Telugu జీవ వైవిధ్యం మన వారసత్వం - anilvaranasi/indianlanguages GitHub Wiki

శ | ం | 1 | , జ (| . గ గ్‌ భు. | శ ॥ | ంి ॥ " .. | న్‌ శీ ళీ ౪ ఖో గె - / ' సళ సె " | కోను . క్ష ఖ్‌ . 1% / శే శ 4లో క్ష ॥ (. శైహ[ | ఇ |. ల ॥ లీ ఆ అ. | క టి శో స " నష ౨ _ ల " “ఈ చ ( న. ల / ్రీ[ (2 | న్‌ టి 7 న ( సన న లి | / టో క్‌ న | న క్ట గ శా యం జగ్‌ నై 1 నే “కె! జో వా | గ. ॥ = | 1 | శ్‌ ట్య కా | ల కో | గ్‌ | " (7 = కా జే || య! ః ఎన్‌ య! న్‌ ర్ట ల న శ జ్‌ కి 5 ఇ | శనీ = వ ల | (|. జీ టీ న ల్ని .. | ,! [| /' | | మ! =! న్‌ ల ఆ | క థి శః జ్జ జ్‌ా' గ ॥ స్ట ( ల, |" క లే ఖీ | /. . ్భ కీ క | ని * జ ౯ ॥ ఇ క. | | జ్‌ పాన వాల్‌ ఇ , [11 = క టీ జ గ్‌, -శీ ఇ్శి న | . జ్‌ ఆ నా ఖే = జ్‌ | +” అజా అ షి ల్‌ ణ్‌ ళా - టీ జా . 4 ళా! (4 , పం ణే ౯ + " ఉత “తా * జశరోట ్క శీ నై ళి నం తే. శ / క న యస. ఖీ శి“ థ - . ళీ _ ఇ. || _ ఓ వ ల ( - శు... ఖా ళీ . " న్‌ _ ళీ న్‌ ల గో. క (|) ళ్‌ " ॥ ఇ శక్తీ |. యజదాం హవ జీ ళా బా ళ్‌ ద |. క = ఇ ల వో శి న్‌ గ స శ _ | అ నలో. ఈ “4 కీ కా | అంగర జ్‌ క్‌ి, థీ గ్‌ క 4 కలి. 1 క. కన. క్‌ వ్‌ చ . త సా య. శ రన | న - శ? ] టి" | వై త ళా 7 ॥ ల ౮ శ ' ళో " ] సం తె జ “ 4 న జన్లేల్యోగి గ శీ న్వు వమా న గ గ! శే స | ఫీ నో" ” ॥ న యక | | ళా న్స్‌ ళు ఈ. శ | 4 నో న | లక నః శ” . | ఎశ్రై! ర క. & స్‌ గో క్‌ యక్‌ ప (ల. తే టం యము షీ ! ఇ న గ గ |. - . ఎక. నకు ఉహ కు. భ్‌ మ! జ - / ఫా / క స జ 1 . | బే. న! క్షీ న గ్‌. ఉక క్ష ల ( క ళ్శీ టీ . ఇ షా $ క | | ః ఇ ఖగ ॥ న్‌ అష్ట + శా చ్శ' త్‌ో స్‌ ఆఅ * ఇ

లి ఇ్‌్సి తో

గ) రట (ఉ+ 6] ఈ ప్రపంచం ప్రతి ఒక్కరి అవసరాలను తీర్చగలదు కానీ దురాశను తీర్చడం మాత్రం సాధ్యం కాదు - గాంధీజీ జవవెవ్‌ర కే న | ఆ మన వారసుత్వం న్ని తెలుసుకుందాం.... | తెలియజేద్దాం.. 6 సంరక్షిద్దాం..... జిసుధాకర్‌ పర్యావరణ విభాగం కన్వీనర్‌, చిత్తూరు జిల్లా ల్‌. ఛాభళ్లానా 309 |

జీవవైవిధ్యం - మన వారసత్వం 51061/6/510/ 2౧6 ౦౪! ౧6౧11206 /గ౧గ6౧ 0౫ ౬ 54602121 [40150601 0) తడగడ౪1౮౧2౧42 ౪66118 ౧౦౧|685 1,000 [216 ౧8.150/- సయ! నాలక యంగ ఆంధ్రప్రదేశ్‌ తెలంగాణ జనవిజ్ఞాన వేదిక కార్యాలయం, జనవిజ్ఞాన వేదిక కార్యాలయం, దాః శేషారెడ్డి విజ్హాన కేంద్రం, హెచ్‌.ఐ.జి. - బి4, ఎఫ్‌2, . అపోలో హాస్పిటల్‌ ఎదురుగా, బాగ వింగంపల్సి, నెల్లూరు - 524003 హైదరాబాద్‌ - 500 044. [. 1-------------జీవవైవిధ్యం - మన వారసత్వం

బేలా. కధ ఫె టంటే రులకు జీవవైవిధ్యం ప్రాముఖ్యత 5 _ జీవ వైవిధ్యం భారతదేశ సంస్కృతి 42 జీవులు - విశిష్టత 7 మొక్కలు - బెషధగుణాలు 43 విలక్షణం - వైవిధ్యం 14 దోమలను తరిమే మొక్కలు 46 జీవ వైవిధ్యం మనం నేర్చుకొన్నది 16 కీటకాహార మొక్కలు 47 సంతాన పాలన 18 అపాయకరమైన మొక్కలు 48 కామోవ్లాజ్‌ 21 స్వచ్చమైన గాలినిచ్చే మొక్కలు 49 జీవులు - సంఖ్యా చిత్రం 22 అపాయంలో వున్న జాతులు 50 జీవుల వలస - రికార్డులు 23 మా గోడు వినరూ ! 51 జంతువులు/ పక్షుల వేగం (గం!) 23 భారతదేశం - అంతరించే ప్రమాదమున్న జంతుజాతులు 54 జీవులు - జీవితకాలం 24 అంతర్థానం చెందిన జీవులు / మొక్కలు 5్‌క5్‌ ప్రపంచంలో అత్యంత జీవితకాలం కలిగిన జీవులు 24 అంతరించిపోయిన జీవులు 5్‌5 బారోమీటర్లుగా జీవులు 24 _ జీవ వైవిధ్యం - ఎదురౌతున్న సవాళ్ళు 57 మిశ్రకీటకాలు 25 జీవ వైవిధ్యం - పరిరక్షణ మార్గాలు 59 సర్పాలు - వాస్తవాలు 27 _స్పూర్తిదాయకం 60 భారతదేశంలోని అత్యంత విషసర్పాలు 27 “ఈ అదవి నాది” జాదవ్‌ పయేంగ్‌ 60 భారతదేశంలో విషసర్పాల వల్ల మరణాల సంఖ్య 28 సాలుమరద తిమ్మక్క 60 పాముకాటు - విరుగుడు మందు తయారీ 28 చిలుకల అతిధ్య శేఖరుడు 61 పాముకాటుకు గురికాకుండా తీసుకోవల్సినజాగ్రత్తలు 29 రణరామ్‌ బిష్ట్రోయి 61 సర్పాలు - కొన్ని నిజాలు 29 లౌకిక వనం మహమ్మద్‌ ఖోయా 62 పాములు మనకు మిత్రులు 29 చట్ల రామయ్య 62 “ఆహారపు గొలుసు” 30 జీవ వైవిధ్యం - ముఖ్యమైన రోజులు 63 జీవులు - దురాక్రనుణ 33 భారతదేశ రాష్ట్రాల అధికారిక జంతువు, పక్షి చెట్టు, పువ్వు 64 దురాక్రనుణజీవులు - భారతదేశం 34 రాష్ట్రాల అధికారిక జంతువు, పక్షి చెట్టు, పువ్వు 65 జీవ వైవిధ్య కేంద్రాలు 35 _ జీవవైవిధ్య పరిరక్షణ - జంతు సంరక్షణ కేంద్రాలు 66 శేషాచలం కొండ - జీవవైవిధ్యానికి అండ 36 వన్యప్రాణి సంరక్షణ కేంద్రాలు 67 శేషాచలం - అరుదైన జంతువులు 37 _ ఆంధ్రప్రదేశ్‌ రాష్ట్రం - పక్షి సంరక్షణ కేంద్రాలు 68 శేషాచలం - అరుదైన మొక్కలు 38 _ తెలంగాణ రాష్ట్రం - పక్షి సంరక్షణ కేంద్రాలు 69 శేషాచలం - అరుదైన సర్పాలు ఎ ఉపిలి లే 110౦న టెం ఉలి 115 ౮/0) చెట్టు విలువ అమూల్యం 40 జీవవైవిధ్యం - పదజాలం 71 ాటాాాాాాాాాజీవవైవిధ్యం - మన వారసత్వం

వ్‌! య్‌ హైదరాబాదులో ప్రపంచ జీవ వైవిధ్య సదస్సు జరిగిన సందర్భంగా పత్రికలలో వచ్చిన విలక్షణం, వైవిధ్యం, జీవ | వైవిధ్యం మనం నేర్చుకొన్నది, సాంప్రదాయంలో జీవవైవిధ్యం, అంతర్జానం చెందుతున్న జీవులు, మా గోడు వినరూ”?, _శ మానవుడే ముద్దాయి !, మాకు ఈ భూమ్మీద బతికే అవకాశం లేదా? జీవ వైవిధ్య స్పూర్ధి గాథలు లాంటి శీర్షికలు జీవవెవిధ్యం | | గురించి తెలుసుకోవాలనే ఆసక్తి పెంచాయి. ఈ ఆసక్తితో జీవవైవిధ్యంకు చెందిన అనేక అంశాలను పత్రికలు, ఇతర |

కం పర్యావరణ పుస్తకాలను పరిశీలిస్తే ఇంతవరకు మానవుని కారణంగా జీవవైవిధ్యానికి ఎంత నష్టం జరిగిందో, అంతరించే

' ప్రతిజీవి మనకు ఎలాంటి ప్రమాదం మిగులుస్తుందో గ్రహింపుకొస్తుంది. ఇది ఇలా కొనసాగితే మానవుని మనుగడకే , ప్రమాదం వాటిల్లుతుందనే హెచ్చరికలు ఆందోళన కలిగిస్తాయి. భూమి, నీరు, నేల, గాలి ఇవన్నీ మన పూర్వీకుల నుంచి వారసత్వంగా అనుభవిస్తున్నాము. దాన్ని తిరిగి భవిష్యత్తు తరాలకు అప్పగించాలి అన్న గాంధీజీ మాటలు జీవవైవిధ్య [ సంరక్షణ అనేది ప్రతి ఒక్కరూ తీసుకోవలసిన బాధ్యతగా గుర్తుచేస్తాయి. ( ఒక ఉవాధ్యాయునిగా విద్యార్థులకు జీవవైవిధ్యంపై అవగాహన కలిగిస్తే వారే భవిష్యత్తు పరిరక్షకులు కాగలరని నేను నమ్ముతాను. ఆ దిశలో కొన్ని కార్యక్రమాలను రూపకల్పన చేసాను. పత్రికలలో వచ్చిన ఆర్టికల్స్‌ సేకరించి విదార్థులచే |

చదివించి చర్చలు చేయడం, కథల ద్వారా జీవవైవిద్య అంశాలను చెప్పడంతో వారిలో జీవవైవిధ్యంపై అమిత ఆసక్తితోబాటు 1

' వారిలో కలిగిన మార్పును గమనించాను. దీనిని మరింత మందికి విసృత పరిచే ఉద్దేశ్యంతో ఫ్లెక్సిలను రూపకల్పన చేసి అనేక |.

పాఠశాలలు, సమావేశాలలో అవగాహన సదస్సులు, ప్రదర్శనలు నిర్వహించాను.

ఈ అనుభవాలతో పాటు జనవిజ్ఞాన వేదిక ప్రతినిధులు, పాపుదేశి ఫొందేషన్‌, స్పందన ఫౌండేషన్‌ , ఉపాధ్యాయ "

1 మిత్రులు సూచనల మేరకు మరింత సమాచారం జీవవైవిధ్యంపై అందించాలనే ఆలోచన కలిగింది. ప్రస్తుతం జీవవైవిధ్యం |!

| ప్రతి సబ్జెక్ట్‌లోను పాఠ్యాంశంగా ఉన్నప్పటికీ , దానికి సంబందించిన అనుబంధ సమాచారం పొందడం విద్యార్థులకు, ఉ |

వాధ్యాయులకు కష్టంగా ఉంది. దీనిని అధిగమించదానికి జీవుల విశిష్టత, విలక్షణం - వైవిధ్యం, అంతరిస్తున్న జాతులు, శ

; చెట్టువిలువ, జీవుల సంఖ్యాశాస్త్రం, పదజాలం, స్పూర్తి గాధలు లాంటి అనుబంధ విషయాలను సేకరించి అందులో 0

1 పర్యావరణ, ఆర్థిక, నైతిక, శాస్త్రీయ విలువలను జోడించి పుస్తకరూపంలో తీసుకురావాలని సంకల్పించాను. (0

] “పతి ప్రాణి మనుగదకూ ఓ కారణం ఉంది”. సమస్త జీవకోటిలో ఏ ఒక్కటీ అంతరించినా, అది మొత్తం జీవావరణం ,।

| పైనే ప్రతికూల ప్రభావం చూపుతుంది. ఈ పాఠాన్ని ప్రకృతి ఎప్పటికప్పుడు అనేక రూపాల్లో చెబుతున్నా - మనిషి నిర్లక్ష్యం చేస్తూనే ఉన్నాడు. ఇప్పటికైనా మేల్కొంటే మనిషి మనుగడకు అర్ధం - ప్రకృతి ధర్మానికి పరమార్ధం. ఇలా ప్రతి వ్యక్తి జీవవైవిధ్య ప్రాధాన్యతను గుర్తించి, జీవవైవిధ్య పరిరక్షకులుగా మారాలని, మానవ మనుగడ ఈ భూమ్మీద ఇతర జీవులతో

వాటు సాగాలన్న సంకల్ప “చిరు ప్రయత్నమే * ఈ పుస్తకం. నాకు స్పూర్తిని కలిగించిన తెలుగు పత్రికలు, ప్రోత్సహించిన

| మిత్రులకు, మన మనుగడకు కారణభూతమైన సకల జీవులకు అంకితం. . జి.సుధాకర్‌ కస్వీనర్‌ పర్యావరణ విభాగం జనవిజ్ఞాన వేదిక, చిత్తూరు.

య

పా - (| సథ “1 ౮. వ - లో లాలన్టేంను ల జ ళం . | ఏథ్యం యు. ప్రాముఖ్యత ం. న. కీ " శా 10 న వ | న. . త ప్రస్తుత రూపంలో ఉందకవోవచ్చు. పరిణామం నిరంతరం జరుగుతూ ఉంటుంది. నీటిలో ఆవిర్భవించిన జీవకణం నుండి జరిగిన అభివృద్దె

• ఈ అనంత విశ్వంలో కోట్లాది నక్షత్రాలు, గ్రహాలు, నేడు మనకు కనిపిస్తున్న జీవ ప్రపంచం. ఈ అభివృద్ది అంతా ” _ ఉపగ్రహాలు ఉన్నాయి. అందులో పాలపుంత అనే నక్షత్ర మండలంలో పరస్పరాధారితం. ఇది ఒక “జీవచక్రం”. ';, సూర్యుడు ఒక నక్షత్రం. సూర్యుని చుట్టూ పరిభ్రమించే గ్రహాల మనకు కనిపించే పెద్ద జీవులు మొదలుకొని మన కంటికి సముదాయాన్ని సూర్యకుటుంబం లేక సౌరకుటుంబం అంటారు. కనిపించని సూక్ష్మజీవుల వరకు ఆ జీవచక్రంలో భాగమే ! (1 మనం నివసించే భూమి ఈ సౌర కుటుంబంలో ఉన్న ఒక గ్రహం. _జీవచక్రంలోని జీవుల మధ్యన వైవిధ్యమే “జీవవైవిధ్యం”. భూమిపై ప కోట్ల నక్షత్రాలు, అనేక కోట్ల గ్రహాలు ఉన్నా మన భూమి జీవం మనుగడకు కారణం ఈ జీవవైవిధ్యమే. ఈ జీవావరణ చక్రంలో సె మాత్రం ప్రత్యేక [గగ్రహం. “నీరు” ఉండడమే ఆ ప్రత్యేకత. అందుకే దేన్ని విధ్వంసం చేసినా మొత్తం జీవి మనుగడకే ముప్పు వస్తుంది. ' _ అంతరిక్ష పరిశోధనల్లో తీసిన ఛాయాచిత్రాల్లో భూమి మాత్రమే ప్రకృతిని, దాని నియమాల గురించి తెలుసుకొని, వాటికి లోబడి నీలి రంగులో కనిపిస్తుంది. ఈ మధ్య కాలంలో నీటి జాడలు మనుగడ సాగించడమే మానవజాతి చరిత్ర. జీవుల్లోని భిన్నత్వాన్ని ; లాంటివి అంగారక [గ్రహం మీద కూడా ఉన్నాయని శాస్త్రవేత్తలు వైవిధ్యాన్ని అర్ధం చేసుకొని కాపాదటం మన ధర్మం. మన విజ్ఞానం, చెబుతున్నారు. అవయినా జాడలే కానీ నీరుకాదు. సమీప కాలంలో _ సాంకేతిక పరిజ్ఞానం అందుకు వుపయోగపడాలి. అలా కాని పక్షంలో , మరింత సమాచారం దొరకవచ్చు. జీవం లేని భూమిపై మనకూ మనుగడ అనాధ్యం. నీరు మాత్రమే కాదు జీవం కానీ, జీవపదార్థం కానీ భూమికే నీటివనరుల సంరక్షణ ప్రత్యేకం. కోట్ల మైళ్ళ దూరం చూసి పరిశోధించే టెలిస్కోప్‌లకు జలావరణ చక్రంలో పచ్చదనానికి, నీటి వనరులకు ఇంతవరకు విశ్వంలో మరో జీవపదార్ధపు జాడ దొరకలేదు. భూమి _ విడదీయరాని బంధం వున్నది. చెట్లు, పచ్చదనం, అడవులు, మనిషిని మీద జీవం పుట్టి మనుగడ సాగించడానికి ప్రధాన కారణాల్లో కరువు కాటకాల నుంచి కాపాడుతున్నాయి. పచ్చదనంతో నిండిన ఒకటి సీరు కాగా మరొకటి సూర్యునికి భూమికి మద్య గల దూరం. గద్ద మైదానాల వలన చెరువులు, పెద్ద పెద్ద డ్యాములు మట్టి పూదికకు జీవం పుట్టుక కోట్ల సంవత్సరాల క్రితం నీటిలో జరిగిన గురి కావ. చిత్తడినేలలు, అదవుల వలన సహజమైన నీటి శుద్ధి పరిణామం. ఆ పరిణామ క్రమంలోనే జీవజాలం మనం చూస్తున్న జరుగుతుంది. చిత్తడి అడవులు మృత్తికాక్షయం అరికట్ట సముద్ర ప్రస్తుత రూపంలో ఉంది. కొన్ని లక్షల సంవత్సరాల తరువాత జీవులు జీవస్థితిని కాపాడుతున్నాయి. _ాాటాాాాాాబీవవైవిధ్యం - మన వారసత్వం

మృత్తికా సంరక్షణ ఫోటోగ్రఫి, పెయింటింగ్‌, సినిమా, సాహిత్యం వంటి కళలన్నీ ప్రకృతితో జీవవైవిధ్యం వలన మృత్తికా సంరక్షణ, భూమిలోని సహజ ప్రభావితమైనవే. సారవంత గుణాలు, గాలిలో తేమ మొ ॥ ప్రయోజనాలు సిద్ధిస్తాయి. సాంసృతిక విలువలు పచ్చదనాన్నిచ్చే మొక్కలను మనం నాశనం చేయడం వలన భూమి మానవుడి సంస్కృతీ పరిరక్షణలో చెట్లు, జంతువులకు కోతకు ఇష్‌ వరదలు సంభవిస్తూ మానవాళికి అపార నష్టం విడదీయరాని సంబంధం ఉంది. మానవ నాగరికత అభివృద్ధి అంతా బం ంది. అక్కడి భౌగోళిక, జీవావరణ పరిస్టితులపై ఆధారపడి జరిగింది. షక నిల్వ, ఆవర్తనం ( న నేల ఆవరణ వ్యవస్థ లో భిన్న జీవుల జీవన చర్యల వలన మనిషిలోని సృజనాత్మకతను, కల్పనాశక్తిని, ఆధ్యాత్మికతను, భూమిలోని పోషక పదార్థాల పునర్వినిమయం జరుగుతున్నది. _ విద్యాభివృద్ధిని ప్రకృతి అంశాలు ప్రభావితం చెశాయి. భారతదేశంలో భూమిలో సూక్ష్మజీవులు నేలలోని సేంద్రియ పదార్థాన్ని విచ్చిత్తి చేసి తులసి, మర్రి లాంటి చెట్లకు పూజలు ఆనవాయితీగా వస్తున్న పోషకాలను విడుదల చేస్తాయి. చెట్లు, మొక్కలు భూమిలోని పోషక ఆచారం. పదార్దాలను గ్రహించి, పెరిగి పెద్దవై ఆహార చక్రాన్ని సృష్టిస్తున్నాయి. భారతదేశంలో విభిన్నమైన జీవవైవిధ్యం కనిపిస్తుంది. ప్రపంచ భూమిలోని మృత, వ్యర్థ పదార్థాలు భూసారాన్ని పెంచి భూమిని నేల విస్తీర్ణంలో 2.4 శాతం భూమిని, ప్రపంచంలోని 7 నుంచి 8 పరిపుష్టం చేస్తున్నాయి. శాతం జీవరాసులను మనదేశం కలిగివున్నది. 45,000 రకాల _ కాలుష్య నియంత్రణ మొక్కలు, 81,000 రకాల జంతువులు భారతదేశంలో వున్నాయి. ఆవరణంలోని అనెక రకాల వాయువులను క్రమపద్ధతిలో ప్రపంచంలోని ఎనిమిది ప్రధాన వ్యవసాయ జీవవైవిధ్య కేంద్రాలలో ఉంచడం, వ్యర్థాలు, కాలుష్య కారకాల నుండి పర్యావరణాన్ని భారతదేశం ఒకటిగా గురించబడింది. కాపాడటంలో వైవిధ్యభరితమైన జీవప్రపంచం తోడ్పడుతున్నది. ళ్‌ తడినేలలో కాలుష్యాలను అరికట్టే ప్రక్రియ జరుగుతుంది. హిమాలయాల ప్రకృతి సోయగాలు, రకరకాలైన గొర్రాలు, ప్రమాదకరమైన ఘన, ద్రవ పదార్థాలను తొలగించి జీవ ఉదజని మేకలు ప్రపంచంలోనే ప్రఖ్యాతిగాంచినవి. ఈ ప్రాంతానికి అవసరాన్ని తగ్గించి కాలుష్య నియంత్రణకు కృషిచేస్తున్నాయి. పరిమితమైన మంచుపులులు, నల్లటి మెడ గలిగిన కొంగలు, పెద్ద వాతావరణ సమస్ధితి కొమ్ములు కలిగిన మగజింకలు, అరుదైన పక్షులు, విశాలమైన గడ్డి పచ్చదనం, చెట్లు, అడవులు వాతావరణాన్ని స్థూల, సూక్ష్మ మైదానాలు కనువిందు చేస్తుంటాయి. ఈశాన్య భారతదేశంలోని పద్ధతులలో ప్రభావితం చేస్తాయి. సహజ సిద్దమైన అడవులు ఉన్న జీవవైవిధ్యం అరుదైనది. రకరకాల వృక్షజాతులు, తోటలు, ప్రాంతాలలో వర్షపాతం ఎక్కువగా వుంటుంది. దీని వలన నీటి వైదురుపొదలు, బత్తాయి, అరటి, మామిడి, జనపనార మొ ఆవిరి పునర్వినిమయం జరిగి వాతావరణంలో కలుస్తుంది. ఉత్పత్తులకు ఈశాన్య రాష్ట్రాలు పేరెనిన్నక కలవి. మున్నార్‌ సింధుశాఖ, వాతావరణంలో సూక్ష్మ స్థాయి మార్పులు జరిగి చల్లదనాన్ని ఇస్తుంది. పాక్‌ జలసంధి, కచ్‌తీరం, జీవవైవిధ్యాలకు పేరుగాంచినవి. భూమి కొన్ని సూక్ష్మజీవుల మనుగడకు ఇది ఎంతో ముఖ్యమైనది. మీద ఉన్న జీవ వైవిధ్యాన్ని కాపాడుకోవడం మానవులకు అత్యంత పర్యావరణ ప్రక్రియల నిర్వహణ మళ బపధ్యాన్ని క కనన స వివిధ రకాలైన పక్షి జాతుల వలన క్రిమిసంహారం * ల గల కస ధర్మ జరుగుతున్నది. దీని వలన క్రిమి సంరక్షణ పై పెట్టే ఖర్చు తగ్గుతుంది. | పరపరాగ సంపర్కం జరిగి వృక్ష జీవజాతుల అభివృద్ధి సహజ | సిద్దంగా ప్రకృతిలో సంభవిస్తున్నది. చిత్తడి అడవుల, సతత కు... హరితారణ్యాల పెరుగుదల పర్యావరణ ప్రక్రియలో ఒక భాగంగా . వుంటుంది. . టో | షర. అడవులు, వన్యజాతులు, జాతీయ ఉద్యాన వనాలు, - క ను ్రో ను పరిరక్షణ కేంద్రములు, తోటలు ఉల్లాస కాలక్షేపానికి నెలవులు. . జ దీని వలన జీవ పర్యాటక రంగం ఎంతగానో అభివృద్ది చెందుతోంది. . |

9 ఇ కా టి? (అలరు ఇర | “బా కాకి (౧౧౦౪7) మాత్రమే ఆహారం ముట్టుకొంటుంది. కాకులు పంటలపై వున్న | . క పురుగులను తినడం ద్వారా రైతుకు ప్రయోజనకారిగా వుంటుంది. లో న్న / చనిపోయిన జంతువుల కళేబరాలను కాకులు తిని పర్యావరణానికి రా ఇ. . ఎంతో ప్రయోజనం చేకూరుస్తాయి. కాకికి రోజుకు 300 గ్రాముల త్‌ అ... . శీ . _ ఆహారం అవసరం. ఇందులో గ్రామ ప్రాంతాలలోని కాకి 100 ౨. (గ్రాములు, పట్టణ ప్రాంతాలలోని కాకి 165 గ్రాముల వరకు వ్యర్థాల రల టీ నుండి ఆహారం తీసుకొంటాయి. ఒక అంచనా ప్రకారం 17.5 ననా కట సస. _ లక్షల టన్నుల వ్యర్థాలను ఆహారంగా తీసుకొని పర్యావరణ తూ నర. పుటనమిం టు. తు. శుభతకు తోద్పడుతున్నాయి. సింగపూర్‌లో ప్రతి 38 మందికి ఒక కాకి వుండటం వలన ఆ దేశ శుభతలో కాకిది ప్రధాన పాత్రగా మానవునికి సమీపంగా నివసించె పక్షి కాకి. దిని జీవిత గుర్తింపువచ్చింది. కాలం 20 సం॥. కాకిని గ్రీకు పురాణాలలో 'రెవన్‌' అని పిలుస్తారు. బ్యాక్టీరియా (2016112) నేపాల్‌ నందు కాకిని దీపావళి మొదటి రోజున పూజిస్తారు. శకున ం, పక్షిగా కూడా పిలున్తారు. కాకులలో 24 రకాలు ఉన్నాయి. . పం న. చనిపోయిన, కుళ్ళిన కళేబరాలను తినడం ద్వారా పారిశుధ్య .. . కార్మికులుగా కాకులు పనిచెస్తాయి. కాకులు ఆహారాన్ని ఒంటరిగా సం. తీసుకోవు. ఇది ఐక్యతకు సూచికగా చెప్పవచ్చు. కాకి సంఘీభావానికి, . కలిసికట్లుతనానికి ప్రతీక. దెబ్బ తగిలిన కాకిని లేదా చనిపోయిన పె క ల ౬ న న్‌ క కాకిని ఒంటరిగా వదిలి వెళ్ళవు క. కాకి అద్భుతమైన జ్ఞాపకశక్తి కలిగిన పక్షి ఆహారం దాచిన న . క చోటును ఖచ్చితంగా గుర్తుపట్టగలదు. కాకికి మిగతా పక్షులకన్నా రంకు న కా మెదడు చాలా పెద్దది. కాకి భావోద్వేగాలను వ్యక్త్రపరచగలదు. బ్యాఫ్టరియా అంటే మనకు వ్యాధులే గుర్తుకు వస్తాయి. సంతోషం, కోపం, దుఃఖాన్ని తన అరుపుల ద్వారా వ్యక్తపరుస్తుంది. కానీ అవి ఎన్నో ప్రయోజనాలు కలిగిస్తున్నాయి. ఇవి భూమి మిద కాకి ఎవరినీ గుడ్డిగా నమ్మదు. తనకు ప్రమాదం లేదు ఖిన్నష్టుడు వున్న అతి పురాతనమైన జీవులు బ్యాక్టీరియాను మన పూర్వికుజ్ఞుణ్ణా ్ట్‌ాాటడటాటటాజీవవైవిధ్యం - మన వారసత్వం. లాలా

పిలువవచ్చు. బ్యాక్టీరియం ఏకవచనం. బ్యాక్టీరియా బహువచనం. భూమి మిద 21.5 మిలియన్ల సం॥ క్రితం నుంచే బ్యాక్టీరియా పరిమాణంలో 0.8 నుండి 2.0 మైక్రోమీటరు/ వ్యాసం తాబేళ్ళు వున్నాయి. ప్రపంచంలో 40 రకాల తాబెళ్ళు వున్నాయి. కలిగి ఉంటాయి. ఇవి ప్రతి 20 నిమిషాలకు రెండుగా చీలి 8గం॥ తాబేలు అత్యధిక జీవితకాలం కలిగిన జీవి. అతి తక్కువగా లలో పది లక్షల సంతాన వృద్ధి చేయగలవు. ఈ భూమిమీద వున్న _ శ్వాసిస్తుంది (నిమిషానికి 4 నుండి 5 సార్సు). దీనికి స్వరపేటిక బ్యాష్టిరియా 99% వరకు మనకు ఉపయోగకరమైనవే. మన కంటికి వుండదు. తాబేలు శబ్దాలను మనం వినలేము. కారణం అవి చేసే కనపడని అత్యంత సూక్ష్మమైన జీవులు మనకు ఎన్నో రకాలుగా శబ్బాల పొన:పున్యం చాలా తక్కువ. తాబేళ్ళు 15 నుంచి 20 రకాల ఉపయోగపడుతున్నాయి. పాలు పెరుగుగా మారాలన్నా మనం ధ్వనులను చేస్తాయి. తాబేళ్ళలో అన్నిటీకన్నా పెద్దవి “లెదర్‌బ్యాక్‌ తిన్న ఆహారం జీర్ణం కావాలన్నా చెత్త ఎరువుగా మారాలన్నాా మొక్కలు తాబేళ్ళు”. ఇవి సుమారు 900 కిలోలు బరువు వుంటాయి. చిన్న పెరగాలన్నా బ్యాక్టీరియా ఉండవలసిందే. మనకు అత్యంత తాబేలు 'స్పికిల్ట్‌ సాస్‌లోపెర్‌ొ. ఇది 8 సెం.మీ పొడవు మాత్రమే ప్రయోజనకరమైన ఎన్నో బ్యాష్టీరియాలను ఉదాహరణగా చెప్పవచ్చు. వుంటాయి. సముద్రపు నీటిలో వుండే ఉప్పును వేరుచేసి తాగడానికి అందులో పాలను పెరుగుగా మార్చేటి “లాక్చ బాసిల్లస్‌” _తాబేళ్లలో కొన్ని ప్రత్యేకమైన [గ్రంధులు నీటిని శుద్ధి చేయడంలో (1206002011189). మన శరీర పేగు మార్గంలో వుండి ఆమ్ల-క్షార ప్రధాన పాత్ర వహిస్తాయి. తాబేలు కర్పరం అరవై రకాల ఎముకలతో నిష్పత్తిని నియంత్రించేది బిఫిడో బాక్షీరియం (3116002016). కలుపబడి వుంటుంది. ఇవి 80 వరకు (గ్రుడ్లు పెడతాయి. చాలా మన శరిరంలో కోటానుకోట్ల బ్యాక్టీరియా వందకోట్ల తాబేళ్లు మొక్కల్ని తింటాయి. ఇవి నమలలేక పోవడం వల్ల దొరికిన కణాలతో కలిసి సహజీవనం చేస్తున్నాయి. విటమిన్‌ బి12ను ప్రతిభాగాన్ని మింగుతాయి. అంతర్జాతీయంగా తాబేళ్లను స్మగ్లింగ్‌ మనం ప్రత్యక్షంగా ఆహారం నుండి పొందలేము. మనం తిన్న ఆహారం చేయడం, మత్స్యకారులు వాదే ఆధునిక వలల వల్ల తాబేళ్ల సంఖ్య నుండి మన (ప్రెవులలో వున్న బ్యాష్టిరియా బి12 విటమిన్‌ను తగ్గిపోతున్నది. ఇది జీవ వైవిధ్యానికి ప్రమాదం. సంశ్లేషణ చేసి మనకు అందిసాయి. (స్టెఖ్టోమైసిస్‌ (5060[0%0)/0ట) వానవాము (12707000) బ్యాక్టీరియా మట్టిలో, నీటిలో వుంటాయి. ఇవి చెతాచెదారం మట్టిలో కలవడానికి తోడ్పడుతాయి. బెషధాల తయారీలో వీటిని క్ష | // 4 |. జ ఉపయోగిసారు. రైజోబ్యాక్టీరియా “లెగ్యూమినేసి” (16246010206469 | | ళీ ర ర్ట | మ. థి మొక్కల వెర్లపై బుడిపెల్లో ఉంటాయి. ఇవి వాతావరణంలోని శ శీ న న శ్‌ ల | . నత్రజనిని గ్రహించి మొక్కలకు ఎరువుగా అందిస్తాయి. వీటివల్ల క / ./ స్‌ వే (/ /౮ జ్య క న కోటరూపాయల విలువచేసే నత్రజని, యూరియా కృత్రిమంగా | | . ళం .. . గాక సహజసిద్ధంగా అందించబడి పర్యావరణానికి, మనకు ఆర్ధికంగా శ . - . " . లీ న ఎంతో మేలు కలిగిస్తున్నాయి. [ |. సక తాబేలు ౧లాళం) కా అరల అ వానవాములు 12 కోట్ల సంవత్సరాల నుంచి భూమిపై వున్నాయి. వీటిలో 6,000 జాతులు ఉన్నాయి. వీటి జీవితకాలం 4 గ న ” క సంవత్సరాలు. వానపొాముకు కంద్లు, ఊపిరితిత్తులు, కాళ్ళు, చేతులు క . లేవు కానీ 5 గుండెలు వున్నాయి. గ్రీకు తత్వవేత్త అరిస్టాటిల్‌ వీటిని త. " . “ భూమి వేగులుూ గా అభీవర్చించాడు. ఒక ఎకరా గడ్డి మైదానంలో ఓ న్‌ 30 లక్షల వానపాములు ఉంటాయి. ఇవి సగటున 5 టన్నుల మట్టిని త్రవ్వి భూమిని గుల్ల పరుస్తాయి. భూమి గుల్లపరచడం వల్ల కి ఏవవైవధ్యం-మనవారసత్వం

మొక్కల వేర్లకు నత్రజని, నీరు అందుతుంది. వేర్లు భూమిలో కీటకాలను వేటాడతాయి. గబ్బిలాల గుంపును కాలనీలు అంటారు. పాతుకు పోవడానికి సహాయపడతాయి. జీవ వ్యర్థాలైన ఆకులు, ప్రపంచంలో గబ్బిలాల పెద్దగుంపు అమెరికాలోని 'టెక్సాస్‌' నందు గడ్డి మొదలైన వాటీని తిని జీవవిచ్చిన్నకారిగా పనిచేయడమే కాకుండా, _ కలదు. అందులో 20 మిలియన్ల గబ్బిలాలు వున్నాయి. ఒక రాత్రి వానపాము విసర్జక పదార్థాల ద్వారా మొక్కలకు సహజ ఎరువులను గబ్బిలాలు తినే కీటకాలు వెయ్యి టన్నులు. గబ్బిలం ఒక గంటకు అందిస్తాయి. కలుపు నివారణ మందులు, రసాయనిక ఎరువులు, 600 దోమలను తింటుంది. దాదాపు 30 సం॥ బతికే గట్బలం క్రిమి సంహారక మందులు ఎక్కువగా ఉపయోగించడం, రోటావేటర్‌ రోకు 8 వేల చిన్న చిన్న పురుగులను తింటుంది. దాని వంటి ఆధునిక నేల దున్నుడు పరికరాల వల్ల వానపాములు జీవితకాలంలో 383 మిలియన్ల పురుగుల్ని తింటుంది. దోమలను, ప్రమాదాన్ని ఎదుర్కొంటున్నాయి. ఇందువల్ల మట్టిలోని జీవుల కీటకాలను తగ్గించడంలో జీవ నియంత్రణ సాధనంగా గబ్బిలాన్ని పిలువవచ్చు. గబ్బిలాలు రావి, మర్రి విత్తనాలను మింగి వాటీని వైవిధ్యత ప్రమాదంలో పడింది. ల్‌ విసర్దించడం ద్వారా మొక్కల వ్యాప్తికి దోహదపడతాయి. మనిషి వానపాము పునరుత్పత్తి ప్రత్యేక లక్షణాన్ని కలిగినది. న కేవలం 20వేల ్రిక్వెన్సీ కలిగిన శబ్లాలను మాత్రమే వినగలడు. వానపాములోని ప్రధాన అంతరత అవయవాలు మొదటి న్‌ (| కానీ గబ్బిలాలు 50 వేల ్రీక్వెన్సీ కలిగిన శబ్దాలను కూడా వినగలిగిన అర్లబాగంలోనే ఉంటాయి. అందువల్ల దానిని రెండు ముక్కలుగా సా 7 ॥ అతి సూక్ష్మ (గ్రాహకాలు కలిగి వున్నాయి. భారి వృక్షాలు కొస్తే తలి అర్ధబాగం తాను కోల్పోయిన శరిరాన్ని మ్ల తగ్గిపాతుండటంతో గబ్బిలాలు అంతరించే ముమృను పునర్మించుకోగలుగుతుంది. కానీ తోక వుండే రెండో అర్ధభాగానికి ఎదుర్కొంటున్నాము. వానపాములు వుంటాయి. వానపాము ఉభయ లైంగిక జీవి. రైతుకు మిత్రుడు. ఇవి రాత్రి సంచార జీవులు, పగటి వెలుతురు వాటికి లి. నచ్చదు. భూమిని 6.5 అడుగుల వరకు తవ్వగలవు. వానపాములు 5ం్తం నేలకు “వైద్యులు”. నేల ఆరోగ్యం కోసం పోషకాలను చెత్త చెదారం జ్య. .._వంటీ జైవిక వ్యర్ధాలనుండి ఇవి అందించగలవు. న్న్న తీ - గద్దిలం (32ఓ _ అ | న. " 0౧24[6౧౧||16/ 84116౧) పై ఆగ౧౧/52115 క్షీరదాల్లో పూర్తి స్థాయిలో ఎగిరే జీవులు గబ్బిలాలు. మనిషికి సీతాకోకచిలుక కీటకజాతికి చెందినది. వీటి నోరు గబ్బిలంపై చులకనభావం వున్నప్పటికీ మానవునికి, ప్రకృతికి పొడవాటి గొట్టంలా వుంటుంది. సీతాకోకచిలుకలలోని రంగులు (ప్రయోజనం కల్టించడంలో గబ్బిలంది ప్రధాన వాత్ర. గబ్బిలాలు వాటి శరీర ఉష్ణోగ్రతను నియంత్రించడానికి ఉపయోగపడతాయి. చీకట్లో కూడా దారిని తెలుసుకోవడానికి వస్తువులను తాకి తిరిగివచ్చే ముదురు రంగులు శరీర ఉష్ణోగ్రతను పెంచితే, లేతరంగులు శరిర ప్రతిధ్వనిని ఉపయోగిస్తాయి. ఉష్ణోగ్రతను తగ్గిస్తాయి. మొక్కల పరపరాగ సంపర్కంలో ప్రధాన గబ్బిలాలు పూర్తిగా గుడ్డివి కావు. పాక్షికంగా చూపు వాత్రను వోషిస్తాయి. సీతాకోకచిలుకలు రుచిని తెలుసుకోవడానికి కలిగివుంటాయి. గబ్బిలాలు పగలు నిద్రవోయి రాత్రులల్లో దోమలను, తమ పాదాలను ఉపయోగిసాయి. వాతావరణ మార్పులను, కాల్హుష్ర

ప్రమాదాన్ని పసిగట్టడానికి సీతాకోకచిలుకలు సూచికలుగా ఎంతో దాదాపు 6 వేల మైళ్ళ దూరం విస్తరించి వుంది అని కనుగొన్నారు. ఉపయోగపడతాయి. ఇళ్ళలోని చీమలను “కార్పెంటర్‌ చీమలు ” అంటారు. ప్రపంచంలో సీతాకోకచిలుక అత్యధిక “బ్యూటీ వాల్యుయేషన్‌” కలిగిన జీవి. తొలి వ్యవసాయజీవి చీమ. ఆకులపై “ఫంగస్‌” (శిలీంధ్రం) ప్రపంచంలో అత్యంత అందమైన సీతాకోకచిలుకలు గ(|౧|6 పండించడం ద్వారా తన ఆహారాన్ని తనే పండించగలదు. 9500ఈ166 85%/4110౪/ 14, ౧౧6౮ |1206౪/౧00, 89146 ౧౧౦0గ౧౦౧౦, చీమలకు చెవులు వుండవు. భూమి మీద ఏర్పడే శబ్ధ తరంగాల 600246 |1206౪/100, ౧69౬౦౦౦% 0616గ1/ 140౧40౧ ద్వారా ఇవి వినగలవు. కూలి చీమలకు రెక్కలు వుండవు. చీమకు 00611)/. “కామన్‌ బెండెడ్‌ పీకాక్‌ ” రకం సీతాకోకచిలుకలు 60 రకాల కండరాలు ఉంటాయి. చీమలు తమ బరువు కన్నా 20 శేషాచల అడవులకు మాత్రమే పరిమితం. సీతాకోకచిలుకలు రెట్లు ఎక్కువ బరువు ఎత్తగలదు. అలా అయితే 50 కిలోల బరువు ఎక్కువగా బురదనీటికుంటల దగ్గర వుంటాయి. బురద మట్టినుండి వున్న మనిషి 1000 కిలోల బరువు మోయాలి. ఇది సాద్యమా! వాటికి కావలసిన ఖనిజ లవణాలను స్వీకరిస్తాయి. రంగులతెరల చీమలు వర్పపు నీటిని భూమిలోనికి ఇంకేట్లు చేస్తాయి. పంటలపై, రూపకల్పనలో సీతాకోకచిలుకలు మార్గదర్శకం. బర్ట్‌ వింగ్‌ చెట్లపై వున్న పురుగుల గుర్లను, లార్వాను తినడం ద్వారా పంటలను సీతాకోకచిలుక అంతరించే జీవుల జాబితాలో వుంది. చెదపురుగుల నుండి చీదపీడలనుండి కాపాడుతాయి. అందువల్ల సీతాకోకచిలుక కోశాన్ని తొలగించుకొని బయటికి చీమను చెట్లకు వైద్యుడుగా పిలుస్తారు. రావడంలో ఇబ్బందిని గమనించిన ఓ బాలుడు సహాయపడాలని చీమలు భూమిపై ఉన్న ముఖ్యమైన వారిశుధ్య కార్మికులు. కోశాన్ని కత్తిరించాడు. బయటవడిన నీతాకోకచిలుక చీమలు ఐకమత్యానికి, క్రమశిక్షణకు, పొదుపుకు “ట్రాఫిక్‌ లైన్‌ ఎగురలేకపోయింది. తనంతతానుగా కోశాన్ని తొలగించుకొని వచ్చిన డిసిపైన్‌' కు ప్రతీకలు. విపత్తు నిర్వహణ విధానం మానవుడు సీతాకోకచిలుక మాత్రం ఎగురగలిగింది. మనకు స్వయంకృషితో నెర్చుకొన్నది చీమ నుంచే అనుకుంటుంటారు. కష్టపడి మాత్రమె ఉన్నతిస్థితికి చేరాలి అనే తత్వం సీతాకోక చిలుక బొద్దింక ((౦౧10201) ద్వారా బోధపడుతుంది. దృధపడడానికి పోరాటం అవసరం అని (గ్రపాంచవచ్చు. అందుకే ప్రకృతిలో ప్రతిజీవి మానవునికి మార్గదర్శకమే! మ మ! చీమ (4 శ గే ఈగ జ్య ఖా కీటకాలలో అత్యంత మొండిజీవి. ఎంతటి విపత్తునైనా మ్‌ తట్టుకొని నిలబడే వాటిలో బొద్దింకను ప్రథమంగా చెప్పవచ్చు. ః శో న బొద్దింక లక్షల సంవత్సరాల పరిణామక్రమంలోనూ తన శరీర | నిర్మాణంలో ఎటువంటి మార్పులేకుండా జీవిస్తున్న ఏకైకజీవి. చీమలు, డైనోసార్లు సహజీవులు. భూమిపై దాదాపు 2,000 _ బొద్దింకను అందరూ శత్రువులుగా భావిస్తారు. అది కనబడగానే చీమ జాతులున్నట్లు అంచనా. వీటి జీవితకాలం 45 నుంచి 60 చంపడానికి రకరకాలుగా ప్రయత్నిస్తారు. కానీ పర్యావరణపరంగా రోజులు. కానీ రాణి చీమలు కొన్ని సంవత్సరాలు జీవిస్తాయి. చీమల _ బొద్దింకలు మనకు మిత్రులు. ఈ భూమి మీద దాదాపు 4వేల న్ది్హావ్రాలను “కాలనీలు” అంటారు. ఆర్డెంటినాలో “సూపర్‌ కాలని” రకాల బొద్దింకలు ఉన్నాయి. ఇవి పాడైన పదార్థాలను ఆహారంగా మై” చంచ. మన వరస్ట్‌ క్‌ ఎద రాళలు అవోరంగా

తీసుకుంటాయి. జీర్ణించుకొన్న తర్వాత విసర్జించే పదార్థాల నుండి తగ్గి మానవాళికి తీవ్ర ఆహారకొరత ఏర్పడుతుంది. నేలలోకి విడుదల చేసే నత్రజని మొక్కలకు సహజ పోషకాలుగా తేనె స్వచ్చతను తెలుసుకోవాలంటే తేనెలో ఉన్న వివిధ పరాగ ఉపయోగపడుతుంది. ఆహారపు గొలుసులో బొద్దింక ప్రధానపాత్ర రేణువులు వాటి నిష్పత్తి ద్వారా తెలుసుకోవచ్చు. స మెలిస్సో వహిస్తుంది. అనేక పక్షులకు, ఎలుకలకు ఆహారంగా, మిగిలిన పెలినాలజి” (14611530021/00108)7) అనే పరాగరేణు శాస్త్ర జీవులకు ఎంతో ఉవయోగకారిగా ఉంది. బొద్దింకలు అధ్యయనం ద్వారా తేనెటీగలు ఏయే మొక్కలనుండి మకరందాన్ని చనిపోయినపుడు వెల్లకిలాపడి చనివోతాయి. 'సేకరించాయో తెలుసుకోవచ్చు. మామిడి, చింత, నిమ్మ, నారింజ, బొద్దింక అణుబాంబుల దాడుల సమయంలో కూడా బతికి బత్తాయి, కుంకుడు, ఆవ, రేగు, ఇప్పు, తిప్పు, కానుగ, సర్మారుతుమ్మ ఉండగలదు. తలతెగినా వారంపాటు, ఆహారం లేకున్నా ఒక వంటి చెట్ల నుండి ఎక్కువ తేనెను సేకరిస్తాయి. నెలరోజుల పాటు జీవించి ఉండగలవు. కానీ నీరు త్రాగకుండా ఒక కిలో తేనె 5 లీటర్ల పాలతో, 2 కిలోల మాంసంతో, 40 ఒక్కరోజు కూడా జీవించలెదు. బత్తాయి పండ్లతో సమానం. ఆహారంగా తీసుకొన్న తేనె జీర్ణకోశంలో తేనెటీగ (11000066) తిరిగి జీర్ణం అయ్యే అవసరం లేకుండా నేరుగా రక్తంలో కలిసి శక్తిని ఇస్తుంది. తేనెను షుగరు వ్యాధిగ్రస్తులూ ఉపయోగించవచ్చు. స్వచ్చమైన తేనెలో 45% ఫ్రక్టోజ్‌, ౩0% గ్లూకోజ్‌, 20% నిరు 5% సుక్రోజ్‌ వుంటుంది. శామిక తేనెటీగలన్నీ ఆడవే అయి వుంటాయి. న ఈగలకన్నాా దోమలకన్నా తేనటీగలకు వాసన [గ్రహించేశక్తి ఎక్కువ. చా థీ తేనెటీగ జీవితకాలం ఆరువారాలు. తేనె తుట్టెలో ౦నుంచి 50 వేల తేనెటీగలు నివశిస్తాయి. ఉష్ణోగ్రత నియంత్రణకు 32-35" మ! జ్‌ సెంటీ!గ్రేడ్‌ల మధ్య వున్నప్పుడు తేనె తుట్టెలోని ఈగలు బయట . గా వలయంలోనివి లోపలికి, లోపలివలయంలోనివి బయటికి మ రావడానికి సహకరించుకొంటాయి. తేనెటీగ 15 మైళ్ళ వేగంతో కీటకాల ఉప వుత్పత్తులలో మనిషి ఆహారంగా తీసుకొనేది ప్రయాణించగలదు. ఇది సెకనుకు 440 సార్లు రెక్కలను ఆడిస్తుంది. తేన మాత్రమే. తేనె మధురమైన, శ్రేష్టమైన ఆహారం. తేనెటీగలు మకరందముతో బరువెక్కినపుడు 330 సార్లు ఆడిస్తుంది. ఈ భూమి పుష్పాలలోని తియ్యని మకరందంతో వాటి లాలాజలాన్ని కలిపి మీద తేనెటీగలు అంతరించిన 4 సంవత్సరాలలో మనిషి అంతరిస్తాడని తేనెను తయారుచేస్తాయి. పక్షులు, తేనెటీగల వల్ల ప్రపంచంలో ఆల్బర్ట్‌ ఐన్‌స్టీన్‌ అన్నారు. 85% పంటలు పండుతున్నాయి. 24,000 రకాల తేనెటీగల్లో పిచ్చుక (ఏ0200%7 నాలుగు రకాలవి మాత్రమే తేనెపట్టును నిర్మిస్తాయి. తన పిట్ట కొంచెము బుర్ర ఎంతో ఘనమైనది. మానవునితో జీవితకాలంలో టీ స్పూనులో 1/18 వంతు తేనెను ఒక తేనెటీగ సన్నిహితంగా మెలిగే జీవులలో ఇది ఒకటి. గిజిగాళ్ళ గూడు సేకరించగలుగుతుంది. పొందడు(454 (గ్రాములు) తేనెను నిర్మాణం ఓ అద్భుతంగా చెప్పవచ్చు. ఎంత వర్షం వచ్చినా లోపలకు సేకరించడానికి 80 వేల మైళ్ళ దూరం ప్రయాణించి 20 లక్షల ఒక చుక్క నీరు రాదు. కాస్త చెమ్మ కూడా చెరదు. ఎంత గాలి పుష్ఫాల నుంది మకరందాన్ని సేకరిస్తుంది. తేనె సంవత్సరాల వాటు వీచినా ఊగుతుందే తప్పు పడివోదు. ఆదపిట్ట లోపలికి వెళ్ళడానికి చెడిపోకుండా ఉంటుంది. కింద నుండి గొట్టంలాంటి దారి వుంటుంది. గుడ్లుపెట్టి వాదగడానికి కీటకాల పరపరాగ సంపర్మం విలువ 29,75,000 కోట్లు. అనుకూల నలం ఉంటుంది. గూడులోనే ఆవోరం సెల్‌ఫోన్‌ టవర్ల రేడియేషన్‌, పంటలపై రసాయన మందుల పిచికారి భద్రపరచుకుంటాయి. రాత్రిపూట వెలుతురు కోసం మిణుగురు వల్ల తేనెటీగలు తగ్గివోతున్నాయి. తేనెటీగలు తగ్గిపోతె పరపరాగ _ పురుగులను గూటిలో బంకమట్టితో అంటిస్తాయి. సంపర్శం ఆగిపోయి జీవవైవిధ్యం నాశనమవుతుంది. పంటల దిగుబది పిచ్చుకలు 4 రకాల న్నానాలు చేస్తాయి. అవి ముక్తుత్తో ల అలా సాగా గ నైంద్యం-మనవారత్వం. ఆలా

భు! రాబందులు (141౧1105) టి వని; నంలో టాం శ్‌ ఇ స 4 టే ళ్‌ ' ప. రాబందులు జీవ వ్యర్థాల నియంటత్రిణులు. రాబందుల్లో గ్‌నో స పి భ్‌ 30 రకాల జాతులున్నాయి. రాబందు ముక్కు గరుదపక్షి ముక్కులాగా 2 మ. సత్యని గ్‌ లో వంపుతిరిగివుంటుంది. ముక్కును కొక్కిలాగా ఉపయోగించి ఎంత / సం తన మి యో గట్టి మాంసాన్ని అయినా సులభంగా పీక్సుని తినగలదు. రాబందులకు నం నే న! స్వర పేటిక వుండదు. కూతలు కాకుండా గుర్రు గుర్రుమని శబ్దాలు క్‌ ర // (ట్‌. (.)గ చేస్తాయి. ఇవి చనిపోయిన జంతు కళేబరాలను తినేసూ పరిసరాల నటల ట్లో టి గే గ్‌ ,! పర్యావరణంలో వ్యాధికారక బ్యాక్టీరియాను వ్యాపించకుండా సం నట ౫. (|

భో న లు. 1 4 /.. నిరోధిసాయి. కాబట్టి ఏీటిని మానవుల, జంతువుల పాలిట సహజ

షం న న నత. [1 కు

గ్గ న సాట్లి ! లం వి యుల లోల. న జ (| 7 ఏ -” క!

సరల గరం. గి లో - సంరక్షకులు (కస్టోడియన్స్‌) గా పిలుస్తారు. ఒకవెళ రాబందులు

నేప న! మం -

న హు! లగ... శి మృతకళేబరాలను తినకుండా వాటిని కుక్కలు తిన్నట్లయితే సననం ॥ మృతకళేబరాలలోని “రేబీస్‌ వైరస్‌” కుక్కలలోనికి చేరి అవి కరవడం నిర 1 ద్వారా మనుషులకు ఆ వ్యాధి వ్యాపించే ప్రమాదముంది. . మీ. ట్లో మృతకళేబరాలను రాబందులు తినకుంటే భూగర్భజలాలు కలుషితం

(111 (న ల్‌ . న్నే సో అవుతాయి. రాబందులు ఎక్కువగా రోడ్డు, రైల్వేలెన్సు, డంపింగ్‌ యార్ట్‌ల ప్రక్కన కనిపిస్తాయి. ఆ ప్రాంతాలలో రాబందు సహజ పారిశుధ్య ఈకలను ఆనందంగా శుభ్రం చేసుకోవడం వలన దీనిని రిక్రియేషన్‌ కార్మికుడుగా పనిచేస్తుంది. ప్రస్తుతం రాబందుల సంఖ్య తగ్గిపోవడంతో బాత్‌ అంటారు. రెండవది దుమ్ము స్నానం. దీనిద్వారా ఈకలలోని దాని ప్రభావం మానవ ఆరోగ్యంపై పడి వ్యాధి కారక క్రిముల జిద్దును తొలగించుకుంటాయి. మూడవది నీటిస్నానం. నాల్దవది ముప్పును ఎదుర్కోవలసి వస్తోంది. జంతువులలో నొప్పి నివారణకు చిమలను పిచ్చుక తన శరీరం మీద చల్లుకోవడం. అప్పుడు చీమలు _ వాడే “డైక్లోఫినాక్‌” పెంపుడు జంతువుల అవశేషాలలో వుండటం కుట్టి ఫార్మిక్‌ ఆసిడ్‌ను శరీరంలోనికి వదలడం ద్వారా పిచ్చుక తన వలన ఆ జంతు కళేబరాలను తినే రాబందుల్లో మూత్రపిండాల శరిరంపై వున్న పెనులను తొలగించుకుంటుంది. సమస్యలు ఏర్పడి అవి అంతరించే ప్రమాదం ఎర్పడింది. వాటిని పంటలకు మొక్కలకు హాని కలిగించే పురుగులను తినడం పరిరక్షించుకోవడం తక్షణ అవసరంగా వుంది. ద్వారా ఇది జీవ నియంత్రణిగా పిలువబడుతుంది. 1950 లో . వ... చైనాలో యూరోపియన్‌ ట్రోస్పేర్‌లు ఎలుకలలాగా పంటలను . టు. క వ. నాశనం చేస్తుంటే సామూహిక నిర్మూలనా కార్యక్రమం చేపట్టారు. . గ ల న. పెద్ద పెద్ద శబ్ధాలు చేయడంతో లక్షలాది పిచ్చుకలు చనిపోయాయి. ' ౨౨౨౨ ॥ . . . కారణంగా క్రిమికీటకాలు అద్దు అదుపు లేకుండా పెరిగి పంటలను . న్‌ అప న. పు . ఖత శే టా . వ నాశనం చేయడంతో తీవ దుర్భిక్షం ఎర్పడింది. చైనా ప్రజలు = . న ఫ్రే వ. న్‌. తాముచేసిన తప్పిదం తెలుసుకొన్నారు. . స ఇ ప్రీ. న ప టవరతదిచేషన వు ఇక |. శబకాలుష్యం, వాయుకాలుష్యం సెల్‌టవర రేడియేషన్‌ వల ర. న. క ప్రస్తుతం ఇవి అత్యంత ప్రమాదకరస్థితిలో అంతరించి పోయె జీవిగా మమ ద స వి ఇల . వున్నాయి. ప్రకృతిలో ఎంతో తెలివైన ఈ జీవిని కాపాడుకోవడం - - *-- బాహో న న స. మన బాధ్యత. క య ముట్లాగ వో కో ::3ఐద్యం-మనవారసత్వం

కప్ప (102) ర్రద్ద (1281ల) ప్రపంచంలో సుమారు 40,000 రకాల కప్పలు వున్నాయి. ఇ, _ కప్పులు లేని ఖండం అంటార్శిటకా ఒక్కటె. కప్పు చెవులను బట్టీ మగా, - న ఆడా అని తెలుసుకోవచ్చు. కంటికన్నా చెవి పెద్దదిగా వుంటే అది గ్రద్దలలో 59 రకాలు వున్నాయి. వాటిలో ప్రధానంగా మగకప్ప అని, చిన్నదిగా వుంటే ఆడకప్ప అని చెప్పవచ్చు. సంవత్సరానికి నాలుగు వర్గాలు. 1.564 ౬40|6 2. ౧19౧ ౬౬016 3. 5౧46 ఒక్కసారి కప్ప నిద్రాణ స్థితి లోకి వెళుతుంది. ఆ స్థితిలో కప్ప ఎముకకు [౬8016 4. [1&00౫/ ౬4016 ఇందులో 11400) ౬16 సతత క్రొత్తగా పొర ఏర్పడుతుంది. అలాంటి పొరల సంఖ్యను బట్టి కప్ప హరితారణ్యాలలో వుంటాయి. మరోరకం గ్రద్దలు ఎడారులు, చిన్న వయస్సును కనుగొనవచ్చు. వైద్య పరిశోధనలలో కప్పులు ఎంతో చిన్న అడవులలో వుంటాయి. గ్రద్ధ కళ్ళలో మిలియన్‌ల దృష్టి కణాలు ఉపయోగపడుతున్నాయి. వుంటాయి. ఇవి మానవుని కన్నా 5 రెట్లు ఎక్కువ. మానవుడు సంస్క బ్రతి పరంగా కప్పలు వివిధ దేశాలలో ఎంతో ప్రధానంగా 8 రకాల వ్రాధమిక రంగులను తన కంటి ద్వారా

ప్రాధాన్యత కలిగివున్నాయి. కప్పలను ప్రాచీన ఈజిష్ట వారు సంతాన గుర్తించగలుగుతాడు. కానీ గ్రద్ద 5 రకాల ప్రాధమిక రంగులను దేవతగా, జపాన్‌లో కప్పలను అదృష్టానికి దేవతగా భావిసారు. గుర్తించగలదు. గ్రద్ధ చాలా సూక్ష్మ దృష్టిగల పక్షి రెండుమైళ్ళ భారతదేశం, ఆ(ఫ్రికా దేశాలలో వర్షదేవతగా భావిసారు. కప్తల దూరం నుంచే ఏదైనా జంతువును పసిగట్టగలదు. తనకన్నా బరువైన అరుపులు (ప్రకృతి సంగీతం లాంటిది. కప్పల ఆరోగ్యం పెద్ద జంతువును తన్నుకెళ్ళగలదు. (గ్రద్ద లక్ష్యం ఎంతటి పెద్దదైనా జీవావరణంలోని జీవుల ఆరోగ్యానికి సూచికగా పనిచేస్తుంది. కప్పలు సాధించడానికి ప్రయత్నం చేస్తుంది.

నోటిద్వారా నీటిని త్రాగవ. చర్మం ద్వారా తడిని పీల్చుకొంటాయి. గ్రద్ద చనిపోయిన జంతువుల కాలిఎముకలోని మజ్జను క్యానరీ కప్పు బొగ్గు గనులలో విషపూరిత వాయువుల స్థాయిని తినడానికి దాన్ని ఎత్తైన ప్రదేశం నుండి బందరాయిపైకి తెలుసుకోవడంలో తోద్పడుతోంది. సహజంగా ఎకరాకు 50 కప్పలు జారవిడుస్తుంది. ఎముక బండరాయిపై పడి ముక్కలైన తరువాత ఉండాలి. కప్పల సంఖ్య తగ్గటంతో పంటలలో పురుగుల బెడద ఎముకలోని మజ్జను తింటుంది. ఆఫ్రికన్‌ గ్రద్ద, ౧190 ౬4016 ఎక్కువైంది. కప్పల సంఖ్య తగ్గితే నీటిలోని దోమల లార్వా పెరిగి మాత్రమే శాకాహారులు. మలేరియా, డెంగ్యూ వంటి రోగాలు ప్రజలను వణికిస్తాయి. నీటి ప్రపంచంలో గ్రద్దలను శక్తికి, న్వాతంత్ర్యానికి చిహ్నంగా కాలుష్యం కారణంగా కప్పుల వెనుక కాళ్ళు లేకుండా పుట్టడం, వాడుతారు. అమెరికా 564౬4016 ను 1782 జూన్‌ 20న తమ శరీరంలో పెరుగుదల లోపించడం జరుగుతున్నది. కప్పలు అంతరిస్తే దేశ జాతీయ చిహ్నంగా గుర్తించింది. గ్రద్ద ఈకలను ప్రపంచంలో కప్పలపై ఆధారపడిన 1/8 వ వంతు ఉభయచరాలు, పక్షులు పాకే అనేక తెగల ప్రజలు అలంకరణ కోసం వాడుతారు. “గ్రద్ద జంతువులు అంతరిసాయి. వారిశుధ్య కార్మికుడు. “ప్రకృతి బంధువు”. వాతావరణ కాలుష్యం ప్రపంచ కప్పల రక్షణ దినంగా ఏప్రిల్‌ 25 ను వాటిన్తారు. వల్ల, అడవులను నరికివేయడం వలన (గ్రద్దల సంఖ్య తగ్గిపోతున్హద్ది ాాాాాంంాంఆాజీవవైవిధ్యం - మన వారసత్వం_____---ాాాలాలాాలా 3.

కణ౦ - జవిథ విలక్షణం - వైవిధ్యం

$ _ సీత్రాకోకచిలుకకు రెండు రక్కలున్నట్లు కనిపిస్తాయి. కానీ నాలుకతీరు ఉండడం వల్ల మనం నేర్ప మాటలు కొన్నింటిని నాలుగు రెక్కలు ఉంటాయి. నేర్చుకొంటాయి.

ఫి గుర్లగూబ దూరంగా తప్ప దగ్గరగా వున్నవాటిని చూడలేదు. *'ః మిడతలు చెవులకు బదులు వాటి ముందుకాళ్లతో ధ్వనిని

ఫీ _ ప్రపంచంలో అన్నిజంతువుల కన్నాపెద్దగా అరవగలిగేది నీటి అందుకొంటాయి. డమ్‌- డబ్బీల వంటి వాటి ద్వారా తిమింగలం (188 డెసిబల్స్‌). దాదాపు ఎనిమిది వందల సమీపంలోని పురుగుల ధ్వని వినగలవు. తన తలను 360 కిలోమీటర్లకు వినబడుతుంది. డిగ్రీల్లో తిప్పగలదు.

స్ట షార్ఫ్‌కు అద్భుతమైన వినికిడిశక్తి వుంటుంది. ఐదువందల ఫి మొసలి శరీరం మీద వుండే చిన్న్సబుడగల వంటి పులిపిరి మీటర్ల(500) దూరంలో వున్న చిన్నచేప కదలికను కూడా కాయల సంఖ్యని బట్టి దాని వయస్సును చెప్పవచ్చు. పసిగట్టగలదు. స్ట పిట్టలు భయం, ప్రమాదం జరిగినప్పుడు, వలసవోతున్నప్పుడు,

ఫి తోడేళ్ల శరీరంపై వెంట్రుకలు రెండు పొరలుగా వుండి ఒక గూడు కట్టదలచినప్పుడు, సంతానం అభివృద్ధి చేసుకొనే పొర వేడి నుండి, ఒక పొర చలినుండి కాపాడుతుంది. దశలో ఉదయం వేళ పాడుతాయి.

ఫి ఆక్టోపస్‌ తన చేతులతో రుచి పసిగడుతుంది. వీటి చేతులపై *'*ః ప్రపంచంలో అన్నిటికన్నా ప్రమాదకరమైన జీవి మన ఇంట్లో 200 రుచి మొగ్గలు వుంటాయి. అది 15 రకాలుగా తన ఉందే అనాఫిలస్‌ దోమ. ఇవి 1 సం॥లో 30 కోట్లమందికి ఆకారాన్ని మార్చుకోగలదు. మలేరియా జ్వరం కలిగిస్తాయి. సంవత్సరానికి 380 లక్షల

ఫి వాటర్‌ స్కార్పియాన్‌ (నీటికేలు) తోకతో గాలి తీసుకొంటుంది. మంది మలేరియాతో మరణిస్తున్నారు.

ఆడ దోమలు మాత్రమే మనుషులను కుడతాయి. ఫి తులసిని బెషధ మొక్కలలో రారాణిగా పిలుస్తారు.

ఫి ఎలుకలు తమ జాతిని త్వరగా అభివృద్ధి చేసుకుంటాయి. ' చిరుత గంటకు 70కి. మీ. వేగంతో పరుగెత్తగలదు. 7 నుండి 15 పిల్లల్ని కంటాయి. ఫి వేప 500 రకాల చీడపీడలను హరిస్తుంది.

ఫి మేకలు, గొర్రైలకి జీర్ణాశయం 4 గదులుగా విభజించబడి ' ముళ్లపందిలో 0౦0 నుండి 7,000 ముళ్ళు ఉంటాయి. వుంటుంది.

_ గుర్రాలకు వాంతి అవదు. తిప్పి చూడగలదు. ఊసరవెల్లి నాలుక దాని శరీరం కన్నా - ని ఎక్కువ పొదవుగా వుంటుంది. పరిసరాలకు అనుగుణంగా క! జో శరీరం రంగులను(అనుగుణ్యత) మార్చగలదు.

'ీ బొద్దింక తన తలను కోల్పోయినా 7 రోజులదాకా బ్రతికి వుందగలదు. అ యు

ఫి జలగ తన బరువుకన్నా 4 రెట్లు ఎక్కువ బరువుగల రక్తాన్ని క పీల్చి వదులుతుంటుంది.

ఫీ స్విష్ట్‌ పక్షి ఆరునెలల కాలంలో 25,700 కి.మీ. దూరం ప్రయాణం చేస్తుంది. తన జీవితకాలంలో దాదాపు 2 లక్షల శ ము: కి.మీ. ప్రయాణం చేస్తుంది. ళ్‌ాః వ. సే;

ఫీ చిలుక, మైనా వంటి పక్షులకు, మనుషులకు ఉండే విధంగా స

ఫీ వడ్రంగి షక్షి (వద్‌పెకర్‌) తన ముక్కుతో సెకనుకు 20 సార్లు పరిసరాలను గమనించలేవు. 6 మీటర్ల ఎత్తున వున్న ఆకులను వృక్షాలపై బాదగలదు. అందుకోగలవు. జిరాఫీ తన నాలుకతో చెవులను శుభ్రం

• పక్షుల గుంపు * ఆకారంలో (ప్రయాణం చేయడం ద్వారా చేసుకుంటుంది. జిరాఫీ నాలుక పొడవు 20 అంగుళాలు. 70% శక్తిని ఆదాచేసుకోగలవు. అతిపొడవైన జిరాఫీ 6 నుండి 7 అడుగుల కాళ్లు కలిగి 60 కుక్కలు, మేకలు, పశువులు ఒకదానికొకటి తారసపడినప్పుడు కి.మీ వేగంతో పరుగెత్తగలదు. ముఖాలు దగ్గర చేసుకుని వాసన చూడడం ద్వారాతమ శ నత్తలకు నాలుగు ముక్కులు వుంటాయి. జాతి బంధుత్వాన్ని పసిగడతాయి. ఫి తుళశ్ల్తు పురుగు(ప్లీ) ఆహారం లేకుండా 100 రోజులు ఫీ బ్లూవేల్‌ శరీరంలో 8,500 లీటర్ల రక్తం వుంటుంది. ఇది ఉండగలడు 38 మీ పొడవు, 80 టన్నుల బరువు వరకు పెరుగగలదు. న స్ట్‌ (నిప్పు కోడి) పకులలో అతిపెద. బలమెన కాళ్ళు కలిగన పరిమాణం ఏనుగుకంటే 24 రెట్లు ఎక్కువ. దాని గుండె గ్‌ భ్‌ ష్‌. కారు పంమాతంలో ఉంటుంది పక్షి దాని కాళ్ళు 1.2 నుంచి 1.5 మీటర్ల పొడవు వుంటాయి. ( కక తన్నితే సింహం కూడా నేల కూలాల్సిందే. గుర్రం కంటే _ నాల్మందర(నలికిరి) తాను పోగొట్టుకొన్న పాదాన్ని తె1 వేగంగా పరిగెత్తగలదు. దాని కన్నుకన్నా మెదడు చిన్నది. రోజులలో తిరిగి అభివృద్ధి చేసుకోగలదు. కజాలలో అతిపెదది ఆస్ట్రిచ్‌ గుద్దు ఫి సాలెపురుగు తన అల్లికలో తాను చిక్కుకుపోకుండా నూనెవంటి _ గా స్ట పదార్థం దారాలపై విసర్జిస్తుంది. సాలీడులు లైంగికంగా ఎగిరే క్షిరదం గబ్బిలం ఒక్కటే. జతకట్టడానికి కిరణాలను సంకేతాలుగా ఉపయోగిస్తాయి. $ _ కంగరూలు తోకను గాల్తోకిలేపి వంచితే అవి ముందుకు సాలీడుదారాన్ని 2సెం. మీ. మందంగా తయారుచేస్తే దానితో దూకలేవు. కడుపులోనూ బయటా పిల్లల్ని పెంచే కంగరూలు 2 టన్నుల ట్రక్కును లాగవచ్చు. ఒక్క గెంతు గెంతి 30 అడుగులు దూరం వరకు వెళ్లగలవు. ఫి హమ్మింగ్‌ బర్డ్‌ - ముందుకు, వెనుకకు ఎగరగల ఏకైక ** పిల్లి చెవుల్లో 38 కండరాలు వుంటాయి. కాబట్టి అది ప్రతిచిన్న జీవి. ఒక నిమిషానికి 200 సార్లు రెక్కలను ముడిచి శబ్దాన్ని వినగలుగుతుంది. తెరుస్తుంది. ప్రపంచంలో అతిచిన్నపక్షి ఫీ ఏనుగు 3౩ మైళ్ళ దూరంలోవున్న నీటిని కూడా వాసన ఫి రైనోసెరస్‌ బీటల్‌ (పేడపురుగు)- ఇది దాని బరువుకు 850 పట్టగలదు. అత్యధిక గర్భావదికాలం (20 నెలలు) కలిగిన రెట్లు ఎక్కువ బరువును మోయగలుగుతుంది. జంతువు. ఫి డాల్ఫిన్లు - ఒక కన్ను తెరచివుంచి నిద్రపోతాయి. నీటిలో శ క్రోలాబేర్లు యూకలిష్టస్‌ ఆకుల్నిమాత్రమే తింటాయి. నివసించే క్షీరదాలలో తెలివైనది. మనిషితో స్నేహం కంగరూల్లా ఇవి పిల్లల్ని కడుపు తిత్తిలో సాకుతాయి. , చేయగలిగే జీవి. ఫి బల్లి కళ్ళతో ఒకేసారి 2 దిక్కులను చూడగలదు. ఫీ మొసళ్ళకు రంగుల విచక్షణ తెలియదు. దీనిని వర్ణ అంధత్వం శ. ఆర్మడిల్లో నీటి అడుగున నడవగలదు. అంటారు. మొసళ్ళ దంతాలు జీవితాంతం పెరుగుతూ _ కుంటాయి. ఫీ వాటర్‌బోట్‌మాన్‌ నీటిపురుగు(2మి. మీ.) 105 డెసిబుల్స్‌ ఫి నీలిరంగును చూడగల ఒకేఒక పక్షి గుడ్లగూబ. గుడ్లగూబ ధ్వని విడుదలచేస్తుంది. 1000 అడుగుల వరకు దిని ధ్వని కండ్లను కదల్పలేదు, మెడను అటు ఇటు తిప్పి చూస్తుంది. వినిపిస్తుంది. ఫి ఈగ మిగిలిన కీటకాలకు భిన్నంగా 5 కళ్ళను కలిగి * ధృవపు ఎలుగుబంట్లకు ఎడమచెతివాటం వుంటుంది. ఉంటుంది. రెండు పెద్దకళ్ళు వాటి మధ్య మూడు ఫి పాములు నాలుక ద్వారా వాసన చూస్తాయి. చిన్నచిన్నకళ్లు ఉంటాయి. శ హంసలు తమ పిల్లల్ని వీపుపై ఎక్కించుకొని మనిషిలా ఫి జిరాఫీలకు స్వరపేటికలుండవు. అవి మంచినీళ్లు తాగేటప్పుడు తిప్పుతూ ఆడిస్తాయి. టాటా బీవవైవిధ్యం - మన వారసత్వం

జీవ వెవిధ క్ష” మనం నర్నుకొన్ల మిడుత (612510006౧): చీమ - విపత్తు నిర్వహణ: ఆక్సిడెంట్‌కు గురికావు. మిడుతలు వేలు వందలు ప్రక్క విపత్తులు సంభవించినప్పుడు చీమలు తమ పరివారాన్ని ప్రక్కనే దూసుకుపోతూ కూడా ఒక దానికి ఒకటీ ఢీకొట్టవు. మిడుత అప్రమత్తం చేయడమే కాకుండా వెంటనే అక్కడికి చేరుకొనేందుకు శరీరంలో ప్రత్వేక నిర్మాణం వలన ప్రక్క మిడుత రెక్కల నుండి సమాచార వ్యవస్థను ఉపయోగించుకుంటాయి. దానిని విపత్తుల సంకేతాలు మెదడుకు కాకుండా రక్కలకు చేరుతాయి. దీన్ని స్పూర్తిగా నుండి మానవులను కాపాడుకొనేందుకు నమూనాగా తీసుకొని ౪01౪70 ౫౦ 60 అనే కొత్తకారును రూపొందించారు. ఇది రూపొందిస్తున్నారు. ఆక్సిదెంట్‌కు గురికాని కారు. కీటకం మాత్‌ - 1... బల్టు; బాతు ($19010); కీటకం కళ్ళు చిన్న చిన్న పూసలతో కప్పి వుంటుంది. ఇవి నీటిలో తడవని మరక అంటని బట్టలు బాతు ఈకలు. వెలుగును పూర్తిగా గ్రహిస్తాయి. చీకట్లో కళ్ళు మెరవకుందడా రాత్రిపూట అతి సూక్ష్మాతి సూక్ష్మ పొరలతో నిర్మితమై నీటిని చిన్న చిన్న శత్రువుల నుండి తప్పించుకుంటాయి. ఈ వెలుగును [గ్రహించే బిందువులుగా విడగొట్టి తడి అంటకుండా చేస్తాయి. బాతు స్ఫూర్తితో లక్షణం ఆధారంగా తక్కువ శక్తితో పనిచేసే ఎల్‌.ఇడి. ని రనాయన పదార్థాలు ఉపయోగించకుండా సముద్రంలోని కనుగొన్నారు. నూనెతెట్టును విడగొట్టె దిశగా పరిశోధనలు జరుగుతున్నాయి. తిమింగలం - బ్లేడ్‌ : లకుముకి పెట్ట - బుల్లెట్‌ రైలు : తిమింగలం నీటిలో వేగంగా పైకిపోవడానికి మొప్పుల వంపు గాలి నుంచి వ్యతిరెకదిశలో ఎదురయ్యే ఘర్షణను తగ్గించి దోహదంచేస్తుంది. దీనిని స్పూర్తిగా తీసుకొని ఫ్యాను రెక్కలు వంపు వేగంగా దూసుకుపోయి వేటాడే చాకచక్యం లకుముకి పిట్టకు వుంది. చేయడం ద్వారా 20% విద్యుత్తు ఆదా అవుతుంది. దీని శరీర నిర్మాణం అందుకు అనుగుణంగా వుంది. దీనిని స్పూర్తిగా నత -జిగురు: తీసుకొని బుల్లెట్‌ రైలును రూపొందించారు. న్‌ క పెద్ద ప్రవాహంలో కూడా నత్త బండకు అతుక్సొని నీళ్ళలో సాలీడు - బుల్లెట్‌ ప్రాపు: కొట్టుకొనిపోకుండా ఉండగలదు. నత్త ఒక రకమైన ్రోటిన్‌ నుండి సాలీడు గూడును చెదరగొ ట్టినా అవి వెంటనే తిరిగి విషతుల్య రహిత జిగురు విడుదల చేస్తుంది. దీనిని గుర్తించిన అల్లుకొనిపోతాయి. సాలెగూడులోని దారాలకు స్థితిన్ధాపకత గుణం శాస్త్ర వేత్తలు విషతుల్యరహిత జిగురును కనుగొన్నారు. వుంటుంది. ప్రోటీన్‌పాలిమర్‌ కారణంగా దారాలు ఆ ధృడత్వం ఏతకో , కలిగివుంటాయి. ఈ పరిజ్ఞానం బుల్లెట్‌ప్రూఫ్‌ జాకెట్‌ తయారిలో వాడుతున్నారు. అర అంగుళం మందంగల సిల్ఫ్‌పోగుతో తయారైన 'నిలిమార్పో' సీతాకోక చిలుక శరీరంపై రంగులు నిలువుగా, పెద్ద సాలెగూడు బోయింగ్‌ విమానాన్ని ఆపగలదు. అడ్డంగా, లోపలకు బయటకు వివిధ ఆకారాలలో ఉంటాయి. వీటిపై భో -:వవైవిధ్యం -మనవారసత్వం--

పడినకాంతి పరివర్తనం చెంది చిన్నరంగులు దర్శనమిస్తాయి. దీనిపై ప్రయోగాలు చేసి 1851లో వెల్‌క్రోను కనుగొన్నారు. అది అత్యాధునిక తెరల రూపకల్పన (స్కీన్‌) దీని నుండి ఐ ఫోన్‌, జిప్‌, గుండీలకు ప్రత్యామ్యాయం అయింది. కంప్యూటర్‌ స్క్రీన్స్‌ రూపకల్పన జరిగింది. కందిరీగ - డ్రిల్లింగ్‌ జెర్రికి శరీరభాగాలు గదులు గదులుగా వుంటుంది. ఒక్కో కందిరీగ తన శరీరంలోని రెండు ముళ్ళను ఉపయోగించి గది దేనికదే స్వతంత్రంగా పనిచేస్తుంది. వంకర్లు తిరుగుతూ వెళు ఒక ముల్లుతో చెట్టును తొలుస్తుంటి, మరో ముల్లుతో తొలగించిన తుంటుంది. ఈ ప్రత్వేకతలు గమనించిన శాస్త్రవేత్తలు జీర్ణవ్యవస్థలో భాగాన్ని బయటకు తీస్తుంది. గుట్టలు డ్రిల్లింగ్‌ చేయడానికి ఈ సమస్యను గుర్తించే క్యాప్సుల్‌ ఎండోస్కోపి కనుగొన్నారు. ఆపరేషన్‌ నైపుణ్యాన్ని ఉపయోగిస్తారు. గాయాల పరిమాణాన్ని తగ్గించడంలో వుపయోగపడుతోంది. తామరాకు - తది అంటకపోవదడం కోరల్‌ - సిమెంట్‌ తయారీ తామరాకుపై వున్న సూక్ష్మమైన బుడిపెలు ఆకు ఉపరితలంపై కోరల్స్‌ తమ పెరుగుదలలో ఉత్పత్తి అయ్యే కార్బన్‌ డైయ్యాక్సాడ్‌ నీరునిల్వ కాకుండా పడిన నీరు కిందికి గోళాకారంలో జారేటట్లు బయటికి పోకుండా సముద్రజలం సాయంతో కాల్షియం కార్చనేట్‌గా చేస్తాయి. దీని స్పూర్తితో నీరు, దుమ్ము అంటని రంగుల అద్దాలు మారి కోరల్స్‌రీప్స్‌ ను ధృడంగా మారుస్తాయి. ఈ విధానం స్పూర్తితో తయారుచేస్తున్నారు. కార్భన్‌దైయాక్సైడ్‌ను పైపులద్వారా తరలించి సముద్రనీటి ద్వారా బల్లి - వ్యోమగాముల బూట్ల తయారీ కాల్నియం కార్భనేట్‌ గా మార్చి వాడుకొని, భూమిపై కార్భన్‌దయాకైడ్‌ పరిమాణం తగ్గించుకోవచ్చు. బల్లి పాదంలో వెంట్రుక మొన అంత ఉందే బుడిపెలు గ) * _బండరోకలి (0211160642) నుండి రైలుపెట్టల నిర్మాణానికి ఉంటాయి. వీటిని సెటెల్‌ అంటారు. ఇవి ఒక్కొక్క పాదంలో 14 అలోచన వేల వరకు వుంటాయి. వీటి ద్వారా బల్లి నునుపైన ప్రదేశంలో

• సాలీదు నుంచే బట్టలు నేయదం చేర్చుకున్నాడు మానవుడు. కూడా జారకుండా నదవగలదు. ఈ సాంకేతికను ఉపయోగించి భూమ్యాకర్షణ శక్తిలేని అంతరిక్షంలో నిలకడగా వుండేందుకు బూట్లను * వడ్రంగి పిట్ట 11006 06016 వడ్రంగులకు మార్గదర్శి. తయారుచేస్తున్నారు. శ చెదపురుగులు భవనాల నిర్మాణానికి, 12101406 ప్రకృతిలో కుక్క- వెల్‌క్రో దర్జీలుగా మార్గదర్శకం చేశాయి. ల * _ తుమ్మెద (012200 11)0) హెలికాప్టర్‌ ఆకృతికి మార్గం చూపిన జార్ట్‌ స్విడ్దర్లాంద్‌ లోని ఓ ఇంజనీరు. ఆయన తన కుక్కతో కీటకం పొటు బయటకు వెళ్ళినప్పుడు దానికి పూలు అతుక్కున్నాయి. పూలను + సూక్ష్మజీవులు- యాంటిబయాటిక్స్‌ తయారికి గురువులు మైకోస్కోపులో పరిశీలించగా చిన్న చిన్న కొండీలను చూశాడు. జీవవైవిధ్యం - మన వారసత్వం

టమ. సంతాన వాలను ఖే. ళీ 92100౧21 ౬216 యశ. సై 1. స్టెకిల్‌బ్యాక్‌ చేప (0601160201 [31) : కన ఆ (జాగ్రత్త తీసుకొనే తండ్రి) . తే. చేపలు సాధారణంగా గుఢ్గు పెడతాయి. కానీ వాటి గురించి జీ. జాగ్రత్త తీసుకోవు. అయితే ప్లికిల్‌ బ్యాక్‌ ” అనే చేప తన పిల్లల పట్ల సీ . చాలా జాగ్రత్తలు తీసుకొంటుంది. తన శరిరం నుండి వచ్చె "| గ జిగురులాంటి పదార్థంతో నీటి మొక్కల భాగాలను ఒకింత దగ్గరకు డా క్‌ స్ట చేర్చి వాటిని అతికించి గూడు కడుతుంది. ఫలదికరణ తర్వాత న! మగచేపలు గూడు దగ్గరే కాపలాకాస్తూ కొన్నివారాలపాటు చొరబాటుదారుల్ని తరిమికొదతాయి. జీవ వైవిధ్యంలో జీవుల జీవన విధానం ప్రత్యేకమైనది. , ల్‌ అందులో సంతానపాలన మరీ ఉన్నతమైనది. చాలా జంతువులలో శా ల వ పిల్లలు స్వయంగా ఆహారాన్ని సంపాదించుకోలేవు. తమని . ం . రక్షించుకోలేవు. అందుచేత వాటికి స్వతంత్రంగా జీవించే శక్తి . సం వచ్చేవరకు తల్లిదండ్రులు వాటిని సంరక్షిస్తాయి. ఇలా జీవులలో పో తల్లిదండ్రులు పిల్లల్ని సంరక్షించటానికి ప్రత్యేక జాగ్రత్తలు, 2, మార్య్యూపియల్‌ కప్ప (]/21000121 [ంల: పోషకవిధానాలు రకరకాలుగా అవలంభిస్తాయి. దీనినే సంతాన (బిద్దల సంరక్షణ) వాలన అంటారు. చాలా రకాల కప్పలు ఫలదీకరణ చెందిన గుర్లను నీటిలోకి ఈ సంతాన పాలన వెన్నెముకగల జీవులలో మనము వదిలేస్తాయి. అలాంటివి చాలా వరకు చెపలకు, తాబెళ్ళ వంటి గమనించవచ్చు. పక్షులు గూడుకట్టడం, పిల్లలకు ఆహారం ఇవ్వడం _ వాటికి ఆహారమవుతాయి. మరికొన్ని నీరు ఇంకిపోయినపుడు శత్రువుల బారి నుంది రక్షించడం సంతానపాలనలో భాగం. 85% ఎండిపోతాయి. మిగిలినవి అతికష్టం మీద పెరిగి పెద్దవుతాయి. పక్షులలో ఆద, మగ పక్షులు రెండూ సంతానపాలన (031-22/6%121 ట్రయితే మార్య్యూపియల్‌ కప్ప గుడ్లను తమ వీపు మీద మోస్తాయి. 62/0౧ చెయడం సాధారణంగా కనబడుతుంది. మగపక్షి ఆహారాన్ని గుడ్లు పొదగబడి పిల్లకప్పల ఎదుగుదల ప్రారంభం అయిన దశలో సేకరించి ఆదపషక్షికీ, పిల్లలకు అందిస్తే, ఆడపక్షి పిల్లలకు సూర్యరళ్ళి, మాత్రమే నీటిలోకి పిల్లలను వదులుతాయి. వర్షం, శత్రువుల నుండి రక్షణ మరియు వెచ్చదనాన్ని అందిస్తాయి. పక్షులలో 1 శాతం మగవి మాత్రమె పిల్లల సంరక్షణ బాధ్యత .. వ. చూసేవి కాగా, 8 శాతం ఆడవి మాత్రమే సంరక్షణ బాధ్యతను న | కలిగివుంటాయి. మిగిలిన 91 శాతం పక్షులలో పిల్లల సంరక్షణ చ ఆడా, మగ రెండూ చూస్తాయి. అత్యున్నత సంతాన పాలన చెసే శు జీవులను కొన్నింటిని మనం ఉదాహరణగా చూద్దాం. ఈ --సంమనవాపత్వంాాాోాోాోాలాలాలాలాలాలాలాలాలాలాలాలాా

3. గ్యాస్ట్రిక్‌ ప్రాగ్‌ (6౫2౪10 02): 5. ఇండియన్‌ పైథాన్‌ (16120 01011): (తండ్రిది సంరక్షణ బాధ్యత) (జాగ్రత్తగా చూసుకొనే తల్లి)

ఆ(్రేలియాలో ఒక జాతికి చెందిన గ్యాస్ట్రిక్‌ కప్పల్లో చాలా పాములు బొరియల్లో గుద్లుపెట్లి, పొదగడానికి సంతానోత్పత్తి, పిల్లల పెంపకం అన్నీ చూసుకోవాల్సింది మగకప్పే. వదిలేస్తాయి. తాము పెట్టిన గుర్లని నాంత శరీరాలతో పొదిగే నీటిలోని గుడ్లను ఆడకప్ప పొదిగే వరకు మగకప్ప కాపలా కాసి అతికొద్ది పాముల జాతుల్లో ఇండియన్‌ పైథాన్‌ ఒకటి. ఆడవాము పొదిగిన తరువాత ఆ పిల్ల కప్పలన్నింటిని తన గొంతులోని ప్రత్యేక సుమారు వంద గుర్లవరకు పెడుతుంది. గుడ్లకు వెచ్చదనం రక్షణ సంచిలో భద్రపరుస్తుంది. ఇలా రెండు, మూడు వారాల పాటు కల్పించడానికి గుడ్లను చుట్టుకొని ఉంటుంది. వాతావరణానికి పిల్లలు స్వతంత్రంగా ఈదగలిగే స్థితి వచ్చివరకు జాగ్రత్తగా కాపాడి, అనుకూలంగా పూర్తిగా గుడ్లపై శరీరాన్ని పరచి వుంచుతుంది. 4. బుల్‌ ఫ్రాగ్‌ (9411 0౪2): (పిల్లలకు జన్మనిచ్చే తండ్రి) (పిల్లల కోసం కాలవలు తవ్వే తండ్రి) . ౮ ళీ 4 | గ. ప నీ య బే

ప. ॥ ఇ క | సమ ఆ | | ల. చ త ౨. నీ న! ం సముద్రంలో వుండే నీటి గుర్రం బయట గుద్గుపెట్టదు,

జాంబియా, మొజాంబిక్‌ దేశాలలో బుల్‌ ఫ్రాగ్‌ అనెరకం ఆ విధంగా పిల్లలకు జన్న్మనిచ్చెది మాత్రం మగదే. ఆదనీటిగుర్రం కప్పలు తమ సంతానం కోసం కందకాలు, సొరంగాలు తవ్వుతాయి. మగదాని ముందుభాగంలోని ఓ ప్రత్యేకమైన తిత్తిలో గుడ్డు తాము నివసించే కుంటలో నీరు ఎండిపోయే పరిస్థితి వస్తే పిల్లకప్పలు _ పెడుతుంది. మగది గుద్లను జాగ్రత్తగా పొదిగి పిల్లల్ని చెస్తుంది. ప్రత్యేకమైన ధ్వనితో తండ్రికప్పను ఎలుగెత్తి పిలుస్తాయి. విన్నతండ్రి 77, తోదేలు సాలీడు (117018 5016406౧): కప్ప పిల్లకప్పుల దగ్గరలో నీరుగల మరోకుంటను కలుపుతూ సొరంగం (పిల్లల్ని వీపున మోసే తల్లి) ద్వారా కాలువను నిర్మించి అందులోని నిటిని పిల్లకప్పల కుంటలోకి తోదేలు సాలీడు ఒళ్ళంతా మచ్చల తో చూడదానికి చేరవేసి పిల్లల్ని రక్షించుకొంటుంది. చిరుతపులిలా కనిపిస్తుంది. కానీ వాస్తవానికి ఇవి మచ్చలు కావు. టయాజీవవెవిధ్యం - మన వారసత్వం_-_---------లాలాలాాాాాాా 9.

ను - న్‌ ప్లాటిపస్‌ గుడ్లు పెడతాయి. గుడ్డునుండి వచ్చిన పిల్లలు పూర్తిగా వో . క ఎదిగివుండవు. అందువలన ఆడ ఎకిడ్నా తన పొట్టమీద వుందే . [కు కోశంలో పూర్తిగా ఎదగని పిల్లల్ని మోస్తుంది. ఎకిడ్నా లోని మగవి ; . . హ్‌ . కూడా స్థన (గ్రంథులను కలిగిఉండడం వలన ఆడ, మగ రెండూ హహ శక మయం ము మొ పిల్లలకు పాలిస్తాయి. ఇక ఆడ ప్లాటిపస్‌ తమ పొట్టకు పిల్లలను నజ సట క న అంటిపెట్టుకొని పూర్తిగా ఎదిగే వరకు సంరక్షిస్తుంది. దాని సంతానం! తోడేలు సాలీడు శరీరంపై రెండువందల పిల్లల్ని 08, కంగరూ (1౬222 00): మోస్తుంది. సాధారణంగా జీవులు వేటకు వెళ్ళముందు తమ (్రిత్రిలో సంరక్షించే తల్లి) సంతానాన్ని దాచిపెదతాయి. తోడేలు సాలీడు మాత్రం సంతానం క్‌ మొత్తాన్ని వీపుమీద ఎక్కించుకొని వేటకు వెళుతుంది. ఆహారం కోసం పిల్లల్ని కిందికి వదులుతుంది. ఆహారం తీసుకోవడం పూర్తయ్యాక 7 ప్రత్యేక సంకేతాలు ఇస్తుంది. అందుకొన్న సంతానం తల్లి మెడభాగంలో | ఎక్కి కూర్చుంటాయి. అంతాకలిసి ఆవాసానికి చేరుకొంటాయి. వ! 8. ఎకిడ్నా దక్‌బిల్‌ ష్లాటిపన్‌ (116402, 040011] శే . 12౮045) : గ్‌ హ్‌ (తల్లీ, తండ్రి కలిసి పాలిచ్చి సంరక్షించేవి) . న 1 (| . | |; | . ఆ(స్టైలియాలో మాత్రమే కనిపించేవి కంగరూలు. సంతాన న నన గ్‌ 1 . . పాలనలో కంగరూ చాలా జాగ్రత్తలను తీసుకొంటుంది. పూరిగా . |. ఎదగని పిల్లలను తన పొట్టమీద ఉండే సంచిలో వుంచుకొని పూర్తి =. ఎదుగుదల వచ్చేవరకు పెంచుతుంది యా కళ, | . వ్‌ (| ఈ విధంగా తమ జాతిని సంరక్షించుకునె విధానాలలో న వ ము. య. | ఒక్కాక్క జీవిది ఒక్కొక్క ప్రత్యేకత. కేవలం మానవుడు మాత్రమే టన భి శ సంతాన పాలనలో ఉన్నతుదని చెప్పలేము. భవిష్యత్తులో జీవులు సాధారణంగా క్షీరదాలు పిల్లల్ని కంటాయి. అయితే సంతతి అభివృద్ది చేసుకోవడంలో చూపే వైవిధ్యం, వాటి సంరక్షణ ఆ(స్టైలియా లోని టాస్మేనియాలో నివసించే ఎకిడ్నా దళక్‌బిల్‌ తీరు నుండి మానవుడు అవగాహన పెంచుకోవలసి రావచ్చు ! రికార్డు బ్రేకర్లు

1. ఓషన్‌ సన్‌ ఫిష్‌ -800 మిలియన్ల గుడ్లు
2. ఆఫ్రికన్‌ దైవర్‌ చీమ -3౩-4 మిలియన్ల గుడ్లు
3. ఆ(స్టైలియన్‌ ఘోస్ట్‌ సీతాకోకచిలుక - 29,000 గుడ్లు
4. హక్స్‌టిల్‌ తాబేలు - 264 గుద్దు
5. టెనెరిక్‌ -32 గుడ్లు
6. (గ్రే పాట్రిడ్జ్‌ - 24 గుడ్లు
7. బ్లూటిట్‌ - 119 గుద్దు
8. నేకెడ్‌ మోల్‌ ఎలుకలు -88 పిల్లలు ణే జవవైవిధ్యం -మనవారసత్వం_

కామోవ్లాబ్‌ మభ్యపెట్టడం, భ్రమింపజేయడం సం కా. | న్న |. . . సరా రా వ్‌ గ శి . ' తాన ఖ్‌ . చా (| ఖు. ఆ నయ. అల్‌ | భశ స షా. - | ళీ నన న టు న "టవ. త్‌ వ | / . శే. స | ._.. ం శత్రువు గుర్తించి, దానికి ఆహారంగా మారకుండా తనని కామోఫ్లాజ్‌ లోని పై మార్మిక పద్ధతులనుండి మనిషి నేర్చుకొన్నదేమిటి? తాను కాపాడుకొనే రక్షణ తంత్రం కామోప్తాజ్‌. ఇది అనేకమార్శిక యుద్దాలలో సైనికులు, విమానాలు, ఓడలు, ట్యాంక్‌లు పద్ధతులలో జరుగుతుంది వాటిలో. శత్రువులకు కనిపించకుండా బాహ్య ఆకృతుల మీద వివిధ

1. 9206200806 "12601002: పరిసరాల అనుగుణంగా శరీర రంగులు పూసి నిజరూపం బయటపడకుండా చేయడం. రంగును మార్చుకొనడం. ఉదా:కీటకాలు, ఊసరవెల్లి తద్వారా దాడి జరుగకుండా చూసుకోవడం, శత్రువులపై
2. 0197600676 ౧౦౧1012601 (వర్షవిచ్చేదం): వరుద్ధమైన లేక దాడిచేయడం. చిన్నాభిన్నం చేసే రంగులతో శత్రువును మభ్యపెట్టడం, వేటాదబోయే వేటగాళ్ళు జంతువులను పట్టుకోవడానికి జంతు చర్మాన్ని జంతువుచే గుర్తింపబడకుండా ఉండడం. ఉదా: జిరాఫీ ధరించడం. బురద పూసుకోవడం. ఆకుపచ్చ లేదా బ్రౌన్‌
3. (0101? 5126112 (విరుద్ధ ఛాయ): శత్రువును మోసపుచ్చడం రంగు దుస్తులను ధరించడం. ద్వారా తనను తాను కాపాడుకొనుట. ఉదా: దార్శస్‌ గాజెల్‌ అనే 4 _ ప్యాషన్‌ డిజైనింగ్‌లో, దుస్తుల రూపకల్పనలో, జింక, బూడిదరంగు అంచుగల షార్క్‌ చిత్రలేఖనంలో, సైనికుల దుస్తులు రూపకల్పనలో కామోష్తాజ్‌
4. గె!1016515 (అనుకరణ): గొంగళిపురుగు ఎండిన ఆకు పద్దతులను అనుసరించటం జరుగుతున్నది. కొమ్మలాగా ఉండుట. కోయిల (గ్రుడ్లు కాకి గ్రుడ్గని పోలిఉండుట. + _ ప్రజల వ్వతిరేకతను అధిగమించుటకు సెల్‌ఫోన్‌ టవర్‌లను
5. గ!0401 022216 (వేగంతో దిగ్భమను కలుగచేయుట): జీబ్రా చెట్ల ఆకారంలో వర్పాటు చేయడం. తనకు గల చారల వలన వేగంగా పరుగెత్తేటప్పుడు తనను వేటాదే + _ ఎవ్వరూ గుర్తించకుండా నిఘా కెమరాలను అమర్చడం. జంతువును గందరగోళ పరచగలదు.
6. 2౯2640౫162! (వైరుధ్యాన్ని ప్రదర్శించుట): జెల్లీ ఫిష్‌ లాంటి సముద్రజీవులు పారదర్శకతను ప్రదర్శించి శత్రువును మభ్యపెదడతాయి. ాాాాాాఆజీవవైవిధ్యం - మన వారసత్వం________---------- 21.

లు - సంఖ్యా చిత్రం ప్రపంచంలోని జీవుల అంచనా ప్రపంచంలోని మొత్తంజీవులు - 8.7 మిలియన్లు ఉభయచర జీవుల రకాలు - 6, 199 కప్పుల రకాలు - 40,000 తేనెటీగల రకాలు -- ౧౦,000 చీమల రకాలు - 12,000 తాబేళ్ళ రకాలు -40 క్షీరదాల రకాలు - 5,487 కాకుల రకాలు - 45 సీతాకోకచిలుకల రకాలు - 18,000 (గ్రద్దల రకాలు - 59 బ్యాక్టీరియా రకాలు - 6,11,000 మొసళ్ళ రకాలు - 28 బొద్దింకల రకాలు - 4, 000 ఎలుగుబంట్ల రకాలు - 8 పుష్పించే మొక్కల రకాలు - 6, 50, 000 వ(ద్రంగి పిట్టల రకాలు-965 దోమల రకాలు - 3,000 చిలుకజాతులు -85 బెషధ మొక్కల రకాలు- 70,000 గుద్లగూబ జాతులు - 185 వృక్షాల రకాలు - 20,000 కొంగజాతులు - 15 పక్షి జూతి రకాలు - 9,956 గొల్లభామల జాతులు - 1800 చేపల రకాలు - 80,000 ఆకు కీటక జాతులు - 2500 ('ప్రాకుడుజాతి జంతువుల రకాలు - 8,240 గబ్బిలాల జాతులు - 960 కోతి జాతుల రకాలు - 260 దాల్ఫిన్‌ల జాతులు - 7/6 పాము జాతుల రకాలు - 2,700 హిప్పో జాతులు - 02 నత్త జాతుల రకాలు - 1,000 అడవి పందుల జాతులు - 08 జింకల రకాలు - 100 కుందేలు జాతులు - 44 ఆర్మడిల్లో జాతులు - 20 భారతదేశంలో వృక్ష జాతులు -- 45,000 పక్షి జాతులు - 1,232 జంతు జాతులు - 59, 3538 ప్రాకుడు జాతులు 495 వాము జాతులు - 270 ఉభయ చరాలు 240 విషపూరిత పాములు - 60 చేప జాతులు 700 క్షీరద జాతులు - 897 బెషధ మొక్కలు 8000 సీతాకోక చిలుకలు- 1,163 కోతి జాతులు 13 ఘనపు మీటరు మట్టిలోవుండేవి - 50 వేల వానపాములు = 50 వేల కీటకాలు ఒక గ్రాము మట్టిలో వుండేవి -1కోటీ 20లక్షల బ్యాక్టీరియా = ర0 వేల నాచు మొక్కలు = 4 లక్షల శీలింద్రాలు ప్రపంచ మొత్తం జీవరాశులలో 8 శాతం భారతదేశంలో వున్నాయి. న ఈ క [. జీవవైవిధ్యం - మన వారసత్వం

అటి జీవుల వలస - రికార్తులు ళు "00 10 11222600 600165 [2/65 410౧201 5గ౧౫౭|!651 గ/| ఓ! ౯251651 [4/2౧ 5146 //0216 0౦౧6006 క ౩120820) రరగాగాంగ లంలో సో 24- 27౧( 80-88 1660 ౧6౧౪ 12గ (0.04 - 0.08 1౧) 10౧0 21౯ 75 గ (47 గాంగ) [₹2/651 1/10/౧201 (0౧౮65 ౧౭౧౫౧౫౭ 1410౧280౧0 ఓ0౧00651 1౧96౮1 1410/26000 గీ[౧516/62౧) 20920039 || (44౧౧౦౭౦ ౪/౧216 10౧2౯౦౧ 06416గ౫ 2200 1౮) 1౧ 984/0) 01006 1౧40 8,500 [66204౪27 ౪౮010 4,750 గగ 1౧ 6 24641౧౧ [0౧0651 [410౧2400 0౧ 1001 (110౮౧651 1410౧24000 ఓ0౧0991.!6001066 [00606 (౧౧ వ . ల " 5౧02౯4౪216 ౮౬000 592? [౧62666 0056 84.037 2౫౦98 పం (010 6,000 (౫) 2 ౫౪92! సీ 20౧౮౧ 26466 9,000 గ ౦0680 1౧ 262 రజక. అం జంతువులు/ పక్షుల వెగం (గ౦|) పావురం - 60 కి.మీ పిల్లి - 48 కి.మీ తూనీగ - 97 కి.మీ జింక - 48.2 కి.మీ ఆస్ట్రిచ్‌ - 70 కిమీ జిరాఫీ - ర2కిమీ కణితి - 72.4 కి.మీ గాడిద - 64 కి.మీ నత్త - 0.1 కిమీ హైనా - 64 కి.మీ తాబేలు - 03 కిమీ నక్క -67.6కి.మీ ఉడుత - 20 కిమీ ఆఫ్రికన్‌ వైల్డ్‌ డాగ్‌ - 72.5 కి.మీ తొండ - 209 కి.మీ సింహం - 80 కి.మీ అడవి దున్న - 14 కి.మీ గుర్రం - 88.8 కి.మీ ఏనుగు - 40 కి.మీ చిరుత - 120 కి.మీ కుందేలు - 48. 8 కి.మీ జీవవైవిధ్యం - మన వారసత్వం

మొసలి 55సం॥ జింక 35 సం ॥ (జంతువుల / పక్షుల ప్రవర్తన - వాతావరణ సూచన) ఆసియా బనుగు 40సం॥ గొరిల్లా 20౦సం ॥

*ఃఓ పక్షులు మౌనవ్రతం - గాలిలో తేమ

ఎలుగుబంటి 40సం॥ రైనో 40సం॥ శఓ కోకిల పిలుపు - ఏరువాక ఎద్దు 20సం॥ బాక్స్‌ తాబేలు 123 సం ॥ య శ పిచ్చుకల సందడి - వర్షం వెలుస్తుందని ఒంటె 50సం॥ కంగరూ సం ॥ *ఓ ఉడుతలు గింజలు, కాయలు కూదబెడితే - రాబోయేది పిల్లి 25 సం ॥ చీమ(రాణి) 3సం ॥ చలికాలమని ఆవు 22 సం॥ చీమ(కూలి) 15సం॥।

*శ పందులు వి(శాంతి లేకుండా ఒకేచోట తిరగడం -

కుక్క 22సం॥ తేనెటీగ(రాణి) 5 సం॥ సుడిగాలులకు సూచిక గాడిద 45 సం ॥ తేనెటీగ (కూలి 15సం॥

*శ& సాలీడు పెదవిగా గూళ్ళ నిర్మాణం - పొడివాతావరణానికి

నక్క 14 సం ॥ గబ్బిలం 24 సం ॥ టి గొరి 15 స నం[దడ్రకాయ 15 స సూచిక సం సం స ౧౦ * తేనెటీగలు గూడువదలకుండా ఉండడం - గాలివేగం గం॥20 మేక 15సం॥ రాటల్‌ పాము ౨2 సం ॥ కి.మీ. పైగా వీస్తుందని కుందేలు 10సం॥ నాగు పాము ౨8 సం ॥

• కీచురాళ్ళు అరవడం - వర్షానికి సూచిక గు(రం 40౮0సం॥ పెంపుడు పావురం 26సం॥

*ఓ కీచురాళ్ళ శబ్దం స్తాయి - వాతావరణంలోని ఉష్ణోగ్రత ఉడుత 16సం॥ హంస 102 సం ॥ అ అ

సాయిని బటి ఉంటుంది. చింపాంజి 40సం॥ [గ్రద్ద 55 సం ॥ న ల

*ః కోళ్ళు ముక్కులతో ఈకల్ని లాక్కుంటూ శుభ్రం చేసుకోవడం

ఇంటిఎలుక 4సం।॥ కోడి 15సం ॥

• వాతావరణంలో తేమ ఎక్కువ సింహం 22సం॥ హమ్మింగ్‌ బర్‌ 8సం॥ ఉ శః ఆడబాతులు రెక్కలు సరిచేసుకోవడం, చిరుత 17సం॥ చిలుక 80సం ॥ మగబాతులు అరవడం - వర్షసూచన పలి 35 సం ॥ కోకిల 8సం ॥

*ః& కప్పలు విపరీతంగా అరవడం, తూనీగలు విసృతంగా గమనిక: పై పట్టిక జీవుల సగటు జీవితకాలం. జీవులయొక్క తిరగడం, డేగలు సుదూరంగా ఎగరడం, నత్తలు తేమ వాస్తవ జీవితకాలం అవి నివసించే ప్రాంత వాతావరణ గుల్లలకు అంటుకొని వుండడం, పురుగులు భూమిని చెట్లను పరిస్థితులు మరియు ఆహారంపై ఆధారపడి వుంటుంది. అంటిపెట్టుకోవడం, పిల్లి తన చెవిని వెనుక భాగాన్ని

గీరుకోవడం, పిట్టలు గూళ్ళను మూసివేసే ప్రయత్నం

• ప్రపంచం లో అ త్యం త జీ వితకాలం చేయడం - తుఫానో, భారీ వర్షాలో కురుస్తాయని అర్ధం కలిగిన జీవులు || ఆర్కిటిక్‌ వేల్‌ - 200సం॥ 2

ఆఫ్రికన్‌ వనుగు - 70సం॥ | బౌహెడ్‌ వేల్‌ - 200సం॥ 4. '_ గ్రీన్‌ ల్యాండ్‌ షార్క్‌ - 200సం ॥ ఏ. ల భట న

కోయి చేప _- 200సం॥ ఆ /

జెయింట్‌ తాబేలు లా 152 సం ॥ స. గ టీ 4 /

65 య. మిత్రకిటకాలు గో కీటకాలు విశ్వ వ్యాపితాలు. అంటే ఇవి నేల, నీరు గాలిలో కలిగి (అంటే జింకపై చుక్కలలాగా,) ఉంటాయి. ప్రాడ జింకనల్లులు, విస్తరించి వున్నాయి. ఇప్పటివరకు 1.5 మిలియన్ల కీటక జాతులను గుర్తించి పేర్లుపెట్టారు. ప్రపంచంలోని జంతువులన్నింటి సంఖ్యకన్నా మూదురిట్లు అధికంగా ఉన్నాయి. ఇవి తమ పరిమాణం, ఆకారం, బా రంగు, జీవశాస్త్ర పరంగా చూపే భిన్నత్వమే “జీవవైవిధ్య” పరంగా ట్రీ ౯ కీటకాల వ్రాముఖ్యతకు కారణం. చు. | ర | వ్‌ మానవ మనుగడకు కీటకాలు ఎంతో అవసరం. కీటకాలు కో ఖీ లీ! లేకపోతే ఫలదీకరణ జరగదు. మనకు ఆహార పదార్థాలయిన పంధ్లు, . కూరగాయలు వంటివి ఏవీ లభించవు. కీటకాలవలనే మనకు తేనె, / / - మైనము, పట్టు, లక్క మొదలగు ఉపయోగకరమైన, ఆర్ధిక ప్రాముఖ్యత కిట... క గల పదార్థాలు లభిస్తున్నాయి. వాటి ధింబకాలు అఫిద్స్‌ మరియు మృదువైన దేహంగల ఇతర కీటకాలు చాలావరకు సర్వభక్షకులు. ఇవి అన్నిరకాల కీటకాలని ఆహారంగా తీసుకొని జీవిస్తాయి. ఆహారపదార్థాలను అంటే మొక్కలు, జంతువులు, ఫంగైై, కుళ్ళిన ౧, లేస్‌(తేలికురెక్క కీటకం: కర్చన ఆహార పదార్థాలను ఆహారంగా తీసుకొని జీవిస్తాయి. చాలా ఫ్రొఢ కీటకాలు లేతపచ్చ లేక గోధుమ రంగులో ఉండి, పెద్దవైన కీటకాలు పరాన్నజీవులు. ఇవి మొక్కలపై, ఇతర కీటకాలపై పలుచని రెక్కలని కలిగి ఉంటాయి. ఈ రెక్కలు నాళకలని కలిగి జంతువులపై ఆధారపడి జీవిస్తాయి. ఈ విధంగా ఇతర కీటకాలపై లీ క్షే ల ఆధారపడే కీటకాలు జీవావరణపరంగా (ప్రాముఖ్యతను త: క్ట సంతరించుకొన్నాయి. ఇవి జీవావరణ సమతుల్యతను కాపాడడమే నబ. ఓ య . జ్జ షే. ల కాకుండా, నాశనం చేసే చీడపురుగుల నుండి మొక్కలను రక్షించి . మ్‌. 4 క స మున ఉద్యానవన మొక్కల పెంపకాన్ని ఆహార పదార్థాల ఉత్పత్తికి న్ని . ల జా జీ 1 అటువంటి “చీడ” నివారణ చేసే మిత్ర కీటకాలలో కొన్ని ( వ ముఖ్యమైన వాటిని గురించి తెలుసుకుందాం. వ... టీ .

1. జింక నల్లి: 41 జ్ర ఇవి చూడడానికి గుండ్రంగా, నారింజరంగు చుక్కలను శరిరంపై న్న జీవవైవిధ్యం - మన వారసత్వం టాటాల

చూడడానికి “లేసులాగ ఉంటాయి. ఇవి ఆపిల్స్‌, స్కేల్స్‌, మాత్‌ 5. వేటాడే కందిరీగలు మరియు పరాన్న జీవ కందిరీగలు: గుడ్లు చిన్నగొంగళి పురుగులను ఆపకుండా అంటే నిరంతరం తింటూ ఉంటాయి. కావున వీటిని నిరంతర భక్షకులు అంటారు. ఇవి చూడడానికి చిన్న తేనెటీగల వలె ఉండి, ఉదర భాగంలో . ల. చారలను కలిగి ఉంటాయి. పువ్పొడి మరియు మకరందాన్ని షాక ట్‌ జి క్ష ము “. తాగాక సనా ఎ. వందలకొలది కందిరీగల జాతులు ఉ టిలో చిన హ్‌ సై ల ముకు. వారు న | వా కందిరీగ * చీడ కారక * కీటకాల ” గుర్లపై ఆధారపడి జీవిసాయి,

ల ఇటీ . రు గప! ఖై త థి గ. ఇ వ క బా శల్య టే. ( జీ

అసనపనన నన హాని వమ సన సే! ఈ విధంగా చిడ నియంత్రణకు ఉపయోగపడుతాయి. ఆహారంగా తీసుకుంటాయి. ఈ విధంగా ఇవి పుష్ప ఫలదికరణకు 6. సాలెపురుగులు; ఉపయోగపడుతాయి. అన్ని సాలెపురుగులు కీటకాలని ఆహారంగా తీసుకొని చీడ 4. పెద్దకళ్ళ నల్లులు, సైనిక నల్లులు, ఆంబుష్‌ నల్లులు: ఇవి చాలాకీటకాలను ఆహారంగా తీసుకొని చీడదనియంత్రణలో

నియంత్రణకు ఉపయోగపడతాయి. ఉద్యానవనాల్లో ఉందే

తోడ్పడతాయి. టొమాటో హార్న్‌ పురుగులని, సాలీడు మైట్స్‌ని, సాలెపురుగులు సాధారణంగా ఇండ్లలో ఉండవు. అంతేకాకుండా చాలాకిటకాల గుడ్లని, మొక్కజొన్నలో ఉండే చెనిపురుగులని, _ ్రవి విషరహితం. కావున ఇవి కూరగాయల, మొక్కలశత్రువుచే చిన్నగొంగళి పురుగులని ఆహారంగా తీసుకొని జీవచీడ నియంత్రణలో _ గృర్హింపబడకుండా ఆకుల వెనుక దాగివుండి పక్షులకు ఆహారంగా పాల్గొంటున్నాయి. మారకుండా చీడ నియంత్రణకు చాలా ఉపయోగపడతాయి. లో :3వగం-మనవారసత్వ్తం..

సర్పాలు - వాస్తవాలు ౦ ఎవి సర్పాలు పాకే జంతువులు. ప్రపంచంలో 2968 రకాల సర్పానికి ఉదర భాగము, మెడబాగాల్లో ఎముకలు లినందువల్ల పొములున్నాయి. అందులో భారతదేశంలో 276 రకాల పాములు ఆహారము మింగినపుడు శరీరం సాగగలదు. అందువలన పెద్ద వున్నాయి. ప్రపంచంలోని అన్ని రకాల సర్పాలలో 19% పాములు జంతువులను కూడా మింగగలదు. విషపూరితమైనవి. భారతదేశంలో 62 రకాల (22%) పాములు ౩. కుబుసం వదలడం (5116646102 05130): మాత్రమే విషపూరితమైనవి. భారతదేశపు విషసర్పాలలో 42 రకాలు య. శ నేలమీద జీవించేవి కాగా 20 రకాలు సముద్ర నివాసితాలు. సముద్ర లాం పాములు చాలా విషపూరితం. (౨

1. పొడవు (1.601121): సర్పాలు తమ శరీరంపై వున్న బాహ్యపొర చర్మాన్ని నియమిత కాలంలో వదిలేస్తాయి. తక్కువ వయస్సు సర్పాలు 10 ా నుండి 15 సార్లు కుబుసం వదిలితే ఎక్కువ వయస్సు సర్పాలు 2 ప్రపంచంలో, భారతదేశంలో పొడవైన సర్పం 6104126664 నుండి 4 సార్లు మాత్రమే కుబుసం వదులుతాయి. ౧1102. ఇది దాదాపు 10 మీ పొడవు ఉంటుంది. చిన్న సర్పం 4 కోరలు ([జ8): 3120001002 ₹ంగు 50246. ఇది కేవలం 28 సెం .మీ పొడవు న్‌ా వుంటుంది. ల.
2. ఆహారం (0006): డే | య విషరహిత సర్పాలకు కోరలు వుండవు. విషసర్పాలకు 3 | రకాల కోరలు ఉంటాయి. ముందర చిన్నకోరలు కలిగిన సర్పాలు ఉదా: 60011. పొడవైన కోరలు కలిగినా అవసరం లేని సమయంలో అన్ని సర్పాలూ మాంసాహారులే. ఇతర జంతువులను, మదడచబడి వుంటుంది. ఉదా: ౪1006 కోరలు చిన్నవిగా వుంది గుడను తింటాయి. పాముకు పెద్గ ఎర ఆహారముగా దొరికినప్పుడు విషాన్ని చిమ్మ కలిగేవి. ఉదా: *106 902%£6. (4౬ 5046. (౮ యట తన నోటిలోని కింది దవడ పైదవడలోని ఎముకలు ప్రత్యేకంగా _ విషసర్పాలలో కోరలు రాలిపోయినపుడు ప్రక్కనే మొలుస్తున్న కోర విడిపోయి నోరు పెద్దదిగా కావడానికి అవకాశం కలిగిసాయి. ఆ స్థానాన్ని భర్తిచేస్తుంది. |. భారతదేశంలోని అత్యంత విషసర్పాలు
3. తాచుపాము (6412200012) పడగెత్తుతుంది. హిస్‌స్‌ శబ్బంచేస్తుంది. భారతదేశంలోని అన్నిప్రాంతాలలో విస్తరించి వుంది. దీని విషం నాడీ వ్యవస్థపై ఎక్కువగా ప్రజలకు తారసపడే సర్పం ప్రభావం చూపుతుంది.
4. కట్లపాము (౧0౧౧001210 హిస్‌స్‌ శబ్దంచేస్తుంది ఎక్కువగా విషపూరిత సర్పం
5. రక్తపింజర (10556113 *గ0లగ్మ). హిస్‌స్‌ శబ్దంచేస్తుంది ఎక్కువమంది కాటుకు గురైవుతారు, ఇదిపిల్లలను శరీరం పొలుసులు నేలకు కంటుంది.
6. ఉర్షముంజర (02౪ 502106 ౪1%) _ రుద్దడం ద్వారా సరసర శబ్దం వస్తుంది. కాటుకు గురియైనపుడు ఎక్కువ మరణాలకు మూత్రపిండాలు, రక్తప్రసరణ అవకాశం ఉంటుంది. వ్యవస్థలను దెబ్బతీస్తాయి. _ాాాాాాాాబీవవైవిధ్యం - మన వారసత్వం--ాలాలాలాాాాా

ఆర్టీ ఆ ఆరో భారతదెశంలో విషసర్పాల వల్ల మరణాల సంఖ్య నాధారణ అంచనా ప్రకారం భారతదేశంలో 20,000 మరణాలు పాము కాటువల్ల సంభవిస్తున్నాయి. వాముకాటు మరణాలు ఎక్కువగా గ్రామీణ ప్రాంతాలలో సంభవిసాయి. కాటుకు . గురికావడం రాత్రి సమయాలలో ఎక్కువ. పాముకాటుకు గురి అయ్యే ప్రధాన వయస్సు 20 నుండి ఒస్తాన్షై్ష 50 సం॥. పాముకాటు సాధారణంగా పాదంపైన మరియు మోకాలికి దిగువన వుంటాయి. | ఓ పాముకాటుకు ప్రథమ చికిత్స : మిఖే / వొముకాటుకు ప్రథమచికిత్సపై అనేకమైన వివాదాలు వున్నాయి. ప్రమాదం నుండి న సు ని బయటపడడానికి క్రొత్త క్రొత్త విధానాలను కాలానుగుణంగా సూచించడం జగురుతున్నది. అవగాహన గం మూ... లేని ప్రథమ చికిత్సా విధానాల వల్ల ప్రమాద అవకాశాలు వున్నాయి. $31106 04౧66 81 6 106 0 క0రతగుం.

• వాముకాటుకు గురైన వ్యక్తిని వీలైనంత తొందరగా దగ్గరలోని ఆరోగ్యకేంద్రానికి తరిలించి తుం! క్త విషవిరుగుడు మందు ఇప్పించాలి. గ క స్తే వ! | | *ఓ విలైనంత త్వరగా వ్యక్తికి చికిత్సను అందించడానికి వాహనంలోకాని, స్టెచర్‌పైన కాని భుజంపైన ్రఖా ప. . శ పాముకాటుకు గురియైన వ్యక్తిని పరుగెత్తించడం లాంటివి చేయగూడదు. సననాఅవాయాా *ః ఆందోళనకు గురికాకుండా , ప్రశాంతంగా వుండేటట్లు చూడాలి. రం న నా. *ఓ పాముకాటు గురియెన వ్యక్తులలో చాలావరకు విషంకన్నా భయంచే చనిపోతుంటారు. కాబట్టీ యం. సా పాముకాటుకు గురియైన వ్యక్తిని భయాందోళనకు గురిచేయరాదు. గ్రరు *ః పాముకాటుకు ఎగువ భాగంలో దారంతో మరీ బిగుతుగా కాకుండా కట్టాలి. అప్పుడప్పుడు ల్సి ఇ క్‌ . 1. / వదులు చెస్తూ వుండాలి. ఇందువల్ల విష తీవ్రత గుండెకు తొందరగా విస్తరించకుండా జై వస్తుష్తటైనైన్యశే? నిరోదించవచ్చు. క. న. మన మా ఖై, బూ *ఃఓ మంత్రాలు వేయడం, తాయెత్తులకోసం వెళ్ళ డాక్టర్‌ దగ్గరకు తీసుకు పోవడం ॥; ఆలశ్యంచేయకూడదు. వొముకాటు - విరుగుడు మందు తయారీ పాము విషమే పాముకాటుకు విరుగుడు. పామునుండి సేకరించిన విషం గుర్రానికి ఇంజెక్ట్‌ చేయడం ద్వారా గుర్రం శరీరంలో వ్యాధి నిరోధక యాంటీబాడీస్‌ తయారౌతాయి. గుర్రం నుండి యాంటివినమ్‌ సేకరించి మనుషులకు వాడుతారు. పాము కాటునుండి మనల్ని కాపాడంలో మరొక జంతువు మనకు ఉపయోగపడుతుంది. గ్‌ వ ఇ (క్షీ స స. నాలా 28 జీవవైవిధ్యం - మన వారసత్వ౦-

పాముకాటుకు గురికాకుండా తీసుకోవల్సిన జాగ్రత్తలు (౯గ౧౦౦4౮410౧5 2621౧91 5౧26 81169) ఫి మనం నివసించే ప్రాంతంలోని విషసర్పాల గురించి తెలుసుకొని వుండాలి. +$* పాదాలను, కాలిని మోకాలి వరకు కప్పి వుంచకుండా పాములు వుందే ప్రాంతాలలో తిరుగరాదు.

• పాదాల వరకు వుందే బట్టలు ధరించాలి.
• మోకాలి కిందివరకు తోలుతో చేసిన వొదరక్షలు ధరించడం మంచిది. షః వర్షాకాలంలో పాముకాటుకు గురయ్యే అవకాశము ఎక్కువగా వుండడం వల్ల ప్రత్యేక జాగత్తలు తీసుకోవాలి. ఫి పాములను బెదరగొట్టడం కాని వాటికి ఇబ్బంది కలిగించడంగానీ చేయరాదు. ఫి పామును చూసినప్పుడు దూరంగా ఉండాలి. $ పాములు కుబుసం వదిలే సమయంలో చికాకుగా వుంటాయి. అలాంటి సమయంలో వాటికి దూరంగా వుండాలి. శ _తాడుగులేని చేతులతో పామును పట్టుకోవడానికి ప్రయత్నించరాదు. ప్రత్యేక సాధనాలను ఉపయోగించాలి. లేక సుశిక్షులైన వారిని రప్పించాలి. ఫి కొన ఊపిరితో ఉన్నపాములను ముట్టుకోరాదు. అవి ఒక్కొక్కసారి కాటువేసే ప్రమాదం వుంది. ఫీ పాముకాటు వేసిన ప్రాంతములోనికి వెంటనే వెళ్ళరాదు. అక్కదే పాము దాగివుందే అవకాశం వుంది. ఫి హెచ్చరిక చేయకుండా పాములు కాటు వేయవు. పాము హెచ్చరికను గుర్తించగలగాలి. సర్పాలు - కొన్ని నిజాలు శ్లఓ పాములు నాలుక ద్వారా వాసన పసిగడతాయి. గాలిలోని * 564౧-062౫ పాము తన శరీర రంగులను మార్చగలదు. వాసనను నాలుక నోటి బయటకు ఆడించినప్పుడు పసిగట్టి *శ దంత చిగుళ్ళలో, నోటిలో, జీర్ణాశయంలో పగుళ్ళు, పుండ్లు ఆహార జాదని గుర్తించగలుగుతాయి. లేనప్పుడు పాము విషం నోటితో మింగినా ప్రమాదం వుండడు. శ్ల[ీ వాము నిద్రపోయినట్లు కనబడదు. దానికి కారణము వాముకు పాము విషం 2 రకాలు కనురెప్పలు లేకపోవడమే. న్యూరోటాక్సిన్‌కోబ్రా, కైట్‌. ఇవి నాడీ వ్యవస్థపై ప్రభావం చూపిస్తాయి. *శఓ ఇండియన్‌ ఫైథాన్‌ గుడ్లను పొదుగుతుంది. హీమోటాక్సిన్‌ : రక్తపింజర విషం రక్తాన్ని గడ్డకట్టించి రక్తసరఫరాను శ£ తలతిప్పకుండా కండ్లను మాత్రమే పక్కకు తిప్పిచూడలేవు. _ నిరోధిస్తుంది. *శఓ పాములు లేని ప్రాంతాలు అంటార్కిటికా, ఐర్లాండ్‌, ఐస్‌లాంద్‌, వాములు మనకు మిత్రులు న్యూజిలాండ్‌, గ్రీన్‌లాంద్‌.కాగా సముద్రం అట్లాంటిక్‌ సముద్రం. వాములు అత్యంత చురుకుదనం కలిగి ఒక చోటు నుండి శఓ ఎగరగలిగే పాము గి&/6|56 ౧|)/1౧౮ 5౧4/6 మాత్రమే. మరోచోటుకు వేగంగా కదలాడే జీవి. పాములకు చూపులో, రుచిని, శరిరాన్ని వెడల్పు చేసి ప్యారాచూట్‌లా కిందికి దూకుతాయి. శబ్దాన్ని పసిగట్టడంలో వున్నత అవయవ వ్యవస్థ కలిగి చిన్న శ్లఃు పాములను తినే పాములు 1198 00012. 3జ0666 10418 బొరియలో దాక్కున్న ఎలుకను కూడా పసిగట్టగలదు. పాముల *శఓ పాము శరీరం జీవితకాలమంతా పెరుగుతుంది. సంఖ్య తగ్గితే కీటకాల, ఎలుకల సంఖ్య పెరిగి పంటలు నాశనం 1 2003 జూ రికార్ట్‌ ప్రకారం ఫైథాన్‌ మూడు సంవత్సరాల అయ్యే అవకాశం వుంది. వాటి సంఖ్య అదుపులో వుండాలంటే వరకు ఆహారం లేకుందా వుందగలిగింది. మరికొన్ని పాములు పాములు వుందవలసిందే. కూడా ఎక్కువకాలం ఆహారం లేకుండా జీవించగలవ,. పుట్టిన అయిదు వారాలకే పునరుత్పత్తి సామర్థ్యం పొందే *శఓ పరిసరాలలోని తేమ పీల్చుకోవడం ద్వారా వాముగుడ్దు ఎలుక గర్భావది కాలం 22 రోజులే! ఒక్కసారికి 5 నుండి 6 పరిమాణం 1/3 వంతు పెరుగుతుంది. చొప్పున ఒక సంవత్సరంలో 10 సార్లు పిల్లలకు జన్మనిస్తుంది. *& మరణానికి గురి చేసేంత విషం, ప్రతి కాటు సందర్భంలోను ఎలుకలు మనం పండించే ఆహారంలో 10% నుండి 40% వరకు విడుదల చేయలేదు. దీనిని 0౧/౦|॥16 అంటారు. ౧ 0146 పాడుచేస్తున్నాయి. అనేక అంటువ్యాధుల వ్యాప్తికి కూడా సముద్రపు పాములలో 70%, త్రాచుపాములో 50% కాగా కారణమవుతున్నాయి. ఎలుకల నియంత్రణ కోసం రసాయన $&౪/-502166 ౪106! లో విషరహిత కాటు ఉండదు. పదార్దాలు వాడటం వల్ల పర్యావరణ కాలుష్యం ఏర్పడుతున్నది. *శఓ ముంగిస శరీరం అత్యంత విషనిరోధకత కలిగివుండదం వల్ల సహజ జీవ నియంత్రణకు పాములు వున్నట్లయితే ఎలుకల వల్ల పాము విషపు కాటునుండి రక్షించుకోగలదు. కలిగే నష్టాలనుంచి మనకు రక్షణ ఉంటుంది. జీవవైవిధ్యం - మన వారసత్వం--ాలాాాలాా

|| ద ౯/౦9 | ఆనే 1209 ్ళే అత (అటి అట్‌ అయి ఇ తిల క్‌ చం గ ల్‌: ఒ "ఆపహాోరపు గొలుసు జీపు? ఇ గాంం4 1121 క 0౮౧0౮ ౬111 6౧౭55 ౦0౦06 ఆ[గడ!౧ 5౧2|౮ హా గ నింగి . త్‌ షా న / వంక్కలు కిరణజన్య నంయోగ (క్రియ ద్వారా న్‌ు త కార్భన్‌డదయాక్సైద్‌ను (౧గ౧౦౮406౧3) తీసుకొని, అందులోని నో య. శ ఖీ ల కార్చన్‌ను తన ఎదుగుదలకు ఉపయోగించుకొంటుంది. లా లాం 2. వినియోగదారులు (0600500105); ఇవి శక్తిని ఉత్పత్తి చేయవు. వీటిలో మొక్కలను ఆహారంగా తీసుకొనేవి నిర్మాణం, ఆహారం అవసరం. ఒక ప్రత్యేక పర్యావరణంలో వివిధ జంతువును ఆహారంగా తీసుకుంటే ద్వితీయ వినియోగదారులు జీవుల మధ్యనున్న ఆహార సంబంధ అంశాలను తెలియచేసేది లేదా మాంసాహారులు. ఒక మాంసాహార జంతువు మరొక ఆహారపు గొలుసు. ఇది ఒక జీవి మరొక జీవిపై ఎలా ఆధారపడి మాంసాహార జంతువును ఆహారంగా వినియోగించుకొంటే ఉందో తెలియచేస్తుంది. ఆహారపు గొలుసు సాధారణంగా పచ్చని వాటిని అవశిష వినియోగదారులు అంటారు ష్ట మొక్కల నుండి ప్రారంభమై వేటాదే జంతువులతో అంతమౌతుంది. 3. జీవవి చిన్న కారులు 06 ౧001005ల39): ఇవి ఆహారపు గొలుసు పర్యావరణ స్థిరత్వం కల్పిస్తుంది. జీవసమతుల్యత చనిపోయిన, కుళ్లిన వృక్ష, జంతు సంబంధ పదార్ధాలను పర్యావరణ స్థిరత్వంలో (ప్రధానమైనది. వాతావరణ మార్పులు తింటాయి. ఇవి భూమిలో పోషకాలు నింపడంలో ప్రధాన ఉష్ణోగ్రత మొదలైన కారణాల వలన ఆహారపుగొలుసు చక్రీయతకు పాత్ర వహిస్తాయి. ఉదా: వానపాము, బ్యాక్టీరియా, శిలీంద్రాలు ఆటంకము ఏర్పడి గొలుసులోని ఒక జీవి సంతతి విపరీతంగా బూజు పెరిగిపోవడం లేదా ఒకణివి గంతతి తగ్గ వడం వుల ఆహారపు గొలుసులోని స్థాయిలు: సమతుల్యతపై ప్రభావం చూపి మొత్తం జివ వైవిధ్యం దెబ్బతి మొదటి స్థాయి. : మొక్కలు (ఉత్పత్తిదారులు) ప్రమాదం వుంది. ఉదాహరణకు ఆహారపు గొలుసులోని ద్వితీయ రెండవ స్థాయి. : మొక్కలను తినే శాకాహారులు జంతువులు వినియోగదారులైన కప్పలు అంతరిస్తే వాటిపై ఆధారపడి వున్న (ప్రాథమిక వినియోగదారులు) 1/3 వంతు వరకు ఉభయచరాలు, పక్షులు, బ్రాకుడుజాతి జంతువులు స్వా స్య్రియి. : శాకాహార జంతువులను తినే మాంసాహారులు అంతరిస్తాయి. అడవిలో పులుల సంఖ్య తగ్గితే జింకల సంఖ్య పెరిగి (ద్వితీయ వినియోగాదారులు) పచ్చదనం కనుమరుగయ్యే ప్రమాదం వుంది. ఏ జీవి ఎంత మొత్తంలో నాల్లవన్థాయి :మాంసావోర జంతువులను తినే మరో ఉండాలో అంత ఉండడం జీవ సమతుల్యత. ఇది ఆహారపు గొలుసు మాంసాహార జంతువులు ద్వారా సాధించబడుతుంది. (అవశిష్ట వినియోగదారులు) అతి ఆల ఆల ఆట త _ ఆహారపుగొలుసులోని ప్రధాన వర్గాలు: ఐదవ స్థాయి. : ఆహారపు గొలుసులో శిఖర బాగాన వున్న వేటాదే

1. ఉత్పత్తిదారులు :; ఇవి సూర్యునినుండి శక్తిని గ్రహిస్తాయి. జంతువులు. (వీటిని మరేజంతువు తినదు). భో--4ఏ3వధం-మనవారసత్వం

(1౪20 ౯గ2గ్ని/ ౧0%64గ౧16 | 10 012౧/ 1 హా 00గ౧68గ6? తో ౫); 5800%డీ2గ/ లలా ఖో మీ. 60గ౧568గ6 న్‌్‌ య ఆ ౯710120/ టా మ క! చస లో ర ౯004406607 టర 41౪40565 గోట6౧/5 లరింం౦గాంం56/ రంజనం ౦౧ శంక. ౬.. = ప ల కే . 9080౧/ ౧0౧94౧౧6౧౫ నాంంరంంగ ాాజీవైవదూ మనవారనత్వ్త. యాల

నేలపై ఆహారపు గొలుసు చిత్రాలు 9 విఖ స టన టక తి. శ / టై 1 స / అ అనాలో ను ఈల 8 + మటు / జా ్న న్‌ గ న్ని తీ యయ న! ఆ పీ జే టం! నాం _్త్‌ ఉక్కు ల ౩6౦6 ౫96 ౮. 6 "ఆ౪౪ి కః వ వయ ఇమ అపసావాననానిన పం జానీన గ వాణాలం అల్యమి అటుల న. ” భి త్‌ లి సు ణో మో గ్‌ | 4 | ల ల తం " క్‌ యౌ న . న = క్‌ న - " ( రో? “ట్ల శ. న ప్‌ న్య నల. అలా గ స “6 . అ ల యాన్‌. అ టాం న్‌ా | =. | | 6 002 న౯ 400 వారిలకతి వేలాలవ్రాని ౮ టట. నను క క ఈ అన శ అడవిలోని ఆహారపు గొలుసు చిత్రాలు శి కోలలఅత సవా టం జంల ₹లబటోలంతిన గిటోర కొలం?ాలం: తెరల శ శానాాఖంాణా- ాబికిా నం నిల, ( వ అంతో కనా. షాభలాకినినమునా మల చాలింక టాక య త్న న ఇ! ఇ కు. ఖు. మల శ్‌ “వా ఠి ( ౯ _ + ల లు ం ళ్‌! ర+వంటాలి &ీ 5006 ౪ళివి 1౧ జాల ౮4 విలంఅణ రి!0౧౧౪అ స్‌యోని? 25 9 అలతి జటా (లా తటనిళంనా స్‌ 9 $%4 లల ౯ ఊం అననా పి కిషంలనీల? అపంనినాన 9241 560/౧ చీతిళా? నా తనో వాదా” 2 “*కకకోస్యాం “టి. గో కం. ( గ తట | “ం౦౧ణ9జ|గంఅిగాంి ఇం ఉట 9% ఆ ఇ యయా (వ (006 6౧81౧ ' క ఖా హాటా పార ాాాాయాల వ అయం 994 తా ల్‌ స్‌ణి అగ లలా అిళ క జాటి లబాటాకా బ్‌ శో. ను

• స ల" కెళశిణాతోా నింంలిరఆబలఅళాలి జి క. అల అ &గింఠం 606 గ౧౦ం96 592! టైం అ ప్రత క మానై ాల0౫ బల౦ంఅతల "సంవ వం కపి కంెనం అన ౮౧౦౧౪౭౧౦6౩ అ పటరీ ఏలన ంల! శ య కయా క క కనే చే శ స లమ
• అాననానాంనాాాలా లు తలా కను జ్వాల 9౪ $6అ, సణబిలు, ఆణి కిట కొ ఇెవిళల ॥ *-లోత ఉత్‌ కోగగలటినోడ లిం బి జీవవైవిధ్యం -మనవారసత్వ౦ం_

క న్‌ అంతరించిన జంతుజాతుల్లో 40% విదేశీ జాతుల ము రా చా! ళు +, దురాక్రమణవల్లే జరుగుతున్నది. జీవవైవిధ్యాన్ని దెబ్బతీస్తున్న హ్‌మే [న్‌ కా... 4 2... కారణాల్లో మొదటిది అడవుల నాశనం కాగా రెండవది విదేశీ

శా రే చా, ఫ్‌ జ్యా . యే జాతుల దురాక్రమణ. కాబట్టీ ఒక వ్రాంతం నుంచి మరో ప్రాంతానికి ఈక డా త. త్‌ | భ్చి మొక్కను కాని జంతువును గాని తీసుకొనిపోవడం ఆ ప్రాంత చూ. సృ రా చు. జై

1. లె షి జీవవైవిధ్యానికి ప్రమాదం కానిదిగా చూసుకోవాలి. దురాక్రమణ దారుల చరిత్ర రాజులు, రాజ్యాధినేతలేకాదు పశు, పక్ష్య, వృక్షజాతుల్లోనూ 1) 1420లో పోర్టుశాంటో దీవిలో పోర్చుగ్రీసువారు పెంచుకోవడానికి దురాక్రమణలూ వలస పాలనలూ అధిపత్యాలూ ఉన్నాయి. తెచ్చుకున్న కుందేళ్లలో కొన్ని నవిపారిపోయినవి వాటి సంతతిని అనేక మొక్కలను నాశనం చేశాయి. అక్కడి స్తానిక జాతులను దురా[కమిస్తూ వినాశకారిగా థి స 2) 1820లో సెయింట్‌ హెలెనా దీవిలో గొర్రెలను ప్రవేశపెట్టారు. అవి పరిణమిస్తోంది. ఇది భారీ ఎత్తున సాగితే పర్యావరణానికి, జీవ విపరీతంగా వృద్దిచెంది మేతమేయడంతో అక్కడున్న 338 స్వదేశీ వైవిధ్యానికి పెద్ద ముప్పుగా పరిణమిస్తుంది. దినిని ఎదుర్కోవడానికి మొక్కజాతులలో 22 జాతులు అంతరించాయి. ప్రపంచవ్యాప్తంగా తీవ్ర చర్చ జరుగుతోంది. 8) 1839 లో ప్రిక్లీ పియర్‌ మొక్క ఐరోపా వారిచే ఆస్ట్రేలియాకు తేగా విస్సత రవాణా వ్యవస్త ద్వారా ఒక ప్రాంతంలోని జాతులు అవి విపరీతంగా పెరిగి దరిదాపుల్లో మరో మొక్క ఎదుగుటకు య్‌ అవకాశం లేకుండా చేసింది వీటిని అదుపు చేసేందుకు దక్షిణ ఇతర ప్రాంతాలకు విసరించడం జరుగుతున్నది. అనేక మొక్కలు,

ల అమెరికానుంచి గొంగళి పురుగులను తెచ్చి వదిలారు. జంతువులు ఒక ప్రాంతం నుండి మరో ప్రాంతానికి చేరుతున్నాయి. [) 1872 ప్రాంతలో హవాయి దీవిలో చెరకుపంటలు పండించేవారు కొందరు ముచ్చట పడో, సెంటిమెంట్‌తోనో, ఆహారం కోసమో, ఆ వంటలకు ఎలుకలు నాశనం చేయుడం చీడపీడల నివారణ కోసమో ఒక ప్రాంతంలోని మొక్కలను, జీవులను మొదలుపెట్టాయి. వీటి బెడద పోగొట్టడానికి బ్రిటిష్‌వారు 72

శత్రువులు లేకపోవడంతో వీటి సంఖ్య వేలల్లో పెరిగిపోయాయి. ఇలా కొత్తగా వచ్చిన జాతులు స్తానిక జాతులతో కలసి క్‌ స్ట ఇవి పక్షుల గుడ్లను, సముద్ర తీరాలలో తాబేళ్ల గుడ్లను, చిన్న చిన్న లేకపోతే స్వదేశీ జాతులకు ఆహారం, ఆవాసం లేకుండా చేస్తున్నాయి. క్షీరదాలకు వీటివల్ల ముప్పు ఏర్పడింది. ముంగిసల కోసం ప్రజలు పశువుల ఆరోగ్యాన్ని దెబ్బతీస్తూ కోట్లాది రూపాయల ఆర్ధిక నష్టానికి అక్కడి ప్రజలను బాదిస్తోంది. కార ణు పపంచంలో జాతుల దు కము వల 5). 1889 లో రెండర్‌పెస్ట్‌ వైరస్‌ సోకిన పశువులు ఐరోపా నుంచి కారణం అవుతున్నాయి. ప్రపంచింల్‌ జాతుల దురాక్రమణ ఎల్ల రావడం వల్ల ఆఫ్రికాలోని సోమాలియాలో లక్షలాది పశువులు ఒక్క చైనాలోనే 400 విదేశీ జీవజాతులు వచ్చి చేరడంవల్ల ఆదేశానికి 2/3 వంతు ఆకలి చావులకు బలయ్యారు. 450 కోట్లనష్టం వాటిల్లుతున్నది. మనదేశంలోనూ పార్ధినియం మొక్క 6) 19438 లో కొలంబస్‌ ద్వారా ఉత్తర, దక్షిణ అమెరికాలకు చేరిన మన రైతులను కుంగదీస్తున్నది. వాటిని పొలాల్లో నిర్మూలించలేక పశువులు పంపాగడ్డి మైదానాల వల్ల విపరీతంగా సంతతి బీడుగా వదిలేసునారు. (ప చర స కోస ధులకు పెరగడంతో వాటిని వధించి ఆ పశువుల పురైలతో పొలాలకు ౯7 న్తున్నాలు. బ్రజలు అంజి శ్వాణ 5౧ వ్యాఖుల కంచెను వేసేంతగా పెరిగాయి. గురవుతున్నారు. అందుకే స్వార్ధం ఫార్ధినియం మొక్కలాగా 7) రోపా వారిచే ప్రవేశపెట్టబడిన పందులు ఆస్ట్రేలియాలో నేడు 2 వ్యాపించిందని నానుడి. కోట్లకు పైబడి పంటలను విపరీతంగా నష్టపరుస్తున్నాయి. జీవవైవిధ్యం - మన వారసత్వం

దురాక్రమణజీవులు - భారతదెశం (10725176 సఏం601ట - 10612) మొక్క / జీవిపేరు భారతదేశానికి వచ్చిన వలస విధానం ఇబ్బందులు

1. మికానియా : రెండో ప్రపంచ యుద్దకాలంలో సైనికులు మాటు - ఇవి రోజుకు 8-9 సెంమీ పెరుగుతూ ఇతర వేసేందుకు అనుకూలంగా ఉంటాయని తెచ్చారు. మొక్కలకు అవరోధంగా మారాయి. ౧. లాంతానా : 1807 లో బ్రిటిష్‌ ప్రభుత్వం అలంకరణ కోసం - ఇది విపరీతంగా విస్తరించి కాఫీ, పత్తి, కొబ్బరి తెచ్చిన కలుపుజాతి మొక్క పంటలకు నష్టదాయికంగా తయారయింది.
2. ఈపటోరియా : 1840 లో బ్రిటిషువారు అలంకరణ కోసం - విపరీతంగా పొదలుగా వ్యాపించి తెచ్చిన మొక్క రబ్బరు, కాఫీ, టీ తోటలకు నష్టం కలిగిస్తున్నాయి.
3. ప్రోసోసిస్‌ జులిష్లోరా ;: బంజరు భూముల్లో అడవులను పెంచడానికి _ - ఇది తీరప్రాంతాలకు, ఎడారుల వరకు విస్తరించి (నల్లతుమ్మ) విదేశాలనుంచి తెచ్చారు. ఇతర మొక్కలకు అవరోధంగా మారింది.
4. వయ్యారి భామ : 1960-70 మధ్యకాలంలో గోధుమల - ఇతరమొక్కలను ఎదగనివ్వదు. వీటివల్ల ఉబ్బసం, (పార్ధిసీయం) దిగుబడి ద్వారా అమెరికానుండి వచ్చింది. అలర్జిల ముప్పు ఎక్కువ. వీటిని నిర్ములించలేక రైతులు భూములను బీడుగా వదిలేస్తున్నారు.
5. సర్కారు తుమ్మ : గుజరాత్‌ లో బీడు భూముల్లో పెంచేందుకు - ఇతర మొక్కలకు ఇవి వున్నచోట ఆస్కారం దక్షిణ అమెరికానుంచి తీసుకురాబడింది. ఉండదు. వీటిని తొలగించడానికి ప్రభుత్వం కోట్లరూపాయలు ఖర్చు చేస్తోంది.
6. క్యాట్‌ ఫిష్‌ : ఇది ఆఫ్రికానుంచి వచ్చింది - ఇది వున్న చోట ఇతరచేపలను తినేస్తుంది. వీటిని తినడం వల్ల జబ్బులు వచ్చి ప్రమాదం ఉంది.
7. జ్యువెల్‌ ఫిష్‌ : విదేశాలనుంచి అలంకరణ చేపగా - దీని పునరుత్పత్తి నామర్థ్యం ఎక్కువ. చెన్నైకి తీసుకురాబడింది. దీంతో చెరువు మొత్తం ఆక్రమించి ఇతర చేపలను ఎదగనీయదు. 9, తిలాఫియా ఆఫ్రికానుంచి మనదేశానికి చేరింది, మనదేశంలోనినదులలోని ఇతర చేపలకు ఆరగిసూ అన్నీ నదులకు విస్తరించింది. ఇబ్బందులు కలిగిస్తుంది.
8. బెల్టియం పావురాలు నిజాంపాలనలో హైదరాబాదుకు కాకుల, పిచ్చుకలకన్నా ఇవి ఎక్కువగా పెరిగి పెంపుడు పావురంగా తీసుకురాబడింది. కాకులు పిచ్చుకల మనుగడకు అవరోధం ఎర్పడింది. గ! ." గ మికానియా లాంతానా ఈపటోరియా నల్లతుమ్మ వయ్యారి భామ సర్కారు తుమ్మ క్యాట్‌ ఫిష్‌ జ్యూవెల్‌ ఫిష్‌ తిలాఫియా బెల్టియం పావురాలు బో -...2వవైవిధ్యం - మన వారసత్వం

_ జీవ వైవిధ్యక జఅతథ్య 9లటబ్రాలు (10-0101916 10 5005) హాట్‌స్పాట్‌ అంటే... ? భారత్‌లో ఇప్పటి వరకూ 45,000 రకాల వృక్షజాతులను, ఏదైనా ఒక ప్రాంతంలో ప్రత్యేకమైన వృక్షజాతులు కనీసం 1500 89,492 జంతుజాతులను గుర్తించారు. వీటిలో మనకు మాత్రమే ఉన్నా లేదా ప్రపంచంలోని జీవరాశుల్లో 0.5 శాతం నివసిస్తుంటే పరిమితమైన జీవజాతుల సంఖ్య వేలల్లో ఉండటం వల్ల ప్రపంచ ఆ ప్రాంతాన్ని జీవవైవిధ్య కేంద్రంగా (బయోడైవర్సిటి హాట్‌స్పాట్‌) జీవవైవిధ్య పటంలో మనకు కీలక న్థానం ఉంది. 59,858 రకాల గుర్తిస్తారు. ప్రపంచ వ్యాప్తంగా ఇలాంటి కేంద్రాలు మొత్తం 94 కీటకాలు, 2,546 రకాల చేపలు, 240 రకాల ఉభయచరాలు, కాగా వాటిలో నాలుగు భారత ఉపఖండంలో ఉన్నాయి. అవి 460 రకాల సరీసృపాలు, 1,282 రకాల పక్షులు, 397 రకాల 1.తూర్పు హిమాలయాలు, 2. పశ్చిమ కనుమలు, ౨. ఇండదోబర్మా క్షీరదాలున్నాయి. 4,950 రకాల పుష్పించే మొక్కల జాతులున్నాయి. ప్రాంతం, 4. సుందర్‌బన్స్‌మడ అడవులు. జీవవైవిధ్యంలో ప్రపంచంలోనే అత్యంత సుసంపన్న ప్రాంతాలు (బయోడైవర్సిటీ హాట్‌స్పాట్‌లు) ః ల్‌ - త్‌. ్‌ శ్య 33 లం 1 9 17 తో 7 1327 12 2 కీ.

1. ఉష్ణమండలర౪ లాం, న్‌ |
2. మీసో అమెరికా 18. సక్కలెంట్‌ కారూ 25. పోలినేషియా, మైక్రోనేషియా
3. కరీబియన్‌ దీవులు 14 మెడిటెర్రేనియన్‌ బేసిన్‌ 26. మాడ్రియన్‌ పైన్‌ ఓక్‌ వుడ్‌ల్యాంద్స్‌
4. అట్లాంటిక్‌ అరణ్యం 15. కాకసన్‌ 277, మాప్వులాటాండ్‌, ఫోందో ల్యాండ్‌, ఆల్బనీ
5. _ట్యూబ్స్‌- చోకో -మాగ్దలైనా 16. సుండాలాంద్‌ 28. తూర్పు ఆఫ్రోమాంటేన్‌
6. సెర్రాడో 177. వాలేసియా 29. హార్న్‌ ఆఫ్‌ ఆఫ్రికా
7. _చిలీలోని వాల్టియన్‌ అరణ్యాలు 18. ఫిలిప్పీన్స్‌ 30. ఇరానో - ఆంటోలియన్‌
8. కాలిఫోర్నియా వ్లోరిస్టిక్‌ ప్రోవిన్స్‌ 19. ఇండో- బర్మా ప్రాంతం 31. మధ్య ఆసియా పర్వతాలు
9. మడగాస్కర్‌, హిందూ మహా 20. నైరుతి చైనా పర్వతాలు 32. తూర్పు హిమాలయాలు సముద్ర దీవులు. 21. పశ్చిమకనుమలు -- శ్రీలంక 38. జపాన్‌
10. తూర్పు ఆఫ్రికా తీరప్రాంత అరణ్యాలు 22. నైరుతి ఆ(స్టేలియా 34. తూర్పు మలనేషియా దీవులు
11. పశ్చిమాఫ్రికా గినియా అరణ్యాలు 23. న్యూ కాల్గోనియా ప్రపంచ భూభాగంలో మన దేశానిది కేవలం 2% కానీ జీవ వైవిద్యంలో మన వాటా 8%

్జాటాాబీవనైవిధ్యం - మన వారసత్వం

శెషాచలం కొండ - జీవవైవిధ్యానికి అండ జాలలం కొం జతిల్యానిక అం తూర్పు కనుమలలో అంతర్భాగమైన శేషాచలం కొండలు మట్టిపాము, సీతాకోక చిలుకలు, ప్రపంచంలో అరుదైన ఎర్రచందనం, 2,50,520 హెక్షార్ల విస్తీర్ణంలో విస్తరించి అద్భుత జీవ వైవిధ్యానికి వందలాది అరుదైన బెషధ మొక్కలతో. శేషాచలం కొండలు జీవ నెలవుగా ఉన్నాయి. ఎన్నో అరుదైన జంతు, వృక్ష, పక్షి జాతులకు వైవిధ్యానికి చిరునామాగా ఉన్నాయి. శేషాచలం కొండలను తొలి నిలయంగా జీవ వైవిధ్య పరిశోధకుల స్వర్గధామంగా శేషాచలం పదకవితా పితామహుడు తాళ్ళవాక అన్నమాచార్యుల వారు ”* కొండలు పిలువబడుతున్నాయి. అంతరించిపోతున్న జాతులకు మళ్ళీ సర్వదేవతలు మృగజాతులై చరించే కొండి అన్నారు. ప్రాణం పోసే పురిటిగడ్డగా చెప్పవచ్చు. శేషాచలంకొండ ఒకవైపు ఇలా ఎన్నో ప్రత్యేకతలు కలిగిన శేషాచలం జాతీయ, ఆధ్యాత్మిక వైభవాన్ని కలిగి మరోవైపు ప్రకృతి సౌందర్యానికి, అంతర్జాతీయ పరిశోధనలకు, జీవవైవిధ్య సందర్శనకు ఆసక్తిని పరవశింపచెసే జలపాతాలతో అలరారుతున్నది. బంగారపు వర్ణపు కలిగించె కొండలుగా చెప్పవచ్చు. ఎన్నో అరుదైన వృక్ష జంతు బల్లి, భయంకర విషాన్ని తనలో దాచుకున్న సైండర్‌లోరిస్‌ పాము జాతులు అంతరించిపోవడాన్ని గుర్తించి వాటి జన్యువులను అంతరించి పోయాయి. అడవి రేసుకుక్కలు, చిరుతపులి, ఎలుకలా సంరక్షించెందుకు ఆంధ్రప్రదేశ్‌ అటవీశాఖ తిరుపతిలో బయో దైవర్సిటీ చిన్నగా ఉండే మౌస్‌డీర్‌, ఎర్రటి రద్దీ మంగూస్‌, ఏనుగులు, రాళ్ళలో ల్యాబ్‌ను ఇటీవలే నెలకొల్పింది. కేంద్రప్రభుత్వం కూడా శేషాచలం దాగివున్న స్ఫర్‌ఖాల్‌ (రాతికోడి), సుగంధ తైలాన్నిచ్చ పునుగుపిల్లి, కొండలను బయోస్పియర్‌ రిజర్వుగా ప్రకటించింది. చూడగానే ముచ్చట కలిగే దేవాంగ పిల్లి మరియు బెట్లుడత, అరుదైన చిరుతలు - ౩4 శేషాచలంలోని జీవుల సంఖ్య మొక్కల రకాలు - 1450 ఏనుగులు - 82 దున్నలు - 750 బెషద మొక్కల రకాలు - 1800 దుప్పులు - 300 రేసు కుక్కలు - 400 అరుదైన వృక్షజాతులు రకాలు -11 జింకలు - 4000 అడవి పందులు - 1000 సర్పజాతులు రకాలు - 28 నక్కలు - 1500 ఎలుగులు బంటు - 61 సీతాకోకచిలుకలు రకాలు - 64 తోడేళ్ళు - 1 800 క్షీరదాలు - ఏ6 పక్షులు రకాలు - 48 పై వివరాలు ప్రభుత్వ అటవీశాఖ విడుదల చేసిన జీవవైవిధ్య సెన్సెస్‌ నుండి సేకరించినవి.

శేషాచలం - అరుదైన జంతువులు మూషిక జింక: మౌస్‌ డీర్‌గా పిలిచే దీని శాప్రీయ నామం మాషోలా మెమీస. ఎలుకలాగా చాలా చిన్నదిగా ఉందే జింకజాతి ఇది. అతి అరుదైన జాతిగా వన్యప్రాణి చట్టంలో దీన్ని పొందుపరిచారు. ఇది శేషాచలం అడవులకే ప్రత్యేకం. బెట్లుడుత: ఇండియన్‌ జెయింట్‌ స్వ్విరల్‌గా పిలిచే దీని సి పాట కప టం లై శాప్రీయ నామం రేటాఫా ఇండికా. శరీరం ముదురు కీ. | ల” మ. కాఫీరంగులో ఉంటుంది. మామూలు ఉడుతకన్నా పెద్దగా ఉంటుంది. తోక నల్లరంగులో ఉండికతీ క. ల వేగంగా పరిగెడుతుంది. న ( క్‌ దేవాంగ పిల్లి సైండర్‌ లోరిస్‌గా పిలిచే దీని శాస్త్రీయనామం లోరిస్‌ టార్‌గ్రేడస్‌. దేశంలోనే అతి అరుదైనజీవి. రాత్రిపూట మాత్రమే సంచరిస్తుంది. ప్రస్తుతం శేషాచలం కొండల్లో మాత్రమే జీవిస్తోంది. రడ్డీ మాంగూస్‌: దీనిని హెర్పెస్‌టెస్‌ స్మితి అనే శాప్రీయ కీ నామంతో పిలుసారు. బూడిదరంగు ఉండే ముంగీసలు శై మాత్రమే మనకు దేశంలో కన్పిస్తాయి. బూడిదరంగులోనే పొడుగుగా ఉండే ఈముంగీసతోక ష్య. చివరన రెండు అంగుళాలు వరకు వెంట్రుకలు నల్ల రంగులో ఉంటాయి. ఇవి శేషాచలానికి "శన. వము పునుగుపిల్లి: స్మాల్‌ ఇండియన్‌ సియట్‌ క్యాట్‌గా పిలిచే దీని శాప్రీయ నామం వివెరికోలా ఇండికా. బూడిద రంగులో చూడడానికి పిల్లిలాగా ఉండి తోక రింగులు రింగులుగా వుంటుంది. శేషాచలం అడవుల్లో తప్ప ఈ జాతి ఇంకెక్కడా లేదు. దీని శరీరంలోని స్వేద గ్రంథుల నుంచి జిగటగా ఉండే తైలాన్ని విడుదల చేస్తుంది. దినిని తిరుమల వేంకటేశ్వరునికి గంధంతో కలిపి పూస్తారు. ఐంగారు బల్లి: గోల్డెన్‌ గికో పేరుతో పిలిచే దీని శాస్త్రీయ నామం కెలోడక్‌లాన్‌ అరాన్‌. ప్రపంచంలో మరెక్కడా కనిపించని ఈ బంగారు బల్లులు శేషాచలానికి ప్రత్యేకం. అన్ని బల్లులు బూడిద రంగులో ఉంటే ఇవి మాత్రం స్వర్ణకాంతుల నన! సవన శరీరపు రంగుతో మెరిసిపోతూ ఉంటాయి. బండరాళ్ళ మధ్య ఉల్లాసంగా జే. ల. తిరుగుతూ ఉంటాయి. వీటితో పాటూ పలు వర్గాల, పరిమాణాల బల్లులు_ శేషాచల కొండల జీవ వైవిధ్యంలో భాగంగా కనిపిసాయి. నో సక 1 ఇవేకాక రేసు కుక్కలు, ఎలుగుబంటులు ఫామ్‌సివెట్‌లు, న్వాటెడ్‌ జింకలు, అడవి పందులు, అనేక జంతువులను ఇక్కడ మనం చూడవచ్చు. టా బీవవైవిధ్యం - మన వారసత్వం

శేషాచలం - అరుదైన మొక్కలు

శేషాచలం అడవుల్లో గొప్ప జెషధ మొక్కలెన్నో ఉన్నాయి. ఇవి వెండిచెట్టు: కనాన విలువైన, అరుదైన. మొండి జబ్బులెన్నింటినో నయంచేయగలిగినవి. క్సియా బెడోమి అనే శాస్తీయనామంతో |. న" వీటిలో ప్రధానమైనవి వాటి గురించి తెలుసుకుందాం. పిలుస్తారు. దీన్ని గర్భస్రావం చేసేందుకు / . ఎర్రచందనం(రక్తచందనం); ఉపయోగిస్తున్నారు. చక్కెర, కామెర్లవ్యాధుల [హహ ఎర్రచందనానికి శాస్త్రీయ నామం టెరోకార్చన్‌ నివారణలో వాడతారు. సెంటాలినస్‌. చక్కెర వ్యాధి, కడుపులోని ( ండనిలి: న అల్సర్లు, చర్మవ్యాధులు, తలనొప్పి నివారణ మ ఇ కద్‌ అనే నాక . కోసం దీన్ని ఉపయోగిసారు. జ ల ఇందిగొ ఫెరా బా ఏల అని శాస్రెయ నామం ఖ్‌ (్‌ . "| |

తో పిలుసారు. గజ్జి, తెగిన, కాలినగాయాలు, (1 మోగి; ఈ చర్మ, కావార్ల వ్యాధుల నివారణిగా వ దీని శాస్త్రీయ నామం సీజీయం అఆల్టర్‌ | $ ఉపయోగపడుతుంది. నిఫవోలియం, దీన్ని గ్యాస్టిక్‌ అల్సర్స్‌, క్రీళ్ల . " వరత. క్‌ పైక నొప్పులు, కడుపులో మంట, డయాబెటిక్‌ జ నాథ స్‌ షా వ్యాధుల నివారణ కోసం వాడుతారు. సైకాస బెడ్డుమి శాస్త్రియ నామం . లైంగిక |. సామర్థ్యం పెంచే మందుల తయారీలో . కొండ కొత్తిమీర: కాలా ఉపయోగిస్తారు. మోకాళ్ళు, నరాల నొప్పుల ల పింపినెల్లా తిరుపాతెన్సిన్‌ దీని శాప్రీయ ఆన నా నివారణకు కూడా వినియోగిస్తారు. నామం. లైంగిక సామర్ద్యం పెంచేదుకు, '

౦. లై థీ య ఫి తంబజాలరి: లా ల్‌ ఓ కడుపు, కీళ్ళనొప్పుల నివారణ కోసం, జ్వరం జీ 4 ర్‌; తగ్గించేందుకు ఉపయోగిసారు. మం. ష్‌ దీన్ని షోరియా తంబగ్గియా అంటారు. |

సామర్థ్యం పెంచే ఉత్రేరకంగా, అల్సర్ల న తెల్ల కరక: కా నివారణలోనూ ఉపయోగిస్తారు. టెర్మినాలియా పల్లిడాక అంటారు. జ్వరం, . దగ్గు, జలుబు తగ్గించే బెషధ గుణాలున్న న. . గ!

య స్ట క. (ఎర్రి బిల్లు): సాఫోరా ఇంటరెస్తా అనేది న్నర 1 మొక్క ఇది. అతిమూత్ర వ్యాధి నివారణలోనూ . లం ట ల శల వాడుతారు. వ్యాధి నిరోధకశక్తిని పెంచే “ శాప్రియ నామం . కెన్సర్‌ గ్‌ జ.

అక ౯౬ వ. , సాధనంగా ఉపయోగిసారు. ఎర్కొంటారు. ఫంగస్‌ బ్యాక్టిరియాలను ని లై కం నిర్మూలించేందుకు ఉపయోగిస్తారు. ల ్న్‌ బొస్వెల్లియా ఓవలీఫోలియోటా దీని శాస్త్రీయ లజ తట. ము ల్‌ దీన్ని లూకాస్‌ ఇండికా శాప్రీయ నామం చర త. నామం. కడుపులోని, గొంతులోని అల్సర్ల [జ శం న 4. నివారణకోనం, కీళ్ళ నొవ్చులు క్రో శ. వ్యాధులు, దగ్గు, జలుబు, జ్వరం తగ్గడానికి క్ట క్‌ తగ్గించడంకోసం ఉపయోగిస్తారు. - అనన. ఉపయోగపడతాయి. పాము, తేలు కాటుల | + న్‌ 4 విషంనుంచి కాపాడుతుంది. [టాం బో -2వవైవధ్యం-మనవారసత్వం--

శేషాచలం - అరుదైన సర్పాలు అరుదైన, అందమైన విషపూరిత సర్పజాతులకు నెలవు శేషాచలం కొండలు. ప్రపంచంలో ఎక్కడా కనిపించని కొన్ని, సర్ప్బజాతుల ఆవాసం శేషాచలం. ఇప్పటిదాకా అరుదైన 28 సర్పజాతులను ఈ అడవుల్లో గుర్తించారు. అందులో స్టైండర్‌ కోరల్‌, భ్రౌన్‌ వైన్‌, ఇల్లియట్‌ షిల్ష్‌టెల్‌ ఇక్కడ మాత్రమే కనిపిస్తే 36 ఏళ్ల క్రితం నాగార్జునసాగర్‌ వద్ద కనిపించి మాయమైన నాగార్జునసాగర్‌ రేసర్‌ పాము మళ్ళీ శేషాచలంలో తళుక్కుమంది. వాటిని గురించి తెలుసుకుందాం. స్రెందర్‌ కోరల్‌ స్నేక్‌: దీని శాప్రీయ నామం ' కాలిఫన్‌ మెలనరస్‌ ”. అత్యంత విషపూరితమైన పాము. సన్నగా నున్నగా చాలా హుషారుగా వుంటుంది. ఐదు అడుగుల వరకు పొడుగు పెరుగుతుంది. 380 ఏళ్ల క్రితం నల్లమల అడవుల్లో కనిపించి తర్వాత మాయమైంది. మళ్ళీ 2009లో ఇక్కడ కనిపించింది. దేశంలో మరెక్కడా లేదు. బ్రౌన్‌వైన్‌ స్నేక్‌: స దీని శాస్త్రీయ నామం అహెట్‌లా పులివెరెనట. ఉత్తర భారత దేశంలో ల అరుదుగా కనిపించే ఈ విష రహిత పాము తూర్పు కనుమల్లో శేషాచలంలోనే చూ న సా . కనిపించింది. కాఫీ రంగులో ఉంటుంది. చిన్న చిన్న పురుగులు దీని ఆహారం. స ల నా. ఇల్లియట్‌ షిల్‌టైల్‌: దీని శాస్తీయ నామం యురోపిటిస్‌ ఇల్లోట. విషపూరితమైన ఈ పాము రాష్ట్రంలోని అరకు లోయలో గుర్తించారు. కానీ మళ్లీ తాజాగా తిరుపతిలోని శేషాచలంలో జీవ వైవిద్య పరిశోధనశాల శాస్రవేత్తలు గుర్తించారు. నాగార్జున సాగర్‌ రేసర్‌ దీని శాస్త్రీయ నామం కొలిబార్‌ బోలనది. ఇది విషరహిత పాము. 1976 లో నాగార్జున సాగర్‌ వద్ద శర్మ అనే పరిశోధకుడు దీన్ని గుర్తించారు. క్రీ ళ్‌ శ తర్వాత దేశంలో ఎక్కడా కనిపించలేదు. మళ్ళీ 86 ఏళ్ళ తర్వాత శేషాచలంలో య స్‌ తళుక్కుమంది. యనే . | ఇవే కాక బ్యాంబు పిట్‌ వైపర్‌, రస్సెల్‌ స్నేక్‌, ఇండియన్‌ కోబ్రా, ఇండియన్‌ | న్‌ నా కైట్‌, సాస్కేల్‌ వైఫర్‌ వంటి అత్యంత విషపూరిత వాములు శేషాచలంలో జీవ | | వైవిధ్యాన్ని ప్రతీకలుగా ఉన్నాయి. న ాాాాబీవవైవిధ్యం - మన వారసత్వం------ాలాలాాా

. 1 కేజి ఇంధనం దహనం కావాలంటే క్‌ ర్‌కందిప రోజులో పనిచేసే క్ష 15 కేజీల గాలి అవసరం. ఇది చెట్టు నుండి లభిస్తుంది. "ఇ టి షనర్లు | నో లః 5 స. అల అల్లణనొం, అయ అం 9 ఒక 1 రాజుకు కర్‌ కోట్ల టన్నుల కార్బన్‌ చెట్లు ఇవ్వగ సన వ లో మెన్‌ నాటిన వాతావరణంలోనికి వెళ్తుంది. దాన్ని మొత్తం చ్‌ ఇవ్వగల న్లో ఇం ష్ష గను . = వినియోగించుకొనేవి చెట్లే. 50% ఆక్సిజన్‌ సముద్ర శి 5 సం॥లో వచ్చే చల్లదనం కారణంగా న. మొక్కల నుండి అందుతుంది నప కరెంటుబిల్లులో 3% తగ్గుతుంది... మానసిక ఒత్తిడిని తగ్గించి వికాసం కలిగించేవి, “శ్లో చెట్లు 90% పోషకాలను వాతావరణము నుండి కే . రోగ నిరోధకశక్తిని పెంచేవి చెట్లే, చై 2 ౯/77 వి “కాలను వాతావరణము నుం టా” లని ధకశక్తిని పెంచెవి చెట్లి గ్రహిస్తాయి. చెట్లకు వృద్దాప్యం వుండదు. కీటకాలు, _ శే టన్ను వపర్‌ తయారీకి 17 చెట్లు నరకవలసి చీడపీడలు, మనుషుల వల్ల మరణిసాయి. వె వస్తుంది. గ60/016 చేయడం ద్వారా 7 పెద్ద వృక్షాలను న. ఒక చెట్టు 50 సం॥ లలో 38,00,000 పైగా '=* కాపాడవచ్చు. వంటచెరుకులో 11% అడవుల నుంచి వా విలువగల వసుసేవలను ఆందిసు న్‌్‌ లభిస్తుంది. జ = కకక చెట్టు 1 కిలో కలపతయారీకి 1.47 కిలోల 002 ను ఈ భూమిమిద మానవుని ఆవిర్భావం 2.5 లక్షల సం॥లుళ్మ చెట్టు కేజ్‌ కక క లచేస ళల అని అంచనా. అంతకంటే కొన్ని కోట్ల సంవత్సర ముందే (= లం న చస అకు వదుద లం చెట్లు పుట్టాయి. ప్రపంచవ్యాప్తంగా 28,000 జాతుల చెట్లు బ్రంంచిం లందరికి కృత్రిమంగా ఆక్సిజ వున్నాయని అంచనా. ఒకచెట్టు రోజుకు 21.77 కిలోల అందించాలంటే 18 లక్షల కోట్ల రూపాయల ఖర్చు న) ప్రాణవాయువును ఉత్పత్తి చేస్తుంది. 40 ఏళ్ల వయస్సున్న చెట్టు మ అవుతుంది. (రోజుకు 10వేల కోట్లు) "కు, ఒక టన్నుకు పైగా కార్చన్‌డయాక్సైడ్‌ను గ్రహిస్తుంది: - _ బో. జీవవైవిధ్యం-మనవారసత్వం

న! న్నే | | క బ్‌ యం. న ఈ న . వే మాల ౧౧౦/1 1 -. ౧౧01౯0] త | న్నా గగ[0[0గ| పూ 401150 110 141110 తీ [ క మస స 2 2 పే... శు. కరక దా (11 ణే ఫ్‌ | న్న ( | - టు న్న లే త స ౪ ( కా, | మనిషికి రోజుకు 18 లీటర్ల ఆక్సిజన్‌ కావాలి. జే [ స గ మని! జు! ర్ల ఆక్సిజన్‌ కావాలి. లా . ఒక చెట్టు 12 కిగ్రా.౮౮6 ను తీసుకొని లా సం॥॥నికి 6670 లీటర్ల చొప్పున 70 సం॥సగటు నలుగురికి సరిపడే ఆక్సిజన్‌ అందిస్తుంది. . జీవితానికి 159,900 లీటర్ల ఆక్సిజన్‌ను మొక్కలు ఒకచెట్టు 1 సం॥లో 24 కిలోల మట్టిని నిలుపదల ప ఉచితంగా అందిస్తున్నాయి. హైద్రోలాజికల్‌ చేస్తుంది. ఒకచెట్టు 6నుండి 8 దెసిబల్స్‌ శబ్దాన్ని క్త న్యూట్రిషనల్‌ బ్యాలెన్సు పెంచడానికి 2000 కోట్ల _ న తగ్గించగలవు. క. మొక్తల్సి నాటవలసి ఉంది | కు... . .. 10,000 మైళ్ల దూరం ప్రయాణించిన వాహనం శే 7 మానవాళికి 67 వేల కోట్ల రూపాయల ఆహారాన్ని జ్ఞా . సృష్టించిన కాలుష్యాన్నంతటిని 15 చెట్లు పూర్తిగా "మందులను చెట్లు అందిస్తాయి. శుద్ది చేస్తాయి. ఒక కారు 26 వేల మైళ్ళ .... .. వైర్‌ % జెషధాలు చెట్ల నుంది లభిస్తాయి. స ప్రయాణంలో వెలువడే కాలుష్యాన్ని ఒకచెట్టు ఒక 1 ప్రపంచంలో సాంప్రదాయవైద్యం (జెషధమొక్కలు)పై “ద, ఏడాదిలో పూర్తిగా గ్రహించి దాన్ని ఆక్సిజన్‌గా మ 60% మందిఆధారపడి వున్నారు. ఈ. _మారుష్తంది . ఒక ఎకరా విస్తీర్ణంలోని చెట్లు విడుదలచేసే ఆక్సిజన్‌ 1 (| 1990 నుంచి చెట్లను రక్షించాలంటూ డిసెంబరు .. 18 మందికీ 1సంనరానికి సరిపోతుంది. “=... మొదటి శని, ఆదివారాలలో ఇంగాంద్‌లో క క పర క్ష ౨6 ల " చిన్నా పెద్ద అందరూ కలిసి మొక్కలు నాటుతారు. శ్ర _ ఒక ఎకరా విస్తీర్ణంలోని చెట్లు 2.6 టన్నుల || వ ాాాాాాాాలాటాజీవవైవిధ్యం - మన వారసత్వం త.

(7... జీవ వెవిధ

క! లడుగ్యుం అతు న.

చరిత్రను పరిశీలిస్తే ప్రపంచంలో విలసిల్లిన అన్ని మానవ తొమ్మిది నియమాలు ఉన్నాయి. ప్రతినిమయం పర్యావరణ నాగరికతలూ ప్రకృతికి పట్టం కట్టినవే. ప్రకృతితో పెనవెసుకున్నవె. సంరక్షణకు, జీవ వైవిధ్యాన్ని కాపాడడానికి ఊతమిచ్చెదే. చెట్లు జీవ వైవిధ్యాన్ని కాపాడినవే. వ్యాపార సంస్కృతి శాసించే స్థాయికి నరకకూడదు, జీవరాశుల్ని చంపకూడదు. ప్రమాదంలో ఉన్న ఎదిగే వరకూ అన్ని సంస్కృతులూ ప్రకృతి ధర్మాన్ని కాపాడినవే. _ జీవులకు ఆసరా అందించాలి. ఇలా ప్రతి ఒక్కటీ హరితమయమే.

భారతీయ సంస్కృతికి ఎంత చరిత్ర ఉందో ఇక్కడి జీవ వంటచెరకు కోసమైనా పచ్చిచెట్లను నరకరు. ఎండుకొమ్మల్నే వైవిధ్య పరిరక్షణకూ అంతే చరిత్ర ఉంది. మనదేశంలోని సామాజిక వాడుకుంటారు. మూగజీవులకై ప్రతి ఇంటిముందు నీటి తొట్టి అంశాలు, జీవన శైలి మనుషుల్ని ప్రకృతిని ఒకటి చెసేవి. వేదకాలం ఉంటుంది. ఖేజర్లీ (ప్రోసోసిన్‌ సినేరారియా) చెట్టు బిషప్పోయిల పవిత్ర నుండీ ప్రకృతిని ఆరాధిస్తూ పంచభూతాలుగా పిలువబడే భూమి, వృక్షం. సీరు, అగ్ని గాలి, ఆకాశం వంటి వాటిని పవిత్రంగా భావించి క్రీశ 1730 జోథ్‌పూర్‌ రాజు అభయ్‌సింగ్‌ తన పెద్ద వాటిని దైవంగా ఆరాధించిన సమాజం మనది. నిర్మాణం కొరకు ఖిజర్లి చెట్లను నరకడానికి సైన్యాన్ని పంపాడు,

వివిధ ప్రాంతాలలోని ప్రజలు సాంప్రదాయం పేరుతో అది తెలిసిన బిష్చోయిలు అమృతాదేవి అనే సాధారణ గృహిణి అనేక పద్దతులను ప్రకృతి పరిరక్షణకు వాడుతారు. బియ్యపు పిండితో నాయకత్వంలో 368 మంది చెట్లను కౌగలించుకొని అద్దుకున్నారు. ముగ్గులు వేయడం ద్వారా చీమలకు ఆహారం వేయడం, గుమ్మం సైనికులు ఖేజర్లీ చెట్లతో సహా 200 మంది బిష్టోయిలను కూడా ఎదుట తులసి కోటను పెట్టుకొని పూజించడం, బిల్వ, రాగి, మారేడు, నరికివేయడం కోజర్లీ విషాదంగా చరిత్రకెక్కింది. ఇప్పటికి మర్రి, దేవదారును పవిత్ర వృక్షాలుగా భావించి పూజించడం, ఈ ఆప్రదేశంలో చెట్లకోసం త్యాగం చేసిన వారిని స్మరిస్తూ నివాళి వృక్ష జాతులన్నీ సురక్షితంగా ఉండడానికి కారణం. “కాకిముద్ద” ఘటించే ఆచారం ఉంది. బిబ్టీయి ఆచారమే సుందర్‌లాల్‌ బహుగుణ అంటూ భోజన ప్రారంభంలో అన్ని పదార్దాలు కలిపి ఒక ముద్దను ఆద్వర్యంలో 1974 లో మొదలైన చిప్కో ఉద్యమంగా (వెట్లను గోడమీద పెట్టాొచ్చి, తరువాత భోజనానికి ఉపక్రమిస్తారు. వరి కౌగలించుకో) ఉత్తరాఖండ్‌ లో అడవుల నరికివేతను అద్దుకోగలిగింది. కంకులను కోసి కంకుల జడ కుచ్చులు ఇంటి సింహద్వారం ముందు ఈ ఉద్యమం అంతర్జాతీయ సమాజం దృష్టిని ఆకర్షించింది. చూరుకు వేలాడ దీస్తారు. దాంతో పిచ్చుకలు కిచకిచలాడుతూ చెట్లు నాటే వేడుక : గింజలను పొడుచుకు తింటాయి. కార్తిక మాసంలో వన మహోత్సవం రాజస్థాన్‌లోని సప్లింవ్లాత్రి గ్రామంలో ఆడపిల్ల పుడితే వనవేడుకే. ఆ పేరుతో ఒక రోజంతా చెట్లు మధ్య గడపడం వాటిపై మక్కువ సంతోషాన్ని ఆ కుటుంబం 111 చెట్లు నాటి గ్రామస్తులతో పెంచడమే. పంచుకుంటారు. రాజస్థాన్‌ లాంటి ఎడారి రాష్టంలో ఈ గ్రామం బిష్ట్రోయ్‌ తెగ తెగువ తన ఉత్తమ సాంప్రదాయంతో ఒక వనాన్నే సృష్టించింది.

ఎడారి ప్రాంతానికే పరిమితమ్మెన బిషపోయ్‌ తెగకు ఇరవై క్‌ి జీవవైవిధ్యం-మనవారసత్వం

మొక్కలు బొషధగుణాలు లు బష్య్మట మానవ నాగరికత ప్రారంభదశనుండి * న్‌. . బెషధాలకు ప్రధాన వనరు మొక్కలే అనడంలో శ*€ ౧౧౩ ౧౧4 ౧౦౧ ౮65/4 సందేహంలేదు. మూలికా వైద్యానికి భారతదేశం పుల్షినిల్లు. పురాతనకాలంలో బెషధాల తయారీకి నటే కావలసిన మూలికలను సహజ సిద్దంగా అడవుల నుంది న ; ఆమ ర్‌ ౧ర్రర సేకరించి ఉపయోగించేవారు. బెషధాలు, పరిమళాలు, భో . సబ్బులు, ఇతర సౌందర్య పోషకాలు మొదలైనవాటి ల | తయారీలో ప్రముఖ పాత్ర వహించే ప్రాధమిక ( శీ ముడిపదార్థాలు మూలికలే. మొక్కలు కొన్ని ప్రదేశాలలో క! ళ్‌ క 1 ప్రత్యేక వాతావరణ పరిస్థితులలో బాగా పెరుగుతాయి. లీ లు. కాలక్రవేణా పెరిగిన జనాభా ఆహార (౮. న అవసరాల సాగు కోసం విచక్షణా రహితంగా అడవుల 0గ74శ్రంణం ౧ అ. ౧౮౭౫46౦7 క్యా నరికివేత కారణంగా సహజసిద్ద వనరులు క్రమేణా తరిగిపోతున్నాయి. బెషధాల తయారీకి అవసరమయ్యే ర్‌ మూలికలు తగినంత పరిమాణంలో లభ్యం అవ్వడం ॥ క్షే 5/77బ్ర/గక్ర ౧6/46 /| డా లేదు. ఇంకొకవైపు క్రమేణా మూలికలతో తయారయ్యే స గ / ఎ య మందులకు, పరిమళ ద్రవ్యాలు మరియు సౌందర్య ం ॥ " “ర, పోషకాలకు ప్రపంచ మార్కెట్టులో గిరాకీ పెరుగుతున్నది. ర కీ ౧౧9౭౧7౧గ మందు మొక్కల సాగు చేపడితే మూలికలతో గాల తయారయ్యే బెషధాలు చౌకగా లభించడమే గాక రైతులు జు గ విదేశాలకు ఎగుమతి చేసి లబ్దిని పొందడానికి విలుంది. ౧౧౧౩ ట్‌. న. | ఇ భారతదేశంలో విభిన్నమైన నేలలు, వాతావరణం, రా గ4/7/ ఫా | (౮ అందుబాటులోని మానవ వనరులు కారణంగా బెషధ ప షై, / మొక్కలను సాగుచేసి విదేశాలకు ఎగుమతి చేయచ్చు. " (్ల్‌ * -. శ (1. . విదేశీ మారక(దవ్యం ఆర్హనకు మంచి జే . కా అవకాశాలున్నాయి. ప్రతి సంవత్సరం భారత ప్రభుత్వం యు . య బెషధ మొక్కల ఎగుమతి ద్వారా 1000 మిలియన్ల //0776 రూపాయలు అఆర్జించడం జరుగుతుంది. రింగ46/02 “(| గ్‌ ాాబీవవైవిధ్యం - మన వారసత్వం

వాడే మొక్క జ్ర మధుమేహము పత్తి గాసీపియం హెర్ట్చేషియం తులము (12 గ్రాములు) పత్తిగింజిలు నలుగగొట్టి ఒక నారింజ సిట్రప్‌ రెటిక్యులేటా ప్రతివిత్యము ఉదయంపూట ఒకమైలు దూరము నడిచి మూడు ౬. 0145 ౧610016142 నారింజకాయల రసము త్రాగిన ఎడల మధుమేహము నలబైరోజులలో తగ్గిపోవును. లే గ | '౯౦౮| 5౧6! ౧ గ//715002 ౧౬0౧2౧౫౩ నోటి దుర్వాసన హరించును. వో క ౧06 గ౧ంలట క్ష పురుగులు అజాడిరక్టా ఇండికా వేపచూర్ణము ఒకగ్రాము మూడు తమలపాకులలో లి వేపగింజిలు గీ2201౧20012 1౧6104 తోటకు ఖీ | 7౧762640౧౩ తమలపాకు వ్‌టల్‌ పెట్టి రోజుకు ఒకసారి తినిపించిన ఎడల కదుపు, [. ౧౧౦ 0616 ఎ +ఈనా 568౫421 1౧018౧0 నీ|10౧౧ 5807600) ఎన్నటికీ నపుంసకత్వంరాదు. ఆయువు క్షీణించదు. న మోకాళ్ళలో నొప్పులు రావు. జలుబు పసుపు కర్‌క్యుమూ లాంగ ఒక అరకప్పు వేడిపాలలో రెండు గ్రాముల పసుపుపొడి 0౧4౧౦౪౧౭ 10౧౮౫ పడిశము ఉపశమించును చట :=: అవ నను. మమరయననరుతో కా 500గ010% 0116 6౧12 106162 పట్టీగా పూసిన పరిహారం కలుగును. తెల్ల వెంట్రుకలు కరక్కాయ టెర్మినేలియా చెబులా ఆశ్వయుజమాసము నందు ప్రతినిత్యము ణ్‌ ౪/౧6 [41౧౩ ₹6గ౧౫౧1౧4||2 0౧600614 2 గ్రాముల కరక్కాయపాడిని తేనె అనుపానముగా దినమునకు రెండు మార్లు సేవించిన ఎదేల ౮ ( 5౧662100 5692౧౮6౧) 1౧610౪౧ దూదిపెట్టి వేడినీళ్లలో తలస్నానము చేయుచుండిన స. ఎడల అతిగా వచ్చే తుమ్ములరోగము తగ్గిపోవును. పటికటెల్లం 2 గ్రాములు రోజుకు రెండుపూటలా వేది నీళ్లతో ౧166 2006 కలిపి 40 రోజులు సేవించిన నిశ్రయముగా తలనొప్పి తగ్గిపోవును. క 0 ాంజీఫీరా ఇండి మామిడిలీది చ చూర్ణము అరతులము(6 గ్రాములు) 0/5౦6౧(2౧/ [౧2౧0గ6౧2 1౧౮1౦2 ్ర్‌ ర్‌ స ల్‌ ( చెవిలొ పువ్వు నీరుల్లి అలియం సెపా నీరుల్లిపాయ రసమును కొద్దిగా వెచ్చగా అగునట్లు యు య. 62౧2006 గి!!14౧౧ 0902 వేడిచేసి 4-6 చుక్కలు చెవిలో పోసిన చెవినొప్పి

వ్యాధిపేరు | వాడేమొక్క శాస్త్రీయ నామము ఉపయోగించే విదానము సాదారణ నామం గొంతు బొంగుర చలువ మిరియాలు నోట్లో వేసుకొని మరియు పైపర్‌ కుబీబా నములుతూ ఆ రసమును మింగుచుండిన గొంతు నొప్పి మిరియాలు ౧106? ౦40602 బొంగరు గొంతు వ్యాధి హరించును ఆముదము 04౧౪౮9 ౦00గ౫గ౫౪౧18 పైన లేపనము వేసిన గజ్జి హరించును వ్‌ యు నువ్వులు సెట్రస్‌ మెడిక సమభాగములు కలిపి కీళ్ళపై నిమ్మ ౧1౪౮9 గ౧డ61|02 మర్థన కాలిన గాయాలు అలో బార్‌బడెన్స్‌ కలబంద రసమును గాయములపై . 0౯255102 ౧2౧౧౧౪౦9౪౯1/2౯ న ౨౧069౧1౫ రడ0/11107౧2 ఎండీన ఖర్జూరం ప్రతిరోజు ఉదయం మల బద్దకం ఎండిన ఖర్తూరం పెయోనిక్స్‌ డెక్టీలిఫెరా రెండునుండి మూడు ఒక నెలపాటు ౧౦౧9౪౧౭౪0౧ జ తినుచుండిన మలబధకం తొలగిపోవున కామెర్లు ఘ్యూసా పారదైః అరగ్రాము పటిక పొదిని అరటిపండులో లీ౭౪౧6|06 అరటి 11152 92౧2618102 ఉంచి రోజుకు ఒకసారి చొప్పన మూడు రోజుల వరకు తినవలెను. కరళ్యాయ చూర్ణము, సెంధవలవణము సమబాగాలుగా అజీర్ణము టర్షినేలియా చెబులా కలుపుకొని పూటకు పావుతులము(3 గ్రాములు) 1౧61096960 కరక్కాయ 9౧1౧6112 ౧౧౦౦౮418 ఉదయం,సాయంత్రం బోజనం తరువాత సేవించిన అన్ని రకముల అజీర్ణ రోగములు నయమగును

1. వీరుల్లిపాయల రసం 2 చుక్కలు, ప్రతి నీరుల్లి శీ!!14౧) ౧౦౧2 హరించును. 1001 81౧6౧659 సైస్టేనియా గ్రాండిప్త్లోరా | 2 అవిశ ఆకులను నేతిలో వేయించిన అవిశే 56902౧12 9౯2౧6410౧2 ప్రతిరోజూ సేవించుచుందిన రేచీకటి తగ్గిపోవును. సిట్రస్‌ మెడిక తగీనంత ఉప్పు కలిపి మాటి మూటీకి వ్‌ 54౧ 5౪0%6 నివ్వు ౦43 ౧6610 త్రాగించవలెను. జీవవైవిధ్యం - మన వారసత్వం

దోమలను తరిమె మొక్కలు ప్రపంచంలో అన్నింటికన్నా ప్రమాదకరమైన జీవి ము ఇ కలీ ఏటా 30 లక్షల మంది మలేరియాతో మరణిస్తున్నారు. టా? కూత ఓటే ఇ కేక దోమకాటు నుండి తప్పించుకొనేందుకు మనిషి చేయని ర. ే క్ష! ష్‌ ఃీ [ న్‌ ాననినినాలలా ప్రయత్నం లేదు. రసాయనాలతో కూడిన రిపెల్లెంట్స్‌ వాడి గ్గ మ మున లో శ ఎంతోమంది శ్వాసకోన సంబంధ వ్యాధులకు గంరి 4 స. అవుతున్నారు. ప్రస్తుతం దోమలనుండి రక్షణ కల్పించే సహజ " శ న - నిరోధకాల సహజ ఉపశమనాల వైపు దృష్టిసారిస్తున్నారు. కొన్నిరకాల మొక్కలు ఇంటీ ఆవరణలోని కుండీలలో వుంచుకొని దోమలనుండి కాస్తయినా ఉపశమనం పొందవచ్చు. ఇది నా. మాత్రమే దోమలను నివారణ చేయదు. (.

1. ముద్దబంతి : ఈ పూల మొక్కల ఆకులూ, పూలల్లోని పైరితన్‌ . ముద్దబంతి అనే పదార్ధ ఘాటైన వాసనతో కీటకాలను, దోమలను దగ్గరకు ద రానియ్యదు. (
2. ఆగిరేటమ్‌: దీనిని కంపు గడ్డ, లేదా పోకబంతి అంటారు. (స్ట ఆగిరేటమ్‌ ఈ మొక్కలలోని కౌమారిన్‌న్ను మస్కిటో రిపెల్లెంట్లలో పు ౧. వాడుతారు. కుండీల్లో పెంచుకుంటే దోమల తాకిడి తగ్గుతుంది. సం. లా. గ) షై
3. లెమన్‌ బామ్‌ : హార్స్‌మింట్‌ లేదా చి బామ్‌ అని కూడా | నల ణా. పిలుస్తారు. వీటి ఘాటైన వాసన దోమల్ని దగ్గర చేరనియ్యదు. ల. స ల్‌ గ్‌ లెమన్‌ బామ్‌ ౧. వీటి పూలు తేనెటీగల్ని సీతాకోకచిలుకల్ని ఆకర్షిస్తాయి. జీవ క వైవిధ్యం కావాదవచ్చు. .. టాం. .
4. కాట్నీస్‌ : వీటి ఆకుల్లో సహజంగా ఉండే సెపెటాలాళ్టీస్‌ ॥| (| ;. నూనె మస్కిటో రిపెల్లెంట్లకన్నా పదిరెట్లు బాగా పనిచేస్తుంది. రోజ్‌మేరీ దీనిని సులభంగా మన పెరట్లో పెంచుకోవచ్చు. . |
5. రోజ్‌మేరీ : ఈ మొక్క వాసన దోమల్ని దరిచేరనియ్యదు. అం ఈ మొక్క రెమ్మల్ని సూపుల్లో కూరల్లో కూడా వాడుకోవచ్చు. పుదీనా. క
6. పుదీనా : వీటి ఆకుల్లోని నూనెలంటేనే దోమలు ఆమడదూరం . . ల. ( పారిపోతాయి. వీటిని కుందీల్లో పెంచుకుంటే దోమల బాధనుండి _. . / / 11. |. | ఉపశమనం లభిస్తుంది. ౮
7. సిట్రానెల్లా: కామంచి కసుపు అంటారు. మంచి సువాసనను యా. ఇస్తుంది. ఇందులొని సిట్రోనెల్లా పదార్థాన్ని రిపెల్లెంట్స్‌లో + గట్రాఐల్లా వాడుతారు. . కాట్నిస్‌ భై ఉవగం-మనవాసత్వ్త్‌్‌

కిటకాహార మొక్కలు సాధారణంగా కీటకాలు మొక్కలను ఆశ్రయించి వ్యాధులను కలుగచేస్తాయి. కానీ కొన్ని మొక్కలు నత్రజని లోపించిన నేలలో పెరుగుతూ ఖనిజ మూలకాల కోసం కీటకాలను భక్షిస్తాయి. అటువంటి మొక్కలను 'కీటకాహార మొక్కలు అంటారు. నెఫందిస్‌, దయోనియా, ('డ్రాసిరా మరియు యుట్రిక్యులేరియా మొక్కలు దీనికి ఉదాహరణలుగా చెప్పవచ్చు.

1. నెపంథిస్‌ (1000610105): పూర్తిగా మూసుకుని లోపల జీర్ణరసం వల్ల జీర్ణం కాబడుతాయి. ఎన ఇవి పెద్ద కప్పలను కూడా భక్షిస్తాయి. పత్రదళాలు సాధారణ స్థితికి లా చెరుకొన్నప్పుడు ఎముకలను, వెలుపలకు నెట్టెస్తాయి.
2. ద్రాసిరా (101౦౧౦౮2): సాధారణంగా దీనిని కూజా మొక్క” అంటారు. ఇందులోని పత్రాలు పూర్తిగా రూవాంతరం చెంది వుంటాయి. పత్రవృత్తం పీఠ దీనిని 'సన్‌డ్యూ' మొక్క అంటారు. ఇందులోని పత్రం 'స్పూన్‌ భాగం “'ప్రభాసనరంి గాను, పత్రవృత్తం అ(గ్రభాగం' నులి తీగెలు” ఆకారాన్ని కలిగి, అంచులలో బీర్ల (గ్రంధులను కలిగిన 'టెంటకిల్స్‌! గాను, పత్రదళం 'కూజా' వలె, పత్రశీర్షం ' మూతి వలె రూపాంతరం ఉంటాయి. తీపిపదార్ధాన్ని 'టెంటకిల్స్‌' ఉత్పత్తి చేసి కీటకాలను చెందుతాయి. మూత వంటి భాగం చాలా ఆకర్షనీయంగా వుండి ఆకర్షించి జీర్ణం చేసాయి. ఆ ఆహారం నుండి ఖనిజ మూలకాలను కీటకాలను ఆకర్షిస్తాయి. ' కూజా ” అంచులో మకరంద[గ్రంధులు శోషిస్తాయి. వుంటాయి. “కూజా ” లోపలి తలంలో జీర్షగ్రంధుల నుండి 'జీర్ణరసం' 4. యుట్రిక్యులేరియా (0010021212): స్రవిస్తాయి. జీర్ణ రసంలో జిగురు వంటి 'బయో పాలిమర్లు' వుండుట న. వలన కీటకాలను జీర్ణం చేస్తాయి. ఇలా జీర్ణం చెసిన పదార్థాలనుంది న లం లో ఖనిజ మూలకాలను శోషిసాయి. ల్‌ - ఖా 2, డయోనియా (10101262); నా సాధారణంగా వీటిని, “బ్లాడర్‌ వర్ట్స్‌' అంటారు. ఇందులో పత్రాలు సంచిని పోలిన 'వెసిక్క్యులాను కలిగి లోపలివైపు 4టన్యతం కి. ద్రవాభిసరణ సాంద్రతను కలుగ చేయుట వల్ల, ఒక వైపు త్‌ో 4 |. చిన్నద్వారాన్ని తెరుచుకొనేటట్లు చేస్తాయి. ఈ ద్వారం ద్వారా కీటకాలు సాధారణంగా దీనిని * వీనస్‌ ట్రాప్‌ ” అంటారు. ఇందులో లోనికి ప్రవేశిస్తాయి. జీర్ణగ్రంధులనుంది స్రవించే జీర్ణరసం కీటకాలను పత్రాలు ద్విబాజీగా వుండి, అంచుల వద్ద సున్నితమైన కేశాలు జీర్ణం చేస్తాయి. యూట్రిక్యులేరియా మాగ్రోరైజా సహజంగా విరివిగా కలిగివుంటాయి. ఈ కేశాలను కీటకాలు తాకిన వెంటనే పత్రదళాలు పెరిగే జాతి. జీవవైవిధ్యం - మన వారసత్వం

అపాయకరమైన మొక్కలు 1.బంగాళా దుంవల | 2. ఆముదం గింజలలో 'రిసిన్‌్‌ ౨. ' ఓపియంి అనే పదార్ధాన్ని 4. 'దెత్‌ క్యాప్‌” అనే పుట్టగొడుగు కాందంలో, వ(తాలలో అనే విషపూరితమైన పదార్ధం “పాపి* అనే మొక్కలనుండి చాలా విషపూరితవైైనది. విషపూరితమైన '“సాలనిన్‌ | వుంటుంది. ఇది సైనైడ్‌ సంగ్రపిసారు. ఇందులో | | ఇందులోని విషపదార్ధం వల్ల వుంటుంది. కావున ఆకు మరియు పాము విషం వలే 'మార్చిన్‌' ఆనె అల్కలాయిడ్లు | విరేచనాలు, వాంతులు పచ్చటి బంగాళదుంపలను ప్రమాదకరమైంది వుంటాయి. చట్టబధద్బంగా | విపరితంగా ఏర్పడి మరణానికి తినకూడదు. మార్చిన్‌ను వుందుల | | దారితీసాయి. తయారీలో వువయోగించి నొప్పులను నివారణ చేస్తారు. థి . లస సే వ - [ నూ మో . న. టా స్టే కే క త ో ్‌ 5. 'ఆట్రోఫా బెల్లడోనా” 6. 'నికోటియానా టొబాకమ్‌” | 7. దక్షిణ అమెరికాలో కొండల | | 8. 'డిజిటాలిస్‌ మొక్క నుండి మొక్కనుండి 'ఆట్రోఫిన్‌” మొక్కనుండి 'నికోటిన్‌' అనే, లో నివనించే మానవజాతి | డిజిటాలిన్‌ అనే పదార్ధాన్ని అనెది విషపదార్ధాలను , ఆల్కలాయిడు సంగ్రహిస్తారు. “క్యూరేరే' అనే వదార్శ్ధాన్ని | సంగ్రహించి గుండె వ్యాధులను నం(గపాంచినప్పుడు ఇది పసుపు రంగులోవుండి చెట్లబెరదు నుండి సంగ్రహించి నయుం చేయడానికి విరుగుడుగా కరాడా | | విషపదార్థంగా మారుతుంది. 50 ఆ విషపదార్శాన్ని “బాణం” వుపయోగిస్తారు. ఉపయోగిసారు. మిల్లీగ్రాముల నికోటిన్‌ ఒక | కొనబాగంలో పూసి జంతువుల ఆరోగ్యవాన మానవుని వేటలో ఉపయోగిసారు. ఒకనిమిషంలో చనిపోవునట్లు |. చేస్తుంది. ల లాల. ప్రస. లాం - ర. . - శ షే జ్‌. / . న్‌ | క (స. గ క. ల ర (లం ల ||. లి జీవవైవిధ్యం-మనవారససత్వం

స్వచ్చమైన గాలినిచ్చె మొక్కలు రోడ్లుమీదే కాదు, ఇళ్లలోనూ, ఆఫీసుల్లోనూ కాలుష్యం ఎక్కువే. మనం నిత్యం వాడే గ్యాడ్జెట్లు, కంప్యూటర్లు , ఫ్రిడ్ట్‌లు, ఎసిలు, పెయింట్లు, కర్టెన్లు మనం వేసుకొనే బట్టలు, కుర్పిలు మరియు ఎలక్షానిక్‌ పరికరాల నుండి మనకు కంటికి కనబడని ఎన్నో హానికర విషరసాయనాలు విడుదలవుతున్నాయి. ప్రస్తుతం ఇల్లు అంత ఆరోగ్యకర ప్రదేశం కాదు అని ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ చెప్పడం గమనార్హం. దీనికి కారణం మన ఇంటి నుండి దాదాపు 200 పై చిలుకు విషరసాయనాలు విడుదల కావడం. ఇందుకు మన ఆధునిక జీవనశైలి, వస్తు సముదాయ వినియోగం ప్రధాన కారణం. వీటి వల్ల మన ఆరోగ్యం దెబ్బతినడంతోబాటు పర్యావరణానికీ ముప్పు కలుగుతుంది. దీనికి చక్కని పరిష్కారం స్వచ్చమైన గాలినిచ్చే మొక్కలను పెంచడం. వీటిని మనం కుండీలలో ఇంటి ఆవరణములో పెంచుకోవడం ద్వారా ఇంటి కాలుష్యం నుంచి రక్షణ పొందవచ్చు. 11. ఇంగ్లీష్‌ ఐవీ (012150 107: 4. బోన్సాయి ఖర్జూరం (801521 126౮): (న్స ప్లాస్టిక్‌ కర్టెన్లు , తొడుగులు, పెయింట్లనుండి విడుదలయ్యే జైలీన్‌ అనే విషవాయువుకు విరుగుడుగా పనిచేస్తుంది. 6 గంటలో 60% క్రిములను తొాలగించగలదు. ఎలక్షానిక్‌ ద్‌. డైఫన్‌ బాసియా (2000: వరికరాల నుంచి విడుదలయ్యే పార్మాల్‌ డి హైద్‌ను శుద్ది చేయడంలో దీనికి సాటిలేదు. కా 2. పోక చెట్టు (41602 02100): 2 య్‌ ఫు దళసరి కాండంతో వెడల్పాటి ఆకులతో సూర్యరళ్ళి తక్కువగా మ. శత ఆటా లభించే ప్రదేశాలలో చక్కగా పెరిగే మొక్క ఇది. చుట్టూ వున్న బై గాలిని శుద్దిచేస్తుందని పరిశోధనలు నిరూపించాయి. ఇ 6. అరాబిడాప్పిన్‌ థేలియానా (4120164009 21204): గాల్లోని తేమను నియంత్రచడంతో పాటు అత్యంత విషవాయువులను శుద్ది చేయగలదు. 3. డ్రసీనా (01720112): వ. మొక్కల సాయంతో, మట్టినుంచి విషరసాయనాలను తొలగించే పద్దతిని ఫైటోరేడియేషన్‌ అంటారు. థేలియానా మొక్క కు జెనిటిక్‌ ఇంజనీరింగ్‌ ద్వారా కొన్ని మార్పులుచేసి నేలలోని జిరాక్స్‌ యంత్రాలనుంచి వెలువడే టైక్లారో ఎథిలిన్‌ను ఆర్సెనిక్‌ అనే విషరసాయనాల్ని పీల్చుకొనే శక్తిని మొక్కకు కల్పిస్తారు. నిర్మూలించడంలో సమర్థవంతమైన మొక్క దీనిపై విసృత పరిశోధనలు జరుగుతున్నాయి. ాాాజీవనైవిధ్యం - మన వారసత్వం లా

వున్న ౬౧62౧౮6౧66 50601635 ఏదైనా వన్యప్రాణి లేదా మొక్క సమీప భవిష్యత్తులో తన 869 జీవులు పూర్తిగా అంతరించాయి. పక్షిజాతులలో 13%, సంతానాన్ని వివిధ కారణాల వలన 'పెంచుకోలేక చిట్ట చివరి దశలో క్షీరదాలలో 2౧5% జలచరాలలో ౩38%, ఉభయచరాలలో 410% వుండి ఈ భూమిపై ఉనికిని కోల్పోతుంటే వాటిని అంతరించి పోతున్న ప్రమాదం అంచున ఉన్నాయి. జాతులుగా నిర్వచించారు. ౪/06 ౪/16 116 140౧06(0/4/5, వన్య ప్రాణులుండే అటవీ ప్రాంతాలపై మానవ వత్తిడి |౧16/౧4౪0౧4| ఆ౧|౦౧ 10% ౦౦౧956౧/&10౧ ౦0+ ౧414[6 2౧6 ప్రభావం. గనుల త్రవ్వకం, అడవులను నరికివేయడదం, వ్యవసాయ 214/4! గ౧68౦౮౧౦65(10ల౮గ), 106 ౪/10 116 1౧51146 0! కమతాలను విసరించడం, పకులకు, జంతువులకు ఆవాసాలు 1౧౮14(1//11) వంటి జాతీయ మరియు అంతర్జాతీయ సంస్థలు లేకుండా చేయడం, పారిశ్రామికీకరణ కాలుష్యం, జంతువులను ప్రపంచంలో, భారతదేశంలో అంతరించిపోతున్న అనేక వన్యప్రాణి పక్షులను వాణిజ్యపరంగా వినోదకార్యక్రమాల లో ఉపయోగించడం, జాతులను గుర్తించాయి, అంతరించే ప్రమాదం వున్న జాతులను జెషధాల పరిశోధనలలో వినియోగించడం ప్రపం చవ్యాప్తంగా వివిధ నాలుగు రకాలుగా వర్గకరించారు. అవి జంతు చర్మాలు ఎముకలతో తయారైన వస్తువులపై మోజు, ప్రజలలో శ్రే, క్‌ష్ట పరిస్థితులలో వుండి అంతరించి పోతున్నవి (6౧౧10౦4113 మూఢనమ్మకాల వల్ల క్రమేణా అనేక జంతువులు పక్షులు అంతరించే 6౧౮౧౦6౭౮) ప్రమాదం ఎదుర్కొంటున్నాయి. ఇది ఆహారగొలుసుపై తీవ ప్రభావం 2.. అంతరించిపోతున్న / అపాయంలో ఉన్నవి (6౧౮4౧౮66౮1) చూపి జీవసమతుల్యం దెబ్బతిని అనేక విపత్తులకు దారితీసే ప్రమాదం 3. అంతరించిపోగల / దుర్భల జాతులు (1/41౧6/2016) ఉంది. ప్రపంచంలో అంతరించిపోతున్న క్షీరదాలు (14/2గ౧౬|9) ః అంతరించిపోడు ప్రమాదం / ప్రాణాపాయమున్న జాతులు 8. 8%, భారతదేశంలో మొక్కలు, జంతుజాతులలో 182 (రగమ్రమాదం "6416౧6 అంచున ఉన్నవాటిగా (115101 [641066 4౧1౧౬419) (౮౦) వివిధ రకాల జంతువులను వధించడం వల్ల, వాటీని సంస జాబితాలో చేర్చింది. ప్రస్తుతం ప్రతి 20 నిముషాలకు ఒక అంతర్జాతీయ స్తాయిలో స్మగ్లింగ్‌ చేయడం వల్ల వాటిని తుపాకి ౪ జ శి జీవి ప్రమాదాన్ని ఎదుర్కొటోంది. నీదన పరిరక్షించుకోవలసి వస్తున్నది. గత 50 సంవత్సరాలలో |. నె మెక్సికో చిలుకలు - న. * ఖడ్గ మృగాలు - | స పెంపకం కోసం - 'కత్తిపిడుల కోసం (అరబ్‌ దేశాలలో) ఏనుగులు - చిరుతలు - . క. అలంకరణ సామాగ్రి కోసం చర్మం కోసం న వ ౨. కం “| . చ [| షు నల్ల ఎనుగులు - స థు 2 ఏర్ర చందనం - . గోళ్ళకోసం . . ..... పరిమళ ద్రవ్యాలు కై -42వగం-మనవారసత్వం

మా గోడు వినరూ! ఇక ఈ భూమ్మీద మాకు మనుగడ లేదా? మమల్ని బతకనివ్వరా !

1. జెయింట్‌ పాండ (౮120 0211642) తిరుగుతూ వుంటాను. నా వేట ప్రధానంగా రాత్రులలో జరుగుతుంది. నాకు కుందేళ్లు, పక్షులు ఇష్టమైన ఆహారం. ఒక్కొక్కనారి జింకలను కూడా చంపి తినగలను. నాకు వున్న చురుకైన కళ్ళతో వేటకు .. ఖ్‌ శ వెళ్ళానంటే ఎవరూ తప్పించుకోలేరు. నేను చెట్ల బొరియల్లో . 1. స మ నివశిస్తాను. ప్రస్తుతం నా నివాసానికి ప్రమాదం ఏర్పడింది. అటవీ / (. పమ... (| ్ష్‌ ళ్‌ ప్రాతంలో మీరు రోడ్లు వేయడం, యూరప్‌లో కుందెళ్ళ సంతతి వ నియంత్రణ కోసం 1//%40౧౧౦115815 మందును వినియోగించడం . నో | వల్ల మాకు ప్రధాన ఆహారమైన కుందెళ్ళ సంఖ్య తగ్గివోయింది. | 7 + . . న ం. ఇది మీకు న్యాయమా? మేము తింది దొరక్క అంతరించవలసిందేనా? నాలాలు ను “ . . 3. మెక్సికో ఆక్కోలోటల్‌ (1ల1020 2౫001): నేను ఉభయచర జీవిని. నాకు వెదురు అంటే చాలా ల ఇష్టం. ఒక్కరోజుకు 388 కిలోల వెదురు నేను ఆహారంగా వాత. తీసుకుంటాను. నాకు ఉన్న ప్రత్యేక ఆహారగొట్టం ద్వారా వెదురు . నూ. న జీ ముక్కలను మింగగలను. ప్రతిరోజు ఆహారం తినడానికే 4 గంటలు ం ల. గ్‌ వెచ్చిన్తాను. మిగతా సమయం విశ్రాంతిలో వుంటాను. ప్రస్తుతం / [. /చ న్‌ా ఎనీ షే మా ఆవాసం నాశనం కాబడి. చిన్న భూభాగానికే పరిమితం స్త్‌ జే ఒం. ,.. కావలసివస్తోంది. మానవుని నివాసాలకోసం కాగితం తయారీకి . వెదురు నరికివేయడంతో ఆహారం దొరక్క చనిపోయే స్థితిలో / ౮ గి వ... . వున్నాము. దయచేసి కాపాడరూ. మనే. . ఖ్‌ నష

2. ఐబీరియన్‌ లినిక్స్‌ (1906120 1.203) ల ప. కమతం నేను నలికండ్రపాము (నలికిరి) లాగ కాకుండా ప్రత్యేకంగా వుంటాను. మా కుటుంబంలో పెద్దవారు కూడా చిన్నపిల్లలాగ . . వుంటారు. మాకు ఒక ప్రత్యేకత వుంది. మాతోక గాని, మోకాలి . ( పాదంగాని తెగిపోతే చాలా త్వరగా యథాస్థితికి వస్తుంది. ఇందువల్ల .' సు. చే మా శరీరంలోని కొన్ని భాగాల నుండి వైద్యులు మందులు తయారు "క సం. చేస్తున్నారు. మేము నీటిలోని పురుగులను వాటి లార్వాలను మరియు లే త నత ఈ కొన్ని రకాల చేపలను ఆహారంగా తీసుకొంటాము. ప్రస్తుతం మెక్సికో ( ( యడ - ( | నాన్యం ప్రభుత్వ ప్రత్యేక రక్షణలో వున్నాము. అంతరించి పోతున్న జీవుల -. ల్‌ ళ్ష గి ల | జాబితాలో మా పేరు వుంది. మిరు తొందరగా మా రక్షణ కొరకు [= సహాయపడకుంటే మా కుటుంబాన్ని ఈ భూమ్మీద ఎప్పటికిచూడలరు నేను ఒంటరిగా వేటాడుతూ పెద్ద పర్వత ప్రాంతాలలో - రక్షించరూ! యాట జీవవైవిధ్యం - మన వారసత్వం 51.

3. పెద్ద యెండద్రకాయ (4010611620 100560): 6.ఆసియా ఏనుగు (49120 160126): నె

నేను పుట్టినప్పుడు యెండ్రకాయ లాగ కాకుండా నేను ఈ భూమ్మిద వున్న జీవులలొ అత్యంత పెద్దదాన్ని . ఈకలాంటీ వెంట్రుకలు నా కాళ్ళపై గలిగి ఉంటాను. అవి నాకు రోజుకు మూడు టన్నుల ఆహారం తీసుకొంటాను. తాగడానికి నీళ్ళలో ఈదదానికి సహాయపడతాయి. నేను పెద్దయ్యాక యండద్రకాయ న్‌ళ్ళు కూడా అంతే అవసరం. మేము నీటికోసం తవ్వే గుంతలను లాగ వుంటాను. నేను చాలా చురుకైన జీవిని. అరుదుగా నేను మా మిత్రులైన ఇతర జంతువులు దప్పిక తీర్చుకోవడానికి గూటినుండి బయటకు వస్తాను. నేను పెద్ద చేపలకు ఆహారంగా వినియోగించుకొంటారు. మమ్మల్ని మీరు చాలా ఇబ్బంది కలిగించే మారడం, పెద్ద వలల చేపల వేట కారణంగా మేము ప్రమాదంలో జీవిగా చూస్తున్నారు. మాకు నివశించే చోటు లేకుండా చేస్తున్నారు. పడ్డాము. సముద్రంలో కాలుష్య కారణంగా మా శరీరం దంతాల కోసం మమ్మల్ని వదిస్తున్నారు. అరుదైన జాతిగా భావించే వొదెపోతున్నది. అనేక రకాల వ్యాధులకు గురవుతున్న మమ్మల్ని మేము ఈ భూమ్మీద బతికే అవకాశం లేదా? రక్షించేదెవ్వరు? 7. కలివికోడి (౮614010 ౧౦౪౫1౩61) 5. మలగాసి రైన్‌బో (11212229 2201007): అయ్యా ! నేను మీ కలివికోడిని. నా కథ వినరూ |!

సే ( క "ఇ ( శ

నేను ఒక పెద్ద బండకప్పను. శరీరంపై అందమైన తెలుపు, | ఎరుపు, ఆకుపచ్చరంగులు కలిగి, నలుపు చారలతో వుంటాను, ద్‌ లోతు నదులలోని రాళ్ళ సందులలో నివశిస్తాను. రాళ్ళ సందులు నేను పొడవాటి సన్నని కాళ్లతో, మెడకు ఇరువైపులా నీటితో నిండినప్పుడు సులువుగా రాళ్ళపైకి చేరుకొంటాను. మా పిల్లలు అందమైన చారలు కలిగివుంటాను. నేను కలివి చెట్లను ఆవాసంగా చాలా తొందరగా ఎదుగుతారు. లేకుంటే నీళ్ళలోకి కొట్టుకొని పోయే చేసుకొని చేలలో నివసించడం వల్ల నన్ను స్థానికంగా “* కలివి ప్రమాదం వుంది. నా చేతులపై ప్రత్యేకమైన కుదురులు, కాళ్ళపై కోడి” అని పిలుస్తారు. టి. ఎల్‌. జెర్జాన్‌ అనే బ్రిటిష్‌ సైనికవైధ్యాధికారి పులిపిరులు వుంటాయి. నేను సహజంగానే చాలా బిడియంగల తొలుత 1848 లో కడప-నెల్లూరు జిల్లాల సరిహద్దులలో నన్ను జీవిని. నేను నివసించే ప్రాంతాలలో అడవుల్ని నరికివేయడం వల్ల, కనుగొన్నారు. అందుకే నా శాప్రీయనామంలో ఆయనపేరు చేర్చారు. గనుల తవ్వకం వల్ల, మమ్మల్ని పెంచుకోవడానికి అమ్మడంవల్ల తరువాత కనిపించని నేను 1900 సం ॥ పెన్నా నది పరీవాహక ప్రమాదంలో పడ్డాము. మేము అంతరించిపోవడం సరియైనదేనా? ప్రాంతంలో కనిపించాను. తరువాత 1986 సం।। వరకు

నా ఆనవాళ్ళు కనబడలేదు. 86 ఎళ్ళుగా నా ఆనవాళ్ళు

లో 4సంమనవాసత్తం

కనపదకపోవడంతో అంతర్జాతీయ వన్యప్రాణుల సంరక్షణ సమాజం నంవత్సరాల వరకు సువాసన వెదజల్లుతుంది. కాబట్టి అంతరించిపోయిన పక్షుల జాబితాలో నా పేరు చేర్చింది. దాంతో సౌందర్యసాధనాలలో ఉపయోగిస్తారు. నన్ను హిందూ, బౌద్ధ, ఆందోళన చెందిన పక్షి ప్రేమికులు నాకొరకు అన్వేషణ తీవ్రతరం జైన,ముస్లిం మతం మరియు చైనా, జపాన్‌ దేశాల యందు అనేక చేసారు. ఇందుకోసం హైదరాబాద్‌ ఆర్ష్నిథాలజికల్‌ సర్వే ప్రాజెక్టు, క్రతువులలో నా పేస్ట్‌ను వాడుతారు. ఇది అనాది నుండి వుంది. నా బాంబే నెషనల్‌ హిస్టరీ సొసైటి సంయుక్తంగా నాకోసం వెదకడం పరిమళం పీల్చడం వల్ల ఏకాగ్రత కుదిరి ద్యాన నిమగ్నులై వుంటారని మొదలుపెట్టారు. ఇందులో ప్రఖ్యాత పక్షి ప్రేమికుడు సలీం అలీ నమ్మకం. అందుకే నన్ను పవిత్ర వృక్షంగా భావిస్తారు. నా కలపను కీలకపాత్ర వహించారు. కానీ ఫలితం లేకపోయింది. చివరకు ఉపయోగించి విగ్రహాలను, వివిధ రకాల వస్తు సామాగగిని బట్టమేక పక్షిపై పరిశోధనలు చేస్తున్న భరత్‌భూషణ్‌కు నా అన్వేషణ తయారుచేసి ఇంటిలో వుంచుకోవడం వలన అదృష్టం కలిసివస్తుందని, భాద్యతలు అప్పగించారు. హోదాని పెంచుతుందని నమ్ముతారు. సంపదకు చిహ్నంగా భరత్‌భూషణ్‌ గారు నా రంగుల చిత్రాలను ముద్రించి భావిస్తారు. ఇలాంటి నమ్మకం ముఖ్యంగా చైసీయులు, మోటార్‌ సైకిల్‌ పై తిరుగుతూ స్థానికుల భాగస్వామ్యంతో, స్థానిక జపాసీయులలో ఎక్కువ. అలాగే నన్ను చర్మలేపనాలుగా వాడుతారు. పశువుల కాపర్లు, వేటగాళ్ళు, గిరిజనులకు నా చిత్రాలను పంచి ఆయుర్వేద టెషధాలలో నా తెలంకు విశిష్టత వుంది. నా లేపనం నన్ను వెదికే పనిని వేగవంతం చేశారు. చివరిగా కడప జిల్లా అట్లూరు చర్మానికి చల్లదనం కలిగిస్తుంది. కంటిచూపు పెరగడం, తలపోటు మండలం, రెడ్డిపల్లి వాసి గొర్రెల కాపరి ఐతన్న అడవిలోకి వెళ్ళినప్పుడు తగ్గడం జరుగుతుంది. దీంతో నాకు అంతర్జాతీయ మార్కెట్లో ఒక 1986 జనవరి 5న నేను కనబడ్డాను. ఐతన్న ఆ సమాచారాన్ని టన్ను కలప ధర 50 లక్షల రూపాయల వరకు పలుకుతుంది. భరత్‌ భూషణకు ఆయన ద్వారా సలీం అరలీగారికి చేరింది. నన్ను వలపన్ని పట్టుకున్నారు. కానీ దొరికిన కొన్ని రోజులకే నేను కక్ష). ఏ ఇగ రోజ నశ శ చనిపోయాను. మిగిలిన మా సంతతి కొరకు ముమ్మర పరిశోధనల (| ఇయ సక య వు . తరువాత నా అడుగుజాడలు పసిగట్టి ఫోటో తీయగలిగారు. నేను -ఛ్వ్వే గ మ. న త్రూ; ఉన్న ప్రాంతంలో కండలేరు జలాశయం నుంచి చెనైకు £ క మంచినీటికొరకు తెలుగుగంగ కాలువలు తవ్వడానికి నిర్ణయించారు. ఇందువల్ల నా మనుగడకు మళ్ళీ ప్రమాదం ఏర్పడుతుందని ఆందోళన న్‌. ఓ య. క చెందిన సలీం ఆలీగారి విజ్ఞప్తిని పరిశీలించిన ప్రభుత్వం కాలువను / వ పక్కకు మరలించారు. నేను వున్నప్రాంతంలో 3,515 ఎకరాలను ఎ వ. ప్రభుత్వం అభయారణ్యంగా మార్చి మా సంరక్షణకోసం 34 కోట్లు . 1. న. . దా. ప్రభుత్వం వెచ్చించింది. . / క క్ష్‌ అము. మం 8. ఎర్రచందనం: అయ్యా ! నా వ్యథను వినరూ |! (4600021085 9206210000) సులభ సంపాదన కోసం స్మగ్లర్లు నన్ను విపరీతంగా నరికి నేను అరుదైన జాతివృక్షాన్ని నన్ను తెలుగులో రక్తచందనం _ దేశ్రాలకు అక్రమంగా తరలిస్తున్నారు. 2014వరకు ఆంధ్రప్రదేశ్‌ అని కూడా అంటారు. నేను ఎ(ర్రనేలలో వేడి, పొడి వాతావరణం ప్రభుత్వం 20,000 టన్నుల కలపను స్మగ్లర్ల నుండి స్వాధీనం కలిగి, 100 మి.మీ వర్షవాతం గల బుతుపవన భూములలో చేసుకుంది. దీని విలువ దాదాపు 1000 కోట్ల రూపాయలు. పెరుగుతాను. అందుకే నేను చాలా మొండిజీవిని. నేను శేషాచలం బ్రత్రక్తు ఎన్నో రెట్లు విదేశాలకు తరలించి కోట్లు గడించారు కొందరు కొండలకు చెందిన మూలజాతిని. ప్రపంచంలో కొన్ని ప్రాంతాలకు స్వార్ధపరులు. దీంతో నా మనుగడ ప్రశ్నార్ధకమైంది. 2000 లో మాత్రమే పెరగడానికి అవకాశం గల వృక్షజాతిని. ప్రపంచ అంతరించి పోతున్న మొక్కల జాబితాలో నాపేరు నేను అత్యంత ఖరీదైన వృక్షాన్ని. నా తైలము అంతర్జాతీయ చేర్చబడింది. నేను ఈ భూమ్మీద అంతరించి పోవలసిందేనా? నన్ను మార్కెట్లో లీటరు 2000 డాలర్లు పలుకుతుంది. నా కలప కొన్ని క్రావైదుకొనే బాద్యత మీకు లేదా? ఆలోచించండి ాాాాాాాాాాాాాబీవవైవిధ్యం - మన వారసత్వం

భారతదెశం - అంతరించే ప్రమాదమున్న జంతుజాతులు

1. భారతదేశంలోని ప్రమాదకర అంతరించే ప్రమాదంలో వున్నవి: 3. భారతదేశంలో అంతరించి పోవడానికి అవకాశంగల జీవులు: ౨106120 1106౧ 4౩1410 ౬1600406, 58100% 9001166 00106౧ 4514110 ౪/10 0౦౮, 89[0౪/౧ 964% 8[0౪/౧ ౧4౧, 01/61 6900016 , గ౧౦0/4| 96౧004] 1106! €|౦౮౮66 [ఓ6002416, 4౧౮4 ౧|౫/6| ౦10010, 6/6)౫/ 1౧౦014౧

2. భారతదేశంలో క్లిష్ట పరిస్థితులలో అంతరించే ప్రమాదంలో వున్నవి: 10/01, ౧|౧౭|4/2౧ ౧౧౮9౧ 666% గ|౧౭|12/2౧ 50169౪, గీ514110 ౬10౧0, గీ512&10 61401 964% 06561 0౧45, 946 4914610 (01660 ౦0415, శీ5!1&110 ౪/||6 455, ౧142046066 ౧౦౮14౧ ౧౧|౧౦,[౬80౧1 (665140, [100 14606 ౧౬౦౬౦౮66, గ41001%6)/, 9140[ 860%, 8[0౪/౧ ౧9౧ 0౪/1 ౦౭౧౪4 [14/50 1/420౧౮౦౦56, [110004 1[66950%[64/, [|||01/ [డ50౧1 ౪016, ౬|/1/4 ౧41 610. 140/6016గ9 1206౧05606 8415. ౧6౮ ౧4౧౦4. ౪/16 ౪416! 5064114110. ౧0/౭! 86౧0241 10969" ' ఖా శ గీ5!1240 51600801 త. ళు స ల ట్‌ య్‌ 5106గ/40 11061 61201 3500166 వటం హో ౦166౧ ఓ6002గ06 [6944100120 ౧౧1౧౦ | 4 110002! [6650194 . [1250౧0౧1 ౧౮6౮6 5120 66 ౧2౧౮౬ వ . గీం!4200 ౮౦1౮6౧ 0౬ తభ గీ5!24610 ౪/16 ల౦౦ .. 1 న ఇ క్‌ ; డండ6646 (౪10/౧ ఆజగిం2 ౧౫6౧ ౦1౧౧1౧ (1 ల భి జీవవైవిధ్యం-మనవారసత్వం

అంతర్జానం చెందిన జివులు / మొక్కలు భూము అవిర్భావం జరిగి 460 కోట్ల సంవత్సరాలు కాగా, జీవజాతుల సంఖ్య ఎంత ఎక్కువగా వుంటే మనకు జీవి ఏర్పడి 300 కోట్ల సంవత్సరాలు అయింది. ఇప్పటివరకు పర్యావరణానికి అంతమేలు. జీవజాతుల యొక్క సేవలు మనకు భూమి మీద 84 లక్షల జీవరాశులు వున్నాయి అని అంచనా. పంటల సంరక్షణ, బెషదాలు, కాలుష్య నియంత్రణ, వ్యాధుల వీటిలో 2 మిలియన్‌ల జాతులను మాత్రమే గుర్తించారు. ఈ భూమ్మీద నియంత్రణ, భూసారం వంటి అనేక ప్రయోజనాలు ఇస్తున్నాయి. పుట్టిన అనేక రకాల జీవులు, అనేక కారణాల వల్ల అంతరించదం దాదాపు 33 ట్రిలియన్‌ డాలర్ల ప్రయోజనం బీవజాతులు మనకు జరుగుతూ వస్తున్నవి. చరిత్రలో ఇప్పటి వరకు జీవుల అంతర్థానం కలుగజేస్తాయని ఒక అంచనా. అంతరించే ప్రతి జీవీ మనకు ఒక గ్రహశకలాలు డీ కొట్టడం, అగ్నిపర్వతాల విస్ఫోటాలు, ప్రకృతి నవ్బాన్ని మిగిల్చి పోతున్నది. ప్రతి బీవి మనలను ప్రశ్నించేది వైపరీత్యాలు మొదలైన కారణాలు కాగా మరో అంతర్థానం మానవుని ఒక్కటే ! సృష్టించే అధికారం లేని మీకు, అంతం చేసే అధికారం చర్యల వల్ల. మనిషి జీవుల ఆవాస ప్రాంతాలను నాశనం చేయడం, _ ఎక్కడిది? ప్రపంచంలో అంతరించిన జీవులను కేవలం ఫోటోలలో మితిమీరిన వేట, కాలుష్యం, దురాక్రమణజాతులు, వాతావరణ చూసుకోవలసిందేనా? జీవుల సహజ నియంత్రణలో ఆహార మార్పులు, జన్యుమార్చిది వంటి కారణాలచే సహజ జీవజాతులు గొలుసులో భాగంగా మరణించడం ప్రకృతి ధర్మం. అలాకాక మరణిస్తున్నాయి. ఇవి ఎక్కువగా ఉష్ణమండలాలలో జరుగుతున్నది. కృత్రిమంగా, పర్యావరణ కాలుష్యం వల్ల కనుమరుగైతే దుర్మార్లం. అంతరించిపోయిన జీవులు థా 1. ప్యాసింజర్‌ పీజియన్‌ (2553002౮ 1126010) ఉత్తర అమెరికాలో 1800లలో ఈ పావురాలు కోట్లలో వుండేవి. మితిమీరిన వేట న. శీ వీటి ఉసురు తీసుకుంది. 1900నాటికి అడవుల్లోని చివరి పక్షి చనిపోగా 14 ఏళ్ల ఖీ యనిన తరువాత సిన్సినాటి జూలో వున్న చివరి . మై విహంగం మరణించింది. మ. ఖీ 2. కరోలినా పారకీత్‌ (౧౮201002 9221660 న్‌్‌ అందమైన కరోలినా ఫారకీత్‌ ఈకలను టోపీల్లో వాడేవారు. రైతులు వీటిని విచ్చలవిడిగా క్ష. వేటాడారు. 1918లో సిన్సినాటి జూలో వున్న చివరి ఫారకీత్‌ కూడా చనిపోయింది. ్మ సృ నా. ం ్న్న ట్‌ దీన్ని1906లో శాంటాక్రజ్‌ దీవిలోని గాలపాగస్‌లొ కనుగొన్నారు. [ యాదమోకి ఎలుకలను ప్రవేశ పెట్టడంతో ఆహారం విషయంలో వీటికి ఎలుకలతో ర్న పోటీ, ఇంకా వాటి వల్ల కొత్త జబ్బులు వచ్చి ఇవి అంతరించడానికి కారణం అయ్యాయి. టీ [చివరి గాలపాగస్‌ చిట్టెలుక 1930లో కనిపించి కనుమరుగైంది. 4. బ్లాక్‌ ఆందియన్‌ టోడ్‌ 01201 ఉ66211 102040) ఒకప్పుడు ఈక్వడార్‌ లోని ప్రతి అడవిలోనూ దర్శనమిచ్చిది. దక్షిణ అమెరికానుండి అనేక రకాల చిరుకప్పలు, కప్పలు వచ్చి చేరడంతో వీటి సంఖ్య తగ్గిపోయింది. చిట్టచివరి బ్లాక్‌ ఆందియన్‌ టోడ్‌ 1988లో కనిపించింది. ఇక ఈ భూమ్మీద కనబడదు. జీవవైవిధ్యం - మన వారసత్వం

చ. . 5. టూలేక్‌ వాలజీ (౧0012016 121120) మనవ. ౮ / కంగరూలకు ఇవి సమీప బంధువులు. ఉన్నికోసం వీటిని వేటాదేవారు, 1910 వరకూ న్య /|| ీ ఆ(స్టైలియాలో విసృతంగా కనిపించేవి. అయితే మనుషులు, నక్కలు వేటాడటంతో వీటి గీ ల సే! సంఖ్య తగ్గిపోయింది. 1924 నాటికి కొన్ని మాత్రమె అడవుల్లో కనబడేవి. 1982 నన. నుంచి వీటి అచూకీ దొరకలేదు. ఇక దొరకదు కూడా ... 6. శ్రీలంక 9 |1120102 [0620016 |! లీ ( లెగ్యూమ్‌ ( 8200ల) . శ్‌ ఒకప్పుడు శ్రీలంకలో ఎక్కువగా దర్శనమిచ్చే చెట్టు ఇది. ఆఖరిగా ఫరాడెనియా బొటానికల్‌ గ (ర గారెన్‌లో కనిపించింది. 1998 లో నిర్వహించిన సర్వే నాటికే ఇది కనుమరుగైంది. ఇక ఈ చెట్టును భూమ్మీద ఎప్పటికీ చూడలేము. సి "| ( క. (| (. ." 4 7. రాదులా విసినియాకా బ్రయోఫైట్‌ (1242640412 1193120102 0100110 న లా. ఇటలీలో ఎక్కువగా దర్శనమిచ్చిది. 1988 లో చివరిసారిగా కనిపించింది. అప్పటినుంచి వ. ప | దిన్ని గుర్తించేందుకు విసృతంగా ప్రయత్నించి, 2000 లో అంతర్జాన జాబితాలో చేర్చారు. యూ . 8. అరుణాచల్‌ హోపియా వృక్షం (41౪20121 0062) _ 1 దీన్ని మన దేశంలో ఇళ్ల నిర్మాణంలో ఎక్కువగా ఉపయోగించేవారు. 1988 లో దీన్ని | అంతరించిపోయిన వృక్షాల జాబితాలో చేర్చారు. 9. సెయింట్‌ హెలీనా ఆలిప్‌ (1211 01014 0౦17ల గ శ పుష్పించే ఈ మొక్క సెయింట్‌ హెలీనాలో ఎక్కువగా కనిపించేది. 1977 నాటికి ఒకే ల | ఒక్కమొక్క అడవిలో కనిపించింది. 1994 లో ఇదీ అంతరించి. భద్రపరిచిన విత్తనాలతో జ క ప్రయత్నించినా ౨౦౮౦0౨ నాటికి ఆ అంకురమూ అంతరించింది. 10. థిక్‌ బిల్డ్‌ గ్రౌండ్‌ డోవ్‌ (11101: 011164 00041 40+ల స సాల్మన్‌ దివుల్లో 1882 నుంచి 1927 మధ్య ఇవి కనిపించాయి. ఇవి ఉన్న చోటికి శత్రుజాతులను ప్రవేశపెట్టడం, అడవుల నాశనంతో ఇవి అంతరించాయి. 2005 ల్‌ ల ళు భి లో దిన్ని అంతర్జాన జాబితాలో చేర్చారు. . జ మానవుడె ముదాయి | ళా మానవుని స్వార్ధం ఇలా కొనసాగితే..... ఇంకా ఇలాంటి వివాద గాధలు ఎన్న వినాలో | కి జీవవైవిధ్యం - మన వారసత్వం ______

జీవ వైవిధ్యం - ఎదురౌతున్న సవాళ్ళు నేక ల ల్ల

• పెరటితోటల స్థానంలో అలంకార మొక్కలు పెంచడం వలన వాటీపై ఆధారపడే చిన్న చిన్న కీటకాలకు న్ధానం లేకుండా పోయింది.

• సెల్‌ఫోన్లతో జీవవైవిధ్యానికి చెల్లు- భారతదేశంలో 70% మందికి సెల్‌ఫోన్లు ఉన్నాయి. వీటి కోసం 45 లక్షల సెల్‌టవర్లు ఉన్నాయి. వీటినుండి వెలువడే రేడియో ధార్మిక గీ విద్యుదయస్కాంత కాలుష్యంతో తేనెటీగలు,తమ తేనెతుట్టెను తిరిగిచేరుకోలేక పోతున్నాయి. న్‌

4 అమెరికాలో వలస సీజన్‌లో ఏటా 230 జాతులకు చెందిన లక్షలాది పక్షులు సెల్‌ టవర్లను వళ ఢీకొని మరణిస్తున్నాయి. క్‌

• ఇంగ్లండులో తేనెటీగల సంఖ్య 50% పడిపోయింది.

4 నూరు మిల్లీమీటర్ల నీటిలో 50 ఎం.పి.ఎస్‌ లు దాటితే ఈకొలిఫామ్‌ బాక్టీరియా వల్ల నీరు జైజై ను తాగడానికి పనికిరాదు. నూటికి 500 ఎం.పి. ఎన్‌లు దాటితే స్నానాలు చేయకూడదు. వ న్న 5000 ఎం.పి.ఎస్‌లు దాటితే సాగుకు వదలకూడదు. హరిద్వార్‌ వద్ద గంగనీటిలో 5500 క్ర ్మక ౮ టో ఎం.పి.ఎస్‌లు ఉన్నట్లు దృవీకరించబడ్డాయి. దినివల్ల నది జీవవైవిధ్యానికి అత్యంత హీ - స! సా ప్రమాదకరంగా తయారయ్యింది. యమునా నది మృతనదిగా ప్రకటించబడింది. . ర

• పక్షులలో 13% మేర రకరకాల కారణాల వలన అంతరించే ముప్పును ఎదుర్కొంటున్నాయి. -.

• క్షీరదాల్లో 25%, కోరల్స్‌లో 33%, ఉభయచరాల్లో 41 % అంతరించే జాబితాలో ఉన్నాయి.

• జీవ ఇంధనాలకు, కావలసిన పంటల సాగుకోసం అరణ్యాలను నరికివీయదంవలన జీవవైవిధ్యం నశించి పోతుంది. కేవలం ఇండోనేషియాలోనే 1986 సం. నుంచి ఇప్పటివరకు 38 వేల . చదరపు కిలోమీటర్ల అరణ్యాలను కొట్టివేశారు. / ట్‌ |

4 అమెరికా, చైనాలాంటీి దేశాలలో వన్యప్రాణి ఉత్పత్తి వస్తువుల పట్ల మోజు వల్ల వన్యప్రాణులను ( 40 జోలీ ్ట్‌ ౧/11

సూ టీత్‌ వం క్‌ భ్‌ | హతమార్చి అక్రమమార్గాలలో ఎగుమతి చేయడం జీవవైవిధ్యానికి పెను విఘాతంగా / సట * 1 పరిణమిసోంది. సహస ,

4 క్రిమి సంహారక, కలుపు నివారణ మందుల విచ్చలవిడిగా వాడకం వల్ల నేల జీవ వైవిధ్యం మల. నడ దెబ్బ తింటున్నది. క్‌

4 విశాలమైన రోడ్లు వేయడం, అవి ఎక్కువగా అడవి మార్గాల గుండా పోతుండడంతో ఆ క మార్గంలో అత్యంత వేగంతో వెళ్ళే వాహనాలు రోడ్డు దాటే వన్యప్రాణులను ఢి కొనడంతో జ్ఞ

ళ్శ వందలకొద్ది ప్రాణాలు కోల్పోతున్నాయి. .

• మురుగునీరు, పారిశ్రామిక వ్యర్థాల ద్వారా ప్రమాదకర రసాయనాలు విచ్చలవిడిగా వదలడం, చమురు లీకేజివల్ల మరియు తీరప్రాంతాలలోని అణుకేంద్రాల రేడియో ధార్మిక వ్యర్థాలు సముద్రంలో కలవడం వల్ల సముద్ర జీవజాలానికి తీవ్రస్థాయి ముప్పు కలుగుతోంది.

జీవవైవిధ్యం - మన వారసత్వం

• ఆధునిక రవాణా సాధనాల కారణంగా ఇతర దేశాలతో మానవ సంబంధాలు వేగంగా | న్ని విస్తరించడంతో పాటు మొక్కలు, జంతువులు కూడా ఒక ప్రాంతము నుండి మరొక ల ల... ప్రాంతానికి చేరడంతో అవి స్థానిక జాతులను దురాక్రమిస్తూ పర్యావరణానికి, జీవ ట్రీ వైవిధ్యానికి ప్రమాదకారిగా మారుతున్నాయి. సట స

• భూతాపం, వాతావరణ మార్పుల కారణంగా వర్షవాతం తగ్గి పక్షులకు, జంతువులకు . శ ఆహారకొరత ఏర్పడుతుంది. పచ్చికబయళ్ళు తగ్గిపోవడంతో ఆ ప్రాంత జీవులకు శశ క్ష ళ్‌ ఇబ్బందులు ఏర్పడ్డాయి. ఆ జీవజాతులు నీటికోసం ఆహారం కోసం సమీప గ్రామములపై . ? ప్రజలపై దాడి చేస్తున్నాయి.

థీ పట్టణాలలో భవనాలకు వెలుపల వాడే అద్దాలపై పడిన కాంతి పరావర్తనం వల్ల పక్షుల చూపు దెబ్బతింటున్నది. వాణిజ్య సముదాయ భవనాలకు అమర్చిన కిటికీ అద్దాలలో ప్రతిబింబము మరొక పక్షిగా పిచ్చుకలు భావించి అద్దాలపై దాడి చేయడం గ స .. / ద్వారా పక్షుల ముక్కులు, గోళ్లు అరిగి అవి వేటాదే సామర్ధ్యము దెబ్బతింటున్నది. ట్‌ జ. | - .

4 వాస్టర్‌ ఆఫ్‌ ఫారిస్‌, కృత్రిమ రంగులతో తయారైన విగ్రహాలను నీటిలో నిమజ్జనం శే శీ . చేయడం ద్వారా నీటిలోని జీవ జాతులు తమ ఉనికిని కోల్పోతున్నాయి. .

4 పుప్పొడిని, విత్తనాలను వ్యాప్తి చేసే కీటకాలు తగ్గిపోవడం వల్ల జీవవైవిధ్యం . తగ్గిపోతున్నది.

థీ పట్టణాలలో రాత్రులందు అత్యంత వెలుతురు కలిగిన విద్యుద్దీపాలను వెలిగించడం వల్ల కాంతి కాలుష్యం ఎర్పడి పక్షులు రాత్రులలో విశ్రాంతిని కోల్పోతున్నాయి. ఇది పక్షుల ఆరోగ్యంపై పెను ప్రభావం చూపుతున్నది.

• ప్లాస్టిక్‌ సంచులలో మిగిలిన ఆహారపదార్థాలను మూటగట్టి చెత్తకుప్పలో పారేయడం వల్ల జంతువులు ప్పాస్టిక్‌ సంచితో పాటు ఆహారపదార్థాలను తినడంతో వాటి పొట్టలో ప్లాస్టిక్‌ సంచులు చెరి వాటి ప్రాణాలను హరిస్తున్నాయి.

• చూయింగ్‌ గమ్‌లను నమిలిన తరువాత ఎక్కడపడితే అక్కడ ఉమ్మివేయడంతో దాన్ని క. ఆహారంగా భావించి పక్షులు తినడం వల్ల చూయింగ్‌ గమ్‌ వాటి గొంతులో ఇరుక్కొని ఊపిరాదక మరిణిస్తున్నాయి.

• నౌకల ద్వారా చమురు రవాణా సమయంలో వాటికి ప్రమాదం ఎర్పడి వొలకడం వల్ల సముద్రాలపై చమురుతుట్టె ఏర్పడి సముద్రాలలోని జీవ జాతులకు, సముద్ర ఆల్లేకు స ప్రమాదం వాటిల్లుతున్నది. .

• _సముద్రాలలోకి చేరిన కొన్ని కోట్ల టన్నుల ప్లాస్టిక్‌ వ్యర్థాలు నానో ష్లాస్టిక్‌గా మారుతుంది. నె నానో ప్లాస్టిక్‌ను ఆహారంగా భావించి తిన్న సముద్ర జీవులు ప్రమాదాన్ని 1 //. ఎదురుకొంటున్నాయి. ౫. గ

కో 43వ -పనవాసత్వ యా

జీవ వవిధ.0 - పరిరకణ మా వైవిధ్యం - పరిరక్షణ మార్గాలు శ [క్రిమి సంహారకాలు కొనుగోలు చేసేటప్పుడు వాటిపైఉన్న రక్షించవచ్చు. లేబుల్స్‌ చదివి తక్కువ విషతుల్యమైన వాటిని మాత్రమే కొనాలి. ఫి ప్యాకింగ్‌ పదార్థాలుగా జీవ విచ్చిన్నం కలిగిన వాటిని $ రాత్రివేళల్లో క్రిమిసంహారకాలు (స్పేచేయడం మంచిది. రాత్రి వినియోగించడం, ప్లాస్టిక్‌ కవర్స్‌ బదులు గుద్దసంచిని వాడడం సమయాలలో ఉపయోగకర కీటకాలు దూరంగా నిద్రావస్తలో ద్వారా ప్లాస్టిక్‌ వ్యర్థపదార్థాలనుండి జీవులను రక్షించుకోవచ్చు. వుంటాయి. అందువల్ల వాటికి పెద్దహాని జరుగదు. శ పిల్లలకు గీ౧!గ౬| ౧12౧6 015800౪60/, [1440041 660- $ (ప్రతి ప్రదేశంలో అన్ని రకాల కూరగాయలు, పంద్లమొక్కలు ౧0౧10 లాంటి చానెల్స్‌ చూపించడం ద్వారా జీవుల పెంచడం ద్వారా మనచుట్టూ వున్న జివజాతులకు ఆవాసం పరిరక్షణపై ఆసక్తి పెంచవచ్చు. కల్పించి వాటిని సంరక్షించుకోవచ్చు. ఫి ఉపాధ్యాయులు, తల్లిదండ్రులు పిల్లలకు చుట్టూ వున్న ఫీ వేసవికాలంలో మన ఇంట్లో , పరిసరాలలో నిటి వసతి జీవజాతులను వివరించాలి. చీమ నుంచి ప్రతిజీవి యొక్క ఎర్పాటు చేయడం ద్వారా పక్షులను వేసవి తాపం నుంచి జీవన విధానంలోని విశిష్టతను నైపుణ్యాలను కలిగే కావాదవచ్చు. ప్రయోజనాలను బోధించి వారిని జీవ వైవిధ్య పరిరక్షకులుగా శ ఇంటి ఆవరణలో పక్షి స్థావరాన్ని ఏర్పాటుచేసి పిచ్చుకలకు మార్చవచ్చు. ఆవాసం కల్పించవచ్చు. ఫీ జీవ వైవిధ్యానికి విశేష కృషి చేస్తున్న వారి కథలను, కథనాలను సాంప్రదాయ జీవనియంత్రణ విధానాలు ఉపయోగించడం ఆసక్తిగల విద్యార్థులచే '501&0 8001 తయారు చేయించి, ద్వారా జీవవైవిధ్యం దెబ్బతినకుండా కాపాడుకోవచ్చు. వాటిని ఇతరులతో పంచుకోవడం ద్వారా జీవ వైవిధ్యం $ సాంప్రదాయ ఇంధన వనరులైన సౌర, పవన శక్తిని ప్రాధాన్యతను తెలుపవచ్చు. వినియోగించడం ద్వారా కాలుష్యకారకాలను తగ్గించి + ఇంట ఆవరణలో స్థానిక జాతి మొక్కలను పెంచడం ద్వారా జీవవైవిధ్యం పరిరక్షించవచ్చు. జీవులకు ఆశయం కల్పించి జీవవైవిధ్యానికి తోద్పడవచ్చు. శీ పండుగలు, సాంప్రదాయాల పేరుతో నదులలో, చెరువులలో *+ గెంరంం6, ౧6-౮56, గ౧6౮౦/616 వంటి '3[గ' సూత్రం నీటికాలుష్యం కాని విధానాలను వొటించవలసివుంది. పాటించడం ద్వారా జీవ వైవిధ్యం పరిరక్షించవచ్చు. ఫీ రేడియో, టి.వి.లను తక్కువ శబ్ధాలతో వుంచడం, తక్కువ * బీవ వైవిధ్య, ప్రకృతి సంరక్షణ సంస్థల యొక్క కార్యక్రమాలలో కాంతి కలిగిన విద్యుత్తు దీపాలను వాడటం. రాత్రి వొల్గొనడం ద్వారా జీవవైవిధ్య పరిరక్షణకు కృషిచేయవచ్చు. సమయాలలో విద్యుత్‌ దీపాలను ఆర్పి వుంచడం బీవులకు ఫి జంతు సంరక్షణ కేంద్రాలను, ప్రకృతి ప్రదేశాలను ప్రయోజనకరంగా వుండవచ్చు. సందర్శించినపుడు వ్లాస్టిక్‌ కవర్స్‌, బాటిల్స్‌ వంటి వ్యర్ధ ఫి పర్యావరణ సహిత షాంపూలు, సబ్బులు, పరిశుభ్రత పదార్థాలను ఆ ఆవరణలో పారవేయకుండా అవగాహన పదార్థాలను వాడటంద్వారా నేల మరియు నీటి జీవులను కల్పించవచ్చు. “ధా? న 1 శాం. క చా యు జీవవైవిధ్యం. మన వారసత్వం

టన ట్రీ బీ న షే. (కు రావి తీ థల ఆలి “ఈ అడవి నాది” జాదవ్‌ పయేంగ్‌

గౌహతికి 350 కి.మీ. దూరంలో బహ్మపుత్ర నది మద్యలో గద్దివోచకూడా మొలవని ఇసుకదిబ్బ జీవ వైవిధ్య అదవిగా రూపాంతరం మేటవేసిన పెద్ద ఇసుకదిబ్బ 55 హెక్టార్ల విస్తీర్ణంలో వుంది. ఈ చెందింది. ఎన్నో రకాల జంతువులకు, పక్షులకు నెలవుగా మారింది. ప్రాంతానికి సమీపంలోని గ్రామంలో 10వ తరగతి వరకు చదువుకున్న 2008 లో పయెంగ్‌ సృష్టించిన అడవిలోని ఓ ఏనుగుల గుంపు జాదవ్‌ పయెంగ్‌ ఒకరోజు నది మధ్యలోని ఇసుక దిబ్బల దగ్గరకు సమిప గ్రామంపై పడి విధ్వంసం సృష్టించడంతో సమీప గ్రామ ప్రజలు వెళ్ళడం, ఆ ఇసుక దిబ్బలపై వందల సంఖ్యలో పాములు నిర్దివంగా అడవిని నరకాలని ప్రయత్నిస్తే “ముందుగా నన్ను నరకంది తరువాత పడిఉండడం అతని జివితాన్ని ఓ మలుపు తిప్పింది. నది వరదకు అడవిని నరకండి' అని ఎదురొడ్డిన ప్రకృతి (ప్రమికుడు. జవహర్‌లాల్‌ కొట్టుకొచ్చి పచ్చదనంలేని ఇసుక దిబ్బల వేడికి చచ్చిపడి ఉన్న నెహ్రూ విశ్వవిద్యాలయం 'వార్చెస్ట్‌ మ్యాన్‌ ఆఫ్‌ ఇండియా అని బిరుదు వాములను చూచి చలించిపోయాడు. నీడ ఉన్నట్లయితే పాములు ఇచ్చి పయేంగ్‌ను సత్కరించింది. అతను సృష్టించిన అడవిపేరు చనిపోయి వుండేవి కావు అని నిర్ణయించుకొని ఆ ప్రాంతంలో అడవిని 'మొలాయ్‌ కథోని. అక్షోబర్‌ 2018 లో భారత అటవి అభివృద్ధి సృష్టించాలనుకున్నాడు. ఇసుక దిబ్బలపై నివాసాన్ని ఏర్పరుచుకొని సంఘంచే సత్కారం, 2015 లొ గొప్ప పౌర పురస్కారమైన పద్మల్రీ చే రకరకాల మొక్కలను నాటాడు. వాటిని సంరక్షిస్తూ నేలలో మార్పుల భారత ప్రభుత్వం సత్కరించింది. ఇతని జీవితంపై తీసి డాక్యుమెంటరీ కోసం కొన్ని రకాల చిమలను తెచ్చి చెట్లపై వదిలాడు. దీనిలో అంతర్జాతీయ ఫిలిం ఫెస్టివల్‌కు ఎన్నికయింది.

కక యన శ పటే థీ." చని, రగ శద క, న ల్‌ క్ష 11. / క స గత. జో యో త . శ

కర్ణాటక రాష్ట్రం, రామ్‌ నగర్‌ జిల్లా, మగడి తాలూకా లోని వులు మేయకుండా కంచె వేసి బిద్దలలాగ సంరక్షించడంతో అవి పెద్ద హులికళ గ్రామానికి చెందిన తిమ్మక్క ప్రాథమిక విద్యకు నోచుకోలేదు. వృక్షాలుగా మారాయి. వాటి రక్షణ భాద్యత రాష్ట్ర ప్రభుత్వం తీసుకుంది. తిమ్మక్క దినసరి కూలి. ఆమె భర్త చిక్కయ్య పశువుల కాపరి. వీరికి ఆమెను అనేక సంస్థలు మరియు ప్రభుత్వం అవార్జులచే సతృరించాయి. సంతానము లేదు. సంతానానికి బదులు తిమ్మక్క మర్రి చెట్లను పెంచుతూ 1995 గి&410౧2| 011260౧9 ఉ౫&[06, 1997 ౪౧౧6౧4 ౧౧౧8 వాటినే తన సంతానంగా బావించింది. ఆమె, ఆమె భర్త మొదట పది. గగ౫/౭గ6, 2000 414144 [41024411 ఉ4౧06, ఉగం! 1/౧౮ మగ్రిచెట్లకు అంటుకట్టి తమ గ్రామానికి ఆనుకొని ఉన్న జాతీయ వారి ౪/152&12650! గం/&౧6, హంపి విశ్వ విద్యాలయ అవార్దులు రహదారి ములికల్‌ నుండి కుదూర్‌ మధ్యన నాటారు. రెండవ అందుకొన్నారు. తిమ్మక్క ప్రస్తుతం అనేక సాంఘిక సేవా కార్యక్రమాలలో సంవత్సరం 20 మొక్కలు ఈ విధంగా నాలుగు కి.మీ పొడవునా 384 వాలుపంచుకొంటున్నది. వృక్షాలను తన బిద్దలుగా భావించిన తిమ్మక్క మగర్రిచెట్లను నాటారు. వాటికి కావడిలో నీళ్లు తెచ్చి పోయడం, పశు 'మనుషులకే కాదు ప్రకృతికి కూడా మాతృమూర్తే రో ::3వవం-మనవారసత్వం

తమిళనాదు రాష్ట్ర రాజధాని చెన్నైలోని పైక్రాఫ్ట్‌ రోడ్డులో నివసించే వాటి సంఖ్య పెరగడంతో శేఖర్‌ వాటికి ఆహారం అందించడం నిత్య కెమెరా మెకానిక్‌ శేఖర్‌ ఇంటికి తెల్లవారేసరికి గుంపులు గుంపులుగా కృత్యంగా మార్చుకున్నాడు. ప్రతిరోజూ ఉదయాన్నే 20 కెజీల బియ్యం ఎక్కదెక్కడనుండో వచ్చి ఇంటి డాబా మీద వాలి శేఖర్‌ ఇచ్చే అతిధ్యం నానపెట్టీ దాబాపై అమర్చిన ప్రత్వేక పలకలపై 2 గంటలపాటు శమించి స్వీకరించే చిలుకల దండును కన్నులారా చూడవలసిందే. 2004 లో బియ్యం పోస్తాడు. ఉదయం 6 గంటలనుంచి విందుబోజనం చెన్నై సునామీ భీభత్సం సృష్టించింది. ఆ సమయంలో డాబామీద ఆరగించినట్లు రెండువేల చిలుకలు ఆ గింజలను తింటాయి. మళ్లి నీరసంగా వున్న రెండు చిలుకల్ని చూసి శేఖర్‌ మనసు చలించి. సాయంత్రం వచ్చేసరికి చిలుకల కోసం బియ్యంపోసి ఉంచడం చేస్తాడు. పోయింది. వాటి ఆకలి తీర్చడానికి కొన్ని వయ్యపు గింజలను ఆహారంగా శేఖర్‌ లేకపోతే ఆపూట ఎవరు బీయ్యం వేసినా తినవు. అందువల్ల వేశాడు. మరుసటిరోజు ఆ రెండు చిలుకలతోపాటు మరో పది చిలుకలు అతను బందువుల పెళ్ళిళ్ళకు వెళ్లడం కూడా మానేసాడు. స్థానికులు వచ్చాయి. వాటికి కూడా బియ్యం పోశాడు శేఖర్‌. ఇలా ప్రతి రోజూ ఆయన్ని “బర్ట్‌మాన్‌గా' పిలుస్తారు.

. వ్య య ల న్‌ తు. షు స యర న్‌ పడి” క్ట "మం స న న చె జా క కే జ | 1 కాం న న రణరాకే బిష్టోయి

రాజస్థాన్‌లోని జోథపూర్‌కు 100 కి.మీ దూరంలో గల మనిషి కంటే ముందే భూమిపై చెట్లు, జంతువులు వుందేవి. ఎదారిలోని మారుమూల (గ్రామం ఏకల్‌ ఖోరి. ఆ గ్రామవాసి రణరామ్‌ మనకంటే అవి భూమిపై ఎక్కువ హక్కులు కలిగివుంటాయి. ఆ బిప్పోయి మతస్తుడు. చెట్లను నాటి వాటిని సంరక్షించడం ప్రతియొక్క హక్కులను వాటీకి మనము ఇవ్వనట్లయితే మనము వాటిని నాశనము బివ్చీయి విధి. చేసిన వాళ్ళమవుతాము అనేది ఆయన భావన. నా ప్రయత్నం

ఆయన వయస్సు 75 సం॥. ఎడారిని ఎదురొడ్డి పచ్చదనం పర్యావరణ పరిరక్షణ అయితే ఇందులో నా స్వప్రయోజనం వుంది. నింపదడమె దినచర్యగా గల కృషీవలుడు. దేశవాళి మొక్కలైన వేప, అత్తి, ఇసుక దిబ్బలమధ్య వున్ననా పొలానికి చుట్టూ నాటిన మొక్కల వల్ల సీమరేగు, ఖేజర్లి మొదలగు మొక్కలను ఎక్కువగా నాటడానికి విలువ పెరిగింది. జంతువులకన్నా మనిషె మొక్కలకు ప్రధాన శత్రువు (పాధాన్యతనిన్తాడు. నాటడవేం కాదు నాటిన వాుుక్కను అనెది ఆయన చెప్పేమాట. సంరక్షించడంకోసం మట్టికుండతో దగ్గరలోని బావినుండి నీటిని మన ఆశకు అంతులేదు, అయితే చెట్టు లేకుండా , జంతువులు భుజంపై మోసి అందిస్తూ పశువులు ఇతర జంతువుల బారినుండి లేకుండా మానవ మనుగడ లేదు అన్న వాస్తవాన్ని మనం గ్రహించాలి. నాటిన మొక్కల చుట్టూ రక్షణగా ఎండిన నారపోగులను చుట్టి మొక్కలకు ముళ్ళవాదగాని, కంచెగాని మనిషిని ప్రకృతిని నాశనం చేయకుండ రక్షణ కల్పిస్తున్నాడు. ఆపలేవు. మనమే అవగాహన కలిగి ఉండాలి అంటారు రణరామ్‌. యా జీవవైవిధ్యం - మన వారసత్వం_---------లాలాలాలాాాా 61

క కో. ళు. 11 హీ + శ స. ర క ల్‌ న! ] 01 వక శయన. ఓ గ్‌ ఎత్మ (5 గన్‌ క. శీ | గ సట న + “పా వాయ్‌. ల ॥ “జ న. యశీ + శ ఆ గండ - . + సోగ ల ః. 7 జ ణు కన్నా , చ (థీ క | ల లం లం క లౌకిక వనం మహమ్మద్‌ ఖోరరూ'” కేరళ రాష్ట్రం 'ఆరంభమ్‌” కు చెందిన మహ్మద్‌ ఖోయా ముప్పై పురాణాల్లో ప్రత్యేకత కలిగిన కదంబ వృక్షాన్ని బైబిల్‌లోని పైన్‌ చెట్టును, ఎళ్ల పాటు దుబాయ్‌లో పనిచేసి తన ఊరికి వచ్చిన తరువాత విదేశీ పర్యటనలకు వ్యాపార నిమిత్తం వెళ్ళినప్పుడు సేకరించి నాటాడు. పచ్చదనంతో కళకళలాడుతుండిన తన ఊరు కాంక్రీట్‌ వనమైపోవడం _ ప్రతి మొక్క ముందు వాడుక పేర్లు, శాస్త్రీయ నామం, సాహిత్యంలో బాధించింది. సరిదిద్దెందుకు ఏదైనా చేయాలనుకొన్నాడు. తన వారసత్వ మత [గ్రంథంలో వాటికి గల ప్రాధాన్యతను వివరించే బోర్డులు ఉంచి ఆస్పి రెండున్నర ఎకరాల భూమిని మొక్కలతో నింవాలనుకొన్నాడు. విజ్ఞానాన్ని పెంచాడు. ఈ వనంలో ప్రవేశం ఉచితం. ఈ వనం కేరళలో భార్య, పిల్లలు వ్యతిరేకించినా వెనకడుగు వేయకుండా నందనవనంగా పర్యటిస్తున్న విదేశీయులు, పరిశోధకులు, విద్యార్ధుల సందర్శనతో తీర్చిదిద్దాడు. తన వనంలో దేశదేశాల నుంచి మొక్కలను సేకరించి సందడిగా వుంటుంది. రకరకాల పశు పక్ష్యాదులు దినిని ఆవాసంగా నాటాడు. కేరళ ప్రసిద్ధ కథకుడు వైకోమ్‌ మహమ్మద్‌ బషీర్‌కు ఇష్టమైన చేసుకుని కిలకిలా రావాలతో ఖోయాకు కృతజ్ఞతలు చెప్పేస్తున్నాయి. నిర్మతులమ్‌ చెట్టును, ఖలీల్‌ జిబ్రాన్‌ ఆరాధించిన సుబాబుల్‌ వృక్షాన్ని, మరి మనము కూడా ఇలాంటి ప్రయత్నం చేద్దామా? టయ ల కం టా ఉట 20 ఖో గాల జీ ర్‌ స 4 గే లో | ల త యన యణ! . గ్ల ఆ "తతా శక లలో ఖై ను ౧ ననే ౧౫ ఇం] (రస . ంా జు * సే. న శ నా స. చేతల?

• . .. ఇ గ ణు ౧ సస న ఏ. న. | శే న. గ /. రు త త ర... టం అ, భయ్ధా | నైతి లే శ ప... శకు(క్‌ టీ. = ల న యజ ర! గ తవం. భూ 0 న్న మ్‌ దారిపల్లి రామయ్య ఎక్కడ బీడుభూమి కనబడినా, అక్కడ బలమైన వృక్షాలుగా ఎదగడాన్ని చూసి తరించడం. బిల్వ, కదంబ, తన జేబునుంచి విత్తనాలను తీసి నాటుతాడు. ఇంతవరకు ఒక కోటి నిద్రగన్నెరు, కానుగ, వేప, ఎర్రచందనం విత్తనాలను సేకరించి మొక్కలు నాటిన ఆయనను ప్రజలు చెట్ల రామయ్యగా పిలుస్తారు. అనువైన కాలువ గట్ల మీద నాటుతాడు ఇలా ఖమ్మం నుండి పల్లెగూడు చెట్లు నాట్‌ హరితాన్ని పూర్వ స్థితికి తేవడాన్ని ఒక ఆశయంగా బ్రద్ది వరకు 4 కి.మి. రహదారికి ఇరువైపుల పచ్చదనాన్ని పెంచాడు. ఎంచుకున్న మహా మనిషి ఈయన తెలంగాణ రాష్టం ఖమ్మం జిల్లా చెట్ల గురించి చదవటం, మొక్కలకు చెందిన సమాచారం పెయింట్‌తో నివాసి. రాబోవు అదునుకొరుకు కాయల్లోని విత్తనాలను ఎలా గోడలపై రాయటం చెస్తాడు. ఆ ప్రాంతంలో జరిగే ప్రతి కార్యక్రమంలో దాచిపెడుతుందో బాలుడుగా మొదటి వాఠాన్ని తన తల్లి నుండి చెట్లు నాటడం తప్పుని సరిగా ఉండేటట్లు చూసాడు. నేర్చుకున్నాడు. తను పెరిగి పెద్దయిన తరువాత ముందు తరాల వారికి “వృక్షో రక్షతి రక్షితః అని రాసి ఉన్న కిరీటం ధరించి ఆ ప్రాంతాన్ని వుపయోగపడదె విత్తనాలను సేకరించి, ఆ విత్తనాలను వెదజల్లి పచ్చదనం కలయతిరిగి రావటం ఆయన దినచర్య. పెంచే కార్యక్రమానికి నాంది పలికాడు. చెట్లను నరికి రాయిముందు సామ్రాంగ నమస్కారము చేయు రామయ్య సైకిల్‌ మీద మొక్కలను సంచిలో విత్తనాలను వ్యక్తులను నేను నమ్మను. నాకు “ప్రకృతే భగవంతుడు భగవంతుడే తీసుకొని ప్రజలకు మొక్కలను, విత్తనాలను పంచటం దినచర్యగా ప్రకృతి”. ఒక చిన్నారికి పండు బదులుగా మొక్కను ఇవ్వు. అది ఆమెకు పెట్టుకున్నాడు. అందుకు ప్రతిఫలంగా ఆశించేది లక్షల మొక్కలు పెరిగి వందల పండ్లను ఇస్తుంది అన్నది రామయ్య సూక్తి.

జీవ వెవిధ.0౦ - ముఖమెన రోజులు కేకు వళ నైక 2016 )246 ఖీ 70014 /68263 ర4)' ౯ం0గుజం/-2 ఆ 1౧06౧042601041 ౦14 90621 [2౪ 600%20/ 2/ ₹0ర6 71161116 249 గశ200 -3 ఉం లి ఓ 1౧(6౧0460041 2౫ 0 శఉంటం౧ 108 17613 గ2001 -14 ళ్‌ “*!ఓలఓ[!౯౬ విమ 10614 502007 ౨౪) [గ 20% -20 క ఏ సీడి గిల ట్‌! [106601460041 2 ౦0 01656 సకడజిం0 -21 గర 1౧౧౧2 2) క2000 -21 గర 006 ౧2 గ21011 -21 గీగీగిగి (11 గ 054164 14661 ౫౪ గగ 2100 -22 జ 02 గీంగ1! -22 / న్‌ 4గుం! 1256 ౧604౪ 10 రంగ! (6400 56246 2150 ౧129 16 ౦7౧ ౦096౧7460౧ 083606 0% 616 శ) 066 ౯66 01206082 6౧06 (౮1060౧060౧ [2 గక్‌డ/ -4 10 ౮2020 ట్‌ ౮110 ( 76౪10891 4ఉంగ! 29) /70గ6 214000 89106 02) గ!23/ -రి జ్య . 51%111104/ 1౧06లం260021 స1222600/ 96 02) అభ (1 జ 560016 5201649 10 సశడ3/ (౧౧ 06 0.5. జర బ్‌ ఖో (4 (జ162) ఖర 560016 5401602 10 ల శ్రి 006006 (10 [ల1౦0౦, 6౧౭౧౮౭1 జ06 5020 ( నో (లి / జే తీం0ంగం2 జర ౧6 (౧2౧౦0620) 2 థ్‌ /0గ6 9100760010 2) గక్‌2/ -22 గలళా!! 29 0116 [5071000606 2 ౮౧6 -5 7705164 ౦౦6౫౧5 [2 16౧6 -86 ౮100241 ౪/106 [2౫ 1406 -15 వ ₹0గ164 04 10 ౦౦౧౦46 69ల౫[02601% 006 -17 ఉట సత 206 110౪211 న్‌ా వత 204 సడంఏండ720 11607381 /0116 ౮1౭౦౧ల౫ ₹0గ6 00014100 [02 01-11 [27 1౧66026004! 118061 2 01 - 269 0౧6 51000206 2 4౦203 -12 2600241 [1000 966 [2౪ 4౪25 -22 1౧(ల6౧2640041 2 101 16 5ల01(90061 -16 56772601 0 16 02016 [2/61 అ ౮1620 ౮౦ 4106 0౧6 ంలట6006 - 5ం0100106 16- 16 ౧0గేర 1661 సిశం౧0162108 2) 5006900061 -18 ₹010 5001591013 02) 5006010061 -2! 2 అట ఈ. = క. 5001601061 -22 ఈ 1756౧%గ10%గఓ 0గళ 70514 202100జుల1 ౧60410 29 56016౧2061 -26 ఎ న0%2 810౬061041 0॥/5౧5/౧7 /0గే6 17ల3 ౨2 న్న ఏక 2129698గ11౧0 51061౪79౯9; ₹760/ 1254 980623 10 5ల0660061 $6512411౧9 060048 2౧౮ 16% 820006 05౧6 64201646 2) 3 సశం0627/ 1 0౦౧౦061 ₹1య116 166% 2-8 0౦౧౦061 1౧+అ0260041 2౫ 10! 42012! “*ఉ౦గి10 మ! భిక్ష 560006 ₹/664065629%/ 10 ౮౦(006 క్ట ఫై ఇం! శి అ [0192316 06006401 టా ఆ ల్సి పో కల వా కక0201 1 క. వా సె ల! గో శ్ర స్ట? 0౪౧ ₹/6606362/ 01 ౮౦౧10061 స భె శ ఇటా 6 ఖీ 1060260041 2౪ ౦ ౧1౧462 ఉంట01 0౦౧0100061 24 డనీ నా ₹/0గ64 9169 ౧౧2) గంళల0061 - 12 మ వి క జ 0116 062 (౧౦౧౦ల౯౫2౮౦౧ [౫ ెం+౪60021061 - 16 ఉీరులగం2 60/0169 02౫ ం౪లు061 - 15 5 |[1[1[015 ₹/0గ64 501 ఓఖ) ౦00006! - 0 [019315: 144/6 2. ౪04! 56౧/106 4600260021 [గం306210 08) 0606౧061 - 1] 1౧ 5000011 01 1౧6 ౮|| 1౧(6గ౧200౧౭| *౭8! 01 [౧౦౯6515 జీవవైవిధ్యం - మన వారసత్వం

భారతదేశ రాష్ట్రాల అధికారిక జంతువు, పక్షి చెట్టు, పువ్వు మ ల౧డం౧2| ని౧2యం8[ టం. ౧౪౭ ౧౦౧౧౦||| [10110౧0 ఓ26/ 38110097 ౦/౦౧16+ నీ539డగి 0౧౪-౧౦౧౧౦6 ఈ 6-*గ౧06964 *ంంగర [10110౧0 కంంగ2!! ౦0౯౦౧169 _ గ!౧006/006 రం! గయకు ౧౧4౪180271 ఫ్‌ ౨౮జి ల! ౧౧౧౭ మ్య [10696 9$02గ౯౦౪ = గ క్‌ జై ట్లో వె|20% 6౧99196 ఖ ! వ గో గ్గ 68న [11020081 ౧26౮99 భావా 1 (86002౧ ౨౦౦0రయ2౯ గిగిండయంరంగిరగంగి దె!80% ౧౦౦196 ఓ0+౪49

• గీ912౧ 4౧౩౮1906 సీ 2౧2౧29 ౧2 12౧+364641గ౦| ' 10110౪ 00194 హు ఆడి! ౯౧౪9౧ ౧1౦౦౦౧ రే---.::వవద్యం-మనవారసత్వం

రాష్ట్రాల అధికారిక జంతువు, పక్షి చెట్టు, పువ్వు సీ5. 4ాగ63 ల | క గ్నూ. ఇం | కంగు. సీం0్ర021!23/2 06106666 160026 జ్యా. ౧110 +98% ఓ263/ 9110009! 0౧౦౧16 [| 20212౧6 పా ఆకే: “20౦౧2౧ గెగిండండంగ౧64గ0గ న్యిర40ం06గా/ గీ3!2౧ గ౦6! స ౪1172 66 ఉేంగంగంి ఖో! 5|క6గా గంర [౭ క్ష్‌ ్గ. 81006 "ప్రకతి!!! | గిఫ్టీంంరం౧6/0౧ | 110016 0760116 ర (ర [210/2 ౧81౧ 2౧౮0౧2 శ్వస6? 1౧౧౦౧౩! గీ్ర్రడ౯ 120౧05042౯ ఆగజగ40౧6 సీటంక్‌ ఉట .?,..10000212/20 ౧౧0౧౭! 54గ౧2౧9 ద5/20౧0) క2గ౭! కం; 1 0-0౧0988186 | లాలా బీవవైవిధ్యం - మన వారసత్వం------------ా

జీవవైవిధ్య పరిరక్షణ - జంతు సంరక్షణ కంద్రాలు త్‌ ర్ట ఆనా ఆజా వ్‌ పర్యావరణ వ్యవస్థలను కాపాడటంలో జీవవైవిధ్యం ఒక న్‌్‌ "జ మ. క న క్ట [7 ముఖ్యమైన పాత్రను పోషిస్తుంది. జనాభా పెరుగుదలవలన |. 1 అనాయయ బ్‌ 2 జీవసంబంధ వనరుల వాడకం పెరుగుచున్నది. కావున జీవవైవిధ్య |... ఇ! “ఆఆకాదాల | పరిరక్షణ ప్రస్తుత సమయంలో ప్రధానమైనది. భవిష్యత్‌ తరాలకు సో గ. _ (ము. [. ప్రకృతి వనరులను అందించే గురుతర భాద్యత మనపై ఉంది. ( వక్‌ నే వస. జీవవైవిధ్య పరిరక్షణ మూడు అంశాలుగా జరగవలసిన ఆవశ్యకత |. న క ఆల కట్‌ వా య్‌ ఎంతైనా వున్నది. అవి: న్నా లో వ, ఖో క! [-. ॥ | | పర్యావరణ వ్యవస్ధ వైవిధ్య రక్షణ శ న్న భఖ్తీ క్ర ళా వ న | పర్యావణ పరిరక్షం రెండు పద్దతులద్వారా చేపట్టవచ్చును. ఈ శమ. క ల. 1 చెట్ల, జంతుజాతులను వాటి సహజమైన ఆవాసాలనుండి ను / . // | దూరం చేయకుండా అవి వున్న ప్రాంతాలలోనే వాటిని రక్షించడం. |. €ఈా లీ క న. దీనిని ౧ -5114 ' ౦౦౧9౩6౧/&410౧. (పరిరక్షణ) అంటారు. న చస | పైదానికి భీన్నంగా చెట్లు, జంతువులను వాటి సహజ _ శ్రట్టుకానే విధంగా ఈ రక్షిత ప్రాంతములు నిర్వహించ బడుతున్నాయి. ఆవాసాలనుంచి దూరం చేసి తోటలలో, జంతు ప్రదర్శనశాలలో వీటికి చట్టం రక్షణ కల్పిస్తుంది. ఈ ప్రాంతములలో ప్రజల సంచారం, ఉంచి కాపాడటం. దీనిని '౬%-5114' ౦౦౧956గ౧/&(0౧ అంటారు. బ్రటవీ వనరుల వాడకంపై నియంత్రణ ఉంటుంది. కావున వీటిని కాపాడుకొనే దిశగా (ప్ర యత్నాలు బృాయ్రో రిజర్వులు (810- ౧696౧/69): జరుగుతున్నవి. ఇందుకోసం ఏర్పాటుచేయబడినవే జాతీయ మైదానాలలో, తీరప్రాంతాలలో వున్న జీవ వైవిధ్యాలను ఉద్యానవనాలు, రక్షిత ప్రాంతాలు, వన్యప్రాణి సంరక్షణ కేంద్రాలు, ప్రరిరక్షించుకొనే విధంగా అంతర్జాతీయ సమాచార మార్పిడి బయో రిజర్వులు. వాటి మద్యగల తేడాలను తెలుసుకొందాం. ఆధారంగా జరుపబడుతున్నది. ప్రపంచ వ్యాప్తంగా ఉన్న జాతీయ ఉద్యానవనము (11410041 ౧౭గ౦: బయోరిజర్వులను కాపాడుకొనే క్రమంలో సమాచారాన్ని అనుభవ వన్య ప్రాణులు వాటి పర్యావరణ ప్రాంతాలను రక్షించుకొనే _ స్రంర్రాల్ని ఇచ్చిపుచ్చుకోవడం జరుగుతుంది. విధంగా విటిని ఏర్పాటు చేశారు. ఈ ప్రాంతాలలో వేట, స్వస్థాన పద్దతి (1౧ -5114) వ్యవసాయం, అడవిని చదును చేయడం, ఆవాసాలను విచ్చిన్నం ఆవాస భద్రత: నివాసప్రాంత వైశాల్యం మరియు దానిలో చేయడం మొదలగు కార్యకలావాలను నిషిద్ధం చేస్తూ చట్టాలను నివసించే జాతుల మధ్య అవినాభావ సంబంధం ఉంది. రూపొందించడం జరిగింది. అయితే ఈ జాతీయ పార్కులలో ప్రజలు భారతదేశంలో 96 నెషనల్‌ పార్కులు, 500 వన్యప్రాణి సంరక్షణ వన్య వ్రాణులను చూసి ఆనందించే విధంగా వన్యప్రాణులను రక్షించే కేంద్రాలు, 19 బయోస్పియర్‌ రిజర్వులు, 27 పులుల సంరక్షణ విధంగా అనుమతులు ఇవ్వబడుతుంది. కేంద్రాలు, 11 ఏనుగు సంరక్షణ కేంద్రాలు 15.67 మిలయన్‌ రక్షిత ప్రాంతములు (?/0160166 గ|6౬39): హెక్టార్లు లేక 47 శాతం దేశంలోని భూవిస్తీర్ణంలో వున్నాయి. 21 జీవ వైవిధ్య పరిరక్షణలో రక్షిత ప్రాంతములు ప్రధాన చిత్తడి నేలలు, 30 చిత్తడి అడవులు, 4 తీరప్రాంత పగడపు దిబ్బలను భూమికను పోషిస్తుంది. అంతరించి పోతున్న వన్యప్రాణుల గుర్తించి ఇవన్నియు కేంద్ర అటవీ, పర్యావరణ శాఖ అధ్వర్యంలో జాతులను, వేటగాళ్ళ బారినుంచి కాపాదుతూ వాతావరణ మార్పులకు రక్షింపబడుతున్నవి. భి జీవవైవిధ్యం - మనవారససత్వం_

వన్యప్రాణి సంరక్షణ కంద్రాలు మో ర లో (1/16 ఓ116 52౧0142౧65) గీ అంతరించి వోతున్న వన్యవ్రాణులను గుర్తించి సహజమైన ఆవాసం కల్పించడం కోసం ఏర్పాటు శ ఉఊలా చేసిన వన్యవ్రాణ సంరక్షణ కేంద్రములు దేశవ్యాప్తంగా కొన్ని లక్షల మంది టూరిస్టులను ఆకర్షిస్తున్నాయి. ఈ కేంద్రములలో కలప కోసం చెట్లను నరకడం, వ్యవసాయంకోసం అడవులను చదును చేయడం, అటవీ ఉత్పత్తులను సేకరించడం నియత్రించబడింది. మనదేశంలో అపారమైన వృక్ష జంతుసంపద ఉండటం వలన దేశ వ్యాప్తంగా అనేకమైన జాతీయపార్చులు పరిరక్షణ కేంద్రాలు న్ధ్థాపించబడినాయి. ౧౬| (౧౦|| మనదేశంలోని ముఖ్యమైన జంతు పరిరక్షణ కేంద్రాలు: ఫీ జిమ్‌ కార్బెట్‌ పులుల సంరక్షణ కేంద్రం - ఉత్తరాఖండ్‌ మి. శ... సవాయ్‌ నేషనల్‌ పార్క్‌ ము గిర్‌ నెషనల్‌ పార్క్‌ - గుజరాత్‌ శ వో .

• బాంధవ్‌గఢ్‌ నేషనల్‌ పార్క్‌ - మధ్యప్రదేశ్‌ . శ రణధాంభోర్‌ నేషనల్‌ పార్క్‌ - సవాయ్‌ మాధవ్‌ పూర్‌ శ భరత్‌పూర్‌ పక్షుల సంరక్షణ కేంద్రం - రాజస్థాన్‌ (సైబీరియన్‌ పక్షులు) ఫి ఎదారి పక్షులు - పశ్చిమ భారతదేశం ఫి పశ్చిమ, దక్షిణ భారతదేశం అడవులలో అందమాన్‌ నికోబార్‌ అదవులలో దాదాపు 250 రకాలకు చెందిన పక్షులు కనిపిస్తాయి. విటిలో అత్యంత అరుదైన పక్షులు 'నార్మాండమ్‌ కొమ్ము పక్షి “నికోబార్‌ పావురము”. ఫి కజిరంగా (అనాం) - ఎక కొమ్ముగలిగిన దున్నపోతులు ఫి మనస్‌ (అస్సాం) - అడవి దున్నలు . ఫి గిర్‌ (గుజరాత్‌) - సింహములు, అడవి ఎలుగుబంట్లు, ఫి కేలమేరుపక్షి కేంద్రం (ఆంధ్రప్రదేశ్‌) - గూడకొంగ, సముద్ర పక్షులు త్త ఫి దబిగామ్‌, (జమ్ము- కాళ్ళీర్‌) - కాళ్ళీర్‌ మగజింక, హిమాలయ గొనై , అదవిమేక, అదవి “౧10 80౯౯౬౯0౫ జింక శ బందిపూర్‌ -( కర్నాటక) - అడవి దున్న ఎనుగులు, అడవి కోతులు ఫి పెరియార్‌ (కేరళ) - ఏనుగులు, జింకలు, /. ఫే ఫి కాన్వా (మధ్యప్రదేశ్‌) - పులులు, అదవి కుక్కలు, చిరుతపులులు . జీవావరణ రిజర్వులు : . ఫశ ఆ||౬౯500 చె గుర్తించబడిన భూమి, సముద్ర సంబంధమైన జీవావరణ వ్యవస్థలను జీవావరణ... రిజర్వులు” గా పిలుస్తారు. ప్రస్తుతం 107 దేశాలలో 533 జీవావరణ రిజర్వులు ఉన్నాయి. .[. 13 జీవ వైవిధ్య జీవావరణ వ్యవస్థలు ఉన్నాయి. ఇవి 53,000 చ.కి.మీ ల విస్తీర్ణంలో వ్యాపించి ఉన్నాయి. 1975 లో ౮౯600 మొదటిసారిగా జీవవైవిధ్య కార్యక్రమాన్ని 1411 _ గగీ5్‌గ!/1గ 5/46 & 8105 ౧11౬౯౧౬ పేరుతో ప్రారంభించింది. న $ _ ఒక జీవావరణ రిజర్వులో (ఘ్రధానంగా మూడు మందలాలు (20౬5) ఉంటాయి. అవి వ, // (స,

1. కేంద్రభాగ మండలం (00[౬ ) గా జీ మ //.
2. మధ్యస్థ మండలం (80౧౧౬౧) శీ హ్‌
3. పరివర్తన మండలం (1[౧|||5! 110) ల! [| జీవవైవిధ్యం - మన వారసత్వం

లయన్‌ 4 అఆటణఖలుటుఅ అఆంల్మట(ి = న! ప య క న యర వసస న మో . నన సఖ క హా నాతల కా. యాయ: టంట, -ం ఖై -+ నో! కనకం లా అబల లు ఆ ఇళ గ టే. కు పం న భం రన (| ( ఆ. నమ, న ల ఫశ శ నప నం స న న స | వ్‌ -. బు ఆలయ డ్‌ 1 క జేయు న న్న క్ష వీ! . ప్‌. ( ఖ్‌ న త సో ల! క _ - టీ 1 స వేక్‌ / / 4 క క | . - జ , పన టట ఎట్‌. రో జర న నా శా న టి ష్‌ [1 మ | క టీ యా నం స సన? ర్‌, నడ య. ప తం సతి లి ఖ్‌. గ్‌. ₹ఎపాూ 111! .. న్స | శే వా జ ఖ్‌ మ జ్యో ౬ 1 పుట ౯ = ప్‌ *. న్‌ా శ. క డా 1 ఈ ౭|| | క సేవ్‌ రం క నాన్‌ య షు న! సత కు చ్‌ వ కసిన్‌ జో _ టీ అకు వో న లే అటు ౪ ం శ్లో శ | షల కో నేక; క). ఆకా నో రోల ళల ల హ్‌ ఈ ౪ €అ। కే స్య అతిధ్యం జా ల క అ. వ్వే/జ్తక్తులు ఐద్గారు. కలల స్తాటు ఇతో మన ల లో సక ప్‌ో: శవాాక న; ( ల గ గా మ్‌ | జ ౯ శ - ఇ... అధాోత్త. ఈ; 1న. ౨ శో ్ట జాం. క. స ఇటే హాజీ ల్‌ ఇక్కడ్‌ ఉల్లాసంగా గడిపి, సంతానాన్ని “పెంపొందించుకుని తిరిగి ఉప్పలపాడు గుంటూరు జిల్లా పెదకాకానిమండలంలో విడేశీ తమ స్వస్థలాలకు వెళ్ళిపోతాయి. విదేశీ పక్షులు విడిదిచేసే ప్రతి పక్షులకుపేరెన్నికగన్నది ఉప్పలపాడు. సైబీరియా, ఆ(ప్టేలియానుంచి ప్రదేశము పండుగ లాగా శోభిస్తుంది. ఈ కొత్త బంధువులను చూడడానికి గూడబాతులు, ఎగర్రకాళ్ల కొంగలు, నత్తకొట్టు కొంగలు ప్రధాన అన్ని ప్రాంతాలు సందర్శకులతో నిండిపోతాయి. విదేశీ పక్షులు వలస పక్షులు. విటిలో పాటు మరో 70 రకాల పక్షిజాతులకు విడిదిచేసే ప్రదేశాలలోని (గ్రామాల ప్రజలు విహంగాలకు ఇచ్చే ఉప్పలపాడు విడిది. ఉప్పలపాడులోని పక్షుల సోయగాలను మర్యాదలు, ఒక్కొక్క ప్రాంతానికి ఒక్కొక్క రకంగా వుంటుంది. పెద్ద చూడడానికి అనువైనవి ఫిబ్రవరి, మార్చి నెలలు. శబాలు నిషేధించే గ్రామం ఒక్సటైతే, మేడల మీద నీళ్లు ఉంచే గ్రామాలు వీరాపురం :; అనంతపురంజిల్లా వీరాపురంలో గల 118 ఎకరాల ట్‌ 1 చై స కొన్ని. మరికొన్ని గ్రామాలలో వేట నిషేధించగా, వాటికి ప్రత్యేకమైన _ విస్తిర్ణంలోని పురాతమైన చెరువు సైబీరియానుంచి వేలాదిగా వచ్చే ఆహారం తయారుచేసి అందించేవి కొన్ని. ఎ(ర్రమూతి కొంగలకు వలస కేంద్రం. ఈ చెరువు లోని నీటిని కొల్లేరు : పశ్చిమగోదావరి కృష్ణా జిల్లాలలో విస్తరించి వున్న మంచినీటి సాగునీటిని వాడితే విదేశీ పక్షులు రాకుండా పోతాయో మోనని సరస్సు. కొల్లేరు సైబీరియా, ఫిజీ దీవులనుంచి వచ్చే పెలికాన్‌ (గూడ _ రైతులు సాగునే నిలిపివేశారు. గ్రామంలోని కొన్ని కుటుంబాలవారు బాతులకు, ప్రసిద్ది. వీటితో పాటు ఎర్రకాళ్ల కొంగ, నత్తగుళ్ల కొంగ, ప్రత్యేక ఆహారం తయారుచేసి వేస్తారు. వలసపక్షులతో గ్రామస్తులు కంకణాల పిట్ట వంటి 189కి పైగా రకాల పక్షులు వలస వస్తాయి. ఎంత మమెకమయ్యారనడానికి వీరాపురం ఒక ఉదాహరణ. ఈ వలస విహంగాలను ఏక్షించడానికి అనువైననెల మార్చి. పర్యాటకులు చేయకూడనివి: పులికాట్‌ : ఆంధ్రప్రదేశ్‌ - తమిళనాడులో విస్తరించి వున్న * వలస పక్షుల ప్రశాంత వాతావరణానికి భంగం కలిగించకూడదు. మనదేశంలోని అతి పెద్ద ఉప్పునీటి సరస్సు పులికాట్‌. పులికాట్‌కు * _ పక్షులు ఉన్నచోటుకు ఇష్టం వచ్చినట్టుగా వెళ్లకూడదు. అ గ ఆట అట్ల వచ్చే వలసపక్షులలో ప్రధానమైనది ఫ్లెమింగో. పులికాట్‌ సరస్సు సరదాకోసం రాళ్లు, పుల్లలు విసరకూడదు. ఆ _ శబ్రాలు చేయరాదు. మధ్యలోని పచ్చని వృక్షాలతో సహజసిద్ధ సుందర దృశ్యాలను ది లః 94 వలస పక్తుల చెరువులలో ఈతకు వెళకూడదు. చూడవచ్చు. పులికాట్‌ నీటి కాలుష్యం కారణంగా వలస పక్షుల న్‌ (౫ వ. లి కమంగా తగుతోంది పి భవ న్‌ 9 _వ్లూస్టిక్‌, పాలిథిన్‌బ్యాగ్స్‌ వంటివి చెరువులు, సరస్సులలో సం 0గా ౦ది. ఖ్య స ఫిభ్రవరి నెలలొ జిల్లా యంత్రాంగం వేయరాదు ఆలో లా, ఐల ఆ సందర్శకులను ఆకట్టుకొనెందుకు స్లెమింగో ఫెస్టివల్‌ జరుపుతారు. 4 వ్రాహ్రనాలను పెద్దగా హారన్‌ శబ్తాలుచేస్తూ నడుపరాదు. నేల పట్టు: నెలపట్టు నెల్లూరు జిల్లాలో పులికాట్‌కు 20 కి.మీ * _ ప్రర్యాటకశాఖ నిభందనలను, సూచికబోర్డులోని అంశాలను చదివి దూరంలో ఉంది. శీతాకాలంలో ఆఫ్రికా, అమెరికా, చైనా వాటిని తప్పక పాటించాలి. దేశాలనుండి వలస పక్షులు ఎక్కువగా వస్తుంటాయి. వాటిల్లో 4 మనం తీసుకువెళ్ళే తినుబందారలను వాటికి తినిపించరాదు. అ ఆట ప్రధానంగా గూడబాతులు (స్పాట్‌ చిల్స్‌పెలికాన్‌), తెద్దుముక్క వీలైనంత దూరంనుంచే వాటిని సందర్శించాలి. ఠి కొంగలు(న్వ్పూన్‌ బిల్‌), వైట్‌ ఇబిన్‌ (తెల్లకొంగలు), చూయింగ్‌ గమ్‌ లాంటిది నమిలి ఉమ్మివేయగూడదు. ల్‌ 40వవదం-మనవాసత్తం.

అ మ! తెలంగాణ అఆంధర్హఅ ఎ శేసాా == కేంద్రాలు ల మంజీర సంరక్షణ కేంద్రం హైద్రాబాద్‌కు 50 కి॥మీ॥ దూరంలో మెదక్‌ జిల్లాలో సంగారెడ్డి పక్షులకు ప్రసిద్ది చెందిన ప్రాంతం. గోదావరి నది ఉపనది అయిన

పట్టణానికి దగ్గర్లో మంజీర నది ఒద్దున గల సహజసిద్ద అద్భుతమైన _ కిన్నెరసాని ప్రవహించడం వల్ల పక్షులకు, వన్య ప్రాణులకు అనుకూల పక్షిసంరక్షణ కేంద్రం. ఇది 70 ఎకరాల విస్తీర్ణం గల తొమ్మిది ద్వీపాలతో _ ప్రదేశం. ఇక్కడ అనేక రకాల పక్షులను సందర్శింవచ్చు. ఇందులో కూడిన ్రదెశం. పక్షుల సందర్శనకు ఇది ఎంతో అనువైన ప్రదేశం. 47౪/6 ౯0౫౪/ అడవి కోడి, 044/5 బు(రపిట్ట, 74/77/6౮86 పోచారం వన్య ప్రాణి సంరక్షణ కేంద్రం (కౌజుపిట్ట) ౯౭4/౮)7/ (మచ్చల అడవికోడి), ౨౦౦౫ 4/౮

ఇది హైద్రాబాద్‌కు 115 కి॥మి॥ దూరంలో మెదక్‌ పట్టణానికి _ (తెద్దుమూతి కొంగ), 24/(బుద్దకోడి) మరియు [00౪౬ (పావురాలు) సమీపాన గల వన్య ప్రాణి సంరక్షణ కేంద్రం. ఇక్కడ ఉన్న పోచారం ప్రధానమైన పక్షులు చెరువు ప్రాంతం చుట్టూ పచ్చని చెట్లతో, పొదలతో నిండి ఉంది. అమీనాపూర్‌ చెరువు అందువల్ల అనేక జీవజాతులకు ఇది నిలయం. అనేక రకాల వలస హైద్రాబాద్‌ దగ్గరలోని మియాపూర్‌ దగ్గరలో గల అమీనాపూర్‌ పక్షులకు ఇది ప్రధాన స్థావరం. ఈ ప్రాంతంలో 8742572772) 5466, చెరువును తెలంగాణ జీవవైవిద్య వారసత్వ ప్రాంతంగా 2016న రోడ7 62664 $0౦0౮౯ (చారల పెద్ద బాతు), మరియు 0౯౫ 5///62 _ ప్రభుత్వం ప్రకటించింది. ఈ చెరువు 93. 15 ఎకరాలలో విస్తరించి ఉ $5/06ట్‌ (ఎర్ర కాళ్ళ కొంగ) మొదలగు విదేశి పక్షుల సందర్శనకు ది. ఇందులో 171 రకాల పక్షులు నివసిస్తున్నట్లు గుర్తించారు ప్రసిద్ది చెందిన ప్రాంతం. పక్షి (మేమికులకు కన్నుల పండుగ. అందువల్ల ఈ చెరువుకు వారసత్వ ప్రాంత హోదా దక్కింది. తెలంగాణలో కిన్నెరనాని ఎక్కువ పక్షులను సందర్శించడానికి అవకాశం గల ఏకైక ప్రాంతం.

ఖమ్మం జిల్లాలో పాల్వంచకు 21 కి మీ॥ దూరంలో ఇందులో ప్రదానమైనవి. [276/౧ (తెల్లకొంగ), ౯/0/౮ (భరద్వాజ విస్తారమైన సహజసిద్ద ప్రదెశంలో అనేక రకాల వన్య ప్రాణులకు, పక్షి, 5౭౯- 52/6౧ (చిన్నపసరిక), గగ గాసా+౬౧ (లఖుముఖి తెలంగాణ రాష్ట్రం లో జీవవైవిద్యం పరంగా కీలక రకాలు / జాతులు పిట్ట,, (0077౫70727 బ(తెల్ల కొంగ), శగ౧౫౯/ 71/7౮. ప్రదానమైనవి. మొత్తం వృక్ష జాతులు (1012101201 50060163) - 2800 బజెషద మొక్కలు(౧12060 ౪3006 1 ౧201600021 006601య%ల- 1800 వద్గు (60ల - 150 4 00కత ఓన్‌ జొన్నలు (0%) - 7/5 ఖండిత జీవులు (40001103) 163 శ గ. కీళ్లు కలిగిన జీవులు (౧1000063) 1337

61౧1116 - |

అరికెలు (1060 ౧111166) 10 కర్చర జీవులు (4010303) వ. తం సజ్జలు (6191160) 10 మంచి నీటి చేపలు (టీ32 షం) [150 వరిగెలు (౧030 011166) - 2 ఉభయ చరాలు (గముం01209) 22 రాగులు (1108601106) - 7 ప్రాకుడు జంతువులు (౭0౧1169) 103 నువ్వులు (౮1200) - 15 పక్షులు (31639) 486 శనగలు (౬౧11010062) - 8 ఎ 4, శ పెసలు (౮1౦0౦0 ౮120) -రీ క్షీరదాలు (40213) 10665 మినుములు (0914201: ౮12౧) = 10 అలసందులు ((077062) - 10 ఉలవలు (110136 ౮1౫౧) - 6 లాలా బీవవైవిధ్యం - మన వారసత్వం ల్‌

ఓఉపిపి 14101035 టెం (0౮% 1/110 5... - 1061613107 శంం63530010606 ౮౧11 3.40 - 310-41%ల310/ ]4జ028్రంగుల0 ౮౦9౫466 ర్త పసన! 10 5.01 - ౨101021021 ౦౫/౭౮ రేంయ2800. (౯౫౫౬౧ ౧0 (౮.&.9.5 - 60౧౯6 10% 22001066 910-6176110/ 5010106. 5,001౪/6261”/ 4౧౦ ౧.౨.) - ౫ (6౦౧౪76౧600 0౧ 9101021021 1764310. 6౦గ|68[47”! 0% €.£.5 - అల6౮6 101! 8001021021 5016006. ఈ (115.5. - ౮601701600 00 0660046004] 1266 10 6064026166 దడి 5060165 ఆగ (౮.1.5. - ౦౧౫7౮౦౦6౦౧ 09 క4121260౧0/ 5060163 ఈర లట గవంంం9గ0654 ౮౧|| ౧.౫.౮. - ౦౧56172600 సెంగు/0ంగరంగ2 ౮౦౪0. నా వ (౧.5.1. - అంగులడ66 5001241 £ట600103101110. . (౧.౮.2 - అంగ౧16190006 01 జరం. గిన: 107 గృధిసోంరీ (€.5.15.గీ - 60౧6౦1 106 98061౧/15100 ౦0 6%0ల1%00%6 0% 20100213. ఈ౧310/ 3061008 £.వగీ. - 0710000601 00160600 ఉ2ల౧0. ఇ 5.5.2. - 0010216411 50031676 2016. వకసన. 5.5.0. - పైం0 50091076 6016 వి ( వవ. ..గ.గి!. - ఆ10021 ఉగుం01018జ0 సీ జు2ై0000601. లం ౮.3.4. - 6166ల) 901 ]40౪ల0601 . (౦౧42164౧11 ౧౬. - ఆ10021 8507100000 2011107. ౮1... - 10041 సేేీడ00021! 5565500101. ౮.1.0. - ఆం౧660211 సీశం6111064 01౪2015003. 1 అలి! 6ఆగ|1.5.4. - ౮10021 124406 5060163 33655060 ౮౨3... - ఆ10021 564662) 101 1206 (౮౦౧:6౧/260౦. ₹06 భంగ6 60086౧810౧ ౮౧0% ౧9.గ. - ఆ100241 *7040 910-0176510/ 64 ౪0౧౬ 1.9.౧. - 1000120 916 గ64. ఈష - 1౧6ల02600241 ౮౧100 0% (౧౦౧౩౦౯2౦౦౧ 01 42016. 1ఓ.9.గీ - కల 910-017065310/ శ!6॥. తళత్తి . గీ... గీ. - 210౧6 (౦౧౦౦౯౫26౦౧ 360-00౧00011466. థి . [0850066 - 1110130 0501710006, [01651206 ౬110466 ౬౧౫2౧26 థి తి ".5.1.5. - స2టం041 910-017ల40310/ 100౧042000 536960. [ఆ - సషరం౧241 06 ౬151 ౪1/0గ౧0౮02 ౮౦౪౧. క్‌ 1 1..గీ - 2600౧241 11261 ౧౦౧౪ల౩౭౧౦౧ శంర001౧0/. క్యు వ ని క్‌గ్నీ - క0(60166 శ!620. [5.% - 120% 91666643 [1201 [ [6 ౮.5.6 - ]1106 (౦౧౦ల/26౦౧ 50-60%10%1466. [సేగీ. - 1206 */జగం0 ఉంరంగం/ గయా. ౧1. గారం 266 [36 (( త్‌ స్ట 11న. - వెంర 156 4ఉంటంగ0౧ స గో 1.1. - కంఠ 154 106ల న ఇ్శి ఖో గీర 5.018591! - 5060 ఉంజు 2600౧241 910-010౪7ల6110/ 10060166. నై ఆ గడ ౨.5.3. - ఏ(4(6 910-£176310/ 90౫0. 5.0.1 - ఏంగర200203 510-50[10616 6561/6. భళి |! 1వ | క్త 3.1.0. - ఏం60163 [0100460010 5ల4/106. ౮౧166 [280౧5 6౧/0౧గ౭౧| ౨(౦91౩గగ6 5.5.6 - ఏం60163 54౧71121 ౧౦౧౧153100. ౧... - ౧166 460035 5071000061 ౧022000106 ౮౧౦/5. - ౮౧100 10! 0660600 01 6౪ “జగంట65 01 12006. ౧7.౬. - *1/01%16 ౧౦౧౩౦౧/46౦౧ ౬౦౧౭౧639. //.3. - 1/116 [౬16 (౦౧౦౦౧4640౧ 500160. ట్ద్‌ స్‌ 1411110 [1౧0664౧06౧ 111041;:1 11 - 1/16 1౬116 156066 01 10164. _- ౯200102102] 500160” 011010600౧. కైక." "జీవవైవిధ్యం - మన వారసత్వం లాలా

?

1. పరపరాగ సంపర్మం: తుమ్మెదలు, తేనెటీగలు లాంటి కీటకాలు ఉదా: [గ్రుడ్డు - గొంగళి పురుగు(లార్వా) - ప్యూపా - పువ్చాలపై వాలినప్పుడు అంటిన పుప్పొడి రేణువులను ఇతర సీతాకోకచిలుక . పుష్పాలకు వ్యాప్తి చేయడం. 14. రెడ్‌ లిస్ట్‌ (౧664150 :; అంతరించిపోయిన, అంతరించి పోగల

2. _పిడియేటర్స్‌ : ఆహారం కోసం ఇతర చిన్న జంతువులను వేటాదే వ్రాణుల సమాచారం గల పుస్తకం. జంతువులు. 15. సకశేరుకాలు: వెన్నెముక కలిగిన జీవులు. ఉదా: చేపలు,

3. ఊర్థ్వసాగు : (/6[11041 12/1౧) భవనాలపై లేదా గోడలకు క్షీరదాలు. మొక్కల పెంపకం, 16. భూభాగం: (౧౦గ|౮౦౧) కొన్ని జంతవులు ప్రత్యర్థి జాతులనుండి

4, జీవ విచ్చిన్నం: పదార్థాలను నీరు, సూర్యకాంతి, ఆక్సిజన్‌ కాపాడుకోవడానికి కొంత భూబాగాన్ని ఆహారంకోసం కొంత సమక్షంలో ఉంచినప్పుడు సూక్ష్మభాగాలుగా విడగొట్టబడుతాయి. భాగాన్ని సంపర్కం కోసం మరికొంత భూబాగాన్ని (౧౦౦౦౧౧౧౦||౦౧) ఈ సూక్ష్మబాగాలు మరల బ్యాస్టీరియా వాడుకుంటాయి. పులులు కొన్ని కిలోమీటర్ల భూబాగాన్ని కలిగి చేత విభజించబడి భూమిలో కలవడం. వుంటాయి.

5. ఆవోరవు గొలునం: రకరకాల జీవులు ఆవోరాన్ని 1, సర్వభక్షకులు :; మాంసం మరియు శాఖాహారం, ఇతర ఆహార సంపాదించుకొనే మార్థాల మధ్య ఉందే సంబందాలు. ("0001 పదార్ధాలను తీసుకొనే జంతువులు ఉదా: మనుషులు, కాకి. 0౧1౧) ఉదా: మిడుత - కప్ప - పాము - గ్రద్ధ 18. కీటకాహారులు : ప్రత్యేకంగా కీటకాలను మాత్రమే తినే

6. ఆర్భోపాద్స్‌ : ఇవి అకశేరుక జంతువులు. వీటికి కఠినమైన జంతువులు. ఉదా: చీమలు, నత్తలు. బాహ్య అస్థిపంజరం అవయవాలను కలుపుతూ వుంటుంది. 19. (ప్రేమాభ్యర్తన, ప్రవర్తన : ఒకేజాతికి చెందిన రెండు జంతువులు ఉదా; సాలెపురుగు, పీత. సంపర్మం కోసం పురుష లేదా ప్రీ జంతువులు పంపే ఒకే

7. ఆంపీబయన్లు (ఉభయ చరాలు): శీతల రక్తం కలిగిన రకమైన కదలికలు లేదా నటన శబ్దాలు. జంతువులు. నీటిలోనూ నేలలోనూ జీవించేవి. ఉదా; కప్పు 20. జీవ వైవిధ్యం :; ఈ భూమ్మీద వున్న భిన్న జీవుల జీవన విధానమే

8. సరీసృపాలు : సరీస్ఫప జంతువులు వెన్నముక కలిగి చల్లని జీవవైవిధ్యం. రక్తాన్ని కలిగి ఉంటాయి. చర్మంమీద పొలుసులుంటాయి.. 21. జీవవైవిధ్య కేంద్రం: (101 50019) ఏదైనా ఒక ప్రాతంలో ఆ ఇవి గుడ్లు పెడుతాయి (అందోత్పరకాలు) ప్రాంతానికే పరిమితమైన కనీసం వృక్షజాతులు 1500 వరకు

9. క్షీరదాలు ; (1/2గ౧౫౬|9) వెంట్రుకలతో కూడిన శరీరం కలిగి, ఉన్నాలేదా ప్రపంచ జీవరాశుల్లో 0.5 శాతం అక్కడ నివసిస్తున్న శిశోత్సాదకాలు. పిల్లలకు పాలిచ్చి పెంచేవి. ప్రాంతం . ఉదా: పశ్చిమ కనుమలు.

10. ఆవాసం: జంతువులు జీవించడానికి అనువుగా ఉండే ప్రదేశం. 22. బయోస్పియర్‌ : అరుదైన జంతు, వృక్షజాతులు కలిగిని ప్రదేశం.

11. వలస : (1/19/2100) సరైన వాతావరణ పరిస్థితులు మరియు ఉదా: శేషాచలం కొండలు. ఆహారం కోసం పక్షులు, జంతువులు జరిపే సుదిర్హ ప్రయాణం. 28. దురాక్రమణ దారులు : భౌగోళికంగా ఒక ప్రాంతానికి చెందిన

12. జాతులు : (5060169) ఒకే రకానికి చెందిన జంతువులు వృక్ష జంతు జాతి మరో భౌగోళిక ప్రాంతానికి చేరినప్పుడు కలిసి జీవిస్తూ తమలోనే క్రొత్త జీవులను ఉత్పత్తి చేసుకుంటాయి. స్థానిక జాతులను ఆక్రమించి జీవవైవిధ్యానికి ముప్పు ఉదా; పులి, ఏనుగు. కలిగించడం. ఉదా: పార్దినియం యొక్క

13. రూప విక్రయం; పెరుగుదలలో జంతువుల శరీర ఆకారంలో 24. మెలిస్లో ఫెలినాలజి: తేనెటీగలు సేకరించిన తేనె ఏఏ మొక్కల గణనీయమైన మార్పులు చోటుచేసుకొనే దశ. నుండి మకరందాన్ని సేకరించాయో తెలుసుకొనే అధ్యయనం.

జీవవైవిధ్యం - మన వారసత్వం

25. బయో మాగ్షిఫికేషన్‌: ప్రాణికోటిలో చేరిన విషపూరితమైన 35. సహజీవనం: ఒక జీవి మరియొక్క జీవితో ఆహారము కోసం పదార్ధాల నిల్వలను తెలిపేది. ఉదా; డి. డి.టి. మురికి లేదా శత్రువుల నుంది కాపాడుకోవడానికి ఇతర భాగన్వామ్యం / | కాలువలో చల్లడం - కీటకాల సేవనం - చేపల ఆరగింపు ఏర్పరచుకోవడం. ఉదా: చేప అనిమోన్ల కంటకాల ద్వారా

• చేపలను పక్షులు ఆరగింపు - పక్షి శరీరంలో డి. డి.టి. రక్షణపొందుతాయి. చేపలు విడిచిన ఆహారం అనిమోన్లు చేరడం. తింటాయి.

26. జైవిక పర్యావరణం: వివిధ జీవుల మధ్య ఉందే సంబందం 86. పరాన్న జీవులు: ఒకజీవి ఇతరజీవులపై పూర్తిగా ఆధారపడటం తెలిపేది. దోమ, వ్లాస్మోడియం.

27. మూలజీవి: (౬౧౮16౧1౧1౦) ఒక ప్రత్యేకమైన ప్రాంతానికే 87. మాత్‌లు :; మాత్‌లు చూడడానికి సీతాకోకచిలుకలా వున్నప్పటికి, పరిమితమై ఉండే వృక్ష జంతుజాతులు. ఉదా; కంగరూ వీటి శరీరం సామాన్యంగా రోమాలతో, మెత్తని శరీరం ఆ(స్టేలియా. కలిగివుంటాయి.

28. అభయారణ్యం : జంతువులు సంరక్షణ కోసం ప్రత్యేకించబడిన 88. పారైనోజెసెసిక్‌ ; కొన్ని జాతులలో మగవి దాదాపుగా అటవీప్రాంతం. కనిపించవు. మగ కీటకంతో కలిసే అవసరం లేకుండానే

29. (ప్రజా జీవ వైవిధ్య రిజిస్టర్‌ : (గ్రామాల్లోని జీవవైవిధ్యాన్ని పునరుత్పత్తిని చేయగలిగేవి. ఉదా: పుల్ల కీటకాలు.

[గ్రామస్థాయి సాధికారిక కమిటీలచే నమోదు చేస్తారు. 389. నిశాచరులు: (౧౦1117౧015) పగలు విశ్రాంతి తీసుకొని రాత్రి ఇందువల్ల ఐ గ్రామానికి ఆ గ్రామం స్యానిక జీవజాతులపై సమయంలో వేటాడే జంతువులు. ఉదా: గబ్బిలం, గుడ్లగూబ హక్కులు కలిగివుంటాయి. 40. ప్రత్యుత్పత్తి : ఒక జీవినుండి(మొక్క లేదా జంతువు) అదే ॥

80. సేంద్రీయ వ్యవసాయం: పర్యావరణానికి నేల జీవ వైవిధ్యానికి పోలికలున్న మరొక జీవి పుట్టెదాన్ని ప్రత్యుత్పత్తి అంటారు. భంగం కలగకుండా భూసారం పెంచి పంటలు పండించే. 41. సువ్తావస్థ : వాతావరణం పరంగా భీన్నమైన పరిస్థితులు వ్యవనాయ విధానం. ఎదురైనప్పుడు ఉిష్ల రక్తపు జంతువులు దీర్హనిద్రలోకి వెళ్ళడం.

81. లైన్లీ వుడ్స్‌ ఫండ్‌ : పర్యావరణ పరంగా నష్టపోయిన ఉదా: ధృవపు ఎలుగు.

(ప్రాంతాలలో మొక్కలు పెంచడం ద్వారా స్థానికులకు ఉపాధి 42. వాహకాలు : కొన్ని కీటకాలు, జంతువులు వ్యాధులను కలిగించే కల్పించడం కోసం ఖర్చు చేయడం. సూక్ష్మజీవులను కలిగిఉండి వీటి ద్వారా ఇతర జీవులకు

32. విలుక్త : (౬11౧06(5౬0) ఏదైనా ఒక జాతికి చెందిన జీవి వ్యాధులు వ్యాపింప చేయును. ఉదా; వ్లాస్మాడియం సూక్ష్మజీవి నిస్సందేహంగా చిట్టచివరి జీవి కూడా అంతరించి వుండటం మలేరియా అను వ్యాధిని ఎనోఫిలస్‌ దోమ ద్వారా వ్యాప్తి ఉదా: ప్యాసింజర్‌ పీజియాన్‌ 1900 లో చివరి పక్షి చేయుట. చనిపోయింది. 43. అనుగుణ్యత : జీవజాతులు ప్రత్యేక లక్షణాలు కలిగి శీతల

82(ఇఅవాయమును పొందిన (£5౧౮62౧౮6[66(5£౧)) ఒక జీవి లేదా ఉష్ణ వాతావరణానికి అనుకూలత పొంది జీవించి అంతరించిపోవడానికి ఎక్కువగా అవకాశం ఉంది. ఉండడం. ఉదా: ఎడారి జీవులు, టండ్రాజీవులు.

88. దుర్భల జాతులు ౪౪|1౧69[4&016 (౪/0) ఒక జీవి 44. ఉభయ లైంగిక జీవులు : ఒకే జీవిలో పురుష మరియు స్త్రీ అంతరించిపోవదానికి అత్యధిక అవకాశం గలది. ప్రత్యుత్పత్తి అవయవాలు కలిగివుండటము. ఉదా: వానపాము.

89. క్రిష్ణ అపాయమును పొందిన (0గ104|/ ౬౯౧౮౭౧౩666) 45. తేనె వృక్షజాతులు : 566 [10/2 మకరందం, పరాగ రేణువులు అంతరించిపోవడానికి ఎక్కువ అవకాశం కలిగి. కొన్ని మాత్రమే కలిగిన మొక్కలు ఉదా: నిమ్మ, వేప, తుమ్మ మిగిలి వున్నవి. ఉదా: కలివి కోడి. టు

టో యగ కీ జీవవైవిధ్యం - మన వారసత్వం

"ట్ర్‌ _ ఖు న వ్‌ ఉననా బి నా జా శ న! శశ తేక వెను జై ఉత ప్త

1. ఓవ దీంయగ- [61 / ల్లో ( దానా గ, న ఇక కాళ కో టా ఆజ చా జ్‌ ఛా. మనువారసత్వం భూమి, నీరు, నేల, గాలి, ఇవన్నీ మన పూర్వికుల నుంచి మనకు అందిన వారసత్వ సంపద.ఇవి మనకు ఎలా అందాయో అలాగే మన పిల్లలకు తిరిగి ఇచ్చి తీరాలి. ఎ మహాత్మా గాంధీ లీ ? . క్ష ౧ మలో [1 "| | జనవిజ్ఞాన వేదిక

మవసు ఫొండేషన్‌

పపకంపుల (సరగ ఎర్‌ (౧ (02-౨1 రర" బ౮'0/94 వెమకల్ట ౫ _మొత్తంపజీలం _పిద్దపైొపేీల [10 ర, 12

_లీవివీలం | భగ పంచకం (యం య... __పొావచేవి గ ర0ంయ9 శంకే చేతల (ల బ్యా చెపి (నం __పొవ్‌ చెయ్యనివి తము లు! పిన (ఇయ