Telugu దుర్గాదాసు - anilvaranasi/indianlanguages GitHub Wiki
త ళ్‌ తను దశన ఇన్‌ యు య్‌ ౧ ల. [ణా స్‌ న్‌్‌ అయనా లీలా ళీ + పాయు సు. - లు టె తస లీ. క. | శత్వు * మి త న... వా ౯ . క్‌ జగ ర నీ 2 క్‌ గక ఖే - "శా గ - త్‌ . శా “శ నన (1 ] శా న. భ్‌ జ జే తలా వా | ఆ క ఖ్‌ జ షా వ్‌ మము || స్త యా. త రునో ఇ! ఉట నా న్‌ మను! గానా క డోల శశ. పమ నబ స బబ టి ల. ముం అంట్‌ షా. అభయ టో 0 శ్‌ , ఖో | ణో ళా లా ఖ సే. 1జీ జీ ప్‌ ల న! లా శ్‌ ణ్‌ ఆ ఇగో గ 4 ఇ ల జ" జి ఫ్‌ ళా 9 [్‌ ణి | త ఓ? శ! /| టన మళ. జో సె ఫై అద ఖ్‌ | క్త, ల్ని ల - ము టు! ఃళ, ఛి వ్‌ న్‌ ల్‌ జ కి ' అట”. పీ జ కే కో శ్‌ వ స ర శానా (4 జ! శ గా జూ ఇక మ్‌; శ్‌ జ్‌ | ,కీ* ర్న జే ళ్‌ "అు| గాగ స గె డో క. [1 - ॥ ( = జో జ జ = న్‌ జ ే్‌ ” బై , జ్‌ వ 4 జే క్ష ను? న్‌ న్‌ హీ _ న 'ఆాడమ్యు టై ప్లా వ | ట్‌ | ఫ్రీ 1 | ల తాకీ క్ష | షు ల " క 1 ” న | లా గా ఇ | వై శ్‌ మి అభయ జ్‌ క జాం” అ టి వు మ ఛీ - స కతా. అ / శ షం. శ గ" క్ట శ్‌ 1. శ ఉచ న్‌ తా కా సు స్‌₹ి నే స ఓ చట్టి ఎలి సీ ఇ శే హ్జార్ట్‌. చనా. భి మ. శన చ ల. ల వ బ్‌ అనవాజ్మే. ఏ౫; కల లీ వ శర పను యన. గ్రనో గే శ జ్‌ క్‌ జ. శ్‌ వ న్‌ ఇక; వాల్లే ' జు ళ్‌ అం దా వశే - జత , ఖ్రహాసళ | సా ౬ రు.న - న శిర క స్స ః క ఠా స జ క కా కో క్‌ు న స మగ క ల క్ట 1 ళీ కా వరా మగ వ్‌. యా క్ల శ 4 , న. టా న క ల అని -క్యా య | క లం య ర వనే సమాన. “. పుం ఇ కో లన స త న న ల! క్‌ గ్‌ న క - ఆ గ న కయ. ర దై తూ చక. శ ( క, ఇ న్‌ కున్‌ . కరా. స క “వ శ్ర ఖు జం! 4 న. న “జి 5, (స టా ర. శాన క 4 వల. వర్‌ న హ్‌ “క (1 ళ్‌ గ స్స శ జీ న్‌ శ గి క్ష. ల్‌ స స స కే స భ్యా'' మ క్ట కడా. ఓ వ కస. ' జే న శ ( . 1జీ ల య చంకన ౧.4 శీ జహా అ. సమన ప న. శాత. షం. చట విడ గిత్త కా మారాం నాచత్‌ శ ౫ మ... న నన ఏ ప న్‌ లు | సిటీ 2 వే టై వ టె ఇ. నీ నా! ర. వ క ఆతి. (| న ఆ టన శయ - జ సు బు , జ. ఓం. 5 ఈ. [న | టా. ల్‌ ఇ క ఇ మో! | శ్‌ క్‌ ల / శ్‌ శా - - (చాక క్‌ నరా కా | త్న గా వ్‌ య. | నే స్‌! ... ల జ. న్‌ గ ్గ అ ను ల | ట్‌ ల న్‌ా అం మ్‌ | తు మం ళు, _ 4 & "5 +. క్ష టం. = క్ష! || ల్‌ న ఇ | టు న! నా? శ శ ఆ | ం జ శక్‌ క ఆ ॥ ఫా నా. లు న శ ఖ్‌ అతో ౬ వ వహ్‌ ల! ఖం వల 7” క | చ ః ఇ “శ్‌ కాక్‌ ఎవో క. కా క _ అననో ॥ క నా ర ల" శే +ళా | శ్‌. న్‌ = ( క గాడ. ల్‌ ో నా శా వ్‌ నె (| 1 మా _ వ న స ౨ | లో ఇఫ్‌ _ ఖీ త జే | జ క్‌ ఖ్‌ ఓ న్‌ క్షే వ్‌. క్ష వ క హా అ వ న. ఇ ల. , ళ్‌ గ వ గా! క = శ మ! [| క చై క. ల ,కక్ర |: ళా జన ళ్‌ శ్‌ నౌ వ కో ఖ్‌ మే = శా షీ టీ క అజ కా - త్త = లల నం సే క ల గా | క్‌ కా మో "స్టో న ట్‌ ( || న ౧ జ నట్‌ ర ఇ నక వ ఎ ఖే యలం లక్‌ చ న పనా షట న నో ట్‌ ఫే కిం! కాం శ నాక్‌ ో ట్రా పైక ఇ క ఖు. . /. ' | . ॥ నరా... న క 1 న్‌ా గే "కటా క్‌ తా వ జ సల శ్‌ కాఫ్‌? స ళ్‌ శ నల (1 ఖే ల్‌. | క న! 4. క ప న శే జ్‌ అనలా 1.౯ అ వ కాం నా వాసు ఉందాం. మున “త శా) మ శం వ య లాం న. వే | ః మ" వ న 4 వడ య స; క్షు నా ”్య్‌ | న్‌ా న్నే “ప్రల ఇ న మ " స? ఇక అ నే దా ఒం / ఆ మ ఓ న్‌ , ఈ త లా ( జే న్‌ క! త ఆలో షు, స్య] ఇ." థ్‌ ప న! " అ ॥ య వ = ఆ ఖీ , ః న / ఇస్హా _ 1 + ల ళీ మ్య" / ॥ గ్ర ( ॥ ఖీ క ల ” 4 ॥ ళీ షె _ | - _ ఇ |. శ అక మ య శ్రకె శ్‌ క 2 ల | | ఇ , ఇ గ్‌ న _్‌- గాలు ఎల్డ జై జంక జై . ల ॥ వే అ ఆశే జ్‌ సో ” సో క .! నా తి " క వీ జా ళ్‌ స్‌ జ | ॥ న్‌ న " నో ఇ ఠా న్న క. జ్‌ త గ్‌. క శ వ వ న శ ల ఇ టి ఖో క్‌ న టీ ఇ స _ | క్‌ స్‌ క్షా టు బ్‌ ల నా ఆ ఇ క్ష . ॥ హం “| లు చె ళ్లు . ఆ త - ణీ ఇక ॥ ల త్స జీ అ లం య "క | శ జ్‌ 2 సా . శా " [౩ 4 న్‌ క లె ళీ త | జి జీ ఆ -ా ॥| - ॥ 4 7 ం ॥ ల . ఖా, | ల ఖత శ సం శ" - ల ల ॥ ఠి క శ జొ న! జా గా | ” నో ॥ | / ఇ కు | ళ్‌ ః ము” కాట్‌ ఖత జు | = 1 ర న లు | ః తే ల! ం అ. పే . కం | న = క్‌ జ 1 ॥ యో హాం సా " అ జ్యే గ స “ = లా ళి ” పా! | నాం క 1 | శ క్ష [| ఇ -శ్మై. = ఇ లో ట్‌. _ ఫ్‌ త్‌ శ, +క్టీ శౌ ల! ళీ. న 4 ఆ ॥ కా ల్‌ టీ ళ్శి సళ్ల ల. | | జ్యా శరా సకస ల ్‌ లి న క . ఓ ల ల క ణ్‌ క్రీ జ | . క ఈ ॥ న ” ॥ | | గ న్‌ జ . ౮ | ॥ జీ మ్‌ టనే 1. లి + శ 4 " నహ. / న. . ఇట్ట ॥ జ శనం “వ్వ 7 _ 4 శీ స / ల. “శ్రీల " చాట టె క - = . కై. క్స్‌ న్‌ | క ” జల" " ఆ = గం గ 4 - ॥ = స | వ - . ం . ॥ . - , ఆ ఇహైచాు. ఆ గగ మ | ౮ - జ ఇ న్స వ (| జు |! క్‌ క ఇ = , స్ట "భా ౨ జ ల | జ వ్య రసి న | క % , + ఒం నా ౬ ఓ ఎన్‌! జ [[ కా ఠి = / " శ్‌ (| | శీ న. ఒక ఛ = . మ 6 ౮ జ ణీ ల జ్య త జూ ఆ మ ్న్‌ ల గ్‌ హయాం జ ల బ్‌ క్‌ క త్త వె ప్‌ శ , వ ఇ లా క " అనే కీ ఛై. ॥ జ ఈ శ ॥ భా కాలు _ _ త్తి టా వ ల. క || న వాన్స్‌ శా - ళ్‌ = లి | టీ రప ౦ళములం దా ఇ కే క న వ జా ల ము ఫ్‌ త్తు ఊగ ॥ న్డ్‌ | ఇ క్‌ ల త్‌ న 5 ఖు [| / శీ ల. న్‌ ఓ శాఫ న్‌ =. యాల = ట్‌ ఇతే వా == క్ల త ఇళ . - - గ "ఆ ం మా . ౧ శ | నాం * న “కళా ,' వల న శరన / | | ఇ 7 £ి - " " మై న ణీ, క్‌ ౧ శా అ ం బు . జ్‌ ॥ గ్‌ జక. 3 య్‌. ల జ్‌ . /| నా! ॥ తా క శా షు! ళ్‌ ఆ ” జ | నా ఆ త ౮ ఇ ష్‌ | బ్‌ ల ః. శ! , ౯ / టా ఈ ల ౩ మ్‌ ల్‌ స్టా శవ . ళ జ్‌ రాన క - £్‌ ఇ / ఇ క వ. క క్ష . క ల. ఖే న్‌ గే స. - తా ం - ఆ ఎ. ఇ. ॥ న 1 జ అనా నవాస్హాం టెం క / - శ్‌ / ఇ న. న బం | ఖీ శ్వా కష క. | నా ॥ " ణు ళి కీ న్ని | ః ౧ మ = క ఖో ఈ | క న్‌. న. లి
- _ టే. . ఖీ ణా ॥ ళ్‌ మ న గా ౯ శ ॥ ఇ త క్త " క _ గ శే | తా | , ఆ ఇ న! / ల (| | లా శ్‌ గ శ ॥ ఖీ ఫ్‌ | అ ళ్‌ జా. శ ఆ క్‌ = మ శ ॥ .. ప న శీ - ఇక్‌ ఇన్నా ౯ నా ! జ ॥ వ ం చ , శ క్‌ - _ ” "క్ల భ్‌ క శ్‌ ; | జ్‌ | కే శ . శో 5 ల! | నాం అ ॥ శా కా | _ ॥ కాని ళ్‌ శ ల ళ్శ న ళ్‌ ” గ - కూ తా శ్‌ “శా ః. క, జ్ష జ ఆ అ న ష్‌ జా న. , త త జ్‌ ॥ ॥ క. అధానా ఇ శ 4 గ్‌ ఉం న. న ం స్‌ . పా ఇ ' ఇ ష్‌ ఖం లీ జ్ర * తీ ఆం క య్‌ | ల “అ ॥ ఇ ౬ ॥ “ ల =
- 1 సం | - ఇ నః శీ (7 జ్‌ ఇ శ * ళ్‌ రా న! చా శౌ శ్‌. వ్‌ న్‌ ం | ” న్న ॥ ॥ ల ఓ | ఈ థి న! ॥ +. ॥ శ్వ ః కో ౬ ఖ్‌ - | . వ. జ్ర ళ్‌ , _
- ౯ గ ్‌ై " మం తె షా శ - న _ ల! శు కా "4 ఆ = _ ం - = | ఖల జే ఎ ] _ ఇ 1 క ల త్‌ ॥ | ం అననానీ 2. ం 1" జ. ॥ జ. న యే =. క ఎ. ళ్‌ + ॥ ఓ . ల్‌ వడా ॥ా " గా అ టు [ర అ | ళా - గ్‌ య ణీ జీ .. ౬ ఇ ల | ళో ॥ ఖై 4 న జ ॥ స్ట్‌సా. ల శీ | లకే అ ్‌ జే ఇస | నీ చా స్ట ఇ _ ళ్‌ - గ 4 ణు 1 క! క వ కా జా! శకి: “ఎత . ॥ శ గ చ స్‌? శై వ జ న న ల క్‌ ల 5 ॥ అం నా! స్‌ న! /| లకీ మే అ శ్‌" ఖ్‌! శ |! ఆ న - శ ల? చా ల 1! ః శేట్నే |. , ॥ ॥ | ఓ ణి శి " గ ॥ . శ || జ " ళ్‌ న. " క |. య్య. కం నా సే లానో న. అల్ల న శ ను. న్‌ క్ష చి ము | ౬ అ _ . కక్షల ॥ య. - కీ ఆ నే క | జా చా - “ /| నా ఛా | + క ం ట్ట. , | | శ. చా - ః - ఈ , - ఆ మం న _ న. న వా వా త | ఖో లో న్న జీ. గ! *ం ఇ ॥ న్న ం శ్‌ = సల శ ఇ ” ఫె న్న! "ల ల | స జ స 1: . | జ న్‌ |. క్ష జ క క సే + ల న్‌ జ / వో టై ళ్శ క ఇ 1 తి =. క్‌ ల “ఉొా? లు . లు (రూపి.
- గ ళీ ల తళ న స | ళ్ళి - నః జ భి , ఠ్‌ గ . గ్‌. జ ఇ ఎ ఢ జకీషా ఈ ఇ +ఉశత , త ఆక క క్ష 1 క్ష | క! ష్‌ ఆ గ్‌ స్‌! , హాం శ్‌ శి ్‌ ల లు ( 4 షె క్‌ శ ం ళో " ఈ నీ ఖం శ వా ల అ. స. / 1 | క వ్‌ / శ ఆ 4 జ ల! శ క ఇ శ శ చ _ బ్‌ జా (| ఇ వ [ ౮ ” | న్‌ - ళ్‌ జ త్స " ” "వ జ -. శ “క్షీర "శ క - ఆ తం! సా జ కో ” ళ్‌ న! " స శ దో ై ణీ నీ ం తా. , శ్‌ శి ఓ ఎం ల నలి స శన! ఇస్ర ॥ త జ | అ, గ్‌ క మ = 4 చి శ ఈ శ్‌? - శ, జు చ న! లే | | క్‌ కళ ఫి గ ” త్క్‌ || ॥ జ ఆ ఈ యక అ జ అ క్‌ ల _ న్‌ నల జ్‌ ట్‌ అ: ్షీ ॥ ఒం _ | ల వ్య క్యా /. టై / స్త ఆ అన్ని లి జ్‌ స. శ అ ఫా ॥ | శః స్‌!
దుల్లాట్‌ (గిల మల్‌ మ ఇ ర మ కథ విద్యాభూప, * ళ్‌ శూస్య-రపం కులు బూతిక్యళర్మ కర్నూలు ౧౯౫౯, (రన. ల (ప 'సఫాళకయిత్‌ : కర్నూలు,
తోలికూర్పు ౨4౦ (పతులు, ఇంతా. న రేగ ల్‌ ల నం గ మంటి. ఇస్తాం ఇ న జ దవ ళ జ్‌ _/ 21 వెల ఒక్క రూపాయ, న్‌ కం గలంధాం
క్ష శ ల న్‌ గళ కో
/ సీ ః. లో
క్‌ టే కలో లోలో లలల లోలో లలల లోలో లలో లోలో లోలో లోలోలో యోయో లోలో లోలోపల లోయలో లోయలో లోయోయోయోయ ముషదణ ము; కర్నూలు చందమాలీశ్వర ముదాశాలలో -- 1950,
సా తొ క్‌ క వ్‌ ణి యు జళహ్నాటు నాబ్నవ్యుట్వు (శముఖ న్వాయావా ంకమ్యై ళ్‌ ఆవ్‌ ఒం 958 2వ్వు లు, ఇవీ అ జ న జ న ఖ్‌ బు బు నాము లబ ఖు ము ఇ ఉనా ము క్క ఉ' థి క్‌ న యా లా యల 2 రా దల క స టి 74. ! ] శ శ్రీ ఉపులూరి శివరామయ్యగారికి +; న టు అలం [అమా ఎగ ఆవ ] మం స్‌ గ శ ॥ వ . ్కా న జ బా ఇ న ఇ న వాట టెం న యు పా డా గాల స రూ రల ర షం రగ నని ర క క క భక షృురసృంముగా గవురక్చించి పనగ్క (ఈశాన కులు, "ర ప. న క్‌ ఎ
నీ లో శః చనా (+ 6 శ మయో | జ హై 1 నా ళైిల్ఞ్య లల జీ నే + ఇక్క లి జే న్‌ ఖీ ల ళం తా. వ వ క రం 1 2 న్‌ న క్‌! ల _ జ లీ స్కై తనన న .. లై సం తకార్షాన్షం సగకే + జ. లన జ ల న
ర న. చా అ(ట పవాయములు =
లో లా ఆతన లౌ “విద్యాభూషణ” (శీ మాణిక్య స్స్‌ గారు రచించిన దుర్చాదాసు” క్ట అను (గంధమును జదువు సదవకాశము నాకు లభించి నందులకు నాకు మిక్కి-లి సంతోషము గలిగినది, రచనాశతైలి సరళముగను మృదుమధుర ముగ నొప్పారుచున్నది. చర్మితాంశములు నిప్తనముగ్య హృదయ రంజిక ముగ్య నివేడింపం బడినవి. ప్యాఠ చఛ్మితనము కడు (పశంశనీయము. వే యేల? (శీ శర్మగారు (గంధము నందు (దర్శించిన నైపుణ్యము మిక్కి-లి వాఘసనీయము. ఏసు తెౌము రచించుచున్న (గంధముల నలన ఆంధ్ర) సారస్వతమున కమూల్యమైన సేవ యొనర్చు చున్నారు. సశ్వే ఛృరుండు వీరికి ఆయురారో గ్యాశ్వర్యములను సంపూర్ష ముగ నొసంగు గావ్రుత | వట; ఉస్మానియా "కా లేజి పాటే 10509, (పీ న్సు వా ల. పప ససీపసుమమసమనుపపీసపపసమన నన సమటయనాా టట్‌ టమ మనన టటససససపిస మసి సనన పసు!
తక! లలల లలల లలల లలి లలల భి అిలిల! లోల లల్ల బల లల్ల బల్లల అల్లోల వశ పౌరుషములకు కాణాచి భారత 'చేశము. అందులోను 'రాజస్థాన చర్మిత కొక (ప ల్యేకత గలదు. ఆరావళి పరప్రత (కేణులు, మేవార్‌ సా మాజ్యము స్వాతంత్య్ర వీపాసరు ప్టైనది బ్రేకు, రాజప్వుతుల 16 17వ శతాబ్దపు గాథలు భవిష్య ద్భారత స్వాతంత్ర్యోద్య మానికి నాందీ ప్రస్తావనలు. అశళంక జాతీయ జీవనాన్ని నోచుకొన్సి విచేశీయ డండయా తలను (పతిఘటించిన ఉదంతములు వారి ఆదర్శాన్ని లోకానికి భాటి చెప్పుచున్నవి, “ముగలులణో రాజప్ఫుతులు గావించిన సమరములలో దూ్రూదాసు కథ వీర రసోజ్ఞ వ్రలము, అట్టి వీర పొరుషు గాధను క్ట రించిన కావ్యములు పి*ందీ భాషలో మెండు, ప్‌ాంద్‌ మాతృకను ఆధారముగ లీసికొసి మిత్రుడు 6 విద్యాభూషణ * (శ మూణిక్య శర్మగారు ఈ నవలా రచనకు పూనుకొన్నందులకు మిక్కిలి అభినందనియులు. నవలలోని వచన రచనము కథా కథనమునక్కు చర్మిత గతికిని అనుకూలముగ నున్నది ఈ రచన అంధ్ర (పజూనీకము చేత మన్ననలు పొంది (శీ శర్మగారి రచనా వ్యాసంగముసకు (పోత్సాహ మొసంగ గలదని ఆశించు చున్నాను, డి, విం సున్చాశౌైః 2 మ 0, కర్నూలు, ఆంధ9 ఫాహె ధ్యాపకులు కాకా ర్‌ 0, | త సా శ్రనియా కళాకాల, కరూ్నూలు, లయ గలిలయ లలల లోలో లట జల లోయల లట లోయి టో లోలో టిటో లోట డోల ట్ట
క అరల లోలో ఎ గల బో లంగల ల్‌ లొలలయ లలల లయల అనంతలో రల లలల లలల లల టల లలల ల్‌ లలల లలల లో లోల ఈ య౭/422272222 తీరం గడి సుద ఓ, పె2?ి0క 1 5002210 స సిక ౧౯ ౧౮౬16౮5, ప్రై 11 1ఖర్‌ ౮,
(ఓ విద్యాభూవణ త్‌ (లీ మా.+కస్టె శర్ష గారు వోరి నన్యర చనలు రస వేటిక్క శృంగార తరంగవూల్క, రామకృష్ణామృతము మున్నగు (గ్రంథ ముల మూలమున విద్వలళోకముస కే వరజే సుపరిచితులు, వారిష్పుడు 4 దుర్తాదాస ** ను సీ ననలను హిందీ భావ నుండి యనునకించ్చి (పచు రంపం జేసినారు. రసప్వుత ఏరగాధ లే నాటికిని రసర్ఫురులే. అుదును త్యాగశీలుండై ఏర విహార మొనర్చిన ధన్యుని జీవిత గాధ మజియు మధురము. ఇంక సిద్దహస్తు లగు నీ శర్మగారి సె లిని సతించి (ప త్యేకించి (వాయునబేమి గలదు?. వారి కను గద్య పద్య కావ్యములను రచింప వలెనని నాశిచు చున్నాను,
నో శేటి సత్సనారాయణసూ) క లే వాలీ
41 విద్యాభూషణ క నీ శఛాస్యార పంతులు వమూణెక్య థర్చగారు నాకు చిరపరిచితుల్తు బహు సరసుల్కు వినయ సంపత్ని గలవారు. మిత భౌవీ. వీరిని లే సరన్వతు లిద్దరును నన్ముగహించినారు. ఇప్పటి కవుల చర్మితలో అకుగు. ** దున్తాదాసు *” అను యీ పుస్తుకము [(పతివారు వాగుశాం జదివ్తీ యానందించుటకు యనువయిన దని నా యఖి (సాయము.
కర్నూలు, / సి వి చదమణాశరెడ్తం లేం కేల 95%, మోటాగు కకటముల ఇన స్పెక్ట గు, పసన మీ సనన సస సమస సట టా న టా న సటన సమిసమపమమపన ఖని పట్ట మ!
ఘు య. ఈ నవల ఇచార్మితము కోరంగజీబు కరిపాలనా కాలమున రాజ ప్యుతుల్తు మవహోరాష్ట్రులు జాతి ముక్తికొఆకు పోరాడిన విషయ మిందు చిత్సింపబడినది. రచయిత దున్తాడాసు శీలమును చక్క-గ చ్చ్నితించినాడు. రసప్యుతుల హృదయము లందు చైతన్యము రేకెత్తించి చతురోపాయ మును పన్ని మార్వారు దేశ స్వాతగత్య్రము సిస్ధచు వరకు ని_ద్రపోనట్టి వీరుడు దుళ్తాదాసు. యుద్ద రంగము నందు కైెర్య పర్యాకమములు చూపిన భూరుడు. శరణన్న అక్బరును రవ్నీంచిన కరుణామూరి, ఓ 'రంగజీబు మనుముఠాం[డను వారి ఆచారముల శనుకూలముగ పోమీం చీన ఏషయ మితని విశాల హృదయమును కూర్చి చెప్పగలదు, వారిని 'శేమముగా చారి దగ్గారకు చేర్చిన ద్రదాసు ఆదర్శ పుకుషుండు, అట్టి ఆదర్శ పురుషుని చర్మిత ఆవశ్యము పకనీయము, అచ్చ టచ్చట కొన్ని దుస్పంధు లున్నవి, అవి ము దణము నందలి ఫప్రాలిత్యము లనవచ్చును, ఇట్టవి గూడా బాటించవలసి యుండును, మా మి(త రచితమున నీ (గంధము నర్వతో ముఖముగ వెలయు గాత, లీఖ*లి న్‌ లా రండ (02 డోలి గేల్‌ శీ, 1426060161, వశం 061 560916 4 కెం1గ4 01 561౧168 5, 7. 00176310. గ00262గ70డ4 తాళం. కట ష౮పేస00%0 ) 06600262 12 కొంటు. రా-1లాల్‌క్ట) 08౫4214 0011666 కజా100]., అల్ట్రా లోయల త
రో” మూధ వక పఫఘాయాల్క్‌ విన తి.
బేశాభ్యుదయమునకు దేశీయ చర్మిత్రలే ముఖ్యముల్కు అందు సముూూలము ననుసరించు రచనలు మట (శెన్ఫములు, కాలచ్మక శసరినర్వ న మున కళౌవంతము లగు వార్మితక గాధ లు సయితము నాము రూప హీనము లగుచున్నవి. ైర్య, సె ర్యములళ్‌ వెలయు భరత ఖండము పాఠవరులకు6 బుట్టినిస్తః అక నారి (1) సముదాయ (2) చేక మే రసప్పుత స్రానము ([జిజంష6జ04) యందుక్కు “06 క02జ0645 1౧1 ౭౨021! 19614, శ06 వీడ0272850048 1 మకిజడజర6జ9జ, +06 ఏం౨8218 10 వె886్ర2! * అను నుడులు (బసిద్దములు. ౧౫-న శతాబ్ద మున మేవార్కు మార్వార్కు బికనీకు మున్నగు రాజ్యములు, మొగలుల ఇాధలకు గుజయై రసప్యుతుల యంతః కరుణమునకు. గె్యత్రము లయ్యును,
అనన్య సామాన్యుండగు యారుగజీబు హైందన సర్వస్వమును గబళింపం జూచు నపుడు దూ దాసుల జూపిన నాహసము, త్వెగము వ్యర్థింప రానిది. జాతి మత, సత్య ధర్మముల కొరకు యానచ్చక్తిని ధారవోసిన మహ పరాక్రమ సంపన్నుని చరతిము పూజ్యులు [శీ అవఘ నందను .పండితుల హిందీ మాతృక వలన యనువదించు ఫాగ్యు మబ్చినది, ఇందలి గుణ కేశములు. వారివి,
గంధములు వ్రాయుట కన్న ముదొాణము గష్టతర మయిసది. ఈ విషయమున చాలా మందిని నాశ్యాయింప వలసి వచ్చెను అందరు సమ గతించి చివరకు మోసగించిరి. అందువేత + దుశ్తాదాసు ?” ఆకు వత్సరములు నూ పిల్ల లతో బాల (పాయమును గడపెను'
తలపని తలంపుగా కండు మాసముల కొందట (శీమంతుండు, సహృదయు.ందు (శీ. 3. అనంత రామసింగు మీతిముతో ముది)ణమును గుజంచి (పసావిచగా చా రమితో ఆతృాహమునుం జెంది వీతృసమూనులు, అఖ౦౮౦డ మవేుథానిధులు, [పముఖ న్యాయవాదులు, యశ।శాయులు, లీ. ఉప్పులూరు శవరామయ్యగారి జ్ఞాపకముగా ను[దింపింతు ననిరి, సగుణ వరిష్టులు వదాన్యుల స ణే హం యా వశ్వక నుని నేను సంతో వీంచితిని.
భగ గ. కాబోలు దుర్తాదాసునకు తగిన క్ష్ముతియుల సహావాసము బాల్యము వెంటనే దొ:జకీనది. (న్‌, అనంత రామసింగు, వారి కుటుంబ మితాధిక సౌభాగ్యముల నందుగాత యని పరాత్పరుని (బార్ధించు చున్నాను.
అకిగిన దే తడవుగా ఉస్మానియా కళావఛాల (పథానాచార్వులు, (శీ. గాలి నారాయణ రావుగారి వాత్సల్యమునను వెనుదీయని పిజ్జానం తులు (శీ. దండిపల్లి వేంకటసు బ్బాశా(స్ర్రిగారి మైతీ హృదయము. తోను, గొప్ప యుద్యోగులయ్యు ఛాపా పత్త్సవాతముసుం జూపిన ళీ. నోశుటి సత్యనారాయణమూర్తిగారి. నిండు యంతఃకరుణన్వు చిరకాల మితులు (శీ సి, వి, రమశారెడ్డిగారి యకుంఠితాభిమానము వల్లన్కు విద్వన గ్రైణులు, సత$్రి సంపన్నులు (శీ జనాబ్‌. సయ్యద్‌ ఫకీరు శాపూ ఖ్యాది మరియు (శీ. జనాబ్‌ మహమ్మద్‌ ఖాసీం గారల సిరతిశయ (వమాధిక్యము చేతను విశ్వాస చిత్వము తోడను నీ కృతి కమూల్యాభిపొాయములను బిసాదించి నారు వారలకు నా నిండారు గృతజ్ఞ ఆాంజలులను సమర్పించు చున్నాను,
అనుసరణ విధానమున ముదణా స్టాలిత్యమున, నాలా (పమాద ములు దొంజులి యుండును. వాటినిం జదువరులు మన్నింతు5న గోటుచు కళా భాగమున. (క వెనించు చున్నాను,
నమా ౦ సీ, 66 నహయిత +” (శీను శకము, పన్షోమ్మిది ఈ తాబ్టయంో యే బడి తొమ్మిది మెంచలు,
ఘు పష నుప. అయో “తలి ఫవితతయే దుర్తాదాను గొప్ప తనమునకు ల పవితతయు దుర్షాదాను గ'ప్ప నమున ౧౧౫ నో శ్‌ మూల కారణము”
రాజస్థాన్‌ బేశమునందు భార్మితక ముగా దుక్షాడాసు చర్మిత మిక్సి- ల (పసి. గలిగినది. (శ్రీస్తుశకము 1590 లో సీతని జననము నెటెక దుగ్ష్తాదాసు పవత జీవితమును మహా (_పేవుళో మార్వాగు బేశపు స్రీలు. చాటలనుం ాడుచు-దకు ఆ బేశము నందలి వనితలు గర్భవతులై నప్పుడు చెలికత్తైలు (భగవంతుడా? దుర్తాడాసు వటి ప్యుతుని మా చెలియలికిం (బసాఏంపు”” మసి (చార్థించు చుంగుగు,
గుళ్తాదాసున కెటునంటి మంచి గుణము లున్నవనో ఆయన సామా జిక(వేమ్కు సేన, విశ్వాసము, రూపము మున్నగు మహోత్కాస్ష సుగుణ ములు, (పతి యొక్క-రికిం గలుగు తలుపు లాదేశవాసు లనుత ణమ'౯ గోరు చుంగను. చేడు వీరసింహూ మని (సిద్ది. గన్న దన్హాదాసు ఛర్మిత విను భాగ్య మబ్చినది. దుక్షాదాసుతో సమానముగా నుండవలయునను కోరిక వున *ంలెనను గలదు,
మవ చేశములో [కవమూనుగతముగా మహో పురుషులు పుబ్బుచునే యున్నారు. అుదు రాశా (పతాపుండు, శివాజీ చ్యకవర్ష్య పృళ్వరాజు ఇుదలగు పరా[కమవాలుల చర్శితలు. 'దెలీయనివి కావు. అవియును గాక కటు తుకారాం, గురునానక్‌, 'రామకృవ్ల సరమహంస మున్నగు భిశా 1శోసరులు తమ దల్లియగు భారతాంబ యొడిలో నాడుకున్న వారే, తులసీ దాసు, కంబు.డాదిగా గల మహాకవులు దుక్షొదాసు చర్శితమును గానము. జేసిరి... దుర్తాదాసు కీర వల్లిక లిప్పటికీ ఛారత బేశమున యాగాశము వరకు నఖుకొన్నవి. ఆతని జీవితము చదిసిన పీదప మసము విద్య, బుషి;
ర
అ ప్టగనమ్యు లము మున్నగు సనా (ముపత్తులను నేషృకొన గలమః ఆతని జీవితమును వినిన తర్వాత చిరస్థాయితో జీవనో ద్లేశ్యమును (పశాంత ముగాన్తు మహో పరాకమముగాను గడుపుటనుం గోరుచుందుము, చేశము నందలి (పతి బాలుయ, యువకుడు కూడ వె ర్య సంపన్నుండగు దుర్గా దాసు చర్మిత విను సమయమును నిరీఖ్నీంచు చున్నాడు నిబేథము నందలి పద్వోంనులు (వాయసకాండు భెరత మహో ఏకుల గాధలను వినగలరుం కాని మన బేశము వారు ఏరుల వివేక చర్మితుల జీవితములను విను నాసక్షి లేదంని చెప్పవచ్చును,
ఎవడు తన భాల్యము నుండి విబేళీయల గౌరవము, పర్మాకమము బ్యు చాక చక్యములను దలంచి సంతో మంచు చున్నాండో అ నారి కన్న య నేక రెట్లు రర (బతిష్టలు దుగ్తాదాసు జీఏితములో గలవనుట నిస్పంటే హము. పెద్ద వారలు సయితము మనస్సులో యొపుడు మహా వీరుల యాన్నత్య మెప్పుడు గలుగునా యనిం దలపోయి చుదురు. అట్టి యాదర్శ ఛావము లలవరచుకొన్న త ర్వాత నెవ్వరు విడచి పెట్టరు, మరియు నే విధముగా దుర్దాడాసు యుచ్చస్థినికి రాగలిగినాడో (పతి మయొకరు నదే శీతిగా వచ్చుటకు [పయత్నింతురు.
దుగాదాసెటు వటి చేశభకి, అఖాడ త్యాగమ్ము దృఢ సంక ల్పమ్వు ఆత్న విశ్వాసము, చిత్ర విచ్శిత సాహసము, విలత్షణమగు బుర్టి “మొదలగు అద్భుత "న్స్‌ వానురరక్తు లను జూపీ యుంజెనో అటువంటి మహో పురువుని జీవితము వలన్మ మన 'దేళమునకు నవీనశ్‌భ నూతసోత్సాహము అ పూ ర్వ మేధాశక్తి. (బసాదించుటకు భగనంతుడు సంసిద్ధుండుగా నున్నాండు, దుర్ధాదాసు నంటి మహా మూర్తులుదృవించ్చి చేశనును సత్య థర్థ నిరతనులతో ఇలయించు గాత
చెహింద్‌. గ్‌
ఉం లో కథావ వ్రోంద లి పాతలు థా వస్తు ఎపాత్రలు, దుర్దాదాసు:- గొప్పు యునకసాహసి, సత్యథర్థ్న నిగతుండు జస్తంతసింహూని కోరికను నిలంబ్లోన కధానాయకుండు, సీరోడాత్తుండు. జస్వంతసింహుండు 2 వమూర్వారు జేశపు రాజు శౌరంగజీబు సైన్యాధి పతి. హైందవ ధి ర్భాభిమాని, మొగలుల కుటలవల్ల అశాల మృత్యువును6 జెందిన మేటి ఫర శిజబామశి అజీత్‌ సింహుడు ఏ- జస్వుంతసింహుని కువూరు-డు. దురాదాసు వలన వూార్య్వ్యారు సింహాసన వులంకరించిన అదృష్ట ఇాలిం రాజసీంహుడు 1. మార్వారు చేశమునకు దశ్నీణమున నుండు మేవాడ్‌ రాజు జసస్టుతసింహుని శకావమటిది. కౌరంగజీబు 2 ఢిల్లీ పాదుషా, హిందూడ్వేసీ, ముంచి సమయ స్ఫూర్తి గలిగిన కుటిలు.-డు,. రాజనీతి తర్యతసజ్ఞుండు. అక్బరు :- ₹్రెరంగ జీబు పెద్ద కొవదూరుండు. అభాగ్య శాలి, నతృన గణా గతులై మక్కా య్యాాతకు వెళ్ళి కాలము గడపీన అ్మవైర్వ వంతుడు, ఆజమ్‌ :-- అక్బరు తము డుం కైరంగజీబు అనంతరము ఢిల్లి వింపోసన ములంక రించిన పనసీనా "ను, ముకుందసింహుండు ?. దుక్షాదాసున కాప్త మి[తుడు, రెండువేల మొగ లులను జంపి పరము సద మొందిన పర్మాశకముశాలి, [ష* ౨. $. ఇంకను, రణభోజుడాసు, దున్షాగెయి, ముభిజమ్‌ మొనలగు నాగు గలరు, ఎలార్టీం్థిలలా
[ పకిర్త ములు, రం వ! నెం, కుట
- దూర్వారు జేశము, ే ల్సి దున్తాదాసు చాల్యము. ప్రీ కి... జస్వుంతసించు ౯కు, గ్‌ ఓ. ప్రై న్యాధిపతి యెవరు? న ఏ. జస్వంతసింహుని మరణము, 7 6 రాజ కుచూయకని పుట్టుక, నే0 ౧ పాదుపూ ఆస్టానసము, 1] ఈ ఢిల్లీని వదలుట. 12 0, అబజీకు సంరతుణము, 7
- మొగలు (పభు.పన్నాగము, | ౧ శే], సైన్వ సంఘటన, ఏ౮
- రాజసీంచుుని సవాయము, టై
- మేవాడు కలహాము, లై 1% చమూూర్వారు యుద్ద ము. ఫి
- అక్బరు సంధి ప్రశ 16, పాదుషా కౌటిల్య. ఫ్ర్‌/ 1/7. కరణాగతుని శభయ [(పదానము, 40
- జెరంగజీబు మనోన్యధ, గప 10, దుక్తాదాసు మరలి వచ్చుట. గేస్‌ 9౮౧ పొదుపా నిరాశ, 7 ౨1, తుది సమరము, అంతిము విజయము, స్‌0 ఏ2, అజీతు సింహాసనము, గ్‌లె మంగళము), ఆయాన్‌ వుల
(శమ శే నమః కి గ్‌ జ్‌ క్‌ (౪ లొ ఇనా దచళలా
భారత భూనోళమునందు సరా వాయున్వ దిశలో జయపురమ అను పట్టణము రాజధాని గలదు, ఆ రాజధానిశోపాటు వార తకముగా (పసిద్ధిగల జోశ్‌ పూక్‌, వికసీక్‌ ఉదయనవ్లూ రను గొప్ప నగరము లుండెను, ఆ నాడా రాజ్యముల కే మ్మాలశ్రము స్న్వత్యతము లేకుండెను, కారణము, పరదేళశవాసులగు ఇంగ పసు వారు (కభుగ్వము6 'జే-చయుచుండుట యి. "కాన ఇంస్తీషు వారు తమ (చతిభ చేత చుట్టుపక్క గల రాజములలో భాగస్వాములై మత్ప్సదేశము మొదలుగా గల మధ్య భారత దేశముత" కలిసి స్వతం్యత ,్నపతిపతి (గలిగి యుండిరి. ఈలాటి చిన్న చిన్న రాజ్యముల గలయిక వలన రసపుతి ( రాజపుగానా) స్థానమని (పసిద్టి కలిగి యుండెను. అచ్చట వీచ₹వముగా పర్వత శేశీయు, ఇసుక మెదానములు గలవు. ఆ (పాంతమున కాలువల కాధారము లేదు దైవ యోగమున6 గలుగు నగముచే జనులు సేద్యము. జేసుళొనీ కాలము. గడపు చుండిరి. సాధా రణముగా మంచి భూములున్నచోట జొన్నలు, సజ్జలు పండించుకొనుచు, ఇసుక (పదేశముల అతులు కొబ్బరి తోటల నభీవృష్టిం బఐచు చుండిరి,
రాజప్ఫుత సొనము నందు బహుపురాతనముగా రాజులకు రాజొక 6 డు౧జెను అచట పుల్లిన (పతివాడు పసితనము నుండి కూడా గొప్ప తే "ర్య దె ర్య బలపరాకమ 'త్యాగములు గలవాండుగా నుుణగేను, అఏగాక సుపూర్మ మర్యాద ఖడ్తమును ధరించుట అదియే (దవ్య సంపాదన కాధార మని తలుచు చుండి3 అచ్చట నుండు వారు తమ దేశమును మహో (_ేమణో ఖెద్దదిగ జేయుచు సమయము వచ్చి నపుడు దేశమునకు స్వార్ధ త్యాగముతో బలినిన్వు సంసిద్ధు లగుచుండిరి. ఆ నాడు ర్ట ర బాట కరర ర ట్ట స స్టా న మిన పస మిన్‌ సన సి.
|
దు
బడడం యోయటపో యండి పండ తతలలటటలతలల డోల రటయతనల తు తురుష్క (పభువ్రల పరాకమములు, రసపుత) రాజులకు పోటీగా వ్యాపంచుచుండెను, కాన్మి ఒక్కతురక రాజుకుకూడా కాలుపెట్టుటకు రాజపు”ానా స్రానమునందు అవగాశము లేకుండెను [బిటిషుయిలాకా (పభుత్వమైనను రసప్యుత వీరులు నాజ్యముచేయుచు. స్వతంతి) (పతిపత్సి గలిగి యుండిరి. ఉదయపఫుర (పభున్చను గురించి ఢిల్లీ పాదుషా యొల్ల ప్పుడు దలంచుచుం జోను, ఎందుకనగా! ఆ రాజు సర్వసాధార*ముగా తన దగ్గరకురాడనియుు యొస్పుడైనా నచ్చినను తనకు నమస్కా-రము జేయ డనియే ఢిల్లీ చ్యశనరి అసూయకు కారణము.
రాజపుటానా చేశమునందు వమూర్వ్వాన్‌ మరియు మేవోడు బేనములు రెండును చాలాకాలమునుండి పరాక్రమమునకు మహాపసిద్ధి గలిగినవి. ఆరావళి పర్వతములకు తూర్పుదిశ లో మెవాడురాజ్యము గలదు. అచ్చటనే రాణాకుంభ్మ రాణాసంగ్య రాణ్యాపతాపు,డు మొదలగు (ప రాక/మశాలులు 'రాజ్యమేలు చుండిరి. చేశరతణ కొరకు పేనకువేల రాజులు బలియగుచు. స్వతంతుము సంపాదించు చుండికి _ ఆరావలీ కొండలకు పశ్చిమభాగమున నుండు మార్య్వాక్‌ చేనమునకు జోధ్‌ పురము రాజధానిగా నుండెను. రసప్ముతుల కత్యంత (_వతిపాతుమనస మూర్వాక్‌ బేశనము ఏరపరాక9మశాలియగు దుర్షైదాసునకు నమూతృభూమి,
నూర్వార్‌. చేళభమునకు మరియొకేకు * మూరసాన్‌ *” అనగా! మృత్యుభూమియని వాడంబడినది, ఇదివరలో చెప్పిన్నీ వాన తక్కువగా కడుటవలన నిటి కొఠతయు, ఊసర వేతిములగుట చేత య్‌ పై రుకూడా అచ్చటం బెజబుగదు. బాటసారులు (పయాణించునపుడు మాగ్తమధ్యమున ఆహారము, నికు దొరకనందున తజుచు మరణించు చుందుకు అందుక నే యీ (ప్రాంతము “*మరుభూవిం” యని (పసిస్ర గన్నది.
మొగలు సామాాజ్యమునందు నమేవాడుు మవూశర్వార్‌ యీ నెండు "'డేనములు గొప్పుశ క్షి వంతములై యు౦ బెను, మై రండు రాజ్యములు స్వాతం్యత్యమునం బేమి, రతణయుబేమి అ త్య ద్భు త్త చాక చకృముణతో వరరాజులకు చిక్కకుండా అభినృ్ఫస్టిగలుగు చుంగెను యు ద్ద ము తట్యంచుషట్లు చివరకు ఆతా గుణము సైతము 'లెక్క- ఇెట్టకుండిరి. క
నొాసు పోలో ల లోలో లోయలో ఆల్‌
ఆ కారణములవల్ల ఛెరతదేశీమైనిహాసము నందు మార్వా్‌ , మేచాడు (ప్రభుత్వములు (_వేమత్వాగశక్తులయందు సువర్షాతురములత్‌" చెక్క.లుడినవి వనాడు మన హిందూ జేళమును తలం చెదమో! ఆనాడే యు రాజ్యముల స్వారి త్యాగ ములు కండ యెదుట నోచరించుచుండును, ఇఏపియీ్‌ మన హిందూ (9కి గగ్వకారణమై మన తలల వై శె మా చుచుందుము.
౨. దురాచాను బాల్లము ౧ లీ
మూార్వార్‌ లేశపు మహారాజా జస్వంతసింహ (భువు దగ్గ ఆ అనోకకిరణుండను ముక రసపుతుిండు సేనాధిపతిగా నుండెను, ఆతండు నుహీఏరుయు. గొప్ప స్వారగ్ధరహితుడు. అతని [6 రసపుతి వీరుల క్రత్యంత (పీతిసాతిముగా నుంభెను, సతృవ్రులు అనోకకిరణుని చేరు విని నంతనే భయకం౧పవీతులగు చుండిరి. వ టి సుగుణము లుండుటనలన మహారాజు యెల్లప్పుడు తన వెంటనే బెట్టుకెని దిరుగు చుండును, యుద్ధ సంధి గలిగినపుడు జస్వుంతసింహుయడు తన సేనాపతి సలహః బేక యపసిం జేయడు. అ్టి ళూరుని ముద్దులప్ట్లి మన దుక్షాదాసు అనవచ్చును ద్చా దాసునకు జస్‌కిరణుండను యొక తముడు. గలడు, అన్నతమ్ములిద్దరు తం డీకితోడు సాహసకార్యములలో బాషాను మండీది, దుర్తాదాసు పసితనమునుండి మచి వృగ్ధిలో వచ్చుచుండెను, పూర్వీకుల కధలను వినుచ్చు నారి బేశభ కిని. దలంచుచు దున్షాదాసు, జస్‌ కీరణు వీరువురు తమ హృ్‌దయములందు నూతనోత్సాహము. గలిగి ఆనందించువారు, రసపుత్తు రాజులు తమ పిల్లలకు చదువు నేష్పుటకన్న మిన్నగా కత్తిసాము, బాణము, బఫైము మొదలగు యం.డ్ణ పరికరముల సిద్యల నే బహుజ్మ్నాగత గా నేర్పు చుండిరి. ఆ విధముగా దుర్గా దాసుకు కూడా మంచి శిక్షణ యివుబడుటచేత తండిని మించిన జె "ర్యశాలి యని అనతిశాలములో (పసిస్ధిగలి ఇను, దుర్గా దాసుకు ముఖ్వముగు విద్యలు గూంపుస్వారి, బలము [1పయోగము, కృపాణ థఛారణము మొదలగునపి, రాజళ్గె ర్త య్‌ (చధానవీజముగా దన్తాడాసున లరగంలంటంగెంగిండలతంగంగయలంరగంగి లలల లో లోయలలో లం లలల లలల లోలట లలల లలల టాం
నే
దం రా
మీ సన వసన ట్ర స టన న న ట్ర టట టా రారా కుండెను, దురాదాసునకు జస్వంతసిఎహుని మిదన్వు మాతృదేశ గున మార్వాక్‌ బేశముమోదన్యు అమితభకి, గలిగి యుండెను, మహారాజుసేన దుర్రాదాసు పీరళూరత్వములను జూచి యొకప్పుడు సంభమము. బడుచు, మున మమొక ప్పుడు యీర్ష్యతో జిుంతిచు చుండెను,
ఒకానొక దిన ము నందు పిల్లవాండగు దుగాదాసు యూరి బయటి మైదానమున నాడుకొనుచుండెను, మహారాజు నెకషు ఆ మా్యాము నుండి "సేద్యము. జేయు కూ లీలను వాధించుచు వెంటబెట్టుకొనుచు వచ్చు చుండీరి. అసపహోయులగు వారు చఛచారిని (వార్టించినను వినకుండీరి, దురాదాసా విపీతమును జూచి సహించక్క వెంటనే ఆటను విడచి నౌకర్ష సమీపము నకు ల్‌ యిట్లుని నుందలిఎ చెను,
6మిోారు సిష్కాూాారణముగా దరా కూలీ జనుల మొఆలను వినకుండు టకు కారణ మేమి! అంత నౌకన్లు యే నూ్యూతము జవానీయక పోన్చటను జూచి దుద్తాడాసు నారి నడ్లగిం చెను, వారిలో మొక్క (డు ఓముపారాజు గారి ఆజ్ఞ” అని చెష్పచు వెశలుచుండెను, అప్పుడు దుగ్రాదాసు యేమి! అవూయకులగు బీద జనులను హీంసించమని రసప్య్ముత మహారాజు 'లెవ్వ రును జెప్పగు. చారి వేరును నిష్కారణముగా జెజటుపుచున్నారని గదించెను అుతవారు దునాదాసును దూలనాడు చుుడగా వెంటనే నాతండు యిద్దరి ముగ్గురి తలలను కత్తితో ఖండించెను మిగిలిన వారు హుటా హుటిగా మహారాజుక్రడకు వెళ్లి సర్వము నీవేదించిరి. జస్వంతసింపహు.ండ దుక్షాదాసును పిలిపించి ££నా నెౌకర్లను యీల వధించితి**వని గగింశను. అంత దువాదాను వినయముగా ఈ6మపహారాజూ* బీదవారగు కరర జనుల పంటలను యా న "కర్లు దొంగలించి హింసంచుచున్నారు అనియెకు, అప్పుడు జస్వంత సింహుడు అయితే నాకు నీవెందుకు జెలియ జేయంబేదుి దుర్తాడాసు మహారాజా! తము అజ్ఞ అని ఏరు చెప్పు చుండిరి. అంతట నేను మారు జేసిన కసికి మహారాజు సెంచదులకు చెట పెట్టుచుంటి రంటిని, కాన్మి వారు నన్ను దిట్టుచుండగా నాకు కోపము నచ్చిన దని బదులిచ్చెను. అంతట మహ రాజు శోపమునకు బదులు ఇఆాంతము.6 గలిగి ఇాలకా! సీ సత్యశే "చ, ధర్టముల కానందించితిని. మూార్యాక్‌ చేనమునకు సీ వంటి యువకులు లోలో యోయో లోలో లం “రన ం0 000 0000000000000400600 లలో
దాసు బల ల ఆం ల లలో లలో లలో లంలో ల్‌ ఆ క్ట లయ కానలయును. నీవు మున్ముందు నూర్వా5్‌ నఖండ చేవ చేయగ లుగుదువు, న్‌ శ 'ర్యమును జూచి నిన్ను మన్నించితినని వారలను బసి చెను, ర, జస్వంత సింహుండు.
వూార్వార్‌ 'దేకమునందు పర్మ్శాకము తొలులు జస్ప్రుంతసింహుని మూట వినని వారుండను. ఆ మహారాజు సర్వ శాస్త్రములు తెలిసిన ధర్మ ఏతి కోవిదుండు, పరోపకార పారీణుండు. రసప్ముతుల కందరి కాతండు నూవనీయుండు, ఆశని గురించి మూర్వాన్‌ , మేవాడ్‌ రాజ్యములు సర్వదా శాఘించు చుండెను,
ఢి పాదుపూ కెరంగజీలు చకనరి కతండు (ప్రయమణను శీ నాధి పతిగా నుండెకు, ఆతని సహోీయము వలన అసార్వభౌము డనేక చేశములను సాన్‌న పఅచుకొను చుండెను. జకెరంగజీబు మహాసంబేహ స్వృభెవమః గలనాండు గనుకనే యెవ్వరిని విశ్వసించు వాండుగాడు. అందునల్ల జస్వంత సింహునిపై కూడ నమ్మకము లేకుండెను ఒకరోజు ఢిల్లీ సులాను కొరంగ జీబునకు, తన కొవూరుని కభ్నిపాయ భేదము కలిగి కలహము సంభిపించి నపుకు జస్వుంతసింహు డు చ్మకవర్నికి న్వతి రేకించ వలసి వచ్చెను, అప్పటి నుండి పాదుషా భయపడి జస్రంతసింహుని దూరముం "జేయ సిశ్పృయి౨చు కో నిను,
అదే సమయములో ద శ్నీ ణ భాగమున మహారాష్ట్ర బెశస్టుడగు నీవాజీ రాజ్యము స్థాపించుకొని యుంజెను, నివాజీ [పభువు గోప్ప పర్మాకము సంపన్నుడు నుహామేధావి, అతండపు డపుకు తన సైన్యమును తీసీ కొని పాొదుపాకు వశమైన (పబేశములను స్వాభిన పజచుకెను చుండెను. శివాజీతో సమానముగా కెరంగజీబు సావాసము సరిపోకుండెను, శినాజీపై గల అనసూయ చేత కెరంగజీబు జస్వుుతసింహుని శివాజీని లోబజచుటకు పంపెను. కాని, జెరంగజీబు తలుపుకు పిరుద్దముగా వారిద్దరు న్నేహితు లల లల లలల అఆ కస కక పక కక 1 మ్స
దు రా ననన నర నల. లెరి. వారి సంధి మకీయూపమున బెంపొంబెను, ఆ వార్త ఢిలీ చశ్రవర్తి తెలిసికొని మిక్కిలి తల్లడిలైను కాన్మి శివాజీ యెన్నటికిని సంధి కావలయునని కోరుట లేదు, జస్వంతసింహుని సహాయమున శివాజీ యెన్నటి హే రాజ్యము నపహరింప గలడని కై రంగజీబు మిక్కి-లి భయపడు చుండెను, ఓ *రంగజీబు తత్సణమే జస్వంతసింహుని దవ్న్‌ణవశళ నుండి తప్పించి పంపిం చెను, సాదుపూ యాజ్ఞ [పకారము జసంత్వసింహుయడయు తన పెన కొనూ రుండు పృశ్వసించసునకు రాజ్య మష్పగించి వెడలి పోయెను, ( వవ, క
ఒక యుద్ధమనందు మోసము చేత దగ్గ్షాదాసు తంగడి ఆశా కిరణు-డు చసిపోయను. ఆయన మరణము వలన జస్వంతసింహునకు నొప్పు విచారను కలిగనపి, ఆనాకిరణుని పరివారమును పరామ్నోంచి వము౦ చి జూగీరును వారి కుటుంబమున కిచ్చి సంతోవ. పెళ్షెను. తండి అవసాన దశకు దుగ్చాడాసునకు పదునాటు సంవత్సరములు. దున్షాదాసు బలపరా (గమ లేజస్పుల క చ్చెరు వ"ిందుచు జస్రంతసింహుండు ఆశాొకిరణుసి సొన మును దున్దాచాసున కిచ్చి కృత కృత్యు -డ య్యెను.
దుర్తాదాసు తన యుత్తమగు గుణసంపత్సి చేత అనతి కాలమున మహారాజునకు (శతి పా్యతుండయ్యును. రాను రాను జస్వ్పంతసింహుండు తన కుమారునితో! పాటు సమానముగా ఆదరిస్తుంగెను తూచుగ నాతండు దుగ్రాదాసును తన (పక్క-న కూర్చో 'బెట్టుళొని మంచి యుపటేశముల నిచ్చి యుత్పాహ పెట్టుచుండువాండు, (కమముగా తన మనుస్నులొ దుర్హాదాసు గొప్పు రసప్పుత ఏకుండు కాగలండని యువ్విళట్లారు చుండెను.
ఇట్లు కొంతకాలము గడచునపుడు ఢిల్లిచ్మకవరిి కడ నుండి వేటకు వోవు నార్హి వచ్చెను, ఆ ఆజ్ఞ జస్వంతసించుండు శిరసావహించి దుర్గా ఉడానును నెంట బెట్టుకొని (పయాణమయ్యాను. జస్వంతనంహుండు “వెడలిన సా మ టా ట్ర టర ర రా సరా న న న స్ట న పసన సమన
(
దాసు
లల అ లలల ఆటోలో లోలో కరర రరర గ గ జా న స స పససమస సన. తర్వాత కెరంగజీబునకు కాబూల్‌ 'జేశము నందలి మహవు శ్రదీయులు దంజెత్హి వచ్చువార్త వినంబజెను, కాబూల్‌ వారు వినయ ఏభేయతలు తేని యవివేక శిఖామణులు. చారి అధికారములు దుర్వినియోగ మొన రింంచుకోనుచు నెవ్వరికి నయిష్షులగు మయండిరి. ఈ తిుుగు బాటు నణచుట "శివ్వరు సమర్ధులు "లేరని జెరంగజీబు జస్వ్యంతసింహుూని "కాబూలుకు బంప నిశృయించుకోని పిలిపించి కాబూలుకు బంపెను, వెంటనే జస్పంత సింహుండు రాజాజ్ఞ (ప్రకారము తన సైన్యమును వెంటనిడుకొని కాబూలు పరిసరములకు వెను. కాబూలు సైనికులు గొందజు తమ (పభు వాక్షా ష్యతమును దీసికొని ఆ 'సినపై గలియంబడీరె, అచ్చుటది భయంకర మగు య.ద్గముగా దయార య్యెను జస్వంతసింహుని “సనాధాటి శెదుట వుహౌ మృదియుల దాడి తాళ జూలక పోయెను, అఖకున రాజపు(తులకు లొంగ వలసీ వచ్చెను.
ఆ సమయమున మహారాజు వెంట దుూ్గాదాసు కూడా యుండెను, ఆ యుద్ధములో వారు జూపిన అద్వితీయ నె ర్య పరా[కముములు సమస్త రసపు[తులు అచ్చెరువొంది వారి కీర్తిని శ్లాంఘించు చుండిరి సమర భూమి లో గొప్ప అఆనుభవము యవకుల కంతా కలిగినది మహారాజు జస్పంత సింహుండు దుర్దాదాసు పరాాక్రమను లకు ముగ్గుండ య్యెను. అంత జప్వంత నింహుని దయ చేత దుర్దాదాసు సమస్త శ నాషతి యయ్యెను. ౫, జెస్యంత సింహాని మరణము, కాబూలు కలహములో జస్వంతసింహునసి జీవితా ధ్యాయము ఆఫఖనై నది. అయితే నాతనికి గొప్ప నష్టము కూడా సంభవి.చినది ఆయన కిదరు విలలు ఈ వోరున వమురణించిరి. వృద్దాప్యములో యె దఃఖము కలిగినందులకు మహో రాజు చింతాకులితు.2 వపావనుకు ఫయనిం చెను, సెపావరు జేరిన వార్త మహారాజుకు తెలిసెను పెద్ద కొమారుడు పృథ్వ్‌ సింహుని మరణ చార్హ పీడుగుపాటువలె విని స శ్రతి లేక నేలపె బడెను. చలో లోల టట లలల లల లట యో టో లలల ట్ట /|
దు ద్గా
మీమ ్స నబ స బన ట్ట క్ట నన న న సస టిసి మా. మహారాజునకు పృఫ్పా సింహుండన్న మిక్కిలి _వేమపాతుయే గాక మును ముందు తన రికి రాజ్యమునకు వారసుడుగా నుండ గలవాంయడు, పృన్వసింహుని మరణము మహారాజు జీవితములో గొప్ప అంధకారము. మిక్కి-లి వైనాగ్యము గలి”ను, కొంత తకవకు మహారాజునకు. ెలివి వచ్చి తవు సరదారులను. బిలచి యిట్లనియెను. *సోదరులారా! ఓ రంగ జీబు మనకు వైర నక్షములోని వాండు, ఆతని నుండి మన మనేక విధములు గా సంపూర్ణ్మ సత్య ధర్మ నాశనమును. బాందితిమి. నా (పియమెన ప్యతుని మరణము త ర్వాత నా (పాణముండి (ప్రయోజనము లేదు నా తర్వాత మార్వాక్‌' సింహాసనము న్మాకమించు వారెనరును లేరు, నాతద నంతరము నాయనుంగు దేశమున శెట్టి స్పితిరాగలదో! జెరంగజీబు ముఖ్య ముగా మార్వార్‌ 'జేశము మోద మన స్వాతం్యము బీకుండా జూచు చున్నాడు, జేశ గౌరనము లిప్పుడు మీ మిద నాధారంబడినవి నా యిరువృనుు రొణులు గర్భవతులు, కావున వా రిరువురిలో యెవరినైన విల వాండు కలిగిన నానిని సంపూరి,గా రవ్నీించు భారము మారకున్నది. నా విల్లవానిని సింహాసనము మై ( గూర్క్పోం 'బెట్టన లను. 1సరదారులారా! నొ కన్నుల యనుట మినీ (కలిజ్జ ను జేసి కక, కొలది వమూర్యాన్‌ దేశ మును వరబేశీయులకు లాంగి పోకుండు నట్లుగా. 'జేయగల మని వచన మిచ్చినగాని నా (పాణము కుదుట ఒడ దనెను,
అటు విమ్బాుట దుూ్తూదాసును తన సమోాపమునకు6 బిలివించెను. మహారాజు దురాదాసును కువూరునివలె మహా (ప్రీతితో సాకుచున్న వాండు, దున్షాదాసున కుండు శకి, బుగ్ది, మేధ మున్నగు అత్చ్న విశ్వాప ములు ముహారాజునకు సమ్మగముగా. చెలియును, జస్వంతసెంహూు డు దుర్గా సు తొడ మిదం జేయి వెచి అతి దీనముగా నిట్లనిరును. ప్యుతుండా! పృథ్టోసింహుని కన్న భిన్నముగా నిన్ను నేను దలంచ లేదు. నాపుుతునితోం నిన్ను కూడా సమానముగా జూచుచున్నాను. ఈ విచారము సము[దము నందు మునిగిన నన్ను దరిజేర్చగల భారము నీ మొద యున్నదని నమ్మి నాను, కౌరంగజీబు మన (వేము రాజ్యవుగు మార్వార్‌ బేశమును కదాల దూరముగాం జేయుటతకై యీ కుట బన్నినటబ్లు జెలియు చున్నది. వముహారాజులు వాలా దల్లడిల్లు చున్నారు. వారిని జూచుచు ని "సేనను రరర రరర రర రలరరరరరయయయరయయయరతరలయర్ధరరరంరరయరలలయంలలరలరలందరలలలలలలల న
దాసు గారల రర రారారా ర రారారా రా స న ట్ట టట ట్ర న టట న ననన వ న ప సని న ససు! రశీస్తూ మార్వా5్‌. జేర్చుటకై నిన్ను (ప్రార్థిస్తున్నాను. నాకు గలిగిన ఈ వివరత పరిస్థితిలో సీ సంపూర్ష సహకారము లభించ గలదను విశ్వాస ము గలదు. మన బేశ గౌరవము పరివార రతణము నీ చేతిలో యున్నది, దుగాదాసు యా చాకస్టములను విని నంత నే కన్నాను జల జల 'రాల్చుచుం జస్వంతసింహుని "కాళ్ల మోద'*బడ్‌ నిట్లనియెను
మహారాజా! పూజ్యుండగు నా తడి చనిపోయిన తర్వాత నన్ను మోరు కన్న కుమారుని కన్న అధికముగా (_వేమించు చున్నారు మిా యాజ్ఞ ను శిరసావహించ గలను. మూ (పాణము లుండువజకు నా తల్గులగు రాణుల (సాణముల శెవ్వరు హాని కలిగించ రని మో సాదము లంటి [(మవమూణము జేయు చున్నాను,
ఈ మాటలు మహారాజు విన్న తర్వాత కండ్లు మూసుకొ నెను, మహారాజుకు గలిగిన విపత్తుకు రాజప్వుతులు శొకసాగరమున మునింగి, కోపదుఃఖముల చేతం బిచ్చి నొందిరి. రాణులు విలపిప దొడంగిరి. దు్తా దాసు గొంతవజకు నూరడించి యమొశేచూరు అందరిని మెదానమునరుం జేర్చెను
జస్వంతసింహ మహారాజు సేనలో వెయ్యిమంది యుద్ధ భటు లుండిర, దుర్గాదాసు అందరికన్న నయస్సులో కొన్మి యనుభవములోకాని చాలా చిన్న వాండుగా నుండెను దూ్లూదాసున కుండు ఆత్నక క్షి, సత్యప రాక్ర వముము మొదలగునవి లతుణ నుర్యాదలను వబాటించి సమస్త మై నకుల యేకాభ్మిపాయముతో సైన్యాధిపతిగా జస్వంతపింతు.. డాతని నియో గించెను. జస్పంతఫవెంహుని మరణము విదప మహారాణుల సంరక్షణ, "సీనలను చక బెట్టుట పొగరు బోతు శతువ్రల నుండి బేనమును కాపాడుట యీ నూడు కార్య ఛారములు దుగ్తాదాసు భుజస్క_-ంధముల వై 6 బడినవి, అయికే దూ్రూదాసు కష్టములకు భయపడు వాండు గాదు. ఆయనలో మూ భవించిన సత్య ధర న సాహసముల్సు దయ మొదలగు సుగుణపుంజము లాతని చర్ష్మితకు సాఖీ భూతములె నవి
(
దురా
అలలతో లలల లల టో లోలో లొల లలో లలల లలో లోల లొలొ లోట టల లలల లొలొలోలల లట
జస్వ్పంతసింహుని అంతివు కార్యముల. వ్‌దప దుర్తాదాసు మువః రాణులన్వు "సేనలను వెంటబెట్టుకొని మూర్వాక్‌ బేశమునకు వెడలెను. వూర్ష మధ్యమున నే ఆ రాణులిరున్సరు కువూరులను (బసవించిరి. అంత సమస్త పై నికులు మొదలుగాగల వారికి నూతనోత్సాహ మంకు రెంచినది. వూర్వా్‌ రాజ లోకమునకుం గట్టిన నిరాశ రాజకరువూశుల జన ల వల్ల పటాపంచలై నడి, ఆ యిరువ్సరిని జూచిన వాగంతా సంతోష సౌగరమున మునింగిక్కి "మొదట బుట్టన రాజకునూకుసి వమూశ్చ్యార్‌ నుింహోసన మలంక్ష రింపం నీశృయించుకొసిరి.
పృభ్వసింహ జస్టుంతసింహుల మరణముల తకువాత కజెరంగజీబు మూార్వా5్‌ మిద అధికారము చలాయింపం బొచ్చెను మార్వాన్‌ "దేశము మోద వాలా కాలమునుండి కొరంగజీబుశకు దృృగలిగి యుండెను. తకుణములో మార్వాక్‌ సింహాసనము న్నాకమించు వారు లేరని తన సేన నంపి మహా ఘోరముగా మార్చార్‌ ను యొగలు సామాజ్యము నందు గలిపెను. దుగ్తాదాసున కన్నిటి కన్న మొదటిపని పరాధీనమైన రాజ్యమును హస్త గతము. జేసుకొనుటమైయుం డెను. దార్రాదాసు సొక్పు మేధాప్‌, కనుకనే పొదుపూతో జగడమున కిది సమయము గాదసిం దలం చెను. జస్పుంతసింహుని చాన్సు వలన రధోడువాసులు నిరాశులె యుండిరి. శకి కన్న యుకి_ కిది యనువగు సమయ మని దలంచిరి. పొాదుపూకు రాజకొవూా రును*జూపి సంతోష బెట్టవలయుననిం దలంచి దురగ్రాదాసు తన పై న్యమును వమూార్వార్‌ నుండి వాపసు ౬ దేయం. దలంచెను,
దుగాదాసు నేరుగా రాజపుతులతో గూడా మహా రాణులను వెంటబెట్టుకొని ఢిల్లీ కి బయన మయ్యెను, తమ వెంట అయిదారు రత్షక భటులను మా[త ముంచు కొ నెను, స మ స్ట ట్స ట్స న ట్ట మ్స న న ని స వసన పస వ సనన సద ్ష్టా లా
10
దాను వప సస పసససు పసన సున ఏససున సస నన నవ ననన చ ల టయ రట టట ల్‌
జార్భాగ్యముచే మార్త మధ్యమున నొక రాజ కొమూకుడు గతించెను,. పు(తశోకా కులితమై ఆ వీల్లవాని తల్లి వెంటనే యసువ్చులను చాసెను, మిగిలిన యొకండు అజీక్‌ అను వారితో దుగ్తాడాసు ఢిల్లీ జే ఇను,
దుగ్షాదాసు ఢిన్మి జేరిన వెంటనే పాదుపాకు మొగలు సైన్యమును మార్వార్‌ నుండి వాపసు రప్పింపవలసి నట్లు రాకొమూరుండు అజీత్‌ కు రాజ్య మషప్పగించి నట్లుగా అ (వాని పంపెను. కాని, ఢిల్లెచ్యకవరి వారి మొజను కొంచెము గూడా ఆలకించలేదు. నూర్వాక్‌ దేశమువె తన స్వాతం(త్యమును వడుట కాతని క్రయిషముగా నుండెను. ఎట్ట శేలకు దుద్తూదాసు రాజన్ధానమునుం జూడ (బయిత్నిం చెను అడ్భష్ష వనమువలన రసవు(త సరదారుండొకండు పాదుపూ సేనాపతిగా నుండుట నెణింగి అతని ద్వారా తన (_టార్ధనను పెలియంజేసెను. కాని యీ మ్యాతము (పయో జనము. గలుగ లేదు, పాదుపా తన పట్టును విడువ లేదు.
ఇక నేలాటి సిఫారసులతో లాభము బేదని దుక్షాదాను [(గహించి పాదుషా సమతమున అజీత్‌ నుం దీసుకొని బోవ నిశృయించెను. అటుపీదప పాదుషా సంతోవముగా దుగ్రాదాసును దర్చారులో (బవేశించుట కనుమతి నొసంగౌను. 2. పొదుషొ ఆసానము,
అస
ముగుునాడుదయమున దుక్షాదాసు నిత్వ కృత్యములను. దీక్చుకొని అజీదు సమాభారముం దెలుప దర్భారునుం జేరెను. కొరంగజీబు దుర్గా దాసునకు ఘన స్వాగత మిచ్చెను. జస్వంతసింసుని మరణమును. గూర్చి కపట దుఃఖమును పాదుపా నటించుచు నాతనితో నిటనియెను.
సరడారుండా! జస్వోంతసెంహుుని మరణము నాకు. జెపష్పురాని దుఃఖ మును గలిగించినవి మొగలు స్మానూజ్యమునకు గొప్పు అండగా ఛావించితిని. ఆతని అకాలమృత్యువు వలన నా స్మామాజ్య్వమునకుం దీరసి నష్టముం గలిగిన దనిను, అంత దుదాదాసు నయ వినయములతో వ-గి బదులు జెప్ప దొెొడంగెను. [కభూ 1! జస్వుంతవుహారాజు మరణము వవ వమ సమస నని నస ససవసపన పసి సనసన వసన పన న సన న మసన నవిసననస ప ననన చన వ న్స
1]
దు రా వూ రాజ్యమున కే గాగ సమస 'రాజలోకమునకు గూడా తీరరాని విచా రము గలిగించినది. సొొమాజ్య రతణము యగ్గుంాలతో వచ్చును. అతని నలననే నూ కానంద మబ్చినది. అఆతండు తన పుట్టుకను సార్థకము. చేసుకున్నాడు.
కరంగ జేబు, చెలకా! చె వమనుకూలించ లేదు, ఆతని భార్యా ప్ముతులు సుఖముగా నున్నారు గదా!
దుర్తాదాసు 1 చిత ను తవు కరుణవలన యంతయు కుకలము మ్‌ా "రాజ్య యశస్సు చాలా వరకు న్యాపిం చినదిం (వకృ్ఫతము వారి నుర్యాదలను మిరు రవ్మ్‌ం౧పసవలయును, అంత పాదుషా తన మనస్సులో యిష్టనుక్‌"నియను,
ఇప్పుడు జస్వంతసింహుసి కుటుంబమును మార్యార్‌ కు బంపినట్లయిన రసప్ముతులకు నూతనోత్సాహము, గలుగును, తర్వాత మార్వార్‌ రత్లుణకుం (బయత్నించం గలకు. (పధమముననే మోసము జేయ వలయును. వచ్చిన మాగర్షము. బట్టించిన యుక్తము. అనుకొని (కత్యక్ష ముగా దున్షాదాసు ; నివు రాణి, పిల్లవాడు యిక్క-6:డనే యుండం గోరెదను, నేను తర్య్వోత వారికి తగు 'యేశ్చాట్లు జేయగలను, మార్వార్‌ నందు మి" కన్నివధములన యిబ్బందులు గలుగును. రాజ్యపాసొాదము నివాసయోగ్య మైనది కాదు. వారికి _(పవేశము! గట్రంపుము, అజీతుకు యుక్తవయస్సు వచ్చిన వెంటనే యాతనికి నూర్వా5్‌ సింహాసన మలంకరింప. జేతును,
ఈ మూటలు దుర్రొదాసునకు చిక నైశల్యము కలిగించెను. శౌరంగజీబు నడవడి దుర్తాదాసునకు సంబేహము: దోచెను.. ఇటు రాజ కువూరుండు జస్వంతసింహుని అభిమూన (_పాణమె యుండుటబట్టి దుగ్గా దాసు మహా డై న్యముగా నిట్లనియెను,
రతకుండా వూ జనులు పర్వత (పాంతమునందు నివసించువారు. మాకు అడవులు, మైడానములు మిక్కిలి యిష్టము, నా విన్నపము
లో [4
దాసు
లన న ర రరర రరర రరర స ల సట వ న న న న న మిస పసన నన న సమస్‌ సీసీ సిసి! మతియొకటి యేమనగా; మహారాణి మహారాజ ప్యుతుని వారి బేశమున కంపిన రాజపుత్సులుం గడుంగడు సంతో"పి,0తురు, ఎల్లప్పుడు మో (పాబల్వ్య ము నభిలపీ.0చుచు మో యానతిని నిరీవేంచు చుందురు.
దుగాదాసు మాటలకు జెరంగజీబు లో బడు వాడు గాడుం తనకు సరర్గిదా నజరాణా లొసంగు రాజప్యుతులను భ ్భత్యులుగా పరిగణించు వాండు, చేతిలో దొరికిన పిట్టను బయటికి పోనిచ్చు స్వఫావవంతుండుగాడు- అంత నాతండు దుగాదాసుతో కొంచెము గంభీరముగా నిట్లనియెను.
దుగ్రాడాస్కు నీవు మా పరివార వగ్గములోం జేన న"కరివి, రాజసీతియను అగ్నిశ్‌ఖ వెచ్చండనమును నీ వెరుంగక్త పోలేదు. నిజము. 'జెప్పుచున్నాను బాగుగా వినుము. నా యంత;ఃపుర కాంతలలో మో రాణిని రాజకువనూరునిం జేర్ప్చింతును. నీవు నిన్పింతలో వారిని ఏడిచి వెళ్ళిన మంచి పారితోపి.కము. మార్వార్‌ దేశము నందొక మంచితొ ( బాటు జహగీరు నిచ్చి సంళోవ బరతు న నెను,
కిచుగసుపాటు వంటి కైరంగజీబు వాకములను విని ధనలోభము వలనం గడా! ఇకడరు నచ్చి యవస్థలకు లోనుంగావలసపి వచ్చిన దసి మిక్కి-లి దుఃఖంచి మహాపౌరుషముతో' నిట్టను కొనియెను, ైవబలము లేనందున నూ రాజకుమూరుని గతి యిట్లయినది. ఇది [కళోధమునకు వమయము(6 గాదు. అని కార్యవ్యగు)* డై యు క్షి సాధ్యము మేలసి* దలంచి పాదుపాతో మపహానత నిరస్కు-6డై యిట్లని యను,
(పాణ్య(పభూ! మీ చల్లని దయావృతుమున మేము విశ్రమించి యున్నాము, ఒక మనవిని మీ రంగీకరింప వలయును. _ అజీతు పసికందు పాలు (దావు వాండు, వలినవారు యీ వీల్లవాని నుంచుకొసి యీమి చేయగలరు! అజీతు సంరక్షణ వలన ఫొాదుపా వారి క్‌ర్రి దిగంత ముల యందు వ్యాపించగలదు రాజప్యుతుని చేశము రాజప్యుతున కిచ్చిన కంయజూరుపేవ నేనుఐక జేయుచుండ గలము.
అందుల కౌరంగజీ బీ విధముగా బదులిచ్చెను. దుగ్షాదాసు | నా హృదయమును నీవు గనిం 'బెట్టలేదు. జస్వంతసింహుని మహారాణి
13
దఎరా
బగలయగటటింగ లోడి లోయ పోయ గంటలలో లల లోయ టల లలో తయ లోయలో లోయ లోయల లోల ల (పకృత కాలానుసరణముగా ఢిల్లీ నగరము బయటనుండు తకుణముం. గాదు, మోరు వారిని విడిచి సుఖముగా వెళ్ళవచ్చును. ఇందులో మోారేమా తము జోక్యము నహింప కూడదు,
రాను రాను యా మాటలు వినుసరికి గన్ను లెజనె కోప మాపు కాన లేక | పోయనుం దు్ర్తూదాసు మారుమూటాడక వాపసు మటలు నప్పుటికి జేరాలోనుండు జస్వుతసింహుని భార్యాప్ముతులను. బంవీకృతు లను6 జేయ బాడుసూ నాబ్న నొసంగి యుండెను.
౧౧
దునాదాసు జేరానుం. జేరిన తర్వాత సరదారులను. బిలిపించి జజీగిన వృత్తాంతమును రాణి యెదుట సివేడించెను, నారికందజికి (కోధ మొక్క- మారావేశమై చిరా! న్యాయరీణిగా నూ రాజ్యము మా హొసంగుటకు బదులు మవ శ్రలను సర్వనాశకనము' దేయం జూచు చున్నాడు. పృస్వ్రోసింహునివ లె అజీతును కూడా కాజేయ' దలషెళ్టి నాడు గాబోలు, మా [(పాణములు.౯ బోయినను సర్కే అజీశుకు ఫాదుపా కప్ప-జెప్పమని నొక్కి. నక్కా-ణించిరి,
మహోరాణి కత్యంత విశ్వాస పాతు్రురాలుగా నున్న దుక్రాబాయి యను! నొక దాసి దుగాదాసును! జూచి 9 మహారాణిని మహారాజ ** పుత్రుల రక్షణము. 'జెయుట్నకె వరిని తవృ్షణము బయటికి: బంపుము. "నేను నా కువూకు.డు కల్పితముగా మహారాణి అజీశుల వేషముల ధరించి పాదుషా కేపాగ్నికి. చాతు్రులము కాగలము. ఇట్టి సంకట పరి్థ్ధతిలో సింతకన్న వేరొండుపాయము లేదని విన్నవింగను. ఉదయసింహుని రక్షణ మునే యీ విధముగా నొక దాసి తన కువూరుని _పాణము లర్చించినది.
దుగ్షౌచాయి వూటలరకు దుగాదాసు మిక్కి-లీ చకితుండై (స్రీ లకున్న ఆత్మ త్యాగము కృరుషులకు. స్ఫురింపదని వేనోన్లం బొగ డెను, తత్మియుల రరర రరర రర రరర ర టాల్‌ స్టా కా ట్ట ల స్స సప న సస సన మేని
14
దాసు కర రార న టట స సిన చా స్టా విపస్సన వి పాస స ననన వ పస పసన సమయమునకు యుప్పు దిన్న యమాయక జనమే. బనికి వచ్చునడి, యుద్ధ సమయమునందు. నొణముల వైతము వెనుదీయక దేశమున కై త్యాగము. జేసిన చాసీజనము సోత (పాయమైనది* 'రాజకుమవూరుని వోవణ సర్వదా ఆ చరణీయమైనది. ఈ దురవస్థ రాజ (స్రీలకు ఘోర పరీక్ష అసీధారా (వత మనెను. రాజస్ర్రీలు తప్పుకొన్‌ వెళ్లుటకు రత్నాల ఇవ్యాపార వేషము లవలంబించవలయు ననెను ఆ వచనములు వినిన వెంటనే వారు వేషధారణమున కాయతుల యొుకచో గుమిగూడి జూచు చుండగనే నారి పనులు నెరవేర్చు కొనిరి, దుగ్గాదాసు న్ర్రీల విషయమై యాలోచనను వీడి మహారాణీ! రాజకువూరుల రికతుణోపాయమున కాలోచింప సాను, దుగాదాసున “కా కాల్యమ్మితుండు ముకుందదాసు తురళఠలకు కంటకు.డు, రాజకువమూ రుని. రక్షణము. దుర్షాదా సతని కపష్పంజెప్పెను. ముకుందదాసు పాముల. బల్దువాని వేషము ధరించి రాజకుమూరుని నొక బుట్టలో భ్రదపలుచుకొని నెత్తి మోదం బెట్టుకొని 4 నాగుం హాము పెద్ద నాగుం బామని కోక యజచుచు రాజమహోలు _బక్క-ంనుండి వెడలెను. ఎవ్వరిశెట్తి యమమాన ముం గలుగ లేదు. ముకుందదాసు వెళ్లిన వెంటనే మొగలు నైన్నము 'జేరాం జట్టు మున్వైను,. ఇప్పటి సమస్య మహాకఠిన మైనది. ఏమన |! రాజపుతు)లు కొంద తే యుండిరి. మజి పాదుషా సైన్వము యయిదువేలకు మించినద, బొశీయలో దూజున ఎలుక స్ధితి రాజపుతు)లకు సంపాప మెనది. బయటి శెస్టటు శే నూతి మవకాశములేదు. మొగలు సైన్య వముంతకంతకు మించియుండుటచెత సులభముగా దుర్తాదాసు "చేరాను ముట్టడించినది. కై రంగజీబు సై నికులకు రాజ్యపుత్రులపై తీవికోధానల నెొంతవరరకు విస్త రించునది మునుముందు. చెలియుని, రసప్వుత సరదారులకు. 'దెలియక నే మహారాణిని నిర్భంధించుం దలంఫు బొదుపారకు. గలిగపను కృ 'ఆార్థుండు గాలేదు, చైనయోగము చేత అజీశు ఢీ “వెలుపల సురవ్మీతముగాం జేర్చం బడ్‌ యెను, కాన మహారాణి [పాణమునకు ముప్పు నచ్చినది. బకెా-కంా సరడారు:డు రాణి కొరకు పొణము లర్సింప సంసిళ్ధుండై నిహా విక వు వంచు "డగు తో 10
దుర్గా ఆగంంగంగిలో పంట యగో పోయి లొ లో తోం తో తోయోయయోలో తలలతో లోయల తతతల రతం చుండెను. పసికూనలు గూడ (పాణ విముకి॥!ి సద్ధయిడిరి. మార్వాకు సరదారుల ఖడ్గ చాలనము మొగలుల శిరములవై యాడవలసి వచ్చెను. మహారాణి. గారడి. వేషమును. ధరించి గుంము మాద ౌడుం నొట్టుచుండెను, ఆమె వెనుక దుగ్తాదాసు వెడలు చుండెను, రాజపుత్సులు వెన్నంటి రాజ్ఞపాసాద పొంగణమునకు. బోన్రచుండిరి. ఆ సమయమున వారిద్ధతికి ఫిరంగిగుంద్లు కత్తుల యాటలు పోరంభమైనవి. రఘునాధుం డను యొక రసప్పుతుండు యిన్నూట "యేబది మార్వారు సై నికులతొో మిజుమిట్ల గొల్పునట్లు (బత్యతమై మొగలుల మావికిం లంఘీం చెను,
ఆ తరుణము జూచిన (ప్రతి యొకనికి మృత్యు 'చేనత యాకసి ్రకము గా మొగలులవై తొండవించి నట్లు గోచరించెను.. శిరములపై శిరములు, 'మొంజెములమై మొండెములు( బడుచుండెకు, రసపుతుల యుద్ధ పరికర ములు మొగలు ప్రకులను బలింగొను చుండెను మిగిలిన తుకువ్యు- లటు సిటు బరుగిడం జొచ్చిరి అపుడు దూూదాసున కవశాశముం జిక్కినది, మవాోరాణిని వెంట నిడుకొని హడావిడిలో హుటాహుటిగా దున్తాదాసు ఢ్నీ పరిసరములను విడ చెను.
రఘునాధపీుుండు మూడు గంటల వరకు మొగలు సై న్యముతో అనిర్వర్మన్సిముగా యుద్ధము జేసి సై న్యముత్‌ వీరస్వగ్గ మలంకరించెను. అప్పుడు సమర మంతరించినవి దుశ్తాదాసట లేండను సంగతి మొగలు 'అఆజింగి భీతిచే తస్కులై మహారోష ము గా నాతని ననుసరించిరి. దుర్హాదాసప్పటికి. బదిమైళ్ళ దూరమున నుండెను. మొగలులతి వేగముతో దుర్తాదాసును వెన్నంటి సమిాపించిరి, విదప ఇవారి ' నెదునొ్కనుట యత్యవసరమై యుంజెను. మహారాణి భ దాత కొరకు రణభోజ్‌ దాసను నొక ఏరసరడారుని యుబసి స నికులణో వారి నదువ్కొ-న నంపి దుర్గా చాసు రాణీతో వ్మ్‌క్రమ ఏర్యుం డై నిడలి యుంజెను,
దూూదాసొనతి (పకారము రణభోజ్‌ దాసు మహాపరాకిమవుముతో మార్ష మధ్యమున మొగలుల సనెదుకించెను. అంత భయంకరము లగు ఈశ జశ కారములు వలువ జెను,
దాసం లలల లల బటిట ల ఆ లలల లోలో లలల టంలో టో ఆలీ
రణభోజ్‌ దాసు మజటీయు నాతని సైన్యము శతృవుల తలలను గగనమునరకు గిరవాటు చేయుచుండిరి. ఒక గంట లోపల వేయి మొగలు లను వంద రసపుతు వీరులు భూతల శయనము' గావించిరి. తిరిగి శత్రు ప్‌న్యము రెట్టంపుగా రా దొడంగాను.
దుగ్షాదాసు మహారాణితో యొక మైలు వరకు వెడలెను శత్రువులు వారి వెనుకనే శీఘిగతితో ననుసరించిరి " దుగ్తాదాసున కీ తడవ గొప్ప భార మేర్చడినది. గత్యంతరము లేక నలుబది నైనికుల సంరకణముతో మహారాణిని. బంపి యజకి సైనికుల వెంట నిడుకొసి తుకువ్కు-ల నడ్డగిం చెను. "రెండు గంటలు వారితో దున్తాదాసునకు ఫఘాోేగ్ర సమరము దటస్థం చెను. ఉభయ పార్భ్వపు సైనికులు వాలానవరకు సమసిరి. పాదుసా సైన్యము వెనుకనుండి రాకపోవ్రుట వలన సైన్యము సన్నగిల్లు చుండెను. కొండలనుండి పడు నీటి ధార వలె మహాధ్వినిం జేయుచు దురుష్కు- సైన్యము పటాపంచలుగా' వాజు చుండెను.
అపుడు సూర్యు. డపర్యాద్రిని. జేరెను, చీకటి మహా భయంకరము గా నలుదిశల నావరింపం దొడలౌను. అట్టి గాఢాంధకారమున మహో రాణిని వెంట నిడుకొని మహా సాహసముతో దుగ్గా డా సుం బయనించెను, అతనికి శరీరముపై మిక్కి. లి గాయములు దగిలి డస్పీ యుండెను, వాలావరరకు దుర్దాదాసు సహచరులు సమసి యుండిరి, దుర్దాదాసు పట్టిన పట్టు విడుదువాండుంగాడు. మహారాణిని. వెంట నిడుకెని ఆ నిశీధ మున బయనించుచు లెల్ల వారు సరికి మబూర్వారును. జేరెను,
అజీతు అంతకన్న ముందుగ నే యచట భదాపరుపంబడి యుఎజెను,
౯ అజబితు సంరక్షణము,
దుష్షాదాసు ఢిలి వదలిన బిదప కౌరంగజీబు యూరక కూర్చొను చాడు కాడుం ఆతని నజీతును నిర్భంధించ వలయునను దల౦పు సంపూర్తిగా మూశ్రీభపించి యుండెను. అజీతు సంరక్షణము దుర్షోదాసు సదా యాలోచించుచు నందరికన్న ముందుగనే యుర్వ్పాటు. గాపవింప సవ ్చ పన సహన నప పప స ప య. (కర నేక కక కక కక కస కష వఉపహసను
దుర్గా వేత కటి సన ల స స సమయమ టన టట టట టా లో ర సిశృయించు కొనెను జోధుపురము అజీతున కనుకూలముగా లేదు. అచ్చట మొగలు ఇనిన్యము ముంబే హోజర యున్నది, రై "శంగజీబు ఛభయమఘుచేత మజతియొక రాజపుత్యు రాజ్యము అజీతు రాకను నిరాకరింగను, ఎన్వరిక్షి తెలియని (బదేశము అజీతు యునికికి మహాకష్టముగా నుండెను, "రాజపుటానాలో యుత్తే రమునుండి దవ్నీణము వరకు ఆరావళీ పర్వతములు వాలా దూరము వ్యాపీంచినవి. ఆ పొంతములు దట్టమయిన భూములు గొప్ప యెడారులు. ఇవి సుమూరు అయిదువేల యడుగుల వరకు సముదిమున శెత్తుగల (ప్రదేశ మగుట వలన యా భూములు సారవంతములు 64 యారోగ్యవంతములనిం జెప్పుచుందురు. అచ్చట గల మౌార్షము హెచ్చు తగ్గులుగా నుండి ప్య్రాయాణమున కతి 1పయాసగా నుండెను ఆ కొండలకు చివరి భాగము నంగు మంచి నీటి వసతి గల్లి (పసిద్ధి గల మొక జైన మందిరము6 గలదు. ఆ మంగిరము (పక్కన ' నుండు భవనము నందొక సాధువు నినసించు చుండెను. జోధుపుర మారావళ కొండలకు వాలా దూరమునం గలదు. అచ్చట నన్యజాతి మృగము లనేక విధములుగా సంచరించు చుండును దుర్తాదాసు ఆటవిక (ప్రదేశము అజీతు రథణ కెంతో పొముఖ్యము కాగలదని మఠము సందు రాజకుమూరుని నివాస మేర్చజచి చుట్టు కాపలాగా విశ్వసనీయులగు రాజపుతు9లను ధృడ బటి చెను, దున్తాడాసు వేషము నూర్చుకొని మనుష్యు 'లెజుగ నట్టి రూపము ధరించి వెడలుటకు నుద్యుక్తు డయ్యెను. ౧౦ మొగలు పభువు పన్నాగము. ఢిల్లి చ్మకవరి కగైరంగజీబు మహారాణీ అజీతుల పలాయన ఇవార నెజీ గి మిక్కి లి కలత. జెంచెను, ఆ దినమునకు సరిగా మూడు సంవత్సర ము (కితము పాదుషా [(కోధమునుండి శివాజి తప్పించు కొని యుండెను, కరంగజీబు సాహసము అని వార్యమైనడి, ఆయనకు దుర్దాదాసు మింగని కడివ ల బాధించు చుంజెను, సృథ్వీపింవా, జస్వంతసింహుల మరణానంత ల్‌ లీ తలల టో య.
దాసు పంల లల లోల లో లలో లోలో లట లట లో లో లోల లోయ రము వార్య్వారు బేశము తనదని పాదుషా ఫానించు చుండెను. ఇుతలో దునాదాసు, అజీతు,ు మహారాణ్మి తదితర సైన్యము శౌళరంగజీబునకు పెను భూతములవలె నగపడిర. వర్మాకమ సంపన్నుండగు ఢిల్లి పొదుపా మిక్కి-లి యాలోచిచి మారారు తనకు పూర్తి హస్త్రఎగతమున శ్ర సీ న్నీంచుంచెను,
కెరంగజీబు గొల్లపీల్ల వాని నొకనిని తన భవనమున నునుచు *ొసి నాతని నజీతుగా బహిరంగం బఆచుచుంజడెను. తన మపహాలులో నుండు పసివాండు. అజీతనియు, దున్తాదాసు వెంటనుండు వాండు కృ్యతిమపు వాండనియు (బకటనం గావింప దొడంగౌను. వీనాడు రాజప్హుతుడు మార్వా రు సంస్థాన సింహాసనము న్యోకమించునో యంతవరకు చ్యకవర్శి పాదుపా సాషనీనమున నూర్వా రుండు నని ఖచ్చితముగా కరంగజీబు. (బకటి చెను,
"మొగలు స్మామాజ్యము నందు వవారాప్రరునుం. గలుపుటకును, జప్వంతసింహుని కుత రవావిగా పిల్ల వాని నొకనిని స్వికరిం చెనను నభ్యిపాయ ము జనులకు వాలినంత లేదు, దన్తాదాసు మహారాణిని, అజీతు సెంహుని వమూర్యాు నందు జేస్చినాండను నమ్ముక మాతని కుండెను. రసప్వుతులకు నూోతము జస్వుంతసింహుఎని యుత్తే రవారసు అజీతుసింపహు డు కొరంగజీబు నుండి తప్పించు కొన్నాడని వా!కి. చెలియక పోలేదు. యువకుయగు దున్తాదాసు శెర్యనిధి యగుటవలన అనేక కష్టపరంపరల నెదుక్క-ని నూర్వాుు రాజ్యమును పరాభవము. గాకుండం జూడంగలడంని రసప్యుత్రే కృళులు నమి శి అంగభుచేత రసప్పుత వాసులకు (కొత అఆశాలత లంకు రించిను. సమస, రాజలోకము రాజకువూరుని రక్షణకై (పసాణములర్పింపం సంసిద్ధులెరి. అట్టి తరుణమునందు పాదుపా ఆజా పాలన వవాచరణీయము గా నుండుటనుం బట్టి జెరంగజీబు ,తీన సై న్యమును వమూర్వోరునకు నంపి స్వోధికారము విసియోగింప నెంచెను, ('పధమమున జోధుపురము గతి చమ త్కా-రముగా తుుుష్క(పభు వ్యాకమించి దుగ్గాదాసున కాశాభంగ మొన రించెను. అదిగాక మజికొంత సైన్యము నంపీ వూర్వారును ముట్టడీం చెను. రథోడు థతృవులను బరిమవూర్చం దలంచుట దుర్దాదాసునకు (పథమ కర్త వము, ఏ కాగనణము వలన జసంతపెంహుుసి యంతమును ఇెరంగజ్‌బు క చల ల ల లం ల అ ఆల్టో అలో లల లలల అల అ అల లోల అ!
10
దుర్గా మమ ట్ట ట్ట స సస నమమ పనస న పన సనససపపసప న న మిసిమి పన పన ానా నభిలవి.0చెనో నా కారణము దుగ్తాదాసునకు శూల్యపాయ మైనది జస్వంత సింహుని సై న్యాధిపతి పదవి భర్నియయినది. ఇటువంటి బేశ (దోహు లుండుట నలననే కొరంగజీబునకు బలము బజే్పైేపము [బబలినది,
మొగలు చకవరి, పరిపాలన మార్వారు దేశములో పంటలు నాశ నములు, పళున్ఫలను కాల్కుట, మాగ్చములను. దోచుకొనుటతో [ పారంభ మైనది, బీళము హీ హ్‌ కారము నొందినది, మొగలు స్‌న్య [(పాభ వమంత కంతకు విజ్బంభించినది, జస్వుంతసింహుని మరణము నలన తగు స్‌ న్యాథిె పతి దొరక లేదనవచ్చును, ఆయనణో సమానమగు (_పతిపత్తిలల నాయ కుండు లభింప వేదు బస్వుంతసింహుని సహాయము పాదుపాకు ఖనివలె ను౦డినది. ఆయన మనో కై ర్యము తురకల కాదర్శ (సాయమైనది.
క 'రంగజీబు నైన్యమును6 బంపిన తర్వాత యూరకుండ జేదు, ఆతని కుండు సందేహనున కంతు లేదు. పెద్ద సైన్య మొకదానిని వెంట నిడుకొని పాదుషా అజ్బీకును6 జేరెను. అజ్బీరు పరిసరములందు వారి వారి సైన్య ములతో సరదారులు సహాయ. బడుచుండి”. (కతి ముండలములో లెద సహాయ మేర్పటుచుకొని పెద్ద _సెన్యము నచ్చటచ్చట కాపలా బట్టిరి. రాజప్యుతులు శతృళారి నుండి తప్పించుకొన లేక (కోధ వివళులగు చుండిరి.
వారు బయటకు 'వెళ్లుటకుగాని, కలిసి మెలసి యుండుటకుగాని, మొకరిలో నొకరు సహాయము బొందుటకుగాని బహు [పయాసగా నుండె ను, వారి శక్తులు ధిన్నా భిన్నములగుట వలన మజీయు అగోచరము లగు పర్వత (_పొంతములలో సంచరింప. మొదలిడిరి. ఇట్టి విమమ సమయ ము లందు రసప్పుతులలో యొకంరై నిలచిన దుర్ధాడాసు బుధ్ధి బలము యేమి చేయగలదో భగవంతునికి మాత మేం చెలియును,
౧౧. సెన్స సంఘటన. తా బ్ర
అజీతుసింహునికి సంపూర్మ రతుణము దునాదాసు కల్పించిన తర్వాత
పేనసాధన సముపాగ్గనమాతని పై బడినది. మొగలు సైన్యము నూర్వా
" ఈ పరిసరములను యధేచ్చగా స్వభీన బజచుకొ నెను. అంతకు ముంబే
వ న న న న సట నటన నన నటనని టట సట న షస న ప ట్స ట్ర టట ట్ట ట్ర న (0)
దానం లలల లలల లలల లలల ల లలల లలల టల్‌ యల టలోలో కెరంగజీబు "పెద్ద సై న్య మొకదానిని తీసుకొని అజ్బీకు నగరమున నుండెను మేఘాచ్చాదనముగా మొగలు సేన మార్వోరు నలుదిశ ల నావరించి యుంజెను. ఎల్లప్పుడు మొగలులు మార్వారును తమకు వశీకృతనుగు నట్లు పన్నాగము. బన్ని యు”డీరి. ఇది మహోక్ష్‌ ష్య సమఫ్యగా నుండెను ఈ ఘోర విపత్తు నుండీ బేశ గాెరవమునుం గాపాడ వలసి యుండెను. జస్వంత సింహునితో సరిసమాన మగు రసపుత) సరదారు లిదివరలో మార్వారు సింహాసనము పరాసీనము గాకుండం జేయుట౩ (గ్రతిజ్ఞ నుం జేసి యుండిరి. (పాణము లడ్లు పెట్ట కూడా వచనము నిలబు కొన వలయునని విశ్పసించిరి అజీతు సింహు' జేమి మొటుంగని పసికందగుట వలన దాచి పెట్ట వలసి 'వచ్చినది. అతనికి యుక్తవయస్సు వచ్చువరకుం గాపాడు ఫారము ఏవీఠ సరదారుల కుంజాను.
ఇకి తరుణమున మార్వారు 'దేళస్థితి యెంత అయోమయము గా నున్నదో: జెప్ప నక్క-ర లేదు. జస్వంతుని మరణము వలన రధోండు నకు నాయకు*డు లేడయ్యెను. ఆ దేశము నందలి రాజ _పభువ్రు మృతులడె యురజెను, చేశము నానా భీభత్స స్థితి కొాచ్చెను కొబ్బెర వ్యాపార -మొనరించు చుుడిన గొందటు రథోయ యోధులు దమ వృతిని వదలి కర కనృ త్తి నవలుఎవించిరి మజణి గొందజు యితర (పభువ్సల దగ్గర న్‌ "కరిని కుదుగ్చు కొని జీఏంపం దొడంగిరి. అుందునలన వారి ఖద్గములు యుద్ధ ములో బని జేయక జీవలము అడపి (శచేశము నందు కొడవలి నాగేస్తుగా పనికి వచ్చినవి. యుద్ధ భటుల స్థితిగతులు దారు చవూరయ్యెను
ఇటువంటి సమయమున దుగ్షాదాసు నకు తిటిగి సై నికుల నందటీని యొక చోటం జేర్చి వారి వారి పూర్వ కార్యములు వారికి నేర్పించు భారము విశేషముగా నుంజేను. రాతిళ్లు చందో)దయ వమూనవనల దుర్తైదాసు (కతి సరదారుని వెంట నిడుకొని మార్వారు బేశనము నందలి పట్టణములు పల్లల యంజడు సుచరెంప మొదలిడెను మొగలు సైన్యము (కతి నోట 'వేషముల వమార్పువలన వారి నన్వేషీంచు చుండెను, ఇట్ట విపత్కర పర్యితిని దుశగ్రాదాను యెదుక్కొనుట మహో దుష్కరముగా నుంజెను, (కతిపత్‌ము వారికి గండము వలె నుండెను. తమకు (ప్రియ మగు చేశ స్వాతంత్యమునకు (పాణములు తృణ_ప్రాయనులుంగా -సర దారులకు-దుక్షా లో లల లలల లలల ఆటొ ఆటే అలల తీట హోంలో పాలలా రోల లలల ళల!
ర్ట]
దుగ్గా
లలల లలల టల లలల ఆఆఅ లోల లలల లోల జాను ఫావింపం జేసి యుంజెను, దేశ గౌరవము. గాపాడుట కన్న యెక్కు-వగు పని వారికి లేదని. జెప్పవచ్చును, ఎవ్వ రగరాటుకములు బనికిరావని నిశ్చయించు కొనిరి. కెరా! సరదారుల ఏర _(ప్రతాపములు,.
సాధారణముగా పగటివేళ మొగలులు బహు జ్యాగత్త గా కాపలా గాయు చుండిరి, బయటి సంచార మెట్టి వారిక్రైన దుస్తరముగా నుండెను. దునగ్తాదాసు ఆతని యనుచరులు పగలంతయు దూరమునం గల కొండ గుహల గుడిసెలలో సుఖముగా వ్విశమించి ర్యాతిళ్లు సంచార మొనరించు చుండ్‌రి.. పల్లెటూరి వారితో కలిసి మెలసి నటించుచు వారి మర్శములను (గ్రహించు చుండిరి. దుర్ధాదాసు చ్నీహము రఫోండు వాసులకు మిక్కి-లి వాంఛనీయ మై యుండెను, (గతి ఏకుండు తము ఖడద్దములను ధరించి రాజకుమూరుండు అజీతుసింహుని (_పాణరశక్షుణము శరణ్య మని భావించిరి. వెలమెల్ల గా దుర్గాదాసు పటాలము గొప్ప దగుచు ర్య స్థెర్యములతో్‌ం డాంతపవించు చుండెను, న్న
"మొగలుల దండు గూడా వూర్యారునకు గొప్పుగాం దరలు చుండెను, సైనికులకు వలయు ఆపహోరము, నీరు మున్నగు సౌకర్యములు పవ్‌రివ్‌గా యేర్పాట్లుం గావింపం బడియెను. పాదుషా అంతఃకరణ వన్యము నకు బరిపూర్ణముగా నుండుటచేత పట్టణముల కొల్ల గొట్టుచు, పల్లెలను. గాల్బుచు భవనములను. గూల్చుచు వనూర్య్వారును సమిోాపించు చుండెను, రసపుతు) లా సంఘటనను. జూచి సహింపలేక వారి నర్డుంబెట్ట దలంచిరి, నదీ (కనాహుము కాటిన మట్టిగో డెంత భద)ముగ నుండున్నో మొగలు శీనా భాటి సంచరించిన [పదేశ మట్టుండెను, కొరంగజీబు దండు యనన్య సామాన్య పరాకిమముతో విజృంభించి కనుపడిన వారి పొణము లపహరించు చుండెను. ళు ఘోక సమయమున అజ్నీరు నందలి సేనా నాయకుండు పెద్ద సై న్వము నొకీ దానిని. దీసుకొని పొలము గట్లరూన సంచరింపం దొడంగెను. రధోయ రాజసింహుయడు. చిన్న పటాలముణో శ్యతుపై న్య మెదుట నిలచెను, రాజసింహుయ తేన ఏరపై నికుల కరచేతి లో మున్ను "బై 'జేనరశతుణ (నమాణ ముం జేయుుచెను. మొగలు సేన సము[ద ,.తరంగముల వళ యుస్పొంగుచు శీణించు చుడెను.. రాజ రరర 00000 రల ర తరులు లరల రతర ్థరరరరరరరర గలరా లరాలలళా
దాసా
ననన రరర గా ట్ట ట్స మిన సె చ టా న ల నాట స వన శ ని సస తా సతుల పై న్వ్యమున కావంతయును భయ భాంతులు లేవ, గొప్ప పరా (కమముం గల మొగలు సైన్యము నొదుక్కొనుట యనగా మృత్యు దేవత తోం బోరాడు నట్లుండెను. ఈ తరుణమున మృత్యు ముఖము నెవరెవ్వరు. జూతునగో కరనూతు శ్ర చ్రిబుక్‌ , ఒక్కౌ-క్క- రోజు గడచుట (పతి మొక్క-రకు. దుర్భరముగా నుండెను. ఒకరిని. జూచిన మజి యొకరు భీతిల్లు చుండిరి. వదో యొక రోజు మరణము (పతి (_పాణికి. సిద్ధాచునది. మనుజు'(డు తన కర వ్యమును యమటక నెల వేర్చు టాతని విధి మాన రతుణమ్యు అత + త్యాగము, (పతివాని కర్తవ్యము, ఒకానొక మహో కవి బాగుగా౯ జెప్పినా-డు, ఏ మనగా *లోకములో. బుట్టిన (పతి (ప్రాణే గిటుట సహజము?” కాని 'జేథృమును పరాభినము6 జేయక జీవితమును సార్టక బజుచి, దేశ (దోహము6 జేయక గృత కృత్యుండవు గమ ఇని మరి నుడీవ్‌న వాక్యము.
మూడు రోజుల నరకు మహా భీవణముగా యుద్ధము జతి గను, రథోో-డు యోధులు (పాణములపై నాశ వదలి బోరాడు చుండికి. రస పుత్తులు మొగలులను ఒబలినొను చుండిరి. మొగలు సరదారులు చిటికిన (వేళ్ళను జాగరూకత ౩ ఖండించు కొనిరి ఉభయ పార్భ్వముల సేనల యందు శవములు తంచదోప తండములుగా. బడుచుండెను. రసప్ఫుత పిరులు (ప్రియతమ మగు జన్నభామి గరవమును. బాలించుటకు: బోరాడి వీర స్వ మలంకరించు చుండిరి. మొగలు లంత విజ్బృంభించు చుండ్‌ర. యద్ధ రంగ ములో నీ విధముగా. వీననచ్చెను, రాజసింహుండా! ధ న్యాతి ధన్యుండవు. చేథ భక్తిం గల (పతివాండు నీ వేసు విని నంతనే మహా యోధుం డగును,
దుక్షాదాసు యను యాయులరు యుద్ధ వీజృంభణము వలన పల్లెల కాపుర మతి కష్టమమయ్యును. ఆరావళీ పర్వత గుహలు నివాస యోగ్యము 'లసి నాతడు దలంచెను దుగాదాసున కాతనీ పరివారమున కా భూములు స్వస్థాన బలమగుటం బ్టి “మొగలు సై న్యములపై . ముట్టడి, యాపహోర సామ[గని లూటి. జేయుచు శ్యతువులను. బరిమవూర్వు చుండిరి, అసహాయు లగు మొగలుల జాడం బెలియుట లేగు. శతువు అచ్చటి నుండి వచ్చు నది యెచ్చటకు. బోవున దగోచరము లయ్యొును,. రాజప్యుతులకుం భయ కుడి మొగలు సెనికు లసమ$్టులగు మయమండీిరి. యద గతల తలలతో రరర లోలో లోలో లోలో లోలో లోలోలోలోలోలో లోలో లో లోలో లోతోలోలోలోం
౮0
దు రా చతల లలత తోటల పోలో లోపల లలో లోలో లతో లలో లోలో లోయలలో లోలోపల గ లలలో తోతతుం ౧౨. రాజసింహుని సహాయము, దున్తాదాసునకా సమయము మార్వారు దేశము నావరించుకొన్న “మొగలు సైన్యము సెదుర్కూానుట మహాసాహసముగా నుండెను. రాణా 'రాజసింహుని కన్న ర్య మిచ్చి సహాయపడు వాడు లేడు. మేవాడు రాణా రాజసింహు-డు జస్వుంతసింహునకు బశ్పివముమున మార్వారు రాజ్యము తూర్పున; మేవాడు రాజ్యము లున్నట్టు మనము. జదివి యున్నాము, రాజపుటానాలో మేవాడు రాజ్యము చాలా పురాతన మెైనదనియుు మహా పరాకిమోపేతమైన దనియు. జెప్ప వచ్చును. మేవాడురాజ్య గౌరవము హిందూ దేశమున సునర్తాతరములతో. జెక్క బడినది. మేనాడు నందు పుట్టిన కువూరు-డు తండ్విని మించిన ధైర్యశాలి, మహారాణాల (వోద్భలము. చారి ఆత త్యాగములు లెక్కకు లేనన్ని. గలవు, అందువలన మేవాడు చరిత) యుత్తమోత్తమ పవిత్రముగా పరిగణింప బడు చున్నది. చితూరు కోటలో లక్క-కురాని రత్నశరాసులు స్వార్ధరత్షణమ-న క్రై గాల్చి వేసిరి ఇటువంటి దేళ4 గారవమునకు' రసప్వుత లొనరించిన త్యాగములు వినినంత శరరమునకు గగుర్పాటుం గలిగించును. 'మేవాడు ేళము ఖండాంతర వాసుల నుండి గొన్సగా ఆదరించు చుండిన శారణ మేమనగా! వారి సాహస చరిత గాధలు చెవులతో దాోవుచు, అట్టి పరాకమము లేని జన శ్ర వ్యర్థ మని. దలంచు చుండిరి. 6 యధారాజా తధ్యాపజాః *” యనునలు రాణా రాజసింహుండు బహు పరాక/మశాలి అమిత బే భక్తుండు, కనుక నే (కజలకు సర్వశక్కులు వినియోగించి యెప్పటి కప్పుడు వారికే మజపు రాని పరాకి) మముల నిచ్చుచుంజను, రాణావంశము సర్వకాలము వమూనమర్యాద లకు బాభాన్య మిచ్చు చుండెను, రమారమి నాలుగు వందల సంవత్సరముల నుండి మేవాడు రిసపుతు,)లు తమ స్వాతంత్వ ఫీరము నధ్వ్వించి విచేశీయు లతో6 బోరాడు చుండిరి. వారి తరములన్షు గడ చెను. "మొగలాయి [(పభుత్వము దాసోహవము శ్రను మాట గలలో ణూడ దలంపరైరి. చివరలో అమరసింహు. డను మహారాణా మొగలు చ్మకవర్సికి జహగ్‌ రిచ్చి విధి లేక సంధిని. జేసు కెనెను, అప్పటి నుండి మేవాడ్‌ రాణ్శా పాదుషా అలు త. బలా లలల లలల లోలో లాలో లొ లోలో గీ.
దాసు లలల లలల లలల లలల లలి లల ఆలో టల ఆలి ల ఆత ట్ట ఆఆ లఆోీలీ యిరునురు. సఖ్యతముగా నుండిరి (పతి సంవత్సరము మేవాడు రాణ వ ర్తాశ నముగా నజరాణా కట్న్నమును బాదుపాకు. బంపు చుుడెను, పాదుషా రాణాకు వెలగల దుస్తులు నగలు మొదలగునవి. బంపీ సంతోవ6 బఅచు చుుంజెను
కెళంగజీబు అసి వార్యచెొప్ట్రము వలన రాజసింహుని మానసము భయశంకల కాలవాల మైనవి
జస్వుంతసింహుని మరణానంతరము జెరంగజీబు మార్వ్వాకును స్వాధీనపరచుకొన్న సంగతి మనకు. 'ెలియక పోలేదు. అందువలననే రాణాకు వాలినంత సంబజేహము' గలిగినది. జస్వుంతసింహు.డు మూతము తన యుపాయశ ర్త వలన కెరంగజీబునకు స్నేహితుడు. అపుండుగా మెలంగెను. పాదుపాకు జస్వుంతసింహునిపై యెట్టి (వేమానురాగము లాతని నడవడివల్ల బుట్టు చుండెనో రాణా వలన నట్టి ఛావములా పాదుషపూ కుదయింప కుండెుు.. రాణా ీ విషయమై. కడుంగడు చింత, వమి చేయ" గలడు? ఈ సమయమున దుగ్తాదాసు మహారాణిని వెంట నిడుకొని రాణా (పభువు కడకు. జరెను.
జస్వుంతసింహుని యవసానము దరువాత పరివారము ఢ్లీలో. జెజుం బడుట జెరంగజీబు నుంచి దప్పించుకొన్న వెనము మున్నగు కష్టములు దుషగౌదాసు మహారాణాకు నివేపంచెను. రాణా రాజనింహుండు మంచి వ్వ క్రీల్పోము గల సహృదయ..డు, దుగ్షాదాసు నోటనుండి యా వాక ములు విను నప్పుడు మహారాణి అజీళతు కష్టములం గూర్చి గొప్పగా విలపిచెనుు, అజీతుసింహూుని సంరక్షుణములగు శ్లేమవార లను మహ+ రాణా మాటికి నూటికి (బశ్నించు చుండెను... దగ్గాదా సంతట నిల్లుం బలిశెను.
వముహారాజూ ! నేకు నూర్వారు దేశము ఏవిపత్తను మేఘముచే నావరింపబడినడి పాదుషా సర్వకాల సర్వావస్థల యందు నూర్వారును వశ -బరచుకొని అజీశుసింహుని రూపుమూప నిశృయిుచుకొని, జస్వ్పంత సింహుని |1పాభవము నోర్వకనే నాతని బలినొన్నాండు. రధొడులో యే మయొక్క-రు జీవించి యున్నను్కు మూార్వారు స్వాతం్యత్యమునకు భంగము రాన్‌ మ్మ క్క స స టా స్ట ట్ట జా టా న ట్ర సమన సపసప న పసన మస స నపపన నన
గ్ల
దురా
శ) యమని (పతిజ్ఞ జేసిరి. కెరంగజీబు శక్తి సామగ్సములు మోకుం జెలియు ను, రథోంయయ "వేడు మరణించు చున్నది. ఆ దయొక్క 'దేశనము యితర బేగ సహాయము లందకనే గస్తైశ్కె ను. అుదు హఏొరరు తమ సప+శయ మమే న్నీంచి వచ్చితిని మూర్వారునకు భరింపరాని యాపద నచ్చినది. ఈ తరు ణమున మన మువేక్ష యొనరించిన ేపు మేవాడున కిస యాపద రాక పోదు. కనుక నూర్వారు మేవాడు రెండు రాజ్యము లే కీ భవించి నట్టయిన చరంగబజీబుం. దలంపు సాధారణముగా నెరపరును, ఈ రెండు 'జేనముల ేలాటి యిబ్బంది గలుగ. నేరదని ధృథ నిశృయము, అన్యధా
గాదని విన్నప్‌ిం చెను,
దుగదాసు నూటలు వినిన తర్వాత రాజసింసుు డీ వధముగా. (బత్యుత్తర మిచ్చెను. దుర్తాదాసు! వేము రధోండు పరా[కముము చారి జనభ ర్‌ ₹ాగుగా. విని యున్నాము, అదిగాక గా రంగ జీబు 6 'బెట్టన దురవస్థ జస్వంతసించునకు నాతని పరివారమునకు యావదర్భ్రొతాంత ము సాకల్యముగా ఏసి వచారించితిమి. పొదుపూ యొక్క అత్యాచభారము దిన దిన మభివృస్ధి నొందు చున్నది. ఆతని నిదుర్కొ-నడము మా కత్యంత (పభధానమైనటి. జీన రశ్సణమునకు బెండు బేశములం గలమయిక కలిగినచో గ్లా రంగజీబు పన్నాగము నాశనము సోందును, అప్పుడు మనకు జయలవ్‌, (౮ చేకూరును, వ సూచన బేకయే యుద్ధ (పారంభ ముచితముం గాదు. నూరు దోచి నంతలో పాదుపాకు అజీకుసింహునకు మూర్వారు రాజ్యము నొప్ప6ం జెప్పు సలవోతో నుత్త రను వాయగలము. అటు నా సలహా పాదుషా బాటించని యెడల యంద్ధముం చేయవలయును మార్వారు రశతణణమునకు మేవాడు నందలి (పతి రసప్పుతుండుం. గూడ (పాణము లర్చింప సిద్దముగా నుండునని నా మనః పూర్వకముగా వచన మిచ్చుచున్నాను. రవోండు సంఘటనము మనకు సొరంభ విజయము కాగలదు మేవాడు 'జేధము నందలి రాజపుతు)ల పరాకళమములు సార్థకములు కాగలవు, రాణా “రాజసింహూుండు దుక్తాదాసునకు ఏడో-లి చ్చెను, తదుపరి రాజసింహు ౯ జే కాగతతో మహో వినయ _విభేయకగలనుం గలిగి ముంచి నడవడితో పూర్వ మర్యానలు గున్తెరుంగు నట్లు దుగ్రాదాసుతో వాక్రుచ్చిన మాట
లను దూరంగజీబునకు జూబు వ్రాసి యాప్తుండగు కారుని. బంసపెనుం ననన రన ర రార రరర ర నరక ర సట టన స స నిన న టిసి సస న సస పసససససీనను
(గ
దాసు మిన షి స పన మినేట న సన న సన విన నన చ వ నున చ స చి స ఎ నిస ని న స్స న సన స స్టా, ౧౩. మవాడు కలహోము.
మహారాణా రాజసింహుని యుత్తేర మారంగజీబు చదువుకొనుచు ఆగ వోోద(గుం డయ్యెను. కెరంగజీబుకళోపము సమనముది) తరంగముల నలె నుబుకుచుండ. దనలో నిట్లను కొనెను చిన్న పవీకి పెద్ద కూత, ఇెరా! సామాన్య రసప్వుతులు సైత మనన్య సామూన్యుడగు యారంగ జీబునకు బుద్ధి చెప్పువారా? ఎట్గయినను నా పరాక్యచు వినోదము జవిజూడ గలరు, ఇంతకు ముంబే హసనల్లీఖాన్‌ యను నొక "సేనా నాయకున శేడువేల మొగలు కాల్బలము నొసంగి మేవాడువై డంజెత్తుట కాజ్ఞ నిచ్చితిని. చిత్తూరు ప్రాంతము నందొక పెద్ద సైన్యము తంలినట్లు హసన్న్లీ ఖాన్‌ నల్ల వార్న నచ్చినది. పొదువూ తరలు సైన్యమునకు బెక మరఫిరంగి బండ్లు నేర్పర లగు సింగిలీషు వారుండిరి.
కెరంగజీబునకు తస సలహాం జెప్పి మంచి మాగ్లమున నడపించు వారెవనుు లేరని మహారాణా కుడయించెను. పాదుపాకు జాబు వాసి నా'ండను వేచేగాని మేవాడు నందు యుద్ధ సరికరములు రాజసింహు డు సమకూర్చు చుండెను. రాజసుహుండు మంచి యోధుం డయిన తర్వాత 'రాజనీతిజ్ఞు లగు నేర్పరు లండగా నొనరిచు కొనెను. సమ (ప్రదెశములందు ఫీరంగి గుండ్ల కాస్పద మివ్వకూడ దని యోజించు చుండిరి. ఏబేళియు లగు నింగ్తషువారు పాదుపాకు సైన్యాధి పతులుగా నుండి రని మన మెటింగిన విషయము, రసప్యుతులలో పసిపిల్లలు తప్ప అందరు ఖడ్ల ధారులై యుండి పర్వత వన భూములలో (_బవేశించి యుద్ధము సలుప నిశ్చయించు కొనిరి. మవారాణా గొప్ప ప్రభువుతో యుద్దము: జేయుట6 బట్టే నీతి నియవుము లనుసరించెను.
మహారాణా సామంతులను, పైనికుల నొకచోం జేర్చి యిట్లనియెను. 6 శ్పీ చేశ నాయకులారా 1 మన ప్రైన్యము ఆరావళ పర్వత (ప్రాంతముల నూ6 జేరినవి ' ఆరావళీ పర్వత (శేణిలో జివర చిన్న కనుము నానుకొని యొక తామర కొలను గలదు. దాని నాధారముగాం జేనుకొని ననభూము లందు మన సేన సంచార మొనరించు చున్నది వారిని జూడవల దంతం బలంగ దయతో లొలో లోలా లోలం లలల లోంలతతంలి
గ /
దు గ్గా న క క న టిమటిమ నస స సస సఏససనససనసససమససు యు నన్న బహు (పయాస బడవలయును. మహారాణా తగు పరివారము. సిద్దబజచుకొని యచ్చటరకు. జేర మొగలులతో. యుద్ధము బేయు సంకల్ప ము! గలదు. అయినను వినతి ష్మ్యతముం. పాదుపషాకు పంపుట. బట్ట నా విన్నప వూాలకించు నను విశ్వాసము. గలను. చిత్తూరు ఉదయపుర దుర్ష నములు సంపూర్తిగా యుద్ధ మయమైనవ్‌ రసపుుతులకు బేవాలయాది రతుణములు కూడా ఫెరము లగు చున్నవి. హసనల్లీ ఖాన్‌ మేవాడుం జేరుచున్నప్పుడు పాదుషా (పభువు స్వంత న్‌ప్పందితో నాతని ననుసరించు చుండెను, వారు చిత్తూరును. జేరు నప్పటికి కోట ఖాలీగా నుండెను అందువలన నాతండు సులభముగా కోటను స్వాఫీనం బజచు కొన గలి7ను అఆ తరువాత ఉదయపుర మార్ష మునకు బయనింవెను. గొప్పు సైన్యముతో పాదుపా బాలీపడిన చిత్తూరు కోట నాక/మించి నఫుడు మహారాణా యుదయసింహు. డారావళీ కొండల లోయలలో ఉదయపుర మనువేర నొక పట్టణము నిర్నించు కొనెను, అచ్చ టుదయ సొగరమను తటాక్క మందిరము లతి సుందరములుగా సిరి శ్రంచెను. పట్టణము హోట మున్నగు (పదేశముల కొరవడ్‌ యుండెను. రసప్ఫుతు లందరు పర్వతములను. జేరుకొనిరి, రాజ[పొసాద మెదుట జగదీశ్‌ యను విశాల 1పాంగణము గలదు. రవూరమి యిరవది మంది రత్షతభటు లుండిరి. జెరంగజీబు సైన్యము శావడములో నే జగదిళు మందిరమును ముట్టడించిరి. అచ్చట కాపలా నున్న రసపు[తులు మహ సాహసముతో పాదుషా పైనికులపై 6 బడిరి, రసపుత్యు వెళులు. జూపీన విశ్వాస ₹ర్యము లతి ఏిలక్ష్షణముగా నుండను, బ్రగువది మంది రసప్వుతులలో పతివా*డు నూరుమంది మొగలుల యుద్ద భటులను. దును వూడీర. మున ము మోద వారు చెండు వేల యిన్న్నూట నలుబది మంది కుత్తుకలను గతిరించియు,. కాధించియు. సీర విహారము. సల్పిరి, అనువణము మొగలుల తలలు తొాటికాయలవళ సలమోద దొరలు చుంజెను, మొగలు సై న్యాధిపతి కిది వేడుకగా నుండుట బట్టి దూరము నుండి. దిలకించు చుండెను. ఆ యిరువది రాజభటు లసునులు విడుచు వరకు మొగలు లా మందిరమును (బవేశించ కుండిరి మొగలులు (కవేశించు నపుం డొడ రాజ వైనికుడు లోపల నుండె అఆ రాజ లంలో లె కర క టా న న న మమసమిమసిమని న్‌ కయ
దాను కోర రర రరర రరర టట టట కా క క టా. సెనికుండు ద్వారము వెనుక నిలువంబడి అరున దెనిమిదీ శతృ నై నికులను ఖండించి దాను మరణించిను, తదుపరి మొగలు లానందముగా ముందిర మున (బవేశించ్హి యట నుండు విగ్రహములను భిన్నములుంగా నొనరించిరి హసనల్సీ ఖాన్‌ 6 దన సి న్యముతో వెదకి వెదకి ఆరావళీ పర్వతము లఅను(6 జొ చ్చెను. పహాచ్చు తగ్గులుగా నుండు పర్వత [కు బేశములోం దికుగుట మిక్కి-లి బాధగా నుండెను. రాజపుతు/లం వారి వెనుకనేం బోరుచు. వెనుకకు రాకుండు నట్లు మాగ్షమును. జెడగొట్టు చుండిరిః షువమూారు చెండు వారముల వరకు పాదుషాకు చారి జూడం నొజకక చింతా కులింతుంై 6 భితిల్లైను, అందు వలన మొగలు సరదారుల నాతండ్యు హాసనలీ ఖాన్‌ ను. మరియు నొ సైన్యమును. వెదుకుట కాజ్ఞ నిచ్చెను, రసపుతు)లకు వెఐచి యెవ్వరచట' [(బవేశింప ఆరి పాదువా కందు వలన ఆమితమగు కోపము వచ్చి వారి పీతకితనము నుగ్గడించి వమి౯ ౧జేయుటకుయ దోచక ఛహబుగ్దన్‌ యను నొక అతిరథ పరాక ),మము గల సరదారుల నొప్పించి ఆతని కనేక బహువుతు లొనంగి హసనల్నీఖాన్‌ కడం కనిచెను శనహబుస్టీక్‌ యారంగజీబు కోరిక నెట్ట శీల శ్రంగీకరిం చెను,
పొదుపషపూ యారంగజీబు యుస్ర (పయనత్నము నందలి వై లక్షణ్యము. జూపు చుండెను తన యీ వచ్చుకిని వినియోగించి మేవాడ్‌ను ధూ? ధూసరితముగా. జేయు చుండెను, ఆరావళీ కొండల నడువు నిలచిన రాజై న్యమును ముట్టడించుటకు పాదుషా నొక సంశేతము నేర్పరచి యు9జెరు. కొరంగజీబ్కు శహజాద్‌, అక్సరు, హసనల్లీఖాక్‌, తభ్‌వార్‌ ఖాన్‌ అశు మున్వ్వరు యోధులను వేర్వేరు మాగ్తములుగాం బంవీ 'రాజ్ససెన్యము నశింవ నాశించి వారికి దగిన సహాయ సంపత్తుల నిచ్చి బంపెను,
ఆ విధముగా ఆరావీ కొండలమై పూర్తి వర్పాట్లుం జేసి యారంగ జబు. అజ్‌ శ్రయకు వాపసయ్యెను, రాజు మేువాడును పిడచిన తర్వాత రాజ సరదారులను మొదలగు సైన్య పరికరముల నాక్యమింప మొదలి డెను, పగలంతయు ఫెలములలో దిటిగి ర్మాతి కాలమున రాజపుత్రులు "మొగలు శిపిరములగో దూజి క ”ట్లాడుచు వరి ఆయు ధాహోార సావు
దు రా () (గులను గొల్ల గొట్టి గజ తురగాది చతురంగ బలంబులను చిందర వందర జేయు! చుండిరి మొగలుసేన * (తాహి (త్రాహి ** యను నరకు విడువ లేదు. చిత్తూరు మొదలగు (ప్రదేశములలో రసపుతు)ల సైన్యము. 'జేకు చుండెను. ఆరావళి. జేరుట శవ్వరి అైర్య్గము. జూల లేదు, కై "రంగజీబు బయట బయట వారి సైన్యమునకు బో) త్చాహ 'మొసం౦ంగు సాంత్వన సందేశములను బంపుతు 'రాజ్నన న్యమును ముుడ్‌ంచు యవ కాశ ము సిరీవ్సీంచు చుండెను. అయితే రాజసైన్య మెదుట యొవ్వరి పట్టుదల సాగుట కష్టతర మయ్యెను (ప్రతివారికి వారి వారి పొణముల్నపై వీపి విడనాడ కుండుట సహజము.
శహబు్యక్‌ గొప్ప సైన్వముతో తరలి చిత్తూరు పట్టణమున తిష్ట వేసెను ఒకానొక యర్ధ రాతి కాలము నందు జయసెంహుండు ముప్పది వేల రసపుతు?లతో శహబుద్దన్‌ సైన్యము పై విజచుకం బడెను ఆకస్ని కముగా జయసింహ్మ్నూని రాక శహబుద్దన్‌కు గొప్ప శడోలాయమానము గాక అక్బరు జూడ. దెలియ కాతండు మిగుల వగచు చుండెను. కహా బుస్టన్‌ కు ఖడ్గము ధరించుట కవకా్సన మే నూ త) ము జయసింహూు 6 డొసంగ లేదు. ఆ సమయము ఘోర సంగా)మముగా బరిణమిం చెను, వేనకు వేల జనులు గాయం బడు చుండిరి, రాజపుతు)లు సాధారణముగా మొగలు ' వస్తు సామగ్శిని లూటీం జేసిరి అక్రి తజి పాటిపోవు సైన్వ సహాయముతో అక్బరు అజీ (్రరునకు. బజుగు లెల్మెను,
ఆ తరుణమున అయిదు వేల బండ్లమాద మొగలుల కాహార పానీయ పదార్థ ములు వచ్చిం బడెను, రాజపుళు) లీ తరుణమునుం జార విడువక ఆ మొత్తమును స్వాఫీన బజచు కొనిరి, రాజపుత్రుల పరాకమమునకు 'వెణచి మొగలులు పస్తుపడి మరణించు చుండిరి. సాదుపా యా వార్త నూనము. దెలుసుకొని గత్యంతరములేక సంధి (_పస్తావనను బంపెను, ట్రైవయోగమునుః బట్టి రాణా రాజసింహు. డా సమయమున పరలోకము. బేరి యుండెను. పసన సస స శి చి న ట్ట కా :ఏే కకక క
దాసు లల లలల లల ఆ లలల లల లల అట ఆలం లల అల్ల అఆ ఆటోలో య
మేవాడు పిస్థితి తర్వాత దుగ్లాదాసు నూర్వారు సమరమునకు సిద్ధం బడెను, హిందూ రాజ్యములో గొప్ప స్థానము నాకృమించిన పాదుపూతో చిన్న రాజ్యము గల సరడారుం. డొకండు డీ కొనవలయునన్న సామాన్యము. గాదు. జెరంగబీబు సర్వశకుల నుపయోగించి యుద్ధము. జేయ సమర్గుం డయ్యెను. తన దగ్గర గొప్ప సైన్సము ముచి పరాక్యమ సంపన్నులగు ఏర సరడారు లుండిరి ఇచట రధోడు వాసులకు మంచి ఆయుధ సానూగి యుుడెను రధోడు నందు యు కొద్ది మండికి దక్క- దునర్తాదాసు ఏర శళూరత్వము 'లెన్వరికి దెలియ రా కుుజెను దుర్తాదాసు చాకచక్యము వలన రసపుతు)లందరు మసోఘోరముగం బోరు సలుప నిశ్చయించు కొనిరి దుక్షాదాసు మసలుతున్న రీతి పాదుపూ గనునొసి మెదానములో యుద్దము జేసి జయించుట సంభవమని మహారాజు. నిశ్చ యించుళొని ఆరానళీ పర్వత పొంతము సమరయోగ్యమని దుగ్రాదాను దలంచెను. దున్షాదాసు జస్వుంతసింహుని భార్య మహోరాణిన్తి పరివార వగ్గమును వెంట నిడుకొని ఆరావళ పర్వతము నడుమ బేరాలు వేయించి భ(ద్రపర చెను మొగటుల "కా వమార్షమును (బవేశ'ప వలను6 బడ కుంజెను
భరత ఖండము నందు రసపుతు) వీరుల తెగ ఆశ్చర్యకర మన వచ్చును. ఆ జాతివారి జీవితము కన్న మిన్నగా మాన మర్యాదలను. బగాతుచువాకు. భీతి యనునది వారి బెసకు రాదు 'దేశ సంరత్షణము వారి అత్న బలము గా నెంచి బేశ (దోహా కార్యములనుం గూలనొ యు చుండిరి. వారికి రాజ్యలాభము, ధవలాభము లీదు. దేశ దోహు 'లెవ ేవి. దమ రాజ్యమువై వచ్చిన అంతకన్న మించిన లోభము లే దను వాళ మగవారి కనుసణ్యముగ (్ర్‌ ఏర వనిత లయి్యి దమ (ప్రియు లను, పుత్రులను యుద్ధ రంగమున కనుపుచు, యుద్ద రంగమున సమసిన వారితో అగ్ని కాహుతగు చుండిరి. (పబలవమగు మొగలు సై న్యముపైయ బడు సపుకు రాజపుతు్రులు భయపడక వారి నెదురింది శతాబ్దము నుంచి 'జేశ స్వాతం్యత్వమును గాపాడుకొను చుండి), న.
ట్ర]
దురా థి)
రాజపుతుల ఏర సాహసములు సువర్షాతరములతో భారత వర్ష మున జెక్క బడినవి. ఈ విధముగా రాజపుటానా జ్యాతి నొందెనుం రాజపుటానా వేరునకు వచ్చు చున్నప్పుడ్కు మొగలు లవివేకముు బిరి$ తనము మొదలగు నవి వరించి స్వాతంత్యమునుం బోగొట్టు కొనిరి,
కొరంగజీబు మేవాడు దండును మార్వారు నకు బంపీన వై న్యము నకు మిక్కి-లి [పోత్చాహము గలిగినబ్లు. దలంచెను. పాదుషా పుత్తుండగు అక్చరును థెర్య బణచి మార్వారు బేశమును నాక్యమించుటక్రై గొప్ప “సైన్యము నిచ్చి బంపెను తఖ్వరుఖాన్‌ 4 నహబుద్లీన్‌ కువమూకుడు + మొదలగు పా్రంతీయ సరదారులను, సైన్యముల నిచ్చి అక్చరునకు సహాయ ముగా బంపెను పాదుపా అందరితో ౪ దుగ్గాదానసు గొప్ప ెలివిగల యాధండసన్కి నాతని నొక కంట కని పెట్ట యువ్వరు బలి గొందురో వారుం దప్పక తన సాన్నిధ్వ్యమున పహోజంరై బహుమానము గొనవలసి నట్లు. (బక టం పెను.
మొగలు సైన్వము తశకణము వచ్చి మాన్వారు దేశము మొక ము అడవులు యొడారుల్తు పర్వత్య వన భూములు మోద స్వాతగ్మత్యమును సంపాదించెను. రధోడు వాసు లంతకు ముందు తమ పట్టణములను విడచి పర్వతములను. 'జేశు చుండిరి. మొగలు లా ప్తాంతపు సరస్పులందు విడిదులుగా 'జేరాలు వేసుకళొనిరి తలవని తలంపు మొగలు నైిన్సము వమూయమగు చుంజెను. మొగలు సేన మవూయమగు కొలది బెరంగజీబు నై న్యమును భర్తిపెట్టు చుండెను. మొగలు పరాక్రమములు స్తంభించు చుం జెను
అనుకుణము గృశించుచున్న పొదుపూ తన సిన్యమునుం జూచి విగుల (కోధాకులితు. డయ్యెను, తన అనుంగు _పాణ్యపదమగు అక్బరు ద్వారా యొక జూబు (వాసి రాజపుతు)ల ముట్టుడీం చమని గోశెను, అక్బరు తన సరదారు. డగు తశ్విరుఖానునకు కమలాకరము (పాంతము లిడిసిన దుక్షాదాసు సేనను స్వాభిన బణచు కొనుటకు. యుత్తేరగు వొసంగిను, తశ్వరుఖాన్‌ మూతము యుడుము వలె పట్టిన పట్టు విడచు వాగుల గాదు బందం చయం యయగటయడయలయడంటయలతో లయ టగడలలనగడి లో యగ గలనతలల లలిత లయరునులి
గ్ర
దాసం అబ అ అలల లల అ అలో లలి ఆటల ల్‌ లలల ఆ ల బల ఆ అలలో ల్‌ ఆ ఆటీ
పాదుపా స్వంతముగా గొప్ప పైన్యమును జేష్పుకొని ద్తూదాసును బంధించుట 3 (పయాణ మయ్యెను, క్లాకంగజీబు వెంట నతని కుమూరుండు 64 అజ్ఞాము ” అను వాడుండేను. వారి గ్‌ రు మహదానందముతో సైన్యము వెంట అరణ్యమును (బవేశి=చిరి. వారు (బవేశిచిన మాగ్యము మిక్కీ-లి యిమకు్కు మరియు మిట్టపల్లముగా నుండెను దుర్తాదాసు సైన్యమున కనతి దూరమున మొగలు సైన్యము నొక మజిలి యేక్పర చెను. ఈ వర్షవూనము దుక్చాదాసు యెజింగి శత్రు చీన సమీాపింపని యుపాయ మరయు చుండెను, "మొగలు గుజ్తముల గ్మెల చప్పుడు నలుమూలల వినవచ్చు చుండెను,
రాజప్పుతులు పర్వతపు లోయల [కింది ఫాగమునుండి నచ్చు శతు న్‌ నికుల విజ్బృంభ అఆమును( జూచు చుండిరి, దుగాదాసు 'యుమటిక రసప్వుత్ర సరదారులను మొగలులపై 6 బంపెను,. మొగలు సేన వారి ధాటి కాగ లేక నాబ్టు దెసలు పరాజితులగు చుండిరి. సాటి పోన్చటకు తగు మార్ష్మము లేదయ్యెను, మొగలాయి. సైన్యము చాలా వరకు పట్టణ ములో దిరుగు అలవాటు పడినందున యుపాయము దోపక నై వర్గము నొందు చుండెను. పర్వత్మ వన భూములు [(పవేశిచుట *ే మా[తము సులభసాధ్యము. గాకుండెను. ఇచ్చట రధోడులు ఆరావళీ కొండలు జీవితాాతములు గాం దలంచు కొనిరి. ముగలులు మోసపు యుద్ధములో ననుభనము గలవారు. రాజపుతు? లాకస్మికముగా ఫతువులపై దాడిం జరిపి నప్పుడు మొగలులు భీతిల్లిరి. చాలా వరకు బోటు విజ్బంభిం చెను, 'మొగబు పై నికులు మిగుల డస్ప్బి గొసిరి,
సోయం కాలము యీడు గంట ల య్యును. అంధకారము నలుదెసల వ్యాపీంస దొడంగ౫ను. గుగ్తాదాసు యుద్టావ సానములో అమూల్య మగు 'సీనతో పర్వతాగగము నధిగోహించెను మొగలులు రాత్రి భోజనము ముగించుకొని వ్మిశాంతి దీసుళానుచు యాలోచించు చుండిరి. అ్బురాతి మోటు చుండీవది ఇంగి నుండి బడు విడుసల రీతి నొండ మె సాగ ము నుండి గండశిలలు (కిందికి బడు చుండెను. రాళ్ళుసడు మాగ్దము, వారిశావుంతయు యా నిశీఫమున నగపడ కుంజెను. నందల కొలది బంగం గాంగ ంగ లంలో గొలల లట లోట లోల లలో లోల లోలో లొ లొ టో లలల ల లలల టట లోలోలో లోలో లొలోలి
00
దుర్గా లోలో లోల లలలొలోట మొగలులు నడదెబ్బలకు _(నాణహీను లగు చుండి పాదుపా కీ సంగతి దెలిసి చైతన్యము గోలు పోయెను, అ్యృర్యాతము గాన నూర్ష మనాను కూలము, కజొజు కుండుటరకు శిలావర్త ము, గా రా! మొగలుల దురవస్థ పాదుషా కా సమయమున చిన్న కొండ గుహం గనువీంచు నప్పటికి త (డి, కువూరు లిరువు రచ్చట దూటీ (ప్రాణము నిలుపు కొనిరి. కొంత తడవ్చకు అశ్చ రాశుల పతనము తనది. వంటనే గుహ నుండి పాదుపూల బయటికి పరుగిడిరి. సమస్తృభోగము లనుభవీంచు పాదుపషూ చ(కన ర్తి ఆకలి దప్పుల కలమటించి మవూరు పదిరోజుల వరకు అజీ గరు కోటను. జేర చేశ బోయెను, పాదుషపూ వాలా దినముల వరకు స్ప్రహ "బేకం బడి యుండెను, దు్య్తూ జాసు నామము దినమునకు వందసార్లు పాదుషా కలవరించుచు దూూూడాసు గుణము పై దన్ను వెన్నంట రాగాల దాను (కింద బడుచున్నట్లు దిగు లొంది భయబడుచు మంచమ*'6 బక్షాను, ౧౫. అక,రు స౦టథిె, బి
కూరంగజీబునకుం గలిగిన విపక్తు నజపీ చ్యకవర్శి పెన్యము నందు గొప్ప ఆరాటము గలిగినది. నొప్ప గొప్ప సరదారులు సైతమూ, దుగ్షా దాను పేరు వినుటకు భయపడు చుండిరి. పర్పుతైేణు లధిరోహించి రసప్వుతులపై. గలియబడుట శెవ్వగును మొగలులకు సహాయం బడక పోయిరి, రాజప్వుతుం డక్చరు సైన్యము వృద్ది యగుటచేత జెరంగజీబు మూటను. దిరస్క రించెను. రాజప్యుతుండగు అజమ్‌ సై న్యముతోపాటు అక్క్సరు “సన గూడా సరిదూగు చుంజెను పాదుపూ అజ్‌ (శ్రైరు నుండీ ఆజ్ఞలను శలాయించు చుండెను, అయిలే పొదుపా వచనములను పాలించు వారెవ్వరు లేనైరి. పఫొదుపా మార్వారు దేశము నందలి (పతి పల్లెలోను, పట్టణములోను పహరా బెట్టి యుండెను. రధొడు వాసులు వారి ముక్కు- రం[ధములను బంధించి కోన యూవపిరితో నిలిపీ9, అందువలన రథోడుల దాటి కాగ లేక (పతిపకులు పలాయన మొనరించిరి, పాదుషా మకికొందరి సరదారులను నూర్వారున కశకనిచెు. ఆ వచ్చు సరడదడారుల లో. గొందరికి కడుపునొప్పి ఆడువారి కుష్మదవ వ్యాధులు. గలుగు చుండెను. వ రర టట టా సస స స సమన నన న స పిస సమేసిమససు
ర్ర4
దాసు
“మ మన వసస సస స ్సససీసస్‌ మనసి టమస స న స్ట టిమ సనన స్స టల ట్రా. వమూార్వారు బేశమునందు సాదుపషా మరిమొక కునూరుందు అక్సరు
అనుంవాకు గొప్ప సిన్వాధిపతిగా నుండెను అతనికి రాజప్పుత
గణముపై యే కొద్ది జిగీష గూడా లేక బోయెను, అక్చగు దుర్తాదాసుతో
సాధిం జేసుకొనుట యుత్తమ మనిం దలుచి, తవ్వార్‌ ఖాన్‌ అను సై నికునిం
బిలిచి యిట్లనియెను,
అక్బరు ఏ౨= తహ్పర్‌ ఖాన్‌! దున్తాదాసు పైన్వము నాాకమించు నాజ్హి నీ వెందులకు. చాటించక బోయితివి?
తహ్వ == (ప్రభూ! భయంకరమగు పర్వతే దుర (ప్రయాణము తిన్నగా మృత్యు ముఖమును (పవేశించి నట్లయినది. నేను తమ అజ్ఞను మిక్కి-లీ పసాటించితిని గాస్‌ మన సిన మూ పర్వతముల. జేర నిరాకరింపాను?
అక్చను $= దుర్తాదాసు శౌర్యనంతుం డని నీకు దెలియును గదా!
తహ్వా ఏ = చిత్తము, మహ్మాపభూ! రాజపుతు)లు నిజమయిన పరా్యకమ ఇాలులు, మహో భీతిని గొల్పు యుద్ధము 'జేయువారు. వారి తోటిం బోరు మృత్యు గహ్వారమునుం జేరి నట్లుండును మా | పాణము లజచేతిలో పెట్టుకొని న్తతవల నెదిరించితీమి నాడు పాదుపాకు జరిగిన యనస్థ యేమని చెప్పగలనుశన వుహోా కష్ట ముతో వారి (పొణములను దక్కీ-ంచు కో న్నాను, "మొదట దుర్షె డాసును6ం బంధించి యుండిన యిప్పటి కర కొండ పూర్తి యయ్యుడీది,
అక్బరు ఏ= నేను కూడా విని యున్నాను. సమయము తప్పినపుడు బైర్గము సొహసము మున్నగు శౌర్య జాతీయ కార్యము లనలం భించుబు రాజ లక్షణము గాదు నాకు దుద్తాదాసు వంటి సరదాకుల సహాయ ముండిన మయొడల అఖండ హీందూ దేశమును స్వోభిన “ముునరించు కొనువాడయు,
తహ ఏ2 నిజముగా మీరు పరాక్రమ సంపన్నులు దుగాదాసు గొప్పు విరుండు నూరుండుు మహా నిపుణుండు _పభూ!
గంగలం గచ లచగటలో లలల చోర లో లలల లల లో లల బొల లోలి ల బొ లోల టొ లోతన టల లోట లటోటెటలిఅొతొలొటలో
ర్ట
దురా క్ర]
నరనరాన రరర టాక్స్‌ స్టా స్సనాసా క న్నన నమ సమసి స్స న.
అక్చ్సరు = దుర్దాదాసుత సంధిం జేసు కొన్నట్లయిన న్యర్థమగు బాధలు మనకు. గలిగెడివి గావు,
తహ ఆ పొదుపూ కాబూలు విషయములో అసంగత నుగు సంధిని జేసినారు.
అక్చ $వా నిజము, నివు. చెప్పెడి మాట లామోాదించ వలయును, రాజ పుత్తులం (బోత్సాహ మమోభుమైనది, పాదుపా యవివేశము వలన మశ సై న్య మడవిలోం చేరి మిక్కిలి నాశన మైనది.
తపహ్వూ ఏవ పఘభూ! అబెట్లు?
అక్బరు ;= అది సులభమగు కార్యము గాదు వారి గెతి అతిహీన స్ధితి కొచ్చినది, "నేను పెద్ద కువూకు(. డగుటనుం బ్త్త 'రాజ్యాథి కారము వహించు వాక్కు. దారుండను. పొదుపూ యొక నెలలో హైందవ 'రాజరికము సర్వస్వ మప్పగించ గలనని నాకుం జెప్పి యుండినందున, యతండు కుతంతము బన్నినట్లు దలం చినాను
డి
తహ్వూ = హుజూరు నమ్ముట "వేబె
అక్బర్‌ ;= రసప్ఫుతుల బలముతో మనము ముట్టడి చేసినచో సింహాసన నూకమించ గలము,
తహ్వాూ $౫= రసపుతు)లు మోకు సపాయము. చేయ గలరా
అక్చ్సడు ;= వారు సహకరించ గల రను ళోరిక నాకు సంవూ రి గలదు. పాదుపూ. కీ విషయములో నోపము గలను, చర్దాదాసుతో సంధి నేర్పరచుకొని చేశమును విడిచి పెటటలము. నీవు మూ మాటలను మన్నించి య్‌ కీ భవించిన సంపూర్ష "సేన కాధిపత్యము నహించతువు,
తహ్వ :1== చిత్తము, సర్వదా తమ కృపా బన్హుండను.
అక్చరు ఏ= దుర్తాదాసు మనతో సంధి కొడంబడునది వారాహరుని ద్వారా తెలుసుకొన వలయును,
ల అల ఆల ఆల లీ ఆ ల ల ఆం లలల లలల ఆఆఆ ఆలీ
ర్‌
దాసు ట్ట బా మ్య నన చ ్రా న స స స్స క్ర స్టా న న మ్స యక ్స ట్ట మా సుమూరు ఒక నెల వణకు సంధి మూటలు. జరుగు చుండెను, ఎట్టకేలకు రథోడు సేన బంపుటకు సనిశృయింపం బడెను, దుగ చాసు కండ నుండం గలం డను గర్వముతో అక బో పాంచూ దేశ మునకు [(పభువు కాగలననీ (బకటించు కొనెను తాత్కాలికముగా పోందవ రాజ్య మప్పుగించుటకు అక రంగికరించెను, జెరంగ జీబు రాను రాను ముదుసలి యగు చుండెను. రాజరిక ధర్శము లావంతయు గూడా. చెలీియక వేయినను అక్చరునకు రమారమి ఒక నెల వరకు పట్టణమున ఆనందోత్ప్సవములు జరిగను. తహ్వార్‌ ఖాన్‌ నూతనముగా నై న్యాధ్యక్ష్షుం డయ్యను, ౧౬ పాదుషా కౌటిల్యలె. దుగ్తాదాసుతో సంధి చేసుకొని అక్సరు పాదుపాగా (పకటించు కోన్న (పకటన ళ₹ రంగజీబు విని మిక్కి-లి తల్లడిల్లైను ఆ సమయము నాతనికి తగినంత వైన్యము లేదు. కొంత "సేనను తీసుకొని అజ్‌ (్రరునకు వెడలి యుండెను, ఓరంగజీబు చిన్న కువూరులు అఆజమ్‌, ముఆ౪జమ్‌్‌, మ౦యు మిగిలిన అప్తులు శోవీంచి యుండి. బెరంగజీబు మొక్క ప్‌ మును అక్చర్‌ స్వాఫీన. బరచుకొన్న (పకటన సులభమయ్యెను. అక్బరు నృత్య వినోదములలో. దేలు చుండెను. దుగ్తైదాసు మనస్సు అక బ్‌ "న్నీహితములో మిళితము గాకుండెను అక్చర్‌ మేలిముసుగు వేసుకొసి (శ్రీల వలె నటించుచు మహో తెలివితో మెల్ల మెల్లగా దన సైన్యమును అజ్బీరున కంపు చుండెను, ఇంతవరకు పాదుపాకు వ్యతి రేకుండు గాను, ళుద్ధ మోసగాడుగా నక్చరుని సరదారులు దలంచిరి,
౭ 'రంగజీబు మిక్కి-లి కుటిల నీతి గలవా'డు ముదుసలి యగు కొలది తెలివి చుకుకగు చుుడెను, అక్బరు తండ్రీ అన్న గార్ల పరాజయ ములనుం జూచి హిందూ దేశపు పాదుపూగా 'నేర్సడుటకు గారణ మయ్యెను, అశక్నరునకు దుగాదాసు మరియు రస పుత) సరదారుల వల్మ భయము
ర్ర/
దుఠరా
టం టుతపడంలంగంటపటట లలల పలతతతలల లలత లతల పోలో పొలాలలో లే లేకుండెను. అగ బ్‌ో కత్తులు, బల్లెములు మున్నగు నాయుధ సొమ్మాగుల. గొనుచు సుఖముగా కాలవేపము. జేయు చుజెను. అక్బర్‌ తన యోగ్యత యొత యనునది (గహింష కుుజెను మొగలుల మాద రసపుతు/లకు నమ్మకము లేదను సంగతి అక్సరునకు. దెలీియును నూరు సంనత్పరముల కాలము మొగలులు దుర్ధాదాసునకు జీవం జేసినను దుగ్గా దాసు నమ్మ్హువాడు గాడు, ఆత. డనేగ విధములు నాలోచించగా మయొుక యుపాయము6 దోచెను, అక్బరు వేశుతో నొక జూబు (వాసి పక్కీరున కిచ్చి నిట్టనియెను ౪ ఈ జాబు బహుజా గత తో రసపుత్రుల 'జేశాలలో వేసి రమ్మని. జెప్పి నొప్ప బహుమౌాన మిచ్చి బంపెను పక్కీరు భినూ టనము' జేయును చేరాలను సమిీాపించెను రసపుతు/లు మహా యోచ నతో పక్కీరును తాము గూరుచున్న చోటికి రానిచ్చి తృప. బజచిరి.
అబే దినము రా (తి రసప్వుతుల, సిపాయిల గుడారములలో రాజము(ద గల జూబు దొజీశెను. వెంటనే భటు. డా యుత్తరమును రసప్వుత _సెనాధిపతి జయసింహూుని కొసంగ గాం నాతండీబ్లు జది వెను,
సకు గల బ్యాతిక్కి నీ సంపాదించిన విజయము అల్పమెనది నీ నుండి రసపుుతులు మంచి నడవడి నవలంబించిరి. దుర్తాదాసు మంచి నేర్పరని 'చెలియకవో లేదు తహ్వర్‌ ఖాన్‌ చిరకాలము నుండి విశ్వాసనీయ౦డు గాన వాని సలహ యెల్లప్పుడు పొందుట యవసరము, రసపు(తులతో విరోధమః పెట్టుకొని నట్లయిన యందకు సర్వనాశన మగుదు రను విషయము జ్ఞాపక ముంచు కొనుము, మేము అజమ్స్‌ ముఆజమ్‌ యను వాకలకు రసక్ఫుతుల వె దాడిం జమపునట్లు (వాసినాము, నీవు తతణము నై న్యముతో వారి వెంట నుండి సహాయ భూతుండవు గము గ్రా
వు క్‌ తండి,
జయసింహుంప మరో పర్యాయము సానధానముగా జదువుకొని, యాశ్చర్య చకితుండయ్యను. అంతవరకు అక్చరు పఏిస్వసియు౧డని. దలంచుట వ్యర్ధ్థమయ్యెను. మొగలుల తంత్రము రసప్వుతుల యొదుట సాగుట లేదు,
రగ
దాసు
లలల బటల ఆటల లలల లలల టల బం బోలో బోలో ల లోలటీ ఆ జాబు వలన వారి శేమియు దోపక దికవుకం బడిరి అశ్చరు మోసము. చేసి మనతో స్నేహము జేసినాండని యాతని యందు నమ శకము గోల్ఫో యెను. దుక్షాదాసు కౌశల్యమునకుం వివద్ధముగా యారంగజీబు యుక్షి సాగ చేదు. రసపుతు,)ల "కా జాబు వలన అక్బరు,ఫె గల 'యనువూనము దృఢ మయ్యనుః జయసింహుని యుపబజేశము వలన వాకు అక్బర్‌ మంచి స్మిదలో నున్నప్పుడు విడచి కొండల కనువులలో వెడలిరి,
ఇట ల్రహ్వార్‌ ఖాన్‌ కీ నర్మమానము. దెలిసెుు. జెరంగజీబు నుండి మమొక యుత్నే ర వాూాతనికి వచ్చినవి. చదువగా అందిట్లున్న గిం ౪ నీవ్రు పాదుపాకు తిరుసబాటుతో వ్వతినేకంచి మహాపాపము గట్టు కొంటివి. అమునను చింత లేము అక్చరును పిడది పొదుపూ సము శ్రఖమున హాజరై నిజాయితిని రుజువు చేసుకొము ' అప్పటికి గాని యపరాధమును (తోసి వేయుట కంగీరిపబడదు, మి ఫీల్గ జల్ల సర్వస్వము పాదుపాకు ఖొ దిగా నున్నారు. వారిలో యొక్క_గును జీవిచరని నము ము
అనిం జదువు కెనినంత శరీర చూద్యంతము కంప మొంన సాగెను. ఆ దిన మంతీయు నేమి: జేయుటకు. దోపక యటు నిటు యున శ్రగ్తుని నలె సంచరింప" వొడంగాను,
ఆ 'ర్మాతి తెల్లవారక ముందు పాదుషూను. జంప పసి కి 'జీశాలోం దూరు నస్పటికి పాదుపా కన్న ముందుగనే తహ్వాూర్‌ ఖాన్‌. జంపయడి యు౧దేను,.
తహ్వార్‌ ఖానుని మరణానంతర నూతని సేన యావతు అక్బరును ఫిడచి పాదుషా కడకు వెళ్లిను. ఆ ర్యాతి కధ అడ్గము' దిరిగినది, అక్చర్‌ పండుకొనిన పజుపు)ు మోద నొప గొప్ప రాజలాంచన ముంచ బకీనవి.
మజునాడు రసప్పుతులు పాణీ వోవ్లుదురని అక్బర్‌ విని మిక్కి-లి వపగచు చుండ తహ్వాన్‌ ఖాన్‌ మరణ వార తన సమస్త "సిన కెరంగజీ?ు లావుకు. జేరడము యను నవాతనికి. గలవరం బెక్షైను. ఆతని జీవితము అడపిగా ధూళి ధూసరితముగా దలఎచెకు. ఆతని కున్న వంద గుద్తములు అంతకు మించిన కాల్చ్బలములు, ఆపులు మొదలగువారు ఒక్క-రు గూడా
ద్ర 1
దురొ పటంలో టల టా లాలో లలో లోల లలో లోటా లొట లలల లోిటటోలో లలో టోోటోలోలొటటొలొటోలొటోలోయా రం అక్సరును బలుక రించనైరకి. అందువలన అక్బగునకు దిక్కుతోచక పాదుషా దగ్షెరకు. బోయి తమూపణ నోరూ? లేక దుర్తాదాసుతో శరణార్థి యనుటా! అను సంచేహము. గలిగెను, పాదుషా మహార్శాద మూర్తిగా నుండునని నాతని చెంత కేగు వెైర్య మాతనికి లేక పోవ్రట చేత దున్తాదాసు శరణ్యము (శేస్టమని భార్యా పుత్ర పరివారము. వెంటం బెస్టు ఫొని కొండ వె పునకు బటుగులీజేను, పొాదుపూ ఆజ్ఞత' అఆజమ్‌, ముఆజమ్‌ అనువారు అన్న ' అక్బరును బందీగా. బట్టుక రాదలంచి చవు సై న్యముతో నక్సరును వెన్నంటి వచ్చు మరండీరి, వారంత అక్సర్‌ 'జేశాలో దూణు నప్పటికి అచ్చట అక బొ న"కరులు, వదాకీనీలు మొదలగు అభాగ్యు లుండీరి, వారీ నందట్‌ని మ నరయతో వారు వధించి అక్చరును బంధించు తలంపుతో అరావళీ దెసకుం బజోయిరి. ౧౭. శరణాగతుని కభయ ( పధానము. ఒకా నొక దినమున హఠాత్తుగా అక్సరు కుటుంబ పరివారముతో వచ్చినట్టు వార్వ దుర్షైోదాసునకు 'ెలియుట'. బీ నాతనితోం గలువ నవసరముగా నుంజెను, ఇంతలో అక్బర్‌. దుర్రైదాసు మందిరమునకు రాగా దుర్తాదాసు లోనికి వచ్చుట కనువుతిం నొసం గను. శైరంగజీబు పరిస్థితి దుర్దాదాసునకు. జక్యం-గా బోధపడి సందేహ నివృత్ని కలిగెను అక్చరు. దన పిల్లలను దుర్తాదాసు కాళ్ల పె వేసి యిట్లనియను. “అయ్యా! సీను నన్ను రథ్నీంచ వలయును. రసపుతుిల శెన్నడు మోసము చేయ లేదు ఇందును దైవము సావ్నీ ఇదంతయు సాదుపా యొక తెంతి కము. నా పిల్లలను నన్ను గాపాడుము, మూడు రోజులు నుంచి ఆకలి దప్పులణో నిన్ను వెదకుట శై హొండలలో'6 దిదిగి్‌ దిరిగి డస్పి శోయితిమి ఒక రసప్వుతుని కడుపు చల్లగా మే మిచ్చటకుం రా గలిగి తిమి** గంగలు లందర ల లో లలల చతల. బలం లొలో టట లొ లలల టంలో లోలోలోల లోలో గ
దాసు తరగటం లలల లంలయయగలల యం టర వంగర లలల లలల టో టొలోటోలోలల టో లటోటంటోత
అక్బరు దైన్య్యాకందన వచనముల విని నంతనే జయసింహూ శ్రనకు మదలగు సరదారులకు సమ్మాకము గలి్శగను. అుత సరదారుం తొక డాతనితో *ఉ మా తండ్రి పాదుసా కడకు పరివారముతో వెల్లి కాళ్ళ మోదంబడి రథ్నీంచమని గోరిన తప్పక రవ్నీంచ గలం డనిను, ** అక్పరంత అయ్యా! నా మూట యందు విశ్వాసము లేదు. పాదుషా కోపము సామాన్యము గాదు. మిరు నన్ను విడువకుడు అఆర్హత్యాణ పరాయ ణత్వము మి రసపుత్య)ు ధర్మము, ఇట్టి వివత్క-ర పరిస్థితిలో మమ్ము గాపాడకున్న మేము నిశ్చేషముగా మరణింతుము. పాదుషా కడకు వెళ్ళమని బదులి చ్చెను.
దుర్తాదాసు మనస్సు యుద్ధములో నెంత కఠినముగా నుండునో శరణార్థి విషయమ.లో నంత మెత్తగా నుండును, అక్బరు మాటల వల్ల నాతని చిత్తము (ద్రవిభూత మయ్యెను, దుగ్షాదా సక్చరుత్‌' నిషనియెను, 66 [కభూ! దూూూదాసు బొందిలో (_నెాణము లుుడు నర "“శిట్రాతి భయము వేను. సిన నుఖముగా భోజనాది వి థాంతి కార్వములు నెర పేర్చు కొనుమని భయముపో వనణుకుచు యక్సగు వీపును జజచి తన కాళ్ల మోద పడీన నాతని పిల్లలను యెత్తి ముద్దిడుకొ నిను.
అక్చగు సంవరతుణము మహో కవ సా ఫ్య మైనది, అక్బరు హైందవ 'చేశ చ్యకన 8 పాదుపాకు ఘోర శత్రువు ఆతనిని బుంధిచుటకు వెనుక నుండి గొప్ప సైన్యము తరలి వచ్చు చున్నది. ఇల్లి వానిని రథవ్నీంచు టను నది సామూన్య విషయము గాదు. అక్బరు సంరక్షణ మొక్క- దుర్షాదాసు నకుం దక్క- యెవ్వరికి వలను గాకుండెను. శరణాగత ధర్మ మొక్క-కే రస ప్కుతులను బంధించునడి (పభువ్చు తర్వాత (పభువ్రకు యశ్చగు విషయమే గాన్యు యనేక (స్ర్రీల మర్యాదల యదు యార్తుల యందు యమూల్య మగు (భాణముల బలియిచ్చి గాపాడిన రసపుత ఏగుల వంశము లోక మెజుంగును, దునగాదాసు (పాణమున కన్న మిన్న యగు నూర్వారు రవణామున శట్టు కంకణము గట్టనాడో యా (పకెరమే శరణా ఫు ల వీివయము /హాడా సమానముగా దలంచినాడు,
దునదాసు అక్చరున కభయ (పదాన మొసంగిన యనంతరము మారాను నందుంచుటకు రసప్యుతులను గోశెను. (గంగంతంం తంత లతం టంత దగగ లలత నయ. తలతో రొ లలల టోలొలొటోటటోటిటో
టీ]
దుర్గా లలల లం లలల లోలో రసప్వుతులు యుద్దమునందు వ్మిశాంతి లభింపక మిక్కిలి యలసి యుండిరి, ఇట్ల సనుయ మొక వంక, వమూార్వారు 'దేశమును గావాడు భారము అక్సరు సనరణము యీ లెండు మహో కంటకములెనప్‌ దవ్నీణ మున రాష్ట్ర నాయకు( డగు కివాజీ చ(క్రవర్సి కుమూరుండు శంభాజీ యను వాండు దక్క- శరణాస్టులను రథ్నీంచువారు లేరు దగ్తాదాసు మనమున అక్బర్‌ యుని కచ్చట శాగుండు నని దలంచెను. మూర్వామ నుండి అక్చరును తరలించుట గష్ట నుయ్యెను మొగలు సైనికులు 'వేనకు వేలు గాపలతో యన్ని నూర్షముల యందుండిరి. కోడికూనసెడ కతి కల్లెాలలో గూడా అక్బర్‌ జాడ దెలుసు కొనుటకు రసాస్య పరశొధక బృందము గలదు. ఒకరి నొగసు నమ్ముట లేదు. ఇట్టి కంటక సమయమున అక్చకును మార్వాను నుండి విడిచి పుచ్చుట దున్షాదాసు క మిత విచారకరమై యుండెను అక్చరును సంఠరలవ్నీంచి గోనిపోవ్రటకు బుద్టమంతులగు సగదార లగుపడ కుండీరి, అందరు నెనుకటి స్థితి ననుసరించి అక్బరు బంది కావలయునని. గోరు చుండిరి, పాదుషా చారులు అక్ష్సరును నాతని నెదుట హోజరు పెట్ట టరు పాదుపా నాతనిని వధించుటకు! త్మీన (ప్రయత్నములు. జరుగు చుండెను, చతురుం డగు దుగ్షాదాసు సాహసమునరకు సరిమణూగ గల మొగలు సరడారు౯ దొక్కాండు లేడు, దుగాదాసు నేర్పునలన కమల సరస్సు వెనుక నుండీ మాగ్గమును. 'జేయించి కొంకణ బేశము నందలి శంఫాజీ కడరు అశ్చరును. బంపెను మౌాగ్రమున వెప్ప రాసి కష్టములు వారికి. గలిగను, కొన్ని రోజులు (పయాణ సందర్భమున వారు నిదాహారములను వదలి శ। తువులకు జిక్క-క పగలు క్రందరముల యందుండి బాగా చికటి వడిన తర్వాత గాని [ప్రయా ణింపరైరి. ఒక్కొక్కప్పుడు వారు యిరునద్శి ముష్పది మెళ్లు మైన తర్వాత ముందు మొగలు లా దారిన నడ్గగింతురని. దెలుసుకొని వెనుకకు మరలి వచ్చి వేరే మూర్తము ననలంభించు చుండిరి. అక్బరు పయనము గుతించి పాదుపషూ సేన కన్నిటికి పర్శ్వమాన మంపీ యుండెను * అహో వ్‌ న్‌ దుగ్రాదాసు యుక్తి కి మొగలాయి (వభుత్వము కళ్లలో దుమ్ము జల్లి యాని రర రరరాలలలరలలలలల లలల రా అం ల్‌ ఆల ఆఆ
దాను అక లోట బట లోల టల లలల లోలో లట లలల టం లల అలల ల్‌ పలచ అల అలలో శ్యతువులకు జిక్క-క అక్చగును సంరవ్నీంచు చుండెను, దుగాదాసు గాక యితరుంజే యయినట్లయిన అక్బరు నతు సేన శాహుతి కావలనినబే "ండు నూడు లతల రూపాయల పారితోవి కము (గహించుటకు పాదుషా కొప్పు. జెప్ప వలసినవ కదా! దుక్షాదాస్వో గణములోల6 బేచెడు వాండు కాడు. కనుకనే తన (పాణములు సెతము శరశాగతుల కర్పించుట ధర్మ మని దలసోయు వాండు ఎన్ని కష్టములు వచ్చినను వెుువీయక అక క్‌ రును థంళ్లాజీ కడ సురవ్నీతునిం జేసెను, ౧౮. పెరంగజీబు మనోవుధ, లె
“చమొగలాయి చ్మకవర్శి శ" రంగజీబునకు దుగాదాసు సఖ్యముత్‌' మహో రాష్ట్ర దేశ నివాసము అక్చరుసకు సగ్టపాప మై సందున మిక్కి-లి యెడ తెగని. జింత గలిగెను,. పెద్ద కుమూకుని శతు స్వాఫీనమ 6 జేయడ మనునగ్మ మొగలులు చాలా అమర్యాదగా దలంచిరి, నేడు మవో రామ్షలకు రఫోడుల కుండిన అంతర్యము6 జక్క-గాం జఇలసినది. కెరంగ జీబునకు సహజ శత్రువులు మహారాష్ట్రూలపై యెన్నిమార్తు దండయాాతలు సోపిన నన్ని సాన్ల్డు తనకు కష్టముబు రా గలవని నమ్మి నాడు ఇ తగుణమున జస్వంతపింహు శని స్నృరణ అవసరము, మపారాష్టూల్నపె పాదుషా కున్న అసూయను గ్రహించి జస్వంతసింహ్నూూండు. శివా 89తో కొన్ని షరతుల మిద సంధి. జేసు కొనెను నాటి కుండి మొగలుల యిజబ బందులు దీతినవి.
అక్చగు వొంకణము6ం జేచు నప్పుడు శివాజీరాజు పరవముకద వముల-క రించి యుండుటం బట్టి శంభాజీ సింహాసన మాకమించి యుండెను శంధాజీ కూడా శివాజీ నలె శె "ర్య (పతాపములలో దిట్ట యని పించుకొని యుండెను. దుగ్దాదాస్కు అక్చర్‌, శంఛాజీలు గలసి వారి సైన్యము తో కొుగలులపై ముట్లడి జేసిన సాదుపా గతి చెప్పనలసినది లేదు. కనుకనే దు గదా ను ఫం ఛాజీతో "స్నేహము. జేయుటకు గారణ క ఆ మున్వ్వురి వశ్వాస బలమున్నంత కాలము రధోడున కెటి ముప్పు గలుగ కయ లం ఆఆ లం లలల చయల లీ
శర
దుర్గా
మన టట ట్ర ట్ట న షా క కా కర క కా ర ర్ట. నేరదుు మార్వారు యుద్దము జరుగు పతుమున తమ కున్న "చిన్న పైన్యము పట్టణ రతణమునకు వదలి పెద్ద సైన్యముతో. బోరు సలుప సిశృయిం చిరి,
అట్టి సమయమున దవ్నీణ మార్తము సరిగా లేకున్నది. ఆరావళి తూక్చున మార్వాకొ వడమట జస్వంతసంహ్నూని మేవాకున్న సంగతి మనకు దెలియును. ఇకున్చు రారంగజీబు శ్య్తతుకోటిం లోని వారు, దవీణ మున ేగు వనూర్మము కాలీ లేకుండుట వలన దారిన బోవు సిన్యము అకలి దప్పులతో. జచ్చు చుండెను. మొగలు సైన్యము సమస్తము మారణ హోగోమ మగునన్తి జయసింహునితో సంధి చేసుకొనుటకు గారణ నుయ్యెను రాణా కూడా యుద్ధ "మొనరించి యలసట నొందెను మొగలులు తిండి లేక అల్లాడ బటి నిర్వీర్యులగు మయండిరి. మేవాడు దండయాత్యులో జయసింహు కు విధిలేక సంధి యొనరించు కొన్నప్పుడు గ్లారంగజీబు దన్నీణ వూ ర్గావ రోధమును. దీసి వేయించి తన సేన న చ్చటి కనిపెను,
శంభాజీ లము పరా[కము శాలియ% దుకగ్తాదాసుతో' “స్నిహము సలిపినపుడు ర్థ్రెంచయ్యెను. శంభాజీ జంబీర ద్వీపములో సిపాయిల వితూరి జరివీనపుడుు బెరంగజీబు దవ్నీణమున (బవేశించి కొంకణమున క్‌ భ్యాణి ఛోీటను సైన్యము నంపి సంగ )హిఎ చెను
నంళా జీ క్ర సరృవమూనము. దెలిసి నంతనే అచ్చు నుండి కొంకణ మునకు [(బవేళిం చెను దురాదాసు సహాయము వలన తన పైన్యము "మొగలుల నుంచు నప్పటికి మొగలులు పలాయనమెరి. కళ్యాణి కోట మామూలు (పకారము వారి కళబ్చెను, అవిగాక మొగలు లనేక్ష మారులు కళ్యాణి కోటనై6 1బయత్నించిరి, సాధ్యము గాలేదు. మహ 'రాష్ట్రులు మొగలుల కొక అుగుళము మేర కూడ యివ్వక బోయిరి,
ఫంఛాజీ మహా వీరుండే గాక మంచి విలాస పుగుువుండు పానీయ వస్తువులపై నాతనికి మోజు ఆతం డా నస్తువ్చలను గిహించి నపుడు తరుచుగ ని.దించు చుండెను. దుక్షాదా సంతట గిహించి నాతనితో నిట్లసియెను. వీలాస వస్తువులు సేవించడములో రాజ్య గొౌరనము' దగ్గును, లోయలో అలం లలల!
గడీ
దాసు రక రా మ ట్‌ న మీన పచ చవ నాట చ న చ స ల గ సిన న షా సనన ముహారాజెన్నటికి వీపయా నకు ండు గా రూడదు శఈలాటి చర్షితలు స్‌ు జెలియును. రాజ్యక క్తి శీణించన దారిని జూడుము,. శివాజీ మహో రాజు ప్ముతుండవైన నీ ఏవిధముగా (ఒవరించుట బాగుండదు స్మృతు వనన్నము సలుబెసలు నావరించినది ఆ సేన నీ బేశము నుండి తజీమి నపుకు గాని స్వాశ్య్యగ్యము దక్కదు యని దుగ్తాదాసు నీతి వాక్యములు శంభాజీ కిసుమంగైననుం జెవి కెక్కక పోవుటయే గాక దుూగ్రాదాసువై కోపము. గూర్చెను దూ ూడాసు శంభాజీని సంస్కారించ లేక బోయెను, అుదువలన వమార్వాగునకు. బోవ నిశ్చయించు కొనెను కంభఫాజీ అక బి నుజూచి. € అక్బరు నీ తండి కడకు మె తప్పును మన్నించ మని (నార్ధంపు ** మనియెను ఆ మాటల కక్చరు తడి కడ కేగుటకు సమ్మ తి పక నిరాకళురై మక్కా-య్యాత సలుప నిశ్చయించుకొని దుగాదానునకు వలుపక యాతకు వెడ లను, ౧౯. దురాదాను మరలి నచుుట. ౧ లి
మహారాష్ట) చేశమును వదలు సమయమున దూగ్దాదాసు తన సర దారులను. బిలచి ఆప్యాయ ముగా నిట్లనియెను, + కరణాగతు డన అక్చడు రత్స్షణ ఫారము మా మాద బడీసది ఇందు కొరకు (వియతమ మగు దేశమును వదలి మహోశాష్త్రాము. జేరితిమి. బేశ గౌరవమును నిలబెట్టు టకు అక్బగు రత్షణ అనసరము. అఆకర్తవ్యము మి చేతిలో నున్నది యుద్ధర-గ ములో స్యాతంత్యుమునకు. దక్కును. మార్వారు యెజ్ట పతాక మెన్నటికి [కింగకి దిగదు,.** అంత సరడారులు పిరావేశమున నిట్లుని (బత్యుత్తరి మొసంగిరి
రథ్లోడు సరడారులు దుగ్గాదాసు పాదముల సాశీగా శరీరములో (పాణము లుండు వరకు నూ దేశమును శ్యతువుల కప్పంజెప్ప మని పతా జేఫిక అంగం బలంలో లతల రోత ర లగల తోయ ునం ఎ లొలయోలోో లోట లోటటోలలా
కీర్‌
దుర్గా
బం ఆం ల అల్ల టల ఆల ఆల లల ఆ త్‌ య అ అలొలొ అలీ
దుర్తాదాసు వడలిన పిదప యుద్ధ మారంభ మయ్యెను, మొగలు లత సైన్యముతో మూర్వారును స్వాధీన బరచుకొనిరి గాని పూరి పాగ "లేదు,
దుగాదాసు మహారాష్ట్ర) వాసము సంవూర్మముగా ఏీడక తన దేశమునకు. బోక రమారమి అయిదు సంవత్సరములు లయాపన. జేసెను. తదుపరి స్వబేశముం జేరిన బిదప అక్బరు పీల్లలను దన బేశముః నందు నిలుప దలంచి కొండల వాసము. జేయు అజీతుకు తోడుగా మంచి విశాల భవన మున! జేర్చి వారి కన్ని సదుపాయము లొనగూర్చి పర పరివారము. 'నేరృజచి వూనూలు [(పకారము యుద్ధ సన్నిద్ద్యం డయ్యెను,
దూర్తాదాసు మార్వోరుం జేరిన తణములో అందరికి నూతనో. బేళోే ఉస్పౌెహము లంకురించినవ్‌, రథోడు వానులు మున్నగు కరివారము దున్తా దాసు సాహాయ్య మచేనీంచటనై యేక్యగీవముగాం దీరా గనించు కొనిరి
దుగాదాసు మూర్వారు. జేకిన సంగతి చెలసి మొగలుల పోలిసు చేపన్‌ మున్నగు కార్యాలయములను లూటి-జేయ మొగలిడిరి.. అయిదు సంవత్సరములకు దుూదాసు శా పురమున మహో రాష్ట్రాలు నెగుగా యుద్ధ కుభలు ౨౪ యు౦డిరి. మొదలు లంతకు వఏిజ్బంభిచి పైకీ వచ్చు నపుడు ముహారాష్ట్రూలు ఉకొనవలసి వచ్చెను. మైంబడి యుద్ధ మొనరించుటలో మహారాష్ట్రులు మంచి నేర్పనగులు, పగలుతయు దాగుళొని రాత్రులలో మొగలులను హతమార్సు శక్తిని దుర్దాదాసు చేర్పియుంగెను. అుదునలన జగ లులరు ర్యాతింబగళ్లు స్మి దాహార ములు "జీకుంచెను. భయము వలన కోటలలోను, (పహరి నోడలలోను (పాతఃశాలము నుండి దాగుకొను చుండీరి. పగలు రాజ్యము. జేయు మొగలులు సూ ర్యాస్త మయమైన వెంటనే రాజును భ్యదపరచు చుండిరి. (ప్రజలు బయట గుక్షాదాసును, లోపల అజీతును రాజుగాం దలంచు చుండిరి. మొగలు నై నము యుద్ధ ము వలన ఛాలా భాగము నాశన మొందినది, కొన్ని (కుబేశము లందు రధోడులకు లంచ మిచ్చి దము జనులను. గాపాడుకొనిరి. మరికొన్ని చోట్ల వారు సంపాదించిన పంటలలో నాలుగన ఫాగము దున్షాదాసున కప్పం జప్పు చుండిరి. అందువలన రధొోడులు మొగలుల కోటలపె దాడీ సలుప రరర రరర రరర యరయరయరల లల లలలయరలలన్థస్థరరరలలలాలాలలలలలలలలటలల తలరాత ననూ
దొనుం
ల లోలో లలల ఆటలలో లలల లల నలల చలో లో అం నో ్ట లతల లలో లోట ల లలల లలల లో లో లోలో లలల లోలో కుండిరి. దుగ్రాదాసు మొగలు ల్మాక్రమించిన పట్టణములను దుగ్షములను సా్వ్వఫనపరచుకొని వా రంపు నాలుగవ వంతు ఆదాయము తప్పని సరిగా డలంచు చుజెను, దుర్తాదాసు ముట్టడుల నల్ల పొదుపూకు. జెవ్స నలను పడని ధన జన నష్టములు గలుగు చుండెను,
మార్వారు కనిచిన సేన వలన లాభములేక యెవరికి వారే రాజ్య ముంజేయు చుండు ఫ్ఫ్‌తిని గనింబె్టి కెరంగజీబు మహారాష్ట్ర యుద్ధమున మకీ వీచ్చివా. డయ్యెను, కొరంగజీబు తన "సేనలో చాలా భఖెౌగము రెండు వీవిక లొనరించి బంపీ యుండెను,
దుక్షాదాసున ప్ర తకుణము మేలసిపించిను. మొదలు పేన తగినంత యు క్షి గక్తులు గలపఏ్‌ గాదు, దుగ్షూదాసు సైన్య మంత కంతకు వు గయా చ్చెను దుర్తాదా సచేయుండను మూట మార్వారు దేభము నంచే గాక నాలుగు మూలల మారు (మోాగను చుండెను
౨9. పాదుషా నిరాళ,
మహా రాష్ట్రల గెలుపు బిదప రఫొడులకు: వభుత్వము గలిశె నవు విషయ వకారంగజీపునకు. దెలియ జచ్చెను మహారాష్షులు యుద్ధము వలన మొగలులు వముహా ఘాతకులసి రుజువయ్యను సాధారణముగా యా యుద్ధ మిుువది నాబ్లు సంవత్సరముల వరకు6 జరిగే నది. ఆ సమయమున ధన జన నష్టము 'లొత యను నవి లెక్కకు. రావు, (పతి సంవత్సరము దాదా పొక లశత్ష మొగలు సైనికులు మహారాష్ట్ర) సమరమున సమయు చుడిరి ధన ధాన్య గ్రైణ్యము యదృశ్యకరణి భంగి వమూయమగుచుం 2ను మొగలు చ|కనర్హి టుకశాల సంపూర్ణముగా ఖాలీ యయ్యెను తరతర ముల నుండీ నిల్వంబేసిన (ద్రవ్యము క్లకంగజీబు తరమున గండింబడీ చిల్లి గన్వ లేద య్యెను, మూడు నాలుగు సంవత్సరముల జీతము పరిషాగముగా నివ్వువలసీ వచ్చెను ఇక అఆవోరాదుల విషయము: జెప్ప నక్క-ర లేదు. వృగ్ధాప్యము వచ్చు చుండుట చేత పాభుపాకు నేత్ర (దుష్షిం దగ్గుచుం డెను, నార రా రారంరరారరలరరయలరలరరయరయలాలలలలంి్థడ్ట బిలం ల ల బటల లచ లొ లోలకం టోల్‌ శొఛి లక ఆటోలో
దు గ్గా న రర ర రారారా రార ర మమ సిమి సస మస సపసమనన్‌ కా ట్ట న్స మిసిస పసిపాపను నయస్పు దూరముగ కొలది మృత్యువు దగ్న౨కు వచ్చుచుండెను. అవిజయ పరంపర గరవేగమున నయస్సును దాటుచుంచెను,. కేవలము రెండు చిన్న రాజ్యము లేకీభవించుటతో నాతని సర్వపయత్న రిధిము నేలం కూలినది. కరా! మహారాష్ట్ర మార్వాగుల సమ్మెళన ఫలితము చినకకు పాదుపొా నిరాశా పరిపూర్తుండయ్యును. తన మనుమరా లగు అక్సరు కుమూర్తె షహజాదా దునాదాసు తాన్టన యున్న విషయము పొదుపాకు హృదయ శల్యమయ్యెను హైందవ సా(మాజ్యాధిపతి మనుమరాలు శ్యతువులం చేతిలో జిక్సి. యుండుట పాదు షాకు సిస్టచేటు ఎంత (ప్రయత్నము. జేసినను (బయోజనము గానరాద యును, దుగ్రాదాసుత్‌ సంధి. జేసుళొనుటకు సస్దుండయ్యెను. ఇంక యిద్దగు మనుమురాం్యడు దప్పు కైరంగణీబున గా ప్త వర్షము 'బేదు, సంధి చర్చలు షుమూాగు సంవత్సరము నడవచెను అజీతుకు యుక్త వయస్సు వచ్చెను, అక్బరు విష దుగాదాసు సంంకుణమున సుఖకాల శ్షీపముం జేయుచుండెను. అజీతువై వ్యామోహము షహజాదాకు గలుగు చుంజెను, కెరంగజీబు కడకు షహజూదాను" బుప దలంచలేదు, దునక్షా దాసున కీ వర్మినూనము కర్తాకర్ణిగ. జెలిసి గూడ యోపిక బగ్రైను. వారిరువురి యనురాగము దాంపత్య రూపమును నహంచెను అ౦త దున్లైడా సజీతుతళో మన కుల మర్యాదలను బచాటచి (పవరక్తింపుము, ఇద్దరు బాలికలు నా యాభినమున బ్యద్రపరచు కున్నాను మన మర్యాద (ఫకారము పాదాపాకు మామూలు స్థితితో ఏరి నప్పుగించుట ధర్మము. మన మింకను కొరంగజీబుతో యుద్ధము జేయనలస్‌ యున్నది. నమ్మక (గేోవహాము యొన్నడును జేయరాదనియెను. దుర్తాదాసు వాకము లజీతుకు గుచించబేదు దున్త్తాదాసు నె రము తన్నేమింజేయ దని మనమున యను నిను దుగాదాసు వెంటనే సమయగ్షి శన గలవాండై కరంగబీలున కిట్లు * అక్సగు కుమూర్తెలు నొ శావ్లున సురఖ్నీతలై యున్నారు. మీరు మనమరాం్యడను బెప్పించు కొనుడు, యుద్ధము సంధి యను వాటిశో సంబంధము లేదు మాయ్యవి భ(దషరభఛి యిచ్చుట నూకు ధర్భ్శము యని (వాసం బుపెను. |
దాసు
గంగ లొల లోగోలో లోలో బోయ బర లోలోలోలలోయ లలల తోటలలో గోలలో లలల టంలో టంట టట లోలో లంట లలాట
అతి సంతోపముగా జెరంగ జీబు దుగాదాసుత* సంధి జేసుకొ నిను దుక్తాదాసు సింహాసన రత్షకుండుగా నుండుటం బట్టి మంచి యోచనలతోం యీ పని. చేయవలసి నశ్చెను. పెద్ద ముద.సలి చేవకుల నిచ్చి యెట్స కేలకు వారిగువుగిని పాదుపూ కడ కనిచెను.
ఓెరంగజీబు దర్చారు సమయమునకు వారచ్చట 'జేరిరి చారిని జూచి యతండు ఈ యిద్దరు రాజప్ముతికలు ఆటవిక రసప్వుతుల కరుణతో వోవీంపబడిన నాకు, ఇస్తాఎముత నియమ (శకారము యుపబేశము. జరుగ లేదు... ఇప్పుడు కులాచార్వుని రావించి ఇస్లాం ధర్మ నికష్షల నొసంగి సపుసితులను ౯ జేయవలయున నెను. ఈ నూటలు వారువిని నాతనితో స్తు తాతగారు దుగ్షాదాసునకున్న సుగుణముల వల్లనే ఇన్లా) ధిర్దు (ప్రకారము నడచుకెన్నాము మన విద్యల నాతండు తగునేర్పుతో నేర్పినాడు, మచి కండితునితో యుపబేశమ. 6 చేయించినాడు ఖురాన్‌ పావనమగు సాలి మున్నగు ధర్జ్హస్తూతేము కంరస్త ములు మోరు పరీక్ష ౯ జేయదలచిన. జెప్ప గ లమనిరి
'రాజరునూరికల మూటలు పినిన వాలా చీళటి కొరంగజీబురకు ముచ్చెమటలు బోసెిను అుదరి నోటనుండి యొకవారు +శఛాష్‌,! దుగ్గా దాసు! నీకు శత్రువులు. చేజిక్కి.నను శూధింపక వారి కుల మర్యాదలను పొటించడము సజ్లన లక్షణము, ఇతరులు నీ సుగుణ సంపత్తిని [గ్రహించ వలయును, నీ నంటి పర్మాకమశాల్మి నీతిళాలి ఉనభూతో నభవిష్యతి” అను ధ్వని వినవచ్చెను కెరంగజీబున కీశబము గన్నులన్వు హృదయ కవా టమును చెజఐపీచెను. బెరంగజీబు జీవితము హిందూ ధర గ్రముల నాశన ముళోను టొందవ మందికములను పడగొబ్బుటతో ను మున్నగు "కార్యము లపై గడచినది దర్భారునందలి (పజలు దమ యెొదుటకుండు పాదుపా శనులు దాము పినిన దురాదాసు కార్యముల "రెండు తూనికందేసిరి చ₹ెరంగ జీబునకుండు అజ్ఞానాంధ కారము ఉజటాపంచ లయ్యను, పీందూ మహామ (౪ దయులు ధర గ్రముల వేటు వేటుగా నుండునని బాదుషా (గ్రహించెను, కల ఆం ల ఆలో ఆ ఆల్టో లోల ల్ల ఆలం అలో ఆఆఆ ఆఆ లొ ఆఆ టోల్‌
40
దుర్శా అలలో లోలో లల లొ నీిల లోల ళల టల లలల లలల లో లలో లో లోలో లీలలలో లలో లోల లల్లీ ౨౧. తుదినమరము, అంతిమ విజయము
దుగ్రాదాసునకు పాదుపాూ క లహములో పిజయము దొజుకీనది. అజీచుకు నూర్వారు రాజ్యము లభింప చేదు మొగులాయిల పిన్వము వోధుపురము నూర్వోరు బేధములను స్వాఫీన యమొనరించుకొని యుండెను, కాని దుకాదాసుతో సంధి కోజరబజీన పీదప మార్వారు నందు శాంతి మంకురించెను. ఈ శాంతి తాళత్కా-లీక్రమై యుండెను, మొగులులు(. గన బఆచు సరళత దుక్షాదాసున "శీమా-(త్రముతంతత్వము గాదు ఈ విధముగా యెడ తెగక యిగువది యైదు సంవత్సరముల వరకు మొగులులు యూవీరి గట్టిగా విడదుం కసమఫ్మలెక. పాదుపాకున్న (లక్ష సైన్యము "విలువ లేనట్లిగి ఆశోర పామ్ముగి అఖండ ధనరోసులు నాశనమగుట నల్లన నాలేని క్‌ పరంపర చుక యుంచెనుు ళమెగంగజీ జబానరించఛిన యపరాదములు మజచుటకు వాక ,కుమిిచుటరకు దుర్తాదాసున కంత సులభముగా గనుపవింప లేకు,
సపాజాగు ఆదామునరకు గుజరాతు బచేనములలో నుబేదారు ని "మొసంగెను, ఆతడు తజచు దుక్షాదాసుతో6 గలియు చుండెను, చివరకు ఆజమ్‌ పత్చా్శూప పడెను, మొగలాయి (ప్రభుత్వము ఆజమ్‌ద్వారా జగ పనగు కుతం_తాలోచన మంతయు వ్యసమయ్యెను. పాదువా దస్తం్యము రథోడు 'లెటింగి దగు (శాయశ్చీత్త మొనర్చిరి దుర్గాదాసు రథోశులకు గురువు తండ్రి నాయకుడుగా గెరవింప బడుచు*డెను, దుక్షాదాసు సనా వాసము వారి శక్తి, బల గౌరవ 1పతిష్టలకు బునాది యయ్యును దూ దాసు స్వాతం్యత్యల క్యు విశాల మోో లు సా(మాజ్యమును ధిక్క-రించుచు చిరస్థాయిగా నిఎచుటక. దగు యేర్చాట్లుం జేసుకొ నెను. దుగ్తాదాసు [₹మొనరించు కార్యములకు జగీవకలవాకు. సహిఎచడు. మిగిలిన మొగలులు దుర్గాడాసు చా ర్వారు( జేరినత న్వాత జపహు జ్యాగత్తేగా రాశాలు నై రాలను ముష్పడింప మొుదలిడిరి దున్తాదాపిమాగు తనరాక సనెటుగక క నొక భటుని. బంపెసుు అంతట వాకు సర్వస్వము త్నజంచి చులాయన మనలంబించి=. పాగుపాను రీమి జేయుటకు తోసక శేషించిన మైన మును గొంగ శాగమును తోడు? బువెన. జుషాదాసు మిక్కి ఏ ననన.
గ్ర0
దాసు ర రరర కర కా క కట కా కా క వ క ల టు మయము హుసో రై సె నమును ఖ౦ండించెను, ఖిరిగి పాకుపూ సైన్యము బంపకము గూూూదాసు హత మొనరించడము రమారమి యేజెనిమిది సంవత్సరములు జరిగినది నూర్వాగు వూర్న మొుగయిలకు దక్క. చుండెను, దున్లాదాసు అజీచునకు యుకవయస్సు వచ్చునరకు వనార్వాగుమొ సాంపూన్న దృ వా సి (బసరింప జేసేను నమూర్వారు మనుమ్వులు దుగ్దాదా పాగమనమును, నోరుచుండి]. వళువులు బలము చేని వయ్యెను, పట్టణములు ఫన్షాలు మిక్కిలి చై న్య మొందుచుంశెను. సర్పువ్యాపారములు సమసినవి రనోడు లకీవూలు పషరాధినము( గలుగునని దబ్ల డియు చుండిరి స్వాతం[తపు జుడా (కింద నివాసము€ జేయు తలంపువారికి పూరక్నిగా నుం డెను,
కాల చృకము గ్నిగున6ం దిగుగుచున్నద, కెరంగిజిబునకు కాలమా సన్నవముగు చుంగెవు. మృత్వువాతనిని 'లదరకుచుండెను, అశ్బేగును నగలి శ్‌ వు తలంపుతో వాసుుపూాల బటయసిం చైను మహా రాష్షూలు పొాదుపూను నెన్నంటక, పాసుసూ పీనమించు సవాయమున మహో రాష్షూ ఒబాతసికీ తెలియకనే వాహన సౌకరన్గరులుం జేయుచు-డిరి. అతి [(శయాసతో పొదు మూ ఢిల్స్‌( జేరక్రవే అహమద్‌నగరమః*నం (కీ శ. 1707 లో భాతికకాయము ను త్వీజిం చెను, నాటితో జెరంగజీ-ఎ జీవిళాధ్య్వాయమ: సమాస మెనది-
ల్లా జం జీబు మంణవార్వ నవగపనంనత నే సమస్త జేగములందు (నోవా చశ్వలంత నొందెను సుర్షాడాను గఫోోడు సైన్వ సమేతముగా బోధుపు అము సాషఫీన “మొుునరించు కొనిను మొుగలులోో సొందరు తృటిశాల మున శతృవులకు నకుగ్గ లెరి మంికొందటు. గెంవిపేయి ముశ్కాాయా్య తం కేసరి. ఈ విధముగా రాజధాని ఓకు,. బేక బోయను దుగాదాసు హాసు పాయముగా బోధుపుకము నాాకమించి, మూర్వానుునకు నచ్చెను అనని సాగ సెటలింగి ఊకొుుగలుంు దున్తాదాసు. ఫరణు. | జొచ్చిరి దుగ్తాదాసు సతి సులువగా సమస ధిశారములతో వమూార్య్వోను జేశ మును సాసభిన కనన రించు కొనిము వేకు మూర్వారు రాజ్యలఫీ దుగ్తాదాసు పాభవమున నవ్గుకళలణో విలసిబ్టు నవకాశము నసా౦ చెను కం లయ డో తల్‌ యం ట్‌ టంట గటట. లోటా లోలో యచచట
|
దురా అలల ోల లతో లోల లలో ఆల లో అ లంలో పోటిలలో గంగి లోలో తో లతో తతత ౨౨ అబీతు సింహాసనము, ముప్పది సంవత్పరములు గడచిన యనంతరము దుగ్గాడాసు (వయ వెన మార్వాగును హస్తంగతము జేసుకొనుటలో నాతని జన ౪] సొన్ఫకమె జస్వంచసింహునకు దుర్ధాదాసు (పయాణము6 జేసిన వనదచనము ధ న్యాతి ధన్య మైనది. ఇక మిగిలిన దొకటి అదియే అశీతును సింహాసనసుసి. "జేయుట అది నేడు ఫపూ3 కావలయును. దేశమంతటా అజీతు పట్టాభిసే. క మును జూటించిరి. స్ట్టణ మలంకరింప నొడ్జ నొసంగౌను, రాజ | పావా రములన్నియు వెల్ల వేయింప బడుచుంజెను కోటలు భ్షదపలుచ బడీ యును, సమస్త రాజ లోశమంతయు నాహ్వానింప. బడియెను, అజీ శ్రమ మేవాడ్‌, సలుంబర్‌ మొదలగు పట్టణములు బోధుపురమునం గలుపబడెను. సమస్త రాజలోశకము ఆష్నర్య పగునట్లు అజీతుకు గాభి పేక మునర్శి "'రాజ్ను మప్పుగింపం ₹డెను, కొన్ని వారముల వగకు యుత్ప్స్పవములు సాగు చుండెను. బీదవారిక్కి వ్మిపవరుల కమితి డాశధర్థములం చశేయయంబడెను రసప్వుత సరడారుల కుచితమగు జాగీర్లను "సె సికుల కమూల్వము లగు ధథధనకనకముల నొసంగి దుర్గాడాసు నృ తాస్టం జసయమెల్గను, శరంగ కీబు విదప ఆతని పెద్ద కుమారుడు నుజజము సెల్లీ సింహ సన మ్మూకమిిచెను మూర్వారువై తన తండీ జూపిన “మానళ్తు “ాగస్ల కలాపములం సమ్మగముగా విని ఆలాంట్‌ వాికి తావియ్యక అజీతుతో సంధిం జేసుళొ నిను, వారికువు రవ్య్వైన్వ కానుక లర్చించు! "నిరి, ఒక ననమున రిసప్వుతుల నందరిని యొక చోట సభగా జేన్చెన ఆ రాజసభ యందు అందరుం జూచు నట్రీవిధముగా ,_కతిజ్ఞా (పవచనవ (వాసి అదరిచేం జదివింగను, (1) మొగల్‌ (పభుత్యాధిశాగము మన మెల్లప్పుడు విఫర్జింతుము. (2) మన కువూరులను రాజూంత;ఃపురముల విడువము, (8) పాదుపా యీ రాజుకు కత్రువుగా దలంచినను సమస్త రాజు లాననికి సహాయము. జేయవలయును, కం ల ల ఆఆ ఆ ఆబ ఆఅ ఆల బో ఆల్‌ లోల మేకప కకక బ్‌ ఆ అయ్‌ ల శ్‌ ఇ లల అలో లం ఆల్‌ తల్‌ లో
నన రన స్ట స క క క్ర నక కట ట్ర ట్ర డు తాత ఈ మూడు [క్రతిజ్ఞలు జదువుళొని వాటి ఫలితముగా మొగలులను తజీమివేసిరి, రాజ లోకమంతయు నోొకచోట జేరి సామాన్య రాజు కుండు శక్తి పాదుపాకున్నది, మెల మెల్లగా ఠాజ పుటానొాలోగల మొగ లు లుదరు. కాలీజేసి వెడలు చుండిరి రసప్మతులందరు మవో సంతోవ. ముతో యొదలపె ౯ జేయి వైచుకొని శాంతితో రాజ్య మేలుచుండీరి, అవీతు సించశసనాలంకారము వలన రాజ పుటానా మపహాళొంతి జీనన మయ్యెను. దుర్చాదాసు జేయవలసిన డావంతయు మి'సలలేదు దుగ్తా దాసు జీవితము మహాఫల (పదమెనది. మొగలుల భయమే సమయమున సాదా నోచరించ ద య్యును, అజీతు దుగ్తాదాసును దండిగా గారపవించు చుండెను. దుర్తాదాను లేనిదే అజీతు రాజ్యము. వేయు విధమెతిగి తన జీవిత "నేవమును నీతి శౌంతులకు భంగము గాకుండు నట్లు అజీతును తృప బజచి మేవాడు జేరెను, అజీతు యెన్ని వఏధముల (కొక్టించినను త్న మనో నిశ్చయమును మార్పు చేయ లేదు. మేవాడులో శాణా రాజసింహుని యనంతరము అతని కుమూరుడు జయసింపహుయ రాజ్య మేలుచుంజెను. దుర్చాదాసు నచ్చు వార్త జయ సంపు డరసి అనందో[బేకమున నుఫ్పాంగు చుండెను, దుగ్షాడాను కాంతికి భంగకరముగా నుడునని మేవాడు రాజధాన్‌సి ుదయపురమునకు మూక్పుట కయిష్ట పడెను. జయసింహూుని (ప క్వేక పఫార్థనవలన దుగ్గాదాసు సమ్ముతిం చెను, జయసింపహుల డుచిత మగు ._ వనమును సికె శ్రంపంబేసి సమస్త 'సదువఫవాయములు సొనరి*పీం చి దుక్షైదాసు క ఘన స్వగత మొసలగౌను. దుగ్రాదాసు జీవితాంతము నరరు ముహళో కృహముళో శాంతి (పదముగా యుడదయపురమునం గడపెను, దుర్తా సు చర్మిత మహా పావన మైనది, ,దున్తాడాసు జీవితము ఆదర్శ పొ సం పోరా లా .. | న వ. టం పు 17 అరణ్య రకు డారాయూ రిం గింంంాలతగాం
ననన నానా ననన మరికొన్ని రచయితవి :-- "వంక శేశ్తర తారామాల పెగన్నగార కాశల్వ్సము ఫృంగార తఏంంగవాల రామకృష్తామృతము, (వియ ససళోదరి హృదయ బోన్టతి, ఇముఖండము, మహోహారిం వ ఇంకా! ఇంకను!! ంంోెో్‌్‌ ్ళలధా, భాగ' క ననన కర ననన నం | రి నే లీ యే ౫ న్నే జ స్టవం వ యు ఆ
క్ష అజా ! ౬ జా ను .. జ కా న. ఎ ఇ ం- క. నా రాన ళా ల్‌ ఇ. త న - తవా హైరలాా క టై... . న = ౨. ఉట *. శయిు' ఠి | ' , జ క్‌ తా ఇ ఆలా ల అటు లీ | _ ॥ | | _ ం నల. _ శ ల్‌ న ీ అకటా న్‌ థ్‌ జ్‌ ం, | - - సాసగా | - ఉం గ ళ్‌ ా లల ఇ = - - "ల కా తో గజా ళ్‌ ల 4 | ఎశ్ల ఆ ళు డా . ॥ . “మయమెు-- మ "7 వ్‌. ౧ ల్‌ టా ఆ" భ సే. త్‌ ను అ - ॥| శ హ్‌ . జ తా నా నళ ॥| క వ ౫ ॥ వాలా ॥ “ _ టాటో స. ॥ దే ఈ 2 సల్‌ ణ్‌ “శత * అనిన గ య , రా (ఖై ళా - గ ॥ యూ. జా [| ॥ క్‌. క] | ణ్‌ " లల న్న ॥ శ్‌ క న ళా _ వాక్‌ _ జ _ (| శ న “4 ఎ ల ఈ. వమన .. కూ జ్‌ ్‌ అ న ఇ కా ప ఇ క్‌ ని శె ఆల అలన న నన భై ఎ 1 స పా గం క్‌ి - + " - వే. క కక ల గాం ళ్‌ జ య కె జ క నటి .. ం మ శి కట్టీ" మ శా = నా జు - శ్‌ ॥ -ం జ (౧ కే | లు. " - " శ 4 లాగా ఇ ఇ శ _ ఘు గ శ న జా 7 ఇ ఆ న ఇ ॥ | ॥ ం శ ళ్‌ శ్‌ జా ౯ హం న ఖీ . + చా శాలలో _చవుతానానాలాయ చ్‌ + శా 1 క రా క | షా | న అలి (1 శీ క్ష = ః న. 2 . ఇడి, -₹ ః" వ ఆ + 3 8 న [| ఆ =. =. ం ల్‌ - ॥ జే లకి + క = జాం య కీ శ వ్‌ నం శక ం న / వా (| ” శా సా జ గా లాగా | - రన లా జ క్‌. ఇ తి. ౯. వ. వ. వ. రం - స్‌ వ. ్‌ . ఒ ల "| జ్‌ | ” ళ్‌ లి (1. య. . . -. | శా జ క న్‌ + _ |. వ్‌ ల. ”్‌ జా ఆ లా ఇ / | ్‌ | న. టి ॥| ల క మ - ఇ ై శ క్షీ _ , న్‌ * వ్మా * ళ _ | స " +" కే స | గ్‌ సా నై న ! సా సా . జ్ర ల భీ రూం ఆ 4 ం ప్త - ఈ ాం' ట్‌ ॥ . క్‌ జ జీ... ఇ శ" ( ఆ " (| క య ఆ ॥ "క ॥ క 1 వ. | న. కు. జ్‌ ం = న . వ 1 “ల తా ; క న. వ సవా ఆన నా. ల నా. --- ఒం
- _ ల. మ ల లా వ్‌ భా * మ ఆసా ఎ శా ళం ళ్‌ ఆాఖ ఆ “2 - ల లాలా ॥ | స ఉస ఇ వ్‌ శా ఇ య న వ క కక ల. కపషై 7 - . టు లు ఎ ల" ము. ₹. పబ ॥ వా ణా ల య ఒ న అ... ై వాల ప్త , శీ శః శ టు శ స్త | నలో అ “నా క శ ॥ జాం = వ ఇ ల్‌ ఒం ఆ - . వ శ త్స జ అ న శ వ. _ జ కు శక్తా ఛి శ య్‌ ల ఫ్‌ ళ ( ఖ్‌ బ్‌ శ ః బ్‌ క క సన తి. - వ . . న “ చా క. నా | ల వ. చం - క. చే |. _ జన క శ , వ. అ టల మన . క ఆ " ॥ ౬ & నః - న్‌ 4 గం లాం | నే ఇ ! అలా. య ॥ | ఇ జ ల గా సా 1 కాజు (5 న లా +క్ష లాం ల్‌ - " | - " | శీ క్‌ గి జా పే శ్‌ య న హే (క -.. 8 -ా - జ సాం ణా | న ఆబో న. య లం తి _ లల - వ. చా | (= " ఈ | తి టయ ॥ + లా స ఎ | ॥ , _ ల ల _ | న; నక్ష నా _ ఖు పారా - , ॥ ' 1 * స్టే మ కే. - ః శ ఆ “ 1 ” ణా + న _ ల్‌ అ - యం స స ॥| ్‌ వ్‌ శ. జీ ఖల ఇ. | ' నో ల అ | క నూ - జ జ్ధ.. క. . వం పా - కా ౮ / న్‌ “శమన ( ఒా . ఎ ఎ
- మ్‌ శ. టీ " ల ॥ ః| (| ఆ శ్‌ టి 7 | న్డ్‌. | ' న క్ట ళ్‌ ॥ || కారో ఒం _ . "| ణ్‌ స - [ష్‌ ళ్‌ శే ఖా | టా చ |. , - త. కం = రాలా . - గ్‌ జక రాజి మ్‌ ఈ జే | " | ఎ 4 న చే | - ల " . * హై శ -ా _ శె వం ల శే అ శి జ " నీ. . ఆ జ _ _ | ఏ. ఎ “2 యా ౯ ఓ ల లాం. వ. ళ్న . 1 ౬కే . _ తా! ళు య ఆన్‌ ! లా ” ఇ | న! లా " | " జని ణా | న జ - 4 ఎ 9 ॥ " - సక, జ వ. న క ఎ _ శక క , . లి" | క =. క ల శ ఇ ః ఇ. టు న. అన | క . కో - ఫి 4 స్ట ఖ్‌ అ (| టా లా క క న + ॥ శ్‌ ళ్త - చ 1 “అ. " _ చ్బ యే! (| క్‌ థ్‌ న్‌ _ శె 4 జు ఇ జ జ న +. ॥ (| చా ఆ న. నం “జ న. శ న నళ _ నాం - ఇ ఓ ఎ . . 4 న ఆ ల న. అః ఆ 1 ల _ _ ల - - - కా ం ఆ” / జ శ] లి శ ఖే న చే ఖ్‌ . / లా క్‌ ॥ . చా ఆ న చా యై . ” _ క్‌ జ జ్‌. ఫ్‌ జ . | £ నా క ళ్‌" శ న జ ఖై జ న " యశ్‌ య శ్‌ న 7 - | ఈ ( ఆ ఎ - త య ఇ. ల _ / | & లు ామైా -్‌ " జీ యే | ॥ ఆలా లి | స్‌ న్న ౯ . వ 7 " | జ - -ం త్‌ే య వా - సవా చే క్ష = - ” - న వ. వ ॥ క్‌... న. శి ఇ కా వ కలాలు | శ శ్శి | ఖ || ఎ ఆటీ ్‌ ఓ ॥ ॥ జౌ న శ జ సా. " 7 క న స " ్‌ "1 వ న. ఎక” క శ్‌ . గా ” క | శ ఎపి -ా ల చ , క యే ॥ ॥ ఒం | క | ॥ ఇ (| " + ౯ షై టు ల _ ॥ మ న ల ర | జు రే. ఇ బా ల ల ॥ ల ఆ | వ . "| అ ఆ మ న్నే శ్రే వ శ క! జ్య చా క న్‌ అ” జీ ! ణా" ॥ చ జ్‌ ్‌ బ్‌ లా రా మ శ్‌ 1 ॥ గా జ న. || 1 కీ | శ _ న | చాలా... లా! ( | అ ఫల నా ఇ [ క. . యానా పయ. సా త లం వ న ఆ త్‌ న టాం స్యా ఎ ఆ కల - ఇ - , - - బా -ా శ" ॥ సు. త ఎ న్‌ ఎ ॥| ” క్ర జ _ య శ్‌ లాలా | నాం | ణా ల ॥ (స అ ఆరా ఇ జే . ల ల ఇ | న్‌ న = శ జ క్ష " ” - ” + " / - యం - " లాల ల . నా తీ న్‌ | అలా ల్‌ _ (| వా క్ష నాం శి 2 * 4 క్‌ రే, , | _ ్‌ ఆ. న బాల క్ల - పం గ్‌ - ఖత _ వ | శో ,- జక శి ఇ ॥ న _ | ఇ ( క £. ల ళ _ - 4 ళా 4 స్తే... | | - ఆ = క " క సా ఖీ _ ౯ | ల “ న్‌ న స ఈ | టు ఆ | 4 వె లం లు
- రో! =. ల్‌; ం వ. - -్‌ న | న్‌ 1 స్ట ఫై ఇ _ _ ఇ “స్టే . . | ణి ళ్‌ శ ఈఓ జ! జ మో | ॥ " ఖ్‌ ॥ - " శ + “3 ( ఖా ః వ = ఇ = ఇ జీ (ల షా జ ర్వా జ్‌ | _ న ఇ జ _ త ు జ 4 1 ఖ జాం వ్యా ణో ' నో తా బాల్య న ట్‌ జుం 2 = న! _ ఇ త ల. ఖ్‌ _ శ బి % ళ్‌ = ఇ ఖా శ ల వె | శ?! ణః. / ల క్‌. | శా న ల న్‌ సు మ్మా ఓ " శ ళ్శ్‌ | ఎక్రీ. జీ శీ: ఇ చ = లా ఆ = న | శ శు పా ్త _" జ “ స! " ॥ గీ! జ్‌ జ్‌ - - అం క ్‌ ॥ కం / జ్‌ . శ స కటు + . స ల త బై . నాన య! ష్‌ క్ష ర్‌ ళం లో ల నా మ ల ఖతి | | న... , ల య ॥ ల! క. ఇ , కత జి న. . నీ. ం క . , || ఆనక = శ జ ననా - . ” క్‌ పే ఎ" న్‌ |. | మస్ట్‌ చైనా లా ం - ॥ . సై ట్‌ న క | శీ ా .. ఎ - | ో = లు! | ఆ 2 నాలా ॥ జ చా సా ః - ' - -. ల్ల | ఇ టా _ 4 ॥ె ణి. త స్ప ॥ క్‌ న " " వరం * * వ్‌ త నాను - - న! క్‌ క్‌ ఆ న అ ॥ ్‌ ఖ్సి - జు జాలా ఇల - - క్లీం జ్యా రో క | న. నూ ఠి ఒం | జి జ. | | | జ" పా _ శ |. ” " వ. తే = శః ఇ. ్షే (= కే వి. స * ఈ టం శ క - ష్‌ - వష ్‌ సో - క వ. 1 | శ నేప ల్‌ 4 క్‌ ఒకె బా టు - య. వ! ల శం _ 8 అ నీ ॥ | ౬ 1 మె ఖో శా జ్జ జ ॥ జా శిల - & “| ” (| .. ప 4 | ళ్‌ శై | శ్‌ ణు" కళ " ' | సూ. క్ని క్ష గా క క శా | /| ముం టా ఆ జి | తక | సవ. మా ల న ॥ చా ఇ -ా -ా , + ల్లా _ | | నే 2 “న వ జ. = | -్‌ న్‌ క్ష వీ" జా . న్న న ల - వ 4. 1 గ? ః _ అ , 1. ॥ ౮ జల్‌ ఆ . -ా = న్శ - న! | నే శౌ ఎ మువు - _ _ య | వం చ్ని ॥ తి శతా 1 జ్‌. ల్త గ _ నక యం ం | .. టా యా మాల లనీ 2 | | టి వ్ర రాం వ ళు జీ య " ఖల భా _ _ శ శ వౌ లో ఎ" న 1 పే గ్‌ వై టో. త్‌ ళా 4 . క ణ్‌ రి - “ స జ ల వ మ . అ ను * శ్‌ శ "శోక కా అక న ల ॥ లలా - ఇకా లే ం , | ల నం ల్న జ చచ ప. . జ అం తు క్ష న జ ళం | ణ్‌ కన 1 ఇ ఫ్‌. స న్‌ నే | ” ళ్‌ చో ॥ క్‌ ॥ శా శో జు కా ౯ క జ. పసి ఇటో, వలీ రవంఫ వ.” ౫3 జ న నో ే | వళి ఇ అతనా మనా. గే శశ య, సడే! అము ల స స వ పెటీ. నే