార్యకర్తలకు అవగాహన కలిగించి వారి ఆధ్వర్యంలో చాలా సభలు నిర్వహించాలి.

4. _నిరక్ష్యరాస్యులైన తల్లిదండ్రులకు ఈ కార్యక్రమాలను తెలియజేయాలి.

5. నిరంతరం తల్లిదండ్రులతో సమావేశాలు నిర్వహించాలి.

6. తల్లిదండ్రులకోసం సాంస్కృతిక కార్యక్రమాలు రూపొందించాలి.

లాలా

విద్యారంగం ప్రస్తుత పరిస్థితి రావాల్సిన మార్పులు క్షే (-2

7. వివిధ ప్రాంతాలలో వివిధ గ్రూపులకు విద్యపట్ల నమ్మకాన్ని దృడత్వాన్ని కలిగించేటట్లుసాధనాలను రూపొందించాలి.
8. _ స్వేచ్చాయుత పద్దతిలో విద్యాబోదన వుంటుందని దండన, శిక్షలు లేని విద్య, ఒకే తరగతిలో వుంచడంలాంటివి ఉండవని ఎలాంటి తేడాలు లేకుండా విద్య అందరికి అందించబడుతుందని నమ్మకాన్ని కలిగించాలి. బడ్జెట్‌లో విద్య 2012-13 మొత్తం బడ్జెట్‌ రూ. 1,45,854, కోట్లలో పాఠశాలలకు రూ. 15,510 కోట్టు, ఉన్నత విద్యకు 1,841 కోట్లు, సాంకేతిక విద్యకు రూ. 1,087 కోట్లు మొత్తం రూ. 18,488 కోట్లు అంటే 12.64% మాత్రమే. గత బడ్జెట్‌ 18. 5శాతం కాని 2012-18 బడ్జెట్‌లో నిధులు తగ్గిపోయాయి. ఇవి మన విద్యా అవసరాలకు ఏమాత్రం సరిపోయే విదంగా లేదు. మాటల్లో విద్యారంగం కోసం కృషి చేస్తున్నామని చెప్పుకుంటున్న పాలకులు ఆచరణలో నిజాయితీ లేకుందా వ్యవహరిస్తున్నారు.

• _ 20% నిధులను బడ్జెట్‌లో కేటాయించాలి.
• _ కేటాయించిన నిధులను విద్యారంగానికే ఖర్చు పెట్టాలి. పాలనా, పర్యవేక్షణా వ్యవస్థలు మన విద్యా విధానంలో పెద్దలోపం ఏ స్థాయిలోనూ పర్యవేక్షణా వ్యవస్థ లేకపోవడం కనీసం పరిపాలనకు కూడా తగిన యంత్రాంగం లేకపోవడం. విద్యాధికార్లందరూ ఆఫీసు పనికే అంకితం కావడం. రోజు వారి పనులకు సైతం చాలక సతమతం కావడం. దీన్ని సరిచెయ్యకుండా ఎన్నివసతులు కల్పించినా, ఎన్ని నిధులు కురిపించినా ఫలితం వుండదు. ప్రభుత్వాలేగాదు, మంత్రులు అధికార్లు మారినప్పుడల్లా మౌళిక విధానాలు సైతం మారుతున్నాయి. దీర్హకాలిక లక్ష్యంతో, స్పష్టమైన విధానాలతో, ప్రణాళికతో పనిచేసే బలమైన విద్యావ్యవస్టే కరువైంది.

జె రాష్ట న్థాయిలో (ప్రాథమిక సెకండరీ విద్యలకోసం) విద్యా కమీషన్‌ నియమించాలి. విద్యా వేత్తలతో, పిల్లల హక్కుల కోసం వివిధ రూపాల్లో పని చేస్తున్న వారితో, ఆయారంగాల నిపుణులతో ఇది ఏర్పడాలి. ప్రతి సంవత్సరం విద్యాభివృద్ధి పై ఇది శాసన సభకు నివేదిక సమర్పించాలి. ఆమోదం పొందాలి.

జ పాఠశాల విద్యలో హాస్టళ్ళు, గురుకులాలు, సర్వశిక్షాభియాన్‌, యస్‌.సి. ఈ. ఆర్‌. టి, డైట్‌లు ఇలా చాలా వ్యవస్థలున్నాయి. ఇవిగాక మేనేజ్‌మెంటువారీ ప్రభుత్వ పంచాయతీరాజ్‌ మున్సిపల్‌, ఎయిడెడ్‌, షెడ్యూలు కులాలు సంక్షేమం, వెనకబడిన కులాల సంక్షేమ యాజమాన్యాలు విద్యా సంస్థలున్నాయి. వీటి మధ్య సమన్వయం లేకపోవడం పెద్ద సమస్య అందువల్లనే మున్సిపల్‌ సక్సెస్‌ హైస్ఫూళ్ళకు టీచర్‌ పోస్టులు మంజూరు కాలేదు. ప్రాథమిక స్థాయి పాఠశాల పాఠ్యగ్రంధాలకు, యస్‌. యస్‌.ఎ వారి శిక్షణలకూ పొంతన లేదు. ఇలా ఎంతైనా చెప్పుకోవచ్చు. విద్యా కమిషన్‌ సమన్వయ పాత్ర పోషించి సమగ్రంగా విద్యారంగ లక్ష్యాలు, ప్రణాళికలు రూపొందించి అమలు జరిపే భాద్యత వహించాలి.

జ రాష్ట జిల్లా స్థాయిల్లో (ప్రాథమిక విద్యలకు ప్రత్యేక వ్యవస్థలుండాలి. ఉన్నత పాఠశాలల్ని రెండు నెలలకోసారి, ప్రాథమిక పాఠశాలల్ని నెలకోసారి పర్యవేక్షించేలా మండల విద్యాశాఖ, డిప్యూటీ డియివో వ్యవస్థల్ని బలోపేతం చేయాలి. ఇందుకోసం మండల విద్యాశాఖాధికార్లకు ఆఫీసు పని తగ్గించి పర్యవేక్షణను ప్రధాన బాధ్యతగా పెట్టాలి. వీరి కార్యాలయానికి ఒక అటెందరు, జూనియర్‌ అసిస్టెంటు కంప్యూటర్‌, కంప్యూటర్‌ ఆపరేటరు రెగ్యులర్‌ ఉద్యోగులుగా నియమించాలి. ప్రతి 50 ఉన్నత పాఠశాలలకు ఒక డిప్యూటీ డియివోను నియమించాలి. వీరి కార్యాలయాల్ని అన్ని హంగులతో సిబ్బందితో స్వంత భవనాలతో పటిష్టపరచాలి. జిల్లా స్థాయిలో ప్రాథమిక, సెకండరీ విద్యలకు వేర్వేరు జిల్లా అధికారులుండాలి.

జ అధికార పర్యవేక్షణలతోపాటు జిల్లా స్థాయి విద్యా కమీషన్‌ను ఏర్పాటు చేసి రాష్ట నాయి కమీషన్‌కుఅనుబంధం చెయ్యాలి. అన్ని స్థాయిల్లో ప్రజాభాగస్వామ్యాన్ని పెంచాలి. పి.టి.ఎ లకు స్వతంత్ర ప్రతిపత్తి కల్పించాలి.

లలల.

18 (ప్రజా ప్రణాళిక

| అకడమిక్‌, విద్యాశిక్షణావ్యవస్థలు | మన విద్యారంగం విస్పృతమైంది. అత్యంత ప్రధానమైంది. ఎంతో ప్రజాధనం ఈ రంగంలో ల్లీపై ంగరి; ఖర్చవుతోంది. ఇందులో భవనాలకు, జీతాలకే ఎక్కువ కేటాయింపులు జరుగుతున్నాయి. మన చయ నను పషం ఆనె విద్యాలక్ష్యాలేమిటి? దానికి తగ్గ బోదనాభ్యసన సామగ్రి ఎమిటి? వీటిని చర్చించి, అధ్యయనం సా న. చేసి, ఇతరుల అనుభవాల్ని సేకరించి, పాఠ్యప్రణాళికలు రూపొందించి, పాఠ్య పుస్తకాలు రచించి, క్షత ా.ఎనరు త్‌ో శిక్షణలిచ్చి, ముల్యాంకనం చేసే అకడమిక్‌ వ్యవస్థ నామమాత్రంగా వుంది. మన దైట్‌లను, స కీకో జ్వల యస్‌ సి. ఈ. ఆర్‌.టిని, యస్‌.యన్‌.ఎ అకడమిక్‌ విభాగాల్ని ఏ మాత్రం పరిపుష్టం గి మా చేసుకోలేకపోయాం. సమన్వయం సరేసరి. ఫలితంగా మన విద్యా ప్రమాణాలు, విలువలు | . శ దారుణంగా పడిపోతున్నాయి. దీన్ని సరిదిద్దాల్సి వుంది. | / ల శ్‌ . స పరిపుష్టం చేయాలి. దిన్ని స్వతంత్ర్య ప్రతిపత్తి, ఉన్నత ప్రమాణాలు గల విద్యా పరిశోధనా [నూ ౯ సంస్థగా తీర్చిదిద్దాలి. రాష్ట్ర అవసరాలు, పరిస్థితులతో పాటు, దేశ వ్యాప్త అనుభవాల్ని కూడా వొ పాఠ్యపుస్తకాలు రల లు టో ల్ల ఆం క్ష క క్రోదికరించుకొని, నాణ్యమైన వాఠ్య గ్రంధాలు, రోసోర్సు సామగ్రి, శిక్షణలు అందించగల ఉండటానికి సారుకి తెలిసింది ౧౦గ్భిగౌ ఇది ఎదగాలి. చెబుతున్నా డు. ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో విద్యా తాత్వికతలపై, శాస్త్రీయ బోధనా రితులపై ఎంతో పరిశోధన చేస్తున్న సంస్థలున్నాయి. విద్యావేత్తలున్నారు. వీరి అనుభవాల్ని, పరిజ్ఞానాన్ని యస్‌.సి. ఈ.ఆర్‌.టి, డైట్‌ లు తీసుకోవాలి. దీనికో ఏర్పాటు వుండాలి. కనీసం వీటి బడ్జెట్‌ను రెండితలు చెయ్యాలి. మన డైట్‌లకు కేంద్రం నిధులిస్తున్నా ఉపయోగించకోలేక పోతున్నాము. ఏళ్ళ తరబడి పోస్టులు భర్తీకావడం లేదు, ఫలితంగా ఇవి నామమాత్రంగా మారాయి. వీటిలోని అన్ని ఆధ్యాపకుల ఖాళీలు భర్తీ చెయ్యాలి. పరిశోధకులని ప్రోత్సహించి, విద్వావేత్తల్ని భాగస్వాముల్ని చేసుకొని, స్వంతకృషి చేస్తూ, నిరంతరాధ్యాయనం, శిక్షణలు, పర్యవేక్షణలు, మూల్యాంకనాలు చెయ్యగల సంస్థలుగా వీటిని తీర్చిదిద్దాలి. వీటి బడ్జెట్‌ను మూడింతలు పెంచాలి.

విద్యారంగంలో మనం ఎలా వుండాలి.

ఇ విద్యారంగంలో ప్రభుత్వ పాత్ర యొక్క ప్రాధాన్యతను నొక్కిచెప్ప వలసిన అవసరం లేదు. అయితే సరళీకరణ ఆర్థిక విధానాల నేపధ్యంలో ప్రభుత్వం ప్రైవేటు సంస్థలకు అధిక స్వేచ్చనిస్తూ తాను విద్యారంగం నుండి వైదొలగే దిశగా అడుగులు వేస్తున్నది. ఈ అవకాశాన్ని వినియోగించుకొని, ప్రైవేటు యాజమాన్యాలు లాభాపేక్షతో వినియోగించుకొని, ప్రైవేటు యాజమాన్యాలు లాభాపేక్షతో విద్యాసంస్థలను న్థాపిస్తున్నాయి. దాని వలన విద్య సామాన్యులకు అందుబాటులో లేకుండా పోతుంది. కనుక విద్యావ్యవస్థ నిర్వహణ ప్రభుత్వ బాధ్యతగానే వుండాలి. ప్రైవేటు వ్యవస్థపై ప్రభుత్వ నియంత్రణ వుందాలి. ,

ఇ పాఠశాలనంతర ఉన్నత విద్య వివిధ రూపాల్లో వుంటున్నది. సర్టిఫికెట్‌ లేక డిప్లామా కోర్సుల నుండి పి.జి. మరియు

• రీసెర్చ్‌ వరకు ఉన్నత విద్య చాలా అస్పష్టతతో కూడి వున్నది. విశ్వ విద్యాలయాలను కెవలం డిగ్రీలు పంచే అంగళ్ళుగా వాటి స్థాయిని పాత్రను దిగజార్చడం సమంజసం కాదు. విశ్వవిద్యాయాలను పరిశోదన కేంద్రాలుగా తీర్చిదిద్దాలి.

ఇ విద్యాహక్కుచట్టం కొరకు బడ్జెట్‌ కేటాయింపులు పెంచామని ప్రభుత్వం చెబుతున్నప్పటికి మంజూరు అయిన నిధులతో పోల్చితే విడుదలైనవి తక్కువ. ఈ చట్టం అమలుకై 5 సం॥లకు 2.౨1 లక్షల నిధులు యివ్వడానికి కేంద్రం నిర్ణయించింది.

నా

విద్యారంగం ప్రస్తుత పరిస్థితి రావాల్సిన మార్పులు 19

కీలకమైన మూడున్నర సంవత్సరాలలో ఆమేరకు నిధులు విడుదల కాలేదు. ప్రభుత్వం విద్యాహక్కు చట్టం కోసం కేటాయించిన నిధులను వెంటనే విడుదల చేసి చట్టాన్ని సమర్ధవంతంగా అమలు చేయాలి.

త పాఠశాల విద్య, ఐ.సి.డియస్‌ మధ్య సమన్వయం వుండాలి. .

త పేద పిల్లలకు నాలుగ జతల దుస్తులు, అభ్యసన సామాగ్రి, రవాణా సౌకర్యం (ప్రభుత్వం బాధ్యతగా తీసుకోవాలి.

£ సర్వశిక్ష అభియాన్‌ విద్యా శాఖలో భాగంగా వుండాలి.

జ, కళాశాల, యూనివర్శిటి, గురుకులాలల్లో అవుట్‌ సోర్సింగు విధానాల్ని విడనాడాలి.

జ ప్రవేటు విద్యాసంస్థలకు స్పష్టమైన నియమ నిబంధనలను ఏర్పరచాలి. ప్రభుత్వ యజమాయష్షీలో ప్రైవేటు విద్యాసంస్థలు పనిచేయాలి.

జ నిర్ధిష్ట జనాబాకు ఎన్ని పాఠశాలలుండాలో నిర్ణయించి ఆ మేరకే అనుమతించాలి. సామాజిక దృక్పథం గల విద్యారంగంలో కృషి చేసిన లాభాపేక్షలేని సంస్థలకే అనుమతివ్వాలి.

జ _కార్పోరేటు స్కూళ్ళను, చైన్‌ స్క్మూళ్ళను నిషేదించాలి.

జ పూర్తి అర్హతలు గల పూర్తి కాలపు ఉపాధ్యాయులతో రెగ్యులర్‌ వేతనాలతో మాత్రమే ప్రభుత్వ వాఠశాలలైనా, పైవేటులైనా

జ ఉన్నత అర్హతలు గలవారికి, సృజనాత్మక పద్దతులు, (ప్రయోగాలు చేస్తున్న వారికి, బదిని ఆకర్షణీయంగా తీర్చిదిద్దుతున్న వారికి పోత్సహం ఇవ్వాలి. మంచి టీచర్లను మన వ్యవస్థ ఆకర్షించగలగాలి.

జ ప్రతి డిగ్రీ కళశాలకు హాస్టల్‌ని అనుబందంగా నెలకొల్పాలి. ఉన్నత విద్యా వ్యవస్థలో అన్ని స్థాయిల్లో విద్యావేత్తలతో నిపుణులతో కమిటీ వుండాలి.

క . రాష్ట బడ్జెట్‌ 20% నిధులను విద్యా రంగానికి కేటాయించాలి.

॥ ప్రతి పంచాయితీలో అన్ని హంగులు గల ప్రాథమిక పాఠశాలలను నెలకొల్పాలి.

జ విద్యా కమిషన్‌ను ఏర్పాటు చేయాలి.

జ విద్యా అభివృద్ధి అవసరాలు, వనరులు ఉపాధి దృష్టిలో వుంచుకొని దీర కాలిక దృక్పదంతో ఆధునిక కోర్సులు ప్రవేశపెట్టాలి.

-అపహపమ అకయ్రైల- లలల. 20 ప్రజా ప్రణాళిక

ఆరోగ్యం ప్రజల హక్కు రచన : డా॥[రమాదేవి, ఉపాధ్యక్షులు, జెవివి సమన్వయ కర్త : డా॥ సురేష్‌, కన్వీనర్‌ ఆరోగ్య సబ్‌ కమిటి సహకారం :వి.నవీన్‌, జర్నలిస్సు = ౫%

ర్సార్న క /

జీ ఆరోగ్యం ప్రజల హక్కు సగం జనాభా ఆసుపత్రుల చుట్టూ... ఆంధ్రప్రదేశ్‌ జబ్బులతో పడకేసింది. ప్రజారోగ్యం కుప్పకూలింధి. గత ఏడాది 20 18లో 4 కోట్ల మందికిపైగా అంటే రాష్ట్ర జనాభాలో దాదాపు సగం మంది అనారోగ్యంతో ఆసుపత్రుల చుట్టూ తిరగాల్సి వచ్చింది. పైవేటు వైద్యంలో వ్యాపారధోరణి పెరిగిపోతోంది. | జాము చొాబైక, ఇవీచో, చజినీ, మైోోంచా వ్‌, కొలొంచో న స లాంజి సొస్టులల్ను చేశాక తే తెపేములో నువంఇసానాంగ్‌ కార్పొరేటు ఆసుపత్రుల ప్రాబల్యం వల్ల చిన్న ఆసుపత్రులకు న్యానం. జాత ఆజ న్యాల్గిత్తో చధదముత షర న్నా లేకుండా పోతున్నది. మహానగరాల్లోని కార్పొరేట్‌ ఆసుపత్రులు ౧ వాదశ ఛావషలల బొల్తా వాము. ఎడాపెడా అందినకాడికి దండుకుంటున్నారు. అనవసర వైద్యం, = (శ శా. అనవసర పరీక్షలు, అవసరం లేకుండా ఆపరేషన్లు ఇలా ప్రజల ఫస్‌ జ్‌ “ట్ట న్న క్షమ వరేడంచే దశకు వస్తే ఉన్నదంతా దోచుకున్న వీరు. (తు యో ము కట్టిన తర్వాతే మృతదేవోన్ని అవ్చగిస్తామని క్రూరంగా, ! ౫ షే. శే. మానసికంగా హింసించి మరీ వసూలు చేస్తున్నారు. వైద్యుల నిర్లక్ష్యంపై రోగి బంధువులు నిలదీస్తే ఆసుపత్రి సెక్యూరిటీ గార్డుల మన రాష్ట్రంలో 68 శాతం మందికిపైగా వైద్యం కోసం అప్పులు చేస్తుండగా, 12.6 శాతం మంది ఆస్తిపాస్తులు అమ్ముకుంటున్నారు. వైద్య ఖర్చులు భరించలేక 24 శాతం మంది దివాళా తీస్తున్నారని ప్రపంచ బ్యాంకు నివేదిక స్వయంగా తెలియజేస్తోంది. పరిస్థితి ఇంతగా దిగజారుతున్నా ఎ స్థాయిలో కూడా ప్రజల వైద్యానికి, ఆరోగ్యానికి బాధ్యత వహించే ప్రభుత్వ అధికారులు గానీ, నాయకులు గానీ కనిపించడం లేదు. ప్రభుత్వానికి ఉన్న ఒకే ఒక పాలసీ ఆరోగ్యశ్రీ, 104, 108 సర్వీసులు మాత్రమే. కాని వాటికి కూడా బాధ్యత వహించడానికి ప్రభుత్వం సిద్ధంగా ఉన్నట్టు కనిపించడం లేదు. ఈ నేపథ్యంలో రాష్ట్రంలోని ఆరోగ్య స్థితిగతులను సమీక్షిద్దాం. ఏదో ఒక జబ్బు చేసిన వారు రాష్ట్రంలో రోజూ కనీసం 30 లక్షల మంది ఉంటారని, ఒక మండలంలో రోజూ ఏదో ఒక జబ్బుబారిన పడిన వారి సంఖ్య 1500-2000 దాకా ఉంటుందని ప్రభుత్వ అధికారులే చెబుతున్నారు. ఇన్‌స్టిట్యూట్‌ ఆఫ్‌ హెల్త్‌సిస్టమ్స్‌ మన రాష్ట్రంలో చేసిన అధ్యయన (ప్రకారం గ్రామీణ జబ్బులలో... శ్వాసకోశ వ్యాధులు - 8.41 శాతం, అతిసార - 6.94 శాతం, గుండె జబ్బులు - 6.09 శాతం, క్షయ - 41 శాతం, మలేరియా - 2.47 శాతం, మెదడు - 289 శాతం, పక్షవాతం - 256 శాతంగా ఉంది. ఉండగా, ఏదో ఒక విధంగా శరీరానికి తగిలే దెబ్బల వల్ల వచ్చే సమస్యలు - 16.43 శాతం, సమస్యాత్మక మానసిక జబ్బులు - 11.8 శాతం, జబ్బు చేసినా ఏ వైద్యం చేసుకోని వారి సంఖ్య - 25.2 శాతంగా ఉంది. అంతేకాదు, భారత దేశంలో ముఖ్యంగా ఆంధ్రప్రదేశ్‌లోనే గుండెపోటు ఎక్కువని తేలింది. రాష్ట్రంలో ఏటా 70 వేల మంది వరకు 'యాంజియో(గ్రామ్‌ చేయించుకుంటున్నారు. అంతేకాదు ఏటా 40 వేల మందికి గుండెకు సంబంధించిన స్టెంట్లు వేస్తున్నారు. 23

ప్రమాద ఘంటికలు మోగిస్తున్న మధుమేహం రాష్ట్రంలో ఎక్కువ మందిని పీడిస్తున్న వ్యాధి మధుమేహం. ప్రతి పది మందిలో ఇద్దరు షుగర్‌ జబ్బుతో బాధపడుతున్నారని, ప్రస్తుతం రాష్ట్రంలో కోటిన్నర మంది పైనే మధుమేహ వ్యాధి[గ్రస్తులు ఉన్నారని మధుమేహ పరిశోధనా సంస్థ (డయాబెటిక్‌ రీసెర్చ్‌ ఇన్‌స్టిట్యూట్‌ -నిమ్స్‌) తాజా నివేదికలో వెల్లడించింది. ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ ప్రపంచ వ్యాపితంగా 70 నగరాలను డయాబెటిస్‌ కేంద్రాలుగా ప్రకటిస్తే అందులో అత్యధిక శాతం షుగర్‌ రోగులున్న నగరంగా హైదరాబాద్‌ మొదటి న్థానంలో ఉండటం తీవ్రతను తెలియజేస్తుంది. పెరిగిన రక్తపోటు ఐసిఎంఆర్‌ నివేదికల ప్రకారం గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో ప్రతి 1000 మంది జనాభాకు 157 మందకి రక్తపోటు (బిపి) ఉంది. పట్టణ ప్రాంతాల్లో కంటే గ్రామీణప్రాంతాల్లో 19 శాతం ఎక్కువగా ఉంది. వదికిస్తున్న క్షయ క్షయ వ్యాధి నివారించదగ్గ జబ్బే. అయినా రాష్ట్రంలో క్షయ వ్యాధి తగ్గకపోగా పెరుగుతుండడం భయాందోళనకు గురిచేసోంది. గత ఎదాది రాష్ట్ర వ్యాప్తంగా 1.70 లక్షల మందికి క్షయ వ్యాధి ఉన్నట్టు గుర్తించారు. అనధికారికంగా మరింత మందికి ఉండవచ్చని వైద్యుల అంచనా. వీరిలో 10 శాతం చిన్నారులు కావడడం ఆందోళన కలిగించే విషయం. కబళిస్తున్న కేన్సర్‌ వ్యాధి నేషనల్‌ కేన్సర్‌ రిజిస్టర్‌ ప్రకారం రాష్ట్రంలో ఐదేళ్ల కిందటితో పోలిస్తే కొత్త కేన్సర్‌ రోగుల సంఖ్య దాదాపు రెండింతలైంది. ప్రతి పది లక్షల మందికి ఏటా 900 కొత్త కేన్సర్‌ కేసులు నమోదవుతున్నాయి. ఇవి 2007లో ప్రతి పదిలక్షల మందికి 550 మాత్రమె ఉండేవి. రాష్ట్రంలో ఏటా 55వేల కొత్త కేన్సర్‌ కేసులు నమోదు అవుతున్నాయి. ప్రజారోగ్య సంక్షోభం - ప్రైవేటీకరణ ఫలితాలు సంక్షేమ, ప్రజాస్వామ్య సమాజంలో పేదలకైనా ధనికులకైనా ఆరోగ్యాన్ని కాపాడుకోవడానికి సరిసమాన అవకాశాలుండాలి. వైద్యానికయ్యే ఖర్చులో ప్రభుత్వం ఎంత ఖర్చుపెడుతుంది? పౌరుడు ఎంత ఖర్చుపెడుతున్నాడు అనే లెక్క దీనికొక సూచిక. అయితే ప్రభుత్వం వైద్యాన్ని మొత్తంగా కార్పొరేట్‌ వ్యవస్థకి అప్పజెప్పేసింది. కార్పొరేట్‌ వైద్యం ఎలా ఉంటుందంటే...? కేరళకి చెందిన ఒక పత్రికా విలేఖరి కుమారుడు హైదరాబాద్‌లోని బిట్స్‌పిలానీలో బి.టెక్‌ చదువుతున్నాడు. ఒక రోజు ఉన్నట్టుండి అకస్మాత్తుగా కడుపునొప్పి వచ్చింది. దగ్గర్లోని వైద్యున్ని కలిశారు. ఇది అపెండిసైటిస్‌ వల్ల వచ్చిన నొప్పి అని, దీనికి వెంటనే శస్త్రచికిత్స చేయాలని సూచించారు. దీంతో అతన్ని ఒక కార్పొరేటు ఆసుపత్రికి తీసుకెళ్లారు. ఇక అక్కడ మొదలైంది దోపిడి. వెంటనే సిటి స్కాన్‌ చేశారు. ఆపరేషన్‌ చేయాలని 15 నిమిషాల్లో చెప్పాలన్నారు. అడ్మిషన్‌ చేసుకునే ముందు రిసెష్షనిస్టు అడిగిన ప్రశ్నలకు ఆమెకు మతిపోయింది. అపెండిసైటిస్‌కు లాప్రాస్మోపిక్‌ ఆపరేషన్‌ చేయించుకుంటారా? మామూలు ఆపరేషన్‌ చేయిచుకుంటారా? అన్ని అడిగారు. సమాధానం చెప్పేలోపే లావ్రాస్మ్ఫోపిక్‌ అయితే రూ.1.40 వేలు, మామూలు ఆపరేషన్‌ అయితే రూ. 80 వేలు అవుతుందన్నారు. వెంటనే ఇంకో ప్రశ్న వేశారు. ఇన్ఫ్యూరెన్స్‌ ఉంటే ఒక బిల్లు, ప్రభుత్వ ఉద్యోగి అయితే రెండు లక్షల లోపే వేసాం అని చెప్పారు. ఇక కేంద్ర ప్రభుత్వ ఉద్యోగి అయికే అన్‌లిమిటెడ్‌ అని, ఎంతైనా వేయోచ్చని ప్రశ్న-సమాధానలు రిసెష్టనిస్టు చెప్పారు. అవాక్కవడం విలేఖరి వంతైంది. తేరుకోవడానికి కొంత సమయం పట్టింది. తనకు తెలిసిన దాక్టర్‌కు ఫోన్‌ చేసి పరిస్థితి వివరించారు. ఓ మోస్తరు నర్సింగ్‌ హోంలో ఆపరేషన్‌ చేశారు. రూ. 26 వేలు మాత్రమే ఖర్చయ్యింది. ఆఅల్మో అ, క! ప్రజా ప్రణాళిక

స్టార్‌ హోటళ్లను తలపించేలా సూపర్‌స్పెషాలిటీస్‌ ఉంటాయి. వీటిని మయసభలంటే జ్యా బాగుంటుంది. వీటిలోకి అడుగుపెట్టాలంటే ఒక మోస్తరు ఆదాయం గల వారికే దడ పుడుతుంది. క్ట ఫట్‌ లోపలికి వెళ్లగానే ఎసి గాలి చల్లగా తగులుతుంది. ఇన్‌పేషంట్లుగా చేరేవారి కోసం వారి ఆర్థిక ] గా పరిస్థితిని బట్టి స్పెషల్‌ రూములుంటాయి. ఆర్టీసి బస్సుల్లా... సెమీలక్సరీ, సెమిడీలక్స్‌, డీలక్స్‌, క రో సూపర్‌డిలక్స్‌ మొదలైనవి. ఇక వ్యాధి నిర్ధారణ పరీక్షలు అత్యంత ఖరీదైనవి. అప్పటికే వ్యాధి ఒ్నశీ శ్‌ స గా ; తాలూకూ ఓ పెద్ద ఫైల్‌ పట్టుకుని రోగులు కార్పొరేట్‌ ఆసుపత్రుల చుట్టూ తిరుగుతారు. గతంలో (|. (శ నం పరీక్షలు చేయించామని చెప్పినా మళ్లీ అవే పరీక్షలు చేస్తారు. ఇక్కడ అదృష్టమేమంటే ఇప్పటికైతే శభ త ఖ్‌ ఈ పరీక్షల్లో కూడా డీలక్స్‌, సెమీడీలక్స్‌ వంటి కేటగిరిలు లేవు. బహుశా వీటిని సృష్టించే అవకాశం కోర న వనీ కూడా ఉంది. నిజానికి ఈ కార్పోరేట్‌ ఆసుపత్రుల్లో వేసే లక్షల బిల్లుల్లో డాక్టర్లకు, నర్సులకు, క్రింది న య. స్థాయి సిబ్బందికి (వీరే వైద్యం చేసేది) లభించేది 10 నుంచి 15 శాతం మాత్రమే. మిగతా 85 [ూాాయడాడ శాతం వాటా ఎవరికి చేరుతుందో ఎప్పుడైనా ఆలోచించారా?. . న ర 5 ఆసుపత్రిలో ఉండాలన్నారు. కార్పొరేట్‌ ఆసుపత్రిలో చేరే ముందు వైద్యుడికి, యాజమాన్యానికి ఒప్పందం ఉంటుంది. రోజూ కనీసం ఇన్ని పరీక్షలు చేయాలని షరతు పెడతారు. ఖరీదైన పరీక్షలు, మందులు రాయాలని కార్పొరేట్‌ యాజమాన్యం అక్కడ పనిచేసే డాక్టర్లపై వత్తిడి చేస్తూవుంటుంది. ఈ వత్తిడికి లొంగని వారిని ఆసుపత్రి నుండి తొలగిస్తుంది. కార్పోరేట్‌ వైద్యంలో దోచుకుంటున్నది ఎవరైనా ప్రతిరోజూ చూసే డాక్టర్లు, నర్సులు, ఇతర సిబ్బందిపైనే మనకు ఆగ్రహం కలుగుతుంది. అద్దాల మేడలు రోగానికి పరిష్కారమా? నిజానికి ఏ రోగికీ అద్దాల మేడలు, ఏసి గదుల అవసరమే లేదు. కొన్ని సందర్భాలలో ఆధునిక వైద్య పరికరాలైతే ఉపయోడపడగలవు. కానీ ఈ రోజు ఈ పరికరాల వునాది మీదనే కార్పోరేట్‌ నడుస్తుంది. కనుక ఆతి ఖరీదైన ఈ యంత్రాలను .. కొనగలిగిన వారు వైద్యం తెలియక పోయినా కార్పోరేట్‌ ఆసుపత్రి ఓనరైపోతాడు. టీవీలో దుర్మార్గమైన ప్రచార పద్ధతులు మధ్యాహ్నం టీవి పెట్టారా? అన్ని ఛానళ్లలో డాక్టర్ల హవా మొదలవుతుంది. ముఖాముఖి కార్యక్రమాలు, ఫోన్‌ఇన్‌ కార్యక్రమాలు మొదలవుతాయి. స్రోలింగ్‌లో ఆసుపత్రి ఫోన్‌ నంబర్లు ఇస్తుంటారు. అమాయాకంగా ఎవరైనా ఫోన్‌చేస్తే డాక్టర్‌ దగ్గరికి ఎప్పుడు వస్తారు? ఎప్పుడు అప్పాయింట్‌మెంట్‌ తీసుకుంటారని ఫోన్‌లలో వెంటపడతారు. విసిగిస్తారు. టీవీలో వచ్చే ఇలాంటి కార్యక్రమాలన్నీ సామాజిక దృక్పథంతో ప్రసారం చేయడం లేదు. ఆరోగ్యం -వైద్యాన్ని వ్యాపార "వస్తువుగా మార్చారు. ఆరగంట ్రోగ్రాంకు వేలల్లో డబ్బులు డాక్టర్‌ ఇస్తేగానీ ఇవి ప్రసారం చేయరు. ఒకర్ని చూసి ఇంకో డాక్టరు ఇలా రోజూ ఒక్కో అంశంపై కార్యక్రమాలు చేస్తుంటారు. గత ఎన్నికల సమయంలో 2009లో “పత్రికల్లో పెయిడ్‌ న్యూస్‌” ఆర్టికల్స్‌ వస్తున్నాయని, వీటిని నిరోధించాల్సిన అవసరముందని ఎన్నికల సంఘం భావించి, దీనికి కొన్ని చర్యలు తీసుకుంది. ఇలాగే వైద్యానికి సంబంధించి ఇలాంటి కార్యక్రమాలపై మెడికల్‌ కౌన్సిల్‌ ఆఫ్‌ ఇండియా నియంత్రించాల్సిన అవసరముంది. కోట్ల రూపాయల పెట్టుబడి పెట్టి వైద్యాన్ని పక్కా వ్యాపారంగా మార్చిన వాళ్ళ నుండి మానవత్వం, సానుభూతి, జవాబుదారీ తనాన్ని ఆశించడం కేవలం మన అవివేకం. ఈ ప్రైవేటు కార్పోరేట్‌ ఆసుపత్రుల పట్ల భ్రమలు పెంచుకున్న మధ్యతరగతికి వారి దోపిడీ, నిర్లక్ష్యం ఇప్పడిప్పుడే అనుభవంలోకి వస్తున్నాయి. ప్రభుత్వాసుపత్రుల పతనంతో ఆరోగ్యరంగంతో 80 శాతానికి పైగా వాటిని ఆక్రమించిన ప్రైవేటు వైద్య వ్యవస్థ పెంచుతున్న ఆరోగ్య వ్యయం నుండి రక్షణ పొందటానికి ప్రస్తుతం మనకు వ ఆధారమూ లేదు. ప్రత్యామ్నాయం కనిపించడం లేదు. లా ఆరోగ్యం ప్రజల హక్కు ౭ైగ్ర్‌ , / ౯

ఎందుకంటే దేశవ్యాప్తంగా, ఈ కార్పోరేట్‌ ఆసుపత్రి వ్యాపార వృద్ధికి కావలసిన భౌతిక పరిస్థితులను ప్రత్యక్షంగా, పరోక్షంగా

ప్రభుత్వమే కల్పించింది. మన రాష్ట్రంతో సహా దాదాపు అన్ని రాష్ట్రాలు ఈ ఆసుపత్రులకి అనేక ప్రాత్సాహకాలు కల్పిస్తున్నారు.

నగరాల్లో ఈ ఆసుపత్రుల స్థాపనకు కావాల్సిన భూమిని చౌకగా కేటాయించడంతో పాటు విద్యుత్తు, నీటి వాడకంపై సబ్సిడీలు

ఇస్తున్నారు. అత్యాధునిక వ్యాధి నిర్ధారణ యంత్రాలు విదేశాల నుండి దిగుమతయ్యే సందర్భాల్లో సుంకంలో లక్షల రూపాయలను ప్రభుత్వం రాయితీలిచ్చింది.

ఈ రాయితీలను ప్రభుత్వం నుండి పొందుతున్నందుకుగాను, ఈ ఆసుపత్రులు 40 శాతం బెట్‌ పేషెంట్‌, 10 శాతం ఇన్‌పేషెంట్‌ సదుపాయాలను పేదరోగులకి ఉచితంగా అందించాలి. కాని ఓ ఒక్క ఆసుపత్రి ఏ రోజుకూడా ఈ నియమాన్ని పాటించడం లేదు. జేబులు ఖాళీ అయిన పేదరోగులను నిర్ధాక్షిణ్యంగా గెంటివేస్తున్నారు. బయటి రోగులకు కాదు కదా కనీసం తమ సొంత ఆసుపత్రుల్లోనే పనిచేసే క్రింది స్థాయి సిబ్బందికి కూడా ఈ సదుపాయాన్ని కల్పించడం లేదు. ప్రభుత్వ ప్రొత్సాహకాలు

. పొందిన కార్పోరేట్‌ ఆసుపత్రులు ఈ నియమాన్ని పాటించడం లేదని 1990లో ప్రభుత్వమే నియమించిన అధికారిక కమిటీలు ధ్రువీకరించాయి. అయినా కార్పోరేట్‌ ఆసుపత్రుల అవకాశవాద వైఖరిని అరికట్టడానికి రాష్ట్రాల్లోనూ, జాతీయ స్థాయిలోనూ ప్రభుత్వాలు ఏ రకమైన చర్య తీసుకోలేదు. తీసుకోవు కూడా.

1990లో నూతన ఆర్థిక విధానాలు ప్రవేశించే ముందు వరకు ప్రభుత్వం ప్రజారోగ్యం కోసం ఎంతో కొంత మనసు పెట్టాల్సిన స్థితి ఉండేది. చికిత్స సదుపాయాలు లేని ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రాలు పెద్దగా ప్రజాదరణ పొందక పోయినా జిల్లా,

తృతీయ స్థాయి ఆసుపత్రులు మొన్నటి వరకు సమాజంలోని అన్ని వర్ధాలనూ అక్కున శ్‌ చేర్చుకున్నాయి. పైకి చూడటానికి ఇవి అపరిశుభ్రంగా కనిపించినా, అందులో ఎంతో ల్నిబ్‌వండ! పేరుపొందిన, సేవాభావం కలిగిన అనేక మంది వైద్యులుండేవారు. ఎంతో నిష్టాతులైన వైద్యులు సైతం నేను ఫలానా ప్రభుత్వాసుపత్రిలో దాక్టర్‌నని గర్వంగా చెప్పుకునేవారు. జ ప్రజలు కూడా తమ ప్రమాదకరమైన జబ్బులను నయంచేసిన లేదా తమకు శస్త్ర చికిత్సలు గాాజన్‌ ము... | చేసి వైద్యులను ఎల్లకాలం జ్ఞాపకం చేసుకునేవారు. ప్రభుత్వం (ప్రైవేటీకరణ మోజులో శ స్ట ,.. ఎ! న. 2. న ఫృక్ష ప్రభుత్వాసుపత్రుల పట్ల నిర్లక్ష్యం వహించడం వల్ల పేదలకు వైద్యం అందని ద్రాక్షపండులా |. ము. న మారింది. స క కై త్‌. అ. ఇప్పటికీ గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో పేదలకు ప్రభుత్వాసుపత్రుల దిక్కు కానీ వాటికి వసతులు ఫి. నన. కస్ట కల్పించడానికి ప్రభుత్వానికి శ్రద్ధలేదు. మందులు, కనీస సౌకర్యాలు లేకపోవడం, సిబ్బంది, . డాక్టర్ల పోస్టులు ఖాళీగా ఉండటంతో కనీస వైద్యం కూడా అందడం లేదు. పాలకుల కాగ లక శ్రీ నిర్లక్ష్యంతో ప్రభుత్వాసుపత్రులు నరకాలుగా మారాయి. ఆర్థిక స్టోమత లేని ప్రజలు రోజుకు మూళంంలడిమష ణం ననీ సగటున 30 వేల మంది ప్రభుత్వాసుపత్రులలో చేరుతుండగా' 1.70 లక్షల మంది ఎగ్గూ అంటూ పెట్టుకోకు... ప్రమాదం! _జ్రటొపేషెంట్స్‌గా చికిత్స పొందుతున్నారు. నిధులను ఉపయోగించుకోలేని స్థితిలో జాతీయ గ్రామీణ ఆరోగ్య మిషన్‌ గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో ఆసుపత్రుల అభివృద్ధి కోసం కేంద్ర ప్రభుత్వం జాతీయ గ్రామీణ ఆరోగ్య మిషన్‌ను ప్రారంభించింది. వీటికి సుమారు రూ.2,500 కోట్లను కేటాయించింది. వీటిని సక్రమంగా ప్రభుత్వాసుపత్రులకు ఉపయోగపడేవిధంగా సమగ్ర ప్రాథమిక సేవలు విస్త్రతమయ్యే రకంగా వ్యవహరించి ఉండొచ్చు. కానీ ప్రభుత్వానికి అటువంటి సంకల్పం లేదు. వచ్చిన నిధులలో రూ.700 కోట్లను ఖర్చుకూడా పెట్టలేదు. ఎన్‌ఆర్‌ హెచ్‌ఎం పథకం సంతృప్తికరంగా లేదని కాగ్‌ తన నివేదికలో తెలియజేసింది. అంతేకాదు ప్రభుత్వ ఆసుపత్రులకు వచ్చే నిధులు వైద్యఆరోగ్య శాఖలో పైనుంచి కింది వరకు అవినీతిమయం అయ్యింది. ఇంకోవైపు ప్రభుత్వాసుపత్రులకు అందాల్సిన 26 ప్రజా ప్రణాళిక " | .

సేవా, సహృద్భావం, మానవత్వం పునాదిగా చాలా కాలం కొనసాగిన ఈ ఆసుపత్రులు క్రమంగా, ముఖ్యంగా ఈ రెండు దశాబ్దాల నుంచీ, ప్రజలకు దూరమవుతూ వచ్చాయి. ఒక వైపు వైద్యరంగంలో అత్యాధునిక పరిజ్ఞానం ప్రవేశిస్తుండగా ప్రభుత్వాసుపక్రులలో కనీస మౌలిక సుపాయాలకు కూడా దిక్కులేకుండా పోయింది. ఇదే సమయంలో (ప్రైవేటు స్టార్‌ ఆసుపక్రులూ, దాని సంతానం వేగంగా పెరుగుతూ విస్తరించాయి. ఈ నాడు మాసిపోయి, రోగులకు మంచి నీళ్లకి, బోరింగ్‌ సౌకర్యం కూడా కల్ప్సించలేక పందులు, కుక్కలు తిరుగాదే ప్రభుత్వాసుపత్రులు ప్రైవేటు తళుకుబెళుకుల ముందు వెలవెలాబోతున్నాయి. మరణశయ్య మీదకు చేరిన ప్రభుత్వసుపత్రుల ఈ నాటి దయనీయ స్థితికి మూలాలు. ప్రభుత్వ విధానాల్లోనే కనిపిస్తాయి. ఆరోగ్య నిర్వహణను అయిష్టంగా భరించే ప్రభుత్వం ఆ బాధ్యత నుంచి ఎప్పుడెప్పుడు తప్పుకుండా అన్నట్టుగానే చూసింది. అవసరాని కంటే తక్కువ బడ్జెట్‌నే కేటాయించి రానురాను దాన్ని తగ్గిస్తూ వస్తున్నాయి. ఈ పాటి కేటాయింపుల పరిధిలోనే ఈ రోజు ఈ మాత్రమైనా కనిపిస్తున్న ప్రభుత్వాసుపత్రులు, ఇతర మౌలిక సదుపాయాలు రూపొందాయి. కార్పొరేటీకరణవైపు నిమ్స్‌ హాస్పిటల్‌ ప్రభుత్వ రంగంలో ప్రజలందరికీ సూపర్‌స్పెషాలిటీ వైద్యాన్ని అందుబాటులోకి తెస్తామని నిమ్స్‌ (నిజామ్స్‌ ఇన్‌స్టిట్యూట్‌ ఆఫ్‌ మెడికల్స్‌ సైన్సెస్‌) ఆర్టోపెడిక్‌ హాస్పిటల్‌ని 1980ల ప్రారంభంలో అన్ని విభాగాలతో సూపర్‌ స్పెషాలిటీ ఆసుపత్రిగా మార్చి ఫీజుల విధానాన్ని ప్రవేశపెట్టారు. నిమ్స్‌ పేరుకు ప్రభుత్వ అనుబంధ ఆసుపత్రే గానీ సారాంశంలో ఇది పూర్తిగా ప్రైవేటు, కార్పొరేటు ఆసుపటత్రి మాదిరిగానే పనిచేస్తుంది. మిగతా స్టార్‌ ఆసుపత్రుల్లాగే ఇందులో కూడా పేద రోగులకు ప్రవేశం లేదు. నిమ్స్‌ ఆసుపత్రి ప్రభుత్వం నుండి పూర్తిగా విడిపడి స్వయంప్రతిపత్తి, (అటానమస్‌) కలిగిన సంస్థగా మారటంతో ఈ ఆసుపత్రిలోని సేవల బిల్లులకీ, రాజధానిలోని ప్రయివేట్‌ కార్పొరేట్‌ ఆసుపత్రుల బిల్లులకీ పెద్దగా తేడాలేని విధంగా తయారైంది. కొన్ని రకాల పరీక్షల, ఆపరేషన్ల ఛార్జీలు ఇతర కార్పొరేటు ఆసుపత్రుల బిల్లులకీ పెద్దగా తేడా లేని విధంగా తయారైంది. ప్రభుత్వ తెల్లకార్డు కలిగిన వారికి అవుట్‌ పేషెంట్‌ ఫీజులలో 25 శాతం, ఇన్‌పేషెంట్‌ ఛార్జీలలో 10 శాతం తగ్గింపు మాత్రమే ఉంది. ఈ తగ్గింపు అనేది ప్రభుత్వమిచ్చే సబ్సిడీ కాబట్టి ఈ మొత్తానికి రాష్ట్ర ప్రభుత్వం నిమ్స్‌కి చెల్లించాలి. ఈ సబ్సిడీ బాకీని ప్రభుత్వం సకాలంలో చెల్లించడం లేదనే నెపంతో తెల్లకార్డు గల రోగుల్ని ఈ మధ్యకాలంలో ఆసుపత్రి తన ఛాయలకే రానివ్వడం లేదు. ఈ రకంగా నిమ్స్‌ ఇతర కార్పొరేట్‌, (ప్రైవేటు ఆసుపత్రులకి భిన్నంగా లేదు. ప్రభుత్వం ద్వితీయ, తృతీయ ప్రభుత్వ ఆసుపత్రులను సెమిఅటానమస్‌ చేయాలనుకుంటున్న నేపథ్యంలో, వీటిని ప్రభుత్వ రంగం నుండి ప్రైవేటు రంగానికి అప్పగించడం తప్ప మరేమి కాదు. నిమ్స్‌లో బెడ్‌ ఛార్జీలు, ఐసియు ఛార్జీలు పెంచుతున్నట్లు నిమ్స్‌ కార్యనిర్వాహక మండలి సమావేశం తీర్మానించింది. జనరల్‌ వార్డుకు రూ.200 నుంచి రూ.600లకు, ఐసియు ఛార్జీని రూ.1500 నుంచి రూ.3000 వరకు పెంచారు. ఇలాంటి చర్యల వల్ల నిమ్స్‌ కార్పొరేట్‌ ఆసుపత్రిగా రూపుదిద్దుకున్నా ఆశ్చర్యపోవాల్సిన అవసరం లేదు. నిమ్స్‌కు నిధులివ్వకపోగా ఏ స్ఫూర్తితో దీన్ని ఏర్పాటు చేశారో, దానికి ప్రభుత్వం తూట్లుపొడుస్తోంది. వైద్యులను అందించే వైద్య విద్య వైద్యవిద్య కోట్ల రూపాయల వ్యాపారంగా మారింది. 10,15 సంవత్సరాల (క్రితం వరకు ఎంబిబిఎస్‌ విద్య దిగువ మధ్యతరగతి, గామీణ ప్రాంంతంలోని రైతుకూలీల పిల్లలు కూడా చదువుకోవడానికి అవకాశం ఉండేది. కాని ఇబ్బడి ముబ్బడిగా పెరిగిన ప్రైవేటు మెడికల్‌ కాలేజీలలో వైద్యవిద్య ఖరీదు ఎన్నోరెట్లు పెరిగిపోయింది. ప్రజల కేంద్రంగా కాకుండా కార్పొరేటు ఆసుపత్రులకు వైద్యులను అందించే కేంద్రాలుగా మారుతున్నాయి. లాలా ఆరోగ్యం ప్రజల హక్కు 277 . వే ఖీ

చుక్కలనంటుతున్న మందుల ధరలు

పేదవారినే కాదు మధ్యతరగతి వారిని సైతం మందుల ధరలు అబ్బా అనిపిస్తున్నాయి. డాక్టర్ల 7 రోజులకు మందుల చీటి రాస్తే ౩ రోజులకు, 5 రోజులకు రాస్తే ఒకటి రెండు రోజులకు మాత్రమే మందులు కొనగలిగిన పరిస్థితి. ప్రభుత్వమే ఉచితంగా మందులు అందజేయడమనేది పాతజ్ఞాపకంగా మారిపోయింది.

(ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ మన దేశ అవసరాలకు 848 రకాల ఆవశ్యక మందులు సరిపోతాయని చెప్పింది. కానీ ఈ మాత్రం మందులను ఉత్పత్తి చేయడానికి మన దేశంలో వేల సంఖ్యలో (ప్రైవేటు కంపెనీలు పుట్టుకొచ్చాయి. ఏటా దాదాపు 50 వేల కోట్ల రూవాయల మందుల వ్యాపారం జరుగుతోంది. ఒకే మందును అనేక కంపెనీలు వేరు వేరు బ్రాండ్‌ పేర్లతో తయారు చేసి మొత్తం లక్షకిపైగా ఉత్పత్తుల్ని మార్కెట్‌లో గుమ్మరించాయి. ఉదాహరణకి పారాసెటమాల్‌ అనే జ్వరం మందును ఒక కంపెనీ కాల్సాల్‌ అంటే మరో కంపెనీ క్రోసిన్‌, ఇంకో కంపెనీ పాసిమోల్‌, ఇంకో కంపెనీ ఫెపానిల్‌ - ఇలా ఎన్నున్నాయో చెప్పడం కష్టం. ఇలా తయారు చేసి మా మందు గొప్పదంటే మా మందు గొప్పదంటారు. ఒకే మోతాదు గల ఒకే మందును ఇన్నిన్ని కంపెనీలు అమ్ముకోవాలి. లాభాల వేటలో మందుల కంపెనీల ప్రచారం

మెడలో ట్రై, చేతుల్లో మందుల బ్యాగుతో ట్రిమ్‌గా తయారైన మెడికల్‌ రిప్రజెంటేటివ్‌లు డాక్టర్ల దగ్గర నిత్యం కనిపించడం చూస్తుంటాం. వాళ్లు అమ్మించే సేల్స్‌ను బట్టే జీతాలు, ఉద్యోగ భద్రత కాబట్టి వాళ్ల కంపెసీ మందుల గురించి తీవ్రమైన ప్రచారం చేస్తుటారు. ఉత్పత్తుల గురించి ఉన్నవీ లేనివీ చెప్పి ఊదరగొట్టి మా ప్రొడక్ట్‌ వాడి చూడండి అంటూ కంపెనీ బ్రాండ్‌ పేరు ప్రముఖంగా ఉన్న కొన్ని పుస్తకాలు, శాంపిల్స్‌ ఇచ్చి వెళ్తుంటారు. (నిజానికి మందుల కంపెనీ అనైతిక వ్యాపారాన్ని మొట్టమొదట బయటపెట్టడమే కాక దీని కోసం దేశవ్యాప్తంగా పోరాడుతున్నది మెడికల్‌ రిప్రజెంటేటివ్‌ల సంఘం ఎఫ్‌ఎంఆర్‌ఎఐ) మెడికల్‌ రిప్రజెంటేటివ్‌లు ఇచ్చే శాంపుల్స్‌, పుస్తకాల కంటే వీరు కంపెనీలకి, డాక్టర్లకి మధ్య మెహమాటాన్ని, ఉభయతారకమైన అనుబంధాన్ని పెంచుతుంది. ఇక డాక్టర్ల పెన్ను బలాన్ని బట్టి వారికి రాగల ఖరీదైన బహుమతులు, మందుల షాపుల నుండి కమిషన్లు విదేశీ పర్యటనలకు ఏర్పాట్లు లాంటివి ఉంటాయి. కొన్ని కంపెనీలు మెడికల్‌ షాపులతోనే నేరుగా అవగాహనకి వస్తున్నాయి. డాక్టర్లు ఎ బ్రాండ్‌ రాసినా షాపువాళ్లు పర్సెంటేజి ఎక్కువ మిగిలే బ్రాండ్‌ మందులనే పేషెంట్లకు విక్రయిస్తుంటారు. ఇంకా కొన్ని కంపెనీలు మరింత ముందుకెళ్లి గ్రామాలు తిరిగి ఆర్‌ఎంపి, పిఎంపిలకు తమ నూతన ఉత్పత్తులను పరిచయం చేస్తున్నాయి. మిల్లీగ్రాముకీ, మైక్రోగ్రాముకి తేడా తెలియడానికి కూడా అవకాశం లేని ఈ గ్రామీణ వైద్యులు మెడికల్‌ రిప్స్‌ తమ వద్దకు రావడమే గొప్పగా భావిస్తూ ఈ కంపెనీలకు మంచి మార్కెట్‌ సృష్టికర్తలుగా తయారవుతున్నారు. ఇవన్నీ సరిపోనట్లు తమ మందులను టీవీలు, పేపర్లలో ప్రచారం చేస్తున్నారు. కాల్షియం శాందోజ్‌లు, బాడీప్లస్‌లు, రివైటల్‌, సెరిలాక్‌, హార్లిక్స్‌లాంటివి ఈ కోవకు చెందినవే. పోషకాహారంపై అవగాహన కల్పించాల్సిన ప్రభుత్వాలు ఉన్న అవగాహన కూడా పక్కదారి పట్టిస్తూ చెత్తనంతా ప్రజలతో మింగిస్తున్నారు. అనేక వ్యాపార ప్రకటనల్లో ఇలాంటి బలవర్దకాలనే కొక, డాక్టర్‌ మాత్రమే రాసే లేదా కనీస

వైద్య పరిజ్ఞానంతోనైనా వాడాల్సిన మందులను నేరుగా ప్రచారం చేస్తున్నారు. ఈ ్రచారహోరులో పడిపోయి కౌంటర్‌ వద్ద నేరుగా మందులు కొని మింగడం పెరుగుతోంది. ఇందువల్ల ఆర్ధికనష్టమే కాక శరీరానికి నష్టం జరగుతుంది. ఇవేవీ పట్టని కంపెనీలకు కేవలం మార్కెట్‌ కావాలి. ప్రభుత్వాలకు ఇవేవీ పట్టవు. మూతపడ్డ ప్రభుత్వ కంపెనీలు ప్రపంచీకరణ, స్వేచ్చా వాణిజ్య విధానాల వల్ల యాభై, అరవై ఏళ్ల నుండి మందుల ఉత్పత్తి రంగంలో ప్రధానంగా ఉన్న ప్రభుత్వ కంపెనీలు మూతపడ్డాయి. ఆర్ధిక సంస్కరణ పర్వం మొదలైనప్పటి నుండి 1996 నాటికి రిషికేష్‌, హైదరాబాద్‌లోని ఐడిపిఎల్‌కి చెందిన అనేక యూనిట్లు మూతపడ్డాయి. దేశంలోనే మొట్టమొదట మందులను ఉత్పత్తి చేసి అనేక దశాబ్లాల పాటు లాభాలు ఆర్జించిన హిందుస్తాన్‌ యాంటీబయాటిక్స్‌ లిమిటెడ్‌ పరిస్థితి మరీ అన్యాయం. ప్రభుత్వం దానిలో ఉత్పత్తులు మానేసి 28 ప్రజా ప్రణాళిక

వేరు వేరు సెక్షన్లను బహుళజాతి కంపెనీలకు చవకగా అద్దెకు ఇచ్చింది. ఉత్పత్తికి పనికిరావన్న అవే సెక్షన్లను ఉపయోగించుకున్న విదేశీ కంపెనీలు కోట్లాది రూపాయలు ఆర్టిస్తున్నాయి. అనేక చిన్న ప్రభుత్వ పరిశ్రమలు శాశ్వతంగా మూతపడ్డాయి. అందరికీ ఉచిత మందులు సుప్రీం కోర్సుచే మొట్టికాయలు తిన్న తర్వాత ప్రభుత్వం ఆవశ్యక మందులను ప్రభుత్వ ఆసుపత్రుల్లో ఉచితంగాను, అందుబాటు ధరలలోకి తెస్తానని చెప్పింది. దానికి అనుగుణంగా డ్రగ్‌ పైస్‌ కంట్రోల్‌ ఆర్దర్‌ని తీసుకొచ్చింది. నేతివీరకాయలో నెయ్యిలాగానే ఉంది దీని పరిస్థితి. మందుల ఉత్పత్తి అయ్యే రేటును బట్టి ధరలను నిర్ణయించదట. అతి ఎక్కువ మార్కెట్‌ షేర్‌ ఉ న్న 5 బహుళజాతి కంపెనీల సరాసరి రేటును ధరగా నిర్ణయిస్తుందట. ఇది కేవలం ప్రజల సొమ్మును కంపెసీలకు ధారదత్తం చేయడమే. దీన్ని బట్టే ప్రభుత్వాలు ఎవరి ప్రయోజనాల కోసం నడుచుకుంటున్నాయో అర్ధం అవుతుంది. ప్రపంచ బ్యాంకు ప్రయోగశాలగా ఆంధ్రప్రదేశ్‌ 1991లో ఇప్పటి ప్రధాని, అప్పటి ఆర్ధికమంత్రి మన్మోహన్‌సింగ్‌ ప్రపంచబ్యాంకు దగ్గరకు పరుగులు తీసారు. తీసుకున్న అప్పుతీర్చడానికి వీలుగా తాము కొన్ని షరతులు సూచిస్తామని, వాటికి ఒప్పుకుంటేనే అప్పు అన్నది. అదేమంటే ప్రభుత్వం పొదుపు చేయాలని, ఖర్చు తగ్గించాలని చెప్పింది. దానికోసం ప్రభుత్వం ప్రజలకు ఇస్తున్న విద్య, వైద్య, ఉపాధి, ఆహార పంపిణీ వంటి సౌకర్యాలను తగ్గించి ప్రభుత్వ ఖర్చును తగ్గించాలని, ప్రభుత్వ రంగాన్ని మూలన బెట్టి, ప్రైవేటు రంగాన్ని ప్రోత్సహించాలని సూచనలు చేసింది. భారత ప్రభుత్వం అందుకు ఒప్పకున్నది. దాని ఫలితంగానే ప్రభుత్వ ఆసుపత్రులలో యూజర్‌ చార్జీలు ప్రవేశపెట్టి, కాంట్రాక్టు పద్ధతి సిబ్బందినీ నియమించడం, ల్యాబ్‌పరీక్షలు లాంటివి అవుట్‌సోర్సింగ్‌ వంటివి తృతీయశ్రేణి ఆరోగ్యవ్యవస్థను ప్రైవేటు, కార్పోరేటు రంగం అజమాయిషీలోకి తెచ్చేట్టు చేయడం, ఆరోగ్య బీమాను ప్రవేశపెట్టడం. “డెవలప్‌మెంట్‌ కమిటీ'ల చేతుల్లో....... భారత దేశంలో ప్రపంచబ్యాంకు ప్రవేశపెట్టిన ఆరోగ్యసంస్కరణలకు ఆంధ్రప్రదేశ్‌ ప్రయోగశాలగా మారింది. ప్రపంచబ్యాంకు సూచనలను మిగతా ఏ రాష్ట్రాల్లో లేనంత వేగంగా మన రాష్ట్రం అమలు చేసింది. దానికి అనుగుణంగా అనేక జిఓలను జారీచేసింది. మొదటిది ప్రభుత్వ ఆసుపత్రుల పాలన పర్యవేక్షణ నుండి రాష్ట్ర ప్రభుత్వం వైదోలగి ఆ బాధ్యతలను కొత్తగా ఏర్పాటు చేసిన “డెవలప్‌మెంట్‌ కమిటి'ల చేతుల్లో వుంచారు. కమిటీలను సోసైటి రిజిస్టేషన్‌ యాక్ట్‌ క్రింద నమోదుచేశారు. ఆసుపత్రులకు అవసరమైన నిధులను ఈ కమిటీలు సమకూర్చు కోవాలి. అందుకై రోగుల నుండి యూజర్‌ ఛార్జీలను వసూలు చేసుకోవచ్చు. అలాగే అవసరానికి ఆసుపత్రుల ఆస్తులను లీజుకివ్వడానికి, అమ్మడానికి కూడా ఈ కమిటీలకు అధికారం ఉంటుంది. అవసరమైన డాక్టర్లను, సిబ్బందిని కాంట్రాక్టు పద్ధతిలో నియమించాలి. ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రాలను స్వచ్చంధ సంస్థలకు అప్పంగించాలి. తృతీయ స్థాయి వైద్యాన్ని ఇన్సూరెన్స్‌ ద్వారా (ప్రైవేటు రంగానికి అప్పగించాలి. ప్రభుత్వ బడ్జెట్‌ను తగ్గించాలి. మెడికల్‌ కాలేజీలను ప్రైవేటు రంగంలో ఏర్పాటు చేయాలి. విజన్‌ 2020 అయినా, జాతీయ గ్రామీణ ఆరోగ్య మిషన్‌, ఆరోగ్యశ్రీ, 104, 108 అయినా ఇవన్నీ ప్రపంచబ్యాంకు ఆదేశాలమేరకు ఏర్పాటు చేసినవే. భీమా రంగంలో ప్రైవేటు కంపెనీల చొరబాటు ఆరోగ్య భీమా : బాగా ఖర్చయ్యే గుండెజబ్బులు, నరాలజబ్బులు లాంటి (ప్రమాదాన్ని భూతద్దంలో చూపి, టీవీలు పత్రికలలో ప్రచారం చేసి, వివిధ ప్రాంతాలలో వుండే ైవేట్‌ వైద్యులకు అనేక రాయితీలు ఇచ్చి తమ ఏజెంట్లుగా మార్చుకొని 10 ఏళ్ళలో వైద్యబీమా నెలవారీ బడ్జెట్‌లో భాగంగా ప్రజలు భావించే స్థితి తీసుకొచ్చారు. జీవిత బీమాలో ఎల్‌.ఐ.సితో పోటీ పడలేని దేశ, విదేశీ ఇన్సూరెన్స్‌ కంపెనీలకు ఇది వరంగా లాభదాయకమైన వ్యాపారంగా తయారైంది. డివాజిట్లను ఆకర్షించే క్రమంలో బ్యాంకులు ఈ ఇన్సూరెన్స్‌ సంస్థలకు ఏజెంట్లుగా మారాయి. ఇంతచేసినా గణనీయమైన మొత్తంలో ఆదాయాలు లా ఆరోగ్యం ప్రజల హక్కు 20 ఇ ; |

వచ్చివారే ఇన్సూరెన్స్‌ చేసుకోగలుగుతున్నారు. అందువల్ల ఇన్సూరెన్స్‌ చేసుకోలేని దారిద్ర్యరేఖకు దిగువన వుండే 80 నుంచి 40 శాతం కుటుంబాలను తమ వలలోకి లాక్కొనేందుకు ఇన్సూరెన్స్‌, కార్పోరేట్‌ ఆసుపత్రులు ప్రభుత్వ నిధుల మీద కన్నేశాయి. అవి సాధించిన విజయమే ఆరోగ్యశ్రీ. పరీక్షలకి, వైద్యానికి చుక్కలనంటే ఈ నక్షత్ర ఆసుపత్రుల బిల్లులను మధ్యతరగతి భరించలేదు. కాబట్టి ఈ ఆసుపత్రులు కొత్త కొత్త ఆఫర్‌లతో ముందుకు వస్తున్నాయి. సంపూర్ణ ఆరోగ్య పరీక్షా పథకం (మాస్టర్‌ హెల్త్‌ చెకప్‌), మెడినోవా గోల్డ్‌కార్డ్‌ , సిడిఆర్‌ హెల్త్‌ప్లాన్‌ వంటివి ఈ కోవకి చెందినవే. మాస్టర్‌ హెల్త్‌చెకప్‌ని దాదాపు అన్ని సూపర్‌ స్పెషాలిటి ఆసుపత్రులు ప్రవేశపెట్టాయి. వయస్సు పై బడుతోందా? అలసటగా వుందా? దగ్గా? తలనొవ్వా? అయితే నిర్లక్ష్యం చేయకండి ఏ గుండెజబ్బో లేక కాన్సర్‌ లక్షణాలో కావచ్చు. వెంటనే మా ఆస్పత్రిలో గల సంపూర్ణ ఆరోగ్యపరీక్షా పథకం ద్వారా ఆరోగ్య పరీక్షలన్నీ చేయించుకోండని ప్రచారం హోరెత్తిస్తున్నారు. ఆరోగ్యశ్రీ దీన్ని కొంత మంది కార్పోరేట్‌ పెద్దలు, ఇద్దరు ముగ్గురు ఐఎఎస్‌ అధికారులు కలిసి రూపొందించారు. 2007లో అప్పటి ముఖ్యమంత్రి పైలట్‌ ప్రాజెక్టుగా మహబూబ్‌నగర్‌లో ప్రారంభించారు. ఈ పథకం జాతీయ ఆరోగ్య నిధులమీద ప్రభావం చూపింది. ఎందుకంటే ఈ పథకంపై జాతీయ నిధులు ఖర్చు పెట్టడంతోపాటు రాష్ట్రబడ్డెట్‌లో ప్రజారోగ్య సంక్షేమానికి కేటాయించిన నిధుల్లో కోత విధించి ఆరోగ్యశ్రీకి మళ్ళించారు. ఈ పథకానికి కేటాయించిన నిధులు మొత్తం (పైవేటు ఆసుపత్రులకు వెళ్తున్నాయి. కానీ ప్రభుత్వాసుపత్రులకు వస్తున్నది నామమాత్రమే. దీనివల్ల ప్రభుత్వ ఆసుపత్రుల పరిస్థితి, నిర్వహణ దయనీయంగా మారింది. ' ఆరోగ్యశ్రీ పథకంతో లాభపడిన కార్పొరేట్స్‌ ప్రైవేట్‌, ఆసుత్రుల వృత్తాంతాలు ఒక కోణమైతే, ప్రజారోగ్య సేవల కోణం నుంచి చూస్తే ఆరోగ్యశ్రీ మూలంగా అవి బాగా వక్రీకరించబడ్డాయి. ఎందుకంటే ఆరోగ్యశ్రీ పథకం అమలులో ఉన్న ప్రభుత్వ ఆసుపత్రులలో కొంత మొత్తాన్ని వైద్యులకివ్వడం జరుగుతోంది. దీని మూలంగా ప్రభుత్వ వైద్యులు కూడా సాధారణ రోగులను నిర్లక్ష్యం చెసి, ఆరోగ్యశ్రీ రోగులు మీద శ్రద్ధ చూపడం జరుగుతోంది. దీనితో పాటు ఆరోగ్యశ్రీ వర్తించని విభాగాలు పూర్తిగా నిర్లక్ష్యానికి గురి అయ్యాయి. పెరిగివోతున్న ఈ అసమర్ధ నిర్వహణ వల్ల డెంగ్యూ, మలేరియా, అతిసార వంటి వ్యాధుల నివారణకు చర్యలు తీసుకోవడం లేదు. ఆరోగ్యవ్యవస్ట మొత్తం కుప్పకూలిపోయింది. అగ్రస్థాయి ఆసుపత్రులు కొంత వరకు బతికి బట్టకట్టినా ప్రాథమిక, మాధ్యమిక స్థాయి ఆరోగ్యరక్షణ పూర్తిగా కుంటుపడింది. ఉదాహరణకు విశాఖపట్నం గిరిజన ప్రాంతాలలోని సాంఘిక సంక్షేమ హస్టళ్లలో గజ్జి ప్రబలంగా ఉంది. దాని మూలంగా చాలా మంది విద్యార్థులు పరీక్షలు కూడా రాయలేకపోతున్నారు. ఈ వ్యాధిని అతిసులువుగా నయం చేయవచ్చు. నివారించవచ్చు. అయినా వైద్యం లభించడం లేదు. మెజారిటీ జబ్బులకు ఆరోగ్యశ్రీ వర్తించదు సాధారణ ప్రజానీకానికి దీని లోతులు అర్ధంకావు. కొన్ని ప్రత్యేక కేసులను ఉదాహరణలుగా తీసుకుని ప్రజలు దీనికి ఆకర్షితులయ్యేలా చేశారు. ఒక [గ్రామంలో పేద వర్గానికి చెందిన ఒక వ్యక్తి మూత్రపిండాల వ్యాధి లేదా కేన్సర్‌ వంటి తీవ్ర అనారోగ్యానికి చికిత్సపొందితే మిగిలిన ఆ తరహా వైద్యం తమకు కూడా లభిస్తుందనీ మిగిలిన వారిలో భరోసా, నమ్మకం ఏర్పడింది. ఆ ఒకరిద్దరికి (ప్రభుత్వం ఖర్చుచేసే మొత్తంలో ఆ గ్రామంలో వున్న వారందరికీ సాధారణ వైద్యం ఉచితంగా అందించవచ్చనే అవగాహన వారికి కల్పించ లేక పోతున్నాం. వారికొచ్చె అన్ని సాధారణ జబ్బులకి వాళ్లే తమ జేబులోంచి 80 శాతం ఖర్చు పెట్టుకోవాల్సి వసోంది. కాని రోజువారీ పనులు చేసుకునే పేదలు (ప్రాణాంతక వ్యాధితో మూలనపదేవరకు వీటిని పట్టించుకోరు. అలా అనారోగ్యంతో బ్రతికేస్తుంటారు. ఇదే రాజకీయనాయకుల పాలిట ఎన్నికల జిమ్మిక్కులకు అవకాశం కలిగించింది. సంవత్సరానికి రాజీవ్‌ ఆరోగ్యశ్రీకి సుమారు రూ. 1000 కోట్లు, 104కి రూ.24]కోట్లు 108కి 125 కోట్లు ఇలా సుమారు 1400 కోట్లు రూపాయలు కేవలం 942 జబ్బులకి వర్తింపజేశారు. పైకి చూసేందుకు చాల ఆకర్షణీయంగా కనిపిస్తుంది. ఎందుకంటె ఆరోగ్యశ్రీ కార్డు వుంటే చాలు డబ్బులతో నిమిత్తం లేకుండా ఉచితంగా ఆపరేషన్‌, ఉచిత భోజనం, రవాణా ఖర్చులు , చికిత్స తర్వాత మందులు ఉచితం. లోతుగా చూస్తే ఇందులో సాధారణ జబ్బులకి వైద్యం లేదు (25వేల రకాల జబ్బులు - హిస్టరీ ఆఫ్‌ మెడిసిన్‌ ) విరేచనాలు, 80 ప్రజా ప్రణాళిక శ 1 7

వాంతులు , జ్వరం దగ్గు మలేరియా, డెంగ్యూ, చికెన్‌ గునియా, మెదడు వాపు, నడుమునొప్పి, కీళ్ళనొప్పులు లాంటి జబ్బులకు చికిత్స చేయరు. ఒక్క హైదరాబాదులోనే 25 శాతం ప్రజలు బిపి, షుగర్‌ జబ్బులతో బాధపడుతున్నారు. వారికిది వర్తించదు. జనాభాలో 15 నుంచి 20 శాతం వరకు ఉన్న మానసిక జబ్బులకు వైద్యం చేయరు. దంతాలకు వచ్చే జబ్బులకు ఇది వర్తించదు. ప్రీలకు వచ్చే తెల్లబట్ట, ఎర్రబట్ట లాంటి వాటికి చికిత్సచేయరు. కేవలం కేన్సర్‌ అయితే అది ఆధునిక పరికరాలైన అత్యాధునిక ల్వాఫప్రాస్మోప్‌తో మాత్రమే ఆపరేషన్‌ చేస్తారు. అందుకనే ఆరోగ్యశ్రీ మొదలైన నాలుగు సంవత్సరాలలో 14 వేల గర్భాశయ తొలగింపు సర్జరీలు (హిస్టరెక్టమీ), 41 వేల వెన్నెముక శస్త్రచికిత్సలు, 23 వేల వెన్నుపూస ఆపరేషన్లు చేశారు. (ఆధారం : ఎకనమిక్‌ అండ్‌ పోలిటికల్‌ వీక్షీ -2012 ప్రకారం) వృద్ధాప్యంలో వచ్చే జబ్బులు ఈ పథకంలో లేవు. గ్రామాలలో, అటవీ ప్రాంతాలలో నివసించే 65 శాతం ప్రజలకు వచ్చే 90 శాతం జబ్బులకు వైద్యంలేదు. 2 శాతం ప్రాణాంతక వ్యాధులకి మాత్రమే వర్తిస్తుంది. ఇందులో 491 ఆసుపత్రులకు వర్తింపచేస్తే 80 శాతం ప్రైవేటు ఆసుపత్రులలో కేవలం 20 శాతం మాత్రమే ప్రభుత్వ ఆసుపత్రులలో జరిగాయి. ఇన్నివేల కోట్ల రూపాయలు ప్రభుత్వ ఆసుపత్రులకు కేటాయిస్తే వాటి రూపులేఖలే మారిపోతాయి. తక్కువ ఖర్చుతో , నాణ్యమైన వైద్యానికి భరోసా వుంటుంది. ఇప్పటికైనా ప్రజలు, ప్రజాసంక్షేమాన్ని కోరే సంస్థలు ఈ విషయన్ని చర్చకు పెట్టాలి. మన దేశ ఆరోగ్య వ్యవస్థ ఈనాడు అనేక అభివృద్ధి చెందిన, చెందుతున్న దేశాలు జిడిపి (స్థూల జాతీయోత్పత్తి) లో 5 నుండి 10 శాతం వరకు ఆరోగ్య రంగం కోసం ప్రభుత్వ వాటాగా ఖర్చుచేస్తున్నాయి. ప్రపంచ ఆరోగ్యసంస్థ సైతం ఏ దేశమైనా ఆరోగ్యరంగం కోసం జిడిపి లో కనీసం 5 శాతాన్ని ప్రభుత్వవంతుగా ఖర్చుచేసినపుడే ఆ దేశంలో ఆరోగ్య ప్రమాణాలు బాగుంటాయని సూచిస్తోంది. ' భారతదేశం ఆరోగ్యరంగంలో ప్రభుత్వవ్యయాన్ని తగ్గించుకోవాలన్న ప్రపంచబ్యాంకు ఒత్తిడికి తలొగ్గింది. అందరికీ ఆరోగ్యం అనే లక్ష్యం నుండి వైదొలగి, వైద్యరంగాన్ని లాభసాటి వ్యావారంగా మార్చివేసింది. కార్పొరేట్‌ ఆసుపత్రులకు అనుకూలమైన విధానాలను అమలు చేస్తోంది. ఆరోగ్యశ్రీ, కేంద్రప్రభుత్వ, రాష్ట్ర ప్రభుత్వ ఆరోగ్య బీమా పథకాలు ప్రైవేటు, కార్పొరేటు ఆసుపత్రులకు కాసుల పంటగా మారాయి. ఆ స్థాయి వైద్యం చేయగలిగిన స్థితికి ప్రభుత్వరంగ ఆసుపత్రులను తీర్చిదిద్దడం ప్రభుత్వాలకు పట్టడంలేదు. ప్రభుత్వం చిత్తశుద్దికి 2013-14 బడ్జెట్‌ కేటాయింపులే సాక్ష్యం. చెప్పేదానికి, అమలు చేస్తున్న దానికి ఎంత దూరం వుందో పక్కనున్న పట్టిక తెలియజేస్తుంది. ఆరోగ్యరంగానికి 2013-14 బడ్జెట్‌లో కేటాయింపులు (కోట్ల రూపాయల్లో) : కేంద్ర ఆరోగ్య కుటుంబ సంక్షేమ శాఖ 30456 34488 37380 నేషనల్‌ రూరల్‌ మిషన్‌ కోసం 16140.76 18515. 35 1888. 35 | (52. 18శాతం) 53. 68 శాతం 50.5 శాతం పెరుగుదల గత సం॥కంటే 14. 7శాతం 2శాతం పత తతననతచతలచతతతతతతతతతనతతతానతతతతతతతతతతతతతనతతతతతతనతతతతలోి లలల లోా ఆరోగ్యం ప్రజల హక్కు ప్రే 1 1

ఆరోగ్యరంగంపై తగ్గుతున్న ప్రభుత్వ వ్యయం 12వ పంచవర్ష (ప్రణాళికలో 11వ పంచవర్ష ప్రణాళిక కన్నా 80 శాతం పెంచుతామని ప్రభుత్వం వాగ్గానం చేసింది. కనీసం గత సంవత్సరం కన్నా ఈ సంవత్సరం 60 శాతం పెంచాలి. కాని కేవలం 8.2 శాతం మాత్రమే పెరుగుదల ఉంది. ఒక దేశ ఆరోగ్య పరిస్థితిని కొన్ని ఆరోగ్య సూచికల ద్వారా అంచనా వేస్తారు. అంటే ప్రసవించేటప్పుడు స్త్రీల సంఖ్య (ఎంఎంఆర్‌), శిశుమరణాల సంఖ్య (ఐఎంఆర్‌), ఫర్టిలిటీ రేట్‌, ఆయు ప్రమాణం. ప్రసవ మరణాలు మన దేశంలో ఇప్పటికీ లక్ష ప్రసవాలకు 242 మంది ప్రసవ సమయంలో చనిపోతున్నారు. పుట్టిన వెయ్యి మంది పిల్లల్లో 47 మంది సంవత్సరంలోపలే చనిపోతున్నారు. ఆయు ప్రమాణం 67 సంవత్సరాలుగా ఉంది. జాతీయ స్థూల ఆదాయంలో కనీసం 5 శాతం ఆరోగ్యరంగానికి కేటాయించాలని (మఘ్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ సూచించింది. ప్రపంచంలోని అతి తక్కువ ఖర్చు పెడుతున్న దేశంగా మన దేశం వుంది. యుపిఏ ప్రభుత్వం 11వ పంచవర్ష (ప్రణాళికలో స్థూల ఆదాయం(జిడిపి) 2 నుండి 3 శాతం కేటాయిస్తామని వాగ్దానం చేసింది. కాని, . 1.06 శాతం మాత్రమే కేటాయించింది. 12వ పంచవర్ష ప్రణాళికలో తగ్గించి 1.87శాతం కేటియిస్తానని చెపోంది. మన (ప్రభుత్వాలు మాత్రం ఒక నాడు జిడిపిలో కనీసం 2 శాతమైన చేసిన వ్యయాన్ని (క్రమేపి తగ్గించుకుంటూ వస్తున్నారు. ప్రణాళికా వ్యయాలను పరిశీలించినపుడు భారత ప్రభుత్వం మొదటి పంచవర్ష ప్రణాళికలో (1951 - 56) లో ఆరోగ్యరంగానికి మొత్తం ప్రణాళికా వ్యయంలో 3.33 శాతాన్ని కేటాయించింది. అక్కడికీ సంతోషిద్దామనుకుంటే రెండవ పంచవర్న ప్రణాళిక (1961) లో దాన్ని ౩ శాతం చేసింది. అలా వదలకుండా కోతలు పెడుతూ 9వ పంచవర్ష ప్రణాళికా కాలానికి 0.5 శాతం చేసింది. ప్రభుత్వం ఇంత తక్కువ స్థాయిలో ఆరోగ్యరంగానికి ఖర్చుచేయడం మనకు తెలిసి ఏ దేశాలలోనూ కనిపించదు. వివిధ దేశాల స్థూల జాతీయ దేశీయోత్పత్తి నుండి ప్రభుత్వాలు ఆరోగ్యరంగానికి చేస్తున్న ఖర్చును పరిశీలించినపుడు మొత్తం ప్రపంచ దేశాల్లో భారతదేశం కింద నుండి మూడవ స్థానంలో వుంది. వివిధ దేశాల్లో ప్రజారోగ్యం అనేక అభివృద్ధి చెందిన దేశాలు సైతం ఆరోగ్య రక్షణని కేవలం పౌరుల వ్యక్తిగత విషయంగా చూడకుండా సామాజిక సంక్షేమరంగమైన ఆరోగ్యానికి మనకంటే ఎన్నోరెట్లు అధిక బాధ్యతను తీసుకుంటున్నాయి. ఆయా దేశాల్లో పౌరులు (ప్రైవేట్‌ గా తమ జేబు నుండి చేస్తున్న వ్యయం కంటే ప్రభుత్వం ఎన్నో రెట్లు ఎక్కువగా ఖర్చుపెడుతోంది. క్రింది పట్టిక చూడండి. (క,సం. దేశం ఆరోగ్యంపై జిడిపి శాతం ప్రభుత్వ వ్యయం ప్రజలుతమ చేతి నుంచి ఖర్చు పెడుతున్నది శ. ఆ(్టియా 110 77/75 14.6 లబ బెల్జియం 10.7 74 7 20.2 8. కెనడా 11.8 70.5 147 శ చైనా ర్‌, 1 583.6 36. 6 ర్‌, కొస్టరికా 10.9 68. 1 27.8 6, (క్రొయేషియా 7.8 84. 9 145 గ క్యూబా 10.6 91.5 8.ర్‌ ఓ. డెన్మార్క్‌ 114 85.1. 13.1 లల. తబ ప్రజా ప్రణాళిక శ ॥ క

0, ఫ్రాన్స్‌ 11.9 77.8 7.8 10. | జార్జియా 10.1 23.6 68.3 11... జర్మనీ 116 77.1 13.0. 12. గీస్‌ 10.2 59. 4 38. 4 18. | నెదర్‌లాంద్స్‌ 11.9 79.2 ర్‌. 2 14 | న్యూజీలాండ్‌ 10.1 83.2 10.5 15. | పోర్చుగల్‌ 11.0 68. 12 48 16. | స్పెయిన్‌ 8.ర్‌ 72.8 20.7 17... స్విట్టర్‌లాండ్‌ 115 59.0 30.9 18. | బ్రిటన్‌ 9.6 88.9 10.0 10. అమెరికా 17.9 53. 1 11.6 20. ఇండియా శ్త్‌ గే ౨9.2 శయ. 2 (సోర్స్‌ : ప్రపంచ బ్యాంకు ప్రపంచ అభివృద్ధి సూచిక -2014) ఇంగ్లాండులో ప్రజారోగ్యం : ఇది సంప్రదాయకంగా సంపన్న పెట్టుబడిదారీ దేశం. కాని రెండవ ప్రపంచ యుద్దం తర్వాత 1946 లో వైద్యరంగాన్ని పూర్తిగా జాతీయం చేసింది. దీన్ని జాతీయ ఆర్యోగ్య సేవ (ఎన్‌. హెచ్‌.ఎస్‌) అని పిలుసారు. పూర్తిగా ప్రభుత్వ ఖర్చుతోనే ఆ వ్యవస్థ నడుస్తోంది. అన్ని రకాల వైద్యసేవలు పౌరులందరికీ పూర్తిగా ఉచితం. అయితే కొన్ని చిన్న ఇబ్బందులు వున్నాయంటున్నారు. కొన్ని వైద్యసేవలకు జరిగే ఆలస్యం, బురోక్రసీ జోక్యం వగైరా. అమెరికాలో ఒబామా ఆరోగ్య ప్రతిపాదనలకు వ్యతిరేకంగా జరిగే ప్రచారంలో ఆ చిన్నలోటుపాట్లనే భూతద్దంలో చూపిస్తున్నారు. అబద్ధాలు ప్రచారం చేస్తున్నారు. ప్రసిద్ధ అంతరిక్ష శాస్రజ్ఞుడు స్టీఫెన్‌ హాకింగ్‌ అరుదైన కండరాల వ్యాధితో గత కొన్ని దశాబ్దాలుగా వీల్‌ఛైర్‌కు అంకితమై ఉన్నారు. అన్ని కదలికలు మాటతో సహ కృత్రిమ యంత్రాలతోనే అయినా ఆయన మెదడు అత్యంత చురుకుగా, పాదరసంలా పనిచేస్తున్నది. అనేక పరిశోధనలు చేస్తున్నారు. గ్రంథాలు రాస్తున్నారు. ఎన్‌ హెచ్‌ఎస్‌ ఆయనకు అన్ని సాంకేతిక, వైద్యసదుపాయాలు ఇన్ని సంవత్సరాలుగా అందిసూనే వుంది. ఈ రకమైన గోబల్స్‌ ప్రచారానికి హకింగ్‌తో సహ ఇంగ్లాండు ప్రజలంతా తమ ఆ(గ్రహన్ని తెలియజేశారు. ఇంగ్లాండు ప్రధాని, ప్రతిపక్షనాయకుడు కూడా మాటలకు అందనంతగా మేము ఎన్‌ హెచ్‌ఎస్‌ని ప్రేమిస్తున్నాం అని ప్రకటించారు. కెనడా, (ఫెంచిదేశాలు : ఇక్కడ ప్రభుత్వ, ప్రైవేటు రంగాలు రెండూ వున్నాయి. ప్రభుత్వరంగానికి ప్రథమస్థానం. పేషెంట్లు ప్రైవేటు ఆసుపత్రుల్లో వైద్యం చేయించుకున్నా ప్రభుత్వం బిల్లు కడుతుంది. ప్రభుత్వం పెట్టే తలసరి ఖర్చు అమెరికాతో పోల్చుకుంటే తక్కువే. అయినా అన్ని ఆరోగ్యసూచికలు అమెరికా కన్నా మెరుగ్గా వున్నాయి. ఆర్ధికశాస్తంలో 2008 నోబెల్‌ బహుమతి గ్రహీత పాల్‌క్రుగ్‌మన్‌ (ఫెంచి ఆరోగ్య వ్యవస్థ చాలా బాగుంటుందని ప్రశంసించారు. స్విట్టర్లాండ్‌ : స్విట్టర్లాండ్‌ దేశంలోనూ, ఆ భూభాగంలో వున్న స్కాండినేవియన్‌ దేశాలలోనూ ఇంచుమించు ఒకే నమూనా వుంటుంది. ఇక్కడ ప్రయివేట్‌ ఇన్సూరెన్స్‌ కంపెనీలే పని చేస్తున్నాయి. కాని ప్రతి పౌరుడికి అవి తప్పనిసరిగా కవర్‌ చేయాలి. సబ్సిడీల వ్యవస్థలు ఏర్పాటు చేసింది. ఇంతకు ముందు జబ్బులున్నాయనో, మరేకారణం చేతనో ఇన్వూరెన్స్‌ ఇవ్వకుండా వుండటానికి వీలులేదు. అల్పాదాయ వర్గాల వారికి ప్రీమియం చెల్లింపుల్లో ప్రభుత్వం సహయం చేస్తుంది. ఈ విధంగా మినహాయింపులు లేకుండానే దేశ ప్రజలందరికీ ఉచిత వైద్య సహకారం అందుతోంది. న ఆరోగ్యం ప్రజల హక్కు 98 [౯-3

క్యూబాలో : క్యూబా సోషలిస్టు దేశం. రాజ్యాంగంలోనే వైద్యం ప్రజల హక్సుగా గుర్తించారు. సంపూర్ణ ఉచిత వైద్యసేవలను అందించారు. క్యూబా ఆరోగ్య సేవా విధానం అంతర్జాతీయ నిపుణుల పొగడ్తలందుకుంది. ప్రజల సంతృప్తిని పొందింది. వైద్యసేవలు దేశంలోని మారుమూల ప్రాంతాలకు చేరవేయడం జరిగింది. క్యూబా ఆరోగ్యసూచికలు చాలా సంపన్న దేశాల కన్నా మెరుగ్గా వున్నాయి. ముఖ్యంగా శిశు మరణాల సంఖ్య వెయ్యి జననాలకు 5.3, జీవన ప్రమాణం సుమారు 77 సంవత్సరాలు వుంది. ఇదంతా నిరంతర ప్రచారంతో ప్రజల ప్రత్యక్ష భాగన్వామ్యం ద్వారా సాధ్యమైంది. అన్ని ప్రజాసంఘాలు దీనిలో భాగస్వాములయ్యాయి. ప్రతి 25 లేక 380 వేల జనాభాకు ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం ఏర్పాటుతో పాటు ప్రతి 5000 జనాభాకు ఒక జనరల్‌ ఫిజిషియన్‌ ప్రతి రెండు-మూడు వేల (15సం॥లోపు) పిల్లలకు ఒక పిల్లల వైద్యుడు, ప్రతి ౩-4 వేల మహిళలకు ఒక గైనకాలజిస్టు ఉండేట్లు చూశారు. వైద్య విద్యను సంస్కరించారు. వైద్యవిద్యార్థులు తరగతి గదిలో కాకుండా పేషెంటు దగ్గరకు అంటే ఇంటికి, పని ప్రదేశాలకు కూడా వెళ్ళి నేర్చుకోవడం, సేవలు అందించడం జరుగుతుంది. ఆ విధంగా వైద్యవిద్య ప్రారంభదశ నుండి పేషెంటుతో సన్నిహిత సంబంధం కలిగివుంటారు. పేషెంట్‌ను ఒక తోటి వ్యక్తిగా గౌరవంతో (ప్రేమభావంతో చూడటం, అలవడుతుంది. ఫ్యామిలీ డాక్టర్‌ పథకాన్ని అమలులోకి తెచ్చారు. 24 గంటలూ అన్ని రోజులు దాక్టరు కమ్యూనిటీలోనే వుంటాడు. ప్రతి 150 కుటుంబాలకు (సుమారు 700 మందికి) ఒక డాక్టరు వుంటాడు. కమ్యూనిటీ ఆరోగ్య అంశాలు, వ్యాధి నిరోధక చర్యలు చేపడతాడు. అన్నింటికంటే ఆసక్తికరమైన అంశం వైద్యరంగాన్ని ఇతర దేశాలతో స్నేహ సంబంధాలు పెంచుకోవడానికి, అనేక విషయాలలో ఇచ్చిపుచ్చుకునే దశకు వెళ్ళింది. దీనినే మెడికల్‌ డిప్లోమసి అంటున్నారు. అమెరికాలో : అమెరికాలో ఉద్యోగాలు చేసే మన వాళ్ళు ఇక్కడ నుండి మందులు తీసుకుపోవడం, వైద్యఖర్చులు భరించలేమనే భయం మనకు అనుభవమే. ప్రపంచదేశాలన్నింటి కన్నా ఎక్కువ ఖర్చు అమెరికా ప్రభుత్వం ప్రజల వైద్యం మీద ఖర్చు పెడుతుంది. తన స్టూల జాతీయ ఉత్పత్తిలో దాదాపు 17 శాతం వరకు ఖర్చు వుంటుంది. కాని ఫలితాలు ఆ మోతాదులో కన్పించడం లేదు. ఆరోగ్య సూచికలు, అమెరికాతో పోల్చితే ఇంగ్లాండు, ఇటలీ, ఫ్రాన్స్‌ లాంటి దేశాల్లో మెరుగ్గా వున్నాయి. ఆ దేశాల ఖర్చు అమెరికా కంటే చాలా తక్కువే. కాని ఆ దేశాలలో వైద్యరంగం ఎక్కువభాగం ప్రభుత్వ ఆధీనంలో వుంటే అమెరికాలో వృద్ధులకున్న (65 సంవత్సరాలు పైబడిన వారికి ) ఉచిత వైద్యపథకం మినహా వైద్యసేవలనీ, (ప్రైవేటు రంగంలో వున్నాయి. మెజారిటీ ప్రజలు ఆరోగ్య ఇన్సూరెన్స్‌ మీద ఆధారపడుతున్నారు. ఇవన్నీ (ప్రైవేటు రంగంలో వున్నాయి. వాటికి లాభాపేక్ష మినహా మరో బాధ్యత లేదు. అందుకనే ఇక్కడ ఆసుపత్రులలో వైద్యం ఖర్చు రోజు రోజుకూ విపరీతంగా పెరిగిపోతున్నవి. ఇతర అభివృద్ధి చెందిన దేశాలలో కూడా ఎక్కడా వైద్యం ఇంత ఖరీదుగా లేదు. అనేక కారణాల వల్ల అమెరికాలో ఇన్సూరెన్స్‌ లేని వారు కూడా గణనీయమైన సంఖ్యలో వున్నారు. మరి కొంతమందికి పాక్షికంగానే ఇన్సూరెన్స్‌ వుంది. అందుకనే జబ్బు చేస్తే కుటుంబాలు దివాళా తీసే పరిస్థితి వుంది. వీటిని దారిలోకి తెస్తానని ఒబామా ఎంత ప్రయత్నం చేసినా అత్యంత శక్తివంతమైన (పైవేటు కంపెనీలు పూర్తిగా వ్యతిరేకిస్తున్నాయి. అది అంత సులభంగా లేదు. వాస్తవం ఏమిటంటే మనదేశంలో ఆరోగ్యరంగం సరిగ్గా అమెరికా పద్ధతులలోకే క్రమంగా వెళుతోంది. ఆరోగ్యశ్రీలాంటి ఆకర్షణీయమైన పథకాలతో కార్పొరేట్‌ ఆస్పత్రులకు, ఇన్సూరెన్స్‌ కంపెనీలకు ప్రభుత్వ ప్రచార సాధనాల ద్వారా కల్పిస్తూ ప్రచారం ప్రజలలో వెర్రి వ్యామోహాన్ని కలుగబేసూవుంది. (పైవేటు ఆస్పత్రుల మీద, ఇన్సూరెన్స్‌ కంపెనీల మీద ప్రజలకు వ్యామోహం పెంచి ఆ మేరకు ప్రభుత్వరంగాన్ని నిర్లక్ష్యం చేస్తున్నా ప్రజల నుండి ప్రతిఘటన రాకుండా చూసుకోవడం ఒక పథకం (ప్రకారం జరుగుతోంది. విష్లవానంతరం దేశ ప్రజలందరికీ ప్రాథమిక ఆరోగ్య సదుపాయాలు అతి తక్కువ ఖర్చుతో అందుబాటులోకి తేవడం ధ్యేయంగా పెట్టుకున్నారు. పట్టణ ప్రాంతాలకు రెండు ప్రభుత్వరంగ ఇన్సూరెన్స్‌ పథకాలు ప్రారంభించారు. మొదటీిది...ప్రభుత్వ ఉద్యోగులు, ఫించనుదార్హు, వికలాంగులు, ఉవాధ్యాయలు, విద్యార్థులకు వర్తిస్తుంది. దీనిని ప్రభుత్వ భీమా పథకం (జి.ఎం. ఎస్‌) ఆంటారు. నామమాత్ర చార్జీలతో వైద్య సదుపాయం వుంటుంది. దీనికి ప్రభుత్వమే పూర్తిగా ఆర్ధిక బాధ్యత వహిస్తుంది. త్రిశ్ష ప్రజా ప్రణాళిక

రెండవది : ప్రభుత్వ రంగ సంస్థల కార్మికులకు, ఉద్యోగులకు శ్రామిక బీమా పథకాన్ని ఏర్పాటు చేశారు. శ్రామికులకు పూర్తిగా ఉచిత వైద్యం, వారిపై ఆధారపడే వారికి సగం ఖర్చు ప్రభుత్వం భరిస్తుంది. ఇవి కాకుండా గ్రామీణ ప్రాంతాలకు కొత్త తరహా పథకాలు రెండు ప్రవెశపెట్టారు. సహకార వైద్య పథకం : ప్రతి గ్రామీణ పౌరుడు దీనిలో సభ్యత్వం తీసుకుని, సంవత్సరానికి 1-2 చైనా రూవాయి చెల్లిస్తారు. గ్రామానికి ఒక సంక్షేమ ఫండ్‌ వుంటుంది. దీని నుండి బీమాకు చెల్లిస్తారు. ఆస్పత్రిలో చేరవలసి వస్తే కొంత బీమా చెల్లిస్తారు. దీనిలో చేరేవారు గ్రామ వైద్యకేంద్రంలో పూర్తి ఉచిత వైద్య సౌకర్యం పొందుతారు. ఆస్పత్రిలో చేరాల్సివస్తె, కొంత బీమా నుండి చెల్లిస్తే కొంత రోగి భరిస్తాడు. ఈ పథకంలో దాదాపు 85 శాతం గ్రామీణ ప్రజలు చేరారు. ప్రపంచదృష్టిని ఆకర్షించిన పాదచార (బేర్‌ ఫుట్‌ డాక్టర్‌ పథకం, వైద్యపథకం వల్ల ప్రజల సగటు జీవన ప్రమాణం 1980 నాటికి 35 ఏళ్ల నుండి 68 ఏళ్లకి పెరిగింది. శిశుమరణాల సంఖ్య వెయ్యికి 250 నుండి 34కు తగ్గింది. ఈ నమూనాల ఫలితాలను ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ, యూనిసెఫ్‌లు ఎంతగానో ప్రసంశించాయి. దిన్ని వర్ధమాన దేశాలకు మంచి నమూనాగా పేర్కొన్నాయి. అమర్థ్వసేన్‌ తన హంగర్‌ అంద్‌ పబ్లిక్‌ ఏక్షన్‌ [గ్రంథంలో భారతదేశం కన్నా మంచి ప్రమాణాలు మావోకాలంలో వచ్చాయని పేర్కొన్నారు. చైనా 1979లో మార్కెట్‌ ఆధారిత ఆర్ధిక సంస్కరణలను చేపట్టింది. వారి దేశ ఆర్ధిక వృద్ధిరేటు రికార్డు స్థాయిలో పెరిగింది. కాని ఆరోగ్య రంగానికి కేటాయింపులు క్రమేపీ తగ్గుతూ వచ్చాయి. ప్రపంచ బ్యాంక్‌ చెపుతూ వచ్చిన మార్కెట్‌ శక్తుల గొప్పతనం, పోటీతత్వం, మీ చేతుల్లోనే ఆరోగ్యం అనే ఆకర్షణీయమైన పదబందాలు చైనా కూడా చేపట్టింది. పీపుల్స్‌ కమ్యూనిటీలు ఉపసంహరించబడ్డాయి. సహకార వైద్యశాలలు మూతబడ్డాయి. కొన్ని యూజర్‌ ఛార్జీల ఆసుపత్రులుగా మారితే మరికొన్ని పూర్తిగా ప్రైవేటు పరమయ్యాయి. 2001 నాటికి ప్రజలు సగటున తమ వైద్యానికయ్యే ఖర్చులో 60 శాతం తమ జేబులో నుండే భరించవలసివచ్చింది. ఇది 1975లో 16 శాతం మాత్రమే వుండేది. జబ్బు వచ్చినా ప్రజలు దాక్టర్ల వద్దకు, ఆసుపత్రులకు వెళ్లడం తగ్గించారు. పేదరికం కంటే జబ్బుకు భయపడే స్పితి వచ్చింది. పునరాలోచన దశ : (2000-2010) ప్రభుత్వం 1993 నుండి మూడుసార్లు సమగ్ర ఆరోగ్య సర్వేలు నిర్వహించింది. ప్రజల నుండి నిరసనలు వ్యక్తం అయ్యాయి. కమ్యూనిస్టుపార్టీ కేంద్రకమిటీ 2002లో కొత్త విధానంతో ముందుకు వచ్చింది. నూతన సహకార వైద్య విధానపత్రం విడుదల చేసింది. ఈ స్కీంలో గ్రామీణ పౌరులు సంవత్సరానికి 10 చైనా రూపాయలు జమచేస్తారు. ప్రభుత్వం దానికి మూడు నుండి నాలుగురెట్లు తన వాటాగా జమ చేస్తుంది. ఇది కూడా ఇవ్వలేని నిరుపేదలకు ఉచితవైద్యం లభిస్తుంది. ఈ స్కీం 100 శాతం పౌరులను కవర్‌ చేస్తుంది. అలాగే పట్టణ పౌరులను - వివిధ కేటగిరీల వారికి 4 ప్రత్యేక స్కీంలు ఏర్పరిచారు. 2020 నాటికి వందశాతం పౌరులకు చక్కని వైద్యసదువాయాలు అందుబాటులోకి తేవాలన్న సంకల్పంతో వున్నట్టు ప్రకటించారు. ఈ స్కీములన్నీ ప్రభుత్వ అజమాయిషీ కిందనే నడుస్తాయి. మన దేశంలాగా కాకుండా ప్రజారోగ్యాన్ని మార్కెట్‌ శక్తులకు వదిలితే ప్రజలకు, సమాజానికి, చివరకు ప్రభుత్వానికి కూడా అనేక నష్టాలు వస్తాయని చైనా ప్రభుత్వం అయినా గుర్తించి మార్పులు చేసుకుంది. అందరికీ మెరుగైన ఆరోగ్యాన్ని అందించలేమా? ప్రజారోగ్య వ్యవస్థలో ప్రజల పాత్ర కూడా ముఖ్యం. ప్రజల పాత్ర కొంత వరకు ప్రజారోగ్య వ్యవస్థను ప్రభావితం చేయగలదు. _ వ్యక్తిగత అలవాట్లు పరిశుభ్రత ఆరోగ్యానికి ముఖ్యం. దానికి తోడు చుట్టు పక్కల ప్రదేశాలను శుభ్రంగా వుంచడం కూడా మన బాధ్యత. యూరోప్‌, చైనాలలో పరిసరాలు పరిశుభ్రంగా వుంటాయి. దీన్ని అతిక్రమిస్తే కఠినంగా శిక్షించే చట్టాలుంటాయి. వాటిని అతిక్రమిస్తే భారీగా జరినామా విధిస్తారు. అందువల్ల చట్టాన్ని అతిక్రమించడానికి భయపడతారు. చిన్నప్పటి నుంచే పిల్లలకు మంచి అలవాట్లు నేర్పిస్తారు. లలా ఆరోగ్యం (ప్రజల హక్కు ఏర్‌

ప్రభుత్వాలు ఏమి చేయాలి? ప్రధానంగా ప్రభుత్వానికీ సమగ్ర ఆరోగ్య విధానం వుండాలి. దానిని అమలు చేసేందుకు చిత్తశుద్ధి కావాలి. దేశాన్ని పరిపాలించే పార్టీలు మారినప్పుడల్లా ఈ విధానాన్ని మార్చడం సబబు కాదు. ప్రతి 5 ఏళ్లకు ఒకసారి సమీక్షించి నిర్దేశించిన ఫలితాలను సాధించామా? లేదా? అని బేరీజు చేసుకోవాలి. వాటిని పర్యవేక్షించే వ్యవస్థ నిర్మించాలి. ఆయా దేశాలకు అనుగుణంగా, పరిస్థితులకు బట్టి ప్రజలందరికీ అందుబాటులో ఉండే విధంగా జాతీయ ఆరోగ్య విధానం తయారు చేయాలి. బ్రెజిల్‌, క్యూబా, యూరోప్‌లోని దేశాల్లో అమలు చేసే విధానాన్ని నమూనాగా ఆలోచించి జాతీయ ఆరోగ్యం విధానాన్ని అంటే ప్రజలందరికీ ఉచిత వైద్యం అందించే విధానాన్ని ఏర్పరచుకోవాలి. ఆరోగ్య వ్యవస్థను వ్యక్తుల సంస్థల _ విదేశీయుల ప్రమేయం లేకుండా పూర్తిగా ప్రభత్వమే నిర్వహించాలి దీనికీ సంబంధించిన ప్రధాన అంశాలు ప్రభుత్వ ఆధీనంలో వుండాలి. వైద్య, విద్య కళాశాలలు, మందులు తయరుచేయడం, ఆసుపత్రలు అన్నీ (ప్రభుత్వ ఆధీనంలోనే వుండాలి ఆర్యోగం కోసం ప్రజాఉద్యమం సాధ్యమా? ప్రస్తుతం రాజకీయరంగంలో ఆరోగ్యం చర్చనీయాంశం కానే కాదు. అయినా దాన్ని సమాజంలో, ముఖ్యమైన అజెండాగా మార్చాలి. ఆరోగ్యం కోసం జనం కదిలేదానికి అన్ని అవకాశాలు వున్నాయి. ముఖ్యంగా మధ్యతరగతి వర్గం కార్పొరేట్‌ మోసాలతో విసిగిపోతున్నారు. శాస్త్రీయమైన నాణ్యమైన వైద్యం ప్రభుత్వ ఆసుపత్రులలోనే వుండాలని కూడా కోరుకుంటున్నారు. ముఖ్యంగా ఉద్యమం ఎప్పుడూ వ్యతిరేకంగానే వుండాల్సిన అవసరం లేదు. మదీ ముఖ్యంగా రాజకీయ వ్యతిరేకంగా వుందనవసరమే లేదు. కొన్ని ప్రత్యేక వసతులు కూర్చు కోవడానికి శాస్త్రీయ విషయాలు నేర్చుకోవడానికి ఉద్యమం వుండకూడదా? అక్షరాస్యత కోసం, సారానిషేధం కోసం, పొదుపు కోసం ప్రజా ఉద్యమం. చెలరేగ లేదా? అలాంటిదే ఆరోగ్యం ఉద్యమం కూడా. ఎంతవరకు మనం చర్చించినా సమస్యకు పరిషారాలు రాజకీయ వ్యవస్థతోను ముడిపడే ఉంది. మంచి ఆరోగ్య వ్యవస్థ వైద్య వ్యవస్థ నిర్మించుకోవడం రాజకీయ వ్యవస్థ ద్వారానే సాధ్యమవుతుంది. కొంత మంది వ్యక్తులు మంచి తనం వల్ల, కృషి వల్ల ఓ మోస్తరు ప్రయోజనాలు అక్కడక్కడా కనిపించినా రాష్ట్ర వ్యాప్తంగాను దేశ వ్యాప్తంగానూ సార్వజనీనంగా ఒక వ్యవస్థను నిలుపుకోవడం అసాధ్యం. రాజకీయ వ్యవస్థ ద్వారా మంచి ఆరోగ్య వ్యవస్థ, వైద్య వ్యవస్థ ఎలా నిర్మించుకోగలమో చూద్దాం !

“163102 15 ౧౦౪1౧8 06౧0110 0౧ 2 13౧౪6 50316'' 1౧౧౦

జబ్బులు లేకపోవడం ఆరోగ్యం కాదు. ఆరోగ్యం అంటే సామాజిక ఆనందం. ఎందుకంటే అనారోగ్యానికి మూలాలు 40 శాతం మంది ప్రజలు రెండుపూటలా తినడానికి తిండిలేని పేదరికంలో, పౌష్టికాహార లోపంతో ఉన్నాయి. అనారోగ్యానికి కారణం 50 శాతం గ్రామాలకు తాగడానికి రక్షిత మంచి నీరు లభించకపోవడంలో ఉన్నాయి. రోజు రోజుకు పెరిగిపోతున్న నిరుద్యోగ సైన్యం, 16 గంటల చాకిరీ, చాలీ చాలని జీతాలు, అభద్రతతో కూడుకున్న కాంట్రాక్టు ఉద్యోగ వ్యవస్థలో కలిగే ఒత్తిడిలో ఉన్నాయి. వేల ఎకరాల భూమిలని కార్పొరేట్లకు అప్పగిస్తూ, అడవులను ఎడాపెడా నరికేస్తూ పర్యవరణానాన్ని నాశనం చేసే ప్రభుత్వ విధానాలలో ఉన్నాయి. లైంగిక వివక్ష లో ఉన్నాయి. అనారోగ్యానికి మూలాలు నిర్వీర్యమైన పారిశు

_ ధ్ధ్యశాఖ, పందులు, దోమలకు ఆలవాలమైన పరిసరాలలో ఉన్నాయి. వీటి వల్ల వేలల్లో, లక్షల్లో ప్రజలు అతిసార, మలేరియా, కలరా జ్వరాలతో మంచమెక్స్కినా నిమ్మకు నీరెత్తినట్టు వ్యవహరించే ప్రభుత్వ వ్యవస్థలో ఉన్నాయి.

ఈ కారణాల మూలాలను సమూలంగా మార్చకుండా, వీటిని పట్టించుకునే ప్రజల అనుకూల విధానాలు కలిగిన రాజకీయ వ్యవస్థ లేకుండా అందరికీ ఆరోగ్యం సాధ్యం కాదు. అయితే ఉన్న వ్యవస్థలో కూడా ప్రజల చైతన్యం, ఉద్యమాల ద్వారా తాత్మాలికంగా అయినా కొన్ని ప్రయోజనాలను పొందవచ్చు. క్షే ఆరోగ్య రంగానికి కేంద్ర, రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలు కేటాయింపులు గణనీయంగా పెంచడం మొదటిది, అతి ముఖ్యమైనది.

ఆరోగ్యానికి స్థూలజాతీయ ఆదాయంలో కనీసం 5 శాతం పెంచాలి. సంపన్నులకు, కార్పొరేట్లకు ఇచ్చే రాయితీలు,

పన్నుల రూపంలో అవినీతి, అవకతవకలు ఇవన్నీ లక్ష కోట్ల రూపాయలకు అటూ ఇటూ ఉంటాయి. ఇక స్విస్‌ తదితర ఇల్లీ అల్లి త్‌ ప్రజాప్రణాళలిక

విదేశీ బ్యాంకుల్లో ఉన్న నల్లధనం 73 లక్షల కోట్లని అంచనా. వీటిలో ఏ పద్దు సరిచేసినా ఆరోగ్య రంగానికి కనీసం ర శాతం కేటాయించడం అసాధ్యం కాదు.

2. _ డాక్టర్ల నర్సుల సంఖ్యను పెంచుకోవడానికి ప్రభుత్వ రంగంలో ప్రతి జిల్లాకు ఒక వైద్యకళాశాల, నర్సింగ్‌ కళాశాలలు, దంత వైద్య కళాశాలలు తెరవాలి. పిజి కోర్సుల్లో చేర్చుకునే విద్యార్థుల సంఖ్య గణనీయంగా పెరగాలి. ప్రభుత్వ వైద్యకళాశాలల్లో, ప్రొఫెసర్‌, అసిస్టెంట్‌ ప్రొఫెసర్ల పోస్టులు 468 వరకు ఖాళ్లీలుగా ఉన్నాయి. అదేవిధంగా (ప్రతి ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రంలో తప్పనిసరిగా ముగ్గురు డాక్టర్లు, ఒక మహిళా డాక్టరుతో సహా ఉండాలి. 24 గంటలు సేవలు అందించాలి. -

3. బడ్జెట్టు, ఆసుపత్రుల నిర్మాణం ఎంతున్నా ప్రభుత్వ సర్వీసులో పనిచేయడానికి వైద్యులు నిరాకరిస్తే ఈ మొత్తం ప్రయాసంతా వృధా అవుతుంది.

4. _ ప్రజారోగ్య సర్వీసులోకి కావాల్సిన వైద్యులను ఏర్పాటు చేసుకోవడానికి, అన్ని ప్రాంతాల్లో వైద్యుల, ఆసుపత్రుల సమాన విస్తరణకు ఈ కింద చర్యలు తీసుకోవాలి.

శః ప్రభుత్వ సర్వీసులో గల వైద్యులెవరూ కూడా ఎ కార్పొరేట్‌ లేదా నర్సింగ్‌ హోం లేదా స్వంత ఆసుపత్రుల్లో ప్రైవేటు ప్రాక్టీసు చేయరాదని ఇప్పటికే నిషేధం ఉంది. దీనిని ఇక మందునుంచైనా కట్టుదిట్టంగా అమలు చేయాలి. బోధన స్థాయి ఆసుపత్రి వైద్యులు ప్రైవేటుగా అవుట్‌పేషెంట్‌ కన్సల్టెన్సీ (బయటి రోగులను చూసి ఎక్స్‌పర్ట్‌ ఒపీనియన్‌ ఇవ్వడం) ఇవ్వడానికి మాత్రం చట్టబద్దత ఉంది. ఇందువల్ల కూడా ప్రభుత్వ ఆసుపత్రుల్లో వారి సేవల కేంద్రీకరణ తగ్గిందన్న విషయాన్ని గుర్తించి దీన్ని మాన్పించాలి. మూల వేతనంలో నాన్‌ ప్రాక్టీసు అలవెన్స్‌ 40 శాతం ఇవ్వాలి.

*£ ఏ ప్రైవేటు ఆసుపత్రికి లేదా వైద్యులకి కాని ప్రభుత్వం ఎటువంటి ప్రోత్సాహకాలను అంటే భూమి, విద్యుత్‌, వైద్య పరికరాల దిగుమతిపై సుంకం తగ్గించడం లాంటి మినహాయింపులు ఇవ్వకూడదు. ప్రభుత్వ ఉద్యోగులు వి.ఐ.పి, వివిఐపిలు అంటే మంత్రులు, ఎంఎల్‌ఎలు, ఎంపిలు, రాజకీయ నాయకులు (ప్రైవేటు, కార్పొరేటు ఆసుపత్రులలో వైద్యం కేటాయించకూడదు. చేయించుకున్నా ప్రజల సొమ్ము నుండి రీఇంబర్స్‌మెంట్‌ చేయకూడదు. వీరంతా ప్రభుత్వ ఆసుషత్రులలోనే వైద్యం చేయించుకునేలా చూడాలి.

శ కొత్తగా పపైవేటు ఆసుపత్రి, నర్పింగ్‌హోం లేదా క్లీనిక్‌ ప్రారంభించే వైద్య వర్గాలకు ప్రాంతాల వారిగా దామాషా (ప్రాతిపదికన మాత్రమే అనుమతి ఇవ్వాలి. నిర్దిష్ట జనాభా కలిగిన పట్టణ ప్రాంతంలో ఒక ప్రమాణం అంటే దొక్టరు/ఆసుపత్రి, జనాభా నిష్పత్తి దాటిన తర్వాత కొత్త వాటి ఏర్పాటుకి అనుమతినివ్వకూడదు. డాక్టర్లు /ఆసుపత్రుల సంఖ్య అవసరానికి కంటే తక్కువగా ఉన్న ప్రాంతాల్లోనే కొత్తవారికి అనుమతి ఇవ్వాలి. మారుమూల అటవీ ప్రాంతాల్లో వైద్యం చేయడానికి ముందుకు వచ్చే ప్రైవేటు వైద్యులకు లేదా ఆసుపత్రులకు కొన్ని రకాల ప్రోత్సహకాలు ఇవ్వాలి.

శః డాక్టర్లు ; జనాభా నిష్పత్తి దాటిన ప్రాంతాలలో ఆసుపత్రులని 'ప్రారంభిస్తామనే వైద్యుల లేదా ఆసుపత్రులపై అధిక పన్నులు, ఇతర సుంకాలు వంటివి విధించాలి. (పైవేటు వైద్యులు చేసే వైద్యనిర్లక్ష్యం, మోసం, అక్రమాల వంటీవాటికి తగిన శిక్షలు ఉండాలి.

• ఈనాడు వైద్యులే కాక కాంట్రాక్టర్లు, ఇతర వ్యాపార వర్గాల వారూ, రాజకీయ నాయకులు ఆసుపత్రులు ప్రారంభిస్తున్నారు. కేవలం వైద్యులకి మాత్రమే ఆసుపత్రులను నిర్వహించే హక్కు ఉండాలి.

శ ప్రైవేటు ఆసుపత్రులు వసూలు చేసే ఫీజులు, ల్యాబ్‌ పరీక్షలు వంటి వాటి రేట్లు ప్రభుత్వమే నిర్ణయించాలి.

శః డాక్టర్లందరూ తప్పని సరిగా జనరిక్‌ పేరుతోనే ప్రిస్కిస్పన్‌ ఇవ్వాలనే ఎంసిఐ సూచనను చట్టబద్దం చేసి అమలు చేయాలి.

జనరిక్‌ మందుల షాపులను ప్రభుత్వమే పెద్ద సంఖ్యలో ఏర్పాటు చేసి ప్రజలందరికీ అందుబాటులోకి తీసుకురావాలి.

ప్రచారం చేయాలి. ల నా ఆరోగ్యం ప్రజల హక్కు వన

పై చర్యలను కఠినంగా అమలు చేయగలిగితే వ్యాపారంగా మారిన ప్రైవేటు వైద్యవ్యవస్థ పునాది చాలా వరకు కదులుతుంది. పైవేటులో అయినదానికి, కాని దానికి డబ్బు దండుకునే పరిస్థితి మారడంతో అనేక మంది వైద్యులు ప్రభుత్వ సర్వీసు వైపు మళ్లుతారు. ఇతర ఉద్యోగాల కంటే దాక్టరు వృత్తి తప్పనిసరిగా అధిక పనిభారం, టెన్షన్‌, జవాబుదారీతనంతో కూడుకున్నటువంటిది. ఆ మేరకు ప్రభుత్వం భారీ జీతాలు, ప్రోత్సహకాలు ఇవ్వాలి. ప్రభుత్వ ఆసుపత్రులను కార్పొరేటు స్థాయిలో అభివృద్ధి చేయాలి. తాత్కాలికంగా ఆరోగ్యశ్రీ, ఉద్యోగశ్రీ పథకాలన్నీ కేవలం ప్రభుత్వ ఆసుపత్రుల్లోనే ఉండాలి. ఇవన్నీ చేయాలంటే రాజకీయ సంకల్పం ఉందాలి. ప్రజారోగ్యాన్ని కాంక్షించే వ్యక్తులు, సంస్థలు, (ప్రజా సంఘాలు ఏకమై విశాల ప్రాతిపదికన ఆరోగ్య ఉద్యమాన్ని నిర్మించాలి. లేకపోతే సమీప భవిష్యత్తులోనే ప్రభుత్వ వైద్యం, ప్రభుత్వ ఆసుపత్రులు చారిత్రిక నమూనాలుగా మారే ప్రమాదముంది. ఎన్నికల హడావిడి మొదలైంది. ఎప్పుడూ మన ముఖం చూడని రాజకీయ నాయకులు మన ఇంటి ముంగిట ప్రత్యక్షమవుతారు. ఇదే మంచి అదను. పై డిమాండ్లు నెరవేరుస్తామని హామీ ఇచ్చినా ప్రతినిధులనే ఎన్నుకుందాం. తమ తమ ఎన్నిలక మ్యానిఫెస్తోాలలో ఆరోగ్యాన్ని (ప్రధాన అంశంగా చేర్చాలని కోరుదాం. దిని ద్వారానైనా నోబుల్‌ బహుమతి [గ్రహీత అమర్థ్యసేన్‌ ఆలోచించినట్టుగా ఆరోగ్యం ప్రాథమిక హక్కుగా రాజ్యాంగ సవరణ చేయాలనే డిమాందుని సాధించుకుందాం. ఆ దిశగా అడుగులేద్ద్ధాం. & -అహై వం అయమదమై్రైల- ఇష లలా త8ి ప్రజా ప్రణాళిక

/ అలో ప్రజల ఆరోగ్యానికి ప్రజల ప్రణాళిక

' ఈ ఎన్నికల తరువాత ఏర్పడే ప్రభుత్వం ప్రజల ఆరోగ్య పరిరక్షణ కోసం ఏం చేయాలో నిర్దేశిస్తూ ప్రజలందరి తరుపున జనవిజ్ఞాన వేదిక, జన స్వాస్థ్య అభియాన్‌ (జాతీయ ప్రజారోగ్య ఉద్యమ సంస్థ) ఈ (ప్రజా ప్రణాళికను రూపొందించాయి. అన్ని పార్టీలు ఈ ప్రణాళికపై తమ వైఖరి తెలియ చేయాలని, ఈ ప్రణాళికను ప్రజలతో చర్చించాలని మనమంతా డిమాండ్‌ చేద్దాం. ఆరోగ్యాన్ని ప్రజలందరి ప్రాథమిక వాక్కుగా ప్రభుత్వం గుర్తించాలి. ఆరోగ్యం అంటే కేవలం కొన్ని గుర్తించిన జబ్బులకు చికిత్స అందించడంగా కాక వ్యాధి నివారణ, పౌష్టికాహారం, పరిశుభ్రమైన త్రాగునీరు, పారిశుధ్యం, గృహవసతి, జీవనోపాధి, అన్ని స్థాయిలలో వైద్య సేవల కల్పన వంటి సమగ్ర చర్యల ద్వారానే అందరికీ ఆరోగ్యం సాధ్యం అనే దృక్పథాన్ని కలిగిఉండాలి. లింగ, కుల, వర్గ తారతమ్యాలు, ఆర్థిక అసమానతల కారణంగా సమాజంలో బలహీనులు ఆరోగ్యంగా జీవించలేకపోతున్నారు.

ఈ అసమానతలను సరిచేసి వారి ఆరోగ్య రక్షణకు ప్రత్యేక శ్రద్ధ తీసుకోవాలి.

1. ప్రజల ఆరోగ్యాన్ని ప్రభావితం చేసే సామాజిక అంశాలపై చర్యలు: ఇప్పుడున్న లక్షిత ప్రజా పంపిణీ వ్యవస్థ స్థానంలో సార్వతిక ప్రజాపంపిణీ వ్యవస్థను ప్రవేశపెట్టి అందరికీ ఆహార భద్రత సాధించాలి. స్థానికంగా లభించే చిరుధాన్యాలు, గింజలు, పప్పుధాన్యాలను ఈ పథకంలో చేర్చాలి. తగిన నిధులు, సిబ్బంది, వనరులను సమకూర్చి ఐసిడిఎస్‌ (అంగన్‌వాడి) పథకాన్ని బలోపేతం చేసి మాతా-శిశు ఆరోగ్య సేవలు అందేలా చర్యలు తీసుకోవాలి. అన్ని నివాస ప్రాంతాలకు రక్షిత నీటిని సరఫరా చేయాలి. ప్రజలందరికీ మరుగుదొడ్ల సౌకర్యం కల్పించాలి. ఇందులో అధికభాగం మరణాలు నివారించదగినవే. మహిళల ఆరోగ్యాన్ని కాపాడటానికి సమగ్రమైన చర్యలు తీసుకోవాలి. మహిళల లైంగిక, ప్రత్యుత్పత్తి హక్కులకు రక్షణ కల్పించాలి స్కానింగ్‌ సెంటర్లు, ఫర్టిలిటీ సెంటర్లు మహిళల ఆరోగ్యానికి, హక్కులకు వాని కలిగించకుండా నియంత్రణలు విధించి అమలు చేయాలి. పిఎన్‌డిటి చట్టాన్ని పకడ్బందీగా అమలు చేయాలి. కామార దశలోని బాలికలకు అవసరమైన లైంగిక, పునరుత్పత్తి ఆరోగ్య అవగాహన కల్పించాలి. స్త్రీలపై జరిగే అన్ని రకాల

దాడులను ప్రజారోగ్య అంశంగా పరిగణించి, బాధితులకు సమ(గగ్రమైన వైద్య, పునరావాస సదుపాయాలు అందించాలి.

8 కుల వివక్షను రూపుమాపాలి: ఆరోగ్య స్థాయిలో, వైద్య సేవల వినియోగంలో వెనుకబడిన కులాలు; ముఖ్యంగా

" షెడ్యూలు కులాలు, తెగల (ప్రజలు వెనుకబడి ఉన్నారని ఎన్నో నివేదికలు గణాంకాలతో నిరూపించాయి. జీవనోపాధి కల్పనలో, ఆరోగ్య సేవల లభ్యతలో కొనసాగుతున్న వివక్షను రూపుమాపి, వారికి తగిన ఆరోగ్య సేవలు అందేలా చర్యలు తీసుకోవాలి.

& ఆరోగ్య హక్కు చట్టం: వ్యాధి నివారణకు, అన్ని స్థాయిలలో నాణ్యమైన వైద్య సేవల కల్పనకు ప్రజలందరికీ హక్కును కల్పిస్తూ, డబ్బు చెల్లించలేని కారణంగా ఈ సేవలు అందకపోవడం చట్ట విరుద్ధమైనదిగా పరిగణించే విధంగా ఆరోగ్య హక్కు చట్టాన్ని రూపొందించి అమలు చేయాలి.

5. నిధుల కేటాయింపు: స్థూల జాతీయ ఉత్పత్తిలో ప్రజారోగ్యం కోసం కేంద్ర, రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలు కలిపి వెచ్చిస్తున్న నిధులు 1.02% మాత్రమే. దీనిని తక్షణం 3.6 శాతానికి, ఐదేండ్లలో 5 శాతానికి పెంచాలి. వైద్యసేవల కల్పనకు భీమా పథకాలపై ఆధారపడకుండా, పన్ను ఆధారిత సార్వత్రిక వైద్య సేవల కల్పనను అభివృద్ధి చేయాలి.

6. నాణ్యమైన సేవల కల్పన: ప్రజల గౌరవానికి, ఆరోగ్యానికి, ఆర్థిక స్థితికి హాని కలిగించని వారికి సంతృప్తి కరమైన, నాణ్యమైన, హేతుబద్ధమైన వైద్య సేవల కల్పనకు చర్యలు చేపట్టాలి.

7. కార్పొరేట్‌ ఆసుపత్రుల నియంత్రణ : నాణ్యతా ప్రమాణాల పేరుతో ప్రభుత్వం చేపట్టిన చర్యలు కార్పొరేట్‌ ఆసుపత్రులకు అనుకూలంగా, చిన్న మధ్య తరహా (ప్రైవేటు ఆసుపత్రులు మరియు లాభాపేక్ష లేని స్వచ్చంద సంస్థలు నడిపే ఆసుపత్రులకు

తలకుమించిన భారంగా ఉండరాదు. రోగుల హక్కులకు రక్షణ కల్పించేలా, కార్పొరేట్‌ ఆసుపత్రుల ఫీజులు, నాణ్యతా ప్రమాణాలను నియంత్రించేలా, చిన్న ఆసుపత్రులు మనుగడ సాగించగలిగేలా క్లినికల్‌ ఎస్తాల్లిషమెంగ్‌ చట్టంలో సమరణలు చేయాలి. ప్రభుత్వ నా ఆరోగ్యం ప్రజల హక్కు ఏం

ప్రవేట్‌ భాగస్వామ్యంలో అమలవుతున్న పథకాలన్నింటినీ సమాచార హక్కు చట్టం పరిధిలోకి తీసుకువచ్చి, వాటి అమలును సమీక్షించాలి.

8& ప్రభుత్వ ఆసుపత్రుల బలోపేతం ; గ్రామీణ స్ధాయి నుంచి, అత్యున్నత న్ధాయి వరకు అన్ని ప్రభుత్వ ఆసుపత్రులను బలోపెతం చెయ్యాలి. అవి ప్రజలకు జవాబుదారిగా ఉంటూ, తమ పరిధిలోని వైద్య సేవలను సమర్ధవంతంగా అందించేలా చర్యలు తీసుకోవాలి. మన పొరుగు రాహఫ్రైలైన కేరళ, తమిళనాడు, కర్నాటక రాల అనుభవాలను అధ్యయనం చేసి (ప్రజల ప్రజాసంఘాలు, వైద్యులు సంఘాలను సంప్రదించి సమర్థవంతమైన పరిపాలనా సంస్కరణలను చేపట్టాలి. అవినీతిని అరికట్టాలి పారదర్శక విధానాలను చేపట్టాలి. అన్ని ప్రభుత్వ ఆసుపత్రులలో అవసరాలకు తగిన వైద్య, వైద్యేతర సిబ్బందిన నియమించాలి. ప్రభుత్వ వైద్యుల (పైవేట్‌ ప్రాక్టీస్‌ను నియంత్రించి, వారి పనితీరు మెరుగుపడేలా ప్రోత్సాహకాలు అందించాలి. ప్రభుత్వ ఆసుపత్రులలో అందరికీ వైద్యం, వైద్య పరీక్షలు, మందులు ఉచితంగా అందించాలి. ప్రభుత్వ మెడికల్‌ ఇన్‌ఫ్రాస్టక్చర్‌ విభాగాన్ని బలోపేతం చేయాలి. పరికరాలకు అవసరమైన మరమ్మత్తులు నిర్జీత కాలవ్యవధిలో జరిగేలా వ్యవస్థాగత చర్యలు తీసుకోవాలి.

9. వైద్య, ఆరోగ్య సిబ్బంది హక్కులకు రక్షణ: అంగన్‌వాడీలు, ఆషాలు మొదలు-- వైద్య, ఆరోగ్య సిబ్బందికి ఉద్యోగ భద్రత కల్పించాలి. వారికి న్యాయమైన వేతనాలు చెల్లించాలి. కాంట్రాక్టు, బెట్‌ సోర్సింగ్‌ సిబ్బందిని రెగ్యులర్‌ చేయాలి. పెకీ పనివారు, పారిశుధ్య కార్మికుల హక్కుల పరిరక్షణకు, ఆరోగ్య పరిరక్షణకు ప్రత్యేక చర్యలు చేపట్టాలి.

10. ప్రజల భాగస్వామ్యానికి ప్రోత్సాహం: అన్ని స్థాయిలలోని ప్రభుత్వ ఆరోగ్య కార్యక్రమాల అమలులో ప్రజల భాగస్వామ్యాన్ని ప్రోత్సహించాలి. జిల్లా హెల్త్‌ సొసైటీలను ప్రజల భాగస్వామ్యంతో క్రియాశీలంగా నడపాలి.

11. వైద్య విద్యలో సంస్కరణలు : వైద్య విద్యకు ప్రభుత్వం నిధుల కేటాయింపును పెంచాలి. కొత్త మెడికల్‌, దెంటల్‌, నర్సింగ్‌, ఇతర పారామెడికల్‌ కళాశాలలకు అనుమతులు ఇవ్వడానికి ప్రజల అవసరాలే ప్రాతిపదికగా ఉండాలి. ప్రభుత్వ కళాశాలలకు ప్రభుత్వం తగిన నిధులు కేటాయించి, సిబ్బంది, పరికరాలు, సౌకర్యాలు సమకూర్చాలి. (ప్రైవేటు కాలేజీలలో - ఫీజులు, నాణ్యతాప్రమాణాల పర్యవేక్షణకు న్థ్ధానిక (ప్రజల భాగన్వామ్యంతో పారదర్శక విధానాలను రూపొందించాలి. విద్యార్థులపై అనవసరమైన మానసిక ఒత్తిడి కలిగించని, వారిలో నైతిక విలువలు, సామాజిక సృహ, అత్యున్నత నైపుణ్యాలు పెంపొందించే ప్రజాన్వామిక శిక్షణా విధానాలను రూపొందించాలి. ప్రమాణాలు పాటించని, విద్యావ్యాపారానికి పాల్పడే (ప్రైవేటు కళాశాలలపై ప్రభుత్వం చర్యలు తీసుకోవాలి. అవసరమైతే అటువంటి కళాశాలలను ప్రభుత్వం స్వాధీనం చేసుకోవాలి. మెడికల్‌ కౌన్సిల్‌ ఆఫ్‌ ఇందియా, డెంటల్‌ కొన్సిల్‌ ఆఫ్‌ ఇండియా, నర్సంగ్‌ కౌన్సిల్‌ ఆఫ్‌ ఇండియా, సంస్థలలో పేరుకుపోయిన అవినీతి, ఆ(ిత పక్షఫాత ధోరణులను రూపుమాపేందుకు విధానాన్ని రూపొందించి అమలు చేయాలి. అదే సమయంలో ఆయా సంస్థలు ప్రజాన్వామికంగా కొనసాగే అవకాశం కల్పించాలి.

12. అందరికీ నాణ్యమైన బెషధాల అందుబాటు ; వైద్యులందరూ జెనెరిక్‌ మందులనే సూచించాలనే నిబంధనను కట్టుదిట్టంగా అమలు జరవాలి. ప్రతి మండల కేంద్రంలో జెనెరిక్‌ మందులు షాపులు ఉండేలా ప్రభుత్వం కృషి చేయాలి. ఇందుకు అవసరమైన ప్రోత్సాహకాలు అందించాలి. మందుల ధరలు, నాణ్యత విషయంలో ప్రైవేటు మందుల కంపెనీలపై నియంత్రణ,

“నిఘా వ్యవస్థలను బలోపేతం చెయ్యాలి. నకిలీ మందులు తయారు చేసి ప్రజల ప్రాణాలతో చెలగాటమాడీ మందుల కంపెనీలపై కఠిన చర్యలు తీసుకోవాలి. ఐడిపిఎల్‌ని పునరుద్ధరించాలి. బెషధాలు, టీకాల తయారీకి ప్రభుత్వ పరిశ్రమలను ప్రారంభించాలి.

18. క్లినికల్‌ ట్రయల్‌ పరిశ్రమలు : క్లినికల్‌ ట్రయల్‌ సంస్థలు తమ లాభాల కోసం మన ప్రజల ఆరోగ్యానికి హాని కలిగించడాన్ని అద్దుకోవాలి. ఇప్పటికే భద్రాచలం, పిడుగురాళ్ళలో క్లినికల్‌ ట్రయల్స్‌ వలన నష్టపోయిన వారికి న్యాయం చేయాలి. ప్రజల ప్రయోజనాలు కేంద్రంగా క్లినికల్‌ ట్రయల్‌ పరిశ్రమలకు నిబంధనలు రూపొందించి అమలు జరిగేలా చూడాలి.

14 .వైద్యపరిశోధనలు ; ఐసిఎంఆర్‌, సిఎస్‌ఐఆర్‌, సిసిఎంబి వంటి పరిశోధన సంస్థలను బలోపేతం చేయాలి. యూనివర్శిటీలలో వైద్య, ఆరోగ్య పరిశోధనలును ప్రోత్సహించాలి. మన దేశ ప్రజల ఆరోగ్య అవసరాలను తీర్చి విధంగా ఈ పరిశోధనలను రూపొందించాలి. 15. దేశీయ వైద్య విధానాలకు ప్రోత్సాహం : అల్లోపతితో పాటుగా భారతీయ వైద్యవిధానాలపై పరిశోధనలను ప్రోత్సహించాలి.

శ్ష0 ప్రజా ప్రణాళిక

వ్యవసాయరంగ రక్షణ ఆహార భద్రత రచన : వ్రొ॥ అరిబండి ప్రసాదరావు సమన్వయ కర్త : చెలిమెల రాజేశ్వరరావు, కన్వీనర్‌ వ్యవసాయ సబ్‌ కమిటీ

శ కి వి ఖో ళో సీ న చి న! ఇ స క గ్‌ ఇ టే అ ఠీ క! లీ న! ఛి న! ౮ ః తా క్రీ న! ! అో న్యా శ | చా చీ కని తో శి అ గూ! గ 4 జీ అ ఫి పీ మి తీ 1 శీ ణీ

వ్యవసాయరంగ రక్షణ ఆహార భద్రత త్య మో భారత వ్యవసాయాన్ని రక్షించండి! వ్యవనాయ శాస్త్రసాంకేతిక విజ్ఞానాన్ని పునర్‌వ్యవగ్ధకరించంది!! గ్రామీణ విస్తరణను పటిష్టపరచండి!!! ప్రకృతి సేద్య పద్ధతుల్ని ప్రోత్సహించండి!!!

స్వాతంత్రం వచ్చినప్పుడు భారత ఆహారరంగం కొరతలతో సంక్లిష్ట దశలో ఉంది. దిగుమతులతో ఆహార కొరతను తీర్చుకోవాల్సి వచ్చేది. సాంకేతిక విజ్ఞానం, సంస్థాగత విధానపర మద్ధతులు ఆహారంలో స్వయంపోషకత్వాన్ని అందించాయి. గ్రామీణ ప్రాంతాలు ఆర్థికంగా బలపడ్డాయి. విస్సృతమైన రసాయనికాలు, నీటివాడకం, అధిక దిగుబడి రకాలు ఆహారోత్పత్తిన్ని, ఉత్పాదకతను కొంతకాలం పెంచాయి. ఈ వ్యూహాన్న దీర్షకాలం కొనసాగించడంతో రైతులు, వ్యవసాయ కార్మికులపై ఆర్ధిక భారాలు పడ్డాయి. శాస్తసాంకేతికాల వినియోగంలో అవసరమైన మార్పులను చేయకపోవడంతో ఎన్నోప్రాంతాల్లో పర్యావరణ సంక్షోభం తలెత్తింది. నేలల ఉత్పాదకత క్షీణత, పడిపోతున్న భూగర్భజలమట్టం, సేద్యంలో పెరుగుతున్న రసాయనాల వినియోగ రూపంలో పర్యావరణాన్ని ఆరోగ్యాన్ని క్షీణింపచేస్తూ ఈ సంక్షోభం బహిర్గతమైంది.

సేద్య ఖర్చులు, ఆదాయం రైతులకు అననుకూలంగా మారాయి. ముఖ్యంగా పేద, మధ్యతరగతి రైతులకు సేద్యంలో రిస్క్‌ (ఒడుదుడుకులు) పెరుగుతోంది. జాతీయ స్థూల ఉత్పత్తిలో వ్యవసాయరంగం వాటా 14శాతానికి పదిపోయింది. రైతుల నిజ ఆదాయాలు తగ్గిపోవడంతో వారి రుణభారం, పేదరికం పెరిగాయి. సంస్కరణల కాలంలో సేద్య విస్తీర్ణం క్రమంగా తగ్గుతోంది. పట్టణీకరణ, పారిశ్రామిక పెరుగుదల, తగ్గిపోతున్న కమతాల విస్తీర్ణం వ్యవసాయాఖీవృద్ధిని దెబ్బతీశాయి. వ్యవసాయోత్పత్తుల పెరుగుదలలో 1980దశకంలో ఉత్పాదకత పెరుగుదల ప్రాధాన్యత వహించగా, 1990 దశకంలో అమలు చేసిన సరళీకరణ ఆర్ధిక విధానాలు సాగునీటి సౌకర్యాల విస్తరణను, విత్తనాల సరఫరాను, సాంకేతిక విజ్ఞాన సేవల క్షీణత ఉత్పాదకతను తగ్గించేశాయి. ఈ కాలంలో కేవలం పంటల మార్పువల్ల వ్యవనసాయోత్ప్బత్తి పెరిగింది. ఆహార పంటల నుండి అధిక విలువలగల ఆహారయేతర పంటలకు వ్యవనాయోత్పత్తి మళ్లింది. ఆహారేతర పంట ధరలకు వచ్చిన సానుకూలత దీనికి తోద్ప్చడింది. కానీ, తరువాత కాలంలో వ్యవసాయోత్పత్తి పెరుగుదలను క్రీణింపచేసింది.

వ్యవసాయోతృత్తి పెరుగుదల క్షీణతకు వ్యవసాయరంగంలో తగ్గిపోయిన ప్రభుత్వ పెట్టుబడులే కాక మరెన్నో కారణాలు ఉన్నాయి. తీవ్ర ధరల హెచ్చుతగ్గులు, ఉపకరణాల పై తగ్గించిన రాయితీలు, బాగా పెరిగిన ఖరీదైన ఉపకరణాల వాడకం ఉత్పత్తి ఖర్చును బాగా పెంచాయి. కానీ, ఇలా పెరిగిన పెట్టుబడులకు అనుగుణంగా రుణసౌకర్యం విస్తరించలేదు. దీనికితోడు, తరుచుగా విఫలమైన పంటలు, లోపబూయిష్టమైన కనీస మద్ధతు ధరలు రైతాంగంపై దుష్ప్రభావాన్ని చూపి రుణ భారాల్ని పెంచాయి. 2003లో నిర్వహించిన 59వ జాతీయ నమూనా సర్వేలో 48. 6శాతం రైతు కుటుంబాలు రుణ భారంతో కష్టపడుతున్నాయని తేలింది. దేశ జనాభాలో మెజారిటీగాగల చిన్న సన్నకారు రైతులు, వ్యవసాయ కార్మికుల కుటుంబాలు తీవ్ర కష్టాలను ఎదుర్కొంటున్నట్లు గమనించబడింది. అసంఘటితరంగ పరిశ్రమల జాతీయ కమీషన్‌ 2007 నివేదిక ప్రకారం రైతుల నిజ ఆదాయంలో ఏమాత్రం పెరుగుదల లేదు. వీరి కుటుంబాల సగటు నెలవారీ ఆదాయం రూ. 1650 మాత్రమే. కానీ, వీరి సగటు నెలవారీ ఖర్చ్భు రూ. 2150. పేదరికంతో సతమతమౌతూ అతితక్కువ వినిమయ స్థాయిలో ఉన్న ఈ కుటుంబాల ఆదాయంకన్నా ఖర్చు అధికంగా చేయకతప్పని స్థితిని ఈ నివేదిక తెలుపుతుంది.

శ తీ

చివరగా, వ్యవసాయంలోని అన్ని రంగాలు, రైతుల్లోని అన్ని వర్గాలూ తీవ్రమౌతున్న సంక్షోభ భారాల్ని మోయాల్సి వచ్చింది. దీనితో, వ్యవసాయమే జీవనాధారంగా గలవారు వ్యవసాయ వృత్తిని వదిలి వేరే వృత్తులకు మారాల్సి వచ్చింది. గత 60 సంవత్సరాలకాలంలో వ్యవసాయమే జీవనాధారంగా గలవారి జనాభా 20011నాటికి 54. 6శాతానికి పడివోయింది. స్వాతంత్రం వచ్చినకొత్తలో ఇది 69.4శాతం. 2001-11 మధ్యకాలంలో 86.1 లక్షలమంది వ్యవసాయిన్ని వదిలి జీవనోపాధికి ఇతర రంగాలను ఎంచుకున్నారు. అంటే, రోజుకు 2350మంది ఇలా మారారు. అయితే, ఇలా వ్యవసాయాన్ని వీడి ఇతర రంగాలకు వుళ్లినవారు తమ జీవితాల్ని మెరుగుపరుచుకుంటే ఇది ఆహ్వానించదగ్గ పరిణామమే. కానీ, వీరిలో అత్యధికులు ఏ భద్రతాలేని దినకార్శ్మికులుగా మారారు. భూమి గల రైతులకన్నా భూమిలేని వ్యవసాయ కార్మికుల సంఖ్య అధికమని 2011 జనాభా లెక్కలు తేల్పాయి. వ్యవసాయమే జీవనాధారంగా గలవారిలో భూమిలేని వ్యవసాయ కార్మికులు 29. 9శాతం (14. 43కోట్ల ప్రజలు) కాగా, భూమిగల రైతులు 24. 6శాతం (11.87 కోట్ల మంది) మాత్రమే. కొననాగుతున్న రైతుల ఆత్మహత్యలు సంక్షోభానికి పరో చిహ్నం. 2012 జాతీయ కైమ్‌ గణాంకాల ప్రకారం గతించిన 18 సంవత్సరాల కాలంలో 2,84,694 మంది రైతులు ఆత్మహత్య చేసుకోవాల్సి వచ్చింది. వ్యవనారంగం నుండి తొలగిపోతున్నవారికి ఉపాది కల్పించడానికి గ్రామీణ వ్యవసాయేతరరంగ విస్తరణ కావాల్సి ఉండగా, ఇది అంతంతమాత్రంగానే ఉంది. 2004-05 నుండి 2009-10 మధ్యకాలంలో గ్రామీణ వ్యవసాయేతరరంగంలో కేవలం 20లక్షలకు ఉపాధి అవకాశాలు ఏర్పడగా, ఈ కాలంలో పనిచేయగల జనాభా 550లక్షలమేర పెరిగింది. అందువల్ల, రైతుల దుస్థితి నివారణకు వివిధ రంగాల ఆర్ధిక విస్తరణ, ముఖ్యంగా వ్యవసాయ, వ్యవసాయేతర రంగాల ఆదాయాలు పెరగడానికి ఆవసరమైన చర్యలను తీసుకోవాలని ఈ ధోరణి తెలుపుతుంది. గత మూడు పంచవర్ష ప్రణాళికల కాలంలో వ్యవసాయరంగ ప్రాధాన్యతను గుర్తించిన పాలకులు ఈ రంగ పెరుగుదలకు ఎన్నో ప్రత్యేక చర్యలను తీసుకున్నారు. ఫలితంగా 9వ ప్రణాళిక (1997-02)లో కేవలం 2. 5శాతంగా ఉన్న వార్షికాభివృద్ధి 10వ ప్రణాళిక (2002-07), 11వ ప్రణాళిక (2007-12) కాలాలలో ఇది 3. ౨శాతానికి పెరిగింది. కానీ ఈ రంగ స్థూల ఉత్పత్తి పెరుగుదల లక్ష్యమైన 4శాతానికి చేరలేకపోయింది. వ్యవసాయరంగం ఒకశాతం అభివృద్ధి చెందితే, వ్యవసాయేతర రంగా అభివృద్ధితో పోల్చినప్పుడు, పేదరికం 2 నుండి ౩ రేట్లు ఎక్కువగా తగ్గుతుందని పన్నెండో పంచవర్శ ప్రణాళిక దిశానిర్ధెశ పత్రం గుర్తించింది. ఈ విధంగా వ్యవసాయేతర రంగాలతో పోల్చినప్పుడు పేదరిక నిర్మూలనలో వ్యవసాయరంగ అభివృద్ధి పాత్ర ప్రణాళిక అధికంగా ఉంటుంది. అందువల్ల, మొత్తం ఆర్థికాభివృద్ధిలో వ్యవసాయాభివృద్ధి చాలా కీలకమని మొదట గుర్తించాలి. రెండవది, పేదరికపు నిర్మూలన అసలు సమస్య కేవలం ఉత్పత్తి (పెరుగుదల)కి సంబంధించినది కాదని, రైతుల ఆదాయాలకు సంబంధించినదని గుర్తించాలి. వీరి ఆదాయం పెరిగితే పేదరికం దానంతట అదే తగ్గుతుంది. దీనికితోడు, పెరిగిన గ్రామీణ కొనుగోలు శక్తి మొత్తం ఆర్థికాభివృద్ధికి దోహదపడుతుంది. దీన్ని ధృవపరుస్తూ 2007లో రూపొందించిన రైతుల జాతీయ విధానం మొదటి చాప్టర్‌లోనే “రైతుల అర్థిక స్థితిపై కేంద్రీకరించాల్సిన అవసరం ఉంది. కేవలం ఉత్పత్తిపైనే కేంద్రీకరిస్తే సరిపోదు. అందువల్ల, వ్యవనాయాఖభివృద్ధిని రైతు కుటుంబాల అదాయం పెరుగుదల కొలమానంతో అంచనా వేయాలి. వీరి ఆదాయం కేవలం వినిమయ అవసరాలను తీరృదానికే కాక సేద్యానికి సంబందించిన కార్యక్రమాలకు వీరు ఖర్చుపెట్టగల శక్తిగా పెరగాలి”. ఐదు ఎకరాలకన్నా తక్కువ విస్తీర్ణంగల చిన్న కమతాలు మొత్తం కమతాలలో 83శాతంగా ఉన్నాయి. వీటి ద్వారా 40శాతం భూమి సాగౌతుంది. వీటిద్వారా దాదాపు సగం ఉత్పత్తి లభిస్తుంది. తమ ఉత్పత్తులను అమ్ముకోవడంలోనే వీరు నష్టపోతున్నారు. వ్యవన్యగత, శుద్ధి పరిశ్రమలవల్ల వీరు నష్టపోవాల్సి వస్తోంది. సహకారసంఘాలు, రైతు ఉత్పత్తిదారుల సంస్థలలో ఏరిని సమీకరించి ఈ సమస్యను పరిష్కరించవచ్చు. వీటి ద్వారా శుద్ధి పరిశ్రమలకు, సంస్థాగత చిల్లర వ్యాపారాలకు చిన్న కమతాల వ్యవసాయోత్పత్తుల్ని అందించాలి. వాల విషయంలో “ఆముల్‌” దీన్ని సాధించింది. నిల్వ ఉండక చెడిపోయే అన్ని ఉత్పత్తులకు ఈ నమూనాను విస్తరించాలి. ముఖ్యంగా పంద్డు, కూరగాయలకు, కోళ్ళు, మాంసం ఉత్పత్తులకు ఆముల్‌ నమూనా సమర్థవంతంగా ఉపయోగపడుతుంది. గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో ఇది వ్యవసాయ, వ్యవసాయేతర ఉపాదిని పెంచుతుంది. డ్షేశ్తే ప్రజా ప్రణాళిక

గిట్టుబాటు ధరలు రైతులకు ప్రధాన సమస్య, సరిపోను ఆదాయం పొందడానికి ఉత్పత్తి ఖర్చుపై సరిపోను అదనపు విలువ గిట్టేలా వీటిని నిర్ణయించాలి. కనీసం మద్ధతు ధరలను నిర్ణయించడంలో, వీటిని రైతులకు అందించడంలో ఎన్నో సమస్యలు ఉన్నాయి. వ్యవసాయోత్పత్తుల ఖర్చులు, ధరల నిర్ణయ కమీషన్‌ లెక్కలప్రకారమే ఎన్నో పంటల ఉత్పత్తి ఖర్చులు కనీస మద్ధతు ధరలకన్నా అధికంగా ఉంటున్నాయి. ఇప్పుడు దాదాపు 25పంటలకు కనీస మద్ధతు ధరలను నిర్ణయిస్తున్నప్పటికీ, ఈ ధరకు కొన్ని ఉత్పత్తులే సేకరించబడుతున్నాయి. దీనితో ఎన్నో పంటల్లో ఈ కనీస మద్ధతు ధరలు రైతులకు ఏమీ అందించడంలేదు. పూర్తిగా మార్కెట్‌ శక్తులకే వదిలివేసే పంటల రైతుల స్థితి దారుణంగా ఉంది. ప్రస్తుతం ఎన్నో ఉపకరణాల్లో ప్రభుత్వం అందించే రాయితీలు అంతర్లీనంగా ఉంటున్నాయి. ఉదా॥ రసాయనిక ఎరువులు. పెట్రోలియం ఉత్పత్తుల ధరలను తరచుగా పెంచుతుండంతో ఎరువుల ధరలు పెరుగుతున్నాయి. రైతులు వీటిని కొనలేకపోతున్నారు. పెట్రోలియం ముడిచమురు నిల్వలు, పొటాషియం నిల్వలు క్షీణిస్తున్న నేపథ్యంలో వచ్చే సమస్యలను అదిగమించడానికి ప్రత్యామ్నాయ సేద్య పద్ధతుల్ని ప్రవేశపెట్టాల్సి ఉంది. కొన్ని వ్యవసాయోత్పత్తులు, ముఖ్యంగా ఆహారోత్పత్తుల ధరలను పెంచడంలో ఎన్నో ఆటంకాలున్నాయి. ముఖ్యంగా వినియోగదారుల కొనుగోలు శక్తి. ఈ నేపథ్యంలో, రైతుల ఆదాయాల్ని పెంచేందుకు ప్రత్యామ్నాయ ఆదాయ పెంపు పద్ధతుల విధానాల్ని (ఇన్‌కం సపోర్ట్‌) అనుసరించాలి. సాంకేతికాల్ని అమలు చేసేందుకు రైతులకు అవసరమైన ప్రోత్సహాన్ని ఇచ్చేందుకు, ఉత్పత్తి పెంచేందుకు, పర్యావరణలోపాల్ని సరిద్దిందేందుకు ఆదాయ మద్ధతు విధానాలు అవసరం. ప్రపంచ వాణిజ్య సంస్థ చర్చల్లో వస్తున్న సాంకేతిక, కొత్త నిర్ణయాల నేపథ్యంలో ఉపకరణాలపై నేరుగా ఇచ్చే రాయితీలను, ధరల మద్ధతు నిర్ణయంద్వారా ఇచ్చే రాయితీలను మరో రూపంలో రైతులకు అందించాల్సిన అవసరం ఉంది. లేకపోతే, రైతులు మరింత సంక్షోభ పరిస్థితులను ఎదుర్కోవాల్సి వస్తుంది. రైతుల జీవనాణ్యతను పెంచడానికి అమలుపరిచే విధానాల్లో భారీ మార్పులు అవసరం. ఈ కొత్త విధానాలు ఆర్థిక సుస్టిరతను అందించే రూపంలో ఉండాలి. రైతుల దుస్థితిని అదిగమించేందుకు ఈ విధానాలు ఉపయోగపడాలి. రైతులే వ్యవసాయ పెట్టుబడులను పెంచేందుకు అవసరమైన ప్రోత్సాహాన్ని ఈ విధానాలు అందించాలి, రైతుల కొనుగోలు శక్తి పెరగాలి. అంతిమంగా, సేద్యంలో యువకుల్ని ఆకర్షించి, వారు సేద్యంలో నిలదొక్కుకునేలా ఈ విధానాలు ఉండాలి. రైతులకు ఆదాయ భద్రతను కల్పించడం ఆర్ధికంగా, పర్యావరణపరంగా, సేద్యం సుస్థిరంగా కొనసాగే వాతావరణాన్ని సృష్టించే విధంగా వ్యవసాయరంగానికి సంబంధించిన అన్ని నిర్ణయాలకు లక్ష్యంగా ఉందాలి. రైతుల నిజ ఆదాయాన్ని ఖచ్చితంగా అంచనా వేసి, ప్రభుత్వ విధానాల్లో తేవాల్సిన మార్పుల్ని సూచించడానికి ప్రతి 3 నుండి 5 సంవత్సరాలకు ఒకసారి “రైతు ఆదాయ కమీషన్‌”ను ఏర్పరచాలి. కౌలు రైతులు, వ్యవనాయ కార్మికుల ఆదాయాలను ఈ కమీషన్‌ పరిధిలోకి తీసుకొనిరావాలి. వీరి జీవన ఖర్చులను అంచనా వేయడంలో ఉద్యోగస్థులకు వేతన సవరణకు పే రివిజన్‌ కమీషన్‌ అనుసరించే సూత్రాలనే రైతు ఆదాయ కమీషన్‌ పాటించాలి. ఈ నేపథ్యంలో, అఖిలభారత సైన్స్‌ నెట్‌వర్క్‌ క్రింది విధానాలకు మద్ధతు ఇస్తుంది.

(ఎ). కనీస ఆదాయం : ఇది రైతుల అన్ని ఖర్చులను పరిగణలోకి తీసుకోవాలి. గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో కుటుంబానికి 5గురు

సభ్యులను పరిగణలోకి తీసుకోవాలి. పట్టణ ప్రాంతాల్లో ముగ్గురిని కుటుంబ యూనిట్‌గా పరిగణించాలి. కమీషన్‌ అంచనా ' వేసిన ఆదాయ అవసరాల్ని ద్రవ్యోల్బణ సూచికి అనుసందానించాలి. ఖర్చులు, ధరలను పరిగణలోకి తీసుకోవాలి.

(వి). “విశ్వాస ప్రయోజనం” : వ్యవసాయాన్ని అంటిపెట్టుకొనేలా ఉండేలా చురుకైన యువకులను ఆకర్షించేవిధంగా రైతు ఆదాయ కమీషన్‌ నిర్ణయాలు ఉండాలి. ల వ్యవసాయ రంగ రక్షణ - ఆహార భద్రత శీస్‌

| [

(సి. పర్యావరణ ప్రీమియం : చిన్న కమతాలు ఆర్థికంగా స్థిరంగా నిలదొక్కుకుంటూ కొనసాగడంలోనే ఆహారభద్రత ఉన్నదని, పారిశ్రామిక కార్పోరేట్‌ సేద్యంలో లేదని స్పష్టంగా ఇటీవల వచ్చిన ప్రపంచ ఆహార సంక్షోభం తెలుపుతుంది. అందువల్ల, సుస్థిర సేద్య పద్ధతుల్ని పర్యావరణాన్ని పరిరక్షించగల వ్యవసాయోత్పత్తులను ప్రోత్సహించేలా ప్రీమియం ధరలను నిర్ణయించాలి.

(ది. గిట్టుబాటు ధరల విధానం : నిజమైన ఉత్పత్తి ఖర్చులను ప్రతిబింబిస్తూ రైతులకు గిట్టుబాటు అయ్యే ధరలను నిర్ణయించాలి. వీటిని ద్రవ్యోల్బణ సూచికి అనుసంధానించాలి.

(౧. వ్యవసాయం రాష్ట్ర పరిధిలోనిది. స్ధానిక పరిస్థితులు వ్యవసాయోత్పత్తుల ఖర్చులను నిర్ధారిస్తాయి. అందువల్ల, రాష్ట్రస్థాయిలో వ్యవసాయ ఖర్చులు, ధరల నిర్ణయ కమీషన్‌ను నియమించాలి. ఈ కమీషన్‌ వాస్తవ ఖర్చులను పరిగణలోకి తీసుకొని కేంద్ర ప్రభుత్వానికి సిఫార్సు చేయాలి. వ్యవసాయోత్పత్తుల్లో వినియోగించే కుటుంబ సభ్యుల వాస్తవ (శ్రమ విలువను కూడా లెక్కలోకి తీసుకొని నిజమైన ఉత్పత్తి ఖర్చును లెక్కించాలి. ఆహార ధాన్యాల విషయంలో జాతీయ వ్యవనాయోత్పత్తుల ఖర్చులు, ధరల నిర్ణయ కమిషన్‌ అన్ని నిజమైన ఖర్చులను పరిగణలోకి తీసుకొని గిట్టుబాటు ధరలను నిర్ణయించాలి. ఇది సి-2 ఖర్చులమీద పంట స్వభావాన్ని బట్టీ 10 నుండి 50శాతం కలిపి రైతులకు గిట్టాల్సిన ధరలను నిర్ణయించాలి. ధరల హెచ్చుతగ్గులను రైతులు తట్టుకునే విధంగా “ధరల స్థిరీకరణ నిధిని” ప్రత్యేకంగా ఏర్పాటు చేయాలి. రాష్ట్ర వ్యవసాయ ఖర్చులు, ధరల నిర్ణయ కమీషన్‌ కేంద్ర (ప్రభుత్వం నిర్ణయించిన ధరలను పరిగణలోకి తీసుకొని తాను నిర్ణయించిన ధరకు, కేంద్ర ప్రభుత్వం నిర్ణయించిన ధరలో

తేడాను భర్తీ చేయాలి. పంట పరిహారాన్ని నేరుగా రైతులకు చెల్లించే ఏర్పాట్లు చేయాలి. పోస్టుఆఫీస్‌, బ్యాంక్‌ అకౌంట్‌, పంచాయతీ లేక స్వయం సహాయ గ్రూపుల ద్వారా ఈ చెల్లింపులు ఉండాలి. ప్రతి సీజన్‌లో సమయానికి ఈ చెల్లింపు ఉండాలి.

(2). ఈ ధరల నిర్ణయం నిజంగా సేద్యంచేసే రైతులకు లాభించే విధంగా చెల్లింపు ఉండాలి. కౌలు రైతులు, పాలుకు చేసే రైతులకు (షేర్‌ (క్రాపర్లు) వీటివల్ల ప్రత్యక్ష లాభం ఉండాలి. భూమిగల సేద్యం చేయని రైతులకు ఈ ఆదాయం చెందరాదు. కౌలు, వాలు రైతులను గుర్తించి, రికార్డు చేసే వ్యవస్థను ఆంధ్రప్రదేశ్‌లోలాగా ప్రత్యేక చట్టం ద్వారా ఏర్పాటు చేయాలి. వీరికి రుణార్టత కార్డులను అందించాలి. బీమా పరిహారం, ప్రకృతి వైపరీత్యాల సమయంలో కలిగే నష్టాలకు ఇచ్చె పరిహారం నిజంగా సేద్యం చేసే వారికి ఈ కార్డుల ద్వారా అందించాలి. ధరల హెచ్చుతగ్గుల వల్ల నష్టపోయిన రైతులకు ఇచ్చె పరిహారాన్ని కూడా ఈ కార్టుల ఆధారంగానే ఇవ్వాలి,

(3). సేద్య పనులకు వ్యవసాయ కార్మికుల వెతన మద్ధతు : వ్యవసాయంలో నేడు ప్రత్యేక పరిస్థితులున్నాయి. ఒకవైపు వ్యవసాయంలో పని దొరక్కపోవడంతో ప్రభుత్వ ఉపాదిహామీ పథకం మీద ఆధారపడాల్సి వస్తుంది. ఇదే సమయంలో పెరుగుతున్న వ్యవనాయ కార్మికుల వేతనాల్ని రైతులు భరించలేకపోతున్నారు. అందువల్ల, సంవత్సరంలో 100రోజుల వరకు వ్యవసాయ కార్మికుల వతనాలను ఉపకరణాల రాయితీ (ఇన్‌పుట్‌ సబ్సిడీ) రూపంలో ఇవ్వాలి. తద్వారా వ్యవసాయ కార్మికులకు పెరిగిన వేతనాలను రైతులు చెల్లించే వీలుపడుతుంది. వేతన రాయితీ భాగం ఉపాదిహామీ పథకం క్రింద ఇచ్చే వేతనానికి సమానంగా ఉండవచ్చు. మిగతా వేతనాన్ని రైతులు నేరుగా రైతులు వ్యవసాయ కార్మికులకు చెల్లిస్తారు. ఉదా॥ వ్యవసాయ కార్మికుల వేతనం విత్తడానికి రోజుకు రూ. 250లు అయితే, ఉపాదిహామీ పథకం క్రింద ఇచ్చె వేతనం రోజుకు రూ. 120 ఉంటే మిగిలిన రోజువారి వేతనం రూ. 180ను రైతు నేరుగా వ్యవనాయ కార్మికునికి చెల్లిస్తాడు. ఈ పథకాన్ని ఉపాదిహామీ పథకంలాగా నిర్వహించవచ్చు. లేక ఉపాదిహామీ పథకం ద్వారా లభించె పనిదినాలను సేద్య పని మేరకు పెంచి నిర్ణయించవచ్చు.

(4). నేరుగా ఆదాయ మద్ధతు : కనీస మద్ధతు ధరల విధానాలవల్ల నష్టపోయిన పెట్టుబడికి, కనీస జీవితావసరాలను

తీర్చుకునే విధంగా ఆదాయం పొందడానికి నేరుగా ఇచ్చే ఆదాయ మద్ధతు ఐితులకు ఉపయోగపడుతుంది. ప్రారంభంలో ఈ

_ పథకాన్ని చిన్న సన్నకారు రైతులకు, వ్యవసాయ కార్మికులకు అమలు చేయవచ్చు. రైతుల ఆదాయ కమీషన్‌ ప్రధాన కర్తవ్యం వీరిని గుర్తించి, ఇవ్వవలసిన ఆదాయా మద్ధతు పరిమాణాన్ని 3 నుండి 5 సంవత్సరాలకు ఒకసారి నిర్ణయించడమే. ఇచ్చే ఆదాయ మద్ధతు నేరుగా సేద్య రైతు ఖాతాల్లో జమచేయవచ్చు. ఇప్పటికే భారత ప్రభుత్వం సమాచార హక్కు గ్రామీణ ఉపాధిహామీ లా.

శే ( ప్రజా ప్రణాళిక

వ

చట్టం, విద్యాహక్కు చట్టాలను రూపొందించి అమలు చేస్తోంది. వీటికితోడు గిరిజనులకు, అడవుల్లో నివసించే వారికి అటవీ భూమిపై హక్కు కలిగిస్తూ చట్టాన్ని పాస్‌ చేసింది. ఆహార చట్టాన్ని కూడా పాస్‌ చేసింది. ఇదేవిధంగా రైతుల ఆదాయ భద్రత చట్టాన్ని కూడా రూపొందించి అమలు చేయవచ్చు. కంపెనీ సేద్యం, కార్పోరేట్‌ ఉపకరణాల సరఫరా వ్యవస్థల ద్వారా భారత వ్యవసాయాన్ని ప్రపంచ వ్యవసాయంతో అనుసంధానిస్తూ వ్యవస్థాపూర్వక మార్పులను, అభివృద్ధి క్రమం అమలు చేయబడుతున్నాయి. వ్యవసాయాఖివృద్ధిలో ఇవి కొట్టొచ్చినట్లుగా గుర్తించగలిన కొత్త వ్యూహంలో భాగం. తాజాగా ఏర్పరచిన భారత, అమెరికా వ్యవసాయ విద్య, పరిశోధనల గవర్నింగ్‌ బోర్జులో వాల్‌మార్ట్‌ , మోన్‌శాంటో లాంటి కంపెనీలకు ప్రాతినిధ్యం ఇచ్చింది. ఇది మన వ్యవసాయరంగాన్ని నియంత్రించడానికి కొత్త ఆయుధంగా ఉపయోగబడుతుంది. వ్యవసాయ సాంకేతికాభివృద్ధి ద్వారా పాలకులు కొత్త ప్రాధాన్యతలతో మన వ్యవసాయాన్ని బహుళజాతీ సంస్థలకు జీవ సాంకేతిక కార్పోరేట్‌ వ్యవసాయం, ఆహార శుద్ధి వైపు మళ్లిస్తున్నారు. వ్యవసాయ పరిశోధన ఖర్చుల్లో కేవలం 9శాతం భరిస్తూ పరిశోధనాంశాలను నిర్ధేశిస్తూ మన వ్యవసాయ సాంకేతికాభివృద్ధికి ప్రమాదకారులుగా వ్యవసాయ వ్యాపార శక్తులు మన పరిశోధనల ప్రాధాన్యతా వ్యవస్థను పూర్తిగా తమ ఆధీనంలోకి తీసుకోవడానికి ప్రయత్నిస్తున్నాయి. స్థానిక పరిస్థితులకు అనువైన నేల, నీటియాజమాన్యం, పంట మార్పిడి, సజీవ వ్యవసాయం నుండి స్థానిక వనరులకు అనుగుణమైన పరిశోధన, అభివృద్ధి ప్రాధాన్యతలను అననుకూలంగా మారుస్తున్నారు. కొత్తగా ప్రవేశపెట్టే వ్యవసాయాభివృద్ధి వ్యూహంలో కార్బోరేట్‌రంగం ఆదిపత్య పాత్ర పోషిస్తుంది. ప్రభుత్వం కూడా వీటికి అనుగుణమైన స్నేహపూర్వకంగా వ్యవహరిస్తోంది. ఈ కొత్త వ్యవసాయాభివృద్ధి వ్యూహంలో పర్యావరణ విలువలను, సామాజికా న్యాయాన్ని పరిరక్షించే సమ(గ్ర సేద్య పద్ధతులకు చోటు లేకుండా పోతోంది. ఈ ధోరణి జీవ సాంకేతికాభివృద్ధిలోను, జన్యుమార్చిడి పంటల రూపకల్పన, _ అభివృద్ధిలోనే కాకుండా సేంద్రియ వ్యవసాయాఖభివృద్ధిలో కూడా కనబడుతుంది. వాస్తవంగా చూస్తే ఇప్పుడు వ్యవసాయరంగం ఎదుర్కొంటున్న సమస్యల్ని పరిష్కరించడానికి హరిత విప్లవ కాలం నుండి ఇప్పటివరకు అనుసరించిన సామాజిక, సాంకేతిక ప్రక్రియల నుండి బయటపడాల్సి ఉంటుంది. దీనికోసం సరికొత్త శాస్త సాంకేతిక వ్యవస్థను రూపొందించేందుకు కృషి చేయాల్సి ఉంటుంది. అననన గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో అదనంగా దొరుకుతున్న (శ్రామికులకు క. వా |! న | వ్యవసాయరంగం ఉపాదిని కల్పించలేకపోతుందని ఇంతకు ముందే ఇత్‌ శ న! తెలుసుకున్నాం. హరిత విప్లవ వ్యవసాయానికి మద్ధతు ఇచ్చే విధంగా కో | ళు. (1. పారిశ్రామిక వ్యవస్థను ప్రభుత్వం ఇంతవరకు అనుసరించింది. ల. = గ. పారిశ్రామిక ఉత్పత్తులు ప్రధానంగా పట్టణ ప్రాంతాల చుట్టుప్రక్కల మా. - వ , కేంద్రీకృతమైనాయి. ఫలితంగా వీటికి కావాల్సిన ఉత్పత్తులు సుదూర (1! రేలూల ః. ప్రాంతాల నుంది దిగుమతి చేసుకోవాల్సి వస్తుంది. దీన్నివల్ల గ్రామీణ శ హో గ మో | శ || ం ఆర్థిక వ్యవస్థ వ్యవసాయ ఆధారిత పారిశ్రామిక శక్తిని పూర్తి మశక యం | వినియోగించుకోలేకపోతోంది. అందువల్ల, గ్రామీణ పారిశ్రామిక సుస్థిర గ, క్ర! ఖ్‌ నా నలః పు అభివృద్ధికి వ్యవసాయరంగం ప్రధాన చోదకశక్తిగా పనిచేయడంలేదు. త్త సమం సన, సేద్యం పలు, ఇత ై ఇగ మనం ఉల్లిగడ్డలు, టమాటాలు పండ్లు, పూలపెంపకాల అభివృద్దికి అనుసరించే కార్పోరేట్‌ వ్యూహం చడ కం... థ గూగుల్‌లో చూసి సంబ్లుగప్టడాల్నిద్దే గ్ల ; సుస్థిర వ్యవసాయాభివృద్ధికి అద్దువస్తుంది. భత త కర న మం... తా వ్యవసాయ రంగ రక్షణ - ఆహార భద్రత శ | / థి

గ్రామీణ పారిశ్రామికీకరణలో వ్యవసాయరంగ శక్తి పూర్తిగా వినియోగించడానికి వ్యవసాయాభివృద్ధి వ్యూహాన్ని మార్చాల్సి ఉంటుంది. దిర్ధకాలంలో, స్థానిక వనరులను పరిరక్షించే సాంకేతికాలతో, జీవవ్యవస్థల సమన్వయంతో పలు దొంతర్ల సేద్యంతో గ్రామీణ పారిశ్రామిక వ్యవస్థ ద్వారా అభివృద్ధిని సాధించాల్సి ఉంటుంది. అప్పుడే వ్యవసాయంలో ఉపాదిని కలిగిస్తూ గ్రామీణ ఆర్థిక వ్యవస్థను అభిలషించే విధంగా మార్చుతూ మనదేశంలో అభివృద్ధిని సాధించవచ్చు. సమీప భవిష్యత్‌లో కనీసం 50శాతం (ప్రజలు గ్రామీణ ఆర్థిక వ్యవస్థమీదనే ఆధారపడి జీవించాల్సి ఉంటుంది. అందువల్ల, వ్యవసాయ, గ్రామీణ పరిశ్రమల మౌలిక సౌకర్యాల అభివృద్ధి ద్వారా గ్రామీణ ప్రాంతాల నుండి పట్టణ ప్రాంతాలకు పోయే వలసల్ని ఆపగలం. అయితే, ఇప్పుడు పెట్టుబడి వ్యవసాయం ద్వారా బలవంతంగా రైతుల్ని వ్యవసాయరంగాన్ని వదిలివెళ్లే విధంగా విధానాలను అమలు చేస్తున్నారు. ఇది సమర్థనీయం కాదు. వాతావరణ మార్పులు మన అభివృద్ధి దిశను ఆలోచింపజేస్తున్నాయి. విధాన కర్తలు వీటి పూర్తి పరిణామాలను గుర్తించలేకపోతున్నారు. వ్యవసాయ ఉత్పాదకతను పూర్తిగా పొందడంలో వివిధ వ్యవసాయ వాతావరణ ప్రాంతాల సమస్యలను, పర్యావరణ సుస్థిర కోణంలో అర్ధం చేసుకోవాల్సిన అవసరం ఉంది. అయితే, వ్యవసాయాభివృద్ధిలో అనుసరిస్తున్న మార్గం వైరుధ్యాల్ని పెంచేవిధంగా ఉంది. వ్యవసాయం ఇంకెంతమాత్రం స్వయంసమృద్ధితో పెరిగే స్థితిలో లేదు. ప్రకృతి, పర్యావరణాల్ని పరిరక్షించుకునే స్థితిలోనూ లేదు. ఈ అభివృద్ధి మార్గంలో పెరిగే పైర్లకు కావాల్సిన పోషకాలను సుదూర ప్రాంతాల నుండి వాణిజ్యంద్వారా సేకరించాల్సి ఉంటుంది. దీనికోసం వ్యవసాయరంగ బయట పరిశ్రమలను స్థాపించాల్సి ఉంటుంది. దీనివల్ల ప్రకృతి సహజమైన వలయంలో భూసారం, వ్యర్థపదార్థాలు జమకూడడంలో వైరుధ్యాన్ని సృష్టిస్తుంది. ఈ సేద్యంలో బహిర్దత వనరుల వినియోగం పెరుగుతుండడంతో మరిన్ని సమస్యలు ముందుకు వస్తున్నాయి. విస్తారంగా పెరుగుతున్న ఆహార శుద్ధి పరిశ్రమలు ఈ సమస్యలను తీవ్రతరం చేస్తున్నాయి. విస్సృత సామాజిక కోణంలో పరిశీలిస్తే మానవులకు ప్రకృతి మధ్యగల వైరుధ్యం విస్తరిస్తుంది. వీనికి ప్రధాన కారణం వేతనం పొందే కార్మికులు, పెట్టుబడి మధ్యగల వైరుధ్యమే. భూగోళ వనరులలో వ్యక్తిగత ఆస్థి, భౌతిక మానసిక శ్రమల మధ్యగల తేదాలు, పట్టణ - గ్రామీణుల మధ్యగల తేడాలు విస్సత సామాజిక స్థాయిలోగల వైరుధ్యాల్ని తెలుపుతాయి. రియల్‌ఎస్టేట్‌లో కార్పోరేట్‌ స్పెక్యులేషన్‌ను, సాంకేతిక నిపుణుల నైపుణ్యం ముందు సామాన్య రైతులు కోల్పోయిన స్వతంత్ర కార్యాచరణ, భూమిలేని కార్మికులు, కౌలు రైతులకు అందుబాటులో లేని భూమి, వీరు నేలలు, నీటివనరుల సంరక్షకులుగా ఉండలేకపోవడం, గ్రామీణ క్షేత్రాల నుండి పట్టణ కేంద్రాలకు జనాభా వలసలు అన్నీ విస్సృత సామాజిక స్థాయిలో ఉన్న వైరుధ్యాలకు సూచికలుగా ఉన్నాయి. పై వైరుధ్యాల నుండి బయటపడడానికి పెట్టుబడిదారి ఉత్పత్తి విధానం నుండి తప్పుకోవాల్సి ఉంటుంది. అభివృద్ధి (క్రమంలో వ్యవసాయరంగంలో ఉండే ఈ వైరుధ్యాల్నేకాక మొత్తం ఆర్థిక వ్యవస్థలోని వైరుధ్యాల్ని అదిగమించాల్సి ఉంటుంది. ఇప్పటికే తరచుగా తీవ్ర సంక్షోభాలను, ప్రమాదాల్ని ఎదుర్కొంటున్న అభివృద్ధి చెందిన పెట్టుబడిదారి దేశాల అభివృద్ధి మార్గాన్ని భారతదేశం ఎంచుకోలేదు. ఎంచుకోకూడదు కూడా. ఇప్పటికీ మనదేశంలో అత్యధికులు వ్యవసాయంమీదనే జీవనాధారం కోసం ఆధారపడి ఉందదడంతో పెట్టుబడిదారి వ్యవసాయ పద్ధతులు మనకు తీవ సమస్యలను సృష్టిస్తాయి. సృష్టిస్తున్నాయి. సేద్యంలో పశ్చిమ దేశాలు అవలంభించిన పద్ధతులను మనదేశంలో అవలంభించలేము. ఆ దేశాలలో కొద్దిమంది మాత్రమే వ్యవసాయంమీద ఆధారపడి జీవిస్తున్నారు. ఇదేవిధంగా ప్రపంచంలోని ఇతర ప్రాంతాలను (దేశాలను) భారతదేశం వలస . (ప్రాంతాలుగా ఆక్రమించుకోలేదు. ఇది అభిలషీయనం కూదా కాదు. ఈ నేపథ్యంలో, మనదేశం అనుసరించే (గ్రామీణ, పట్టణ అభివృద్ధి మార్గం ఇప్పుడున్న పర్యావరణ సమస్యలను, వైరుధ్యాల్ని పెంచే విధంగా కాక, సుస్థిర అభివృద్ధి మార్గాన్ని, పద్ధతులను ఎంచుకోవాల్సి ఉంటుంది. దీనికి మరో ప్రత్యామ్నాయం కూడా లేదు. సుస్థిర అభివృద్ధి మార్గం ఇప్పుడు ఎదుర్కొంటున్న సామాజిక, సాంకేతిక వైరుధ్యాలు, సవాళ్ళ నేపథ్యంలో సుస్థిర అభివృద్ధి మార్గిన్ని గుర్తించాలి. ముఖ్యంగా, స్ధానికంగా లభించే నీరు, ఇంధనం, మౌలిక సౌకర్యాలు, ఆరోగ్యం, విద్య అన్నీ సమన్వయంతో వినియోగించదంతో శీర ప్రజా ప్రణాళిక క (

ఈ మార్గం కనిపిస్తుందని చెబుతుంటారు. ప్రక్కనే ఉన్న సమజాలతో సఖ్యతతో ఉంటూ పరస్పరం సహకారించుకుంటూ ఈ మార్గాన్ని ఎంచుకోవాలని చెబుతుంటారు. ఇవి పైకి చూడడానికి సాధ్యమైనవిగా కనిపిస్తున్నప్పటికీ, అచరణలో ఎన్నో ఇబ్బందుల్ని ఎదుర్శ్కొనాల్సి ఉంటుంది. దీనికోసం అవసరమైన రాజనీతిజ్ఞతను, నైపుణ్యాన్ని ప్రదర్శించాల్సి ఉంటుంది. అవసరమైన సంస్థలను, వ్యవస్థను రూపొందిచాల్సి ఉంటుంది. ముఖ్యంగా పెరుగుతున్న అసమాన శక్తి నామర్థాలు, సాంకేతికాల వినియోగశక్తి పూర్తిగా కొత్త ఆలోచనలను పద్ధతులను అనుసరించాల్సి ఉంటుంది. పేదలకు కనీస నీరు, ఇతర దైనందిక హక్కులను కలిగించడానికి ఏదోమేర బహిర్గత ఉపకరణాల వినియోగం తప్పదని

అతివాదులు కూడా ఒప్పుకుంటారు. రాయితీల ద్వారా వీటిని 'రాజ్యం” (స్టేట్‌ అందిస్తుంది. మౌలిక సౌకర్యాలకు కూడా ఇదే వర్తిస్తుంది. అయితే, మౌలిక సౌకర్యాలలో భాగంగాలేని వస్తువుల సుస్థిర ఉత్పత్తి ఎలా సాధ్యం అనే ప్రశ్న ముందుకు వస్తుంది. ఈ సందర్భంలో ఉత్పత్తిలో పోటీ, వాణిజ్య ప్రయోజనాలు క్లిష్ట పాత్రను వహిస్తాయి. ఆహార భద్రత - ఉత్పత్తి

ఇటీవల (2013లో) కేంద్ర ప్రభుత్వం ఆహార భద్రత చట్టాన్ని చేసింది. దీనిద్వారా గురించినవారందరికీ నెలకు 5కిలోల ఆహార ధాన్యాలు (4కిలోల బియ్యం / గోధుమలు, కిలో చిరుధాన్యం) చౌకగా పొందే హక్కు ఏర్పడింది. దీనివల్ల మూడింట రొందొంతుల జనాభాకు “ఆహారభద్రత” చేకూరుతుందని ప్రభుత్వం చెబుతుంది. ఇది ఐబమాత్రం నిజం? జాతీయ వ్యవసాయోత్సత్తే తీవ్ర ఒడుదుడుకులకు గురౌతున్నప్పుడు, ఉత్పత్తిదారుల ఆదాయలలో అస్థిరత్వం ఏర్పడినప్పుడు, ఈ చట్టం దేశ ప్రజలకు ఏమేర ఆహారభద్రతను అందించగలుగుతుంది? అనేవి ముఖ్య ప్రశ్నలు.

ప్రపంచ ఆహార ఉన్నతస్థాయి సమావేశం (వరల్డ్‌ ఫుడ్‌ సమ్మిట్‌) 1996లో “ప్రజలకు ఆరోగ్యం, చురుకుగా ఉండేందుకు సహాయపడే విధంగా సురక్షితమైన, పౌష్టిక ఆహారం వారు కోరుకున్నపుడెల్లా తినడానికి అందుబాటులో ఉండడమే ఆహారభద్రత” అని ఆహరభద్రతను నిర్వచించింది. అందువల్ల, కేవలం వీరికి 5కిలోలు బియ్యం, గోధుమలు, చిరుధాన్యాలను అందిస్తే ఆహారభద్రత ఏర్పడుతుందని భావించడం అసంబద్దం. వీటితోపాటు, పోషకాల్ని సరైనపాళ్లలో అందించడానికి పప్పుధాన్యాలు, కూరగాయలు, పాలు, పండ్లు, మాంసం, కోడిగుడ్డు, నూనె లాంటివి కూడా వీరు ఆరోగ్యంగా, చురుకుగా ఉండడానికి కావాలి. కేవలం తిండి

గింజలను అందిస్తూ ఇదే ఆహారభద్రత అంటే సరిపోదు. ఇప్పటి ఆదాయంతో వీటిని కొని తినే స్థితిలో పేదలు లేరు. పైగా, వీటి

ధరలు నిత్యం పెరుగుతున్నాయి. ఇప్పుడు ఇంధనం ధరలు అంతర్జాతీయ ముడిచమురు ధరలతో ముడిపెట్టి ప్రతి 15రోజులకు ఒకసారి సవరిస్తున్నారు. దీనికితోడు, స్థానిక ఆర్థిక పరిస్థితులు కూడా ధరలు పెరిగేందుకే తోడ్పడుతున్నాయి. పెరుగుతున్న . ధరలకు అనుగుణంగా పేదల ఆదాయాలు పెరగడంలేదు. పేదల నిజ ఆదాయాలకు ఏర్పడిన అభద్రత ఆహార అభద్రతను పెంచుతుంది. దీనితో ఆహారభద్రతకోసం రూపొందించిన చట్టం ఆహారభద్రతను కలిగిచదడంలో విఫలమౌతుంది. అందువల్ల, ఆహారభద్రతను సమకూర్చి కొనసాగించడంలో పేదల నిజ ఆదాయాల భద్రత / రక్షణ అవసరం. దీనికోసం వీరికి ఉపాది, ఆదాయానికి రక్షణ అవసరం. వ్యవసాయమే జీవనాధారంగా గలవారిలో కొనసాగుతున్న ఆదాయ ఒడుదుడుకులు వారికి ఆహార అభద్రతను కలిగిస్తున్నాయి.

సుస్థిర ఆహారభద్రతకు పోషకాహారానికి అవసరమైన అన్ని ఉత్పత్తులకు స్థానిక, జిల్లా, రాష్ట్ర జాతీయస్థాయిలో సుస్థిరత అవసరం. ఇప్పుడున్న ఆర్ధిక పరిస్థితిలో, దిగుమతులమీద ఆధారపడి ఆహారభత్రను సమకూర్చలేము. అందువల్ల, ఆహారభద్రతను సుస్థిరంగా కొనసాగించడానికి ఆహారోత్పత్తిలో స్వయం పోషకత్వం అవసరం. దీనికోసం (ప్రభుత్వ విధానాలు మారాలి.

పేదల ఆదాయస్థిరీకరణకు ఉపాదిహామీ, ద్రవ్యోల్బణ నియంత్రణ చాలా ముఖ్యం. దీనికోసం ఇప్పుడున్న ఉపాదిహామీ చట్టాన్ని సవరించాలి. పౌష్టిక ఆహారోత్పత్తిని పెంచేదిగా విధానాలు ఉండాలి. ఉత్పత్తిదారులకు (శ్రమకు తగ్గ ఆదాయం లభించేలా ధరల విధానం రూపొందాలి. ధరల పెరుగుదలను నియంత్రించాలి. అప్పుడే, (ప్రజలకు నిజమైన ఆహారభద్రత సమకూరుతుంది. వ్యవసాయ రంగ రక్షణ - ఆహార భద్రత శీ$

/ (

మైన కట్‌ సంగి జనాభారీత్యా ఆంధ్రప్రదేశ్‌ ఐదో స్థానంలో ఉంది (2011లో 6. 99శాతం). విస్తీర్ణంలో. తాల వాయానాల | నాల్గవ స్థానంలో కొనసాగుతుంది (8.4శాతం). ప్రధాన ఆహార పంటలు 2008-09లో. (క్యా విలువ, ఉత్పాదకతల రీత్యా రాష్ట్రం మూడో స్థానంలో ఉంది. సంస్కరణల విధానాలను శో లే అమలు చేయడంలో రాష్ట్రం ఆగ్రస్థానంలో ఉంది. ఫలితంగా, సంక్షోభ తీవ్రత కూడా 24 $7 న రాష్ట్రంలో అధికంగా ఉంది. రైతుల ఆత్మవత్యలు, వారి దుర్చిక్ష వరిన్సితులు ర్‌! కొనసాగుతున్నాయి. ఇప్పట్లో వీటికి అంతం కనిపించడంలేదు. ప్రభుత్వ విధానాలు (= హకనినా. మారకుండా రైతుల సమస్యలు పరిష్కారమయ్యే సూచనలు కనిపించడంలేదు. . / రాష్ట్ర నికర సేద్య విస్తీర్ణం 2011-12లో 110. 52లక్షల హెక్టార్లు. భౌగోళిక విస్తీర్ణంలో జ! జిన లల ఇది 40శాతం. 1996-97లో ఇది 105. 8లక్షల హెక్టార్లు. సేద్య విస్తీర్ణం వాతావరణ పంటరుణాలకోనం బ్యాంకులచుట్టూ తిర గొల, లంచాలు ఇవ్వాలి, విత్తవాలకోపం పరిస్థితులమీద ఆధారపడి మారుతుంది. ఈ మార్పు 2-8లక్షల హెక్టార్ల మేర ఉండవచ్చు. శోధార్టల్లో తన్నులు తినాలి, కరెంటు సాగునీటి నికర సేద్య విస్తీర్ణం 50. 9లక్షల హెక్టార్లు (45. 5శాతం). మొత్తం సాగు విస్తీర్ణం కల సహక న్య మట్టితు 67. 84లక్షల హెక్టార్లు. సేద్య సాంద్రత సుమారు 1.383. సాగునీటి విస్తీర్ణంలో 58శాతం. పులు... సంటపోతే పురుగులమందు తాగాలి! బోరుబావులమీద ఆధారపడి ఉంది. కాల్వలు (ప్రాజెక్టులు) ద్వారా దాదాపు 32శాతం భూమికి నీరు అందుతుంది. చెరువులు, కుంటల క్రింద 6.4శాతం భూమి సేద్యమౌతుంది. అందువల్ల, సాగునీటి సేద్య విస్తీర్ణంలో విద్యుత్‌ సరఫరా కీలకపాత్ర వహిస్తుంది. లోఓల్దేజీ, అనిశ్చిత విద్యుత్‌ సరఫరాలతో రైతులు తీవ్ర సమస్యల్ని ఎదుర్కొంటున్నారు. నష్టపోతున్నారు. సేద్యానికి ఉచిత విద్యుత్‌ సరఫరా చేస్తున్నప్పటికీ, దీనికి ఎన్నో పరిమితులున్నాయి. కొనసాగుతున్న రైతుల దుస్థితికి విద్యుత్‌ సరఫరా సమస్యలు కూడా ఒక ప్రధాన కారణంగా కొనసాగుతున్నాయి. అధిక పడావు భూములు-భూమిలేని నిరుపేదలు కారణాలు ఏమైనప్పటికీ, పడావు భూములు వేగంగా విస్తరిస్తున్నాయి. ముఖ్యంగా ప్రస్తుత (కరెంట్‌ పడావు భూములు వేగంగా విస్తరిస్తున్నాయి. 2011-12లో ఇవి 22. 73లక్షల హెక్టార్లు. వీటికితోడు, గత ఐదు సంవత్సరాలుగా ఉన్న పడావుభూములు 15. 59లక్షల హెక్టార్లు. సాగుకు పనికివస్తున్నప్పటికీ, పడావుగా ఉన్న భూములు మరో 6. 14లక్షల హెక్టార్లు. పడావుభూములన్నీ కలిపి రాష్ట్రంలో 44. 46లక్షల హెక్టార్లు ఉన్నాయి. నికర సేద్య భూమి విస్తీర్ణంతో పోల్చినప్పుడు, ఇవి 40.23శాతం. ఇంత పెద్దఎత్తున పడావు భూములు ఒకవైపు కొనసాగుతుండగా రెండోవైపు భూమిలేని వ్యవసాయ కార్మికుల సంఖ్య కూడా వేగంగా పెరుగుతుంది. ఇప్పుడు వీరి సంఖ్య భూమిగల రైతులకన్నా అధికంగా ఉన్నట్లు 2011 జనాభా లెక్కలు తెలియజేస్తున్నాయి. ఈ పరిణామాలన్నీ ప్రభుత్వం అనుసరిస్తున్న విధనాల వల్లనే. చిన్నకమతాలేప్రధానం రాష్ట్ర వ్యవసాయం చిన్న కమతాలతో నిండి ఉంది. మొత్తం కమతాలలో 86.1 కమతాలు 5ఎకరాలలోపువే. వీటిలో దాదాపు 66శాతం 2. 5ఎకరాలలోపువే. వీటిద్వారా 54. 9శాతం విస్తీర్ణం సేద్యమౌతుంది. కానీ, వీటి వ్యవసాయోత్పత్తి మొత్తం వ్యవసాయోత్పత్తి విలువలో ఇంతకన్నా చాలా ఎక్కువగా ఉంటుంది. అందువల్ల, రాష్ట్ర వ్యవసాయోత్పత్తిలో చిన్నకమతాల ప్రాధాన్యత జాతీయస్థాయికన్నా అధికంగా ఉంది. వీరికి అనుగుణమైన విధానాల్ని రూపొందించి, సాంకేతికాల్ని అందించి వ్యవసాయోత్స్పత్తిని పెంచే అవకాశాలు బాగా ఉన్నాయి. కానీ, రాష్ట్ర ప్రభుత్వం సంస్కరణల విధానాల అమలులో ముందు ర్‌ 0 ప్రజా ప్రణాళిక 1 1.

ఉండడంతో ఈ రైతులు తీవ్ర సంక్షోభ పరిస్థితులను ఎదుర్కొంటున్నారు. ఆత్మహత్య చేసుకుంటున్న రైతుల్లో చిన్న-సన్నకారు రైతులు, కౌలురైతులే అధికంగా ఉంటున్నారు. పంటల స్పెతి థ

సరళీకరణ విధానాల కాలంలో ధరల మార్పులకు అనుగుణంగా పంటల స్ధితి మారింది. ముఖ్యంగా పంటల విస్తీర్ణ సూచి (1993-94=100) 2009-10 నాటికి 91.3కి తగ్గింది. కానీ, ఉత్పత్తి సూచి 118.5కు పెరిగింది. ఉత్పాదకత పెరగడం ద్వారా ఇది సాధ్యమైంది. ఈ కాలంలో నూనె గింజల ఉత్పత్తి సూచి 45.5కు పడిపోయింది. ఉత్పాదకత 76. 9డ్రి విస్తీర్ణం 59. 2కి పడిపోయాయి. పప్పుధాన్యాల విస్తీర్ణ సూచి 121కి పెరిగినప్పటికీ, ఉత్పత్తి స్థిరంగా 100న్థాయిలోనే ఉంది. ఉత్పాదకత సూచి 82.7కి పడిపోయింది. కానీ, తోటల విస్తీర్ణ సూచి 216కు, ఉత్పత్తి 134కు పెరిగింది. పండ్లు కూరగాయలు విస్తీర్ణం ఉత్పత్తి, ఉత్పాదకతలు బాగా పెరిగాయి. ఈ కాలంలో వీటి ఉత్పత్తి 2. 8రెట్లు పెరిగింది. పత్తి విస్తీర్ణం ఉత్పత్తి, బాగా పెరిగాయి. ఉత్పాదకత 135స్యాయికి పెరిగినప్పటికీ 2007-08తో పోల్చినపుడు (191) చాలా పడిపోయింది. మొత్తంమీద చూస్తే, పంటల ఉత్పత్తి సూచి అంతగా పెరగలేదు. ఈ సూచి 108స్టాయిలోనే ఉంది. ఈ కాలంలో పెరిగిన ఉత్పత్తి ప్రధానంగా ఉపకరణాల వినియోగాన్ని ముఖ్యంగా ఎరువులు, సస్యరక్షణ మందులు వాడకాన్ని పెంచదంద్వారా నాధ్యమైంది. అధిక పెట్టుబది-తక్కున ఆదాయం

దాదాపు అన్ని పంటల్లో ఉత్పత్తి ఖర్చు అధికంగా ఉండడం రాష్ట్ర ప్రత్యేకత. జాతీయ వ్యవసాయోత్పత్తుల ఖర్చులు, ధరల నిర్ణయ కమీషన్‌ తాజాగా ప్రకటించిన లెక్కల ప్రకారం (2018-14 ఖరీఫ్‌ నివేదిక) అన్ని ప్రధాన పంటల్లో రాష్ట్ర ఉత్పత్తి ఖర్చులు అధికంగా ఉన్నాయి. కానీ, ఉత్పాదకత తక్కువగా ఉంది. దీనితో రైతుల ఆదాయం మిగతా రా్రాల రైతుల ఆదాయం కన్నా తక్కువగా ఉంటుంది. ఒక్క సజ్జ, మినుములలో మాత్రమే రైతుల నికర ఆదాయం మిగతా రాష్ట్ర రైతులకన్నా మెరుగ్గా ఉంది. కానీ, వీటీ సేద్య విస్తీర్ణం రాష్ట్రలో నామమాత్రంగానో లేక అతి కొద్దిగా ఉంది. పలు సందర్భలలో రాష్ట్ర రైతుల నికర ఆదాయం జాతీయస్థాయికన్నా తక్కువగా ఉంది. ఈ వివరాలను గమనిస్తే అసలు సమస్య అర్ధమౌతుంది. ఉదా॥। రాష్ట్రంలో (ధఘ్రధాన పంట వరి. ఈ పంట రైతుల సగటు ఆదాయం సి-2 ఉత్పత్తి ఖర్చులో (అన్ని ఖర్భులూ కలిపి) 16శాతం మాత్రమే. కానీ, గుజరాత్‌ రైతుల ఆదాయం 59శాతంగా ఉంది. ప్రక్కనున్న కర్నాటకలో ఇది 32శాతం, కేరళల్లో 31శాతం. ఇదేవిధంగా, రాష్ట్ర ప్రధాన వాణిజ్య పంట అయిన పత్తిలో కూదా ఇదే దోరణి కనిపిస్తుంది. రాష్ట్ర పత్తి రైతుల నికర ఆదాయం సి-2 ఖర్చులో 18శాతం కాగా, గుజరాత్‌ రైతుల ఆదాయం 60శాతం. కర్నాటక, తమిళనాడులలో ఇది 41, 26శాతం స్థాయిలో ఉంది. జాతీయ సగటు ఆదాయం 36శాతం. ఇదేవిధంగా, మొక్కజొన్న రైతులు కూడా రాష్ట్రంలో సి-2 ఖర్చులో కేవలం 6శాతం ఆదాయాన్ని పొందుతున్నారు. కానీ, బీహార్‌ రైతులు 114శాతం నికర ఆదాయాన్ని పొందుతున్నారు. కర్నాటక, తమిళనాడులలో ఇది 29, 24శాతం. రెతుల జాతీయ సగటు ఆదాయం 15శాతం. దాదాపు ఇదే స్థితి అన్ని పంటల్లో కొనసాగుతుంది.

ఇక రాష్ట్రంలో దాదాపు అన్ని పంటల ఉత్పత్తిఖర్భు అధికంగా ఉండడంతో జాతీయ వ్యవసాయోత్పత్తుల ఖర్చులు, ధరల నిర్ణయ కమీషన్‌కు రాష్ట్ర ప్రభుత్వం అనుగుణంగా ప్రతిపాదించిన కనీస మద్ధతు ధరలు కమీషన్‌ నిర్ణయించిన మద్ధతు ధరలకన్నా అధికంగా ఉన్నాయి. ఉదా॥ వరి సాధారణ రకానికి రాష్ట్ర ప్రభుత్వం సూచించిన కనీస మద్ధతు ధర క్వింటాలకు రూ. 2547 కాగా కేంద్రం నిర్ణయించిన ధర రూ. 1800లు మాత్రమె. ఇదేవిధంగా, మొక్కజొన్నకు రాష్ట్ర ప్రభుత్వం రూ. 1937లు సూచించగా, కమీషన్‌ నిర్ణయించిన మద్ధతు ధర రూ. 1810 మాత్రమే. రాష్ట్ర ప్రభుత్వం పొడుగు పింజ పత్తికి మద్ధతు ధరను రూ. 7158 సూచించగా కమీషన్‌ నిర్ణయించిన మద్ధతు ధర రూ. 4000 మాత్రమే. దీన్నే మరోవిధంగా చెప్పాలంటే, రాష్ట్ర రైతులు తమ (శ్రమ, పెట్టుబడికి తగిన ఆదాయాన్ని పొందలేకపోతున్నారు. అందువల్ల, రాష్ట్రస్థాయిలో వ్యవసాయోత్పత్తుల ఖర్చులు, ధరలను నిర్ధారించడానికి ప్రత్యేక కమీషన్‌ను ఏర్పాటు చేయాలి. రైతులు కోల్పోతున్న ఆదాయాన్ని అందించేందుకు ప్రఢుత్వం ప్రత్యేక వ్యవసాయ రంగ రక్షణ - ఆహార భద్రత త్‌ే

/ (

| “ధరల స్థిరీకరణ నిధిని ఏర్పాటు చేయాలి. వీటికితోడు రాష్ట్ర ప్రభుత్వం ఉత్పత్తి ఖర్చులను తగ్గించే సాంకేతికాలను' రైతులకు అందించాలి. వీటి వినియోగాన్ని ప్రొత్సహించాలి. కానీ, రాష్ట్ర ప్రభుత్వం కొత్తగా ప్రవేశపెడుతున్న సాంకేతికాలన్నీ అధిక పెట్టుబడులు, ఖర్చులతో కూడుకున్నవే. ఈ దోరణి మారాలి. అసమర్థ ఉపకరణాల వినియోగం రాష్ట్రంలో విత్తన మార్పిడి 70శాతంపైగా ఉందగా, జాతీయస్థాయిలో ఇది 20౦శాతంలోపే ఉంది. ప్రక్క రాష్ట్రాల్లో కూడా ఇది తక్కువగా ఉంది. ఫలితంగా, విత్తన ఖరీదు రాష్ట్రంలో అధికంగా ఉంది. ఉత్పాదకత మాత్రం అధికంగా లేదు. పైగా, రైతులు నాశిరకం, కల్తీ విత్తనాలతో తరచుగా నష్టపోతున్నారు. వీటిని నియంత్రించడానికి సరైన విత్తన చట్టం లేదు. భారత వ్యవసాయ స్థితి 2012-18 నివేదిక (స్టేటస్‌ ఆఫ్‌ ఇండియన్‌ అగ్రికల్చర్‌ 2012-18) ప్రకారం 2010-11లో ఎరువుల వినియోగం రాష్ట్రంలో గరిష్టస్థాయిలో కొనసాగుతుంది. హెక్టారుకు సగటున 266కిలోల నత్రజని, భాస్వరం, పొటాష్‌ ఎరువులను రైతులు వాడుతున్నారు. జాతీయస్థాయిలో ఇది 144 మాత్రమే. పంజాబ్‌ (243కిలోలు), పశ్చిమబెంగాల్‌ (170 కిలోలు), కేరళ (113కిలోలు), మధ్యప్రదేశ్‌ (88 కిలోలు)ల కన్నా రాష్ట్రంలో చాలా ఎక్కువగా ఉంది. కానీ, ఏ పంట ఉత్పాదకతలోనూ రాష్ట్రం గుర్తింపు స్థాయిలో లేదు. రాష్ట్రంలో వ్యవసాయోత్పత్తికి అధిక పెట్టుబడులను అద్ధం చేసుకోవడం అంత కష్టం కాదు. న్య్ధానిక పరిస్థితులకు అనుగుణమైన సాంకేతికాలను రాష్ట్ర వ్యవసాయ విశ్వవిద్యాలయం, రాష్ట్ర వ్యవసాయశాఖ రైతులకు అందించాలి. వీటిపనిలో లోపాలున్నాయి. ఫలితంగా, సేద్యంలో అన్ని ఉపకరణాల వినియోగ సామర్ధ్యం తక్కువగా ఉంటుంది. ఫలితంగా, ఉత్పత్తి ఖర్చు అధికంగా ఉంది. ఏటి వినియోగ సామర్భాన్ని పెంచడంపై రాష్ట్ర ప్రభుత్వం ఏమాత్రం శ్రద్ధచూపడంలేదు. నిర్ధారించుకున్న ఉత్పత్తి లక్ష్యాలను చేరదానికి రాష్ట్ర ప్రభుత్వం కేవలం ఎరువులు, సస్యరక్షణ మందుల వాడకాన్ని ప్రోత్సాహిస్తూ తమ ఉత్పత్తి లక్ష్యాలను సాధించామని ప్రచారం చేసుకుంటుంది తప్ప అసలు రైతుస్థాయిలో ఏమి జరుగుతుంది? వారు ఎలాంటి సమస్యలను ఎదుర్కొంటున్నారని తెలుసుకునే కోణంలో ప్రభుత్వ యంత్రాంగం పనిచేయడంలేదు. ప్రభుత్వ విస్తరణ సేవలు (అధికారులు / నిపుణులు), ముఖ్యంగా నిపుణులు ఉత్పత్తి సమయంలో రైతుల క్షేత్రాలను సందర్శించి ఉత్పత్తిని అటంకపరుస్తున్న అంశాల్ని గుర్తించి వాటి యాజమన్యానికి సమర్ధవంతమైన సాంకేతికాల్ని రైతులకు సూచించడంలేదు. ఈ పనిని ఇప్పుడు ఉపకరణాల వ్యాపారస్తులు (విత్తనాలు, ఎరువులు, సస్యరక్షణ మందుల డీలర్లు) చేస్తున్నారు. కాలా అగ్రి బిజినెస్‌ (ప్రైవేట్‌ సంస్థలూ నిమగ్నమైనాయి. వీరు తమ ఉత్పత్తులను తనే . అమ్ముకోవడంమీదనే కేంద్రీకరిస్తున్నారు తప్ప రైతుల వాస్తవ సమస్యలను ముం నే ఆశ. గ నిస్పక్షపాతంగా పరిష్కరించడానికి ఉపయోగపడే సలహాలను రైతులకు ఇవ్వడంలేదు. పయి న. న టం కూడా రైతుల అసలు సమస్యలను గుర్తించి, పరిష్కరించేవిగా ఉండడంలేదు. ఖ . శా నఖ. . వారికున్న పరిమితులలో సాధారణ సలహాలనే ఇస్తున్నారు. ఇదే సమయంలో, ౧ ర్‌ి .. ప్రైవేట్‌ టీవీల ద్వారా రైతులకు అందే సాంకేతికాలు, సలహాలు, వారి అద్వర్దెజర్స్‌ అవసరాలను తీర్చేవిధంగా ఉంటున్నాయేతప్ప రైతుల వాస్తవ అవసరాలను తీర్చే విధంగా ఉండడంలేదు. ఈ విషయంలో రైతుల దుర్శిక్ష పరిస్థితులను అధ్యయనం చేసిన అధికార జయతిఘోష్‌ రైతుల కమీషన్‌ ఎన్నో విలువైన సూచనలను చేసింది. వీటిని అమలు చేయడంలో రాష్ట్ర ప్రభుత్వం శ్రద్ధ చూపడంలేదు. పైగా, రాష్ట్ర ప్రభుత్వం కార్పోరేట్‌ సేద్యాన్ని ప్రోత్సహించే దిశలోనే వ్యవసాయోత్పత్తి కార్యక్రమాలను రూపొందిస్తుందితప్ప రైతులని దుర్చిక్ష పరిస్థితుల నుండి బయటపదేసి, వారి జీవితాలను మెరుగుపరిచే ప్రధాన లక్ష్యంతో రూపొందించడంలేదు.. ప్రభుత్వ దృక్పదం, విధానాలు మారకుండా ఈ సమస్య పరిష్కారంకావు. -అహవవాః అహద్రైల- ర్‌ బై ప్రజా ప్రణాళిక | |

విద్యుచ్చక్తిరంగం - సమస్యలు - పరిష్కారం రచన : 3.ఎల్‌కాంతారావు, రిటైర్డ్‌ డి.ఇ,ఎ.పి.జెన్‌కో. జెవివి నాయకులు న్‌ షె

శ లీ జ ఖ్శ ళీ. ఇ క! ం టూ గె శ ల్‌ అత వి క్ష, 4 లీ న థి ఇ నా శ శ జా తీ తీ శి ణు ళ్‌ ఖీ

అద్‌ అద అడి విద్యుచ్చక్తిరంగం - సమస్యలు - పరిష్కారం రామయ్య ఇది విన్నావా? ఏ(వ్రిల్‌ నుండి కరెంట్‌ ఛార్జీలు వివరీతంగా అవు వా విను మన గృహ వినియోగదారులకు నెలకు 51 నుండి 100 యూనిట్లు కరెంట్‌ను న సా / వాడే వాళ్ళయితే 70%, 101 నుండి 150 యూనిట్లు వాడే వాళ్ళకు 60%, 151నుండి క్షీ... “క 200 యూనిట్లు వాడే వాళ్ళకు 90% చార్జీలు పెరిగాయి. ఇంకో విశేషమేమంటే భారీ ఈ. కా పరిశ్రమల వాళ్లకు, నేరుగా 132 కె.వి. లైన్ల నుండి అంటే పెద్ద లైన్ల నుండి కరెంట్‌ |. మా ఘా అదేంటి పంతులుగారు! మా బోటి పేదోళ్ళం నెలకు 200 యూనిట్ల కంటే తక్కువ | సు య్‌! ఎందుకు పెంచుతున్నారట? తొందరపడి తక్కువ పెంచితే మనకు కష్టమని... స శజల. గడువి! పెంచొచ్చని...! కరెంట్‌ చార్జీలను క్రమబద్దం చేయడానికి ప్రభుత్వం విద్యుత్‌ రెగ్యులేటరీ కమీషన్‌ను ౯ ౫కే కస్తీమైనా ఎక్కువ పెంొచ్చని...! కూడా చెప్పారు. అవి చెబుతాను విను. మొదటిది. అధిక రేట్లకు (ఫైవేట్‌ కంపేనీల నుండి విద్యుత్‌ను కొనడం వలనట! మరి కరెంట్‌ను ఎక్కువ రేట్లకు (ప్రైవేట్‌ వాళ్ళ నుండి కొంటే మనకు ఎక్కువ రేటుకు అమ్మకతప్పదు కదా? అక్కడే ఉంది ప్రమాదమంతా. ఈ ఎక్కువ ధరల మోసాన్ని వివరిస్తాను విను. 1990 వరకు విద్యుత్‌ రంగం ప్రభుత్వం చేతుల్లోనే ఆంధ్రప్రదేశ్‌ విద్యుత్‌ సంస్థ ఆధ్వర్యంలో ఉండేది. కాని 90వ దశకంలో ప్రభుత్వ విద్యుత్‌ సంస్థ డిమాండ్‌కు తగిన ఉ . తృత్తి చేయలేకపోతున్నదే సాకుతో (పైవేట్‌ రంగంలో విద్యుత్‌ ఉత్పత్తికి ద్వారాలు తెరిచారు. ప్రైవేట్‌ పారిశ్రామికవేత్తలు ప్రజల సంక్షేమం కోరతారా? వాళ్ళ లాభాలు చూసుకుంటారా? చెప్పు రామయ్యా! వాళ్ళ లాభాలే చూసుకుంటారు పంతులు గారూ! అదే జరిగింది. జరుగుతోంది రామయ్యా, దీనికి ప్రభుత్వంలోని పెద్దలు పూర్తిగా సహకరిస్తున్నారు. ఒక ఉదాహరణ చెబుతాను విను. 1994లో, అంటే ఇప్పటికీ 20ఏళ్ళ క్రితం ప్రభుత్వం విశాఖపట్నంలో 1040 మెగావాట్ల థర్మల్‌ విద్యుత్కేంద్రాన్ని నిర్మించడానికి హిందూజా అనే కంపెనీకి అనుమతినిచ్చింది. ఆ కేంద్రానికి కావాల్సిన భూమిని ప్రభుత్వమే ఇచ్చింది. బొగ్గు గనుల అనుమతులిచ్చింది. అయినా ఆ కంపెనీ 15సంవత్సరాల వరకు విద్యుత్మేంద్ర నిర్మాణం చేపట్టలేదు. నాలుగు సంవత్సరాల క్రితం ప్రాజెక్ట్‌ చేపడుతామని ప్రభుత్వ అనుమతిని కోరారు. కానీ 75% విద్యుత్‌ను మార్కెట్‌లో తమకిష్టం వచ్చిన రేటుకు ర్‌ర్‌ . టీ

అమ్ముకుంటామన్నారు. దీనిపై ప్రజల నుండి తీవ్రమైన వ్యతిరేకత వచ్చింది. దీనితో వెనక్కుతగ్గిన హిందూజా కంపెనీ యాజమాన్యం మొత్తం విద్యుత్‌ను రాష్ట్రానికే అమ్ముతానంది. కానీ తన పెట్టుబడిని చాలా ఎక్కువగా పెంచి చూపింది. అంతకు ముందు ఒక మెగావాట్‌ విద్యుత్‌ ఉత్పత్తి 4కోట్ల రూపాయలని చెప్పిన హిందూజా ఇప్పు%డు 6కోట్ల రూపాయలని చెబుతోంది. దీనివలన విద్యుత్‌ చార్జీ దాదాపు 6రూపాయలు అడుగుతోంది. విచిత్రం ఏమిటంటే ప్లాంటు నిర్మాణం చాలా ఆలస్యం చేసినందుకు వారిని పెనాల్టీకట్టమని ప్రభుత్వం అడగకపోగా, ఉత్పత్తి ఖర్చులుగా ఆ కంపెనీ వారే చెప్పిన ఖర్చులపై 16%లాభాన్ని అంగీకరించి, ఒప్పందం కుదుర్చుకోబోతోంది. | ప్రభుత్వం ఎంత దారుణంగా ప్రైవేటు ఉత్పత్తిదారులతో లాలూచీపడిందంటే ప్రభుత్వ సంస్థయైన ఎ.పి. జెన్‌కో రూ॥3. 99లకు ఒక యూనిట్‌ ధర్మల్‌ విద్యుత్‌ను ఉత్పత్తి చేస్తుంటే ప్రభుత్వం (ప్రైవేటు కంపెనీల దగ్గర యూనిట్‌ రూ॥5. 84కు కొంటోంది. ఇది నేను చెబుతున్న మాట కాదు. ఆం(ధ్రప్రదేశ్‌ తూర్పు ప్రాంత విద్యుత్‌ సంస్థవిద్యుత్‌ రెగ్యులేటరీ కమీషన్‌కు సమర్పించిన నివేదికలో పేర్కొన్నది. ప్రభుత్వం గత 20ఏళ్ళుగా చేస్తున్న ప్రజాద్రోహం ఏమిటంటే, ప్రభుత్వ సంస్థ ఎ.పి.జెన్‌కోను అన్ని విధాలుగా నిర్వీర్యపరచి ప్రైవేటు ప్రాజెక్ట్‌లను అందలాలెక్కిస్తోంది. ఉదాహరణకు బొగ్గుగనుల ప్రక్కనే ఎ.పి. జెన్‌కో స్థాపించదలచిన సత్తుపల్లి ప్రాజెక్ట్‌కు బొగ్గు అనుమతిని ఇవ్వ లేదు. కాని ప్రైవేటు రంగంలోని విశాఖపట్నం హిందూజా ప్రాజెక్ట్‌కు, ధర్మల్‌ పవర్‌టెక్‌ (నెల్లూరు)కు బొగ్గు అనుమతులు లఖీంచాయి. రంగారెడ్డి జిల్లా శంకరపల్లిలోని 1000మెగావాట్ల గ్యాస్‌ ఆధారిత విద్యుత్‌ కేంద్రానికి కొన్ని ఏళ్ల నుండి గ్యాస్‌ అనుమతిని ప్రభుత్వం ఇవ్వ లేదు. కాని కొత్తగా వచ్చిన ఢ్రైవేటు గ్యాస్‌ ఆధారిత లాంకో, జి.ఎమ్‌. ఆర్‌., స్పెక్టం ప్రాజెక్ట్‌లకు గ్యాస్‌ లభిస్తోంది. ఈ రకంగా ప్రభుత్వం ప్రైవేటు కంపెనీలను భుజానికెత్తుకుని, అవి విపరీతమైన రేట్లు అడుగుతుంటే, అంగీకరిస్తూ ప్రజలకు అన్వాయం చేస్తున్నది. ఇక రెందవ విషయం. ఇంధన ధరలు పెరగటం వలన చార్జిలు పెంచవలసి వస్తున్నదని డిస్కంలు విద్యుత్‌ రెగ్యులేటరీ కమీషన్‌కు నివేదిస్తున్నాయి. ఇది కేంద్ర రాష్ట్ర ప్రభుత్వాల కుట్రకు ప్రజలను బలి చేయడమే. ఈ విషయం వివరిస్తాను. దేశంలోని బొగ్గు గనులు ప్రైవేటు రంగంలో ఉంటే ప్రజా సంపద ప్రజలకందదనే ఉద్దేశ్యంతో స్వాతంత్రానంతరం వాటిని ప్రభుత్వం తన చేతుల్లో పెట్టుకున్నది. కానీ కొంతకాలానికి (ప్రభుత్వరంగాన్ని (క్రమంగా నీరుగార్చి ఇనుము, విద్యుత్‌, సిమెంటు కర్మాగారాలకు కావలసిన బొగ్గుకోసం వారికి బొగ్గు గనులు కేటాయించారు. వాటికి కాప్టివ్‌ మైన్స్‌ అని పేరు పెట్టారు. చివరకు 2006లో కాప్టివ్‌ అనే పదాన్ని కూడా నీరుగార్చి మైనింగ్‌ రంగంలో స్వదేశీ, విదేశీ కంపెనీలు తమ గనులలో బొగ్గును తాము వినియోగించుకోవచ్చు లేదాఅమ్ముకోవచ్చని సవరణ చేశారు. గనులను ఉచితంగానే ప్రైవేటు వారికి కేటాయించారు. ఈ కేటాయింపుల్లో ప్రభుత్వానికి 1.86 లక్షల కోట్ల రూపాయల నష్టం వచ్చిందని కాగ్‌ బొగ్గు కుంభకోణాన్ని బయటపెట్టింది. ప్రైవేటు కంపెనీల లాభం కోసం ప్రభుత్వం బొగ్గు ధరలను విపరీతం కంపెనీలుగా పెంచింది. ఉదాహరణకు 2003-04లో టన్ను బొగ్గుధర 1225 ఉండేది. 2010-11 నాటికి (7ఏళ్ళలో) 8825కు పెంచింది. అంటే 680% పెంచడం జరిగింది. అలాగే ఎక్కువ ధర పలికే విదేశీ బొగ్గును దిగుమతికి చేసుకోవడానికి. విద్యుత్మేంద్రాలకు (ప్రభుత్వం అనుమతినిచ్చింది. బొగ్గు అధిక ధరల సాకు చూపించి వారడిగిన అధిక ధరలకు విద్యుత్‌ను కొంటోంది. ఇదే సమయంలో రైతులకు ధాన్యం గిట్టుబాటు ధరలను ప్రభుత్వం ఒక వంద రూపాయలు కూడా పెంచ లేదని నీకు తెలుసు కదా! ఇక విద్యుత్మేంద్రాలకు మరో ఇంధనమైన గ్యాస్‌దీ ఇదే కథ. మన రాష్ట్రానికి చెందిన గ్యాస్‌ ఆధారిత విద్యుత్కేంద్రాలకు కావాల్సిన గ్యాస్‌ కృష్ణా గోదావరి బేసిన్‌లోని గ్యాస్‌ నిక్షేపాల నుండి కేటాయించడం జరిగింది. ఈ గ్యాస్‌ వెలికిరీత కార్యక్రమాన్ని ముఖేష్‌ అంబానీకి చెందిన రిలయెన్స్‌ కంపెనీకి ధారాదత్తం చేయడం జరిగింది. అంబానీ 2004లో ఒక మిలియన్‌ బ్రిటీష్‌ థర్మల్‌ యూనిట్‌ ధర 2. 384డాలర్లని ప్రకటించారు. ప్రభుత్వం ర్‌ 6 ప్రజా ప్రణాళిక ః| |

దాన్ని ఆమోదించింది. కాని 2006లో గ్యాస్‌ ధరను 4. 32డాలర్లకు పెంచమని కోరాడు. ప్రభుత్వం దాన్నీ ఆమోదించింది. కాని ఇప్పుడు అంబానీ 2014 ఏప్రిల్‌ నుండి ఒక యూనిట్‌ గ్యాస్‌ ధరను 14.2 డాలర్లకు పెంచమని కోరాడు. కారణం విదేశాలనుండి మీరు దిగుమతి చేసుకుంటే అంతే అవుతుందిగదా? అనే వితండవాదం చేశాడు. తన కంపెనీలో పని చేసే ఇంజనీర్లు విదేశాల్లో పని చేస్తే లక్షల రూపాయల జీతం వస్తుంది. కాబట్టీ ఇక్కడ కూడా అదే జీతం యియ్యమంటే ఇస్తాడా రామయ్యా?

ఇయ్యడు పంతులు గారూ. గట్టిగా అడిగితే ఉద్యోగం పీకేస్తాడు.

కాని ప్రభుత్వం అట్లాంటి పని చెయ్యలేదు. నీకిష్టం లేకపోతే గ్వాస్‌ వెలికితీత మానుకొమ్మని చెప్పలేదు. 2014 ఎప్రిల్‌ 1 నుండి యూనిట్‌ను 8.4 డాలర్లకు అమ్ముకోవడానికి అంబానీకి అనుమతిని ఇచ్చింది. గ్యాస్‌ ధర పెగిరింది. కాబట్టీ కరెంట్‌ ధర పెంచవలసి వచ్చిందని డిస్కంలు బాధను నటిస్తున్నాయి. ఇలా ఇంధనం ధరలు పెరిగినాయి కాబట్టి కరెంట్‌ చార్జీలు పెంచవలసి వచ్చిందనే విషయం ధరల పెరుగుదలకు రెందవ కారణంగా ప్రభుత్వం చెబుతోంది.

కరెంటు చార్జీలు పెంచడానికి మూడవ కారణంగా డిస్కంలు ఇంధన సర్దుబాటు చార్జీలు (ఎఫ్‌. ఎస్‌. ఎ.) వసూలు చేసుకోవలసి రావడం అని పేర్కొంటున్నాయి. ఈ విషయాన్ని వివరిస్తాను.

ఇంధన సర్దుబాటు చార్జీలు రండు భాగాలుగా ఉంటాయి. ం

క్షే ఇంధనం ధరలు పెరగటం వలన

2. కొరత సమయాల్లో అదనంగా విద్యుత్‌ను కొన్నందు వలన

పై రెండు కారణాల వలనపెరిగిన భారాన్ని ఇంధన సర్దుబాటు చార్జీ లేక ఎఫ్‌.ఎస్‌.ఏ. అంటారు.

ప్రతి మూడు నెలలకోసారి ఎఫ్‌. ఎస్‌.ఏ.లు నిర్ణయించాలి. కాని క్రిందటి సారి ఎన్నికలకు ముందు నుండి ఈ ఎఫ్‌.ఎస్‌.ఎ.లు వాయిదా పడుతున్నాయి. ఇప్పుడు అవన్నీ కలిసి తడిసమోపెడు కాబోతున్నాయి. ఇవి ఏ మేరకు ఉన్నాయంటే 2008-09 నుండి 2012-13 ఆర్ధిక సంవత్సరం మొదటి 6 నెలల వరకు 16,028 కోట్ల రూపాయలైనాయి. 2012-13 చివరి 6 నెలలకు 3000 కోట్ల రూపాయలుంటుంది. 2013-14 సంవత్సరానికి సంబంధించి చార్జీలు పెంచి, 12,728 కోట్ల రూపాయలు వసూలు చేసుకోవడానికి డిస్కంలు విద్యుత్‌ రెగ్యులేటరీ కమీషన్‌ను కోరాయి. కాబట్టి ఈ సంవత్సరం ఎఫ్‌.ఎస్‌.ఏ. 16028 కోట్ల రూపాయలు వచ్చే సంవత్సరానికి ఎఫ్‌. ఎస్‌. ఏ. + సాధారణ చార్జీలు కలిపి (3000+12723) 15,723 కోట్ల రూపాయలౌతుంది. అంటే రాబోయే రెందేళ్ళలో ప్రలజపై 16023+15723 మొత్తం 31,746కోట్ల రూపాయల విద్యుత్‌ ధరల భారాన్ని ప్రభుత్వం మోపబోతోంది. ఇది ఎంత పెనుభారం కాబోతుందో అలోచించు. -

అవును పంతులు గారూ! సంవత్సరానికి దాదాపు 15,000 కోట్ల రూపాయలంటే మనకు నడ్డి విరిగే భారమే మరి. అన్నా దు రామయ్య,

మన కేంద్ర రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలు జాతీయంగా అంబానీకి ఎంతగా సాగిలపడిపోయాయో చెవ్పొను గదా? అంతర్జాతీయంగా అమెరికాకు ఎంతగా లొంగిపోయాయో వివరిస్తాను విను. గతంలో ఇరాన్‌ మనకు పైప్‌లైన్‌ ద్వారా గ్యాస్‌ ను సరాఫరా చేయడానికి ముందుకు వచ్చింది. ఆ దేశం మనకు ఒక యూనిట్‌ 2 డాలర్లకే సరాఫరా చేస్తానంది. మనం అంగీకరించాం. మనకు వాళ్ళకు గ్యాస్‌ ఒప్పందం కుదింరింది. కాని అమెరికా ఇరాన్‌ ను అణచివేయాలనే ఉద్దేశ్యంతో ఆ దేశంపై ఆంక్షలు పెట్టింది. అంతర్జాతీయ విషయాలలో అమెరికాకు లొంగుబాటు చూపిస్తున్న మన ప్రభుత్వం ఈ విషయంలో కూడా లొంగుబాటు చూపి, ఆ ఒప్పందాన్ని రద్దు చేసుకున్నది. దాని వలన మన దేశానికి కొన్నిలక్షల కోట్ల రూపాయల్లో నష్టం జరిగింది.

మరో విషయం రామయ్య వ్యవసాయ అఖభివృద్ధియే దేశాభివృద్ధికి మూలమని అందరూ అంగీకరిస్తున్నారు. రైతే దేశానికి వెన్నెముక అని అందరూ చెపుతున్నారు. అందువలన ద్యాంలు కట్టి పొలాలకు నీరు పారించి, ప్రభుత్వాలు వ్యవసాయాభివృద్దికి విద్యుచ్భక్తిరంగం - సమస్యలు - పరిష్కారం ఆ - ర్‌7

తోద్పడుతన్నాయి. అలా ద్యాంల ద్వారా, కాలువల ద్వారా నీరు అందించలేని ప్రాంతాల్లో రైతులు వేల రూపాయల స్వంత డబ్బులు ఖర్చు పెట్టి బోర్లు వేసుకొంటే, ప్రభుత్వం వాటికి బిగించుకున్న మోటార్లపై కష్టమర్‌ చార్జీల క్రింద నెలకు రూ130 వసూలు చేస్తున్నారు. ఇప్పుడు ప్రభుత్వాల క్రూరదృష్టి దేశం యొక్క వెన్నముకపై పడింది. ఇటీవల కేంద్ర ప్రభుత్వం విద్యుత్‌ రంగ నష్టాలకు కారణాలు కనుక్కోమని రిజర్వ్‌బ్యాంక్‌లో డిపార్ట్‌మెంట్‌ ఆఫ్‌ ఎకనామిక్‌ అండ్‌ పాలసీ రీసెర్చ్‌ సలహాదారుగా ఉన్న బల్ఫీర్‌ కౌర్‌ కన్వీనర్‌గా ఒక కమిటీని వేసింది. ఆ కమిటీ విద్యుత్‌రంగ కష్టాలకు, నష్టాలకు ప్రధాన కారణం వ్యవసాయ పంపుసెట్లకు రాయితీ ధరలకు విద్యుత్‌ను సరాఫరా చేయడమేనని బల్లగుద్దీ చెప్పింది. పనిలో పనిగా గృహ అవసరాలకు కూడా విద్యుత్‌ను రాయితీ ధరలకు సరాఫరా చేయడం కూడా నష్పాలకు మరో కారణంగా పేర్కొంది. అందువలన ఆ రెండు రాయితీలు రద్దు చేయమని కోరింది. అంతే కాని బొగ్గు గనులు (ప్రైవేటు వారి చేతికి ఇచ్చిన తర్వాత బొగ్గు ధరలు అంత వేగంగా ప్రభుత్వమే పెంచి ఆ భారాన్ని విద్యుత్‌ బోర్డులపై వేసి, దాని నష్టాల కారణమైన విషయంగాని, ఒక్క అంబానీ కోసం కోట్లాది మంది ప్రజల నోళ్లుకొట్టి గ్యాస్‌ ధరను ఒక్కసారిగా రెట్టింపు చేసిన విఫయంగాని ఆ కమిటీ దృష్టికి రాలేదు. తక్కువ ధరకు విద్యుత్‌ను తయారు చేయగల్లిన ఎ.పి.జెన్‌కోను కాదని (ప్రైవేటు వారితోనే విద్యుత్‌ ఒప్పందాలు కుదుర్చుకోవడం దేశానికి వినాశకరమని చెప్పడానికి ఆ కమిటీకి నోరు రాలేదు. అలాంటి కమిటీ సిఫారసులను అంగీకరించి కేంద్ర ప్రభుత్వం వ్యవసాయదార్లకు, పేద వినియోగదార్లకూ విద్యుత్‌ చార్జీలు పెంచమని రాష్ట్రాలను ఆదేశిస్తూ ఒక ప్యాకేజీ 1ప్రకటించింది. పేదలకు తక్కువ ధరలకు, పరిశ్రమలకు ఎక్కువ ధరలకు ఇవ్వడాన్ని క్రాస్‌ సల్సీడీ ఇవ్వడం అంటారు. ఆ క్రాస్‌ సబ్సీడీలు ఎత్తివేసి పేదలకు చార్జీలు పెంచమనీ, ధనికులకు చార్జీలు తగ్గించమనీ కోరే ప్రభుత్వాలు పేదల ప్రభుత్వాలా? ధనికుల ప్రభుత్వాలా? చెప్పు రామయ్యా,

ఇవి ముమ్మాటికీ ధనికుల కోసం పని చేసే ప్రభుత్వాలే పంతులు గారూ! ధృడంగా అన్నాడు రామయ్య.

! విద్యుత్‌ బోర్డుల నష్టాలకు మరో విచిత్ర కారణం చెబుతాను విను. (పైవేటు కంపెనీలలో కొన్ని వేమగిరి, కోనసీమ, గౌతమి లాంటి సంస్థలు గ్యాస్‌ ఆధారంతో విద్యుత్‌ ఉత్పత్తి కేంద్రాలు స్థాపించాయి. వాటికి గ్యాస్‌ సరాఫరా ఒప్పందం గెయిల్‌ (గ్యాస్‌ ఆథారిటీ ఆఫ్‌ ఇండియా లిమిటెడ్‌)తో కుదిరింది. కొంత కాలానికి గ్యాస్‌ సరఫరా చేయలేమని గెయిల్‌ చేతులెత్తేసింది.

అప్పుడు గౌతమి కంపెనీ స్థిర చార్జీ క్రింద యూనిట్‌కు 97 పైసలు చెల్లించమని రాష్ట్ర ప్రభుత్వాన్ని ఆదేశించవలసినదిగా కోరుతూ కోర్టులకెళ్ళింది. హైకోర్టు, సుప్రీం కోర్టు దాన్ని తిరస్మరించాయి. కాని ప్రభుత్వం గౌతమి మీద (ప్రేమతో, దాని ఉత్పత్తిలో 20% బయట ఎవరికైనా అమ్ముకోవడానికి అనుమతినిచ్చింది. అదే కరెంట్‌ను, అదనపు రేటు పెట్టి ప్రభుత్వం కొంటుంది. గ్యాస్‌ ఆధారిత కంపెనీల్లో ఇతర కంపెనీల నుండి విద్యుత్‌ యూనిట్‌ను 280పైసలకు కొంటున్న ప్రభుత్వం ల్యాంకో, గౌతమి, జీ.ఎం.ఆర్‌ ప్రాజెక్ట్‌ల నుండి రూ॥5.70పైసలకు కొంటుంది. వాటి కొరకు ఖర్స్పైన డబ్బు ఫ్యూయల్‌ సర్‌ చార్జీ పేరుతో ప్రజల నుండి పిండుకుంటుంది. కోర్టులు అదనపు చెల్లింపులకు తిరస్కరించినా, (ప్రైవేటు వారికి అదనపు చెల్లింపులు ఎందుకు చేయాలి? ఆ భారాన్ని వినియోగదారులపై ఎందుకు నెట్టాలి? ఇదేనా మీ న్యాయం? ఆవేదనగా అడిగాడు రాఘవయ్య మాస్టారూ. నిజమే పంతులుగారు! ఇదంతా అన్యాయమే. ఈ రకంగా ప్రభుత్వమే ఇంధనం ధరలు పెంచి, (క్రైవేటు వారు ఇంధనం ధరలను పెంచడానికి అనుమతినిచ్చి, అధిక ధరలకు కావాలనే కరెంట్‌ను కొని, ఆ భారాన్నంతా కరెంట్‌ చార్జీలు పెంచి, జనం మీద మోపి, ప్రజలు తట్టుకోలేక బాబోయ్‌! కరెంట్‌ చార్జీలు! అని ఆక్రోశించేట్లుగా చేస్తుంది. ఇప్పుడు మనమేం చేయాలి? అంతే ఆవేదనతో అడిగాడు రామయ్య, ఇంకేముంది పెరుగుతున్న చార్జీలకు వ్యతిరేకంగా ఉద్యమించడం ఒకటే మార్గం. అప్పుడే ప్రభుత్వం దిగివచ్చి రేట్లను తగ్గిస్తుంది. గట్టిగా చెప్పాడు మాస్టారు. అవును మా రైతులు, గృహ వినియోగదారులు అందరం కలిసి ఉద్యమిస్తాం. రేట్లను దించుతాం. ధృడంగా అన్నాడు రామయ్య, నలా 5్‌8 (ప్రజా ప్రణాళిక

విద్యుచ్చక్తిరంగం - త్రోవతప్పిన ప్రభుత్వం విద్యుత్‌ అనేది అన్ని రంగాల సమగ్రాభివృద్దికి మూలం. ఇది ఈ రచయిత మాత్రమే చెబుతున్న మాట కాదు. ఆంధ్రప్రదేశ్‌ ప్రభుత్వం 2002లో వెలువరించిన విద్యుత్‌ విధానపత్రంలోని మాట. అంతే కాదు. స్వాతంత్ర్యం వచ్చిన కొత్తల్లో భారత ప్రభుత్వం చాలా స్పష్టంగా విద్యుత్‌ రంగాన్ని సేవారంగంగా గుర్తించింది. అందువలననే 1948లో భారతప్రభుత్వం చేసిన ఎలక్టిసిటీ చట్టంలో గ్రామీణ మరియు వ్వయసాయ విద్యుత్‌ పంపిణీ కార్యక్రమాలను మరియు సబ్సీడీలను రాష్ట్ర విద్యుత్‌ బోర్డుల బాధ్యతలుగా . ప్రకటించింది. అంతే కాదు విద్యుత్‌ ఉత్పత్తిని, పంపిణీలను ప్రభుత్వరంగం ద్వారా వందలాది రెట్లు పెంచింది. ఉదాహరణకు మన రాష్ట్రంలో విద్యుత్‌ ఉత్పత్తి, పంపిణీలను పరిశీలిద్దాం.

క్ర.సం. వివరాలు 1956 1996 రెట్లు

1. _ విద్యుదుత్పత్తి ( మెగావాటులలో) శ్ర 5258 122

2. తలసరి వాదకం (యూనిట్లు) 215 385 154

3. _ విద్యుత్‌ గ్రామాలు 197 7880 శ0

4 వ్యవసాయ పంపుసెట్లు 620 1643000 265

5. _ ఆదాయం (కోట్లు) 678 8682 ' ర43

ఇంత (బ్రహ్మాండంగా విద్యుత్‌ రంగం అభివృద్ధి చెందిన, చెందుతున్న పరిస్థితుల్లో మన రాష్ట్ర ప్రభుత్వం త్రోవ తప్పింది. వ్యాసం మొదట్లో పేర్కొన్నట్లు 2002లో వెలవరించిన తన విధాన పత్రంలో విద్యుత్‌ అనేది అన్ని రంగాల అభివృద్ధికి మూలం అంటూనే కొన్ని సంస్కరణలు ప్రవైశపెట్టంది. ఈ సంస్కరణల అంతిమ లక్ష్యం విద్యుత్‌రంగ భారాన్ని రాష్ట్ర బడ్జెట్‌పై లేకుందా చేయడమే అని ప్రకటించింది. 1948లో వ్యవసాయ సబ్సీడీలు రాష్ట్ర విద్యుత్‌ బోర్డుల బాధ్యతగా అంగీకరించింన ప్రభుత్వం 2002లో విద్యుత్‌రంగ సబ్సీడీలను బడ్జెట్‌పై భారంగా ప్రకటించింది. వయసాయరంగానికి సబ్సీడీలు ఇవ్వకపోతే ఆ రంగం పెను సంక్షోభంలో కూరుకుపోతుందనీ, ఆహారధాన్యాల ఉత్పత్తి తగ్గిపోతుందనీ, ఇది దేశానికి పెద్ద ప్రమాదమని నిపుణులు చేసిన సూచనలను ప్రభుత్వం పట్టించుకోలేదు. ఇంతటి ప్రజా వ్యతిరేకమైన నిర్ణయాన్ని ప్రభుత్వం ఎవరి బాగు కోసం చేసింది? ప్రైవేటు పారిశ్రామికవేత్తల కోసం చేసింది. ఈ విషయాన్ని ఆంద్రప్రదేశ్‌ రాష్ట్ర విద్యుత్‌ సంస్థ ప్రజా ప్రయోజనాల నిమిత్తం అనే పేరు మీద విడుదల చేసిన ఒక ప్రకటనను విద్యుచ్చక్తి ప్రైవేటీకరణ - 'ఒక పరిష్కారం అనే శీర్షికన విడుదల చేసింది. ఈ పైవేటీకరణ జబ్బు మన రాష్ట్రంలో ఏ పార్టీ అధికారంలోకి వచ్చినా దానికీ సోకింది. ప్రైవేటీకరణ శరవేగంగా సాగింది. సాగుతోంది. ఉదాహరణకు 1996లో ప్రభుత్వరంగంలోని విద్యుత్‌ ఉత్పత్తి 5258 మెగావాట్లు, (పైవేటురంగంలో సున్నా మెగావాట్లు ఉండగా 2014 జనవరి నాటికి ప్రభుత్వరంగం వాటా 12,285మెగావాట్లు అంటే కేవలం రెండున్నర రెట్లు పెరిగింది. పైవేటురంగంలో ఉత్పత్తి 5083మెగావాట్లు అంటే 5000రెట్లు పెరిగింది. ఇదీ ప్రస్తుత పరిస్థితి.

(ప్రైవేటు పారిశ్రామికవేత్తలు తమ లాభాల కోసం పాకులాడతారా? లేక ప్రజా శ్రేయస్సు కోసమా? సమాధానం కోసం ఈ క్రింది సంఘటనను పరిశీలిద్దార్భఒకసారి గాంధీజీ బిర్లా గారితో అయ్యా! ఖద్దరు బట్టలు నేసే వాళ్ళకు ముడి సరుకులు కొరతగా ఉంది. మీరు మీ మిల్లులో నూలు తయారు చేసి ఇస్తే వాళ్ళకు సౌకర్యవంతంగా ఉంటుంది. అలా ఇవ్వగలరా? అని అడిగారు. దానికి బిర్లా ఇలా సమాధానమిచ్చారు. బాపూజీ! మీరు కోరితే ఒక కోటి రూపాయల విరాళం మీ కాళ్ళ ముందు ఉంచుతాను. అంతేకాని మా మిల్లులో ఖాదీకవసరమైన నూలు తయారుచేయించలేను. అది నా వ్యాపారాన్ని దెబ్బతీస్తుంది. వ్యాపారాన్ని దెబ్బతీసే పనులేవీ చేయలేను.

ఇదీ ప్రైవేటు వారి మనస్తత్వం! విద్యుచ్భక్తిరంగం - సమస్యలు - పరిష్కారం 59

విద్యుత్‌ ఉత్పత్తి కర్మాగారాలు చాలా స్థాపించకపోతే, విద్యుదుత్పత్తి పెరగదనీ, అన్ని కర్మాగారాలు స్థాపించాలంటే చాలా డబ్బు కావాలనీ అది ప్రభుత్వం వద్ద లేదనీ, ప్రైవేటు పారిశ్రామికవేత్తల దగ్గర ఉందనీ అందుకనే (ఫైవేటు వారిని ఆహ్వానిస్తున్నామనీ ప్రభుత్వం పేర్కొంటుంది కాని వాస్తవమేమిటి? పరిశీలిద్దాం. కృష్ణపట్నంలో 500మెగావాట్ల విద్యుదుత్పత్తి కర్మాగారాన్ని స్థాపించడానికి జీ.వి.కె. సంస్థకు రాష్ట్ర (ప్రభుత్వంఅనుమతినిచ్చింది ఆ సంస్థ పెట్టుబడి విరాలు కోర్టులో దాఖలు చేసింది. దాని ప్రకారం పెట్టుబడిలో కంపెనీ వాటా 8% విద్యుత్‌ బోర్టు, బ్యాంకులు, ఇతరులు ఇచ్చిన అప్పు 776% షేర్లు 15% అంటే కంపెనీ వాటా కేవలం 8% మాత్రమే. మిగిలిన 92% అప్పులు, ప్రజల షేరుగా ఉంటోంది. ఆ అప్పులు ప్రభుత్వం సేకరించం లేదా? ఇలా ప్రజా ధనాన్ని స్వదేశీ, విదేశీ పెట్టుబడిదార్లకు ప్రభుత్వం అప్పనంగా అర్పిస్తూ ఉంటే, విద్యుత్‌రంగ నిపుణులుగా చెలామణీ అవుతున్న వారు ట్రైవేటు వారి దోపిడీకి సహకరించేవారిని మంచి వారుగా కీర్తిస్తున్నారు. ఉదాహరణకు ఎ.పి. ట్రాన్స్‌కో ప్రచురిస్తున్న విద్యుత్‌శక్తి అనే మాగజైన్‌ 1999 మే నుండి ఆగష్టు సంచికలో ఒక కతను ప్రచురించింది. ఆ కథ పేరు మార్పుకు అంగీకరించని తాబేలు. ఆ కథ ఇలా సాగుతుంది. కొంతకాలం క్రితం ఒక చిన్న కుంట ఉండేది. దాన్లో ఒక తాబేలు నివసించేది. అది మంచి స్వభావం కలది. ఎప్పుడూ ఇతరులకు సహాయం చేసేది. ప్రతి రోజూ తెల్ల కొంగలు వచ్చి ఒంటి కాలి మీద నిలబడి, చేపలను పట్టడానికి ప్రయత్నించేటప్పుడు, పరోపకారి తాబేలు చప్పుడు కాకుండా అక్కడి నుండి తప్పుకునేది. కాబట్టి అదంటే కొంగలన్నీ ఇష్టపడేవి. చేపలను భోంచేసిన తర్వాత కొంగలు తాబేలుకు చుట్టు ప్రక్కల ప్రదేశాల్లో తాము చూసిన వింతలన్నీ చెప్పేవి. . తర్వాత కథ మనకంత అవసరం కాదు. కాని ఇక్కడ ప్రధానమైన విషయమేమిటంటే తాను నివశిస్తున్న ప్రదేశంలోని తన సహచరులను తినే కొంగలకు సహకరించే తాబేలు పరోపకారియట. ఎక్కడ నుండో వచ్చి చేపలను చంపి తినే కొంగలకు సహాయం చేయడం మంచి స్వభావమంటే. స్వదేశీ, విదేశీ దోపిడిగాళ్ళకు సహకరించడమే మంచి స్వబావం అనే నీతి విద్యుత్‌రంగ నిపుణుల నోటి నుండి రావడం ఎంతటి దేశదోహకరం? ఇలా త్రోవతప్పి ప్రజాద్రోహం చేస్తూ శరీరంలో గుండెకాయ వంటి విద్యుత్‌రంగాన్ని స్వదేశీ, విదేశీ పెట్టుబడీదార్లకి అందిస్తున్న ప్రభుత్వ చర్యలను తీవ్రంగా నిరసించి ఆ రంగాన్ని ప్రభుత్వరంగంలోనే కొనసాగించేటట్లు చూడడమే నేటి దేశభక్తుల ముందున్న ప్రధాన కర్తవ్యం. -అహూవవెః అహడపైల- 60 (ప్రజా ప్రణాళిక

నామాజిక న్యాయం శాస్తీయ అవగాహన వా! రచన ; టి.రమేష్‌, కన్వీనర్‌, సామాజిక న్యాయ సబ్‌కమిటి, సమన్వయ కర్త :డా॥ పట్టా వెంకటేశ్వర్లు, లెక్సరర్‌ 1

ల ళ్‌ ఖీ అ ట్‌ క్ష టి! టీ తి జౌ న్న శీ న్‌, ఖి థి శ కి జ్య శ ॥ ఇ క్పి న్‌ 4 న! లి శ్‌

సామాజిక న్యాయం - శాస్తీయ అవగాహన వ

దేశమంటే మట్టీ కాదోయ్‌

దేశమంటే మనుషులోయ్‌

అన్నాడు మహాకవి గురజాడ. అన్నదమ్ముల వలనే జాతులు, మతంలన్నీ మెలగవలెనోయ్‌ అని కూడా చెప్పారు. కాని నేటి సమాజంలో కులాలపేరుతో మతాల పేరుతో ఆడ, మగ అనే లింగ బేధాల పేరుతో మనుషుల మధ్య గొదవలు జరగడం చూస్తున్నాం. తక్కువ కులాలు అనే పేరుతో తోటి మానవుల పట్ల వివక్ష చూపడం, ఆడవారు అబలలు అనే పేరుతో వివక్ష చూపడం గురించి మాట్లాడుతుంటే, ఆ! ఏమి చెబుతున్నారు! ఇంకా ఈ రోజుల్లో ఈ వివక్ష ఎక్కడుందండి? అందరం కలిసే ఉన్నాం కదా అని అంటుంటారు. నిజమా? నేడు ఈ వివక్ష లేదా? మానవులంతా ఐక్యంగానే ఉన్నారా? బస్సుల్లోనో. హోటళ్ళల్లోనో ప్రక్కన కూర్చున్నవారిని కులం, మతం అడగకుండా కూర్చోవడమే వివక్ష లేక పోవడానికి నిదర్శనమా?

భారత్‌లో ఇప్పటికీ ఇంకా తీవ్రంగా సామాజిక వివక్ష(దీంతో పోలిస్తే ఆర్థిక అసమానతలు తక్కువగా ఉన్నాయి.) కొనసాగుతుందనేది స్పష్టంగా కన్పిస్తోంది. ఇది విసృతంగా ఉన్నప్పటికీ కొంత మంది మాత్రం వివక్ష కొనసాగుతున్నదనే వాస్తవాన్ని అంగీకరించడం లేదు. - ప్రాఃజయతీఘోష్‌.

కింది కులాలు, గిరిజనులు, పేదలు, మహిళలు, మైనార్టీల పట్ల సామాజిక, సాంస్కృతిక, ఆర్థిక వివక్ష కొనసాగుతోంది. ఇది సామాజిక సమస్యలకు కారణమవుతుంది. ఉత్తరాదిలో ఖాప్‌(కుల) పంచాయతీల పేరుతో కులాంతర వివాహాలు చేసుకున్న వారిని హత్యలు చేస్తున్న వార్తలు అప్పుడప్పుడూ చూస్తూనే ఉన్నాం కదా! ఇటీవలే బెంగాల్‌లో కులాంతర వివాహం చేసుకున్నందుకు ఒక అమ్మాయిని పెద్దలంతా కలిసి మానభంగం చేసిన ఘటన ఇంకా కళ్ళ ముందు మెదులుతూనే ఉంది కదా! మన రాష్ట్రంలో కులాంతర వివాహం చేసుకున్న యువతి తల్లిని మానభంగం చేసిన విషయం ఇంకా మనం మరవ లేదు కదా! దళితుల్లో ఎక్కువగా భూమిలేని వ్యవసాయ కార్మికులే. ఇతర వెనుకబడిన తరగతుల్లోని అధిక భాగం చేతివృత్తిదారులే. వీరిలో చాలా మంది సరళీకరణ ఆర్ధిక విధానాల వల్ల కష్టాలు పడుతున్నవారే. వీటికి తోడు వారు సామాజికంగా పలు అవమానాలకు గురవుతున్నారు. రాజస్థాన్‌లో ఒక దళిత మహిళా మెజి(్టేట్‌ ఆ ప్రాంతంలో అగ్రకులాలకు వ్యతిరేకంగా తీర్పు చెప్పినందుకు ఆ బాధ్యతల నుండి ఆమె తొలగించబడ్డారు. ఇప్పటికీ దళితులకు, వారి పిల్లలకు అనేక అవమానాలు జరుగుతూనే ఉన్నాయి. పాఠశాల తరగతి గదుల్లో దళిత పిల్లలను ముందు బెంచీల్లో కూర్చోనివ్వడం లేదు. వారిని స్కూల్‌కు కొత్త యూనిఫారాలతో రానీయడం లేదు. దళిత పిల్లలను సైకిల్‌ తొక్కనీయడం లేదు. మరింత అవమానకరమైన విషయం ఏమిటంటే ఉత్తరప్రదేశ్‌లో ఒక పాఠశాలలోని తరగతిలో మెజారిటీ విద్యార్థులు దళితులు ఉండడంతో వారికి పాఠాలు చెప్పడానికి టీచర్లు తిరస్కరించడం. ఈ వర్గాలకు చెందిన అనేక మంది పిల్లలు కేవలం ఆర్థిక కారణాల వల్లనే చదువుకు దూరం కావడం లేదు. సామాజిక వివక్ష వల్లనే వారు

ఇవన్నీ ఏమీ తెలియచేస్తున్నాయి? సమాజంలో బలంగా పాతుకు పోయిన కులభావాలు ఎంత బలంగా ఉన్నాయోననే కదా! అంతెందుకు రాజధాని హైదరాబాద్‌ నగరాన్ని ఆనుకుని ఉన్న రంగారెడ్డి జిల్లాలో హోటళ్ళల్లో రెండు రకాల గ్లాస్‌ పద్దతి అమల్లో ఉంది. దళితులకు ప్రత్యేకించిన వేరే గ్లాసుల్లో వారికి హోటళ్ళల్లో టీ ఇస్తారు. గుడిలోకి అంటరాని వారు వచ్చారని దేవుడికి పూజలు చేయకుండా గుడినే పడావు పెట్టిన ఘటనలు ఎన్ని లేవు. దేవుడు కూడా మైల పడతాడట. కుల వివక్ష వ్యతిరేక

63

పోరాట సంఘం పోరాట పలితంగా ఏర్పాటైన జస్టిస్‌ పున్నయ్య కమిటీ మన రాష్ట్రమంతా తిరిగి కుల వివక్ష ఏ స్థాయిలో ఉందో, ఎన్ని రూపాల్లో ఉందో అధ్యయనం చేసి, ప్రభుత్వానికి ఒక నివేదిక ఇచ్చింది. ఆ నివేదిక ప్రకారం కుల వివక్ష ఇంకా అనేక రూపాల్లో కొనసాగుతున్నది. మతం ప్రజల మధ్యఐక్యతకు చిచ్చు పెడుతుంది. మతోన్మాదం ప్రజల మధ్య ఘర్షణలను సృష్టిస్తున్నది. గుజరాత్‌ మారణ హోమాన్ని చూశాం. హైదరాబాద్‌ నగరంలో దిల్‌సుక్‌ నగర్‌, గోకుల్‌ఛాట్‌, లుంబినీ పార్క్‌ బాంబు దాడులను చూశాం. ఇవీ ఏమీ తెలియచేస్తున్నాయి. మెజారిటీ మతోన్మాదం ఫాసిజానికి, మైనారిటీ మతోన్నాదం టెర్రిజానికి దారీ తీస్తుందని. ఏ మతోన్మాదమైనా సమాజానికి హానికరమే. కాని ఈ దేశంలో మెజారిటీ మతోన్నాదం అధికారంలోకి వచ్చి ఫాసిజాన్ని అమలు చేయాలని ప్రయత్నిస్తున్నది. ఫాసిజం ఎంత ప్రమాదకరమైందో ఈ దేశానికి గాంధీజీ హత్యతోనే అర్ధమైంది. ఇటీవల మహారాష్ట్రలో నరేంద్రధబోల్మ్కర్‌ గారు మూఢనమ్మకాలకు వ్యతిరేకంగా పని చేస్తూ, మూఢనమ్మకాలను ఉపయోగించి మోసం చేసే వారిని శిక్షించే చట్టం లేవాలని కృషి చేసినందుకు మతోన్నాదులు ఆయనను హత్య చేశారు. జర్మనీలో నాజీల పాలనలో క్రూరత్వం గురించి అందరికీ తెలిసిందే. సమాజంలో సగభాగంగా ఉన్న ఆడవాళ్ళను తక్కువ చూపు చూడడం, వారి పట్ల వివక్ష కూడా అనేక రూపాల్లో ఇంకా కొనసాగుతున్నది. “న స్త్రీ స్వాతంత్ర్ర్యమర్హతి” అన్న దేశంలో ప్రీల పరిస్థితి ఎలా ఉంటుందో మన దేశమే పెద్ద నిదర్శనం. వరకట్న చావులు లేని రోజు లేదంటే అతిశయోక్తి కాదేమో! ఆడవాళ్ళపై లైంగిక దాడులు నిత్యకృత్యాలుగా మారాయి. ఇవన్నీ కూడా సమాజంలో ఇంకా కొనసాగుతున్న వివిధ రకాల వివక్షలకు నిదర్శనాలు. అందుకే ఇప్పుడు సామాజిక న్యాయం గురించి మాట్లాడడం ఎప్పటికన్నా అత్యంత ఆవశ్యకంగా ఉన్నది. సామాజిక న్యాయం అనే మాట ఈరోజు ప్రతి ఒక్కరి నోటి నుండి వినపడుతున్నది. సామాజిక న్యాయం అంటే కొంత మందికి టికెట్ల్‌ ఇవ్వడం, పదవులు ఇవ్వడమేనా? రిజర్వేషన్లు అమలు చేయడమేనా? పదవుల్లో అణగారిన వర్ధాలకు వారి సంఖ్య ప్రకారం వాటా దక్కవలసిందే. అణగారిన ప్రజల ఉన్నతికి రిజర్వెషన్లు ఉండవలసిందే. కాని సామాజిక న్యాయం వీటికే పరిమితం కాదు. సామాజిక న్యాయం అంటే కుల, మత, జాతి, లింగ, రంగు వంటి వాటిపట్ల వివక్ష లేకుండా అందరినీ ఒకేవిధంగా గౌరవించడమే సామాజిక న్యాయం, అందరికీ సమానఅవకాశాలు కల్పించబడాలి. తరతరాలుగా ఆ అవకాశాలు లేని వారికి తగిన పద్దతుల్లో ప్రోత్సాహాకాలు కల్పించి వారిని అందరి స్థాయికి తీసుకు రావాలి. అదే విధంగా ఆర్ధిక న్యాయం అంటే ఆస్తులు, సంపద కొంత మంది దగ్గర కేంద్రీకృతమై ఎక్కువ మందికి అవి అందనప్పుడు ఆ వివక్షను తొలగించి అందరికీ అందేలా చూడడమే. సామాజిక న్యాయం అంటే సామాజిక, ఆర్ధిక, రాజకీయ అంశాలలో ఏ విధమైన వివక్ష లేకుండా అందరికీ సమానన్యాయం అందడమే. ఇది ప్రజలందరి హక్కు అనేది రష్యా విప్లవం నుండి ప్రపంచంలోని అణగారిన వారికి, పీడితులకు అందింది. మానవహక్కులు ప్రతి ఒక వ్యక్తికి మనిషిగా కొన్ని హక్కులు ఉంటాయి. వాటిని ప్రతి ఒక్కరు పొందడానికి ప్రయత్నించాలి. అందరికీ ఈ హక్కులు అందినప్పుడే సామాజిక న్యాయం జరుగుతుంది.

• ఉన్నతస్థాయి జీవనప్రమాణాలు కలిగి ఉండడం, 4 పూర్తి ఉపాధిఅవకాశాలు పొందడం ద్వారా ఆర్ధిక మరియు సామాజిక ప్రగతినసాధించడం 4 _ ఆర్ధిక, సామాజిక, ఆరోగ్య, విద్య తత్సంబంధిత సమస్యలకు పరిష్కారాలు పొందడం

• సంస్కృతి, జీవన విధానాల పట్ల గౌరవాన్ని పొందడం లా 64 ప్రజా ప్రణాళిక

• వ్యక్తి గౌరవం

• బానిసత్వం నుండి విముక్తి, భయం నుండి విముక్తి థీ భావప్రకటనా స్వేచ్చ, ఆలోచనాస్వేచ్చ, మత స్వేచ్చ, రాజకీయ స్వేచ్చ ఇవన్నీ ప్రజలకు పౌరులుగా లభించే హక్కులు. భారత రాజ్యాంగం - నామాజిక న్యాయం

సామాజిక న్యాయం గురించి భారత రాజ్యాంగం ఏమి చెప్పిందనేది తెలియాలంటే మనం మన రాజ్యాంగం పీఠికను చదవాలి.

ఖారత (ప్రజలమైన మేము భారత్‌ను నర్వనత్తాకు సామ్యవాద, లౌకిక (ప్రజాస్వామ్య, గణతం(త్ర రాజ్వాంగా వర్పరచాలని, దేశ పౌరులందరికీ కింది అంశాలు అందుబాటులో ఉంచాలని సంకట్చించాం.

సామాజిక ఆర్థిక రాజకీయ న్యాయం.

ఆలోచనా స్వేచ్చ. ఖావ(ప్రకటనా స్వేచ్చ, మతావలంబినా స్వేచ్చ

వోదాలోనూ, అవకాళంలోనూ సమానత్వం

వ్యక్తిగౌరవాన్ని, దేళ సమైక్యతను, సమతను కాపాడి సౌభ్రాతృత్వాన్ని నెలకొల్పుతామని కూదా దీక్షాబద్దులమై ఉన్నాం.

₹949 నవంబర్‌ 26వ తేదీన మా రాజ్వాంగ నభలో ఈ రాజాంగాన్ని న్వీకరించి, ఆమోదించి మాకు మేము నమర్పించుకుంటున్నాం.

సామాజిక న్యాయం అనే భావనను మన రాజ్యాంగం పరిపుష్టం చేసింది. రాజ్యాంగ అవతారికలో పేర్కొన్న ప్రతి ఒక్క వ్యాఖ్యం సామాజిక న్యాయాన్ని బలోపేతం చేసేదే. అందులో పేర్కొన్న సామాజిక, ఆర్థిక, రాజకీయ న్యాయం - ఆలోచన, భావ ప్రకటన, మతావలంబన స్వేచ్చ - హోదాలోనూ, అవకాశంలోనూ సమానత్వం, వ్యక్తిగౌరవాన్ని కాపాడడం ఇవన్నీ సామాజిక న్యాయం అంటే ఏమిటో తెలియచేస్తున్నాయి.

దేశనిర్మాణంలో కీలకమైన మన రాజ్యాంగ పీఠికలో పొందుపరిచిన సౌభ్రాతృత్వానికి కుల సమస్య తూట్లుపొడుస్తోంది. విషాదకరమైన విషయమేమంటే చాలా కొద్ది మంది మాత్రమే ఎంతో ఘర్షణపడి కుల వివక్ష నుండి తమను తాము స్వేచ్చాయుతులను చేసుకున్నారు. అయితే ఆర్ధిక వ్యవస్థలో, విద్యా వ్యవస్థలో, ప్రతి సంస్థలోనూ కుల వ్యవస్థ విషపూరిత ప్రభావం కొనసాగుతూనే ఉంది. ప్రగతికి, ఐక్యతకు కులం పెద్ద ప్రతిబంధకం - డా॥ బి.ఆర్‌.అంబేద్కర్‌

భూసంస్కరణలు, ఆస్థుల పంపకం, ఆదాయం పెంపుదల లాంటి విసృృతమైన సామాజిక ఆర్ధిక విధానాలకు బదులుగా ప్రభుత్వాలు సామాజిక న్యాయాన్ని కేవలం రిజర్వేషన్లకే పరిమితం చేస్తున్నాయి.

శాస్త్ర విజ్ఞానం రోజు రోజుకు విస్తరిస్తున్నది. ముఖ్యంగా టెక్నాలజీ మానవ జీవితాలను ఎన్నడూ లేనంతగా ప్రభావితం చేస్తున్నది. సైన్స్‌ మానవాఖభివృద్ధికి ఎంతగానో తోడ్పడుతున్నది. సామాజిక న్యాయం కోసం సైన్స్‌ - తక్షణ అవసరం

మరి సైన్స్‌ ప్రజల అభివృద్ధికి తోడ్చడేదయితే ప్రజలందరికీ దాని ఫలాలు అందాలి. ఆ విధంగా అందినప్పుడే సామాజిక న్యాయం సాధ్యమవుతుంది. అందుకే సామాజిక న్యాయం కోసం సైన్స్‌ అనేది (ప్రస్తుత తరుణంలో తక్షణ అవసరం. ప్రజల సామాజిక న్యాయం - శాస్త్రీయ అవగాహన . 65

/ శ్‌

కోసం సైన్స్‌ అనేది ఎందుకు? ప్రజలంటే ఎవరు? అనే ప్రశ్నల గురించి ఆలోచించడానికి ముందు అసలు సైన్స్‌ ఎవరిది అనే దాని గురించి ఆలోచించాలి. _ సైన్స్‌ ఎవరిది? : సైన్స్‌ను ఎవరు తయారు చేసుకున్నారు? దాని సృష్టికర్తలు ఎవరు? ఎవరో కొందరు తమ మేధావిత్వంతో, తమ ప్రతిభతో ఈ సైన్స్‌ ఆవిష్కరణలు చేస్తారు. కావున సైన్స్‌ అనేది మేధావుల బురల్లో నుండి ఉద్భవించే శాస్త్రం అనేది కొంత మంది వాదన. ఐన్‌స్టీన్‌, న్యూటన్‌, కోపర్నికస్‌, కెప్లర్‌, గెలీలియో, డార్విన్‌, డాల్టన్‌, మెండలీఫ్‌, రూథర్‌ఫర్ట్‌, హాంప్రీ ఢేవి, వాట్సన్‌, క్రిక్‌, సత్యేంద్రనాధ్‌ బోస్‌, జగదీష్‌ చంద్రబోస్‌, సి. వి.రామన్‌వంటి శాస్త్రవేత్తల మేధావిత్వం వలన ఈ సైన్స్‌ రూపొందింది. వాళ్లు సైన్స్‌ పట్ల ఉండే ఆసక్తితో దాని పట్ల ఉండదే తపనతో నిరంతరం కృషి చేసి సైన్స్‌ ఆవిష్కరణలు చేశారు. చాలా సందర్భాల్లో సైన్స్‌ ఆవిష్కరణలు ఆకస్మాత్తుగానో లేక యాక్సిడెంటల్‌గానో లేక శాస్త్రజ్ఞులు/వారి సహాయకులు చేసే పొరపాట్ల వలననో జరిగినాయి అనే అభిప్రాయాలు కోంత మందిలో ఉన్నాయి.

• ఇది నిజమా? కొంత మంది మేధావిత్వం వలననే సైన్స్‌ అభివృద్ధి జరిగిందా? సైన్స్‌ ఎంత మాత్రం కొంత మంది మేధావుల పరిశీలనాత్మక రక్షణ ప్రాంతం కాదు. మానవాళి జీవన గమనంలో వారి జీవన నైపుణ్యాల ప్రగతిలో తప్పనిసరైన స్వాభావికమైన పాత్రగలది. -జె.డి. బెర్నాల్‌ మానవాళి జీవనగమనాన్ని మార్చి ప్రగతివైపు పరుగులు పెట్టించిన ఆవిష్మరణలైన నిప్పు, చక్రం, వ్యవసాయం, వివిధ వృత్తుల పరికరాలు ఎవరు కనిపెట్టారు? మానవాళి తరతరాల ఉమ్మడి అనుభవాలతో ఏర్పడిన తరగని గని సైన్స్‌. వ్యవసాయంలో రైతులు రాత్రిపూట నక్షత్రాల గమనాలను పరిశీలించి కాలాన్ని నిర్ణయించుకునే వారు. అదే విధంగా సము(ద్రప్రయాణాలు చేసేవాళ్ళు కూడా ఆకాశాన్ని పరిశీలించి నక్షత్ర గమనాలను తెలుసుకున్నారు. మొదటి ఖగోళవేధశాలలు రైతుల పొలాలు, సముద్ర యానాలు చేసిన ఓడలు. అదేవిధంగా వేటాడి జీవించే కాలంలో మానవులు తమ వేటకు తోడుగా రాతి పరికరాలను, సాధనాలను రూపొందించుకున్నారు. చనిపోయిన జంతువుల నుండి చర్మాన్ని వేరు చేయడం మొదలు పెట్టి వాటి నుండి దుస్తులు తయారు చేసుకున్నారు. ఆ తరువాత చెప్పులు తయారు చేసుకున్నారు. ఈ క్రమంలోనే వివిధ చెట్టుబెరడులతో ప్రాసెస్‌ చేయడం నేర్చుకున్నారు. ఇదే ఈ నాటి రసాయన శాస్త్ర ఆవిర్భావానికి దారి తీసింది. ఆ తోలును ఉపయోగించి డప్పును తయారు చేశారు. నీటిని చల్లపరచి దూరప్రాంతాలకు తీసుకు వెళ్లడానికి నీటి తిత్తిని చేసుకున్నారు. దాని తరువాత గాలి కొట్టే తిత్తిని తయారు చేసుకున్నారు. తమ అనుభవంలో మొదట భౌతికశా'స్తాన్ని తయారు చేసుకున్నారు. ఈవిధంగా వివిధ వృత్తులు చేసేవాళ్ళు తమ అనుభవాల నుండి సైన్స్‌ను నేర్చుకుని వినియోగించడం ప్రారంభించారు. ఆనాడు సైన్స్‌ వేరుగా టెక్నాలజీ వేరుగా లేదు. మొత్తం ఆ పనులన్నీ మానవాళి ఉమ్మడి సొత్తు. అందుకే ఆనాడు సైన్స్‌ అందరిదీ. నాటి మానవులు ప్రకృతి భీభత్సాలను చూసి భయపడి వాటికి అద్భుత శక్తులను అంటగట్టినా తమ సమస్యల పరిష్కారానికి హేతుబద్ద మార్గాలనే అనుసరించారు. అందువలననే ఈ సైన్స్‌ ప్రగతి సాధ్యమైంది. ఉత్పత్తి రంగాల్లో మార్పులు వచ్చి వ్యక్తిగత ఆస్థి ఏర్పడిన తరువాత సమాజంలో విభజనలు ఎర్చడి ఒక్కొక్క పనిని కొంత మంది మాత్రమే చేసేవారుగొ వర్దవిభాజిత సమాజం ఎర్చడింది. ఇక్కడ (శమ చేయడం అనేది చులకనగా చూసే భావన మొదలైంది. కేవలం మెదడు ఉపయోగించి మేధావిత్వంతో పని చేసే సెక్షన్‌ ఒకటి ఏర్పడింది. అయినా సమాజంలో ఎక్కువ మంది మాత్రం తమ జీవితాల్లో, తాము చేసే వృత్తుల్లో సైన్స్‌ను వినియోగించుకుంటూనే ఉన్నారు. ఎందుకంటే సైన్స్‌ వారి జీవితం. తాము చేపే వృత్తుల్లో అది ఇమిడి ఉంది. కాబట్టి సైన్స్‌ అనేది ప్రజల సంస్కృతిలో భాగంగా మారింది. బాగా అభివృద్ధి చెందిన సైన్స్‌ సాంప్రదాయ సాహితీ సంస్కృతులకు దాదాపు దూరంగానే ఒంటరిగా నిలిచింది. ఇది ఒక పొరపాటు ధోరణి. చిత్రలేఖనం, రచన, కళల వంటి వాటిలాగా సైన్స్‌ కూడా మానవాళి యొక్క సృజనాత్మక ప్రయత్న ఫలితమే = జె.డి. బెర్నాల్‌. పారిశ్రామిక విప్లవం తర్వాత వర్గవిభజిత సమాజం వేగంగా అభివృద్ధి చెందడం మొదలైంది. సైన్స్‌ ఆవిష్కరణలు అనేది ఒక పరిశ్రమగా మారింది. చాలా ఖరీదైనదిగా మారింది. సైన్స్‌ కూడా ఒక సరుకుగా మారింది. దీనితో ప్రజల నుండి సైన్స్‌ 66 (ప్రజా ప్రణాళిక 1 ౪

దూరం జరిగింది. ప్రజలకు సైన్స్‌కు మద్య గ్యాప్‌ పెరిగింది. ఇప్పుడు ఆవిష్కరణలు అంటే ప్రయోగశాలల్లో జరిగేవి మాత్రమే. సైన్స్‌ అనేది ఒక వ్యాపకం మాత్రమే. శాస్త్రవేత్తలు మాత్రమే సైన్స్‌ను తయారు చేయగలరు. ప్రజలు కేవలం దానిని వాడుకునే వినియోగదారులు మాత్రమే అనే విధానం ఏర్పడినది. కాబట్టే ఎన్నడూ లేనంతగా సైన్స్‌ ఆవిష్కరణలు పరికరాలుగా మానవుల చేతికి వచ్చినా వాటి గురించిన సైన్స్‌ మాత్రం వారి దగ్గర లేదు.

సాంకేతిక పరికరాలు టీవీలు, సెల్‌ఫోన్లు, కంప్యూటర్లు, విద్యుత్‌ దీపాలు, గ్రైండర్లు వంటివి అత్యంత సాధారణ ప్రజల దగ్గరకు కూడా చేరినాయి. ఉపగ్రహం ప్రయోగం గురించిన అవగాహన లేకున్నా దాని ఫలితాలు మాత్రం ప్రజలు అనుభవిసూనే ఉన్నారు. అయితే ఇదే సందర్భంలో ఈ సైన్స్‌ ఆవిష్కరణలు ఎప్పుదైతే ఖరీదైనవిగా మారినాయో, ప్రజలకు దూరంగా జరిగినాయో అప్పుడే అవి కొన్ని కంపెనీల చేతుల్లో వాటికి లాభాలు చేకూర్చే వనరులుగా మారినాయి. వాళ్ళ నిధులతోనే పరిశోధనలు చేయాల్సిన పరిస్థితుల్లోకి నెట్టబడినది. ఫలితం ప్రజల అవసరాలను తీర్చుకోవడానికి, వారి శమను సులభతరం చేయడానికి ఉపయోగపడాల్సిన సైన్స్‌ ఆ పని చేయకుండా కొన్ని కంపెనీలకు అత్యధిక లాభాలను సమకూర్చదిగా మారింది. ఇప్పుడు మానవులు ఆ కంపెనీల వస్తువులను కొనుక్కునే మరయంత్రాలుగా (వినియోగదారులుగా) మారి పోయారు. బహుళజాతి కంపెనీల చేతుల్లో చిక్కుకున్న సైన్స్‌ సాధారణ మానవులకు నష్టాలను కలుగచేసే విధంగా మారింది. దీనితో చాలా మందిలో సైన్స్‌ పట్ల వ్యతిరేకత ప్రబలుతున్నది. తిరిగి వాతకు వెళదాం. పాతదే బాగుంది అనే ధోరణి పెరుగుతున్నది. పర్యావరణం, ఆరోగ్య రంగాల్లో ఈ ధోరణిని స్పష్టంగా చూడవచ్చు. కొంత మంది మేధావులు కూడా ఈ విధమైన ధోరణులకు గురవుతున్నారు.

సైన్స్‌ ప్రజలకు వ్యతిరేకమా? ఫి =ా ఫ్యాక్టరీల వలననే కదా కాలుష్యం. పరిశ్రమలు లేకపోతే కాలుష్యం లేదు కదా! యూనియన్‌ కార్పెడ్‌ కంపెనీ లేకపోతే దుర్హటన ప్రశ్నే రాదు కదా! రసాయన మందుల వలనల సైడ్‌ ఎఫెక్ట్‌ ఉంటాయి. చెట్ల మందులయితే మంచిది. అసలు ఉప్పు కారం లేకుండా ఆహారాన్ని తయారు చేయాలి. మాంసాహారం పనికి రాదు. రోజూ పొద్దున్నే లీటర్ల కొలది సీళ్ళు తాగాలి. ధ్యానంతో శ్వాస మీద ధ్యాస పెరిగి రోగాలు తగ్గుతాయి. యోగాసనాలు ఆరోగ్యాన్ని కాపాడుతాయి. ఇవన్నీ కూడా ఆధునిక సైన్స్‌ను వ్యతిరేకిస్తూ బయళల్చ్టేరుతున్న ధోరణులు. ఇవే నిజాలా? లేక ప్రజలు ఎదుర్కొంటున్న సమస్యలకు అసలు కారణాలు ఏమిటీ? ఆధునిక విజ్ఞానం - ప్రజలపై ప్రభావాలు

కడుపులో పిండాన్ని ఆరోగ్యంగా కాపాడడానికి వచ్చిన అల్హ్రాసౌండ్‌ స్కానింగ్‌ మిషన్లు ఆడపిల్లల ప్రాణాలు తీస్తున్నాయి. దీని వలన సమాజంలో ఆడపిల్లల సంఖ్య తగ్గుతున్నది. 2011 జనాభా లెక్కల ప్రకారం ప్రతి1000మంది మగపిల్లలకు 948 మంది మాత్రమే ఆడపిల్లలు ఉన్నారు.

ఇప్పుడు ఆడపిల్లలు తమ ప్రాణాలు తీస్తున్న స్కానింగ్‌ మిషన్‌ను అందించిన సైన్స్‌ను చూసి భయపడితే తప్పు ఎవరిది? .

వేలాది రూపాయలు ఖర్చు చేసి అప్పులపాలై రోగాలు తగ్గక పేదప్రజలు ఆధునిక వైద్యం అందించిన సైన్స్‌ను చూసి భయపడితే తప్పు ఎవరిది?

కొత్తగా వచ్చిన పరిశ్రమలు తమ వృత్తులను దెబ్బతీసి జీవనోపాధిని నాశనం చేస్తుంటే తట్టుకోలేక ఆత్మహత్యలు చేసుకుంటున్న వృత్తిదారులు ఆ పరిశ్రమలను తీసుకు వచ్చిన సైన్స్‌ను చూసి భయపడితే తప్పు ఎవరిది? ఎరువులు, పురుగు మందులు విపరీతంగా వాడినా, బి.టి. విత్తనాలు వేసినా పత్తి పంట సరిగా రాక అప్పుల పాలై ఆత్మహత్యలు చేసుకున్న కుటుంబాల వాళ్ళు ఆ సాంకేతిక విజ్ఞానాన్ని అందించిన సైన్స్‌ను చూసి భయపడితే తప్పు ఎవరిది? దీనికి కారణాలు ఏమిటీ?

ప్రధానమైన కారణాలు తరతరాలుగా సమాజంలో కొనసాగుతున్న వర్ణవ్యవస్థ మరియు నేడు ఆధునీకరణ పేరుతో జరుగుతున్న ప్రపంచీకరణ. సామాజిక న్యాయం - శాస్త్రీయ అవగాహన 67

వర్దవ్యవస్థ - సైన్స్‌ - సమాజం . మన దేశంలో శ్రమను అతినీచంగా చూసి అవమానించే సంస్కృతి ఉంది. ఎపని చేయకుండా ఇతరుల శ్రమపై ఆధారపడి బతకడం గొప్పగా భావించే సంస్కృతి ఇది. దీని పేరు వర్ణ వ్యవస్థ. ఇది మానవులను కులాలుగా చూస్తుంది. మానవులను కులాలుగా విభజిస్తుంది. వారిని నిచ్చెనమెట్ల కుల వ్యవస్థలో భాగస్వాములను చేస్తుంది. . ఎవరైతే తమ (శ్రమతో విజ్ఞానాన్ని రూపొందించుకున్నారో వారిని, వారి విజ్ఞానాన్ని ఈ వర్ణవ్యవస్థ నీచంగా చూస్తుంది. భౌతికంగా తమ సమస్యలకు పరిష్టారాన్ని కనుగొనే వారి హేతుబద్ద జ్ఞానాన్ని కించపరుస్తుంది. తాము చెప్పే అలౌకిక ప్రపంచం గురించిన జ్ఞానమే అసలైన జ్ఞానం అని బోధిస్తుంది. లేని దాన్ని ఉన్నదని, ఉన్నదాన్ని లేదని చెప్పడమే జ్ఞానమంటుంది. అదే బ్రహ్మజ్ఞానమని, విశ్వజ్ఞానమని చెపుతుంది. ప్రజల జ్ఞానాన్ని నీచంగా చూస్తుంది. పురుడు పోసే దాయిలను మంత్రసాని అని అగౌరవపరుస్తుంది. ఒక్కొక్కసారి హత్య చేస్తుంది. మనుధర్మశాస్త్రం, శూద్రులతో పాటు వైద్యులను కూడా అసహ్యించుకుంటుంది. ఎవరైతే రోగాలను తగ్గిస్తారో వారిని మంత్రగాళ్ళ పేరుతో చంపేస్తుంది. వర్ణవ్యవస్థ కులవివక్షను ఇంకా కాపాడుతున్నది. ఈపరిస్థితుల్లో ఆధునికమైన విజ్ఞానం అసలైన ప్రజలకు అందడం లేదు. కులవ్యవస్థ ఆధునిక విజ్ఞాన ఫలితాలు సాధారణ మానవులకు అందకుండా అద్దుకుంటున్నది. కులం అన్ని మూధఢనమ్మకాలలోకెల్లా పెద్ద మూఢనమ్మకం. అది పేద ప్రజల ఐక్యతను విచ్చిన్నం చేస్తుంది. ప్రపంచీకరణ ఈ ధోరణులను ఇంకా పెంచుతున్నది. మన దేశానికి వచ్చేసరికి ఈ ధోరణులు మరింత ప్రబలంగా పెరుగుతున్నాయి. ఉదారవాద ఆర్దిక విధానాలు, కార్బోరైటేజేషన్‌ ఈ ధోరణులకు కారణమవుతున్నాయి. ఎల్‌.పి.జి. పాలసీలుగా ల పేర్గాంచిన విధానాలు ప్రజల జీవితాలపై తీవ్ర దుష్ప్రబావాన్ని చూపెడుతున్నాయి. త్తే ఎ. స మన పాలకులు నిరంతరం గొప్పలు చెప్పుకుంటున్నా నిజానికి ఈ విధానాలు క ట్ర ప్రజలకు వ్యతిరేకంగా మారుతున్నవి. నివేషనాస్థలాలు కోల్పోవడం, నిర్వాసితులు క టీ | (శ 1 ' కావడం అనేవి ఈ అభివృద్ధి విధానాల దుష్పరిణమాలే. ఈ విధానాల వలన

1. కా త్‌: సామాజిక న్యాయం కూడా తీవ్ర ప్రమాదంలో పడుతున్నది. ర్‌ | టా | రిజర్వేషన్లపై ప్రభావం : ప్రభుత్వరంగం క్రమంగా కుంచించుకు పోతున్నది. క్త. యళ 1. గనఖాటీ' ఈ రోజు అన్ని సమస్యలకు ప్రైవేట్‌ రంగం తారక మంత్రంగా మారుతున్నది. ఆక .యయా. త్‌ . ్రైవేట్‌రంగం అన్ని రంగాలను ఆక్రమించుకుంటున్నది. ప్రభుత్వరంగ ఉద్యోగాల్లో కొత్త ఉద్యోగుల నియామకం దాదాపుగా ఆగిపోయింది. పబ్లిక్‌ (పైవేట్‌ పార్టర్‌షిప్‌ అనే ముద్దు పేరుతో అన్నింటిని (ప్రైవేట్‌ పరం. చేస్తున్నారు. ప్రభుత్వరంగంలో రిజర్వేషన్లు ఉండేవి. సామాజికంగా అణగారిన వర్ణాలకు రక్షణగా నిల్చిన రిజర్వేషన్లు ప్రైవేట్‌ రంగంలో లేవు. ఫలితం సామాజిక న్యాయానికి దెబ్బ. ఎస్‌సి, ఎస్‌టి, ఓబిసిలు పెద్ద ఎత్తున భూమికి దూరం చేయబడ్డారు. అత్యధిక సంఖ్యలో వీరు వ్యవసాయ కూలీలు, వృత్తిదారులుగా ఉన్నారు. విద్యాపరంగా చాలా వెనుకబడి ఉన్నారు. వీరిలో శిశు మరణాల సంఖ్య చాలా ఎక్కువ. అంటరానితనం రూపంలో వారు సామాజిక అవమానానికి గురవుతున్నారు. వీరిపై అణచివేతలకు పాల్పడే వారికి శిక్షలు పడవు. చట్టాన్ని తీవ్రంగా ఉల్లంఘిస్తూ గిరిజన ప్రాంతాల్లో ఎస్‌.టి.ల భూములను లాక్షునే వారిపై ఎటువంటి చర్యలూ ఉండవు. బి.సి.ల జీవన ప్రమాణాల స్థాయి చాలా తక్కువ స్థాయిలో ఉంటుంది. ఎస్‌.సి., ఎస్‌.టి.ల జీవన ప్రమాణాల స్థాయి ఇంకా తక్కువ స్థాయిలో ఉంటుంది. బి.సి. మహిళల బాడీమాస్‌ ఇండెక్స్‌-బిఎంఐ(శరీర ఆరోగ్య కొలమానం) తక్కువ కాగా ఎస్‌.సి., ఎస్‌.టి.ల బిఎంఐ ఇంకా తక్కువ. ఇవన్నీ ప్రస్తుత, ఇటీవల కాలపు వాస్తవాలు. ఎప్పుడో పాతకాలం నాటివి కావు. 68 (ప్రజా ప్రణాళిక ళ

వ్యవసాయం : విత్తనాలు, నీటి పారుదల, వురుగుమందుల నియంత్రణ, ఎరువులు, సాగు పద్దతుల్లో వచ్చిన కొత్త సాంకేతిక విధానాలు రైతులను, కూలీలను పెద్దఎత్తున నిరుద్యోగులుగా మారుస్తున్నాయి. వారికి తెలియని కొత్త పనుల్లోకి వెళ్ళి అక్కడ నైపుణ్యం లేని కూలీలుగా బ్రతకాల్సిన పరిస్థితులు కల్పిస్తున్నాయి. కార్పోరేటీకరణ పేరుతో వ్యవసాయాన్ని రైతుల నుండి దూరం చేసే ప్రమాదకర ధోరణిని ప్రభుత్వాలు సృష్టిస్తున్నాయి. వృత్తిదారులు : నూతన సాంకేతిక పరిజ్ఞానం సాంప్రదాయ ప్రజల నైపుణ్యాలను వృద్ది చేయకపోగా ఆయా రంగాల్లో పని చేస్తున్న వృత్తిదారులను తమ రంగాల నుండి తరిమి వేస్తున్నాయి. వారి ఉపాధిని దెబ్బతీస్తున్నాయి. వారి ఆర్దిక, సాంఘీక , పరిస్థితులకు తీవ్ర విఘాతం కలిగిస్తున్నాయి. వారిని కూలీలుగా మార్చి వేస్తున్నాయి. వారు మరింత పేదలుగా మారుతున్నారు. ఇవి తరతరాలుగా వృత్తి చేసుకుని ౮ స! 7. బ్రతికే వృత్తిదారులను వారి వృత్తినుండి తరిమి వేస్తున్నాయి. | / | స్‌. . | / సింథటిక్‌ బట్టల తయారీ, మరమగ్గాలు కొత్త సాంకేతిక విదానాలు చేనేత [ | ఉక ౮| కార్మికులను తమ వృత్తులనుండి దూరం చేసి వారిని నైపుణ్యం లేని కూలీలుగా (౧౫ టం? .. వ. ప / లో. మారుస్తున్నవి. ఫలితంగా నేతకార్శికులు వేలాదిగా ఆత్మహత్యలు చేసుకుంటున్నారు. . ా . నో షం కృష్ణా గోదావరి బేసిన్‌లో ఉన్న గ్యాస్‌ నిక్షేపాలు అక్కడి మత్స్యకారుల పట్ల [శ ౭౫౪ మృత్యు పాశాలుగా మారాయి. రిలయెన్స్‌ కంపెనీ అక్కడ అడుగుపెట్టి మడ ఆదవులను నాశనం చేసింది. మడ అడవులు నాశనం అవడం వలన పర్వావరణ నష్టాలతో పాటు అక్కడ నివసించే మత్స్యకారుల జీవనోపాధులను దెబ్బతీసింది. మత్స్యకారులు తమ వృత్తిని వదిలి ప్రక్క గ్రామాల్లో కూలీలుగా మారిపోయారు. గ్వాస్‌ కంపెనీలు వారి జీవనోపాధులను దెబ్బతీసి వారిని నైపుణ్యంలేని కూలీలుగా మార్చినాయి. సంస్కృతి : కార్పోరేట్‌ సంస్కృతి వృత్తులను దెబ్బతీస్తున్నది. వృత్తిదారులను తమ వృత్తుల నుండి తరుముతున్నది. ప్రజల సంస్కృతిని అవహేళన చేస్తున్నది. జానపదుల సంస్కృతిని అనాగరికమైనదానిగా చూపిస్తున్నది. టీ.వి.లు, మీడియాల్లో వస్తున్న సీరియల్స్‌, అడ్వర్దెజుమెంట్‌లు మరీ ఈ విధంగా అవమానిస్తున్నాయి. కళాశాల ఫంక్షన్లలో, పెండ్లి, రిసెప్షన్‌ వంటి కుటుంబ ఫంక్షన్లలో కూడా అశ్లీల నృత్యాలు ఒక భాగంగా మారిపోయాయి. ఆధునికత పేరుతో యువత పబ్‌ల వెంట, రిసార్ట్‌ల వెంట తిరిగేలా చేస్తున్నది. ఎవరి ఇంట్లో వారు ఆనందంగా జరుపుకుంటూ తోటివారి పట్ల (ప్రేమతో మెలిగే పండుగలను పెద్ద పెద్ద ఆడంబరాలకు నిలయంగా మారుస్తున్నది. ప్రజల సామూహిక కార్యక్రమాలు కుల మతాలకతీతంగా వారి ఐకమత్యానికి నిదర్శనంగా ఉండేవి. వాటిలో కూడా మతోన్నాద జాధ్యం విపరీతంగా ప్రవేశించి పండుగలను ఉద్రిక్తత కార్యాలుగా మారుస్తున్నాయి. ప్రజల మద్య విద్వేషాలను రెచ్చగొట్టి వారిలో వారే కలహించుకునేటట్లు చేస్తున్నది. ఎన్నడూ లేని హనుమాన్‌ జయంతి, మిలాద్‌ ఉన్‌ నబీ వంటి పండుగలు ఉద్రిక్తంగా మారుతున్నాయి. ఇంకోవైపు వ్యాపార సంస్థలు, మీడియా కొత్త పండుగలను సృష్టిస్తున్నాయి. అక్షయతృతీయ, ధన్‌రాస్‌ వంటి వాటితో పాటు లవర్స్‌దే, మదర్స్‌డే, ఫాదర్స్‌డేలని రకరకాల కొత్తకొత్త వాటిని సృష్టించి వ్యాపారాలు పెంచుకుంటున్నాయి. ఇవన్నీ మతోన్మాద ప్రభావాన్ని పెంచుతున్నాయి. అభివృద్ధి అని పాలకులు ఊదర కొడుతున్నా ప్రజల జీవితాలు అభివృద్ధి చెందడం లేదు. పైగా అభివృద్ధి పేరుతో జరుగుతున్న కార్యక్రమాలు పేదలను ఇంకా పేదలుగా మారుస్తున్నాయి. గనుల పేరుతో, ప్రాజెక్ట్‌లతో పేరుతో, రోడ్ల పేరుతో, ఆర్థిక అభివృద్ధి మండళ్ళ పేరుతో ప్రజలను నిర్వాసితులుగా మారుస్తున్నది. ముఖ్యంగా గిరిజనులు, దళితులు, వృత్తిదారులు నష్టపోతున్నారు. తమ జీవనోపాధులను కోల్పోతున్నారు. ఎక్కువగా మహిళలపై వీటి వలన దుష్ప్రభావం పడుతున్నది. మన రాష్ట్రంలో మొత్తం జనాభాలో హిందువులు 85%, ముస్లింలు 9%, క్రిస్టియన్‌లు 6%గా ఉన్నారు. వీరిలో ఎస్సీలు 16.41%, ఎస్టీలు 7%, బీ.సీ.లు 49% ఉన్నారు. మానవ అభివృద్ధి గురించి ఆలోచించాలంటే విద్య, వైద్యం ప్రజలందరికీ అందినప్పుడే ఆ దేశం, ఆ సమాజం అభివృద్ధి చెందినట్లు. మరి ఈ రంగాల్లో గిరిజన, దళిత, బహుజనులు, మైనార్టీలు, ప్రీల పరిస్థితి ఎవిధంగా ఉన్నది. సామాజిక న్యాయం - శాస్త్రీయ అవగాహన 69 1 ,

44%కుటుంబాలకు పక్కా గృహాలు లేవు. 66కోట్ల మంది ప్రజలు పారిశుధ్య సౌకర్యాలకు నోచుకోక ఆరుబయట మలవిసర్దన చేస్తున్నారు. గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో 73%, పట్టణప్రాంతాల్లో 24% కుటుంబాలకు టాయిలెట్స్‌ లేవు. మలేరియా పేరుతో వేలాది మంది గిరిజనులు ప్రాణాలు కోల్పోతున్నారు. 48% మంది పోషకాహార లోపంతో బాధపడుతున్నారు. కుళాయిల ద్వారా నీరు __78%కుటుంబాలకు అందడం లేదు. ఇంకా 50%కుటుంబాలు గుడ్డతో నీటిని వడపోసి తాగుతున్నారు. సురక్షిత త్రాగునీరు అందక నీటి సంబంధమైన వ్యాధులతో ప్రజలు బాధపడుతున్నారు. వచ్చే వ్యాధుల్లో 80% నీటి సంబంధమైనవే. బాలల ఆరోగ్యం నీటిసంబంధ వ్యాధులతో సంవత్సరానికి 5 సం.లలోపు పిల్లలు 4లక్షల మంది ప్రాణాలు కోల్పోతున్నారు. జాతీయ ఆరోగ్య సర్వే -3 ప్రకారం 5సం.రాల లోపు పిల్లల్లో 9% మంది పిల్లలు అతిసారా వ్యాధికి గురవుతున్నారు. శిశువుల. ఎదుగుదల చూసుకుంటే సగం మంది(48%) ఎదగకుండా కురచగా ఉంటున్నారు. 438% మంది పిల్లలు అతి తక్కువ బరువు కలిగి ఉన్నారు. 6-59 సం.ల వయసుగల పిల్లల్లో 70% మంది రక్తహీనతతో ఉన్నారు. జాతీయ ఆరోగ్య సర్వే గమనించిన మరొక విషయం గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో ఈ రక్తహీనత ఎక్కువగా ఉందని, అందులో ఎక్కువ మంది దళితులు, గిరిజనులు, వెనుకబడిన తరగతుల వాళ్ళని. ఈ దళితులు, గిరిజనులు, వెనుకబడిన తరగతుల వాళ్ళలో కూడా ఎక్కువ మంది మహిళలని. శిశు మరియు చిన్న పిల్లల మరణాలు :- శిశు మరణాల సంఖ్య 1000 మందికి ఇతరులలో 54 ఉండగా వెనుకబడిన తరగతుల వారిలో 63, దళితుల్లో 88, గిరిజనుల్లో 94 గా ఉంది. దేశవ్యాప్తంగా చూసుకుంటే గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో 62, పట్టణాల్లో 42గా ఉంది. 5 సం.ల వయసుగల పిల్లల్లో మరణాల సంఖ్య ఇతరులలో 638 ఉండగా వెనుకబడిన తరగతుల వారిలో 73, దళితుల్లో 96, గిరిజనుల్లో 112 గా ఉంది. పౌష్టికాహారం :- జాతీయ ఆరోగ్య సర్వ -3౩ మహిళల్లో పౌష్టికాహార లోపం ఎక్కువగా ఉన్నట్లు గుర్తించింది. 55%మంది మహిళలు రక్తహీనతతో బాధపడుతున్నారు. 15 - 49 వయసు గల మహిళల్లో 62. 7%మంది రక్తహీనతతో బాధపడుతున్నారు. గర్బీణీ ప్రీలలో 58. 2%మందికి రక్తహీనత ఉంది. 15-49 వయసుగల మహిళల్లో 36% మంది మహిళల బాడీ మాస్‌ ఇండెక్స్‌ బి.ఎమ్‌.ఐ. 18.5 కంటే తక్కువగా ఉంది. 45% మంది మహిళలు అసలు పాల ఉత్పత్తులనే వాడడం లేదు. 60% మంది మహిళలు కనీసం వారానికి ఒకసారి కూడా పండ్లు తినడం లేదు. 68% మంది మహిళలు కనీసం వారానికి ఒక సారి కూడా మాంసం/కోడి/ చేపలు తీసుకోవడం లేదు. తినే ఆహారంలో లింగ వివక్ష చాలా ఉన్నదని జాతీయ ఆరోగ్య సర్వే -ట్రి పేర్కొన్నది. . 23% మంది గర్భీణీ స్రీలు ఏవిధమైన ఆరోగ్యసిబ్బంది (డాక్టర్‌/ నర్స్‌/ ఏఎన్‌ఎమ్‌/ ఇతర సిబ్బంది) సహకారం లేకుండానే పిల్లలను కంటున్నారు. 31.4% ప్రసవాలు ఇంకా ఇంటిలోనే నైపుణ్యతగల వారి సహకారం లేకుండా జరుగుతున్నాయి. లింగ నిష్పత్తి:- ప్రతి వేయి మంది పురుషులకు ఎంత మంది స్త్రీలు ఉన్నారనేది చూస్తే ఈ దేశంలో మహిళల పట్ల ఎంతటి వివక్ష ఉందో అర్ధమవుత్తుంది. వాస్తవానికి సమాజం అభివృద్ధి చెందాలంటే పురుషులకన్నా ప్రీల సంఖ్య ఎక్కువగా ఉండాలి. ముందు వివిధ దేశాల్లో ఇది ఏవిధంగా ఉందో చూద్దాం. ప్రపంచం మొత్తంగా యని మ. న్‌ చూస్తే 1000 మంది పురుషులకు 984 మంది మహిళలు ఉన్నారు. రష్యా 1165, *్నాడీ . జపాన్‌ 1054, బ్రిటన్‌ 1087, బ్రెజిల్‌ 1031, దక్షిణాఫ్రికా 1028, రిపబ్లిక్‌ ఆఫ్‌ శ్రే. | కొరియా 1020, ఆస్ట్రేలియా 1011, మయన్మార్‌ 1032, నేపాల్‌ 1014, శ్రీలంక :'జ్ర |. 1032, .బంగ్లాదేశ్‌ 978, ఉండగా మన దేశంలో 2011సంవత్సరపు జనాభా లెక్కల ..... [| . . ప్రకారం మన దేశంలో 943 మంది మహిళలు మాత్రమే ఉన్నారు. శ... శ /0: ప్రజా ప్రణాళిక క /

ఇవి మొత్తం జనాభాలో మహిళల వివరాలు. భావి భారతం ఎలా ఉండబోతుందో తెలియాలంటే పిల్లల వివరాలు చూడాలి. 6సంవత్సరాల పిల్లల్లో లింగ నిష్పత్తి చూస్తే చాలా దారుణంగా ఉంది. 1000మంది అబ్బాయిలకు 914మంది అమ్మాయిలు మాత్రమే ఉన్నారు. గ్రామీణ ప్రాంతాల్లోనైతే 919మంది, పట్టణ ప్రాంతాల్లో 902మంది మాత్రమే ఉన్నారు. గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో చూస్తే ఢిల్లీలో అత్యంత తక్కువగా 809 మంది, అండమాన్‌ నికోబార్‌ దీవుల్లో ఎక్కువగా 975 మంది ఉన్నారు. పట్టణ ప్రాంతాల్లో అత్యంత తక్కువగా హర్యానా 829 మంది, ఎక్కువగా నాగాలాండ్‌లో 979మంది ఉన్నారు. వీటిని పరిశీలిస్తే అభివృద్ధి పేరుతో జరుగుతున్న విధ్వంసం అర్ధమవుతుంది. అభివృద్ధి చెందిన రాహ్రాలైన ఢిల్లీ, హార్యానాలలో అమ్మాయిలు తక్కువ

ఉండగా, వెనుకబడిన గిరిజన రా(మ్రాలైన అండమాన్‌నికోబార్‌, నాగాలాండ్‌లలో ఎక్కువ మంది అమ్మాయిలు ఉన్నారు. అభివృద్ధి

అనేది అమ్మాయిల పాలిట మృత్యుపాశంగా మారడాన్ని ఈ వివరాలు సూచిస్తున్నాయి.

మన రాష్ట్రంలో 0-6 సం,రాల వయస్సుగల వారిలో ఆడపిల్లల సంఖ్య కొన్ని మండలాల్లో అయితే 600 కంటే తక్కువ ఉందంటే పరిస్థితి రీవ్రత అర్ధం చేసుకోవచ్చు. వరంగల్‌ జిల్లా చిట్యాల మండలంలో 1000 మంది మగపిల్లలకు 570 మంది ఆడపిల్లలు మాత్రమే ఉన్నారు. ఆడపిల్లలు తక్కువగా ఉన్న జిల్లాల్లో వరంగల్స్‌ అనంతపూర్‌, నల్గొండ జిల్లాలు ముందంజలో

గృహహింస :- 15-49 వయసు గల మహిళల్లో 34%మంది భౌతిక, లైంగికహింస ఎదుర్కొంటున్నారు. 38%మంది భార్యలు భర్త చేతిలో హింసకు గురవుతున్నారు. నేషనల్‌ క్రైమ్‌ రికార్ట్స్‌ బ్యూరో నివేదిక ప్రకారం 2012 మహిళల కిడ్నాప్‌ కేసులు 38,262 నమోదైనాయి. భర్తల చేత/బంధువుల చేత హింసకు గురైన ఘటనలు 1,06,527 ఉన్నాయి. మొత్తం మహిళలపై హింస జరిగిన ఘటనలు 2,44,271 జరిగాయి. మన రాష్ట్రంలో లెక్కలు తీసుకుంటే మహిళలపై హింస జరిగిన ఘటనలు 28,171 జరిగాయి. 1341 రేప్‌ కేసులు నమోదైనాయి. ఒక హైదరాబాద్‌ నగరంలోనే 74 రేప్‌ కేసులు నమోదైనాయి. విద్య

సామాజిక వోదా, సామాజిక, ఆర్థిక హక్కుల కోసం తక్కువ కులాలు జరిపిన ప్రజా ఉద్యమాల కారణంగానే బి.సి.లు, ఎస్‌.సి.ల అభివృద్ధి, సంక్షేమ కార్యక్రమాల్లో (ప్రభుత్వాలు జోక్యం చేసుకున్నాయి. జ్యోతిబా పూలే, సావిత్రిబాయి పూలేలు ఐబహుజనులకు, మహిళలకు చదువులు అందించదానికి ఎన్నో ప్రయత్నాలు చేశారు. ప్రభుత్వ విద్యా సంస్థల్లో తమ పిల్లల ప్రవేశానికి కింది కులాల (ప్రజలు ఉద్యమాల ద్వారా, ఉమ్మడి ప్రయత్నాల ద్వారా శ్రమించారు. అభివృద్ధికి కీలకమైన ఆధునిక విద్యను అందిపుచ్చుకునేందుకు కూడా వీరు ఉద్యమించారు. అయితే సంఖ్యాపరంగా తక్కువగా ఉన్న కొద్ది కులాలు ఆర్థికంగా స్థితిమంతులై ఉండడంతో వారే స్థాపించిన (ప్రైవేటు విద్యా సంస్థల్లో విద్యనార్దించి మంచి అర్హతలను సాధించారు. కాగా ఆర్థిక వెనుకబాటు కారణంగా ఈ అవకాశాన్ని బి.సి., ఎస్‌.సి., ఎస్‌.టి.ల్లో అత్యధికమంది పొందలేక పోయారు.

విద్యారంగంలో ఇప్పటికీ ఇంకా తీవ్రంగా సామాజికవివక్ష కొనసాగుతుందనేది స్పష్టంగా కన్పిస్తోంది. భారత దేశంలో విద్యావకాశాలను అనాదినుండి అధికంగా పొందుతున్న అ(గ్రవర్ధాల విద్యార్థులే అత్యున్నత విద్యాసంస్థల్లో ఎక్కువ సీట్లను పొందగల్లుతున్నారు. వ్యవస్థలో అంతర్భాగంగా కొనసాగుతున్న వివక్షను ఈ అంశం ఎత్తి చూపుతోంది. ఆ కారణంగానే ఉన్నత విద్యలో కేవలం 20శాతం జనాభాకు ప్రాతినిధ్యం వహించే అగ్రవర్దాల విద్యార్థులే 90శాతం వరకు ఉన్నారు.

దేశంలోని విజ్ఞాన వ్యవస్థలో ఉన్న ఏకీకృత స్వభావం వేల సంవత్సరాల నుండి కొనసాగుతున్న వివక్షను తొలగించలేక పోయింది. విజ్ఞాన వ్యవస్థలను సృష్టించడంలో ప్రధాన పాత్ర పోషించిన అణగారిన వర్గాల అనుభవాలను, వారి జీవన పరిస్థితులను గమనించడంలో విఫలమయింది. ఉన్నత విద్యలో ప్రత్యేకించి వృత్తి విద్యాకోర్సుల్లో ఉన్నత కులాల ఆధిక్యత అపరిమితంగా ఉంది. (గ్రామీణప్రాంతాల్లో ఎస్‌.సి., ఎస్‌.టి., ముస్తీం వర్గాల్లో గ్రాడ్యుయేట్లు కేవలం శాతానికి కొద్దిగా ఎక్కువగా ఉన్నారు. అదే సమయంలో అగ్రకులాల వారు 5శాతానికి పైగా ఉన్నారు. అంటే ఎస్‌, ఎస్‌టిల వారికంటే 5రెట్లుఎక్కువ. పట్టణ ప్రాంతాల్లో ఈ విషయంలో మరింత అసమానతలు కనిపిస్తాయి. సామాజిక న్యాయం - శాస్రీయ అవగాహన ౯4.

క

ఎనఖైవ దశకం మధ్య కాలం నుండి ఉన్నత, సాంకేతిక విద్యా సంస్థలను నిర్వీర్యం చేసే విధానాన్ని ఉద్దేశ్యపూర్వకంగా అనుసరించారు. 90వ దశకం నుండి ప్రభుత్వం ఉన్నత, సాంకేతిక విద్యా విస్తరణను ప్రధానంగా ప్రైవేట్‌రంగ సంస్థల ద్వారానే చేసింది. 90వ దశకం చివరి నాటికి ప్రైవేటీకరణ విధానం మెడికల్‌, ఇంజనీరింగ్‌ విద్య నాణ్యతలో ఎటువంటి దుష్ప్రభావాన్ని చూపిందో మనం గమనించాం. పెద్ద సంఖ్యలో (ప్రైవేట్‌ సంస్థలను ప్రారంభించారు. కానీ వీటిల్లో రిజర్వేషన్ల కోటాను అమలుచేయడం లేదు. ం ఉన్నత, సాంకేతిక విద్యకు సంబంధించి ముఖ్యంగా ఐఐటీలు, ఐఐఎమ్‌లలో ఎంపిక ప్రక్రియ ఉన్నత పాఠశాలలు, స్పెషల్‌ కోచింగ్‌ సెంటర్లలో శిక్షణ పొందిన వారికి అనుకూలంగా ఉన్నదనడానికి ఆధారాలున్నాయి. దళితులు, ఓబిసిలు, బలహీన వర్గాల విద్యార్థులకు మంచి పాఠశాలలు అందుబాటులో ఉండడంలో ఉన్న అసమానతల కారణంగా అగ్రకులాలకు చెందిన, మధ్యతరగతి వర్గానికి చెందిన వారు వడపోత ద్వారా ఈ సంస్థల్లోకి ప్రవేశం పొందుతున్నారు. ఎస్‌.సి., ఎస్‌.టి., ఓ.బి.సి.ల పిల్లలు చాలా తక్కువగా మాత్రమే ఈ సంస్థల్లోకి ప్రవేశించగల్టుతున్నారు. రాష్ట్రంలో ఇంటర్మీడియేట్‌ విద్యావ్యవస్థ కేవలం రెండు కార్పోరేట్‌ సంస్థల చేతుల్లో మాత్రమే ఉంది. ఇప్పుడు మన రాష్ట్రలో అమలవుతున్న చైనా(శ్రీచైతన్య, నారాయణ) విద్యావిధానం ప్రభుత్వ జూనియర్‌ కాలేజీలను కేవలం ఎస్‌.సి., ఎస్‌.టి., బి.సి.ల వారికే పరిమితం చేస్తున్నాయి. సరళీకరణ, ప్రపంచీకరణ తర్వాత దళితులు, ఓబిసిలు, మైనార్టీలకు అవకాశాలు లభించక అసమానతలు పెంచేవిధంగా వ్యవస్థాగత మార్పులు చోటుచేసుకుంటున్నాయి. దేశంలో పాఠశాల విద్య పూర్తి చేసిన వారిలో కేవలం 7శాతం మంది మాత్రమే ఉన్నత, సాంకేతిక విద్యను పొందగల్లుతున్నారు. 6దశాబ్దాల స్వతంత్ర భారతంలో కూడా కేంద్ర ప్రభుత్వం నడిపే ఉన్నత, సాంకేతిక విద్యా సంస్థల్లో చదువుకునే ఎస్‌.సి., ఎస్‌.టి., ఓ.బి.సి. విద్యార్థుల సంఖ్య చాలా తక్కువగా మాత్రమే ఉంది. ప్రస్తుత వ్వవస్థ అగ్రకులాలకు, ఆంగ్రం మాట్లాడే వారికి, (ప్రైవేట్‌ విద్యాసంస్థల్లో విద్య నెరిపినవారికి, ఆర్ధికంగా స్థిరపడిన వారికి, ఉన్నత (గ్రేడులు సాధించేందుకు తదేక దీక్షగల సామర్థ్యం కల్గినవారికి, ఖరీదైన, సమయాన్ని కేటాయించ గల్గిన, కోచింగ్‌ను పొందగల్లిన వారికి మాత్రమే అనుకూలంగా ఉండి వారు ఉన్నత, సాంకేతిక సంస్థల్లోకి ఎంపికయ్యేవిధంగా మాత్రమే ఉన్నది. ప్రతిక్కరూ మేధావే. కాని చెట్టు ఎక్కే సామర్ధ్యం ఆధారంగా చేప ప్రతిభను కొలవాలని చూడడం మూర్ధత్వం. -బఐన్‌స్టీన్‌ చెట్టు ఎక్కండి మీ సామర్దాన్ని పరీక్షిస్తా! ప్రతిభను నిరూ పించుకోండి, అదే నిజమైన ప్రతిభా పాటవ పరీక్ష అని చెప్పడం అంటే వాటికి అన్యాయం చేయడమే కదా! ఐఐటిలో సీటు పొందడానికి అతని మేధోశక్తి ఒక్కటే సరిపోదు. అతని కుటుంబ నేపధ్యం ప్రధానం. ఆ కుటుంబానికి కంటికి కనిపించే, కనిపించని వివిధ రకాల ఆస్థులు ఉండాలి. సరైన రీతిలో ప్రోత్సహించే తాతలు ఉండాలి. అతని తల్లిదండ్రులకు మాత్రమే తగినంత విద్య ఉంటే సరిపోదు. అతని తాత, తాతమ్మలకు కూడా ఉండాలి. తగినంత దబ్బు అప్పటికే సంపాదించిన, సంపాదిస్తున్న తాతలు, తండ్రులు ఉండాలి. ఆ కుటుంబంలో ఆదర్భులు ఉండాలి. అంతే లక్ష్యాలు కల్గిన స్నేహితులు ఉండాలి. మంచి పాఠశాలలు అందుబాటులో ఉండాలి. మంచి ఆహారం తీసుకోవాలి. ఐఐటిలు, ఐఐఎమ్‌లు, ఎయిమ్స్‌తో సమానమైన ఎక్సలెన్సీ కేంద్రాల సంస్థల్లో అట్టడుగువర్గాలకు ప్రాతినిధ్యం ఇవ్వాలని కులీన వర్ణాలు భావించడం లేదు. సామాజిక న్యాయం అనే అజెండాకు విలువనివ్వదడం లేదు. అణగారిన వర్గాల విద్యార్థులకు సమాన అవకాశాలు కల్పించేందుకు ప్రభుత్వం చేస్తున్న కొన్ని ప్రయత్నాలు కూడా వీరికి ఇష్టం లేదు. కామన్‌ స్కూల్స్‌ వర్పాటు చేయడం, ఆగ్నేసియాలో మాదిరి అందరికీ సమాన అవకాశాలు కల్పించేలా ప్రభుత్వరంగంలో పెద్ద సంఖ్యలో ఉన్నత, సాంకేతిక విద్యా సంస్థలను ఏర్పాటు చేయడం, రెమెడియల్‌ ఎడ్యుకేషన్‌కు ప్రోత్సాహాన్నివ్వడం, ఎక్సలెన్సీ కేంద్రాల్లో ప్రవేశానికి పోటీపడేలా

• ప్రత్యేక శిక్షణనివ్వడం లాంటి డిమాండ్లను కులీన వర్గాలు అంగీకరించడం లేదు. అసలు చదువురాని వాళ్ళు దేశం మొత్తంగా 23% ఉండగా, ఎస్‌.సి.లలో 33.9%మంది, ఎస్‌.టి.లలో 41% మంది ఉన్నారు. ఎస్‌.సి., ఎస్‌.టి.లలో చూస్తే నిరక్షరాస్యులు ఎక్కువగా ఉన్న 5రా(మ్రాల్లో మనది ఒకటిగా ఉంది. ఎస్‌.సి.లలో ఇంకా27. 7%, ఎస్‌.టి.లలో 50.8% చదువురాని వాళ్ళు ఉన్నారు. మగవాళ్ళలో 17.9% ఉండగా ఆడవారిలో 34. 6%ఓఉన్నారు. . ళల - ప్రజా ప్రణాళిక థీ |

మగవారిలో ఉన్నత మాధ్యమిక విద్య దాటిన వాళ్ళు ఎస్‌.టి.లలో 5.7% మంది, ఎస్‌.సి.లలో 5.4%మంది, బి.సి.లలో 8% మంది మాత్రమే ఉన్నారు. 15సం.లు దాటినఆడవాళ్ళల్లో ఎస్‌. టి.లు 58.3%, ఎస్‌.సి.లలో 58.1%, బి.సి.లలో 51.4% " ఇంకా నిరక్షరాస్యులుగా ఉన్నారు. వాళ్ళలో ఉన్నత మాధ్యమిక విద్య దాటిన వారు ఎస్‌.టి.లు 2.7%, ఎస్‌.సి.లలో 2 6%, బి.సి.లలో 4% మంది మాత్రమే ఉన్నారు. దేశం మొత్తం అక్షరాస్యతతో పోలిస్తే గిరిజనుల్లో అక్షరాస్యత చాలా తక్కువ న్థాయిలో ఉంది. గిరిజన మహిళల్లో మరీ తక్కువగా ఉంది.

15-17 సంవత్సరాల వయసుగల వారిలో పట్టణ ప్రాంతాల్లో &47%మంది అబ్బాయిలు, 55%€మంది అమ్మాయిలు బడికి వెళ్ళడం లేదు. గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో ఇదే వయసులో ఉన్నవారిలో 54%మంది అబ్బాయిలు 77%మంది అమ్మాయిలు బడికి వెళ్ళడం లేదు. 15-49వయసుగల వారిలో 28%మంది మగవాళ్ళు, 45%మంది ఆడవాళ్ళు ఎన్నడూ బడికి వెళ్ల లేదు.

మగవారిలో 10వ తరగతి వరకు చదువుకున్న వాళ్లు 86%మంది ఉండగా ఆడవాళ్ళు 22% మాత్రమే 10వ తరగతి వరకు చదువుకున్నారు. జాతీయ ఆరోగ్య సర్వే సందర్భంగా చిన్న అక్షరాస్యతా పరీక్ష జరిపారు. అందులో 50%మంది ఆడవాళ్ళకు అసలు చదువేరాదని తేలింది. 1నుంచి 12వ తరగతి వరకు బడి మానేసిన వారి వివరాలు సంవత్సరం మొత్తంవిద్యార్థుల్లో ఎస్సీల్లో ఎస్టీల్లో బడిమానేసినవారు ఐడిమానేసినవారు బడిమానేసినవారు 2001-02 7162 78.28 72.37 76. 44 78.87 7796 883. 45 88. 98 85. 7/1 2005-06 62. 24 65.2 683.67 68. 41 7220 70.24 80.05 83. 68 51. 76 2006-07 62.99 65.338 6418 68. 27 71438 69.82 80. 19 54.08 81.96 2007-08 6230 6400 65.18 656. 12 7009 69.09 81.06 63. 61 82. 26 ఆధారం: సర్వశిక్షాభియాన్‌, ఆంధ్రప్రదేశ్‌ . ఇంత భారీ స్థాయిలో గిరిజన, దళిత పిల్లలు బడి మానివేయదానికి మౌళిక వసతుల లోపం ఒకటే కారణం కాదు. పేద గిరిజన, దళిత పిల్లలకు పాఠశాల స్థాయిలో కావలసిన ప్రత్యేకళిక్షణ, నిర్మాణాలు అక్కడ లేకపోవడమే ప్రధాన కారణం. ఎస్‌.సి., ఎస్‌.టి., బి.సి.ల పిల్లలను బడిలో నిలుపుకోవడానికి మన విద్యావ్యవస్థ కృషిచేయడం లేదు. గిరిజన పిల్లలకు ఏర్పాటు చేస్తున్న వృత్తి విద్య, సాంకేతిక విద్య వంటి శిక్షణ కార్యక్రమాలపై పెట్టే ఖర్చు బాగా తగ్గిపోవడమే వారిలో నైపుణ్యం పెరగకపోవదానికి కారణం. వీటన్నిటి వల్లే వారు సాంకేతిక విద్యను ఏమాత్రం అందుకోలేక పోతున్నారు. గిరిజన పిల్లలకు అందుతున్న అతి తక్కువ సౌకర్యాలు, ఆసరా వల్లే ఉద్యోగావకాశాల్లో ఉన్నత విద్యలో వారు బాగా వెనుకబడి వోతున్నారు. దళితులు - గిరిజనులపై దాడులు దేశవ్యాప్తంగా 2012సం.లో దళితులపై 38,655దాడులు జరిగినాయి. గిరిజనులపై 5,922 దాడులు జరిగినాయి. ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో చూసుకుంటే దళితులపై 3,057 దాడులు, గిరిజనులపై 666 దాడులు జరిగినాయి. ఇవి పోలీస్‌స్టేషన్‌లలో నమోదైన కేసులు మాత్రమే. పోలీస్‌స్టేషన్‌ వరకు రానివి ఇంకా ఉండవచ్చు. ల. సామాజిక న్యాయం - శాస్త్రీయ అవగాహన 739

మన రాష్ట్రంలో ప్రధాన వృత్తి వ్యవసాయం. కాని రాను రాను వ్యవసాయ భూమి తరిగిపోతున్నది. గత ఐదేళ్ళలో సగటు కమతం విస్తీర్ణం 1.20హెళ్టార్ల నుండి 1.08 హెక్టార్లకు తగ్గింది. 1. 95లక్షల హెక్టార్ల సాగు భూమి ఇతర అవసరాల కోసం మళ్ళించబడింది. 2005-06లో 1.44కోట్ల హెక్టార్ల సాగుభూమి ఉండగా ఐదేళ్ళలో 1.42 కోట్ల హెక్టార్లకు పడిపోయింది. జలయజ్ఞం కోసం 60వేల హెక్టార్లకు పైగా వ్యవసాయ భూమిని ప్రభుత్వం సేకరించింది. ప్రత్యేక ఆర్థిక మండళ్లు (సెజ్‌లు, రహదారుల విస్తరణ, రింగ్‌ రోడ్ల నిర్మాణం, విమానాశ్రయాలు, పోర్టులు వంటి వాటీ కోసం భారీ ఎత్తున వ్యవసాయ భూమి తీసుకోబడింది. ఒకవైపు భూమిపై ఆధారపడే వారి సంఖ్య పెరుగుతుండగా మరొకవైపు భూములు తగ్గిపోతుండడంతో కమతం సగటు విస్తీర్ణం తగ్గిపోతున్నది. ఈ ఐదేళ్ళలో ఎస్సీల కమతం సగటు విస్తీర్ణం 0.80 హెక్టార్ల నుండి 0. 75 హెక్టార్లకు పడిపోయింది. రైతులకు భూమే జీవనాధారం. అలాంటి భూమిని కోల్పోతే రైతుల బతుకులు చిద్రమవుతాయి. 2005-10మద్య ఎస్సీలకు చెందిన భూముల్లో 35,040 'హెక్టారులు తగ్గిపోయాయి. ౨౧10 వరకు ఐదు విడతల్లో దళితులకు 2. 15లక్షల ఎకరాలు పంపిజీ చేసుకున్నట్లుగా ప్రభుత్వం చెప్పుకుంటున్నది. మరి అలాంటప్పుడు దళితుల భూములు పెరగాలి కాని తగ్గిపోవడం ఏమిటీ? అంటే వారికి ఇచ్చిన దానికంటే తీసుకున్నదే ఎక్కువ అని అర్థమవుతున్నది. రాజ్యాంగంలోని 5వ షెడ్యూల్‌ ప్రకారం ఏజెన్సీ ప్రాంతాలుగా మన రాష్ట్రంలోని ఆదిలాబాద్‌, ఖమ్మం, మహాబూబ్‌నగర్‌, వరంగల్‌, ఉభయగోదావరి, విశాఖ, విజయనగరం, శ్రీకాకుళం జిల్లాల్లోని 5,915గిరిజన గ్రామాలను గుర్తించి షెడ్యూల్‌ జాబితాలో చేర్చారు. ఈ గ్రామాల్లో 14లక్షల గిరిజన ఆదివాసి కుటుంబాలు ఉన్నాయి. వీరి ఆధ్వర్యంలో 40లక్షల ఎకరాల భూమి ఉన్నది. వీటిలో 25లక్షల 92వేల ఎకరాల భూములు వివిధ అంశాలలో వివాదస్పదంగా ఉన్నాయి. గిరిజనులకు ప్రత్యేక రక్షణలు ఉన్నా గిరిజనుల భూములు అన్యాక్రాంతమవుతున్నాయి. వీటన్నిటిని పరిశీలిస్తే గిరిజనులు, దళితులు, వెనుకబడిన తరగతులవారు, మైనార్టీలు, మపిొళలు, వారి పిల్లలు ఎంత వివక్షకు గురవుతున్నారో అర్థమవుతున్నది. ఇవి ప్రభుత్వ గణాంకాలు. వాస్తవాలు ఇంకా దారుణంగా ఉన్నాయి. మరి ఎస్సీ. ఎస్టీ, బిసీలు, మైనారిటీలు, మహిళల జీవన ప్రమాజాలలో, ఆరోగ్య స్థితిగతులలో, ఆర్థిక పరిస్థితుల్లో మార్పులు రాకుండా సామాజిక న్యాయం ఎలా సాధ్యమవుతుంది? పేదలకు సరైన అవకాశాలు కల్పించబదకుండా కేవలం తాయిలాలతో సామాజిక న్యాయం సాధించవచ్చా? కాబట్టీ అభివృద్ధి గురించి మాట్లాడదేవాళ్లు ఆ అభివృద్ధిలో సామాజికంగా అణగారిన వారి వాటా గురించి మాట్లాడాలి. ప్రజాసైన్స్‌ ఉద్యమ జోక్యం : ఆధునిక శాస్త్ర సాంకేతిక విజ్ఞాన ఫలితాలు సామాన్య ప్రజలకు అందాలనే లక్ష్యంతో ప్రజా సైన్స్‌ ఉద్యమ సంస్థలు దేశంలో పని చేస్తున్నాయి. ఆధునిక సైన్స్‌ను ప్రజల దగ్గరకు తీసుకు వెళ్లే క్రమంలో ఆనాటికి ప్రజలలో దాదాపు 70%మంది నిరక్షరాస్యులుగా ఉన్నారు. ఎక్కువ మంది ఆనారోగ్యంతో బాధపడుతూ, రోగాలతో ప్రాణాలు కోల్పోతున్నారు. అందరికీ విద్య, ఆరోగ్యం అందకుండా సైన్స్‌ గురించి మాట్లాడడం సరైనది కాదు. అసలు చదువే లేకుండా సైన్స్‌ గురించి, ఆరోగ్యం గురించి అర్ధం చేసుకోవడం కష్టం. అందుకే సైన్స్‌ సంస్థలు ఆరోగ్య ఉద్యమాలు, అక్షరాస్యతా ఉద్యమాలు నిర్వహించాయి. కేరళ శౌస్త్ర సాహిత్య పరిషత్‌ ప్రజల, అధికారుల భాగస్వామ్యంతో ఎర్నాకుళం జిల్లాలో జరిపిన సాక్షరతా ఉద్యమం జయప్రదమై దేశంలో మొట్టమొదటి సంపూర్ణ అక్షరాస్యతా సాధించిన జిల్లాగా నిలిచింది. ఈ స్పూర్తితో కేరళ అంతా ఉద్యమించి కేరళ మొట్టమొదటి సంపూర్ణ అక్షరాస్యతా సాధించిన రాష్ట్రమైంది. అదే స్పూర్తితో దేశమంతా సాక్షరతా ఉద్యమాలు నిర్వహించడానికి అఖిల భారత ప్రజా సైన్స్‌ ఉద్యమ సంస్థ అయిన ఆల్‌ ఇండియా పీపుల్స్‌ సైన్స్‌ నెట్‌వర్క్‌ భారత జ్ఞాన విజ్ఞాన సమితినొకదానిని స్థాపించింది. ఈ బిజవిఎస్‌ ఆధ్వర్యంలో దేశ వ్యాప్తంగా సాక్షరాస్యతా ఉద్యమాలు నిర్వహించి ప్రజలను నాక్షరులను చేయడానికి ప్రయత్నించింది. కోట్లాది మంది సాక్షరులుగా మారారు. మన రాష్ట్రంలో జన విజ్ఞాన వేదిక ఎఐపిఎస్‌ఎన్‌లో భాగస్వామ్మ సంస్థగా ఈ సాక్షరతా ఉద్యమాల్లో 23జిల్లాల్లో పెద్ద ఎత్తున పాల్గొని ప్రజలను సాక్షరులుగా చేయడానికి కృషి చేసింది. ఈ సాక్షరాస్యతా ఉద్యమంలో ప్రజా సైన్స్‌ ఉద్యమ అనుభవం ఏమిటంటే అక్షరాస్యతా కేంద్రాలకు వాజరైనవారిలో ఎక్కువ మంది దళితులు, ణ్‌డ్ష ప్రజా ప్రణాళిక

| బలహీనవర్లాల వారు. అందులో మరీ ఎక్కువ మంది మహిళలు. ఎందుకని వీరు ఇంత ఎక్కువగా హాజరైనారు. తరతరాలుగా అణచివేతకు గురైన వారు తమ విముక్తికి విద్య ఒక సాధనమని దానిని తాము అందిపుచ్చుకోవాలనే విజ్ఞానతృష్ణ అధికంగా ఉండడమే కారణం. అంతేకాదు ఈ చైతన్యం తమ సమస్యలకు తామే ఉద్యమించాలనే తపనను కలిగించింది. ఫలితమే ఆడవాళ్ళు నిర్వహించిన మద్యపాన వ్యతిరేక ఉద్యమం. ఈ ఉద్యమ ఫలితంగానే అఖిల భారత స్థాయిలో ప్రజాసైన్స్‌ ఉద్యమంలో సమత అనే పేరుతో మహిళా విభాగం ఏర్పడింది. అదే విధంగా ప్రజారోగ్య ఉద్యమాల్లో పాల్గొన్నది. పీపుల్స్‌ హెల్త్‌ అసెంబ్లీల నిర్వహణలో, జన న్వాస్ట్ర అభియాన్‌ పేరుతో జరుగుతున్న ఆరోగ్య ఉద్యమాల్లో భాగస్వామిగా ఉన్నది. గిరిజన ప్రాంతాల్లో గిరిజనులు మలేరియా వంటి వ్యాధులతో ప్రాణాలు కోల్పోతున్నప్పుడు ఆరోగ్య శిబిరాలు నిర్వహించి వారికి చికిత్సలను అందించింది. ఆరోగ్య అవగాహన కార్యక్రమాలను నిర్వహించింది. గిరిజన యువకులకు ఆరోగ్య విషయాలపై శిక్షణా కార్యక్రమాలను నిర్వహించింది. గిరిజన, దళిత, బలహీన వర్గాల విద్యార్థులు ఉందే హాస్టళ్ళలో ప్రత్యేక ఆరోగ్య శిభిరాలు నిర్వహించి వారు ఎదుర్కొంటున్న ఆరోగ్య సమస్యలపై అవగాహన కార్యక్రమాలు నిర్వహించాం. ప్రపంచీకరణ నేపధ్యంలో సామాజిక న్యాయానికి ఏర్పడిన పెద్ద ప్రమాదం విద్య, వైద్యరంగాల్లో ప్రైవేటీకరణ. ప్రభుత్వ విద్యాలయాలు (ప్రైవేట్‌ సంస్థల చేతుల్లోకి వెళ్లిన తరువాత ప్రభుత్వ విద్యాలయాల్లో మిగిలింది పేద, దళిత, గిరిజన, బలహీనవర్గాలు, మైనార్టల విద్యార్థులే. ప్రభుత్వ విద్యాలయాలు అనాదరణకు గురై నాణ్యమైన విద్యను అందించలేని పరిస్థితుల్లోకి నెట్టబడ్డాయి. ప్రభుత్వ ఆస్పత్రులు కూడా ఇదే విధమైన నిరాదరణకు గురవుతున్నాయి. ఆరోగ్యశ్రీ వంటి ప్రభుత్వ పథకాలు కార్పోరేట్‌ ఆస్పత్రులకు ప్రభుత్వ నిధులను అందించి వాటిని పోషించి ప్రభుత్వ ఆస్పత్రులను నిర్వీర్యం చేస్తున్నాయి. అందుకే ప్రభుత్వ విద్యాలయాలను, ఆస్పత్రులను కాపాడుకోకపోతే పేద, దళిత, గిరిజన, బలహీనవర్గాలు, మైనార్టీలు, స్త్రీలకు విద్య ఆరోగ్యం అందదని ప్రజా"సైన్స్‌ ఉద్యమం గుర్తించింది. ప్రభుత్వ విద్యా, ఆరోగ్య వ్యవస్థలను కాపాడాలనే నినాదాలతో పని చేస్తున్నది.. ప్రపంచీకరణ వృత్తిదారుల వృత్తులను దెబ్బతీస్తున్నది. వారిని నైపుణ్యంలేని కార్మికులుగా మారుస్తున్నది. కెజి బేసిన్‌ గ్యాస్‌లో రిలయన్స్‌ వంటి కంపెనీలు మత్స్యకారులను వారి వృత్తిని దెబ్బ తీస్తున్నాయి. అనేక సైన్స్‌ సంస్థలు ఆయా వృత్తుల వారికి వారి వృత్తుల్లో వస్తున్న నూతన సాంకేతిక నైపుణ్యాలను అభివృద్ధి చేసి వారికి శిక్షణనిస్తున్నాయి. ఇందుకోసం ప్రత్యేక సంస్థలను నెలకొల్పాయి. ఈవిధంగా ప్రజాసైన్స్‌ ఉద్యమ సంస్టలు రాజ్యాంగ స్పూర్తిని అందిపుచ్చుకుని సామాజిక న్యాయం సాధించే క్రమంలో తమ వంతు కృషి చేస్తున్నాయి. ఇది పరిమితమైనదే. మరింత విసృతమైన కృషి అవసరం. అతులు, వృష్దిదారులు ఆత్మహత్యలు చేసుకుంటుంటే, ఆకలి చావులకు గురవుతుంటే సైన్స్‌ సంస్థలుగా అనేక అంశాలను పరిశీలించి సామాజిక న్యాయం అంటే ఎదో ఒక నినాదంలా కాకుండా ప్రజందరికీ నాణ్యమైన విద్య, ఆరోగ్యం, వారి ఉపాధికి తగిన నైపుణ్యాలు, ఆధునిక శాస్త్ర సాంకేతిక విధానాల ఫలాలు అందించేలా శాప్రీయమైన ప్రత్యామ్నాయాలను ప్రజల ముందుకు తీసుకురావలసి ఉంది. ఆకలితో ఉన్న వారికి సరిపోనూ ఆహారం, బట్టలు మరియు వారి ప్రగతికి తగిన అవకాశాలను మన రాజ్యాంగం ద్వారా కల్పించి నూతన స్వతంత్ర భారతాన్ని నిర్మించడమే మన ఈ రాజ్యాంగ సభ చేయవలసిన మొదటి పని. -జవహర్‌లాల్‌ నెహ్రా. ఎక్కడైతే కోట్లాది మంది ఆకలితో మరియు ఆత్మగౌరవం కోల్పోయి బాధపడుతుంటారో అక్కడ మానవహక్కుల హరణం జరిగినట్లు, సామాజిక న్యాయానికి తీవ్ర విఘాతం కలిగినట్లుగా గుర్తించాలి. అందువలన ప్రభుత్వం వీరికి పనిహక్కు ఆరోగ్యహక్కు ఆహారహక్కు జీవించేహక్కు వంటివి కల్పించాలి. ఇప్పటికే కల్పించిన విద్యాహక్కు ఆహారహక్కు గ్రామీణ ఉపాధి హామీహక్కులను బలోపేతం చేయాలి. అందుకే సామాజిక న్యాయం కాపాడడానికి రాజకీయ పార్టీలు తమ మానిఫెస్టోల్లో ఈ క్రింది వాటిని పొందుపరచాలి. వాగ్దానాలు చేయడమే కాదు. వాటి అమలుకు చిత్తశుద్దితో కృషి చేయాలి. సామాజిక న్యాయం - శాస్త్రీయ అవగాహన 75

చేయవలసినవి ం

స వ్యవసాయకార్శికులకు, పారిశ్రామిక కార్మికులకు, అసంఘటితరంగ కార్మికులకు, ఇతర కార్మికులకు జీవించడానికి తగిన కనీస వేతనాలు అందేలా చూడాలి. వారికి గౌరవప్రదమైన జీవితాన్ని అందించడం తనబాధ్యతగా గుర్తించాలి. వారికి పూర్తి దినాలు ఉపాధి అందేలా చూడాలి. గృహపరిశ్రమలను పెంపొందించాలి.

౫ _ వృత్తిదారుల నైపుణ్యాలను పెంచడానికి తగిన శిక్షణనివ్వడం కోసం ప్రత్యేక శిక్షణా కేంద్రాలను నెలకొల్పాలి.

స భారత రాజ్యాంగం నిర్దేశించిన విధంగా దేశంలోని పిల్లలందరికీ సమాన నాణ్యతగల విద్యనందించాలి.

౫ ఉన్నత విద్యారంగంలో ఎస్‌టి పిల్లల సంఖ్య పెరగాలంటే ఏజెన్సీ ప్రాంతాల్లో వృత్తిపద్ధతులను మార్చాలి.

౫ గిరిజన పాఠశాలల్లో వారి బాషలోనే బోధించాలి. గిరిజన టీచర్లనే నియమించాలి.

౫ వారు నేర్చుకునే విద్యకు చేసే వృత్తికి సంబంధం ఉందాలి.

౫ స్వయం ఉపాధి అవకాశాలు బాగా మెరుగుపడాలి.

౫ గిరిజన ప్రాంతాల్లోని పిల్లలకు విద్యావకాశాలు ప్రోత్సాహకరంగా, నాణ్యమైనవిగా, పోటీకి తట్టుకునేవిధంగా ఉండాలి.

౫. ఎస్‌టి ఉద్యోగులందరూ అన్నిటికంటే దిగువ ఉద్యోగాలు, క్లాస్‌& ఉద్యోగులుగా మిగిలి పోతున్నారు. 65 శాతం వరకు ఎస్‌టిలకు రిజర్వ్‌ చేసిన పై ఉద్యోగాలు ఖాళీగా మిగిలిపోతున్నాయి. ప్రభుత్వ ఉద్యోగాలు పొందగోరు గిరిజన విద్యార్థులకు తమ నైపుణ్యాలు పెంచుకునేందుకు అవసరమైన శిక్షణ ఇచ్చి వారు ప్రభుత్వరంగ సంస్థల్లోని ఉన్నత స్థాయిలకు చేరుకోవడానికి

_ దోహదపడాలి.

౫ నిరుద్యోగ యువతకు ఉపాధి అవకాశాలను కల్పించాలి. ,

౫. వృద్ధులకు గౌరవప్రదమైన జీవనాన్ని అందించాలి.

స విభిన్న ప్రతిభావంతులకు తగిన రక్షణ, ప్రోత్సహకాలను అందించాలి.

౫ దళిత, గిరిజన, వెనుకబడిన తరగతుల విద్యార్ధలు ఉన్నత విద్యా సంస్థల్లో తమకు కేటాయించిన రిజర్వ్‌డ్‌ సీట్లను అందుకోవడానికి ప్రత్యేక శిక్షణనిచ్చి తగిన అవకాశాలు కల్పించాలి.

౫ దళిత, గిరిజన, వెనుకబడిన తరగతుల విద్యార్థులందరికీ ఉన్నత విద్యారంగంలో సమానావకాశాలు అందేవిధంగా రిజర్వేషన్ల విధానం అమలుకు పటిష్టమైన యంత్రాంగాన్ని ఏర్పాటు చేయాలి.

౫ వృత్తి ప్రమాణలకు సంబంధించి ఉద్యోగ అవకాశాలు కల్పించడంతో పాటు గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో అట్టడుగు వర్గాలకు సేవలందించేలా ఇంజనీరింగ్‌, మెడికల్‌ కోర్సుల కరికులమ్‌ను రూపొందించాలి.

౫ _ కులీన వర్గాల పిల్లల మాదిరి అణగారిన వర్థాలకు కూడా పాఠశాల స్థాయి నుండి మెరుగైన సౌకర్యాలతో నాణ్యమైన విద్యను అందించాలి. శ

౫ మన దేశంలో కొనసాగుతున్న సామాజిక వివక్ష అంతానికి ఒక కాలపరిమితి విధించి అమలు చేయడానికి ప్రత్యేక యంత్రాంగాన్ని ఏర్పాటు చేయాలి.

స పల్స్‌ పోలియోకు ఐవిధంగా అయితే అధికార యంత్రాంగాన్నంతా వినియోగించి ప్రచారం చేసోందో కులవివక్షను అంతం చేయాడానికి కూడా అధికార యంత్రాంగం ద్వారా భారీ ప్రచారాన్ని ప్రభుత్వం చేపట్టాలి.

౫ ఎస్‌సి, ఎస్‌టిలపై జరిగే అత్యాచారాల కేసులలో త్వరితంగా చర్యలు తీసుకోవడానికి ప్రత్యేక కోర్టులను ఏర్పాటు చేయాలి.

౫ _ ఎస్‌సి, ఎస్‌టి సబ్‌ ప్లాన్‌ నిధులను వారికే ఖర్చు చేయాలి.

౫ _ ఎస్‌సి, ఎస్‌టి సబ్‌ ప్లాన్‌ తరహాలోనే బి.సి.లకు, మైనార్టీలకు సబ్‌ ప్లాన్‌ చట్టాన్ని చేయాలి.

-అపహవెవాః అకడప్రాల- 76 . ప్రజా ప్రణాళిక

సురక్రైత త్రాగు నీరు - పారిశుధ్యం రచన : టి.రమేష్‌ సమన్వయ కర్త : డానాగేశ్వరమ్మ కన్వీనర్‌, సమత సబ్‌ కమిటీ .

ను! ప! ళ్‌ షి శ లీ జొ త్స ల న ఖీ న! ళీ | ళ్‌ న! ని ళి టో! నం న! మ! క! ల! న! క! * ఛి