Telugu జీవి యస్ వ్యాసాలు_జి వి సుబ్రహ్మణ్యం_ - anilvaranasi/indianlanguages GitHub Wiki

శి . క .. క. ( ్రం ) లీ స్మ ఆ | + * అ అభా | క. ఖా న. అ లా. " వ క. “ఇ + ॥ సై క ఈ యి టా ౫ . ల్‌ క“ తలో. వు. తి “అలా ౯ + ర 1 = ళ | ( అకా శ్‌ అం తోం చ. అ ల్‌, (శె ట్‌ శి వ , భి. న్‌్‌ ష్‌ అబ రం ల్ని ఛ్‌ న్స్‌ క శ్‌ ల్‌ న్‌ . ల క్ష ॥ తో కెసి శే 6.౮ కీ “శ శ్రీ శ క ఇ త = తా ఇ శా సా న అ గ ఇ “జో క్షే లీ త అ ఎత ల ౨ ఖీ = |; ల నో త ప ఆ -ం ॥ ం ను. ౯ ణ్‌ గ గ్‌ ఎ న ననన వ జీ గ త ళో ఠీ లత అ గ టే | వీ. నన ప ణ్‌ కో లీ! లో? నా టే ల్‌ టట లో మళ! ఖ్‌ క ఠీ టిన ౨ కా ళ్‌ ( క క ల్ఫి నీ తీ జా ఈశ ॥ క క ణ్‌ (0. ళ్‌ త్రో . క్‌ న. మ , వ. అ త - ఓ లీ కం ; థి అ"

  • ం.“ | + న శే కో నోట ఆ 4 . స్తా ( ల" తీ శ్‌ ॥ 1 ణం. . _ " ॥ క 4 బ్ది క్ట ం జ న్‌ | మే క జ న, మ శయం కం న ఆక్య మై క గా లోహం ళ్‌) స ్‌ ఆజ్ఞ క సలల పలి. క తొ ఒన్న తీ | అలక ల రు. 4 శి | షు క , కత" ళా షీ ఇ | " స్థ లి క వ్‌ ఇ ఇ న 1 న. జ్బ లం న్‌్‌ - . " రు ఫి. ఠి "ట్‌! లై యన. జె టు లు. నం చ చం గ్‌ వం ఇస్ట్టటన | క , "

డా బీనియన నా )న ల్రు ఆచార్య బ్‌.ఐు, సుబహ్మణ్యం “కెలుగు సాహితి హైదరాబాదు కేంద్ర విశ్వవిద్యాలయం (ప్రచురణ | శ్రి పొలి (పచురణ-ు బాదరాబాదు త? 0. ( కే

ఆ 5 ఫ25214 126767౪ క55360/5 ౧ కాం 6.€7 రజణలి?4%26౧బ౧4౧7), 114,200, "౮464 52010 (౭౧౭౧౧6౧1 0 6406606) ౧గల160/ 01 9646220246 అలటళజ ౫౦:10) (.0) [16612016 - 500 134 కొంయ!00064 ౧0 ౯ త. 5204 [606111, 145 ౧ ఆ గో న్‌ [౧51 8561000" గికయ/0%, 1993 ద" గ్ర స ది ౮ 00౧11000 ణ్‌ గల యా 5. వ్‌ / న్‌ ౦౮౬” 5౭59౧? 511 6౦౧ వం. లం ఫా. గర/13066 5 * (10,132 (జ్జ 511720౧1 204011042641019 | . 57106౧ , 1-5-702/105, సం కీల న. లో 2/66/0066 - 500 044 షో క ౨౧౦౧౪౭: 6565౮275 న0/ ౦౧౯5:

  1. *152120610౧72 4011901006 110056 4-1-455 2180౧60౧ ద5గ600గ౧ త50౧| 7౭6% ౮0676566 500 001
  2. 4౪2 9027౯24011, (౬106౧07౪ ఈ €౪/౧౬/74/ 0౫౪౦౧86౧౦౧ గీగ౧రయ[౧76౧ 56705460 ఓ౧0 ౧6౧5౧౧౧౧ 54610౮9, 6౧ గొంండ6, ౪646765064 - 600 001 ౩3. 5౧౬. ౮. 54560612, 571౮4౧! , 1-5-70౯/16005, గ౧//6%42౧0, 0646705664 - 506 044 ౧664 00: 1012 ౬౦౧౧౧౬౦? రల 0695, గ0!/!0564౧00, ౧౮డ676006-44. నిగ౧ంగ౧6 66 74 76

అంకితం జ బ్బ “ ఘ్తుః ౫ జ శ ను | ॥ నా | త్న మ ళ్శ శ్‌ క స్గా న. ,్న క నే జ్ర న అలన గకన్సి తలే 9 ప ఈ జో స ॥ లాల / ఖే క. హ్‌ మ్మ ల్‌ శ్వ న శ్‌ " సం ఛి నే ల! ఇ . జా జ్య ళ్‌ శీ | ళ్ళ షన శ్వ [స వ గ ర. క స శ న ఖీ తీ ఖః గ్‌ | ఇ గను న! లర ల ్‌ టం “శ; మ. న తలో ని క్ర ప్‌ జ 'ఖేఖు. స్స క; | (= ఫ్‌ [ ళ్‌ ష్‌ + “ జ శ న. కే వాట న్‌ యో. స్ట జ జ త శా 'సీ;కర్త.- లా గడ వా సకర్త నిరంతర కవితా కళా తపస్వి భావుకతా సీమను దర్శించిన యశస్వి జీవన తత్త్యచింతనలో మనసి (. వాట్స్‌ తె స స్నహానికి (ప్రాణమిచ్వే హిత మంచికి మారుపేరు రస ,న్రీ, డాక్టర్‌ జె. బాపురెడ్డి [.4.5. గారికి మొక్కవోని యిన్నేళ్ళ మన చెలిమికి తీపి కానుకగా ఈ రచన (ీ ళ్ళి జీ వియస్‌ నానన ననన ననన క 111

ర్‌

బలిమి కౌనుక్‌

ఈ నాటీదా బావు రెడ్డీగారితో నా స్ప్రేవాం

నిండుగా నలభై యుళు 4) విప్పారిన

వికానశీలితో చాలమి వికాసాన్నా అందిన్తుంది

చేదును మింగి చిరునవ్వును అందించే

స్ప్రేవాశీలితో పొత్తు (యన్ఫునే కలిగిస్తుంది.

రెక్సలు కట్టుకొని ఎగురుతున్నాను గతంలోకీ

రేకులు వివ్ట్రుకుంటున్న కవితా న్మ్రతుల్లాకీ

నిజాం కళాశాల సాలాల్‌జంగ్‌ నభాభవనంలో

నిఫ్లుురవ్వల్లాంటీ యువకులు కవితలతో

నిత్యా కవి నమ్మై ళనాలు సాగిన్తున్నృవ్వుడు

'సాశమూ ఓ నీల మేషఘుమా' అని నీనారె కోకీల

నరికొత్త మేమఘనందేశం వినిపిన్తున్సృవ్వు)డు

'ఎకనామిక్స్‌ నుందరి వాజ్మయ శిల్యానికి బావురె

ఎళ్స్‌పెషన్‌ కోసం ఎదుడు చూన్తున్చువ్వుడు

కవిత సాక్ష్యంగా, కలం గళం నొక్ష్రంగా

ఆం(ధాభ్యుదయోల్త్సోవాల అశ జనం స్వ్రంగా

తొరవెనక్క వేదికమీద లాస్యం చేసే అభ్వుదయవాణీ సాక్ష్యంగా

ఈ జన్మకు స్ప్రెపాతలమయ్యాం

ఎన్ని జన్మ ల అనుబంధాలనో ఒక్కసారి కలబోనసుకున్నాం

మన స్పేవాం కవిత

మన వ్యాది సాపొతి /!

ఇంటల్‌లోనే కవితారాగం .కను ల్లో

ఎ(రజీరల జావచ్యతాలు గీన్తున ఎవ్వడు

రాకెట్‌ రాయబారాలు లయాత్మకంగా

రంగంమీద ముతుగీతాల కలలు పాంగిన్తున (పవ్లు)డు ఇగ

భవివ్యల్‌ మవోకవి పద్యంలో గేయంలో వచనంలో వేణుగానం వినిపిన్తున్సువ్లుడు మధులోవాలు బుతంభరయయైన అంత్తోశె ఎతన్వంలో మవాతిన్సీ కచ్భపినీ (మోగిన్తున్నవ్వుడు బాఫురె - నీ చతురానన చాతుర్యానికి (పక్కనున్న (శశోతనుగా నవ్రాదయునిగ్గా కాలాన్ని కరిగించిన ఆ ఘడియలు చిరంజీవులు ఒక శబ్ద చిితం వనుక కవి పడే వేదన ఒక -* లీ కల్పనకు రబయిత చోసే సాధన ఒక వెఠరుఫవు కోనం కోళ్లు వడ తవన ఒక వెలుగు కోనం ఆత్మ చేసే శోధన అన్ని నీలోనే చూచాను విమర్శకునిగా అన్నీ మనసారా దర్శించాను రచయితగా కళాశాలను కళా (ప్రయోగశాలగా మార్చిన మ్మితమా + కళ్లల్లో జ్యోతులు వాలిగింంచుకొని నడీచాం (బదుకుల్లో, నాలుగునాళ్లు చూడక పోత నాకోసం బుగులు నాలుగు కవితలు వినివీంచకపోతో తీరని దిగులు నీవ్చు విదేశాలలో రెక్సలు కట్టుకొని ఎగురుతున్నా నిండు కవితాచ్మితాలను ఆల్బం కట్ట తన్తూంటావు అందాన్ని చూచి తాత్తికంగా ఆలోచించినవుడు వాస్తవాన్ని గమనించి ఊఈవోంచలాలలో వివారించినవుడు నత్వానత్వాల మధ్య (గవాయ్యాత సాగిన్తూ అనంత సత్యాల అంతరార్జాలను అన్వేషిస్తున్నృవుడు “అంతా మన చేతుల్లోనే ఉన్ను' దన్న) నీతిని సొంతంగా తాలునుకొని వచన కవిత లల్రినవుడు (శకార శిఖరాన్సి శివంగా ఆలోపించినవుడు ఓంకార మంతాన్ని సుందరంగా మననం చేసుకొన్నృఫవుడు ॥ టీ

ఆఫీనడుహైన్నా కల్టరువైన్నా డై ర్చ$రువైనా అధికారాల అంతన్టుల అంచులపై కతనంలా ఎగిరినా రంగు రంగుల చీకట్లలో రాన్యకీడ లాడీనా వీడు కొండల వాడి పాదాలను మధురంగా తాకినా ఎకసెక్కల లలిత గీతాలను చిలివీగా పాడీనా కవితను నాకు రువి చూపించకుండా ఏకాంతంగా కూరో)లోని మి(తమా ౪ ఏ మిచ్చి నీ బుణం తీర్పుకునేది? అంతర్జాతీయ బవుమానా లందుకొననాడూ అకాడమీల ఆదరగౌరవా అంగీకరించిన నాడూ లలిత కళా తోరణాలను వలిగించిన నాడూ రనవత్కవితా నభల్లో తారగా రాణించిన నాడూ నాడూ * నేడూ - నిన్చు చూన్తూనే ఉస్సాను. చిత్సళగా మెరిసే నీ చిరుననవ్లు నీ ఆత్మకాంతి చి(తంగా జాలువారే ని శబ్దచిితం నీ మనోన్యేతం అంబరాలలో ఎగిరే నీ భావ(పతీక న యోగం నిరాడంబరంగా నిలిచే నీ స్ప్రేవామూర్తి బాఫురె కవితలు రాయలోక పోయినా ఇనా ళ్లు నాతో కలని మెలనీ ఉన్న నీ సొజన్వం అనంతం + 'జీవియన్‌' అని పిలఠిచో నీ మరువలేని చనువుకు న్వానంగా ఈ వ్వానం - నా స్పేవాశావకోళం /. = జి,వి, సుబహ్మణ్యం ౪) [

సరన 06౦0 ....

నలుబద్గ్యో మన స్పేవాం

నందనంలా వొిరబూచింది

తలుగు సొహిత్వసారభాలు లోకమంతటూ ఎదజల్లింది

నాడు నిజూాంకళాశాల [(పాంగణంలో సాటీన మన చాలిమికలిమితోటు

నేడు _* రభయంలేని వనంతాలకోట - మనం స్పేవోన్సి నిర (చించలోదు బీవింఛాం నిడూవీంచాం

మనం నిళ్ళబ్దాన్ని నిందించలదు

శబ్దాన్బి (పేమించాం

మనం అజ్జానాన్న ఈనడించలోదు ఎద్దానొన్ని టీ ఆదరించాం

మన నాస్తకులను గౌరవించే ఆన్తికులం వివాదాలను వషంచే ఎివేకులం సత్వాన్సి శోధిన్తునా లం

మానవత్వాన్ని బోధిన్తున్వాం

నేను చూవిన 'రంగురరగులచీకట్లు" రవాన్యాలు నీ కెరిగింంచాను నీవు (వాసన “బీవియస్‌ వ్యాసాలు” నౌక అంటించాన్టు

మనం ఒకరికీ ఒకరం దోవ్రుడిచ్చిన వరం మనం అంకీతమైపోయాం పరన్న)ర6ం ల ప్రై కృర్వాలు అనుభవించకపోయినా (తవింణ వద్దినంవదతో జీవిద్దాం జా జె.బాపు రెడ్డి

క్‌ త జతలు “వాట

నలభై య్యేగ్గనుండి నా సాపొత్యవ్యవసాయం సాగుతున్న ఏది. (కొత్త సీద్ధాంతాలు (పతివాదించాను. నవ్యనమన్వయాలను అందించాను (వాసీన (పతి వ్యానం లోనూ, ప్రచురించిన (పతి (గంధంలోనూ అభినవ సాహిత్య దృక్త్రృుధాలను పాలువరిన్తూ వచ్చాను. నాసాపొత్య జీవితం నిరంతర నమాలోబనధారు అందులో వెలువడిన కొన్ని వ్యానతరంగాలను ఈ నంవుటిలో పాందుపరున్తునా ఇను. నవ్రాదయులు వీటిని నమాదరింప (ప్రార్ధన.

ఆస్త మ్మితులు డా! దౌ బావు రెడ్డిగారు స్ప్రేవ్యోరంగా “బీవియన్‌' అని పిలిచే పిలువులోనో ఈ నంవుటి పేరు పెట్టాను. వారికో అంకితం చేస్తున్నాను. ఈజ్త యతి న్వీకారానికి అంగీకరించిన డ జా బావు రెడ్డే గారికీ మనః వూర్వక కృ తజ్ఞుతాభి వందనాలు.

ఈ నంవుటిల్‌ ని మొదటి రెండు వ్యాసాలూ ఆం(ధ(వదేక్‌ సాపొల్త అకాడమి రజతోల్పవనంచికలో (వచురించబడీినవి మూడవ వ్యానం వాబ్బయి” లో వాలువడీంది. వాటిని ఈ నంఫుటిలో కూడు )కోటూనికీ అంగీకరించిన తొలుగు విశ్శవిద్యాలయంవారికీ కృతదాతలు.

సాల్లివవ్వానం 'తొలుగు'లో వాలువడీంది. ఆరవవ్యానం 'ఉదయం'లో వచ్చింది వాటిని ఇందులో చేడు , )కునా ను, అనుమతించిన తలుగు అకాడమివారిక్తి ఉదయం" దిన వ(తికకు కృతజ్ఞతలు.

'అనుభూతి కవితావాదం” - “అభ్యుదయ కవితా (నంతర ధోరణులు” లో '(్రకటితం. ఈ నంవుటిలో ఆ వానర కూర్తుకోటానికీ అంగీకరించిన వరంగల్‌, స్తావితీ బంధు బృందానికీ కృ తజ్ఞతలు

-ఈ (గంధానికీ ముఖచి్యితం ముచ్భుటగా నమకూరి ౧న మి(తులు (శీ/ గోపి గారికి (గంధాన్ని అందంగా ము(దించిన విప్ప కంవ్యూటలర్‌ నర్వ సెన్‌ యాజమాని (శ్ర, విజయసేనారెడ్డి గారికీ కృతి నమర్వణ నభను నిర్వావాంచిన యువకళావాహిని వారికి విశషెంచి మిితులు శ్తీ, వైైకె నాగేశ్వరరావు, పి.వి.ఎల్‌. నరసీంవోరావ్లు బి, వెంకట రెడ్డి గారలకు ధన్యవాదాలు. శ్రీ వాణీ (ప్రచురణల యజమానురాలు చి సొ నుళీల 5కు శుభాకాం్భక్షలు.

13.1993 జాం బి.న.సుబహ్మణ్యం ఫ్‌

అనననననిననాననానననాననానాాననననననననననననననననననననన ననన

ఇందులో :,..... ₹. తాలుగులో సాపిత్వ పరిశోధన = నాడు - నేడు క, ౨. తాలుగులో పరిశోధన తీడుతొన్సులు రత చ ఈ పాతిక్తో సాహిత్య విమర్శ 9శ త తలుగు సాపొత్వ విమర్శలో దేశీయతాన్వోషణ 709 8. అనుభూతి కవితావాదం 206 6 అవివ్భిన్సత - అయిదునూ(తాల ఏకవాక్తత 52

తెలుగులో నాబాత్య పరిశోధన

'0గ౧౦౫ అన్న ఆంగ్ల పదానికి సమాంతరంగా “విమర్శ అనీ, గాయంషంక కీ సమాన్నార్ధకంగా “పరిశోధన అనీ తోలుగులో వాడుతున్నాం. పరిశోధన శబ్దం. ఆంగ్లభాషా ప్రభావం వలన మనం..కల్పించుకొన్న షారిభాషిక పదమే సంస్కృతంలో “శోధన శబ్దం తైత్తిరీయ సంహితలో కనపడవచ్చు. ఆయుర్వేదాదీ శాస్త్రాలలో 'షరిశోధనీ శబ్దం కూడా వాడబడి యుండవచ్చు, లాక్షణికులు కూడా ఈ మాటలను తమ (గ్రంథాల లో (పసక్తానువశంగా పేర్కాని యుండవచ్చు.. కాని పరిశోధన అంటే 'రీసర్భి అనే అర్ధమే రూఢికెక్కి ఉంది ఈనాడు. ఆ మాటకు వస్తే, పరిశోధన అనే ప్రక్రియ ఆ "పేరుతో. గుర్తింపబడింది ఆంగ్రభాషా ప్రభావం పడీన తరువాతనే అన న్‌ విషయక నిర్భ్యివాదారశం,

అట్లన్మి భారతీయులకు పరిశోధన అంటే, అందులోను సాహీత్య పరిశ్‌ధన అంటే నిశ్చితమైన అభిప్రాయాలూ, అవగ్గాహనలూ లేవని తలంచటం తొందరషాటే అవుతుంది.

'తస్మాల్‌ నతా మత న దూష్షీతాని

చుతాని తాస్టావతు. శోధితాని

సూర్వ (ప్రతిష్టాపిత యోజునాన్తు

మూల(వతివా ఫల మామనంతి”

“తదుచ్యతా6 పరిపద్దతత్త్వరయ” * అన్న అభినవగుప్తపాదుల మాటలు గమనిస్తే పరిశోధన పరమార్థం (ప్రాచీనులకు అవగతమైనదన్న విషయం: స్వష్ట్రమౌతుంది.

కంర. అన్న పదాని కున్న రే వాచ్యచ్చైన అర్జాన్ని (గబా ల్తే పునరన్వెషణ లేదా "పునఃపరిశీలన కావాలి. ఆ 'అర్హర కూడా ఆంగ్లభాషలో ఉంది, దాన్ని. శాస్త పరిశోధనాదుల్లో కూడా: [గహిస్తారు. కాన్మి దానికంత [సోమ విక్రయన్‌ సోమర శోధయి * తాత్తిరీయ నంపాతో 1/2,

అనువాకం. 9, [బావ్యా బభాగర,

క్షే

(ప్రాముఖ్యం. (ప్రామాణికత్వం ఇవ్వరు, అట్లని ఆ అర్ధం పరిశోధన ప్రవృత్తికి పట్టదని చెప్పలేము. "౫% 200163 146 80 9 96 ౩206 00 1000 0176 ౧4100 2 9అంతుం ఓల, 2ంటా1టల *ంరేలమంం0 10 100646 2 9820% ఈ అర్జాన్ని (ప్రతిబింబించేలా తెలుగులో వాడవలసీ వస్తే "పున శస్ధధనం" అనాలి, కాని శ్యవ్యుత్పత్తిని బట్టీ వచ్చే ఆ అర్థాన్ని మనం స్వీకరించలేదు, గయయయిం! స్వభావాన్ని నిర్దేశించే అర్జాన్ని (గ్రహించి. “పరిశోధన' పదాన్ని ఎన్నుక్‌ న్నాం. ఇంగ్లీషులో కింం6జం0 కున్న స్వభావపరమైన నిర్వచనాలను కొన్ని గమనిస్తే ఈ విషయం స్పష్టమౌతుంది. క్షే “డీ జల! ౧౧౧౦21 100010" 0౧ ఆం 260%0 1౧ 56400౧2 20ట 05 ౨౧010165; 61118000 10౪65682600 10 ౦056ల 10 10051210 50[16- = ]/600/65 27/6724/4/0%240/ ౦౧0౫౧౧౧”. 2 “తీ ౧౮౮2! 2060 ల4400076 1070:682100 0% లం౦ంగ0ల1- 1100 408 &5 1ట 210 116 1౯15100 02000184 00101831005 10 ల 11801 0 ల౫10/610007ల06 [1406." = 46 ల్‌గదుడ0గై2664/6 0 వండడ/ శీం6%0ట 170/4. , (900. పై “రల [06 00021, 0100260, హ[009176 000605 0 0౫- 7108 0౧ 6 3010106. ౧౧౦0౧04 ౧0౧ 20213150 " = కొటాల్‌ సా ౨గలాండ004 2 560402౧002 (96). ౧,4, తీ పయయం! 15 2 5506042600 24[ల౧౫0ఓ 10 0౪9% 040. 16 004063 0౬ 00౧0800000100 206 3666 0ట్తంగ64 ల [0౧170053 0 0 1000౪16686 3006 "౪౯౪0" 50006 102110% 9000666 11 2 3480006 ౪20 206 ౧0౧5600004) 10 1600 0% ల౫(006102 2 2130 00౧5011642608 1056 1011- 2005 ౫10006 అరే." ౨ ]1/2/622030%42 274 6౧22760467౧627 ౧౯9౮9). విజ్ఞాన. పరిధులను విస్తరింపజేసే యత్నంలో నూతన సత్యాలన్ను సూత్రాలను, సిద్దాంతాలను కనుగొనటానికీ, శాస్త్రీయ పద్ధతులలో [క్రమబద్ధంగా గాఢతరమైన అన్వేషణ, పరిశీలన. చేసే విధానం పరిశోధన, లక్షించఛిన ఏ అంశాన్నైనా నిర్జారించటానికి సోపపత్తికంగా సామగ్రిని సేకరించి వాటిని నిశితంగా పరీక్షించటం, 'ఓక 'వేళ ఆ సామగి ద్వారా పూర్వ ్రవర్తిత సిద్దాంతాలను గానీ, సమన్వయాలను గానీ ఫలితాలను గాన్సి పఫపునర్మించవలస త్త చనా 1///6400% కో గగ రొగీడగ 427627 న శ26/%040/08) 274 60/2గ/టా ర/నంం44/ తటండ/04 (979, గలి,

వచ్చినా, పునర్వ్యవస్టికరించవలసివచ్చినా, _ నిర్దుష్టంగా రూపాొందించవలసి వచ్చినా, చివరకు ఒక వినూత్నాంశాన్ని ప్రతిపాదించవలసి వచ్చినా సత్యాన్వేషణ దృష్టితో, సమన్వయ దృక్పధంతో, నిర్మాణాత్మక వెఖరితో, వాస్తవాన్ని వ్యక్తీకరించాలన్న దీక్షతో పరిశోధన లక్ష్యమైన విజ్ఞాన వికాసాన్ని సాధించటమే పరిశోధన, ఈః పరిశోధన ఒక నిరంతర సాధన. దీనికి మొదలే కాని తుది లేదు అవగాహన యొక్క అవధుల విస్తృతీకరణం, వినూత్న సిద్దాంతాదుల ప్రతిపాదనం, తదా రా సత్యానే షణ పరత్వాని స సమున్మేషింప చేయటం పరిశోధన పరిశోధనలో శాస్త పరిశోధన, కళాపరిశోధన అని రెండు విధానాలను పేర్కొనవచ్చు. ఈ "రెంటింటికీ మౌలికంగా శాస్త కళా 'ప్రవృత్తులకున్న స్వభావాలను బట్టి భేదం ఉంటుంది, శాస్తం వాస్తవమూలం, కళ దర్శన మూలం, శాస్త్రంలో భౌతిక సత్యం, కళలోదార్శనిక సత్యం మూలతత్త్యాలుగా (గ్రహంపబడతాయి. 'వం10000 ౧0౪70! 10000: 20408, 5010006 52663. 50100064 21003 1 000102 04 820102 ౪40 206 26004416 5620606 20031 16 ౦0)06టో* అన 1 ఏం౧[00611808 మాటలు శాస్త్ర స్వభావాని వ్యక్తం చేస్తున్నాయి. "216 లంైుంగం06 0౯101006 ౪24106 10 1౮2810 ప్‌ 92316 40 20) 00007 ౧౦౧౦6౦౧1౧2 6 446 001006 ౪2186. 0౪ 9010108 ఓం06టు 2006000౬ 10 (0 ౧0231760” 0610003606 10 16 లంల10006* అన గ రెనెవెలెక్‌, ఆస్టిన్‌ వారిన్‌ మాటలు సాహిత్య స్వభావమెన విలువల వివేచనాని క్‌ వ్యక్తం చేస్తున్నవి. రవీంద్రనాథ్‌ టాగూర్‌ శాస్తకళా స్వభావాల భేదాని | నిరూపిస్తూ చెప్పన ఈ (కంది వాక్యాలు గమనింపదగినవి -- "566౧610 10౧0౫10686 1$ 205026౬ 20301040 00౪1068206 19 92060476. 5010006 520/5 వి '1 100% తగ కజగం: ' ౧౮౦౦1౪6'.. 411 04? 01044103, 1022803, 80083 206 ౧0౦6౮”, 32 16 006 206 6 92006 1102 ; | ౦064౪0”, 65 శాస్త పరిశోధనకూ, సాహిత్య పరిశోధనకూ మౌలికంగా భేదమునా ష్‌ పరిశోధనలో" రెండింటా శాసస్తీయ ఎధానం మాతం అనుసరింపబడుతుంది శాస్త్రీయ విధానాన్ని గురించి ౧, 51610806 4. 5100100300 లు ఇలా అన్నారు £ ' శీ 5606 13 30100440 ౪౧0% 1 642 266 98000166 [0 1081021 2021319 [08616102 10 & (6౪01000006 04 00౧” ౪10408 0396 శో గ0/౧4 224 గ00/0/6౧ (6472074464) (మత), ౧7 వ 02600 6 [0404006 (౧/90), ౧౩2. 6. క40024/4044/4 620/6 04 తగ 4 4జులలయా (౧96/7) గ 69, నే

ర2[2 26 36060064 09 అలంం110006 07 3986051063 0౯ 0001000 90156 "సేకరించిన సామిని తర్కసహమైనవిధంగా పరిశీలించి, దాని సహాయంత్‌" ఒక సిద్దాంతాని ( రూపొందించాలి. (ప్రయోగంద్వారా కాని గణాంక విధానంద్వారా కాని, లోకజ్జానంద్వారా కావి, సామగ్గిని సేకరించవచ్చు సాహిత్యంలో సహృదయ వివేచనంద్వాగా కూడా సామగ్రిని సంతరించవచ్చు విమర్శకుడు కాని, పరిశోధకుడు కాని సేకరించే సామి కొంతవరకు వాస్తవ సత్యాలూ, కొంత వరకు అనుభవ సత్వాలూ కూడా కావచ్చు పరిశోధన సత్యాన్వేషణ కాబట్టి, ఆసత్యం శాస్త్ర సంబంధి అయినప్పుడూ, సాహాత్యసంబంధి అయినప్పుడూ తప్పకుండా భేదిస్తుంది. శాస్త సత్యమే సత్యమని పరిగణిస్తె సాహిత్య సత్యం ,[ప్రాతిభాసక సత్యం లేదా అలౌకిక సత్యం అవుతుంది. ద్‌ని ్న పాశ్చాత్యులు సత్యానికి సమమైన సత్యంగా పరిగణిసారు......." & [0ల౫ 13 '60021 10 ౧06 ౯౪6 వ వం66%/ 15 2 560045 206 10001120 23 1111030009 (50101006, 100౪/16686, ౪1360౧90) 206 ౧095653 06 6001/210006 01 ౪౪0, 15 టురు116* అన్న విమర్శకుల వివచనం ఇచలటు గమనార్లమైంది, శాస్త్రీయ పద్దతి ననుసరిస్తూ సత్యాన్వేషణ చేయటంల్‌. కూడా రెండు పద్దతులున్నాయని విమర్శకులు సామాన్యంగా భావిస్తుంటారు ఒకటి ; భావించి ఫలితార్జాలను నిర్ణయించే పద్దతి (14010804 08 ఉంగంం%యి, మరొకటి ః తార్కిక అనుమాన పద్ధతి (16001064 05 10600600). ఈ "రెండింటి కంటె రూపాంతరీకరణ పద్ధతి ఉత్తమమైనదని మరి కొందరు భావిస్తారు. ఈ మూడు విధాలలో ఊహించి ఫలితార్జాలను నిర్ణయించే పద్ధతిని సాలీడు గూడు ఆల్లటంతోనూ, తార్కిక అనుమాన పద్ధతిని చీమలు మట్టిని తోడి కుప్పలు పోసే విధంతోనూ, రూపాంతరీకరణ పద్ధతిని తేనెటీగ పూల మకరందాన్ని తేనెగా మార్చే విధానంతోనూ పోల్చి అభివర్షించి, 3 |, 1201066 మూడవ పద్ధతే ముచ్చటైనదని భావించాడు. "1£ ౮౦౧౦ 1260%- 21136 (6660060021150 13 116 2 90166 3501001082 0౮6౧060౧03 [0౧1 *11, 6 అటంగం 6౧00010156 (౧640600150 13 10 06 60౧0206 .. 60 2% 20 ఇ/0100 01103 ౩501653 10203 0511200. 3041068 (040 ౧1౧౦ ఓం +0160601 ౪16 200 13 06 0606, ౪0100 501008౪7ల్ర/ 82001 ౧01100 204 ౪2౧90103 1 1060 0౧.” సాహిత్య పరిశోధన మౌలికంగా సౌందర్య తత్త్వ చింతనకు సంబం ధించింది. కాబట్టి తత్త్య (ప్రతిపాదనంలో రూపాంతరీకరణ పద్ధతి ఉత్తమంగా ల కాదండి దరంంం వయం. ర్‌. ౧607 ౧ 24672006 ౧ (9౧) లం, రీ 26/40/6 గణం౪7/642264౬ (94). లం, క్‌

రాణీస్తుంది సాహిత్య సౌందర్యానుశీలనంలో భావించి లేక దర్శించి ఫలితార్జాలను నిర్ణయించే విధానం ప్రయోజనకారిగా ఉటుంది. సాహిత్య విశేషాంశ వ్లైషణంలో తార్కికానుమాన విధానం ఉపయోగపడుతుంది సాహిత్య రంగంలో పరిశోధన శాస్త్రీయంగా సాగుతున్నదన్న మాటకు అర్హమేమిటంటే, సాహిత్య దార్శనిక స్వభావాన్ని గుర్తించి తర్గతమైన సత్యం పై మూడు పద్దతులలో అన్వేషింపబడుతున్నదన్నమాట 65620% అనే పారిభాషీకపదానికి దాదాపు మారు పదాలుగా ఆంగ విమర్శకులు మరికొన్ని పారిభాషికపదాలను వాడుతున్నారు. అందులోనూ సాహిత్య పరిశోధనను 11420” 50 అనీ 0410 500014౫110 అనీ, 1114020 600” (లేదా 1000/ 00 102009 అనీ, 61౬౦11 100౧” అనీ, 0౧4021 ౧౫ అనీ పేర్కొనడం కూడా పరిపాటి. ఈ పెర్తను వాడేటప్పుడు విమర్శకులు వాటి స్వరూప స్వభావాలలో గల సూక్షాంతరాలను వివేచింది వ్యక్తీకరించారు కూడాః ఈ [క్రింది విమర్శక వాక్యాలు గమనిస్తే కొంత వరకు వాటి స్వభావం గోచరమౌతుంది. $, “6 ౧036 138 ౧౧2006 2 6119006000 0000౦00౧ 11100080 206 110672 546). ౧6 1/౦ 26 (194008 2౪1605 : 0౧00 19 014670, 4 2513 06 040% 10001 001500” 2 3010060, 19 2 9000103 0౧ 110౪/16620 01 0 162౧102". ౮ “౧0 6000004100 0 "1146౯2౧ 5010117910", 6౧౧౯౦౦1౪౮౮] 01 23 5400006002! ౯౫61100, 29 2 [00౪108 006 0౧ 00౧౪106060, 11- $12105, 206 36౮0800000". వేం 19660003 001౬ 60 64౪౫ 16[00610% 10 $10696 6160౧6౪౦౧9 0 రేయ50510102 25 14620) 1000) 106 56) 0/40 0౧0౧010010 00 111004- 106, 16 ౧61[020గ63, 6౧౧6124, 206 6 1116, 2006 0 61[0100041108 16661109 0 00006180 ఇంకేం 25 6116 1100020 0౧10190 102110 ౩4410 10 20000200) 0 1166040” 15000/”.2 = తిం06 1/70/6606 6274 శీ4?00%2 1/46౧౧. ల “006 0 0001141021 160౧ 18 ౧0610 10010. 410 217011 40 4౧007) ర 00/04/0062 (9౨7, ౯ (5, 4, రరర, ౧౯, /9, 42. 4060, లంక, వ్‌

2115810 [20టా 046 10 3ల౫6 23 1 “5 ంలం12676 10090౧00 గగ౧26 ౪111 2002 016% 6౧102 13101") (కోలరిడ్డి అభ్మిపాయం. ఒరీల లల ఉీలిగఉ7బా వాం రరం ౦21 ౧౫0 ? 10106, 25. 2 0ం0౧ ౦5 01101302 30100 08164, మంట 2000406 [08 46 జంగ [య0గల4 01 11660040" అధైాలరలం6, జుర్కే 5600164 ౪0416 1026 60 306 ౪6౫ 006 1206 0% 11665146 1 6౪11124000 25 2 101 = 0742700 గ తెలుగులో “సాహి త్య పరిశోధన అనే పారిభాషిక పదానికి సమానా రకాలుగా గాన్ని సమీపార్దాలిచ్చేవిగా గాని పదాలను రూపాందించుకోవటం జరుగలేదనే చెప్పాలి. కాని ఇర్టీషులో వాడబడుతున్న 'పై అయిదు ,పారిభాషీక పదాలను తెలుగులో రూపొందించుకోవలసి వస్తే యా (క్రింది. "పర్డ్హు సముచితంగా ఉండవచ్చునని భావిస్తున్నాన్ను అవి *

  1. పరిశీలనాత్మక సొహితొాధ్యయనం గ116ట్లూ ర్వ).

2, సాహిత్య తత్త్వాన్వేషణం (1610300126)

చ, సాహిత్య లక్షణ వివేచనం (16620 600%)

“లే, కావ్య దర్శన మీమాంస (0౧4041 160%

  1. _ కావ్యానుశీలన మార్షప్రవర్తనం (60111021 ౧4).

-ఈః అయిదు వారిభాషక పదాలు పరిశాధన నిర్వహించే అయిదు ధర్మాలను వివరిస్తున్నాయి, ఇటువంటి పేర్డు వాడుకలో లేకషోయినా తాలుగులో జరుగుతున్న పరిశోధన ఈ అంశాలను నిర్శహిస్తూనే ఉంది. అయితే పరిశోధన (ఎవ ఏత్తికీ సంబంధించిన: వ్లషణం: తెలుగులో విశషంగా జరగకపోవటంచేత వాటి స్పష్ట ప్రతిపత్తి వ్యక్తం కాకపోవచ్చును, కాని, ఆ లక్షణాలన్నీ పరిశోధనలో అంతర్నిహితంగా కనపడేవే.

శాస్త పరిశోధనలో ప్రవృత్తినిబట్టే రండు విధాలు భావింపబడుతున్నాయి, అవిాశుద్ధ పరిశోధన; అనువర్తిత పరిశోధన, జ్ఞానాన్వేషణయే శుద్ద పరిశోధన స్వభావం, జ్ఞానాన్ని ప్రయోగపరంగా అనువర్తింపజేయటం. అనువర్తిత పరిశోధన స భావం, “6502800 ౧020 06 06072166 06 616 60 100% / ఫా (4064604 ఉరగయంం 4600 ౧9ర02ర్చాు /

0 2౧66142౧64 [08 16 5926 0£ 100౪102 (0869 21166 '006' 01౯ 02510' 06200) 01 0/ 16 శల326 10 100% 11 01661 10 ౪56 66 190*/16ఈ06 [01 [306021 00006005 (0[0% ౧241166 '2001166' [06502001)." 1 ఈ విభాగం సావాత్య పరిశోధనకు కూడా వర్తింపచేయవచ్చు. ఒక విధంగా సంస్కృత సాహిత్య శాస్త్రంలో (పతిపాదింపబడిన రస సమీకరణ సిద్ధాంతాలు శుద్ధ పరిశోధనకు వర్తిసాయి. రస సూతం, కావ్యాత్మ వాదాలు, కావ్యలక్షణ వివేచనాదులు అనువర్తిత పరిశోధనకు ఉదాహరణలుగా నిలుస్తాయి. పరిశోధన ఏ విధంగా సాగినా అది ఒక సిద్దాంత ప్రతిపాదనంతో ఖఇలవంతమవుతుందని సామాన్యంగా విమర్శకులు భావిస్తుంటారు. పరిశోధన అన్వేషణ ఫలం శాస్త్రియమైన అన్వేషణ పద్ధతిలో దార్శనిక సత్యమైన సాహాత్య సిద్దాంతాన్ని రూపాందించటం సాహిత్య పరిశోధన పరమార్ధం. సిద్దాంతాన్ని రూపొందించటం ఒక (ప్రక్రియ అది నీటిని గడ్డ కట్టించి, హీమ ఖండంగా మార్యటం లాంటిది. (ప్రతిపాదిత సిద్దాంతం సాహిత్యానుశీలనలో అనువర్తింప చేయటానికి ఉపయోగపడుతుంది. మంచుముక్క నీటిని చల్లి బరచడానికి తడుపడినట్టు, పరిశోధన (ప్రవృత్తికి ఫలమైన సిద్దాంతం అనువర్తిత విమర్శకు ఆదర్శసూతంగా సాహిత్యంలో పనికి వస్తుంది. పరిశోధన, సిద్దాంతం

  • ఈ రండూ విలక్షణంగా కనపడుతూనే పరస్పర పోషకాలుగా ఉండి అద్వైత భావంతో వర్తిస్తుంటాయి , [౦౦౧ ఇ06 1630201 ౧20 06 3601- 12016 25 61564001 0062013 088 416 109002016ఉ 25 ౧౦౦౮3920 00౧1016- ౧౧61620 ౧౦౧౧00౧606 05 5016040 అరజ?ంట లటం 1 ౧0౦౧0166 10026 016 ౦011ల." 16 సాహిత్య సిద్దాంతం కావ్యానుశీలనంలో వినూత్న వరిశీలన దృకృధాలనూ, వివేచన శక్తులనూ కలిగించి, సాహిత్య కళా రహస్య సమాస్వాదనంలో సముచితమైన విలువలను పెంపొందింప జేస్తుంది.. పరిశీలకులై న సహృదయులు ఆ విలువల వలన సాహిత్య రసాస్వాదన శక్తిని ఇనుమడింప బేసికోవటూనికే కాక, కావ్యానుశీలనంలో వాటీని సద్వినియోగం చేసికొని కళాసాఫల్యాన్ని సాధించుకోవటానికీ యత్సిస్తుంటారు , వారి కటువంటి అవకాశాన్ని కలిగించే విజ్జాన సూరత వివేకాన్ని అందించటవము పరిశోధన సార్హక్యం, 14.5. ఉ౦[:2%38 మాటల్లో - "015 13 46 0౧%020/ 9ల106 05 2 8004 ౧౬1021 1600 101 10 0508108 ౪5, ౫14 ల౫ గాం120ట 206 090౪ల శం. (604040/0 2424 260427204ట్‌ ఉలంం4/ 2టాం౭70/4 (౧979). 6.
  1. ౧64040/08 274 266442024ట ౧ పొందడం! తబంం/04 (979), నవొశ4రి . 7

01 (1130౧0210440% 10 1061160644] *౪0గ౮ 0! 254 1౧ 0౧ 1001061207, 1 0౧120003 04 2006012601 01 [16 0౧1) 012063 *106 జంట0 *జంలటు 26 10 [200 0211206. 306 2 10061310౪6 000 ౪6 206 1000869106 ౧06 010 1 ౧0718 [0౪% 10 6౧౧2౧06 0౪ ౫౦0౦6 6౫౦౧౦౧౦6 0 భం30 *26య5, 041 2150 12 10182 41000౬ 6 ౪0౧3 1౧ ౪010 9000 ౪41005 1476 1౦011 63160206, 10146108 ల 01200103 10 ఆయ్‌ 00068 2064 60 ౦1౪ ౧౪౧21 02138105." +

అన్ని పరిశోధన రంగాలలో లాగానే సాహిత్యంలో కూడా సిద్దాంతం కావ్యానుశీలన విధానంలో అనువర్తన సూథంగా నిలిచి, ఉపయోగకారిగా ఉన్నప్పుడ దాన్ని గౌరవించి, [ప్రామాణికంగా [గ్రహించటం జరుగుతుంది. సిద్దాంతానికి సాహిత్య విమర్శలో సాధనయే నికషోపలం. ]4 &. ౦2015 ఈ అంశాని ౧"క్కి వక్కాణిర౮చాడుః "010 161 0% 06 ౪2411610” 0/2 160%/ 13 షం 14 000౪65 6౧101016 01 640108 ౪10% 16 3 04౬ 10 *ంగేం గగ 6201 8006 (1128 1 900/1064010 ఉఓం0౧౧ 2 ౧1600౧ 0% 0౧౧౪౦21 00౧” 2౧019 00౧10%9౪62603, 15 ౧204016 0000౪16102 11912016 1060 [14010 0౪0100%66 0౯ ౧౦౭2100006 [020465 2౧0 50002] 01441005 ౦050 *౦ంగెం 0 2గ, 01 [000102 *0గ౮ం 00 25 1౧ ౧౮౫ 206 1060650002 *షనా 206 2180 01 "01621102 ౧౯౫” 6156000001" 306 0120015 00016601 1023 26 (1011 16 5000121 010 0 ౪1౫౧ 26 21 ౫16 11085 946 జర ౧0౬15

సద్దాంతాలను గురించి వివరిస్తూ 12/1 0006 ఆలంకారికంగా అభివ్షించాడు. విశ్వసముదంలో ఉన్న వినూత్న సత్యాలను పట్టుటానికీ విస్తరించే వలల వంటివి సిద్దాంతాలన్నాడు. అలా వల వేసి [ప్రోవు చేసీన సత్యాలను హతుబద్ధంచేసి, వివరించి, వాటిని గురించిన సాధికారదికమెన విజ్ఞానాన్ని సాధించటమే సిద్దాంతాల ధ్యేయమన్నాడు. ఆ వలల అల్లికకు

ళో త్‌ ఛా

మెరుగులు పెట్టి వినియోగించుకోవటమే పరిశోధన ప్రవృత్తి అని ప్రవచించాడు ఆ మాటలు గమనించండి - "1606౮ 20 ౧66 0251 [0 01601 ౪౧26౪76 0211 "6 0గ6ర", 10 1400921126, 10 ౦1210 206 $0 ౧250ల 16 6 6౧66170౪! 10 ౧౫౦ 110 గటి ౧౧౦! 206 [2ల” అయితే (ప్రాచీన సిద్దాంతాలు పరమ 'ప్రమాణాలనీ, పరమ సత్యాలనీ, ఖండన మండనలకూ మాడు [| చేరు ఇలకూ అతీతాలని (ప్రాచీనులు భావించేవారనీ, ఆధునికులు ఏంతటి ప్రసిద్ధ సిద్దాంతమైనా అది తాత్కాలికమేనని, పునః పరిశీలన యోగ్యమనీ, ఏ సిద్దాంతమూ నిత్య సత్యం కాదని విశ్తసిస్తారని విమర్శకులు వివేచిస్తున్నారు "౫7061023 106 07. ౫ వంణ70% 0 ౬20604౧0 26070౧ ౧976) ౯.22 45. 25620704 0 ౬60740౧0 26070 (976) గ 2, 45. 0270 6 వం6 146 రిబాంంి6గ0 969). 5 కి

[౧000 1 6211ల ౧% ౪౫ 00086666 2 [021 జడ 0064016 లం[201- (10% 0£ 30060108, 12 2ం0రేలగ 30160006 1౬15 21205 గం16 101 30006 ౧౧౦206 05 100607ల%ట్క్తు ౧0 ౧౧24ల 10% 21026 లట 20000012[00 01 [001083 0003150000 "164 1 .. 1013 214205 000% 10 643108 ఈ అభి(ప్రాయాన్ని భారతీయుల అనుభవం ద ఎమ్బై సంపూర్ణంగా అంగీకరించటం కష్టం. భారతీయాలంకారిక ప్రస్థాన చరిత్రను నిశితంగా పరిశీలిస్తే లాక్షణికులు పూర్వ (ప్రతిపాదిత సిద్దాంతాల పట్లు శాస్త్రీయ 'గౌరవాని న (ప్రకటించిన్నా వాటీని ఖండించటంలో కాని, సవరించటరలోకాని, వినూత్న సిద్దాంతాలను సాహితీ రంగంలో ప్రవర్తింపచేయటంలో గాని ఎటువంటి సంకోచాన్నీ 'పదర్శింపలేదు, సత్యాన్వేషణ దృష్టితో గతం లోని మంచిని (గ్రహించారు; తమ వైన వినూత్న దృక్పథాలను 'ప్రసరించారు. క్రొత్తసిద్దాంతాలను ప్రతిపాదించారు. తమకు ప్రమాణమైన వాటికి గౌరవ ప్రతిపత్తిని కల్నించారు. అయితే అక్కడక్కడా. (ప్రాచినుల మీద ఉన్న [ప్రామాణిక భావం నూత్న సిద్దాంతాలను రూపొందింపచేయటంలో లాక్షణీకులకు. అడ్డు వచ్చిందన్ను సత్వానికి దృమైంతాలు లేకషోలేదు. ఉదాహరణకు = రసగంగాధర్గ కర్త భక్తిని రసంగా అంగీకరించకషోవటం భరతాదులపట్లు ఆయనకున్న (షామాణేిక బుద్ధి వలనన, అయితే, ఆయన కూడా “రమణీయార్ధ ప్రతిపాదకః శబ్దః కావ్యమ్‌" అని సిద్దాంతాన్ని ప్రతిపాదిస్తూ పూర్వ సిద్ధాంతాలకు పరిషత విధానాన్ని అవలంబించిన వాడే, కాబట్టే, శా(స్త దృష్టితో పరికోధించే ఏ పరిశోధకునిక్రైనా శాస్ర్తీయ పద్ధతి మీద అచంచల విశ్వాసం ఉండవచ్చును గాని, 'పూర్వ సిద్దాంతాలన్నీ 'పునఃపరిశీలనకు పాత్రాలు కావనే అంధ విశ్వాసం ఉండటానికి. వీల్లేదు. అయితే, ఒక పరిశోధకుడు ఒక [ప్రామాణికమైన సిద్దాంతాన్ని ప్రతిపాదించినప్పుడు, కొంతకాలం వరకు లేదా కొన్ని శతాబ్దాల వరకు లేదా అంతకంటే ఉత్తమ సిద్దాంతం వెలువడనంతవరకు దానిని గౌరవించటర సర్వసామాన్యం. ఉత్తమ సాహీత్య సిద్దాంతాలు ఎప్పుడో కాని వెలువడుతూ ఉండవు. వెలువడీన తర్వాత అవి కొంతకాలం రాజ్యం చేస్తూనే ఉంటాయి. కాని, పరిశోధన వాటినికూడా శోధించకుండా మా(్రం నిర్లిప్తంగా ఉండదు, ఇది చరిత చెప్పె సత్యం,

సిద్దాంతం వలన పరిశోధనకు: నిర్దిష్టమైన - అది నిర్హుష్టర కాకపోయినా

  • ఒక దృక్పథం, ఒక మార్గం లభిస్తుంది. అది సాహిత్యంలోని వివిధాంశాల
  1. శఉల4ండ0/002ఐ' 224 0661224 ట రోలంట4! గిటం2/04 (979). ౩,

మధ్య నున్న సంబంధ బాంధవ్యాలనూ, సజాతీయ విజాతీయ స్వభావాలనూ, ప్రయోగ వై విధ్యాలన్నూ వాటిలో అన్వేషేంపదగిన 'సమన్వయ సూత్రాలనూ, పరిష్కరణ వధానాలనూ 'ఫలితాంశాల అనుశీలన పద్ధతులనూ పరిశోధనకు ప్రసాదిస్తుంది. అలాగే పరిశోధన వలన సిద్దాంత రూపకల్పనలో కూడా ముఖ్యంగా నాలుగు రకాలైన ఉపయోగాలు కలుగుతుంటాయి, వాటీని యీ విధంగా 'పేర్కొనవచ్యు

1... పరిశోధన, సిద్దాంత రూపకల్పనకు ప్రేరణగా పనిచేస్తుంది, గటం2!001 1౧10416 600౧.

భా మిదం చద క లం లం కం యన టన న

౭, పరిశ్‌ ధన, సిద్దాంతాన్ని పరిష్కరించి, పరిశుద్ధతత్వంగా రూపాం దించడానికి తోడ్పడుతుంది. (టంజం!? ౧0109 [0020402 00 100%.

చే, పరిశోధన, సిద్దాంతాని ఏ అభినవ దృక ఏథంతో అనుశీలిం వచటూనికీ దోహదకారి అవుతుంది. గౌయటిగంగ 1003ల 160 రేం

  1. పరిశోధన సిద్దాంతాన్ని విడమరిచి వివేచించటానికి సహాయ పడుతుంది. (౮౦జ౦| ౧0103 1% దశగగ1౧౯ 000%,

పై వివేచనం. వలన. స్పష్టమయ్యే' అంశం ఏమిటంటే ” సాహీత్య రంగంలో 'ప్రతిషాదింపబడీన సిద్దాంతాలన్నీ విశ్వజనీనాలనీ, సార్వకాలీనాలనీ, పరిష్కార సహిష్టువులు కావనీ భావించటానికీ వీలు లేదు. "||౦ 1100౧ 26600206 10 1011 6 ౪౧౦016 540౧ 100 60% 0౧6 ౧15 1101 60౧౦12౪6 101 1ట్‌ వంటలు. తం 4 3060641200/6 1090000006 1 ౧2 1ట ౧0641120 20616. 206 [00403 0 ౪13108, 206 ౪146 [08 0౧6 ఖంం4124౪706 1090000006 13 20 1౧- ఈ13600[008 01221. 264 76064116 20 2180౧24౪76 90604126౪6 1౧908౧0౧ 1 1£13 10 06 0002061040 312% [0045 101 1506010. 2 అన్ను ౦09 మాటలు. ఈ అంశాన్ని స్పష్టం: చేస్తున్నాయి.

అయితే ఇక్కడ మరొక విషయం గుర్తుంచుకోవాలి. ఒక నూత్య సీదాంతం 'ప్రతిపాదితమౌతున్న దంటు “= (పాత సిద్దాంతాలను మూలమట్లుం " చేసి నూత్ను సీద్దాంతాన్ని రూపాందించటమే నని కొందరు. భావిస్తారు. కాని, అది. సర్వ (తా స త్యం కాదు. గతం లో వెలువడిన సిద్దాం తాల వలను కఠిగెన్నో విజ్ఞాన పరిధిని మరింత విస్తృతం చేయటం వంటిదే అది. గ,క 110100 ఈ అంశాన్ని అలంకారికంగా పర్వతారోహణంతో పోల్చి ఏెప్పాడు.. అస్త్తిరరంగా 28. లగ లండం/04 66౬/64౧ 42600” ౧97౮) = ఈ 2%

ఉండే అతడిచి ఎన దృశ్చూుంతం గమనింపదగింది "1613 220068 106 ౧1100100 2000202105, 8210108 ౧6౫” 206 గ6ల 0౪5, ఢ1300760082 20ల06046 ౧0౧06405 00/౧౫/౧66౧ 01 52802 0018 206 16 ౦౧ 6౧7120౧26౬ 341 6 ౧010౬ వంగు 1100 ౪6 981064 0౪6 5041! టిట్‌ 2064 యజ 00 3601, 2100880 16 200623 3021160 206 10009 4 ఏ0 02గ 0500! 01026 ౪16౫ 8210066 0” 16 ౧0206007 0౯00342016 0% 0౪ ౪2? ౪0." పరిశోధన విజ్ఞాన గిఖరారోవాణం వంటిది. శిఖరాని వ్ర ఎక్కిన కొడ్డి దృక్పధం విశాలమౌతుంది అంతకు పూర్వం చూడని అంశాలెన్నో దృగాచరమౌతాయి బయలుదేరిన చోటుకు పరిసరాలకూ ఉన ఎ సంబంధాలు స్పష్టమౌతాయి. అంటే - పూర్వ (ప్రవర్తిత సిద్దాంతం నుండి అభ్యుదయాన్ని సాధించి సాధ్యమెనంత విశాలమైన, సమగ్రమైన, సక్రమమైన, విశ్వజనీనమైన, నిర్దుపష్రమైన మరొక సిద్దాంతాన్ని ప్రతిపాదించటం ద్వారా విజ్ఞాన సామాజ్యసీమలను విశాలతరం చేయటం, దృక్పధాలను విసృతపరచుకోవటమే నన్నమాట. ఇలా పరిమితత [10 నుండ అపరిమితత్వ సీమల వరకు నిర్విరామంగా సాగే విజ్ఞాన: యాత పరిశోధన; ఆ యాలో దర్శించ లోకానికి వెలువరించే విలువైన వివేచనలే సిదాంతాలు ళా వినూత్న సిద్ధాంత రూపకల్పనం చేసే లక్ష్యంతో సాగే పరిశోధన ఒక విధంగా సృజనాత్మక పరిశోధన మనిపీంచుకొంటుంది. సిద్దాంత దర్శనమే పరిశోధనలోని స ఎజనాత్మకత అయితే, ఒక సద్దాంతాన్ని ఆధారం చేసికొని దాని పరిష్కారాన్నిగానీ, దాని (వయోగ సౌలభ్యాన్ని గారీ, దాని ఉపయోగానుపయోగ స్టీతులను గానీ వివేచించటం కూడా పరిశోధనే అవుతుంది. అటువంటప్పుడు పరిశోధన సిద్దాంతం వైపు సాగ్‌ పద్ధతి ఒక ప్రస్తానంగాను, సిదాంతం నుండి పరిశోధన ప్రవర్తిల్ల (ప్రన్దానం మరిక పదతి గానూ ఠా శావ్సా ఢా వా వివేచించవచ్చు. ఈ రెండు పద్దతులూ శాస్తరంగంలోనూ,సాహీత్య రంగంలోనూ (ప్రాచుర్యాన్ని పొందే ఉన్నాయి. "60%18 గంగా ఖం0౧” 10 ?టబంజుం., 2100040౧ 13 [0065566 0% ౮౯౩, 46 ౧2080 0079041107 0100053 0 1007- 198 206 10210 0£ ౧620108001 5[260గ00టి. 5400083 [0001 90020081 206 0107108 60%2%65 600%” 2400800 [౧౫౩ [0 580% 1530635 28 ౧౧౦2900000 00 19 211 16 02503, 6౯20312601 06 $0౦(%ట65 060 0064400421 [0003 2౧4 5011201810 0£ అం1గ021 1240210/."టె అన్న విల్‌కేన్‌సన్‌, భండార్కర్‌ గార వివేచన శాస్త సాహిత్య రంగాలకు రెంటింటికీ వర్తిస్తుంది సిద్దాంతం వైపు వ ప నన శతకన వక 22 వండడ/ 4600౧ 674 వంం/ తిటండ/04 ౧. 57. 2౮. 4064040/02) 2౫4 260/2/04ట ౧వం౧|4/ గిటం270464 979) ౧ ౨౩౯, క్షే

సాగే పరిశోధనలో ” సిద్దాంత పరమైన వివిధాంశాలను గురించి కూలంకషంగా పరిశీలించి వాటీ పరిమితులను వివేచించటం, అవి కావ్యానుశీలనంలో ఎలా ఉపయోగపడతాయో. వివరించటం, ఆయా అంశాలు వంతవరకు విశ్యాసయోగ్యాలో, సమర్థవంతాల్లో పగక్షించటం మొదలైన విధానాలు చోటుచేసీకొంటాయి సీద్దాంత |ప్రాతిపదికగా సాగే పరిశోధనలో ప్రధానంగా పాటింపబడే అంశాలు సిద్దాంత (ప్రతిపాదిత సత్యాన్ని కోధించటం, దాని అనుభవ వాస్తవికతను వివేచించటిరి సి ద్దాం తప రమైన వివిధ ప్రత్‌ పాదనల సార్ధక్యాన్నీ, సంబద్ధతనూ , అవగాహన విధానాన్నీ నిర్దేశంచటం మొదలై నవి.

సామాన్యంగా సాహిత్యరంగంలో సిద్దాంతాలను గాన్మీ సమన్వయాలను గానీ నిర్వచించి సూత్రరూపంగా వెలువరించాలనే యత్నం (ప్రాచీన లక్షణ (గ్రంథాలల్లో కనపడుతుంది. సాహిత్య లక్షణ మీమాంస. సూత్ర [గ్రంథనం కావటం 'ఒక (ప్రాచిన సంప్రదాయం. అయితే, వాటికి ఉదాహరణ లిచ్చి అన్యయుంచే వృత్తులను. రచించటం కూడా 'పరిపాటీలోనే ఉంది, కాని, వాటీక్షీి కావ్యాలంకార సూత్రాలనే పెరు రూఢిలోకి వచ్చింది: ఆధునికులు నిర్వచఛన[ప్రాయాలైన సూత్రాలు తర్కసహీతాలు కావన్మీ వాటిని కావ్యాలకు సర్వసామన్యంగ్గా, .విశ్వజనీనంగా అనువర్తింప చేయలేమని భావిస్తారు . 1/1 120 5, సయం1ంం. (ప్రాచిన సాహిత్య లక్షణ సూత్రాలను గురించి ఇలా అంటాడు” "1618002! 2650100069 36200105 001 16 ౧406 01 శుక 01 క0200/ 2౧6 [1068 160 6611%160%%, 0%. అట ఇం56000000 046 "20 70గ6 0[ 20 ౧0౮5౬ 05565 30%6 60110100 ౧404064 & 566 0 00653407 206 5400101608 0006110035 [08 6 06102 ఇంక 0జి & 211 నిశంయ 612 కూడా' ఈ విధంగానే భావించాడు & “౮ ఆంగ, ౧065100, 2 పెంంగయ 5 2 గ౦1061)/ ల జవాలా 1 16 [001 002 600% 05 6 6500621, 601101౧8 0౯ ౧౦౦6520 206 58061006 09ల౮౧౮ 00116 జ 10 రంయ+ 00౮ ట్‌ 2418. ఉ0[2%5 అభిప్రాయంలో లక్షణ సూత్రాలు నిర్వచనాలుగ్గా రూపాందింపబడినప్పుడు తర్కశాస్త దృష్టిలో అవి ప్రమాణ వాక్యాలుగా నిలువకపోవచ్చును గాన్ని అవి ఆయా అంశాలను గురించి ఉదాత్తంగా వ్యక్తీకరించిన సూక్తులుగా మన్ననలను పాందగలవనీ, కావ్యాదుల వంటి కళాఖండాలను. అనుకీలించే విధానంలో అభినవ లో చనాన్ని అందింపగలవనీ న్నిర్భయిం చాడు. "*యఆరటల16 6౦00౧ 25 ర60౧౧14101%, 13 "1020106211 ౦0066 (0 ఒబ 4, ౧.9.

1211ల 0861100168 ౪00% 23 46 "4610110021 [0%%, 20003 ల182%- 280211. 10 012-0010ఓ 4 ౧౮౦121 [000%ల0644600" 10 6000ఆ60216 "01 6౪41210 ౧౫౦౧4 ౦05 లుంల1ల0౧0%," 10 505/6 10 0200 ౪5 "౪01౬10 1001 10% 10/10 1006 26 1౬ 11 ట్‌ ఒక. విధంగా సాహీత్య లక్షణ సూతం అనేది భౌతికశాస్త సూత్రం వంటిది కాదు. దార్శనిక సూత్రం వంటిది. ఈ భే దాన్ని గమనించటానికి కూడా "షై విమర్శకుని మాటలు తోడ ఎడతాయి. అటు వంటపష్పుడు = పంగ 160౧/ 0 2%. 16 006605, 15 ౧౮౦౮ ౯౮౮ 1౧01 1156 006 10౧ ౧000౧56 1666021110 0 *202” అన సై గ! 015 */012. మాటలు, సమన్వయిన్తాయి. “౯౪21026003 0[ */౦గ౮ 0 2గ 2001)/ 0110012 ఇంట జ6 5800010166 0 ౩౦25005, 2061 ఓం 200061 [625015 26. ౪౧౦141- 1ల62016 025005." జే అన్న అతని మాటలే సాహిత్యానుశీలనంలో సార్ధక 0గో వినియోగ పడే లక్షణ స్యూత్రాల (ప్రామాణికత్వాన్ని 'ప్రతిషాదిస్తున్నాయి. సాహీత్య లక్షణ [గ్రంథ రచనం పరిశోధన ఫలితార్జ్థాల వ్యవస్థీకృత సంపుటీకరణం అనటంలో. అనుమానం లేదు. అట్లని రిక్షణ (గ్రంథాలన్నీ ఉత్తమ పరిశోధనకు ప్రమాణాలని బెప్పలేము, ఒక సాహిత్య ప్రస్థానాన్ని దర్శించి కావ్య లక్షణాన్ని దాని కనుగుణంగా సమన్వయించి ఒక సమగ కావ్యానుశీలన విధానాన్ని రూపొందించిన లక్షణ 1గంథాలను సాహిత్య సిద్దాంత (గ్రంథాలుగా చెప్పవచ్చు. ఆనందవర్రనునిి ధ న్యాలోకం అటువంటిద్కి దానికి అభినవగుప్తపాదుడు లొచనవ్యాఖ్య వేలయించాడు. అతని వ్యాఖ్య ధ్వన్యా లోకంలోని కొన్ని ప్రధానాంశాలను పునర్వ్యవస్టీకరించింది. కొన్నిదోషాలను నిపుణంగా తొలగించి: ధ్వని సిద్దాం తంలోని మూలతతా ;న్ని పునర్నిర్మించింది. రసధ్వ్యని సిద్దాంతాలకు అపూర్వ సమన్వయం సాధించింది. పరిశోధన లక్షణాలన్నీ అభినవగుప్తపాదుని. వ్యాఖ్యకు వర్తిస్తాయి. అందువలన ఒక్కొక్కసారి విస్పష్టమైన సాహితీదర్శనంతో విరచించే వ్యాఖ్య కూడా పరిశోధనగా పరిగణింపబడాలి. సిద్దాంతర పరిధోధన గమ్యం. దాన్ని సూత్మప్రాయంగా చెప్పిన్నా అనుశీలన విధానంలో అమరి చెప్పినా, సిద్దాంత ధర్శన, సమన్వయ, అనుశీలన స్పృహతో చేసిన అన్వేషణ: అతా పరిశోధన 'అనిపంచుకొంటుంది. ఆధునికులలో కొందరు లక్షణ[గ్రంథాలలోని కావ్యాలంకార సూత్రాలు సార్వత్రికంగా సాహిత్యానికి అనువర్తింపచేయటానికి వీలు లేదని భావిస్తారు. 20. 060, ల 44 క్షే

ఒక సిద్దాంతాన్ని [ప్రాతిపదికగా పెట్టుకొని కావ్య పరిశీలనం చేయటం గాని, కావ్యానుశీలనం సాగించటంగాని శాస్త సమ్మతం కాదంటారు. సీద్దాంత (ప్రాతిపదిక మీద సాహిత్యానుశీలనం చేసే (ప్రాచినుల ధోరణి దోష భూయిష్టమని భావిస్తారు విలియం కెనిక్‌ దృక్పధాన్ని ఈ విధమెన (ప్రవృత్తికి నిదర్శనంగా (గ్రబాంచవచ్చు : "31111202 0001004 [05 అజణం16. 320/5 28 2 3600౧4 ౧౧150266 08 6౯46160021 260640, 00-0601044 ౪14 ఉం గపటింం 0౯0101 1085 ల భంగ ౦0£ 2% 19 10210211 0331016, 15 6 "2558౧00601: (040130 ౧౯౮౪0003ట శీల[40110 1000౧7” - 20 2330000100 ౧6 ౯2౧31466 25 "06 *16౫/ 128 0000051016 011605౧ 13 1200391016 *1608 3206465 0 0గ(ల౧2 3017ల0410” 2000042016 10 211 *ంగిం 0౧ 21. ఈ విధంగా కొందరు భావించటంలో ఉన్న ప్రాతిపదిక ఏమంటే (పక్రియాపరంగా అనుశీలించవలసిన సాహిత్య సిద్దాంతంలో సర్వప్రక్రియలకూ సమంగా వర్తించే విశ్వజనీనమెన సూ(తాలు ఉండటం సాధ్యం కాదనీ, ఎమర్శ ఒక్కెక్క కావ్యానికి సంబంధించి ప్రత్యేక ప్రతిపత్తిత సాగవలసిందే కాబట్టి సామూహికంగా సాబాత్యాన్నంతా (గ్రబాంచి అనుశీలించటూనికి వీలు లేదనీ భావించటమే అయితే (ప్రాచీన లాక్షణికులలో చాల మంది (ప్రక్రియాపరమెన వివేచనం కొంత చేసినా, సాహిత్యానికంతా వర్తించేబట్టుగా, విశేషెంచి కావ్య('ప్రక్రీయకు (అవాంతర (ప్రక్రియల ప్రసక్తి లేకుండా సంబంధించిన కాశ త ప్రమాణాలుగానే తమ లక్షణ సూత్రాలను రూపాందించారన్న మాట పూర్తిగా కాదనటూనికి వీలులేదు. అయితే ఆధునిక విమర్శకులలో [ప్రామాణికులు కావ్యానుశీలనంలో విశ్వజనీన (ప్రమాణాలు కొనీ వః సాపేక్ష (ప్రమాణాలు కొనీ ఇ పసొటీంపక తప్పదని విశ్వసిస్తున్నారు. ఇట్టి దృక్పధానికి రనె వెలెక, ఆస్టిన్‌ వారెన్‌ మాటలను దృమ్రాంతంగా (గ్రబాంచవచు ఎ & "౦౫6 90816 [69020126 21244 620% ౪0౧6 00 1162016 15 004 8006421 206 020041౫ ౦౯61ల [035101)/ 13 0011 1౧61216421 206 6౧6౧1. 1061216421” 620 06 613411- సం15%04 [0% 00౧00166 ౧౫31200 206 ౪౧10600055. ష0 0౪70౧ ౧20020 006108, 6801 *౦గ 0511041016 ౧23 16 06006021 ౧౨22060083405: 008 2130 5%265 00౧1౧01 700661౮ *10% 000 *ంగేం 05 2గ, 26 2 ఆలం [020 30263 ౪216 ౫10 [3002010 44 211 ౧౦౧౧౦౦౫ 05113 30%, 92600, 01255, ఫ[0%6055100 610., ₹/6 620 1103 8002021126 ౧0౧౦౦౧౫1౧8 *ంగేం 052%, 1122060140 62014, 211 2012, 211 1100010000, 211 జగ 1662౧” ౧14౦1301 206 1868 1180007 ఏంట 2600 10 ౧౧21౦126 (6 1౧61164421107 002 ౪౦౧6 0 2౧ 22408 0% 2 ౧6౧౦6, 0 052 [160౧0241 1662006. 98 ₹113 0౧22010112260% 0౧20 06 2000011166 01౧1 1% ౪౧6081 10003, 0% 6 తు 49. 2 52764 ౧ [0620 2460౧0 (౧/97). ౯, క్షత

02013 01 1164920” థం0గ, ల” 9000” 20 ౦026టా0గ 0£[%000ర0, 19 కల 2026206664 0£ 1220” 3010146010 10-64

ఆధునికయుగంలో కూడా సాహిత్య పరిశోధన ప్రతి పాదించే సిద్దాంతానికి ఎంత (ప్రాముఖ్యముంటో 'పై మాటలు స్పష్టం చేస్తున్నాయి. అంతర్జాతీయ అవగాహనతో వెలువడుతున్న నేటి సాహితీ ప్రయోగాలలో వాటి వై యక్తికమెన వె లక్షణ్యాల "కెంత [పాధాన్యముందో, సమష్టిగా భాసించే సాహీత గ్‌ లక్షణాల కంత ప్రతిపత్తి ఉంది. సాహిత్య సిద్దాంతం ఈ రెండు రంగాలలోనూ జరిగే పరిశోధన: ప్రవృత్తికి ఫలితార్ధంగా నిలవటం శ్రేయోదాయకం,

పరిశోధనను గురించి ప్రస్తావిస్తున్నప్పుడు విమర్శను విస్మరించలేము, అయితే విమర్శకూ పరిశోధనకూ ఉన్న భేదాన్ని, అనుబంధాన్ని తెలిసీకోవటం పరిశోధనను గురించిన సమాలోచనంలో ముందుగా అవసరం,

షే.” పరిశోధనమందు "రెండుమార్ష్గములు. గుర్తింపబడు చున్నవి, ఒక అంశముపై నూతనాధారములను కనిపెట్టి వాని సహాయమున "కొత్త సిద్ధాంతమును. ]ప్రతిషాదించుట యొకటీ. పూర్వాధారములనే సమగ పునర్విమర్శనము చేసి నవ్యాలోకమును 'ప్రసరింపజేయుట రెండవది! విమర్శ ఒక కావ్యాన్ని గూర్చి వివేచించేటప్పుడు నూత్న సమన్వయాలను సాధించి వాటి సహాయంతో క్రొత్త విలువలు ప్రతిపాదిస్తుంది. అంతేకాక అనుశీలనంలో విమర్శ ఆ కావ్యజీవితం అందించే. అనుభవాల అంతరాలను అన్వేషిస్తుంది, వివేచిస్తుంది, వాటి. విలువలకు విలువ కట్టుతుందిపో

  1. “ఏది పరిశోధన్న ఏది పరిశోధన కాదు అని న్నిర్ణయించునది బహుకష్టమైన పని. ఇతరులు చెప్పిన దానిని ఇంకొక రీతిలో చెప్పునది పరిశోధన కాదు. చెప్పినదానిలో ఏమన (కొత్తదనముంటుంటి. అందువలన పరిశోధన మనగ 'క్రొత్తదానిని చెప్పునడి అని మాత్రము చెప్పినను చాలదు. ౩౮ మశలిలు ర క4ల44406 (94), ౧. . ౨లః. ఆచార్వ ఖండవల్లి ల్బక్షీరంబనము - బీర రసము - (జివిను.) స్థాపన

(వీఠికు-వు. 7/0. వం “00007 4 | 24640/224 7 స 46 ఉడం20007 0 డసాడాగగాగడ/6

రం[౪66౧ దం౭/౧౯౧0౬ 274 (6 ల౫౭/౫౧/౬ 26727 ఆ కటీ, యా

అగ౧౦౧/౮ ౧ త/040/ ౧౫౧౦౮౧౯ (970), గబ్లం06 లగి

కేక్‌

ఆధారములను. సంగ్రహించి, వాటి సహాయమునుండి ఒకసంగతిపై న (క్రొత్త వెలుగును (ప్రసరింప చేయునది అని చెప్పిన, విమర్శకూడా ఆ పనిని చేస్తుంది. గదా అనే అక్షపణకు అవక్షాశమున్నది. (ప్రకటితము కాకుండా నుండు ప్రతి యొక్కదానిని. కనిఫెట్టి, అధవా ప్రతులను సంగ్రహించి ఆ కృతిని శాస్తీయముగ్గా సంపాదించి 'ప్రకటించునది పరిశోధనమైతే, అట్టు ప్రకటితమైన కృతియొక్క గుణావగుణములను గూరి చ విచారిరచునది విమర్శ. విమర్శలో విమర్శకుని సాంత భావము, అనుభవములు ముఖ్యము, అచ్చట భిన్న వ్యాఖ్యానములకు. అవకాశమున్నది. అది. వస్తు నిష్టమైనను వ్యక్తి నిష్టము కూడా అగును. పరిశోధన సంపూర్ణముగా వస్తునిషము.”ో

చ, పరిశోధనకు అన్వేషణం లక్షణం, సాహీత్య' సిద్దాంత దర్శనం లక్ష్యమైతే, విమర్శకు వర్ణనం, వ్లైషణం, వివేచనం, సమన్యయం, అనుశీలనం అనేవి ప్రధాన లక్షణాలు; విలువల నిర్జారణం లక్ష్యం.

4... పరిశోధన * ఆధారాలను నిశితంగా పరిశీలన చేస్‌, సాహిత్య తత్త్వాన్ని. గాని. సాధారణ. సిద్దాంతాలను గ్లాని రూపాందించటంలో నిష్టను (ప్రకటిస్తుంది. విమర్శ కావ్యాంగాలను వ్లెంచి, వాటి సమన్వయాన్ని శోధించటం ద్వారా కావ్యవ్యక్తిత్వాన్ని నిరూపిస్తుంది, ఒకవిధంగా పరిశోధన వ్యష్టిగా కావ్యాన్ని పరిశీలించి సమష్టిగా సజాతీయ కావ్య సముదాయానికీ వర్తించే అనుశీలన సూత్రాలను నిర్రేశిస్తుంది. విమర్శ .వ్యబైగా గాని, సమ్మగా గొని. సాహిత్యాన్ని అనుశీలించబం నిర్వహీస్తూనే వివేచన మార్గాలను, పద్ధతులను ఎెలయింప జేస్తుంది,

  1. _ పరిశోధనలో శోధన విధానాని 4010601080) కీ అత్యంత (ప్రాధాన్యం ఉంది పరిశొధనవలన తేలే ఫలితాంశంయొక్క. (ప్రామాణీకత్వం విధానంలో పాటించే ప్రమాణాలమీద ఆధారపడి ఉంటుంది. విమర్శలో విమర్శకుడు అనుసరించే అనుశీలన పద్ధతికి (ప్రాముఖ్యం ఉంది విమర్శవలన తేలే ఫల్షితాంశానికి 'సమాధానం. చెప్పే బాధ్యత విమర్శకునిపై ఉంటుంది, ఒక్కొక్కసారి అనుశీలనవిధానం ఇతరులకు ఆమోదయోగ్యం కాకపోయినా ఫలితాంశర ” సాహిత్యపు విలువలకు సంబంధించింది కాబట్లి - అనుసరణ యోగ్యం అవుతుంది, సాహిత్యరంగంలో పరిశోధనఫలర్మి విమర్శవివేచనం సేత * వారివార్యవీయ. (సాతవ్లి వంకట. విశ్వనాధ). (979) ఫవుత

రెండూ దార్శనిక సత్యాలుగానే ఉంటాయి, కాని, పరిశోధన 'ప్రతిషాదించే సత్యం. వివేకబద్దం అవుతుంది, శాస్త పరిశోధనల్లో లాగా సాహిత్య 'ప రిశోధనల్లో (ప్రమాణాలు భౌతిక దృష్టాంతాలు (0/00) కావు? పాక్షికంగా: తార్కిక్షాలు, పాక్షికంగా అనుభవవేద్యాలు అవుతాయి. విమర్శలో తార్కిక ప్రమాణ నిర్దేశం కంటే, అనుభవ ప్రమాణ నిర్దేశం. అధికం, అందువలననే పరిశోధన 'ప్రమాణబద్ధం; విమర్శ వివేకబద్ధం అని "పేర్కొనటం,

  1. పరిశోధనా సాహిత్యాన్ని సమష్టిగా వరిశీలించే (ప్రవృత్తి కలదనీ, విమర్శ-సాహిత్యంలోని కావ్యాదులను వ్యష్టిగా అనుశీలించేదని కొందరు భావిస్తారు. ఇది సర్వత్రా సత్యం కాకపోవచ్చు. కాని, వాటి స్వభావాలను (ప్రాధాన్యవివక్షతో పేర్కొన్న. వైఖరే అవుతుంది.

  2. సాహిత్య జగత్తు ఒక విజ్ఞాన సర్వస్వం లాంటిది. దానిలో జీవిత సర్వాంశ+ విమర్శ. కళాత్మకంగా అవిషృతమౌతుంది. విశ్లంచి చూస్తే సాహిత్యంలో జీవిత విజ్ఞానం ఉంది. సొందర్యతత్వాభివ్యక్తి ఉంది. పరిశోధన ఆ రెండింటిని విడివిడిగా విడమరచి వ్యక్తీకరిస్తుంది; "రెండింటికున్న అనుబంధాన్ని సమన్వయాన్ని. సందర్శించి తర్కసహమైన లక్షణసూత్రంలా, దార్శనిక సిద్దాంతంలా ఆవిష్కరిస్తుంది, .విమర్శ ఈ అంశంలో పరిశోధనకంటె విలక్షణ పాత నిర్వహిస్తుంది. సాహిత్యంలో జీవిత విజ్ఞానం. కళాత్మకంగా ఆవిష్కరింపబడే సృజనాత్మక ప్రతిభాలక్షణాలను, ఆ లక్షణాలలో ప్రతిఫలించే. ప్రయోగ వై లక్షణ్యాలనూ అ ట్టి వై లక్ర్రణ్యాలవలన ఏ్‌ ర్పడే రూప వై భవాలన్నూ వాటీలోని అభివ్యక్తి విశషాలన్తూ అవి అందించే అనుభవాలన్నూ .వాటి తారతమ్యాలనూ అనుశీలిస్తూ వాటి వ్యక్తిత్వాలను ఆవిష్కరిస్తుంది. వాల్టర్‌ పేటర్‌ అన్నట్టు “కళను గురించి చెప్పే కళ సాహిత్య విమర్శ" (1620 గయ 15 20 2గ 200౪ 20 అయితే *- సాహీత్య 'పరిశోధన కళను గురించి చెప్పే శాస్తం అవుతుంది, (౧1620 ెయిం2!0 159 & 30100066 20006 జ.

  3. సాహిత్యంలోని సౌందర్యతత్తాన్ని నిరూపించేది పరిశోధన అయితే, తత్త్వ సౌందర్యాన్ని అనుశీలించేది విమర్శ అని పేర్కొనవచ్చు. కొందరు సౌందర్య తత్వాన్ని దర్శనమని, తత్త సౌందర్య వివేచనను విమర్శనమనీ వివేచించి, విమర్శలో దర్శనం అంతర్భవిస్తుంది అని "పేర్కొంటారు... *కవిసమాట్‌ విశ్వనాథ సత్యనారాయణ గారి దృక్పథం ఇలాంటిది. “విమర్శనంలో దర్శనం అంతర్భవిస్తుంది. ఇది తాత్త్విక సత్యం

క్షే/

కూడా. విమర్శనం పెద్ద వ ఏత్తమెతే దర్శనం దాని కడుపులోని చిన ఎ వృత్తం విమర్శకుడు దాన్ని మరింత పెద్రది చేసి చూపుతాడు. అదియే కవి యొక్క విరాట్స్యరూప దర్శనం, దానికి పారకుడు సంసిద్దుడై ఉండాలి. పిండీ తార్హమేమంటే - విమర్శనం కూడా దర్శనమే.” హో ఇది కాదనటూనికీ వీలులేని సత్యం. అయితే పరిశోధన దర్శన పరిధికి వర్తిస్తుంది; విమర్శన దాని అనుశీలన పరిధికి వర్తిస్తుంది. పరిశోధన దర్శనబిందువు నుండీ తన జీవితాన్ని (ప్రారంభించి వర్తులప్రవర్తనంగా కావ్య (ప్రపంచంలో వ్యాపీంప జేసికొంటుంది. 9. _ రెనేవెలెక్‌ పరిశోధన స్వరూప స్వభావాల్ని గూర్చి ఇలా 'పేర్కొనా ఎడు. "40 0016 210౧010706 1000 [0౯ 10 ౪0౫6 06 14ల20 50%101ఖూ 15 “030200, 3046 113 36609 24100120) ౪001100146. 08 14 5065563 116 ౧1028617 01021020 50200 [06 ౧౧౫06618 206 662/5, 0 566015 60 69౫” 2 ౪౧66002016 61500000 00[౫౦౦ ౧౧౫౦౧213 ౧101 ౧276 10 06 3502100164] [07 206 036 ౪౧ 266 029119 2721140160. ₹01 ౧౫2౧016 1015 '"0001000' ౪1౧1ల 006 ౪71010 (0 95౧6100 46390801 10 [046 1 126 000%, ౪1/11116 1 13 2002000007 10౪01౪౮ 2 6100000౧ ౧0౧41 000033 [0 9182 016 10 2 జగ-0021౯ 206 016 2 10010601 416 94006 000%. “౬౧05౬ 66 10౧౧ 62000 58822630 6౪61౧ 0011020020” ౧౦౦౬4009 0 61606 206 ౧2౧16 0£ ౪0100 ౪111 ౪2%” 2004060 *10 ఓం ౧2004100 0౧416 ౧[00100. 94 1 111 58286563 1056 3406410 60౧౦6౧౧౩ ౪14 లగ006ట400, ౧౧౫2౦[001212- ౧00౧, 26 6721040001 ౪2100 జం ౧000411207 ౧౧౫108001560 06 18020 3120165. ఈ వివేచనాన్ని బట్టి చూస్తే, పరిశోధన నూతనాధారాల సేకరణ, శోధన మొదలైన పద్ధతులతోనే ముడిపడి ఉందని భావిం వరాదనీ, పరశీలనాత్మక సాహిత్యాధ్యయనంతో కూడా అది సంబంధించి ఉందనీ, అప్పుడే అది సమ్మగమౌతందనీ భావించటానికి వీలౌతుంది వలెక్‌ పరిగణనంలో 1120/ 5(16)/ అంటే పరిశీలనాత్మక సాహిత్యాధ్యయనం. దానిలో సమన యం, వ్యక్తిత్వ స్వభావ శీలాదుల నిరూపణం, అనుశీలనం అనే అంశాలు ప్రధానపాత్ర నిర్వహిస్తాయి. 114207” 50012510 అనే పదాన్ని పరిశోధనకు పర్యాయపదంగా వలక్‌ వాడాడు వ్యప్టగా కావ్యాలను అనుగీలించే విధానం కంటె అతీతంగా ఉండే సాధారణీకరణ సంప్రదాయం (5000! -0ల౦[21 4601400) గా భావించాడు విజ్ఞాన విస్తరణం6, అంతర్ష్రప్ట. ప్రసారం, అనుశాసనవిధానం దాని స్వభావాలుగా పేర్కొన్నాడు. పరిశీలనాత్మక అధ్యయనాన్ని సంవదించుకొనని పరిశోధన పరిమళం లేని పూవులా ఉంటుందన్నట్లు స్పష్టపరివాడు. చడ. చూడు (బవ్మామయమూర్తి (976). ఫు, తదా. 5. (4౮౦7 ౧ ౬46౧2006 (97). గొంతిం9 18

  1. పాశ్యాత్య విమర్శలో తరచుగా వినపడే మరి మూడు పారిభాషిక పదాలను - 1191/ 20600” (సాహిత్య లక్షణ వివేకం, 110120 ౧600 (సాహిత్య చోదన శక్తుల ప్రగతి శక్తుల చారిత్రికాధ్యయనం); ౬4120 0గ౬0131 (సాహిత్య విమర్శ అనే వాటిని వివరించటూనికీ, వాటి భేదాన్ని నిరూపీంచటానికీ యత్నిస్తూ 'సెవెలెక్‌ ఇలా అనా డూ "113 0658 10 రజ 260600 80 టం 6134006005 0” రేటంగ10108 28 16/10 60/00" 46 3116)” 046 ౧0000163 0111012016, 16 ౧160201105, ౧౧౦౧4, జ6 (16 1116 200 0 (1/ల606201082 39360105 0౧ 00౧0006 *0గ3 05 2గ 2 610101 11060207 01401501 (00౧02011 340౮ 10 200[0200) 0౯ 116012౧7 ౧13000 (06 'ర01101105' 00 11602089 నే వలక్‌ విశ్లషణ ననుసరించి సాబాత్య లక్షణ వివేకం, సాహిత్య విమర్శ సాహిత్యంలోని స్టీర శక్తులను వివేచించేవి. సాహిత్య చరిత్ర సాహిత్యంలోని ప్రతిపరిణామానికీ వికాసానీకీ ప్రేరకంగా ఉండే చోదక శక్తులను [క్రియాశక్తులను కాలక్రమదృప్టితో, చారిత్రిక దృక్పధంతో సమిక్షించేది. 'రెనేవెలక్‌, అస్టిన్‌వేరెన్‌ కలిసి (వ్రాసిన (గ్రంధానికి "7[600/ 01 10ల20/6" అని పేరు పెట్టారు ఆ స్పేరే ఒక పారిభాషీకపద మనా ఎరు దాన్ని వివరిస్తూ - 116 16౧౧ 1600 0£ఓ౬1004006 18016 ౪08 1౧01466-25 13 0001 ఈ063 16-౧606య34/ "ం0౧/ 001440 ౧౧౮౦౦190 2064 ంం౧/ 01 116420" $15007 “అనిస ఎప్రపరిచారు ఈ పారిభాషిక పదానికీ తెలుగులో 'సాహిత్వ్య | సిద్దాతం' అనవచ్చు. దీన్నే వివరించవలసివస్తే - సాహిత్యంలోని స్థిర గతి థక్తుల (514260 206 6/20010 [0700౪ విలువలను వివేచించి వాటికి సంబంధిళథచిన అంశాలను సద్దాంతాలుగా రూపాందించే వ్యవస్టీకృత విధానం అనవచ్యుు. ఇటువంటి విధానంతో రూపొందించిన నిబంధనాన్నే మనం సిద్దాంత వ్యాసం / (గ్రంధం/ నిబంధనం' అని పిలుస్తునా ఇం. దాన్ని పరిశోధనగా మన్నిస్తోక్పూం కాబట్ట పరిశోధన పరిధిలో పైన చెప్పబడన మూడంశాలు ప్రవర్తించటానికి వీలుందని స్పష్టమౌతున్నది.

  2. ఈ వ్యాసంలోని మొదటి భాగంలో పెర్కొన్న కావ్యదర్శన మీమాంస (06౧04021 160౧౧ , కావ్యానుశీలనమార్ష (ప్రవర్తనం (6౬101241 2) అనే పేర్డు ప్రధానంగా సాహిత్య విమర్శకు సంబంధించినవి, మొదటిది విశ్వనాధ సత్యనారాయణగారు పర్కొన్నట్టు విమర్శ దర్శనం; రెండవది అనుశీలన మార్గ దర్శకం, కాని, ఈ రెండింటిని పరిశోధన ప్రక్రియలోని అంగాలుగా పరిగణించే పరిపాటి కూడా ఉంది. ఎందువల్ల నంట విమర్శకూ ఎర. 4607) 6 2467207076 (/976) ౧౩9,

క్షే్ర

పరిశోధనకూ అవినాభావ సంబంధం ఉంది కాబట్టి. శాస్త్ర సంబంధి పరిశోదనలలో పరిశోధకుడు విమర్శకుడు కావలసిన అవసరం లేదు, పరిశీలకుడు అయితే చాలు. కాని, సాహిత్య సంబంధి పరిశోధనలలో పరిశోధకుడు పరిశీలకుడు మా(తమే అయితే సామిని (పోగుచేసి, వన్లీకరించి వాటిని వ్యవస్తీకరింపగలడే కాని, వాటినుండి తాత్త్విక దర్శనాన్ని ండి, సిద్దాంతాన్ని థ్‌ ల గీ ఇ

('పతిపాదించలేడు; చివరకు సమన్వయాన్ని కూడా సాధించలేకపోవచ్చు విమర్శకుడు పరిశోధనలో స్వీయాభిరుచులను ప్రవేశపెడతాడనే అపప్రధ ఒకటి ఉంది ఆ నింద అపరిణత విమర్శకులకు వర్తిస్తుంది. లేదా అభిరుచి విమర్శకులకు వర్తిస్తుంది, లేదా నిబద్ధ విమర్శకులకు వర్తిస్తుంది. ఆ ముగ్గురూ ఉత్తమ విమర్శకులు కాలేరు. కాబట్టి వారి (ప్రసక్తిని వదలి పెడితే, విమర్శ (ప్రవృత్తి పరిశోధనలో పోషక శక్తిగా పనిచేస్తుంది అనువర్తిత పరిశోధనల" విమర్శ, పరిశోధనతో పాటు సమాన గౌరవాని 1 పొందుతుంది. శుద్రపరికోధన సాహిత్యరంగంలో సకృత్తు. అందువలన సాధారణంగా విమర్శను అలంబనగా చేసికొని పరిశోధన సాగక తప్పదు. అప్పుడు పరిశోధనకు విమర్శ లక్షణాల సాంగత్యం తప్పదు. ఆ లక్షణాలు పరిశోధనలో ప్రతిఫలించే విధానాన్ని బట్టి పదిశోదన స్వభావంలో కరూడా భేదా లేర్సడక తప్పుదు, ఆ చేదాలను ఈః (క్రింది చిత్రం ద్యారా తలిసికొనటం సులభమౌొతుంది, క్షే ||

క్షే |

|| కే |

కే ే క్షే ||

క్షే కే కే | |

ః| క్షే /| కే | క్‌

(1) (99) (39౨ (ఉ €5) (6

నిలువు గీత మీద ఉన్న సంఖ్యలు పరిశోధన స్వభావాన్ని-పరిశోధనలో సిద్దాంత ప్రతిపాదననూ, విమర్శ లక్షణాల వినిమయ నిష్పత్తిని తలుపుతాయి. (క్రింది గీతపె (బాకెట్లలో ఉన్న సంఖ్యలు విమర్శ లక్షణాల వినియోగాన్ని 20

తెలుపుతాయి... వాటీని ఈ విధంగా 'పేర్కైనవచ్చు.. 1. సాహిత్య సిద్దాంత ప్రతిషాదనాత్మక 'పరిశోధనం, 2. అనుశీలనాత్మక సిద్దాంత నిబంధనం. 3. సమన్వయాత్మక సిద్దాంత (గ్రంథం. 4. వివేచనాత్మక సిద్ధాంత (గ్రంథం, ర, విశషణాత్మక సీద్దాంత వ్యాసం, 6 వర్షనాత్మక సిద్దాంత వ్యాసం, ౫ సీద్దాంత దర్శనం (2) అనుశీలనాత్మక విమర్శ (3) సమన్వయాత్మక విమర్శ (4) వివేచనాత్మక విమర్శ 65. వోషణాత్మక విమర్శ (6 వర్ధనాత్మక విమర్శ,

ఒక వినూత్న సాహిత్య సిద్దాంతదర్శన (ప్రతిపాదనం చేస్తేనే అది ఉత్తమ సాహత్య పరిశోధన మనబడుతుంది. సిద్దాంత దర్శన స్పృహతో సాహిత్యపు విలువలను నిగ్గు తేల్చే ప్రవృత్తిని ప్రదర్శిస్తే నిజానికి అనుశీలనాత్మక విమర్శ అని పిలువ వలసియున్నా నేడు విశ్వవిద్యాలయాలలో అనుశీలనాత్మక పరికోధనగా. పరిగణించటం పరిషాటిగా ఉంది. ఇలాగీ్‌ మిగిలినవి కూడా, సిద్దాంత దర్శన - అనుశీలన (పవృత్తులత* సాహిత్యంలో లక్ష్య లక్షణ, అంగాంగి, బహీరంతరాంశ సమన్వయాన్ని విమర్శ సాధిస్తే సమన్వయాత్మక పరికోధన గానూ క్రావ్యాదు లలోని వివిధాంశాలను ఒక [కమ బద్దమైన: ఆవిష్కరణ పద్దతి లో కార్యకారణ సంబద్దమైన శిల్పాన్ని అనుసరించి వివచిస్తే వివచనాత శ్రైక్‌ పరిశోధనగానూ, విషయాంశ వ్లాషణ దృష్టి ప్రధానంగా సాగిస్తే వ్హోషణాత్మక పరిశోధనగానూ, విషయ వివరణ ప్రధానంగా నడీిపేస్తే వ్వర్ధనాత్మక పరిశోధనగానూ పేర్కొనవము. పే చిత్రంలో సూచించినట్టు వర్షనాత్మక పరిశోధనలో కూడా సెద్దాంత దర్శనం కనీసం ఆరవపాలానా ఉండాలి. అయితే, వర్రనమే ప్రధానమై సిద్దాంత దర్శనాదులు ఉండవలసిన షాళ్ళ కంచే తక్కువైనా, లోపించినా. అది పరిశోధన కాదు. విమర్శ కాదు, ఒట్టి. సమీక్ష అయిపోతుంది. ఇలాగే ఈ అంశాన్ని మిగిలిన పరిశోధన విధానాలకు కూడా అన్వయించుకోవాలి,

సాహిత్యంలో నిజమెన పరిశోధనమంళు సాహిత్య సిద్దాంత దర్శనమే. దానిని (ప్రతిపాదించే సిద్ధాంత వ్యాసం సంగ్రహంగా, సారవంతంగా, సూత్మప్రాయంగ్మా శాస్త దర్శనంగ్నా తత్త్వసుందరంగా ఉంటుంది. అయితే, ఆధునిక సాహీత్య విమర్శకులు పరిశోధనలో అనుశీలనానికి కూడా సమస్ట్రానాన్నివ్వాలని భావిస్తున్నారు. ఇది ప్రపంచ వ్యాప్తంగా ఉన్న ఆమోద

సాహిత్య పరిశోధనలో ఉత్తమ మధ్య మాధమ భేదాలను పరిగణీింపవలసి

వస్తే "పైన పేర్కొన్న ఆరు విధాలలో క్రమంగా మూడు జంటలను ఎన్నుకోవచ్చు. మొదటి రెండూ ఉత్తమ శ్రేణికి చెందినవి. సమన సయ వివేచనాత్మకాలు మధ్యమాలు; విశ్రషణ వృర్దనాత్మకాలు అధమ శ్రేణికి చెందినవి

  • అని లక్కించవచ్చునో

  1. ఈ వ్యాస్తంలోని మొదటి భాగంలో పేర్కొన్నట్లు పరిశోధనకు మారుమాటలుగా పాశ్చాత్య విమర్శ రంగంలో ఉన్న పారిభాషీక పదాలను దృష్టిలో ఉంచుకొని ఆయా స్వభావాలకు (ప్రాముఖ్య మిచ్చే పరిశోధనను అయిదు. విధాలుగా పేర్కొనవచ్చు. అవి =

  2. సాహిత్య తత్త్యాన్నేషణ ప్రధానమైన: పరిశోధన,

  3. సాహిత్య. లక్షణ. వివేచన (ప్రధానమెన పరిశోధన.

౩ పరిశీలనాత్మక సాహిత్యాధ్యయన 'పధానమెన పరిశోధన.

ఈ. కావ్యదర్శన. మీమాంస ప్రధానమెన పరిశోధన,

5, కావ్యానుశీల మార్గ నిర్దేశక (ప్రధానమెన పరిశోధన

ధ్వన్యాలోకం, జౌచిత్య విచార చర్చ మొదలైనవి సాహిత్య తత్త్వాన్వేషణ [ప్రధానమైన పరిశోధన (గ్రంథాలు. భామహాలంకారాదులు సాహిత్య లక్షణ వివేచన (ప్రధానమేన పరిశోధన (గ్రంథాలు. ప్రక్రియా పరమన పరిశోధనలు పరిశీలనాత్మక సాహీిత్యాధ్యయన (ప్రధానమెన పరిశోధనలు, రాయ్మప్రోలువారి రమ్యాలోకం,. మాధురీ దర్శనం మొదలెన (గంథాలు కావ్యదర్శన మీమాంస ప్రధానమైన పరిశోధనలు. పాటిబండ మాధవశర్మగారి ఛందశ్శిల్పం మొదలై న [గ్రంథాలు కావ్యానుశీలన. మార్గ నిర్దేశకాలైన పరిశోధనలు. ఈ విభాగం

13, పరిశోభకుడు సిద్దాంత వ్యాసంలో సాహిత్య సిద్దాంతాన్ని ఆలంబనంగా చేసికొనే విధానాన్ని బట్టి కూడా పరిశోధనలో భేదాలను పరిగణించవచ్చు. ఆ భేదాలు ఈ (క్రింది ప్రవృత్తుల మీద ఆధారపడి

  1. నిశ్చిత సాహీత్య సిద్ధాంత నిరూపణం, - చ, విభషాలకు చూడండీ - జివి. సుబవ్మాణ్యం ఆంధ ,:సాపాత్వా విమ ర్భ

= అర్థ (వ్రహవం ” (983). ఫు, 42-52,

త్‌ అనుమవూన సిద్దాంత స్టిరీకరణం. చ పూర్వ సిద్దాంత పరిష్కరణం 4, వినూత్న సద్దాం తాస్వేషణం, నిశ్నిత సాహిత్య సెద్దాం తాన్వేషణం. చేసే పరిశోధనలు: పూర్వ ప్రతిపాదిత ప్రమాణాలనే ఆదర్శరగ్గా తీసికొని లక్ష్య లక్షణ సమన్వయం చేసే 'వ్రవ సత్తిని (ప్రకటిస్తాయి. ఇవి ఎంత విలువైన నేనా ఆధునికుల దృష్టిలో అంతగా ఆదర గౌరవాలను ఫాందటం లేదు, దానికి కారణం, ఆధునికులు. పరిశోధనలో కూడా సృజనాత్మకతను కోరుతున్నారు. పరిశోధనలో సృజనాత్మకత అంటే వినూత్న. దృక్పథంతో సాహిత్యాన్ని చూసే చూపును 'ప్రసాదించటం. సృజనాత్మకత లోపించిన పరిశోధనను లక్షణ విమర్శ క్రింద. జమకడుతున్నారు. అసుమానీ సిద్దాంతస్థిరకరణ6 పరిశోధక్తుని దర్శనప్రతిభాబలంమీద ఆధారపడి ఉంటు6ది, ఓక వినూత్న ప్రక్రియను అనుగీలించే విలక్షణమెన అనుశీలన మార్గాన్ని అతడు మొదట దర్శించి న్నిరయించుకొరటాడు, దాని నా ప్రక్రియకు అంతర్నిహితమైన ప్రమాణ పద్ధతిగా స్థాపించి ప్రతిపాదిస్తాడు. లేదా వివిధ పరిశోధకులచేత అసమ(గ్రంగా, అంచెలంచెలుగా, వివిధ స్థాయులలో పేర్కొనబడీన. 'ప్రమాణాలను. సమీకరించి వాటే .కొక నిర్దిష్టమైన ఆకృతిని కల్పిస్తాడు. ఈ ప్రవృత్తికి నేటి పరిశోధనలో గౌరవం బాగా లభిస్తున్నది, పూర్వ సిద్దాంతాలను మారుతున్న విలువల. దృష్ట్యా కాన్మి వాటిలో ఉన్న సహజ విరుద్ధలక్షణాల దృష్ట్యా కాని పునఃపరిశోధించి వాటి అనుశీలన శక్తిని పరచేబట్టుగా ఎరిష్కరంచి అభినవరూపంలో వ్యక్తీకరించటం పూర సబుడ్డాంత పరిష్కరణం. ఇందులో సామాన్యంగా విమర్శప్టే విమర్శ (౧46-04యిగ్సు ముఖ్యషప్వాత నిర్వహీస్తుంది. పరిశోధనలోని సత్యాన్వేషణ. నిష్టను సమక్షాలీన సాహిత్యానుశీలన కనుగుణంగా సంవధదించే విధానం ఇందులో (ప్రధానం, ఈ పద్ధతి కూడా ఆధునికుల దృప్టని బాగా: ఆకర్షిస్తున వది. ఇక, వినూత వ సివాంత ప్రతిపాదనం లన్ని కాలాలలో అందరిచేతా సమాదరింపబడేదే. సిన్దాంతం సాహిత్య సమన్వయానికే కాక్క వినూత్న సాహిత్య ప్రక్రియా స్యుజన వ్యాపారానికీ, అనుశీలన విధానానికి కూడా తోడ్పుడుతుంది. ఇట్టి ప్రవృత్తి కలిగిన సీద్దాంత [గ్రంథాలు నేటి తెలుగు సాహీత్య పరిశోధనల్లో వేళ్ళ మీ, లెక్కించదగినన్ని కూడా దెరకటర కష్టర. ఈ పరిస్థితి అన్ని సాహిత్య 23

పరిశోధన రంగాలలోనూ సామాన్యం. ఆధునిక సాహిత్య పరిశోధనలో సాహిత్య ప్రమాణాలతోనే కాక, సాహిత్యేతర ప్రమాణాలతో కూడా సాహిత్యాన్ని అనుశీలించే విధానాలూ, వివిధ శాస్త్ర పరిశోధన ప్రక్రియలను సాహిత్య పరిశోధనలో సంవదింపచేయాలన్న ప్రయోగాలూ విరివిగా సాగుతున్నాయి. ఇవి సామాన్యంగా సాపేక్ష ప్రమాణాల నాశ్రయించినంతవరకూ విమర్శస్టాయిని మించిపోవు. శాశ్వత ప్రమాణాల ప్రతిపాదనంత్యోపాటు అనుశీలన సూత్రాలను కూడా అన్వేషించి ప్రతిపాదింపగలగినప్పుడు పరిశోధన స్వభావాన్ని సంతరించుకొంటాయి. ఇటువంటి పరిశోధనలు తెలుగులో ప్రయోగాత్మకంగా మొదలయ్యాయి; [ప్రామాణికతకు పరిశ్రమిస్తున్నాయి.

శ, ఆధునిక సాహత్య విమర్శలో (ప(క్రయాపరమెన అధ్యయనం (ప్రత్యేక (ప్రతిపత్తిని గడించింది ఆ విమర్శ ప్రవృత్తి ఆధునిక పరిశోధనలో గణానీయమెన పాత నిర్వహిస్తున్నది. తెలుగు పరిశోధన ఈ విమర్శ సహాయంతో వినూత ఎ సత్యాలను, సమన యాలను సిద్దాంతాలనూ సాధించే యత్నం చేస్తున్నది. ఈ విమర్శ పద్దతిని ఇర్టీషులో 21600౧ ౦ 6ల౫౬' అంటారు, (860/6 - ప్రక్రియు. దీనిని గురించి పాశా ఎత్య విమర్శకుల అభిపాయాలు గమనింపదగినవి

1" +ల/ *0గం 05 164016 00610023 10 2640258 0౧6 ల౫౩౬ 10- రేం66ే, 1615 5086 10 ౧476 2 5120150206 [6026410 0100౧ల౧౮

= తకీడా/007 0౫/6.

  1. “౧౦0౧” 05 20095 13 2 ౧011201016 ౦0౧01601 ; 1౬ 0౧125315 1164006 206 11627 115000౧7 ౧01 0౫ 1106 01 1206 (౦౧౦6 0౯ ౧260౧21 12౧2028820) 00౬ 0 9060110210 1092207 0003 00 0%221012160% 08 3[00- [6
  • తీ2ం02 11727767.

వె, "ఆలయం ౯14౦150 ౧12 10006064 10 501 1000 00 (116 158001 2964 202031 ౩౧01206664 208714లు. 0౧౦ 18 20020౬ 5000312600 20036 ౧6౧౧2౧06౧౬ ౬6956 ..... 06 04108 26710/ 15 10661002 ౧౧011016 1150010/ 00 1061716041 ౬60865 (146 60౧1004110 2౧5[000) (౧౦౧5017౮ ఇం ఆలా ౪41608 1002 6000001 [0౯ ౭[000021122000. 0౧6 601061- ౧28663 01 5౫10” (1 ౧6౦6౮332 ౪7604102 10, 20 0401ల 0॥ ౧౧౫౧8౬6 (ఆల 1 ౧0 20౧6421 169జు అలలో త గంగడు ౧౯౭4౭౧4౧76 (982) ౧20, ఎత 4607) 6౮ 67౧4/476 (9/75) ౯. 226 40, గంగడు ౧ £౬౭/47౧/౧4/౯ (9020). ల, 465 = 49, వట్లీ

లీ “౧౦ ౦౮000666 800863 '600[1006' 0? 016068 ౧౫౬౦౧15002 216 5111 ౪160017 ౧004, 8306 [0640040601 ౧౦౧౦ 26 000౧ ౪2/5 80 2౧6 41 కైం00110 16645.

వ్‌, “50016 [00464 0౧1403 ౧276 900%0% 0 11020106 160610 25 [110౪7108 2 [గం0 20016. ౨8ఓ 4 158 28 065౬ 2 10050 [00020312410%. (౧001 00 6 10౧0! 0 (1 000% ౧13 క్రం006 (0 90౪% 420 *గ116 11002080 ౧2 0౪76 20/27 గంగు భం 016 802/0, 1౬ ౧2౧001 ౧౧0౪6 27/29 1001 [ఓ00106 2410026014 ౪10046 00151౧2 60 06 11000110. 1౬ ౪0816 ౧01010 ౧౦౧౧౧8౧10266 10 10264ల3 ౧01 ౧2706 1270126 0% ఆ1ంల8 ౪721405 “2

= ఉీగా/ంద/ గ0%1/0/

తెలుగు సాహిత్య పరిశోధనలో (ప్రక్రియా పరమైన పరిశోధన విస్తృత

పరిధిలో సాగింది, అది అనుశీలన విమర్శ ధర్మాన్ని విరివిగా వాడుకొన్నది అందువలన ఈ శాఖకు ప్రత్యేక ప్రతిపత్తి ఉన్నది.

  1. విమర్శ భేదాలలో ఒకటిగా పరిగణింపబడుతున్నా, విమర్శగా కాక్క, విమర్శకు పూర్వరంగంగా గుర్తింపబడుతున్న (గంధ పరిష్కార విమర్శ (౧౫21 ౧1౪౦౩౫) ను పరిశోధనగా గుర్తించటం ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఉన్న పరిపాటి.

16 సాహత్య పరిశోధనలో భాషకు సంబంధించిన అధ్యయనం గణనియమెన పా(త నిర్వహిస్తుంది భాష శాస్తంలోనూ ఉంది; వ్యవహారం లోనూ ఉంది; సాహిత్యంలోనూ ఉంటి కాని, ఈ మూడింటి అభివ్యక్తిలో అది ప్రత్యేకతను సంతరించుకొంటుంది. ౫౦౯౧100 "౧/6 మాటలలో 4400, 111006 2000440, 15 2 1208260820 206 2 1208204206 11 16010 70066౧6 0 (౯౮౧, 106420 1 ౧౧2౫ 0007160 16 ౧౧౦2౧3 [0% 0%01653102 2%) ౧౮9006 0 ఓంగ 96460005 206 6౧౧603 21116 12706 21/23 00615766 11 90౧0 10౧64 0౧ 1%48102876 ౯౮0, 206 0౧౧2053 00)49400440% [07 06 001168 13 1౧ 6 00౧2000606 0 006 12023286 0£ ౩౪121 18 ౧2౧ అంం653ే, సాహిత్యంలో భాష భావాభివ్యక్తికి సాధనంగా ఉంటూ అనుభూతిని అందించే అర్జాన్ని సమర్శ్చిస్తుంది. శాస్తభాషకూ సాహిత్య భాషకూ భేదం ఉంది సాహిత్యభాష వ్యంజనాదిశక్తులతో సుందరంగా, మధురంగా కళాత్మ కాభివ్యక్తిని భజిస్తుంది శాస్త భాషకు పదార్హజ్ఞానం (ప్రధానం, కావ్యభాషకు పదార్ధశక్తి 4! 04, కం2,

42, 5/40, ౯. 276. 4 గగ60/0070 0 6౫/౫౫ (97). ల వళ, 2ైక్‌

ప్రధానం. ఇలాగే నిత్యవ్యవహారంలో ఉండే భాషకూ సాహిత్యభాషకు కూడా 12080226 15 [3[0£211 [0 06 1%లల0062106 [050 6 *2గేంగే జం 05 అఆల/ (2). 106 6001065 01 1208208226 26 అం101466 100 016 601 10014601 296 3500260200)7 10 16 *0గం062 38060676 ౧06, ౫6 1276 80105 2 '౧౦౧౦౧4110/” 12 016 000660 204 211-0ల౧/29176 02 260 ౧ల౩౦౧5 25 7/6 566 100 1 ఊలు 51046003... కింం46. 12024286 0%82012టు, ౪866403, (6 [6000106 0£ 6ల్యారే2/ 1ఖురై828ల 206 30006౧ లట్‌ రంల 6761 1016066 10 ల, 2 జ అ[00[ 10 10506 ఏ5 1010 డళాజ౦గ635 206 24006401... 12 ౧౮1210 లుం౦ం%లు, 6 ౮౦68 ౦1” 33 20 20113206 00౧౪7౮౧101: 6 120౧804286, 50 10 506218 , 06601263 101 ౧1౧2. 56411, 6౪76౧" ౪01 0 21 1౧00365 22 016ల% 2064 02012260%, 4 10107” 0% 16 ౫2021 భాషను రమణ్నీయార్ధ్థ వ్యంజకంగా, కవి వ్యక్తిత్వాన్ని, కవితాభి వ్యక్తిని రూపించే సాధకంగా అనుశీలించటం సాహిత్య విమర్శ/పరిశోధన ధర్మం. అయితే భాషను శాస్త్రంగా అధ్యయనం చేసే సంప్రదాయర కూడా ఉంది... శబ్ద శా(స్తం, భాషా శాస్తం ఆ పని. చేస్తాయి, అవి చేసే పరిశీలన పరిశొధన సాహిత్య శాఖకు. వర్తించవు. అయిత్సే సాహీత్య పరిశోధనలో భాషా పరిశ్‌ధన అనేది ఒక శాఖగా పరిగణించే పరిపాటి ఉంది, నిజానికి దర్శన ప్రధానమైన సాహిత్య పరిశోధనా శాస్తజ్ఞాన 'ప్రధానమెన: భాషాపరిశోధనా తిలతండుల న్యాయాన్నే భజిస్తాయి. ఒకవిధంగా కావ్యపాఠ పరిష్కరణ విధానం, నిఘంటు నిర్మాణం, శబ్దార్ధ శా(స్వార్ధ చర్చలు, భాషోత్వత్తి బకాస పరిణామ. పరిశీలనం, నవీన భాషాశాస్త్ర (1.108060 సంబంధమెన 'పయోగ ('ప్రక్రీయలూ = మొదలైనవి భాషా సంబంధులెన 'పరిశోధనలు, సాహిత్య సిద్ధాంత దర్శనం వీటికి ధ్యేయం: కాదు. 501380 కొంతవరకు సాహిత్య భాషా పరిశోధనలకు వంతెన కట్టే అవకాశం ఉంది. ఏమెన్మా సాహీత్యంలో భాష అనుభవ స్పూర్తిని అందించే అర్ధశక్తగల సాధనంగా మ్మాతమే అనుశీలింప బడుతుంది, సాహిత్య పరిశోధనలో భాష, కళాద్రవ్యం. "2080286 13 06 100016, 0౯904063 0 3316. 386006 90016 621136 2612050220 ఓ 0౬ ల6 106% ౫246 1066 51006 08613 166182 ౧62400 01 ౧2 2064 3 005. 0౧28౦6. *10 96 1021 ౧లగడ6 062 10881366 80000 1/౪ పరిశోధన అనేకరంగాలతో జరుగుతూ ఉండటంచేత పరికోధన

అంటే ఏమిటి? అని నిర్వచించే ప్రయత్నాలు అనేకులు చేశారు, కాని, శశి [46070 ౦ ౬౯౯౧2౧46 (9౧). ౧.24 శ 4607౧ 6 ౬/67/2706 ౧9౨౮), . 22,

ఇక్కడ మాతం సాహిత్య పరిశోధనకు తగినవాటినే (గ్రహించటం (శ్రేయస్కరం. ఉదాహరణకు. [ప్రాఫెసల్‌ ఎం. చిదానందమూర్తిగారు. పరిశోధనను గురించి చెపిన ఈవాక్యాలు గమనించండి, “పరిశోధన దృష్టితో సామగ్లి సంగ్రహము చేయుట, అధవా ముందు. ముందు పరిశోధనకు సహాయకారి అనే దృష్టతో సామ[గ్షి సంగ్రహముచేయుట కూడా పరిశోధన. అనిపించుకొనును.” * ఈ మాట భౌతిక, సామాజిక శాస్తచరి[త పరిశోధనలకు గాన్ని భాషా పరిశోధనకు గాని వర్తించినంతగా సాహిత్యపరిశోధనకు వర్తింపక 'పోవచ్చు. కాన్మి సాహిత్య పరిశోధనకు సంబంధించినంత వరకు, తాళ పత్రాలను. లేదా లిఖితపత్రాలను, (గ్రంథాలను సేకరించి భద్రపరచటం లాంటి ఉద్యమాలకు దీనిని అన్వయం చేసికోవచ్యు. అయినా: సేకరణ 'పరిశీలన కాదు, శోధన కాలేదు.

18, పరిశోధనలో బుద్దిశక్తి మఖ్యమా? పరిశ్రమము ముఖ్యమా? అని చర్చిస్తూ (ప్రా చిదానరందమూర్తి ఇలా అన్నారు పరిశోధనలో పరిశ్రమ చాలా ముఖ్యమైనది అనుదానిలో సందేహము లేదు కేవలం బుద్దికక్తి మనుష్యుణ్ణీ బహుదూరము తీసుకొని పోజూలదు. బుద్ధిశక్తి కొంచెము తక్కువ యుండినను వ్యవస్థిత పరిశ్రమకు సిద్దులై యుండువా "రెవరై నను పరిశోధకులు కావచ్చును. దానివలన పరిశోధకు డెక మానసిక శ్రమ జీవి” శాస్త్ర పరిశోధనలో ఈ. మాట సత్యం. కాని. సాహిత్య పరిశోధనలో బుద్ధి శక్తికి అగ్రతాంబూలం అందుతుంది. దాన్ని గౌణంగా భావించి, పరిశోధనలు సాగిస్తే సాహిత్యరంగంలో కొంత నిరాశ కలుగుక తప్పుదు. ఇటువంటి నిరాశ తెలుగులో పరిశోధనను గురించి వ్యాఖ్యానించిన ఆచార్య బి. రామరాజు మాటలలో వ్యక్తం కావటానికి, పరిశ్రమకంళొ. బుద్ధిశక్తి తక్కువగా ఉందని భావించటం. కారణం కావచ్చు. వారి మాటలు గమనించండి ” “పరిశోధన పేరుతో (వాస్తున్న సిద్దాంత (గ్రంథాలన్నీ అచ్చంగా. పరిశోధన. [గ్రంథాలు కావు. కొన్ని సిద్దాంత (గ్రంథాలలో కొంత పరిశోధన, మరికొంత ఉపరిశోధన, కాంత విమర్శ, కొంత సమీక్ష కొంత "సేకరించిన సామి కుప్పలు, ఉదాహరించిన గద్య పద్యాలు తెప్పలు. కొన్నింట కాటుషన్లు, మరికొన్నింట "కొట్టే సెన్‌లు ఎక్కువగా ఉన్నవి. సిద్దాంత (గ్రంథాలు ఈ విధంగా ఉండటానికీ కారణం. 'కేవలం మసిబూస్‌ మారేడుకాయ. చేయవలననే ఉద్దేశ్యంతో కాకపోయినా పరిశోధన అంటే ఏమిటి? సిద్దాంత్యగంథరచనం ఎలా ఉండాల? అనే శర. పరిశోధన - (అనువాదం + వారవూర వ్రీయ), (1979) పు. 45. 47. 4, పు./0.

సరియైన అవగాహన అందరు పరిశోధకులకూ, అందరు పర్యవేక్షకులకూ లేకపోపటమే.”* అవగాహన, (ప్రమాణాలు ఉన్నా లేకపోయినా డిగ్రీలు వస్తున్నాయన్న విషయాన్ని అలా ఉంచితే, ఆచార్యుల వారి మాటలను బట్టి తెలుగులో పరిశోధనను గురించి పరిశోధక విద్యార్దులు ఎంతో తెలుసుకోవలస్‌న అవసరం ఉన్నదన్న సత్యం బయటపడుతున్నది. అయినా వారు కన్ని సిద్దాంత (గ్రంథాలు మాత్రమే అలా ఉనా వయనటంలో మరికొన్ని సిద్ధాంత (గ్రంథాలు 'పరిశొధన ప్రమాణాలతో ఉన్నాయని కూడా పరోక్షంగా అంగీకరించారు.

ఓక (ప్రక్రియ సాధనలోఉన్నప్పుడు అన్నీ ఉత్తమ (గ్రంథాలే వస్తాయన్న అన్నీ ఉత్తమ ప్రమాణాలతో వెలువడతాయనీ భావించటం కూడా అంత సమంజసం కాదు. అయినప్పటికీ వెలువడిన పరిశోధన (గ్రంథాలను వర్లీకరి ంచి వాటి విలువలనూ వాటి స్వభావాలన్నూ వాటి సాధనలనూ వివేచించె నిర్ణయించటానికి అనువైన విధానాలను.కూడా ఏర్పరుచుకోవటం అనుశీలనలో అవసరమౌతుంది.

తెలుగులో సాహిత్య పరిశోధన నాడు, నేడు * అనే సమస్యను ఎలా నిర్వహించాలన ఎదీ ఒక సమస్యేః సామాన్యంగా ఒక 'పరిణామం చెందే వ్యవస్థను గురించి చెప్పేటప్పుడు తొలిదశను, పరిణామ దశను గానీ, పూర్వస్థితినీ ఆధునిక స్థితిని గానీ తారతమ్య" దృష్టతో చారిత్రికనేపథ్యంతో సమీక్షించే రచనకు ఇటువంటి శీర్షికను ఉంచవచ్చు. తెలుగులో పరిశోధన పాశ్ళాత్య (ప్రభావం వలన 'అభినవంగా' రూపొందింది. అంతకు పూర్వం. పరిశోధన - ఆ 'పేరుతో లేకపోయినా ” తెలుగులో ఉంది, అయితే అది లక్షణ (గ్రంథ రూపంగా మాత్రమే కనపడుతున్నది కాని, ప్రాచీనాంధ్ర. లక్షణ (గ్రంథాలలో సృజనాత్మక పరిశోధన ప్రవృత్తి దాదాపు మృగ్యం, చాలావరకు అనువాదాలో, అనుకరణల్నో సంకలవాలో కనపడతాయి. కొన్ని మాతం కొన్ని కొన్ని అంశాలలో [కాత్త వెలుగులను 'ప్రసరించినవి ఉన్నాయి; కొన్ని క్రొత్త ప్రతిపాదనలు చేసినవి. ఉన్నాయి. కాన్మి ఒక సాహిత్య దృక్పథాన్నో, సిద్దాంతాన్నో ఆంధ్ర సాహిత్య జగత్తుకు సమర్పించినవి. లేవు. ఈ. పరీశోధనకు వ్రాసీన పరిఆయంి - (2979) వు ౪ - ౪24

ఉదాహరణకు-విన్నకోట పేద్దన రచించిన కావ్యాలంకార చూడామణి (ప్రాచీనాం[ధ్రాలంకార (గ్రంథాలలో ఒకటి. కాన్మి అది అనువాద తుల్యం అనుకరణ (ప్రాయం. దూసి రామమూర్తిశాస్త్రీగారి వివేచనం ఇందుకు సాక్ష్యం,

(12 “మ్రైతము మీద6 బ్రతాపరుద్రీయముల్లో నుండి యిచ్చటికి( దిగిన పునరుక్తులు గొన్నియు విభిన్నములగు దండి విద్యానాథ మతములు జోడీంచినందున సంభవించిన పునరుక్తి పూర్వాపర సందర్భ విరోధములు గౌన్నియు నీ (గంథమున సమావేశమైన వని తత్సందర్భపరిశీలనము వలన సువ్యక్తమగు చున్నది,

(2) “ఇందలి విలక్షణములు సంస్కృత లక్షణముల వలె స్పష్టార్ధము నీయంజాలకున్నవి, మటియు బొక్కకచో విపరీతార్థమును గూడ నొసంగక్షమములై యున్నవి*

ఇంచుమించుగా ఈ కోవకు: చెందిందే భట్టుమూర్తి నరసభూపాలీయం, ఈ విషయం సన్నిధానం సూర్యనారాయణ శాస్త్రిగారి వ్యాఖ్యానం. చదివినవారికి స్పష్టమౌతుంది. వారు పఠికలో మనవి చేసిన మాటలు ఆంధ్ర లక్షణ (గ్రంథాల అప్రాఢ స్థితిని స్పష్టం చేస్తున్నాయి, “ఆం(ధ్రమున: గల యలంకార (గ్రంథములు. [ప్రాచీనార్యాచినములు 27, అందొక్కదానియందును: సర్వాలంకార విషయసామి లేదు "సరికదా! మీదు మిక్కిలి కొన్ని (ప్రాచీన గ్రంథములు దోషభూయిష్టములు, లక్ష్యములకును లక్ష్రణములకును; బ్‌"త్తు లేదు; లక్షణములన్నియు నవ్యాష్య్యాది దోషజుష్టములే. వీనికియోడుగా. నష పాఠములు; ఈః యున చె గ్రంథములలో (గావ్యాలంకార: చూడామణి, సరసభూపషాలీయములు విశ్వవిద్యాలయ పరీక్షలకు(బాఠ్యములు. ఈః [గ్రంథకర్తల కలంకార శాస్త్రమున గూలంకషమగు ప్రజ్ఞ లేదన్నట్లు వారి (గ్రంథములే సాక్ష్యమిచ్చుచున్నవి, అట్టి [గ్రంథముల వలన, విద్యార్థుల "కెంత యలంక్షార శాస్త్ర విజ్ఞానము లభించును! కావ్లున నాంధ్రభాషలో॥ దుదిక్షి షాహీత్యదర్పణము వంటి నిర్హుష్టమగు సావాత్య శాస్త్ర గంథమని బెప్పదగిన దేదియు లేదు, అట్ట (గ్రంథ మొకట యవశ్యషైై యున్నుది.కీ, శే వేదము వేంకటరాయశాస్త్రి గారి యార(ధ్ర సాహిత్య దర్పణము కన్న సంస్కృత సాహిత్య దర్భణమే విద్యార్థులకు సుబోధమని నా తలంపు” 49. _ భారతి, జనవరి 1$27 చూడు = జీవి. సుబ్రవ్మాణ 6: (సం. సారస్వత

వ్యానములు-/// (7969) - పు 238 246,

  1. వావ్వ్యాలంకార సం[గ్రవాము ర 859) మలఠివలుకు * పు, 2/3,

(ప్రాచినాంధ కావ్యాలంకార (గ్రంధాల కంటె ఛందోశ లంకార (గ్రంధాలు పరిశోధన ప్రవృత్తిని ఎక్కువగా (ప్రకటిస్తున్నాయి. బహు(గంధాల నుండి లక్ష్యాలను సేకరించటంలో ఆధారాల / అకరాల సమీకరణ (శమ వ్యక్తమౌతుంది.; లక్షణాలు చెప్పటంలో కూడా వై లక్షణ్యం, దేశీయ ప్రక్రియా ఏశషాలను వివచించటంలో వ్యక్తీత్యం (పదర్శించటంతో పొటు సాధారణకావ్యాంగ స్వరూప స్వభావాలను చెప్పేటప్పుడు కొన్ని (క్రొత్తవై న వ్రోషణలు, దృక్పధాలు ప్రకబం చటం కనబడుతుంది ఇటువంటి (గ్రంధాలలో “అప్పకవీయం' అ(గగణ్యం. అభిండయతిని అంగీకరించకుండా అప్పకవి తొక్కిన మార్గం విశిష్టం. తృతీయ (పకరణంలో అతని విశిష్ట దృకృధం వ్యక్తమౌతుంది అది తరువాతి విమర్శకులకు చవర్శావేదిక అయింది. పరిశీలనరంగం అయింది యతి ఛేదాలతో పాటు, కవి భేదాలను (ప్రకటించడంలో కూడా అప్పకవి ప్రజ్ఞను ప్రదర్శించాడు. ఇతని ముఖ్య కార్యములలో నొకటి కవులను విభజించుట సే నెటీగినంతవటలు కితడే యీ విభాగమున కాదిమకర్తయని యూహించెదను” = అని రాళ్ళషల్తి అనంత కృష్ణశర్మగారు పేర్కొనటం గమనింపదగింది.

ఇలా పూర్వలక్షణ (గ్రంధాలలో ఉన్న పరిశోధనాంశాల గురించి చెప్పటం ఈ వ్యాసపరిధి లోకి రాదు అందువలన, ఆధునిక పరిశోధన నుండే సమీక్ష మొదలు కావాలి.

తెలుగులో పరిశోధనకు ఉషోదయాని £ కలుగజేసిన పాశా ఎత్య పండితుల కృషిని గురించి వివరిస్తూ డాక్టర్‌ కొత్తపల్లి వీరభద్రరావుగారన్నమాట లివి- "భాషా విషయకమైన కృషియే కాక్క చారిత్రికమెన కృషిని గూడ చేసి, (బౌనుదొెర ఆ రంగమునను తన ముద్రను గీలుకొల్సెను ౨ ఈ విధముగా పరిశోధనము సాగించి తెలుగుదేశములో పరిశోధనములకు పునాదులు వేసినవాడు మెకంజీ (1753-1821) తరువాత బ్రౌనుబొరయే (1798-1884). వీరిరువురి కృషియే లేకున్న తెలుగుదేశమున పరిశోధనయే లేదన వ్రచో, తరువాతి వారి కృషీ పె వీరి ప్రభావ మెంత గాఢమో స్వ్పష్టమగును.” ౫

మెకంజీ (బౌనులతో బాటు వారి దగ్గర పండితులుగా పనిచేసి తలుగు భాషా సాహిత్య పరిశోధనలకు దోహదాన్ని కలిగించిన వారిని కూడా 5[. _ _అవ్వుకవి కవితానిద్ధాంతములు” (వ్యా. - సారస్వత వ్యానములు నంవు.

2 వఫురివపండా అవ్పులస్వామి (నం. (1969) వు. 715 52 తలుగు సాపాత్యమువై ఇర్టీము (ప్రభావము (/960) వు [40-241 తె)

ఇక్కడ స్మరించాలి. మెకంబీకి కుడీబుజంగా. ఉన్నవారు కావలి సోదరులు, అందులో బెర్రయ్య “చరిత పరిశోధనకున్ను వాజ్బయ చరిత్ర సామాగగిని సేకరించవిధానమునకును,. దక్షిణ దేశమున (ఈతడే, మార్గదర్శకుడు. “ల అతని తమ్ముడు కావలి వేంకటరామస్వామి మెకంజీతో కలిసి పర్యటన చేస్తూ సేకరించిన సామగ్రితో “3102120010! 5101006 0060020 206" ను రచించి 1829లో ప్రకటించాడు. “దక్షిణ దేశములోని, వివిధ బాషలలోని కవులను గూర్చి వ్రాయబడిన 'ఫుస్తకములలో నిది [ప్రాచీనమైనదనవచ్చును.ో

'బౌనుదార కున్న పరిశోధన నిష్ప అసామాన్యం, "016 1 ౪25 6022266 10 0008 6 ౨1౧6002665 2064 ౪203912608 6 31016; ౧0 వ1౧61ద 50080611 [0066666 11 16 115160 05061602 6 ౧46౪6 2800౧. 010021౧8 ౦102౪8 ౧౦౧౧౧౦౧6౧6 206 1౧6ట6రంు 005 లాం. అలం 01166 56002216 5649 0€ 98220405 9౧228064 ౪౧6066 ౧1” ౫౦౦8 *010% 0060016 021164 "21015 (01162లనో పరిశోధనలో బౌ నుకు అండదండలుగా నిలిచి కావ్యవ్యాఖ్యలు (వ్రాస, పట్టకలు తయారుచేసిన పండితులలో ముఖ్యులు జూలూరి అప్పయ్య, రావివాటీ గురుమూర్తి శాస్తి గారలు,

తెలుగు భాషా సాహత్యాల చరిత్రలో శ్రీ. క్శ 15వ శతాబ్ద పూర్వార్జాన్ని “బౌణ్యయుగం” అని పిలిచారు డాక్టర్‌ కొత్తపల్లి వీరభద్రరావుగారు. అందులో తలుగు పరిశోధన ఉషుకాంతులను (ప్రసరించింది.. భాషా పరిశోధన. (ప్రధానం; సాహిత్య పరిశోధన గౌణం. తాళపత్ర లిఖిత [గ్రంథ "సేకరణర్మ స్థలచరిత్రల సేకరణం. శాసనాల ప్రతుల 'సేకరణం. మొదలైన సాధన సామగ్రి సేకరణ కార్యక్రమం ఈ యుగంలో ముమ్మరంగా: సాగింది. ఆ సామగితో దక్షిణ భారత కవ్లుల జీవితచరిత్రను నిర్మించే ప్రయత్నం జరిగింది. గ్రంథ పరిష్కారం, వ్యాఖ్యానర్మ పఠికారచనర్మ షాహీత్యాధ్యయనం అనే ప్రవృత్తులు [బౌనుకాలంలో (పాచుర్యాన్ని చెందాయి. ఇవన్ని పరిశోధనలకు ఒక సమగ్రమైన రూపకల్పనం జరగటానికి వ్లూూర్వరంగ 'పక్రియలుగా తోడ్పడ్డాయి,

ఒకవిధంగా తెలుగులో నిర్మింపబడుతున్న పరిశోధనభవనానికి బ్రౌణ్య యుగంలోని పాళ్ళాత్య పండితులు, ఆంధ్ర పండితులు పునాదుల కోసం 55 0/60, ఫు. (52, లశ 20, పు. 2607. ర్‌రా. రగతాలుగు సావాత్యము పై ఇర్ధల్టీము (ప్రభావము-వు . 272.

కందకాలు [తవ్వారని చెప్పాలి. ఆ తరువాత (ప్రవర్ష్తిల్లిన వీరేశిలింగయుగం (క్రీ.శ. 19వ శతాబ్ది ఉత్తరార్రం+ లోని పండితులు. పునాదులు కట్టడానికి రాళ్ళెత్తారని చెప్పాలి. వారిలో కందుకూరి. మేస్త్రీ. వీరశలింగం గారి “ఆంధ్ర కవులు చరిత్ర" నిర్మాణం చెనుక ఎంతటి పరిశ్రమ ఉందో, ఎంత విలువైన సామ్మగిని ఎన్ని. కష్టనిష్టురాలకోర్భి. "సేకరించవలసి. వచ్చిందో, ఎందరు పరిశోధకులు = కృషీకీ చేయూత నిచ్చారో ఆ (గ్రంథ పీఠికను (1917. చదివితే తెలుస్తుంది, దిజ్మాత్రంగా కొన్ని వాక్యాలను ఉదాహరిస్తానుూ"”నే నీ కవుల చరిత్రమును. వ్రాసి. ప్రకటించి యిప్పటికి ముప్పది సంవత్సరములు దాటి పోయనది. నే 'సప్పుటికి దొరికిన సాధనకలాపముతో కవుల కాల నిర్ణయాదులను జేయుచు సేదో యొక రీతిని (గ్రంథము సాంతము చేసితిని. ఇప్పుటివలె 'నఫ్వుడు (గంథాలయములు. లేవు. ఇప్పుడు ము (ద్రింపబడి యయెల్రవారికిని సుసాధ్యములయి యున్న (గంథములలో నూటుల కొలది కాకపోయినను పదుల కొలదియైనను లేవు, తె లుగుగ్రంథము. అప్పు డము(ద్రితములయి తాళప్రతై క శరణ్యములయి దుస్తాధ్యము లయి యుండిను. ఇఫ్పుడు. ప్రకబింపబడియున్న శిలాతామశాసనాదులలో ననేకము అప్పుడు 'ప్రకటింపబడకుండెను* ఇట్టి స్థితిలో కవుల చరిత్రమును 1వాయుట యప్పు డేంత కష్టకార్యముగా నుండునో నేను చెప్పనక్కరలేకయే బుద్దిమంతు లూహించుకోవచ్చును. అయినను నేను వయప్రయాసలకు వెనుకదీయక పుస్తక సంపాదమునకయి చెన్నపురి తంజాపఫురి మొదలయిన దూర 'ప్రదేశములకు సహిత మరిగి యిచ్చిన వారి యొద్దనుండి తాళపత పుస్తకములను. సంపాదించియు.౬ గొన్నిటికి మాతృకలకు పుత్రికలు (వ్రాయించియు. నియ్యనివారికడ జ్నీర్షతాళప్యత్ర పుస్తకముల నెరవుగాల గొని చదివి వానినుండి కావలసిన చరిత్రాంశములను వ్రాసికొనియు సెలలకొలది చెన్నపట్టణములో నుండి యచ్చాటి [పాచ్యలిఖిత పఫ్లుస్తక్ష భాండాగారమున కనుదినమును బోయి యందలి పుస్తకముల నెల్లంబరికోధించి, వానిలో నుండి యావశ్యకభాగములను (వ్రాసికొనియు, కక్తివంచలేక పాటుపడి నాకప్పుటికి లభించిన పరికర సాహాయ్యమున వాంధ్ర కవులను గూర్చి యేదో తోచిన దానిని వ్రాసి (ప్రకటీంచి కవుల చరిత్ర మనిపించితిని.” ఇందులో ఏదో తోచిన దానిని 'వాసినాన్న మాట వినయోళక్తి, ఆయన కృషికీ సాయ మందధించిన సమకాలీన పరిశోధక మనీషులు - విజ్ఞాన చంద్రికా సంన్థాపకులు కొమట్టూజు వేంకట లక్ష్మణరావు గారు, ఆంధ్ర సాహిత్య పరిషత స్థాపకులు, పరిషత్ప'త్రికా

సంపాదకులు జయంతి రామయ్య పంతులు గారు, ఆం(ధ్ర పరిషత్వ్స[తికా నర్వాహకులు (క్రొత్తపల్లి సూర్యారావుగారు, చెన్నపురి (ఎాచ్యలిఖిత పుస్తక భాండాగార కార్యస్టాన పండితులు వేటూరి (ప్రభాకరశాస్త్రి, పంచాగ్నుల ద్వ్వణామూరర్తిశా(స్త్రిగారలు, పిరాపురాంధధ్ర పుస్తక పరిశోధక మండలివారి గ్రంధాలయ కార్యదర్శి వంగూరి సుబ్బారావుగారు. విరే కాక గిడుగు రామమూర్తి, బుట్టా శేషగిరిరావు, మానవల్రి రామకృష్ణ కవి మొదలైన వారు పంతులు గారికి సామగ్రిని సమకూర్చిపెట్టడంలో తోడ్ప్చడ్డట్లు వారి పరిక చెపుతున్నది. వీరేశిలింగ యుగం వివిధ సాహిత్య ప్రక్రియల రచనా ప్రయోగ దశకు ఎలా ఆరంభ వికాసదశలు కలిగించటానికి తోడ్చడిందో, అలాగీ పరిశోధన మార్గానికి కొన్ని బాటలు చేయటానికి కూడా కృషిచేసింది. పరిశోధన ఒక వ్యక్తీ చేయవచ్చునని, వ్యక్తుల సమూహం కలిసికట్టుగా చేయవచ్చుననీ, సంస్థలు చేపట్టవచ్చుననీ (బౌణ్యయుగం నిరూపించింది. వీరేశ లింగ యుగం దానిని ప్రయోగాత్మకంగా నిర్వహించటానికి యతి ఎంచింది. ఈ యుగంలో మార్గదర్శకులై న మనీషులు కనపడతారు; వారి పర్యవేక్షణలో పరిశోధన కార్యకాలాపాలు నిర్వహించే సంస్థలు ప్రత్యక్షమౌతాయి. పరిశోధన విశషాలను ప్రకటించడానికి వెలువడీన పత్రికలు గోచరిస్తాయి. [గంధమాలలు, ప్రచురణ సంస్థలు పరిశోధనకు దోహదకారులుగా ఉంటాయి. ఒక జాతి నిద్రాణదశనుంచి మెల్కాంచి, పరిశోధనను శాస్తసమ్మతంగా సాహితీ రంగంలో నిర హించాలన గ ఉద్యమస్సూర్తితో పరిక్రమిస్తున్నప్తుడు సహజంగా రూపుదిద్దుకొనే చైతన్య ప్రవృత్తులన్నీ ఈ యుగంలో బీజావస్టనుండీ లఅంకురావస్టకు అందుకొనా 'ఇయి. పరిశోధన ప్రక్రియలో ఆకరాలసేకరణ, విషయసేకరణ, నూతా ఇధారాల సమీకరణ అనే అంశాలు (ప్రాతిపదికలుగా పనికివస్తాయి. వీటిని వర్గీకరించి, విషెంచి, ఉద్దిష్టమైన పరిశోధన సమస్యకు సంబంధించిన ఫలితాంణాలను సాధించడానికి పరిశాధకుడు పూనుకుంటాడు. ఈ యుగ చైతన్యంలో ఇటువంటి ప్రవృత్తి శాస్తీయంగా సాగింది. ముఖ్యంగా ఈ యుగ పరిశోధకులు భాషకు, చరిత్ర సంస్కృతులకు, సారస్వతానికి సంబంధించిన సమస్యలకు (ప్రాముఖ్యమిచ్చారు భాషా పరిశోధన (ప్రవృత్తి - ఆంధ్రభాష సంస్కృత (ప్రాకృత జన్యమా[ దద్రావిడభాషాజన్యమా? అనే సమస్యను (ప్రధానంగా ఎన్నుకొన్నది. దానికీ గొణంగా వ్యాకరణాంశాలు,[గ్రంధ పరిష్కారాంశాలు, శబ్ద సాధుత్వాసాధుత్వ చర్చలు, నిఘంటు నిర్మాణం మొదలె నవి తల ఎత్తాయి 33

పాఠ్య 1గంథాలలో వాడవలసిన భాషను గురించి వెలువడిన వాదాలు (గ్రాంథిక వ్యావహారిక భాషాచర్భలకు దారితీశాయి ఇటువంటి చైతన్యంతో భాషా సమస్యకు అనుగుణంగా అపారమైన: ఆధారాలను "సేకరించి, సత్యాన్యేషణతో పరిశోధన ప్రవృత్తిని దానికి కల్పించి, శాస్త్రీయ దృకృథంతో తెలుగున వ్యాసాలను, (గ్రంథాలను రచించిన వారిలో అగ్రగణ్యుడు, ఆచార్యస్థానీయుడు గిడుగు రామమూర్తి పంతులుగారు. చరిత్ర సంస్కృతులకు సంబంధించిన శాఖ శాసనాదులను వెలికితీసి పఠించి, వాటీల్లోని చారి(త్రికాంశాలను మ్హైషించి ఆంధ్ర చరిత్రను 'ప్రమాణబద్ధంగా నిర్మించాలనే యత్నంలో పరికోధన స్థాయిని ప్రకటించింది, ఈ రంగంలో జయంతి రామయ్య పంతులుగారికృషి గణనీయమైంది, “భాషా విషయక పరిశోధనలను, ఐతిహాసిక పరిశోధనలను సమదృష్టితో పరిశీలించిన జయంతి రామయ్య పంతులుగారు, తెలుగుదేశ చరి[తకు సంబంధించిన శాసనముల నెన్నింబినో పప్రకటించిరి. వీరి “శాసన 'పద్యమంజరీ భాషా విషయకమైన వీరి పరిశోధన (మాగల్ఫ్యమునకు తార్కాణము, భాషా పరిశోధనలకు అలంబనము ఆంధ్ర సాహిత్య 'పరిషత్నత్రికలలో వీరు ప్రచురించిన అనేక వ్యాసములు ఇటు. వాజ్మయ "సేవలకును, అటు ఐతిహాసిక పరిశోధనలకు కూడా నావశ్యకములై వరలినవి. "సూర్యరాయంధ్ర నిఘంటువు యొక్క సంకలనమునకు వీరు (ప్రాతిపదిక 'వేసిరి, వీరు ఇవిగాక శాస్త షారిభాషక పదముల పట్టికను గూడ కొంతవరకు సిద్ధము చేసి ప్రచురించిరి, ఇట్లు. వీరి కృషి పాశ్చాత్య పరిశోధనా పద్ధతుల (ప్రభావమున ప్రవర్హమానమైనది. * అన్న డాక్టర్‌ కొత్తపల్లి వీరభద్రరావు గారి మాటలు విలువైన వివేచనలు.

ఈ యుగపండితులలో “జంగమ విజ్ఞాన సర్వస్వం"లా కనపడేవారు కొమల్డ్హాజు లక్ష్మణరావు పంతులు గారు. వీరభద్రరావు గారి మాటలలో “19వ శతాబ్ది ఉత్తరార్హములో జన్మించిన ఆంధ్రమహాపురుషులలో నొకరగు కొమట్టాజు వేంకటలక్ష్మణరావు గారు (1877-1923) ఆంధ్ర భాషా సాహిత్యముల, నాగరకతా' సంస్కృతుల వికాసమున కాపశ్యకము లగు సమస్త విషయములలోను కృషి చేసీన వారని స్థూలముగా చెప్పవచ్చును..., వీరు (పారంభించిన "ఆంధ్ర విజ్ఞాన సర్వస్వము' వీరి ప్రజ్ఞా (ప్రాగల్య్యమును, కార్యదీక్షను వేనోళ్ళ చాటుచున్నుది.... ఆంధ్రులకు వీరు చేసిన అమూల్యమైన 56, తౌలుగు సాహిత్యముపై. ఇర్ట్టీషు (ప్రభావము (2960). ఫు. 627-528, 34

సేవలు "రెండు. సక్రమమైన పరిశోధన విధానమును దేశమున నెలకొల్పుట మొదటిది. వైజ్ఞానిక రచనలకు పనికివచ్చు పారిభాషికపదజాలమును స ఏష్టించుట రెండవది. ఈ రెండు పనులయందును వారికి సాయపడినవి, దారి చూపేనవి పాశ్చాత్య పరిశోధనా పద్దతులు ఇతర భారతీయ భాషలతో కూడ వారికీ పరిచయముండుటచే, పాశ్ళాత్య పరిశోధనా పద్ధతులను ఆయాభాషలవా రిట్లు వినియోగించుకొనిరో ప్రత్యక్షముగా తెలిసికొను అవకాశము కూడ వారికీ కలిగినది.” లక్ష్మణరావు పంతులు గారు (ప్రాచుర్యానికి తెచ్చిన పరిశోధన విధానం వలన, నెలకొల్పిన పారిభాషిక పదజూలం వలన తెలుగులో “పరిశోధన వ్యాస (ప్రక్రియ పటిష్టంగా రూపొందింది ఎన్నుకొన్న అంశాన్ని పరిశోధించదగిందా కాదా అని న్నరయించటంలోను, దాని పూర్వాపరాలను చర్చించటంలోను, (ప్రస్తావించవలసిన ఆధారాలను విహంగ వీక్షణం చేయటం లోను, వీటని టీని సమకూర్చి విషయాన్ని గాఢంగా పరిశీలించటం లోను, ఫలితాంశాలను నిగ్గు తేలృ్బటంలోను లక్ష్మణరావుగారు భావిపరిశోధకులకు ఆదర్శ[పాయులు కావటమే కాకుండా, చేసీన పరిశోధనకు సావాత్య పరంగా ఒక రూపాన్నివ్యటంలో కూడా తమ రచనల ద్వారా బాటలు వేసి చూపారు. కొమట్లాజువారు తెలుగు పరిశోధనలో సృజనాత్మకతను

ప్రవేశపెట్టారు. చరిత్రరచనకు సైతం సాహిత్యగౌరవాన్ని కల్పించారు. సారస్వత శాఖలో పరిశోధకులు సాగించిన క షి తాళపథతాది గంధ 'సికరణం, కవుల చరిత రచనర, (గంధ సేకరణం, కవుల చరిత రచనం, [గ్రంధ పరిష్కరణం, ప్రచురణం అనే నాలుగు పాదాల మీద నడిచింది. (గ్రంధ "సీకరణ పరిశోధనకు నాంది వంటిది. ఆ గ్రంధాలలో లభించే సామి నాధారంగా చేసికొని, దేశంలో లభిస్తున్న సమావారాన్ని జోడించి రచించిన కవుల చరితలు "పరిశోధనకు ప్రస్తావననల వంటివి, అయితే, ఆ (గ్రంధాలను పరిష్కరించి, పీరికలు వెలయించి, ప్రకటించటం అనే సాధనలు మూడూ మూడు ఉద్యమాల వంటివి. ఈ మూడింటినీ కలిపి సాగించిన సంస్థలు ఆ కాలంలో ఎన్నో వెలువడ్డా ఇప్పటికీ మనస్మృతిపధంలో నిలిచి ఉన్నవి మూడుః ఆంధ్ర సాహిత్య పరిషత్తు, అముద్రిత (గ్రంధ చింతామణి, వావిళ్ళ రామస్వామి శాస్త్రులు అండ్‌ సన్సు. ఈ సంస్థలు పాటించిన [గ్రంధ పరిష్కార పద్ధతిలో కొన్ని లోపాలు ఉండవచ్చు. సమకాలీన వ్యాకర్తల సూత్రాల ఏక్‌

కనుగుణంగాసో, అప్పుకవీయాది ఛందో[గంథాల లక్షణాల కనువుగానో పండితులు పాఠాలు మార్చి ఉండవచ్చు. అయినా, తెలుగున కా ప్రక్రియలో ఒక ఒరవడీని కల్పించిన గౌరవం ఆ సంస్థలకు, ఆసంస్థల వెనుక అజ్ఞాతంగాన్తూ జ్ఞాతంగాను పరిశోధించిన పండీతులకు దక్కుతుంది. చిలుకూరి. నారాయణరావు, మాసవళ్లి రామకృష్ణ, కవి, వేటూరి ప్రభాకరశాస్త్రి మొదలైన పరిశోధకుల కృషీ, తేలుగులో ]గంథ పరిష్కార విమర్శకు పరిణతిని కల్పించింది. ఒక విధంగో. వీరేశరింగయుగ సాహిత్య పరిశోధన చైతన్యంలో (గ్రంథ పరిష్కార. విమర్శా (6ద్‌నిని పరిశోధనగా. గుర్తిస్తున్నాం) ప్రధాన పాత్ర నిర్వహించిందని చెప్పవచ్చు. ఇటువంటి. పరిశ్రమ (ప్రతి సాహిత్యంలోనూ పరిశోధనకు పూర్వరంగ ప్రయోగాన్ని నిర్వహిస్తూనే ఉంటుంది. పూర్వరంగం నాటకం కానట్లూ, పూర్వరంగం లేనిదే రంగము మొదలు కానట్లూ "” ఈ[గ్రంథపరిష్కారవిమర్శ పరిశోధనరంగంలో పరిగణింపబడుతుంది.

"౮౧6౦416 సుం (2310 05 3001జ3110 15 ష3ంఠ00)0/ 0౯౧461౫9, 6 6జ601 3060112 01 116 61606 0041000, ౧06 0%20010260% 25 10 26- [[0%3010, 2లుర010% 206 6414 0001020465 200060. 204 6111860206 276 8006 1010 1145014608 0 66 [[001005; ౫౦౬ 116 100207 5006606 ౫/11 ౧26 10 621126 121 టం 120000 216 0010210207 10 69100216 12% 00 50001జ3010. 0/6 16 [00012006 0 ₹ట6 00ఆ26003 15 02౯- గంజి 0686 310006 ౪10046 లు. చటం! 20210515 2064 1118101041 పంరేలంటం61185£ ౪0౪16. ల 00616331)/ 2౧61020066" అన్న "రనెవెల్సిక్స్‌ మాటలు అక్షరాలా ఆంధ్ర సాహీత్య పరిశోధనకు కూడా. వర్తిస్తాయి.

క్‌ "త్తపల్లి వీరభద్రరావు గారు. వారి సిద్దాంత వ్యాసంలో ఆ రచనా ప్రణాళిక ననుసరించి, బ్రాణ్యయుగం (కీ. శ. 19వ శతాబ్లి పూర్వార్దయి, వీరేశ లింగ యుగం (క్రీ శ 19వ శతాద్దీ 'పూర్వార్ణం) అని రెండు యుగాలుగా .విభజించుకొని తెలుగు సాహిత్యంపై ఇంగ్రీషు ప్రభావాన్ని పరిశీలించారు. ఆ యుగద్వయాన్ని పరిశోధనకు వర్తింప చేయటం జరిగిందీ వ్యాసంలో. అన్వయం ఎంతో' సహజంగా .కూడా కుదిరింది. అలాగే తెలుగులో పరిశోధనకు సంబంధించి నంతవరకు 20వ శతాబ్రీని కూడా "రెండు యుగ్గాలుగ్గా విభజిస్తే వాటిని రాయప్రోలు యుగం (20వశతాబ్టీ పూర్వార్హం) 1 విశ్వవిద్యా లయ యుగం (20 వ శతాబ్ది ఉత్తరార్హం) అని పీలిస్తే సమంజసంగా ఉంటుంది, తతి 4600ల ౬041742 (9౮) లాలు

క్రీ. శ. 20 వ. శత్తాద్ది పూర్వార్హంలో 'షరిశోధనకు పరిపోషకంగ్గా సాగే సాహిత్య విమర్శ రూపుదిద్దుకొన్నది, విమర్శకు లక్షణాలైన వర్ధనం, మ్హోషణం, వివేచనం, సమన్వయం, అనుశీలనం, నాటి విమర్శ ప్రవృత్తిలో మొుగ్గతొడిగి వికాసదశకు వచ్చాయి. 1ప్రాచ్యపాశా చ్‌త్య విమర్శ లక్షణాలను తాలుగులో సంవదించుకోవబానికి ప్రత్యేక పరిశ్రమ జరిగింది, పీ. దక్షీణామూర్తి, కాశీభట్ల (బ్రహ్మయ్య శాస్తి, పెన్నేటి రామచంద్రరావు, పుదుష్పాకం సుబ్రహ్మణ్య అయ్యరు, వింజమూరి; రంగాచార్యులు బుర్రా శేషగిరిరావు గారల విమర్శలు ఇటువంటీ. (ప్రవృత్తికి విలువైన ఉదాహరణలు. పెన్నేటి, వింజమూరుల విమర్శలో పాశ్చాత్య లక్షణాలను (ప్రాచ్యలక్షణాలతో సంవదించి 'ప్రవర్తింప చేయాలన్న ఉత్సాహర కనపడుతుంది. కాని, పాశ్ళాత్య విమర్శోద్యమాలలో దేనికైనా గాఢంగా స్పందించి, ఆ ఉద్యమ. చైతన్యాన్ని తెలుగులోకి తీసికొని రావాలన్న తీక్షణమైన స్వభావం లేదు, బుర్రావారి విమర్శకూడా (ప్రవక్తగా పలికిందే కాన్మి ప్రయోక్తగా ప్రదర్శించి చూపలేదు. 'డైడెన్స్మ్‌ కార్రయిల్‌, మాథ్యూ ఆర్నాల్డ్‌ అభ్మిషాయాలను. "పేర్కొనటం ఒక ప్రత్యేక ఉద్యమస్స్ఫూర్తి నివ్యటం కాదు, ప్రసిద్ధ సాహితి వేత్తల (వివిధ యుగ్గా లను చెందెన వారో అభిప్రాయాలను: తెలుగువారికి పరిచయం చేయటమే, దీనికంటే బుర్రా వారి “విమర్శాదర్శరి 1912), అంత కంటు పురాణం సూరిశాస్త్రి “విమర్శక పారిజాతం” (1925) విశిష్టం: ఆంగ్రసాహిత్య విమర్శ స్వభావాన్ని వర్గీకరణ పద్ధతి ననుసరించి వివరించటానికి యత్నించిన పరిచయ [గ్రంథాలవి.

ఇదే. కాలరలో తెలుగులో కొందరు (పసీద్ర విమర్శకులు: లక్షణ విమర్శను కూడా వెలయించఛారు. సంస్కృతాంధ్ర లక్షణ (గ్రంథాలలోని 'ప్రమాణాలను గ్రహించి. కావ్యాలకు. అనువర్తింప చేయటం ఈ విమర్శ స్వభావం, కొక్కొండ, వడ్డాది; శ్రీపాద, తిరుపతి వేంకటకవులు, పార్షంది రామశాస్త్రి, కాశీ నాధుని నాగేశ్వరరావు షంతులు, వేదం: వెంకట్రాయకాస్త్రి, నడకుదుటి. వీరరాజు పంతులు, ముచ్చూూరి కృష్ణారావు మొదలైన వా "రెందరో ఈ శాఖను .పోషించారు, ఈ కాలంలోనే విమర్శపై విమర్శ ()4611- అగగంసిణ్లు రూప వైభవాన్ని సంతరించుకొన్నది.

ఆంధ సాహిత్య విమర్శ కొక వ్యక్తిత్వాన్ని కల్పించి కావ్యానుశీలన మార్గాన్ని ఆంగ్ల విమర్శ స్వభావ ముద్రితంగా మలచి, సాహితీ లోకంలో 'పసరింప చేసిన మనీషీ కట్టమంచి రామలింగారెడ్డి గారు, వారి. కవిత్వ తత్త

విచారం (1914) ఆంధ విమర్శకు అభినవ లోవనాన్ని అందించింది. ఒక విమర్శకుడు తానేర్పరచుకొన్న సాహిత్య దృక్పధంతో, ప్రమాణ సూత్రాలతో తానెన్నుకున్న కావ్యాలలో కవిత్వాన్ని, కావ్యగుణ దోషాలను అనుశీలించే పద్ధతి ఆం్భగ్ధ కాల్చనికోద్యమ విమర్శకులు సామాన్యంగా పాటించింది. రెడ్డి గారి కవిత్వ తత్త విచారం కూడా ఆ పద్ధతిని పుణికి పుచ్చుకొన్నది. ముందు లక్షణ వివేచనం, ఆ తరువాత కావ్యానుశీలనం అనే [కమం ఈ (గ్రంధంలో పాటింపబడిన నిర్మాణ పద్ధతి. ఇది పాశ్చాత్య లక్షణ వివేచన స్వభావంతో పాటింపబడీన నిర్మాణ పద్ధతి

కట్టమంచి వారు విశషణాత్మక విమర్శ పద్ధ్దతులకం బె సమన్వయాత్మక విమర్శ వివేచనం వైపు విమర్శకుల దృష్టిని మరలించారు. సమన్వయ విమర్శ పద్ధతి కట్టమంచి వారికి ముందే ప్రవర్తిల్దుతూ ఉన్నా, అనుశీలనాత్మక విమర్శకు దానిని ప్రధానాంగంగా మలచుకొన్న గౌరవం కల్లుమంచివారికే దక్కింది. కళాపూర్జూాదయ కావ్య విమర్శనం దానికి చక్కని దృష్టాంతం.

తరువాతి కాలంలో వెలువడిన అనుశీలనాత్మక పరిశోధనకు మార్గాన్ని చూపటమే కాకుండా, దానికి ఫుష్టినీ అనుశీలన పద్ధతిని కలిగించిన విమర్శకులలో అ(గ్రగణ్యుడు కట్టమంచి రామలింగారెడ్డిగారు కోరాడ రామకృష్ణయ్య, విశ్వనాధ సత్యనారాయణ, దువ్వూరి రామిరెడ్డి, రాళ్తపల్టి అనంతకృష్ణ శర్మ మొదలె నవారు. ఈ మార్గానికి చవను కల్పించి ప్రయోగ గౌరవాన్ని కల్పించారు. గురజాడ అప్పారావుగారు కాల్చనిక యుగ చైతన్య మార్గం కంటె భిన్నంగా అభ్యుదయ మార్గాన్ని (వ్రవర్తింపజేశారు. సాహిత్యాన్ని సామాజిక వాస్తవికతతో అనుశీలించే (ప్రవృత్తికి "బీజావాపనం చేశారు,

(క్రీశ 20వ శతాబ్ది పూర్వార్ధం విమర్శకే అంకితమై పోయిందని చెప్పాలి. కాని ఆ యుగంలో రాయప్రోలు సుబా బరావుగారు అభినవ కవిత్వ (వస్థానాన్ని సాగించ, అందులో అమలిన శృంగార సిద్ధాంతాన్ని, మాధూరీదర్శనాన్ని ప్రతిఫలింపచేయటమే కాకుండా, రమ్యాలోకము, మాధురీ దర్శనము అనే సాహిత్య దర్శన లక్షణ (గ్రంధాలను పద్యాలలో రచించి కావ్యదర్శన మీమాంస (024021 60౧) కు, కావ్యానుశీలన మార్గ ప్రవర్తనానికీ (0॥6621 924) చోహదం చేసే సాహిత్య సిద్దాంత దర్శన పరిశోధనకు లక, వివరాలకు _ టీవి సు(బవ్మాణ్యం ల 'ఆం(ధ సాపొల్వ విమర్శ ఆ ఆంగ్ల

(పభావం (1883) చూడండీ. వు 164-/80 ఏ8

(ప్రాణం పోశారు రాయ్యప్రోలువారు కవిగా ఆధునికాంధ్ర సాహిత్య జగత్తులో ఎంతగా యుగకర్షృ గౌరవాన్ని పొందాలో, పరిశోధకునిగా సాహిత్య సిద్దాంత దర్శన 'ప్రవర్తక గౌరవాన్ని అంతగా పొందగలిగారు. ఆధునికాంధ్ర జగత్తులో తనదైన ఒక సాహిత్య సిద్దాంతాన్ని ప్రయోగాల ద్వారా చూపించి, లక్షణ (గంధాలుగా వెలయించిన గౌరవం రాయప్రోలు వారి కొక్కరికే దక్కింది. సృజనాత్మక పరిశోధన ప్రతిపత్తిని ఆయన లక్షణ (గ్రంధాలు వెలార్భాయి సంస్కృత లక్షణ (గంధాలకంటే వీబియందున్న వై లక్షణ్యం ఆధునిక సిద్దాంత (గ్రంధాల కుండే-లేదా ఉండదగిన-వై శిమ్ట్యాన్ని ప్రతిపాదిస్తుంది అయితే, ఆయన (వాసింది పద్యాలలో, ఆధునిక విమర్శ వచనానే ఎ వరించింది కాని, పద్యంలో ఉన్నా వాటి పెద్దరికాని కేమీ లోటు లేదు.

రాయ[పోలువారి కవితాదృక్పధాన్ని తెలిపే (గంధం రమ్యాలోకం ఆయన సొహత్య ధర్శనాన్ని చెషె | (గంధం మాధురీ దర్శనం, ఈః రెండూ వారి అభినవ కవితకు లక్షణ 1గ్రంథధాలు. వాటిని వివచించి ప్రధానంగా ఒక దశ సూట్రిన దర్శింపవచు లీ

కే “జన్మభూమి స్వర్షంబయగును. 'తల్రినుడికంటె పరమామృ తంబు లేదు, “భాషకంబ నవ్వులకు తపస్సు లదు,

౭. “సంస్కృతము అగు గాక, దేశ్యంబు లగును గాక, పరదేశజము లగుగాక్క సూక్తు లాత్మ భాషా శ్రుతి స్టాయి ననులయించి వీనమగును స్వస్థాన వేషానుకృతుల

  1. 'కాలధర్మానుగతమె జగ(త్పవృత్తి మారునపుడు వాజ్బయమును మారు; నిజము.

శ, “రసములకు నెల్ల శృంగారరసము తల్లి అనిరి పూర్వులు సంభోగ మవధి గొగ, అక్షరానంద సిద్ధి లక్ష్యముగ నెంచు నవ్యులకు నది అ(ప్రధానంబ యయ్యె,

  1. _ “కానరాదు సౌందర్య శృంగారములకు భేద మథిక మారాధన వృత్తి యందు. గుణము శృంగారమగును; తద్న్గుణ శరణ్య మమృత సొందర్యమగును నవ్యార్భకులకు

  2. “'కానబడ కనుషమూన ప్రమాణమునక యందియందని పరతత్త మవల నుంచి పంచభూత ద ఎ్యంబై న (ప్రకృతి యుకటె సని (హత లక్ష్యమనియె

పం

వచస్వి? నేడు,

7, “కలపభాంగీ పయోధర కుసుమమందు 'మోహమధువె గవెషించె మున్ను సుకవి, సాత్త్విక (ప్రేమకోశపేశలములయిన వత్సలామృత రుచులను వలచె నేడు,

తి, “పేమతంథ్ర మహోపాసనామయులగు నవ్వుల కువాధి యయ్య సౌందర్య మొకడి."

9, _ "కవితకు రస మసువులు, తత్కవనము ప్రఫుల్ల కమనీయముగా నవనవలాడెడి నుడువుల సవరింత్రు కవులు సహృత్ర్పసన్న గతి బుధా!

  1. “భావము సాహిత్య కళాజీవము; తత్కామనియ సిక్తస్టాయీ భావము రసోదయోషు శ్రీవాల్లభ్యమగును కవికృతి యందు బుధా!,

మధువులో తీపీ సువాసనా ఉన్నస్తే కావ్యంలా రసమూ, రామణీయక్టమూ ఉంటాయనీ, అంతఃకరణ యోగం వలన రసాన్నీ, ఆకర్షణీయ రచనం వలన రామణీయకాన్నీ సహృదయు లాస్వాదిస్తారనీ రాయ్మప్రోలువారు రమ్యాలోకంలో బీజ్మపాయంగా చెప్పిన సిద్దాంతానే ఇ మాధురీ దర్శనంలో సాహిత్యపరంగా అన్వయించి అభివ్యక్తీకరించారు. రాయప్రోలు వారి సాహిత్య దర్శనంలో విభావ విస్సూర్తిని వెలార్బేది శబ్దం శబ్బబంధంలో భాసింఇే సహభావం జీవుల మధ్య రాణీంచే సే సవారర్తి వంటిది శబ్ద శక్తివలననే అర్థం.

'ప్రతీయమాన మౌతుంది అర్ధం ప్రపుల్లమైన భావజివితానికి అనుభవ విన్యాసాన్ని అలవరుస్తుంది. అది సహృదయ అంతఃకరణంల* వర్వ్యమాణమై సాత్స్వికస్థతిని పొందుతుంది. లలిత పరుష భావ సంఘర్షణానికి తట్టుకొని మధుర "సే బహాదై్యతం స్థితి నంటెంచే స్థాయి ధ్వనిరూపంగా భావనామయమై అనుభవ స్టితి కంది స్థాయిత్వాన్ని భజిస్తుంది. అందువలన సహృదయుడు రచనలోని రామణీయ కత్వాన్ని రమ్యాలోకంతో (గ్రహించి, అంతఃకరణ ్రవృత్తులలో జరిగే మధనంలో నుంచి రూపనవనీతాన్ని సాధించి, తచ్చర్వణాన్ని, ఆత్మ చిత్మళయైన రతితో సాధించటమే రాయప్రోలు వారు చెప్పే అమలిన శృంగార రస ప్రస్తానం. ఇది లోకంలో నరనారీజనం రతిని చిరస్నేహంగా సుమానుషీకరించి భావించి, అనుభవించే మాధుర్యం వంటిదని వారి నిర్హశం.

జీవితంలో 1 ,0గారం ఎంత సాధనావృత్తికి సంబంధించి ఉంటుందో కావ్యంలో కూడా శృంగారం అంత ఆరాధనా ప్రవృత్తి నాశ్రయించి ఉంటుంది 40

శబ్దబంధ రూపమైన సాహిత్యంలో ఆస్వాదనియమైన కళాస్థానం ఏమంటే - మృదు పద ముదితమైన వాక్కుకూ, ఇష్టవ్యంజనానురంజనమైన అర్జానికీ మధ్య నిత్య నవ్యమైన రాగభావం. ఆ భావం శృంగారం. ఆ శబ్దార్ధ బంధంలోని వ్యంజనం సౌందర్యం. వివక్షతా వివష్రితధ $ని మూలమైన సౌందర్యం ఆస్వాదస్టితి నందినపుడు రసంగా పర్యవసిస్తుంది. రసచర్వణస్ధతి మాధుర్యం అది అదైైతస్థతి వంటిది. అప్పుడు రసరామణీయకాలకు రస్యమాన మైన (ద్రవస్థితి ఏర్పడి , నీరక్షీ న్యాయంగా ఐక్యత ఘటిల్లి, సహృదయ హృదయానికి మధురానుభూతి కలుగుతుంది. ఇదే రాయప్రోలు వారి రమ్యాలోకం సాధించిన మాధురీదర్శన నవనితం.* రమ్యాలోకం సిద్దాంత వివేచనాన్ని వ్యక్తీకరించే ప్రణాళిక్త గ్రంధం; అభినవ కవిత్వతత్త్య నిరూపణకు తోడ్పడే వివేచనల విలువలను సూక్తి సుందరంగా సమన్వయ సమన్వితంగా వృత్తి సహిత్తంగా (ప్రతిపాదించిన కావ్యలక్షణం, మాధురీ దర్శనం (1949) ఒక సిద్దాంత తత్వాన్ని" సాంగంగా నిర్వహంచిన సద్దాంత (గంధం, రాయప్రోలు వారి మాధురీ దర్శవ్గం సాహీతీ జగత్తుకు కలిగించిన నూత్న చైతన్యాన్ని సప్తష్దిగా సంభావించవమ్యు దాని పర్ణ ఎఐన్యాసం ఇది ;

  1. ప్రకృతి మీది రక్తి జై అంతఃకరణ ప్రవృత్తిపై ఆసక్తి. టి. రచనలో రమ్యమైన రమణీయార్జాభివ్యక్తీ. త __ శబ్దార్ణ బంధాలలో గమ్యమైన వ్యంజనావృత్తి 5 _ స్థాయిగా స్నేహ ప్రవృత్తి
  2. రసంగా ఆత్మచివై్రైతన్య (పెమశక్తి. 7 అనుభూతిగా మాధురీ దర్శన భుక్తి

ఆధునిక యుగంలో విమర్శలు, పరిశోధనలు కొన్ని వినూత్స దృక్స్పధాలను, సిద్దాంతాలను, లక్షణాలను (ప్రతిపాదించి ఉండవచ్చు కాని, దర్శనమూలమైన సాహీతీ ప్రస్టానాన్ని సిద్దాంత (గ్రంధంగా వెలార్చిన గౌరవం రాయప్రోలుక దక్కింది. ధ $న్యాలోకం ఒకనాటి సృజనాత్మక తత్త సిద్దాంత దర్శన (గంధం. మాధురీ దర్శనం ఈ శతాబ్దంలో వెలువడిన సిద్దాంత దర్శన. 50. చూడు :ః వివరాలకు అభినవలోచనం (7983) లోని వ్యాసాలు

రాయ్యవోలు సుబ్బారావు, రాయ్మ పోలు వారి మాధురీ దర్శనం - బిఎ

నం(బవ్మా ణ్యం - యువభారతి (ప్రచురణ

41

(గ్రంధం అందువలన 20వశతాబ్ది పూర్వార్జాన్ని పరిశోధన చరిత్రలో రాయప్రోలు యుగం అనటం స్యాయం, సమంజసం.

రాయ్మప్రోలు యుగం దాకా పరిశోధన సాధించిన ప్రగతిని ఒక్కసారి సింహావలోకనం చేస్తే మనకు అయిదు దశలు గోచరిస్తాయి వాటిని ఇలా పేర్కొనవచు న!

  1. సమాచార సామగ్రి సేకరణ దశ (0601106801 0100౧04401 206 ౧2061121). ఈ దశకు దోహదం చేసిన వారిగా మెకంబజీని, అతని పండితులను ప్రధానంగా పేర్కొనాలి,

  2. పరిశీలన విధాన సాధన దశ (00053 00 1౧౪0:48[4000). ఈ దశకు వన్నా చిన్నలు దిద్ది బాటలను వేసిన వారిలో (బౌనును, అతని పండితులను, వారి సమకారీనులను ముఖ్యంగా పరిగణిం చాలి

3 సమన్వయ వెఖరీ ప్రవర్తన దశ (140640 01 1౧60%/0240%). ఈ దశకు రూపురేకలు దిద్దింది వీరేశలింగ యుగం,

దే అనుశీలన మార్గాన సషణా దశ (14100006 0 6౪21102460%) ఈ దశ విమర్శ పరిధిలో సాగింది. కావ్యానుశీలన యుగ ప్రవృత్తిని ఈ దశలో పరిగణించాలి. కట్టమంచి, రాళ్లపల్లి, విశ్వనాధ మొదలై నవారీ శాఖను పోషించారు.

  1. సిద్దాంత (ప్రతివాదన దశ (1౧0౧0౪0401 10 4౦౪1040 ంంగ౧౧ ఈ దశ రాయప్రోలు మాధురీ దర్శనంలో కనపడుతుంది

సాహిత్యంలో (ప్రతి (ప్రక్రియా ఒక పరిణతి సాధించాలంటే 5 న్ని వికాస దశలను పొందక తప్పుదు ఆ దశలకు (ప్రేరణ శక్తులు, సాధన శక్తులు కూడా ఉంటాయి అవి ఒక్కొక్కసారి వ్యక్తులు కావచ్చు, సంస్థలు కావచ్చు. (ప్రగతి సాధనకు వ్యక్తుల సాధన, పరిస్టతుల (పెరణ కఠిసి రావాలి తెలుగు సాహిత్య రంగంలో పాశ్యాత్య ప్రభావంతో మొదలైన పరిశోధన (ప్రవృత్తి సహజ పరిణామ దశావిస్పూర్తిని వెలార్శి (ప(క్రేయా గౌరవాన్ని. పాంది, సత్ఫలితాలను సాధింపగలదనే దృఢమెన విశ్వాసం 20వ శతాబ్ది పూర్వార్హ చరిత మనకు కలిగించింది, ఇప్పటికి పరిశోధన బాల్యదశను దాటి యౌవన దశలో అడుగు 'పెల్టనట్టు భావించవచ్చు. ఇక పరిశోధన విలాసం విశ్వవిద్యాలయ రంగం మీద (పదర్శితమౌతుంది షం

ద్తే విశ్వవిద్యాలయాలలో తెలుగు సాహిత్య పరిశోధన శ్రీశ 1950 సం! తరువాతనే విశేషంగా [ప్రారంభమైంది ఆ నూటకు నప్తే అసలు భారతదేశంలోనే విశ్వవిద్యాలయాలలో కళలకు, చరిత్రలకు, తత్త్వశాసస్తానికి, సాహిత్యానికి సంబంధించిన పరిశోధన విశషంగా జరుగవలసి ఉందని 61 సర్వేపల్లి రాధాకృష్ణ కమిషన్‌ నివేదిక (1949. స్పష్టం చేసింది. "౮౧౫౦౧1౬0 206 "6900191016 23 టం [00౯లసం6102 40 0060035605 0 ఓ00౪/10686 13 101 0 ౯2200002 0006 ౧౬7౬03: 12 ఓంఓట 6 2ర/2గ0001001ఓ 0€ ఓ0౧0౪/16రేక్ర6 1 2 6066330” ౧౦౧61౪౦ 06 ౮? 6౧0౧౧౧8064 144110" 0 ౦1 16200138, 101 [౧1055 2 5066)” 15 001606 ౪ 90062008, $8౫111 16 ఉం 6 2గ్రాంయగం006 [00 0902000 గ౪ం8 05 ౧౦0౧ 96 0౧0264 029౧ 0 1ట ౪24006 11 6 1106110081 ౧0027055 08 ౧201006, 12 10012 09యమా0నీ గతం 00006 2 ఫ5206631 00005310 [09 90 60160006 06009176 220701 008 041 ౧200841 1100 - 0 2 0౧1021 2090621341 206 60౧౪0౧/4౬00 00౪16 0091 11 0౬ 20016౧1 1౧61260023 0641406 (6గు, ౧00%”, 5211000019 2౧6 [40ణటలు జ ౪011 29 11 ౧0౮0౧012102 2౧6 000౪102 ౦౪? 2క్రైరంల1టం0, 106440ట169 206 00110 ౧౦410“! ఈ మాటల వలన విశ్వవిద్యాలయాలకు పరిశోధనపట్లు ఉండే బాధ్యతయే కాకుండా, హ్యుమానిబిక్స్‌లో పరిశోధన జరుగవలసిన అవసరం 20వ శతాబ్ది ఉత్తరార్హ (ప్రారంభంలో ఎంతో ఉందని స్పస్టమౌతున్నది. విశ్వవిద్యాలయాలంటు పరిపాలన కాదు, భవనాలు కావు; అందులో పనిచేసే ఆచార్యులు, విద్యార్దన చేసే విద్యార్దులు - వారు సాధించే విజ్ఞాన ఫలితాలు. పరిశోధన _ ప్రగతి వీటి మీదనే ఆధారపడి ఉంటుంది అధ్యాపకులై న విశ్వవిద్యాలయావార్యుల బాధ్యతనుగురించి కమీషన్‌ ఇలా 'పెర్కౌాన ఎది ఏ సల్లు (00౧16616 ఉంటందు ఏ004164 56 6 00౧014- 510 06800123110, 60101000 206 గ1లం0110% 00 ర6౮/ 10 0144600 10 (161 10200112 ఇంగ, 2264 6 బంగం 00 ౧౦6౫ 16043 ఇండ ౧౦౪6ల గంటగ౦రే3 11 76121100 10 ౦018 00200 ఆంగం 06 910810 ౧౦8 0౧1 0041 లయంట08 10716626, పేళ6 0౪14 00, 1౧ 4 ౧021 50196 ౧౧౦460౧౧ 01 ౧6౫ £00౪/1- రర" దీని వలన విశ్వవిద్యాలయావార్యుల కందరికీ పరిశోధన వారి బాధ్యతలలో ఒకటిగా పరిగణింపబడింటి. దానితో పాటు దేశంలో పరిశోధకుల సంఖ్య పెరిగేటట్లు చూడాలని, దానికి తగిన పరిశోధన విభాగాలు వివిధ ర 71౭ ఉంగరం 04 లగలంగుటు కైడడం2/404 6౦౮౫౯౮0౧ - ౧5౭0 డర్‌ గజి (040). ₹70//. ౮౦ ౧. ౧949) ౧ 40 62. ఈశ౭౧౮౭౯౮, ౧౧9049. ౯ (౮2 శై

విశ్వవిద్యాలయాలలో ఏర్పాటు. కావాలనీ కమీషన్‌ సూచించింది. “తీ 10౫ 015602013006 10620001 *0గంల5 1౧ 2 1226 000000" 1806 03% 26 ౧౦1 6౧0020; ౫6 5106164 ౧06 0201 276 2 1226280064 00000. 086 9000616 12156 6 200021 27ల286 ౧44110 206 ౧6200" 0£ 1002101 2 211 06 1017ల314ల:." ఊ కమీషన్‌ అభ్మిపాయంలో “మంది విక్కువయితే మజ్జిగ పల్బ్చబడుతుంది' అన్న సామెత పరిశోధన రంగంలో నిజం కాకూడదని స్పష్టమౌతున్నది, ఉత్తమ పరిశోధన ఉత్తమ 'ప్రమాణాల మీద ఆధారపడి ఉంటుంది; దాన్ని నిర్వహీంచే 'పరిశోధకులు, 'పర్వవేక్షీంచే ఆవార్యులు. ఆ ప్రమాణాలకు: పరిరక్షకులు, ఈ అంశాలను గురించి కమీషన్‌ ఎర్మొాన్న విశేషాలు విలువె నవి.

1 "1158 2 5060121006 1000 0! 6011001421 1106 [06౫7౧10 ౧20011)" 50100106 316606. 39[0౪416. 0601701 210102 ౧ 1౦ ౧౦6౦69 206 ౧౧౦10105 00 %టండ00. ౧1౦ ౧65620౬ 06 ౧06 6౧౧౫11౦6 6080010100 07 [6000101205 046. 5010125 206 50100టట ౪/00 ౧0009 01002601 01 "910%. 1048102600 206 201110" 10 1531001116 206 1౧4266 [106 2061 ౧౦౧౧00010466 0 1061025.

  1. “సం రగ0.,510064000 3004164 ౧0.0 ౪౧ 2 78606 రల 10300416 06 60110166 ౧౦౪౩౭. 10 ౧0266 1100 6016000216 2061 51821[02%4 6౧0౪21 10 రేంలుం) 2064 టఅల06 019 800041 00౪%/10606. ౧15 10౪ట5482- ౧0౧3 310౪16 1001066 7166646108 ౧1402] *00[21341 0౧410121 206 6- 116610౧ టంల121 10 106611000441 0002033.

వై. రంల 0106162106 3%0616 310౪/ 201110" 10 306)” 2 0000160 $౫/310022610211)/ 201 10 101266 13 103816 10 116 8000121 0060 06 16 5600666. 630816 0600౬2 1631 0౧0006)/108 013 0౧81941 60౧0౮1006+ [100 10 016 11[0*%/10626 568 [000 1౧ 39600 2 ౧2౧౧08 25 10 0011206 146౪ [00 ౧౧౦1102400.

తే “06 50060150%44 వ[0616 06 2 9006121156 11 ౮ $20601 206. 2 5000663501 6368000౮

ఇటువంటి పరికోధన వ్యవస్థతో విశ్వవిద్యాలయాలలో పరిశోధన 1950 తరువాత విస్తరించింది. మదరాను, ఆంధ, ఉన్మానియా విశ్వవిద్యాలయాలు తెలుగులో పరిశోధనను మొదలు పెట్టాయి. "16 ఏలన! ట 3 2 [ంటల2[6 01206 101 3846108 1[ంణటర, 0866 ౬ 0656 2

రశ 40440, 5 4/47 654. ౧౦.౯౯౬ (౧949). గ (46/49.

ఏ00016-7266. 0106 [08 [06401082 1 అన్న సంగ1009 [౧/6 మాటలు నిజమనిపంచాయి.

విశ్శవిద్యాలయాలు, అందులో తెలుగు శాఖలు పని చేయటం (ప్రారంభించిన తరువాత పండితులలో మూడు బలమైన సంకల్పాలు ఏర్పడ్డాయి. అవి 1. తెలుగు సాహత్యానికి సమగ్రమైన చరి(త్ర నిర్మింపబడాలి. 2. తెలుగు భాషకు చారిత్రిక వర్ధనాత్మక వ్యాకరణాలు. వ్రాయబడాలి, 3, తెలుగులో సమ(గ్రమైన నిఘంటువ్లు ఏర్పడాలి. ఈ మూడు లక్ష్యాలను ముందుంచుకొని: తెలుగు శాఖలు పరిశోధన రంగంలో కృషి [ప్రారంభించి నట్టుగా స్పష్టమౌతుంది, వాటీేలో సమ సాహిత్య చరిత్ర నిర్మాణయత్నం సాహిత్య పరిశోధన. సమీక్షలో ప్రస్తుతం ఒదుగుతుంది, నిజానికి ఇటువంటీ యత్నం క్రీ.శ. 20వ శతాబ్ది పూర్వార్ణంలోనే (ప్రారంభమయింది, “1938వ 'సం[న ఆంధ్ర విశ్వకళాషరిషత్తు వారు డాక్షరు కట్టమంచి రామలింగారెడ్డీగారు ఉపాధ్యక్షులుగా ప్రణాళికను తయారుచేసి "రెండు సంవత్సరములు. గడువు నిచ్చి, వేయి రూపాయలు పారితోషికమిచ్చునట్లుగా ప్రకటించిరి. 1940 సంవత్సరంలో తిరుపతిలో జరిగిన దశమ సకల భారత [ప్రావ్య విద్యాసమావేశమున ద్రావిడ శాఖ్రాధ [కులు కూడ నలట్ది సమ (గబైన. వివులాంధ్ర వాబ్మయ చరిత్ర రచనా వశ్యకతను గూర్చి యుగ్గడించిరి. అంతకు పూర్వము ఆంధ్ర! వాయ చరి[త సం[గ్రహములు రండు. మూడు కలవు. అవి యన్నియు అసమ్మగ్రములు, అసంతృప్తికరములుగ 'నుండుట చేతనే ఆంధ్ర విశ్వకళాపరిషత్తు హోరు విపులమైన సమ(్రవాబ్మయ. చరిత రచనకు. ప్రకటించినారు, అప్పుడు కాని తర్వాత కొని యట్ట సమగ్ర రచనకు నెవరును వ్రాయ 'ప్రయత్నింపలేదు. 1950 వరకు దానికి. ప్రయత్నించినవారే లేరుో

మదరాసు విశ్వవిద్యాలయంలోని తెలుగుశాఖ పరిశోధనకే పూర్తిగా అంకితమైనధి. అనుబంధ కళాశాలలలో మ్మాతమే బోధన సాగుతుంది. అందువలన ఆ శాఖల్‌ పరిశొధనయే ప్రవృత్తిగా ఉన్నది కాబట్టి శాభాధ్యక్షులు ప్రధానంగా. ఆంధ్ర సాహిత్య చరిత్ర నిర్మాణానికి అనువైన ప్రణాళికలనే 55. 2 ౮2/౧4 ర 2074070 4600౧ (976% గ 86 56. కష్టా రామక్షుష్ణ శా(స్తే మయ [దాను విశకళాపరిషత్తు ౯ తెలుగు పరిశోధన

(వ్వా) మవాతి (2972). యువభారతి వచరణ, ఫు, 257,

4ీ5్‌

చేపట్టే నిర్వహించటం. గమనింపదగిన అంశం. విశ్వవిద్యాలయాల వారిచ్చే డాక్టరేట్‌ బిరుదం లేకపోయినా “పరిశోధన పరమేశ్వరులు'గా ప్రసిద్ది గాంచిన నిడదవోలు వెంకటరావ్లు గారు “శాసన పద్య కవులను గూడ చేర్చి “ఆంధ కవుల చరిత్ర అను పేరుతో (ప్రారంభము నుండీ తిక్కన వరకు గల కవుల చరి[తను. రచింపగా మద్రాసు విశ్యకళాపరిషత్తు వారు దానిని 1951లో ప్రచురించిరి. దక్షిణాంధ్ర వాబ్బయమను పేరుతో తంజావూరు, మధుర మొదలైన దక్షిణ సంస్థానములందు వెలసిన యాంధ్ర కవుల చరిత్రను రచింపగా మద్రాసు విశ్వకళాపరిషత్తు వారు దానిని 1955 (పాంతమున 'ప్రచురించిరి,”

విశ్వ విద్యాలయాల పరిశోధన (ప్రణాళికకు సంబంధించకపోయినా సాహిత్య చరిత్ర నిర్మాణ యజ్ఞంలో బుత్విజులుగా. కృషి చేసిన వారిందరో మహానుభావులున్నారు. ఒక విధంగా ఈ యత్నం కవుల చరిత్రల రూపంగా (ప్రారంభమై వాజ్మయ చరిత్రల రూపంగా పరిణతి పాందింది. వీరేశలింగ యుగంలో గురజాడ రామమూర్తిగారి కవి జీవితములు: (1875 (ప్రాంతం, కందుకూరి వీరేశలింగం షంతులుగాగి “ఆంధ్ర కవ్లుల చరిత్రము (1867) చాగంటీ శేషయ్య గారి “ఆంధ్ర కవి తరంగణి (1947 నుంచి (ప్రారంభించి) 13 'సంపుటాలు, టేకుమళ్ళ అచ్యుతరావు గారు మొదలు పెట్టిన పూర్వాంధ్ర కవుల చరిత్ర ,మొదలైనవి కవుల 'చరిత్ర నిర్మాణానికి చేసిన విలువైన యత్నాలు, వీటికి. అనుబంధంగా 19వ శతాబ్లికి బెందిన రచయితల సాహేతీ వ్యక్తిత్వాలను వాజ్మయ చిత్రాలుగా రూషాొందించిన మధునాపంతుల సత్యనారాయణశాస్తి గారి 'ఆంధ్ర రచయితలు ౬1950) ప్రత్యేకంగా పెర్కొనదగింది. కాన్మి కవుల చరిత్రలు, పరిచయాలు వాబ్బయ చరిత్రలు కాలేవు. వాటీకీ ఉపకరించే విలువైన సామగ్రి [గ్రంథాలు మాత్రమే కాగలవు.

“ఆంధ్ర వాజ్మయ చరిత" మనే పేరుతో వంగూరు సుబ్బారావుగారు సాహిత్య చరిత్ర నిర్మాణానికి ఒక (కొత్త పుంత "చూపించారు. 1920లో మొదటు-ఈ (గంథం ప్రచురింపబడ్కి 1957లో పరిష్కరింపబడింది. వాజ్మయ పరిణామ పరిశీలనంతోపాటు ఆ పరిణామ వికాస్తానికీ దేశ కాల భాషా మత రాజకీయాది పరిస్థితులు ఎలా దోహదం చేశాయో. వివరించే ప్రయత్నాన్ని చేసి, ఆ రంగంలో ఒక అడుగు ముందుకు వేశారు సుబ్బారావు గారు, 67 మవాతి (౧19720 వు, 258 46

1928లో ప్రచురింపబడిన “వాజ్మయ చరిత్ర సంగ్రహము" విలువైనది. దాని రచయిత “కవిత్వవేది' (కల్లూరి వేంకట నారాయణరావు, ఈ (గ్రంథ రచనలో రచయిత పాటించిన విభాగం సమన్వయాత్మకంగా ఉంది, (ప్రాచీన కవిత్వం. (క్రీపూ, 28-క్రీవ,. 1000), పురాణ కవిత (1000-1380), కావ్యప్రబంధ కవిత్వము (1380-3650, అర్వాచిన కవిత 6€౧1650- 1875, నవ్య కవిత (1900-) అనే స్థూలమైన విభాగం కవిత్వ స్వభావాన్ని బట్టి చేసింది. రచయిత వాటిని ఖండాలని పేర్కొన్నాడు. అంతర్విభాగాలలో సంఘ చరిత, వాద్మయ -ఎవరిత్క కావ్య విమర్శ, యుగలక్షణ సమన్వయంా అనే అంశాలను తిసీకొని విశ్షణాత్మకంగా వివేచనాత్మకంగా రచన చేశారు, వీరే కాక మరిందరో మహానుభావులు సంగ్రహ సాహిత్య వాజ్మయ. చరిత్రలు వ్రాశారు. ఈ శతాబ్ది ఉత్తరార్రంలో వచ్చిన వాజ్మయ చర్మితల లో “నవ్యాం (ద్ర సాహిత్య వీధులు” (1942-5610, (కురుగంటి, పిల్లలమటల్టి, “ఆంధ్ర వాజ్బ్యయ చరి(త సర్వస్వం' మొదటి భాగం (శిష్ట రామకృష్ణూస్త్ర+ (1956, “సమగ్రాంధ్ర సాహీత్యం. (12. సంపుటాలు (ఆరుద్ర, [30007 0€ 201480 1106100016 (ఆంగ్రయి, (గిడుగు సీతాపతి), "ఆంధ్ర సాహిత్య చరిత (మొదటి. సంపుటం? (పింగళి? పేర్కొనదగినవి, అయినా, ఇవి అసమగ్రాల, వాజ్మయ. చరిత్ర నంతటినీ పరిశోధన అనలేమేమా! కాని, పరిశోధనాంశాలను. (గ్రహీంచి సమన్యయాత్మకంగాా వ్యక్తీకరించిన చరిత్ర రచన అని అనగలం-లేదా క్రొత్త సామగిని "సేకరించి సరిక్రొత్తైను కొన్ని అంశాలతో వివరించిన చరిత రచనం అనగలర, అయిన్నా చరిత్ర రచనలో చారిత్రికాంశాలతో పాటు అయా యుగాల సాహిత్యాల, (వ్రక్రియల, పరిణామాల చరిత్రను సమీక్షీంచేటప్పుడు సాహీత్యాధ్యయనానికి అనువైన పరిశీలనలను అందించి నప్పుడు సాహిత్య చరిత్ర కూడా. పరిశోధనగానే షరిగణింపబడుతుంది, అయితే సమగ్ర సాహిత్య చరిత్ర రచనం ఒక బృహత్రుణాళిక. ఒక వ్యక్తి చేయగలిగింది కూడ కాదు, సంస్థలు చేపట్టవలసింది. పలువురు పండితులు. పలు రంగాలలో కృషి చేసి 'పలురకాలైన సామిని సేకరించి, వాటిని సమన్శయించ్చి చారిత్రిక అవగాహనతో సంపుటీకరింపవలసిన సం్షిష్ట కృషి. ఈ. పరిశ్రమ లో మూడు ముఖ మెన. ప్రవృత్తులు ఇమిడీ ఉనా సయి.. 1 నూత్న సామి సేకరణ ప్రవృత్తి, 2 నూత్న సమన్వయ సాధన 'ప్రవృత్తి. 6 వ్యవస్థీకృత సంవిధాన ప్రవృత్తి. ఆంధ్రభారతి అదృష్టవశాత్తు సృమకాలీనంగా సమాజంలో ఉన చె సమగ్ర సాహిత్య- చరి(త్ర నిర్మాణాకాంక్షకు (పాతినిధ్యం త

వహించేటట్టు, మూడు 1ప్రవృత్తులకూ మువ్వళైన ప్రతీకలుగా నిలిచినట్లు మద్రాసు, ఆంధ్ర, ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయాల ఆంధ్ర శాఖాధ్యక్షులు తెలుగు. పరిశోధనరంగానికి దర్శకత్వం నిర్వహించే అవకాశం దొరికింది, వార నిడదవోలు వెంకటరావు, పింగళి లక్ష్మీకాంతం, ఖండవల్లి లక్ష్మీరంజనంగారలు, పప్రతిపత్తికి ఈ ముగ్గరూ ముగ్గరు వ్యక్తులు, కానీ పరిశోధన చరిత్రల్‌ ఈ ముగ్గురూ మూడు, ప్రవృత్తులు.

ఈ ముగ్గురూ సాహిత్య చరిత్ర నిర్మాణ లక్ష్యంతో కృషి చేసినవారే. అయితే నిడదవోలు వారు ప్రధానంగా చరిత్ర రచనలో కంటె చరిత్రకు కావలిసిన సామిని సేకరించి. (60160400 0 216౧21), వోషెంచి (2021- కో. పరిశీలించి (కంగు) ఫలితాంశాలను ప్రకటించే పద్దతిలో పరిణతిని ప్రదర్శించిన పరిశోధకులు. పింగళివారు స్వయంగా పాహిత్య చరిత్రను కావ్యానుశీలనమును విద్యార్థులకు బోధించేవారు. యుగవిభాగం, ప్రక్రియా స్వభావం, కావ్య వై లక్షణ్యం, కవితా సౌందర్యం అనే అంశాలకు [పాధాన్యమిస్తూ వారు పరిశోధనలో కావ్యానుశీలనం (ఆ2|02400 02 ౪౦గ 002%) చేసే పద్ధతిని రూపొందించి, పరిశోధన సామిని సంయోజించి (౫౧య:1) సమన్వయించే (1210012100) మార్గాన్ని ప్రవర్తింపజేశారు; ఖండవల్లి వారు వస్తుతః సాహీత్యాధ్యయన ప్రియులు, విజ్ఞాన సర్వస్వనిర్మాణం ఆయన ధ్యేయం; చారిత్రిక దృష్టి ఆయన స్వభావం; ఆ రెండు లక్షణాలూ సాహత్య చరి(త రచనలో ప్రతిఫలించాయి. కొమర్రాజు, మల్లంపల్లి, విశ్వనాధ విమర్శ ప్రవృత్తులు ఖండవల్లి వారిలో త్రివేణీ సంగమంలా' సంవదించాయి. వీరి పరిశోధన దృక్పథంలో సామగ్రి సేకరణం కంటె, సమన్వయం ముఖ్యం, దాని కంట కూడ వ గవస్థీకృత సిద్దాంత వ్యాస సంవిధానం ముఖ్యం, నేను ఇలా అనుకుంటుండే వాజ్హ-విశ్వవిద్యాలయాలలో జరిగే పరిశోధన జగత్తుకు పీంగళివారు. బ్రహ్మ కల్పులు; ఖండవల్లి వారు విష్ణు సదృపలు. నిడదవోలు వారు పరమేశ్వర్మప్రాయులు., ఈ ముగ్గురికీ పిహెచ్‌.డి... డిగ్రీలు లేవు. కాని, ఎందరికో ఆ డిగ్రీలు వచ్చే పరిశోధన మార్గాన్ని విశ్వకళాపరిషత్తులలో పలయింప బేశారు. “411 [15 1ట0ం1000 తం ౪25 (16610 6 ౧26 ౪0౧0 206 0౧01651200 0 2 [0000170010 ౧6010306, ౪౫/00 ౧4 10 *౪0గేం *14 ౧౧020 టంట, 1050060100 0001001006 2061 1౧26000460 1046 [201116[ల5-: "ఈ లని. రాధాకృస్ణ పండితుని కమీషన్‌ (ప్రశంసించిన పండిత పరిశోధకుల 68. ణ౯.౧0).౬.౯6, (949) రొ 246 శశి

కోవకు చెందిన దీ ఆచార్యత్రయం.

నిడదవోలు వారు ప్రాచ్యలిఖిత పుస్తక భాండాగారానికి సన్నిహితులుగా ఉండటంతో ఆకరద్రవ్యాలను సేకరించి సాహిత్య చరిత్రలో కుప ఎలు. పోశారు. పంగళివాగు ప్రధానంగా విమర్శకుడు, భావుకుడు. ఆయన పరిశోధన కవితాసిద్ధాంతాని స వక్కువగా దర్శించేది. లక్ష్మీరంజనం గారు విమర్శక పరిశోధకుడు. ఈ ముగ్నరిలో పింగళి వారికి సన్నిహితులు ఖండవల్రి వారు.

వీరి ముగ్గురిలో ఎంత _ షొట్టివారో అంత పాడుగువారు ఖండవల్లి వారు. ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయం. తెలుగు శాఖలో 1ప్రారంభింపబడిన పరిశోధన ఒక ప్రణాళిక ననుసరించి. సాగినట్టుగా సమీక్షకులకు స్పష్టం కాగలదు. తెలుగులో సాహిత్య చరిత నిర్మాణ లక్ష్యాన్ని దృష్టిలో ఉంచుకొని తొలినాళ్తల్భా పరిశోధన విషయాలను ఎంపిక చేసినట్టు తోస్తుంది. ఆ ఎంపికలో సాహిత్య ్రక్రియలకూ, యుగ్గాలకూ, భాషా: చారిత్రిక సాంస్కృతి కాంశాలకు (ప్రాధాన్యం. ఇవ్వటం జరిగింది. ఇటువంటే యత్నం ఆంధ విశ్వకళాపరిషత్తులో జరిగినా అక్కడికంటు విస్త్రృతంగా. సుసంఘటితంగా, సువ్యవస్థితంగా ఉస్మానియాలో జరిగిందని చెప్పవమృు, జానపద సాహీత్యం, (పాబ్బున సయ యుగం, కవితయ యుగం, శ్రీనాథ యుగం, 'పబంధయుగం దక్షీణాం్ర యుగం, ఆధునిక యుగం, నాటక (ప్రక్రియ, శతక ప్రకియ, నవలా సాహిత్యం *' ఇలా పరిశోధనాంశాలు ఇవ ఫబడీనాయి మొదట, ఆ తరువాత ప్రసిద్ధ కవుల కావ్యాల పరిశోధనం సాగింది. ఆ తరువాత నిర్దిష్టమైన అంశాలపై పరిశోధన సాగింపబడింది, చారిత్రిక భాషా సాంస్కృ్రతికాధ్యయనం అనుబంధంగా సాగింది. ఈ. విభాగం ఈ శాఖల్లో జరిగిన పరిశోధన ప్రణాళికను మ్హిషణ దృష్టితో వివేచిస్తే విమర్శకులకు ప్రత్యక్ష మౌతుంది. ఈ బృహ(త్ర్రణాళికకు రూపకల్పనం చేసిన గౌరవం: ఆచార్య ఖండవల్లి లక్ష్మీరంజనం గారి దనటంలో సంశయం లేదు. పరిశోధన వ్యాసానికే ప్రణాళిక (ప్రాణం. ఒక విశ్వవిద్యాలయ పరిశోధన జీవితానికి ఎంతటి వ్యూహం. కావాలి? ఆ వ్యూహస్ఫూూర్హి 'ఖండవల్రి వారి. పరిశోధన దర్శకత్వంలో ఉస్మానియా

విశ్వవిద్యాల యంలో రూపుకట్టిందిని ఈ సంగతి 20వ శతాబ్ది ఉత్తరార్రంలో మొదటి. పదిహేనేళ్ళలో ర9.వివరాలకు. చూడు ః జివి.నుబ్రవ్మాణ్యర “ఉస్మానియా విశ్వ విద్యాలయము

  • తొలుగు శాఖ 6వ్యాం్ణ వివేచన (ఉ.వి. పరిశోధన వ్యతికే సం.!. (డిసెం 4976,

త్ర

పీహెచ్‌.డీ డ్మీగ్లీలు వచ్చిన సిద్దాంత వ్యాసాలను సమీక్షిస్తే స్పష్టమౌతుంది. (క్రీ శ. 1945లో డా! ౩.వి.ఆర్‌. నరసీంహం గారు 'ఆంధ్ర 'ప్రబంధము- అవతరణ. వికాసములు అను అంశంపై పిహె వ్‌.డీ., పటాన్ని పాందారు; విశ్వవిద్యాలయాలలో జరిగిన :సాహీత్య పరిశోధన 1956వ 'సంవత్సరంలో మొదటి ముందడుగు వేసింది. + సంవత్సరంలో డా! బి, రామరాజు గారు 'తెలుగు జానపద 'గీయ సాహిత్యము అనే అంశం మీద, డా! కొత్తపల్లి వీరభ్మద్రరావ్లుగారు “తెలుగు సాహీత్యముపై ఇర్టీషు (ప్రభావమూ అనే అంశం మీదా పీహెచ్‌.డి, పట్దాలను [క్రమంగా ఉస్మానియా, ఆంధ్ర విశ్వ విద్యాలయాలనుండి షాందారు. అదే యేడు జియన్‌. రెడ్డి గారు “తెలుగు సాహీత్యంపై ఇం్రీషు ప్రభావం-అనువాదాలూ అనుసరణలు అనే అంశం మ్సీద్ర మిద్రాసు విశ్వవిద్యాలయం నుండి ఎలలిట్‌, పటాన్ని పాందారు, ఉస్మానియా “ విస్మృత వాజ్యయమైన జానపద సాహిత్యం మీద పరశోధన మొదలు, పెడీతే, ఆంధ్ర + ప్రభావ పరిశీలనకు అంకురారోపణం. చేసింది, ఉస్మానియాలో ఆ తరువాత (కమంగా(ప్రాద్దున్నయ యుగం మీదా, ప్రబంధ వాద్మయం మీద్మా తెలుగు నాటక వికాసం మీదా, ఆం(ధ్రనవలా పరిణామం మీదా, ఆంధ్ర వచన వాబ్బయర మీదా ఆంధ్ర శతక వాదబ్మయం, మీదా పరిశోధన. జరిగి 1965 నాటికి పరిశోధకులకు. పహెచ్‌.డీ. పట్టాలు వచ్చాయి. అప్పటికి ఆంధ్ర విశ్వకళాపరిషత్తులో “ఆంధ్ర యక్షగాన వాబ్బయ చరిత్ర, “తెలుగులో స్థల పురాణాలు అనే అంశాల మీద. డాక్టరేట్‌ డిగ్రీలు పరిశోధకులు పాందారు అంటే 1965 నాటికీ సాహీత్య యుగాల మిదా. ప్రక్రియల మీదా ఉస్మానియాలో 8 పిహెచ్‌.డి. డిగ్రీలు వస్తే, ఆంధ్రల్లో 3 డీగ్రీలు వవ్చాయన్న మాట. మొదటి దశాబ్దిలో (1956 1965) పరిశోధన ప్రధానంగా ప్రక్రియల మీద సాగిందని స్పష్టమౌతున్నుది.

ఆంధ్ర సాహిత్య చరిత్రలన్నీ కాల[క్రమ పద్ధతిలో వాయబడినవే. అందువలననే. అవి. యుగవిభజనర మీద ఆధారపడి, చారిత్రిక పద్ధతి ననుసరించి వెలువడినవి. కాని, సాహిత్య వ్యక్తిత్వాన్ని వెలార్చే ప్రక్రీయల పుట్టు పూఠ్యోత్తరాలను, పరిణామాలను (ప్రభావాలను, ప్రయోగ విశషాలను పరిశీలించే పరిశోధనలు వెలువడినప్పుడు, సాహిత్య చరిత్ర స్థితగతిని గాక, 'పరిణామగతిని కార్యకారణబద్ధంగా నిరూపించగలుగుతుంది, చరిత్రలో సవిమర్శక చారిత్రిక అధ్యయనం. 'ప్రతిబింబించాలి; చరిత్రతత్త్వం వ్యక్తీకరింపబడాలి, ఈ రెండింటినీ సాధించటానికి 1ప్రక్రియాపరమైన పరిశోధనం ఉపయోగ పడుతుందని ఆధునికులు భావిస్తునా ఎరు.

౧౩100 19 1౧00351016... 206 0% 94 00ల 148 2 1ప00/ ౫10084 2 111110500%/ 0 115067 13 ౬6 య0001016 004 6001906005 6 0806 గల 205068 ౪08164 20006210 06 ౪41116 1134000౬ ౨1122000082 ౪2866 02% 06 71400 10 03 0616 గల/010000006 10%ఖరేం 5120630026 204 (16 గం01106 1౦౧ ౧1%, 006026 జు108 10062 ౧14007 0£ ట28ంరి/ *1! [2౪76 10 14036 4 400016 ౧6౪406, 126 1 666106 '౯4206్స)/ 11 00౧001 66౧00౧1110౧4000 100015 జంరే 266 11 0౧0౧1616 [501000 ం 10103 అం00661 0౧6 00గ౦6-206-02280% ౪4816 50001 206 16 $2006550% 906 300% 91 ౧00౧000800 5801000056 2 ౨0106 01 ౧౧6౮౦21 3600600635... ₹06 50064160 6 80010, 10 15. 61025 2503 ౧6౧62౫ 00656019 10౯ 11లజ)” [0౧ 26 1100100 ౧౧౮౦౦9౧) 206 108 ల 1000614000 . 108ట్హా 102 5060110219 111ల20/ 00011 106 [1030001021 (ఎంట005 0600060602 416 [012601 0 [౧6 01253 206 6 [0611604213 00౧1003102 16 6 0౧6 206 6౧౫0 016 ౧20006 0౧ ౪౧ఆల౦215."70 తెలుగులో జరిగిన (ప|క్రి యాపరమెన 'పరిశోధన వెనుక ఇబటువంటీ. దృక్పథం "స్పష్టమౌతుంది. “యక్షగాన వాజ్మయ చరిత్ర లోని డా! యస్వి 'జోగారావుగారి ప్రణాళిక, నిర్వహణ 'పె సాహిత్య (ప్రక్రియా పరిశీలన విధానాన్ని చక్కగా ప్రతిబింబిస్తున్నది. మిగిలినవి కూడా ఆ బాటనే సాగాయి,

ప్రభావ పరిశీలనానికే కాక, పరిశోధించిన అంశాన్ని సాధికారికంగా (ప్రతిపాదించటానికీ విస్పష్టమైన వ్లోషణకూూ విశిషప్టమెన వివేచనకూ తెలుగు పరిశోధనలో బాటలు చూపిన సీద్దాంత (గంథం డా! కొత్రప్రి వీరభ(ద్రరావుగారి “తెలుగు సాహిత్యముపై ఇంగ్లీషు ప్రభావము” 19వ శతాబ్లికి సంబంధించిన ఏ అంశంమీద పరిశోధన చేసే వారికైనా ఈ (గ్రంథం అవశ్యమైన ఆకర (గ్రంథం.

“ఆధునిక సాహిత్యం: * సంప్రదాయం "= ప్రయోగం" అనే డా! సి, నారాయణరిడ్డ గారి సిద్దాంత [గ్రంథం - ప్రభావ పరిశీలనన్నూ. అనుశీల నాత్మక పరిశోధనన్తూ, ప్రక్రియాపరమైన పరిశోధనలో విలీనం చేసిన విశిష్ట (గంథం. సమన్వయాత్మక' విమర్శకు ఈ (గ్రంథ రచనం తెలుగుల్లో వెలుగు బాటలు వేసింది.

ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయం నుండి వెలువడిన ప్రక్రియాపరహమైన సిద్దాంత వ్యాసాలలో అనేకం సామగగి 'సేకరణం. చేస్‌ సమన యిం చటంల్లోన్లూ, 70. 160౧ ఉలిల౭2౮౬ ౧97) గంరచ్యూళ శృ

భా 1 అష్టా ఉ (లం స క గ కేక్‌

కొంతవరకు తులనాత్మకాధ్యయనం. వేయటంలోనూ తమ కృషిని కేందీకరించాయి. తెలుగులో ప్రక్రియాపరమైన పరిశోధనర వలన ఆయా పక్రీయలలో విలువైన: రచనలేవో తెలిశాయి. ప్రక్రియా వికాస షరిశీలనంలో కంటే వాటిని ప్రత్యేకంగా (గ్రహించి పరిశీలింప వలసిన అవసరమున్న దనే అంశం స్పష్టమయింది. గ్రైత ఉత్తమ రచనకూ ప్రకృతి సిద్ధంగా ఒక ప్రక్రియా పరమైన లక్షణం ఉంటుంది. దానితోపాటు దాని వ్యక్తిత్వాన్ని ఆవిష్కరించే అనుబంధ లక్షణాలూ. ఎన్నో ఉంటాయి, వాటి నన్నింట వ్‌ ప్రక్రియా. వికాస చరిత్రలలో చెప్పటం కష్టం, అందువలన ఒక్కొక్క మహాకావ్యాన్ని తీసి కొని పరిశోధించే అవసరం ఏర్పడింది. దాదాపు 1965 నుండి కావ్య పరిశోధనల సంఖ్య పెరగటం మొదలైంది; దానిల" పరిశోధనలో "రెండు శాఖలూ సృష్టం గోచరిం వాయి; "ర్రాంంా ఓ0020 000% 15 ౪01006 206 11 15 06 685)” 10 320% 01 113ఓ 7816608, ౧0%” ఏ 80106థట9 15 1012606 10 16 56/16, 16 వదాంటురు 1. ర౫016931700053, 206 16 500)0002 అన్న 1౧0% 6, [111 మాటలు తెలుగులో కావ్య పరిశోధన వత్తి వెనుకు నున ఎ దృక్పథాన్ని వ్యక్తం.

ప్రక్రీయా పరమైన. పరిశోధనం వ్లిషణ (202919) ప్రధానమైంది. కావ్య పరిశోధన అనుశీలన (౪1142100) ప్రధానమైంది. తలుగు సిద్ధాంత (గ్రంథాలలో ఈ! భేదం కనపడుతుంది కాని అనుశీలనం చేయటానికి పరిశోధకునకు సామర్థ్యం కావాల్మి పరిశకోధకులందరూ వాషణ చేసినంతగా సమన్వయం హిధింపలేరనీ, ఆ పెన వివేచనం, అనుశీలనం సులభంగా నిర్య్శహించలేరన్సీ మనర (గ్రహించాలి, పఠిశోధకుని అధికారాన్ని బట్టి కావ్య పరిశోధనం ఆయా లక్షణాలతో ప్రధానంగా వెలువడుతూ ఉంటుంది. అట్లని విశణ మంటే తక్కువ రకమని! భావించరాదు, "గీ &004 20313 .. ౪/11] 26 0200 101011181010 2 0406, 206 ౪111 0008 2004. 2 ౧606562142 0£ 16 ౪1016 25 2 ౪%10162 ఇంతకంటె వర్తనాత్మక పరిశోధనలు తక్కువరకమని అనడం న్యాయం,

విశ్లేషణ ప్రధానమైన (ప్రక్రియా చరిత్రలు విశ్వవిద్యాలయ పరిశ్‌ ధన 7. ₹2/6/060422 2/62/0476 ((966) = [2/770646/042, 5 9. 72 4, గ 6. వ్‌2

పరిథికి ఆవల కూడా రచింపబడీనాయి. నిడదవోలు వెంకటరావు గారి "ఉదాహరణ వాజ్మయ చరిత అలాంటిది. ఇది వ్వషణం వర్ణనం (ప్రధానంగా సాగిన పరిశోధన. దీనిలో 'కారిక్రమంగా వెలసిన గంథాల 'పడిచయ మున ఎంతగా ప్రక్రియా పరమైన తత్త్య వివేచనం లేదు. ఒకవేళ తత్త్య దృష్టితోనే చూస్తే నిడదవోలు వారి [గ్రంథమరతా ఒక 'యెత్తు. ఆ (గ్రంథంపై అభ్మిప్రాయంగ్గా [వాసీన విశ్వనాధ వారి ముందుమాటలు ఒక యొత్తు. తత్త్యొన్ముఖంగా సాగే అనుశీలనం ఆలోచనామృతం.

975 నాటికీ పరిశోధన (క్రమంగా శ్రీ వేంకటేశ్వర, బెంగుళూరు, మైసూరు .విశ్వవిద్యాలయాల్గోను, (క్రొత్తగా వెలసిన స్నాతకోత్తర కేంద్రాలలోనూ (ప్రారంభమయి, పరిశోధకులు డీగ్రీలు షాధించటర మొదలయింది. పహె చ్‌.డీ., తోపాటు యం,ఫిల్‌, కోర్సులు కూడా మొదలయ్యాయి.,,పరిశోధన. (గ్రంథ నిర్మాణ సూత్రాలను, సాహిత్య సేద్దాంత [పతిపాదన. విధానాలనూ పరిశోధక విద్యార్థులకు బోధించటం (ప్రారంభమయింది. సుశిక్షితులైన పరిశోధకులను తయారుచేయటానికై పరిశోధనకు పూర్వరంగంగా 636జ01 [460206401- 02) ౫౧60౧” 01 1ల2ట!6, 39026 గం]6 కోర్సులు బోధింపబడసాగాయి, సిద్దాంత [గ్రంథ లక్షణ పరిజ్ఞానం వేరు, సిద్దాంత ప్రతిపాదనర వేరు, లక్షణం శిక్ష వలన కలుగుతుంది. సిద్ధాంతం. పాండిత్యం వలనా, దర్శన శక్తి వలనా సాధ్యమౌతుంది. విశ్వవిధ్యాలయాలలో పరిశోధన ఒక విధంగా ఉదో్యోగార్లతలలో ఒకట్రైపోయింది, అందువలన అధ్యాపకులకు వఐఛ్ళికం కానుండొ అత్యవసరమై పోయింది. దానితో పరిశోధన (ప్రవృత్తి లేని పండితులు కూడా బలవంతపు మాఘస్నానాలు చేయవలసి వచ్చింది. ఇక విద్యార్థులు. కూడా భవిష్యజ్టివితంలో పరిశోధన: 'పట్టర అత్యవసరమైన విద్యార్ల్ణత కావటం చేత ఎం,ఏ., పూర్తి చేసికోగానే పరిశోధనకు పూనుకొనస్తాగారు. వారిని. ఉద్దేశించే ]4109011., కోర్సులు (ప్రారంభింపబడినవి. 14,90. విద్యార్థులు డి[గీ కోసం సమర్పించే 0133టల12ట0%5 ను పరిశోధన వ్యాసాలనీ, మట. అభ్యర్థులు సమర్పించే ధీసిసుల (౧1౮౮) ను సిద్దాంత (గ్రంథాలనీ సామాన్యంగా: వ్యవహరిస్తున్నారు. సల్టిలె, తరువాత సంపాదించే డీ[గీలు కూడా ఉన్నాయి, ఆంధ్ర విశ్వకళా పరిషత్తు వంటివి 1.116, లను ఇచ్చి పరిశోధకులను [ప్రోత్సహిస్తున్నవి. సవిమర్శక పరిశోధన గ్రంథం, ప్రచురింపబడిన దేదైనా ఈ డిగ్రీకి ల్తర్లమని భావింపబడుతున్నది. 1975 నుండి. పరిశోధన విద్యార్థులకూ అధ్యాపక

ల్‌

పరిశోధకులకూ యు.జి.సీ... వారు. ఎస్నో రకాలైన ఫెలోషిప్పులూ, స్కాలర్‌షపుులూ, ఆర్థిక సహాయ సదు పాయాలూ కల్పెస్తునా ఇరు. పూర్వం పరిశోధకులు ఆస్తులు అమ్ముకొని తమ పరశోధనలను సాగించారు; ఈనాడు అర్హులకు ఆర్థికసహాయం లభిస్తున్నది, ఆనాడు పండితులు తమ సిద్దాంత వ్యాసం వలన తమ కొక ప్రత్యేకమైన గుర్తింపు ఒక విశిష్ట ప్రతిపాదనం చేసిన గౌరవ ప్రతిపత్తి కలగాలనే దృష్టితల 'పరిశోధనలు చేశారు. వారికి ప్రతిఫలాపేక్ష గౌణంగా ఉండేదీ; ప్రస్తుత పరిశోధన విద్యార్థులు పరిశోధన ముఖ్యంగా డిగ్రీ కెరకనీ ఆ తరువాత గుర్తింపు గెౌణమని, సామాన్యంగా భావిస్తున్నారు. వ్లూూర్యం పర (వేక కులు నిమిత్త మోూత్రరగా ఉండేవారు, ఇప్పుడు వారు మార్గదర్శకులుగా వ్యవహరిస్తున్నారు. మన విశ్వవిద్యాలయాలలో జరుగుతున్న పరిశోధనను సింహావలోకనం చేస్తే కొన్ని విశేషాలు స్పష్టమౌతాయి. కొందరు కొన్ని ప్రసిద్ధ ప్రవృత్తులకు ఆదర్శ పంథాలను. చేశారు. ఉదాహరణగా కొన్ని పరిశోధనలను గమనిద్దాం. డా! దివాకర్ల వేంకటావథాని. గారు తమ సిద్దాంత (గ్రంథంలో నన్నయ అనువాద విధానాన్ని, కవితా వ్యక్తితా [నీ ల విశ్హషణాత శ్రేకంగా, అనుశీలనాత్మకంగా వివరించారు. 1ప్రాచీన సాహిత్యంలో కాని, ఆధునిక యుగంలోగాని అనువాద కావ్యాలను అనుశీలించే విధానానికి ఆ పరిశోధన (గ్రంథం ఒజ్జ్ఞబంతిగా నిలుస్తోంది. ఇతిహాస ప్రక్రియను (ప్రాచ్య పాశ్చాత్య దృక్పథంతో పరిశీలించి దానిని (ఆంధధ్రేతిహాసాలకు వర్తించే విధానాన్ని డా[ కతవరప్తు రామక్‌ టి శాస్త్రిగారు తమ అనుశీలనాత్మక సిద్దాంత [గంథరా తిక్కన కావ్య జిల్బం- తత్వదర్శనంలో ప్రపంచించారు.! అనుశీలనాత్మకతత్త్య దర్శన పరిశోధన కా గంథం చక్కని ఉదాహరణం. అది ఒక బాటను చూపంచింది. వురాణ ప్రత్రియానుశీలనాన్ని తెలుగు సాహిత్య పరిశోధనలో అనువర్తింప చేసె విధానానికి డా! జి.వి, సుబ్రహ్మణ్యర రచించిన “ప్రథమాం[ధ్రమహాపురాణము- 'ప్రబంధ కథామూలము' అనే సిద్దాంత (గ్రంథం. క్రొత్త పుంతలను తెరిచింది, డ* బి. రామరాజుగారి “తెలుగు జానపద గేయ సాహిత్యం" జానపద సాహిత్య పరిశోధనకు వెలుగు బాటగా నిలిచింది, తెలుగులో 1గ్రంథ పరిష్కార విమర్శకు ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయం. వారు ప్రచురించిన ఆంధ్ర మహాభారత సంశోధిత ప్రతి ఉత్తమ ప్రమాణాలను సంతరించి పెట్టింది. సాహీత్యంలో సాంఘీక పరిస్థితులను చిత్రించే. పరిశోధన _ [గ్రంథాలు ప్రత్యకంగా కొన్ని ఉన్నాయి. వీటన్నింటికీ తొలి పునాదులు వేసి ప్రస్థాన పద్ధతులను చూపించింది వ్‌

సురవరం (ప్రతాపరిడ్డి గారి ఆంధ్రుల సాంఘిక చరిత. ఇది. విశ్వవిద్యాలయ పరిథిలోకి రాదు కాన్మి ఆ పరిధిప్టై బలంగా |ప్రభావర వేసింది, ప్రభావ పరిశోధన, విధానంలో డా! కొత్తపల్లి వీరభద్రరావు, డా! సి. నారాయణరెడ్డి గారల 1గంథాలను. ప్రత్యేకంగా పేర్కొనాలని ఇదివరకే సూచించటం జరిగింది. అలాగే దేశిప్రక్రియానుశీలనానికి డా! యస్వీ జోగారావుగారు (ప్రామాణీకమైన పద్ధతిని రూపొందించారు. డా! వేటూరి అనందమూర్తి గారి “విజయనగర యుగపు తలుగు. సాహిత్యముపై వెష్లవ తత్వం ప్రభావము ఈ వరుసలో ప్రత్యేకంగా పేర్కొనదగింది, ఆ సిద్దాంత [గ్రంథంలోని ప్రధాన భాగాన్ని “తాళ్ళపాక కవుల .కృతులు, వివిధ సాహితీ ప్రక్రియలు" అనే పేరుతో 13974 లో ప్రచురించారు. తాళ్లపాక కవుల .సాహిత్య ప్రక్రియల వివేచనం ఇందులోని ఒక కావ్యాన్ని ప్రామాణికంగా అనుశీలించి, ఒక ప్రత్యేక ధృక్పథాన్ని ప్రసరించే పరిశోధన మార్గాన్ని డా. జి.వి. కృష్ణారావు గారి "5464165 10 2120000622 అనే సిద్దాంత (గ్రంథం ఆవిష్కరించింది. ఒక యుగంలో ఒక (ప్రత్యక వైలక్షణ్యంతో వెలసిన. కావ్యాలను అనుగీలించే విధానానికీ డా! పల్లా దుర్గయ్య గారి సిద్దాంత (గ్రంథం వెలుగు. రేకలు 'ప్రసరించింది. కావ్య విమర్శలో ఛందః శిల్పాన్ని రసానుగుణంగా అనునీలించే విశిష్ట. మార్గానికి డా! పాటీబండ మాధవశర్మ గారి సిద్దాంత (గంథం (కొత్త చూపును ప్రసాదించింది. ఇవన్నీ. అనుశీలనాత్మక సిద్దాంత ప్రతిపాదక ప్రధానాలైన

పరిశోధన (గ్రంథాలని. చెప్పవచ్చు. అలంకార సిద్దాంతాలను కావ్యాలకు అన్వయించి పరిశీలించే సిద్దాంత (గ్రంథాలు, విశ్వ విద్యాలయాల నుండి వెలువడినాయి. ఇవి దాదాపు 25 కనపడుతున్నాయి, వీటిలో డా! మాదిరాజు రంగారావుగారి *కవితయం- నాచన సోమన-కావ్వాను శీలనం్కా డా! ముకురాల రామారెడ్డి గారి 'తలుగులో కావ్యాదర్శాలు-పరిణామాలు' అనుశీలనంలో సిద్ధాంత సమన్వయాన్ని రూపుకట్టించినవిి డా! యన్‌. రాధాక ఎన్హ గారి “కరుణ రసం” ఆంధ్ర వాజ్బయంి డా! జంద్యాల జయకృష్ణ ప్రసాద్‌ బాపూజీ గారి ' శ్రీనాధుని సాహీత్య ప్రస్తానం. డా! ఎం,వి,యల్‌. నరసింహారావుగారి “నన్నయ గారి అక్షర రమ్యత, డా! శలాక రఘునాథశర్మగారి “ఆంధ్ర మహాభారతం-ధ్వనిా సిద్దాంత సమన సయం, డా! ఉపాధ్యాయుల అప్పల నరసింహమూర్తి గారి వ్‌

“బొచిత్య ప్రస్థానం - సూరన కవిత్వర్శా డా! కె. రాజన్న శాస్త్రిగారి “ధ్వని- మనుచర్విత్క డా! తిప్పాభట్ల రామకృష్ణ మూర్తి “రస సిద్ధాంతం-ఆంద్రుల వరివస్యో, డా! స్మరాజు లక్ష్మీనరసీంహారావుగారి “ఆంధ్ర మహాభారతం - అలంకార సమీక్ష డా! బి. రుక్మిణీ గారి “నన్నయ భారతంలో ఉపమ, డా! బి. సుమతి గారి "తిక్కన చేసిన మార్పులు, జౌచిత్యపు. తీర్పులు, డా 1 జి. హరనాథ్‌ గారి “మహాభారతంలో కరుణ రసం, డా! ఎల్లూరి శివారెడ్డి గారి “ఆంధ్రమహాభారతంలో రసపోషణ' అనే. సిద్దాంత (గ్రంథాలు పూర్వ సిద్దాంతాలను ఆధారంగా చేసికొని కావ్యాంశాలను సమన్వయించినవి.

ఆధునిక సాహిత్య వివేచనంలో * డా! డి. లలిత కుమారిగారి 'ఆధునికాంధ్ర: కవితాతత్త్వం, "పెర్నొూనదగింది. డా! ఇరివెంటీ కృష్ణమూర్తి గారి "కవిసమయాలు సాహిత్యశా(స్తాంశాన్ని వివరించే సిద్ధాంత (గ్రంథం, పరిశోధన వ్యాసాలలో కూడా కొన్ని అలంకారిక శా[స్తాంశాలను సమన్వయించేవి పెలువడీనాయి.. ఒక విధంగా ఇటువంటి. సిద్దాంత వ్యాసాలు సమన్వయాత్మక పరిశోధన ప్రవృత్తిని తెలుగులో. పోషించాయని చెప్పవచ్చు.

అయితే. [ప్రాచీనాలంకారిక సిద్దాంతాలు పునరన్వేషించి, నూత్న సిద్దాంతాలను, సున సయాలను ప్రతి పాదించే ప్రవృత్తిని కొందరు ప్రకటించారు... వారిలో 'ధర్మవీర ఏవ రసాంనారసణ్‌ అని ప్రతిపాదించిన డా! జి.వి. సుబహ్మణ్యం రచనలను, హాస్యం అలౌకీక రసం కాదని (ప్రతిపాదించి హాస్యభేదాలను వ్విశించిన మునమాణిక్యం నరసింహరావు గారి “మన: హాస్యం”, ఛందస్పంబంధులై న అనేక నూత్నాంశాలు వెలికి తెచ్చిన డా! గిడుంగు సీతాపతి గారి “తెలుగులో ఛందోరీతుల్ల అనే (గ్రంథాలు పేర్కొనదగినవి, “న్‌౪ం0ట3ం[41 16001౬ 2821056 06 200ల1664 *1ల౫/౩ 10016 10 ౩౧ల000404 206 00౧01666 6156606 ర6+764109[000ట 06000102 2 $00806 0 6౪ 01111030001021 19060623 అన్న [1051610 2064 ౧441 గారల మాటలు ఇటువంటి పరిశోధన ప్రవృత్తికి ఈ మార్గంలో వెలువడిన (గ్రంథాలు ఉత్తేజక సూత్రాలు. ఈ మార్గంలో వెలువడిన [గ్రంథాలు సిద్దాంత దర్శన పరిశోధనల కోవకు చెందుతాయి.

ప్రాచ్య పాళ్ళాత్య సిద్దాంతావగాహనతో, సాహిత్య భాషా లక్షణ సూత్రాల సమన్వయ దృక్పథంతో ఆలంకారిక సూత్రాలను ఫునర్విమర్శించి పరిశోధించే 7 , ధ్‌ తీ డగిండం/ఖ్లై ౧౧౮ 72644744 ౧ వంం28 గిటండ౯04 ( 7970). వ్‌6

పద్ధతికి డా! హెచ్‌. ఎస్‌. బ్రహ్మానంద గారి 'వ్యంజన సూత్రం చక్కని ఉదాహరణం,

వివేచనాత్మక పరిశోధన ప్రవృత్తిని ప్రదర్శించే సిద్దాంత వ్యాసాలలో సాళ్ళ కృష్ణమూర్తి గారి “పెద్దన కవిత్వ నిర్వచనం, మనుచరి (త, డా! తుమ్మపూడి కోటుశ్వరరావుగారి *“అముక్త మాల్యద సౌందర్యం, డా! నాయని కృష్ణకుమారిగారి “'జానపదగేయ. గాథల డా! కొర్పపాటి శ్మీరామ మూర్తిగారి “ఈశ్వరార్భన కళాశీలుడు' డా! ధూళిపాళ శ్రీ రామమూర్తిగారి “భాగవతానుశీలనర్కి డా! పి. యళోదారెడ్డి గారి “తెలుగులో హరి వంశాలు, డా! కిళాంబి (వింజమూరి) జ్యోతిర్మయి గారి “వసు చరిత్ర ” ధ్వని శ్లైషల పరిశీలనం్కి డా! 3. సుప్రసన్నాచార్యుల వారి “రామరాజ భూషణుని కృతులు, డా! రత్నాకర బాలరాజు గారి 'ఫీతా రామాంజనేయ సంవాద కావ్యం - సమాలోచనాత్మక 'పరిశీలన్నో డా! సి, రాధాకృష్ణ శర్మగారి 'తమిళం-తెలుగులలో రామాయణాలు, డొ! బాడాల రామయ్యగారి "బసవేశ్వర వచనాలు ” సమగ్ర పరిశీలన, డా! అరిపిరాల, విశ్వంగారి “ఆధునిక కవిత్వంలోని మానవుడు- ప్రకృతి" డా! ముదిగొండ వీరభద్రశాస్త్రిగారి “పానుగంటి. వారి సాహీత్య సృష్టి, డా! తంగీరాల వెంకట. సుబ్బారావు గారి “తొలుగు. వీరగాథా కవిత్వం” డా! ౩. సంపత్ముమూరచార్య గారి “ఆధునికాం[ధ్ర. షాహిత్యంలో విమర్శ మొదలైనవి. 'పేర్కొనదగినవి.

తులనాత్మక పరిశీలన: ప్రధానంగా వెలువడిన సిద్దాంత వ్యాసాలు కూడా ఈ.కోవలోకే వస్తాయి. డా! గంధం అప్పారావు గారి 'చేమన; సర్వజ్ఞుడు, డా! బయ్యా రత్నావళి గారి 'పంపనన్నయల భారతం డా! జంగా వెంకటసుబ్బరాయుడుగారి "తెలుగులో ద్విపద రామాయణాలు, డా! బయ్యా సూర్యనారాయణగారి. "తెలుగు - హిందీ సాహీత్యాల్లో 19వ. శతాబ్టి వరకు పాందిన గద్య వికాసం, డొ! కంబాళూరు వేంకటేశ ఆవార్య గారి 'మహాభారతం- 'పెరుందేవన్హార్స్‌ పంప, నన్నయల. తులనాత్మక పరిశీలన డా! కావేరిపాకం సర్యోత్తమన్‌ గారి. “దాక్షిణాత్య దేశి చృందోరీతు లు, డా! ఆర్‌ వియస్‌. సుందరం గారి “తలుగు కన్నడ జానపద గేయాలు మొదలైనవి ఈ శాఖను పరిపుష్టం చేసిన సిద్దాంత (గ్రంథాలు

తులన్మాతక సాహిత్యాధ్యయనం సమగ సాహిత్య చరిత్ర రచననే కాక్క ఒక దేశపు సాహిత్య చరిత్రను విశ్వసాహిత్య చరిత్రను నిర్మిం చటూనికి

వ్‌

దోహదకారి అవుతుంది. రెనెవెలెక్‌ మాటలలో దాని విలువ గమనింపవచ్చు. “1అజ/ 15000” 23 & వంటీలక్క 14020/ 13400” 0% & $920టా-౧210041 50216, ౪111 2౪6 10 06 ౪1400 28410. గౌగల 3ట6్వ/ 05 00౧0220476 11002006 11 హ్‌ ౨ల56 21 046 01211 రల020063 0॥ 6 1102413960 ౨౧01010006. 08 0౪ 3000125 1 280 062 ౪1400002 01 గిలుంలంటలు, 2 500001%033101 01 10021 206 00౪10121 36082096, ౧01 623 10 20116౪7౬ మం 1100266 5 006, జ జగ జరీ [0002010 జర 006, 206 1 23 ౧0౧000110౧ 16 16 40000 08 1150001021 14420” 5[6ే16:.

మన విశ్వవిద్యాలయాలలో పలువడుతున్న సిద్దాంత (గ్రంథాల లోనూ చెప్పాలి. సాహిత్య రంగంలో విశ్లేషణ (ప్రవృత్తి యాంత్రికం కాదు.. పరిశోధకుడు ఓక అంశాన్ని పరిశీలించే దృకృథం మీద అది ఆధారపడి ఉంటుంది. వ్హైిషణం దృకృథాని ఏ సమర్టించాలి; సమన $యాన్ని రూపు కట్టించాలి, అందువలన: పరిశోధనలో అనుసరించే విశ్షేణ విధానం నియతం కాదు, అయిన్నా. పరిశోధనలో అది ఆత్మాశయర కూడా కాదు. ఈ అంశాని 1 గురించి [80% 06, 11 మాటలు గమనించండీ- "4౧24౧513 02% ౦4 1116 116 ఆ6లోం 0611085 2 16 ౧01౬ 05 ర002%416. 08? 0౦36 ఓ 10 2021/36 (06 00010 0౬0౪6 6617టు, 0౧౧6 ౪6 00210 215 006646 1 ఓ 126 10 346 66 06౧౮6 01 1 10 16 ౯౦౧౫ [10 2000806 10! 0౫6 [0011029 కేం 11601) 10 1170౪ ౮౫ 1800 00 06500006 06 46 000%, ౫06 13 ౮౫ 11216 ౪111 10 01 ౧02026 0౪8 10611085. 206 626063 0011089 ౫6 6616౧10064 0” 16 1006 0 0601 ౧619, 2 7/61 23 0 16 3600016 00 [౧6 00013 1616265. 0౧6 2948 *2136 06626102 2006 11602౧6 11ట్‌ 1 ౧6 1206 €41 1 1020%ల 15 ₹1120 1006 05064985 ౫6 జల్ల ఒక్కౌాక్క సిద్దాంత (గ్రంథంలో ఒక్కొక్క పరిశోధకుడు ఒక్కొక్క. వ్షైషణ పద్దతిని అనుసరించి సమస్యను పరిశీలించవచ్చు. ఆ విశషణాన్ని యథాతథంగా: తరువాతి వారు అంగీకరింపకపోవచ్రు; ఒక్కొక్క సారి అది కొంతకాలం వరకు (పామాణికంగా మన్నింపబడవచ్చు. విషణ అనేది ఒక విధానం; ఆ విధానాన్ని రూపాందించే పద్ధతి పరిశోధకునిది. ఈ దృష్టితో విషణాత్మక సిద్దాంత [గంథాలను అనుశీలించాలి, తెలుగులో ఇటు వంటివి, (పామాణికమెనవి కొన్ని వచ్చాయి. వాటిలో * డా! యన్‌ అప్పారావుగారి “తెలుగునాటక వికాసం డా! కొలకలూరి ఇనాక్‌ గారి "తెలుగు వ్యాస పరిణామరి, డా! ఏం. కులశేరరావు గారి “ఆంధ్ర వచన. వాబ్మయరి, డా! "క్క గోపాలక ఎస్పరావు గారి ల. 04600౧ 84౬4౧76౯ (4/97 ౮0, లం. 62/66076448 ౬/6౮4/౧06 (9౮66). ౧.౮, క్‌&్‌

“ఆం(ధ్రశతక వాబ్నయ ౦% డా! పోరంకి. దక్షిణామూర్తి గారి “తెలుగు కథానిక, డా! జొన్నలగడ్డ మృత్యుంజయరావు గారి “వా గసభారతం-నన్నయ పరిష్కా రం, డా! మిరియాల రామకృష్ట గారి త్ర శ్రీ కవిత్వం, వస్తువు-సంవిధానం, డా! పల్ఫేరు నారాయణరావు గారి “తెలుగులో కవితా విప్లవాలు డా! ఎస్‌.వి. రామారావు గారి “తెలుగులో సాహిత్య విమర్శ, డా! తూమాటి దెణప్పగారి “హరికథా వాజ్మయ రొ డా! పే.వి.రమణ గారి “తెలుగు సాంఘిక నాటకంరి డా! ముదిగౌరడు శివప్రసాదుగారి "ఆధునికాంధ్ర కవిత్వంపై ఉద్యమాల 'ప్రభావర్శా డా! వ సీతాకలా ఫణ గారి “తెలుగులో. చారిత్రక కొవ్యాలు, డా! తిరుమల శ్రీనివాసాచార్యులు గారి “తెలుగులో గేయనాటికలు, డా! టీ, సుశీల గారి “ద్విపద వాజ్ఞయంి మొదలై నవి "షేర్కొోనదగినవి, ఈ (గ్రంథాలు ఆయా అంశాలను విభజంచబంలోను, వ్లోషేంచటంలోనూ. చాల .వరకు (ప్రామాణీకమైన విధానాలు అనుసరించటం ద్వారా పరిశోధకుల వై యక్తికమైన దృక్స్పథాలకు అతీతంగా ఉండగలిగాయి. ఈ శాఖలోని ఉత్తమ (ప్రమాణం అదే, తెలుగు సిద్దాంత (గ్రంథాల లో. వర్ధన ప్రధానమైనవి కూడా బాగా ఉన్నాయి. ఆ మాటకు వస్తే విశ్రషణ ప్రధానమైన వాటిల్టో కూడా: వర్ధనం కొంత చోటు చేసీకొన్నుది. వ్హోషణాన్ని ముంచెత్తే వివరణాన్ని మనం వర్ణనం అని అంటున్నార. ఉదాహరణకు డా! బొడ్డపాటీ కుటుంబరాన్లుగారి “ఆంధ్రనవలా పరిణామం' ఇటువంటీ పరిశోధనకు ఉదాహరణంగా పేర్కొనవచ్చు. ఎన్నుకొన్న విషయమే. విస్త్రృతమైనది. అందులో ప్రతి నవలను సమీక్షంచేటప్పుడు అందులోని కథను. సంగ్రహంగా చెప్పటం, అందులోని వివిధాంశాలను. విస్తరించటం మొధలైేన పద్ధతులను 'ప్రవేశపెట్టటం వలన పఠితకు ఫలితార్థం హృదయానికి హత్తుకోదు. ఇటువంటి సిద్దాంత వ్యాసాల వలననే "తెలుగు పరిశోధన గ్రంథాలను బండ్రపై ఎత్తుకొని షోవాలి అనే అప ప్రథ కలిగింది, అయితే యుగాలనుు (ప్రక్రియలను, చరిత్రలను పరికోధనాంశాలుగా ఏన్నుకొన్యపుల్నడు క*ంత ఈ బాధ తప్పదు, నవలల మ్‌ద, కొవ్యాల మీద పరిశోధన చేస్తున్న పరిశోధకులు ఈ శాఖను యథాశక్తి పోషిస్తున్నారు. అయితే పరిశోధన ప్రక్రియలో సుశిక్షితులైన అభ్యర్థులు మాత్రం ఈ బలహీనతకు లోనుకాకుండా. జా(గత్తపదడ కున్నారు. ఈ విషయంలో పర్యవేక్షకుల దృకృధం కూడా గణనలోనికి వస్తుంది. వాడే వర్ణనాత్మక ఫణితిని నిర్హశిస్తే = పరిశోధక విద్యార్థులకు మార్గాంతరం ఉడదు, వ్‌

విశ్వవిద్యాలయాలలోని తెలుగు శాఖలు కొన్ని రంగాలలో వ్యవస్థితమైన పరిశోధనను చేపట్టి పరిశోధక విద్యార్థుల చేత ఆయా రంగాలకు సంబంధించిన వివిధాంశాల షై పరిశోధన చేయిస్తూ ఉండే పరిపాటి ఉంది. ఇప్పుడు ఆ విధంగా వేనిచేస్తున ఎ ఆంధ్రశాఖలల్లో - ఉస్మానియా, ఆంధ్ర, శీ, వేంకటిశ్వర, కాకతీయ, నాగార్జున, శ్రీ కృష్ణదేవరాయ, మదరాసు, "హైదరాబాదు క్రం(ద్ర విశ్వవిద్యాలయాలను పెర్కొనవచ్చు. ఉస్మానియా-జానపద సాహిత్యానికి, (గ్రంథ పరిష్కార పరిశోధనకూ (ప్రాధాన్యం ఇస్తోంది, ఆం(ధ్ర-ప్రక్రీయాపరమైన 'సాహత్యాధ్యయానానికి, అలంకార శాస్త్రానికి (పాధాన్యం ఇస్తుంది, నాగార్జున , శ్రీవేంకటేశ్వరలు = భాషాశాస్తానిక్కీ వ్యాకరణానికీ, దేశి ]ప్రక్రియలకూ మొగ్గ చూపుతున్నవి. కాకాతీయ: = 19వ శతాబ్టి రచయితల, జీవిత .వాబ్మయ విశష సూచికలకు,. ఆధునిక కవిత్వ విమర్శ పద్ధ్దతులకూ [ప్రోత్సాహాన్ని అందిస్తున్నది. ,శీకృషదేవరాయ ” కావ్య తత్త వివేచనకూ, మదరాసు - తులనాత్మక పరిశీలనక్తూ హైదరాబాదు కంద్ర విశ్వవిద్యాలయం సాహిత్యసిద్దాంత సమన్వయానికి తులనాత్మక భాషా సాహిత్యాధ్యయనాాలకూ [ప్రాధాన్యత నిస్తున్నాయి. ఆయా శాఖాధ్యక్షులు, ఆయా శాఖలలో పని చేస్తున్న అధ్యాపకులు వారి వారి (ప్రత్యక రంగాలకు సంబంధించిన ప్రణాళికలను రూపొందించుకొని పరిశోధన కార్యక్రామాలను నిర్వహిస్తున్నారు, ఈ వరుసలో బెంగుళూరు, మెసూరు, బెనారసు, మధురై కామరాజు విశ్వవిద్యాలయాంధ్ర శాఖలను మూడా. పరిగణించాలి. ఇవి తులనాత్మక భాషా సాహత్యాధ్యయనాలపై (పత్యాకాభిమానాన్ని (ప్రకటించటం సహజం. అవి తెలుగు సాహిత్య చరి[త్రావగాహనకు 'ఏంతగానో తోడ్డుడగలవు,

వివిధ శాస్త్రాలలో అనుసరింపబడుతున్న పరిశోధన విధానాలను చొప్పించి సాహిత్య 'పరికోధనలో ప్రయోగాలు నిర్వహించాలని, సామాజిక, ఆర్థిక్క తాత్త్విక శాస్త్ర సిద్దాంతాలనూ, దర్శనాలనూ సాహిత్యానుశీలనానికి సాధనాలుగా అనుసంధిరంచుకోవాలనీ. ప్రయత్నాలు ఆధునికంగా సాగుతున్నాయి. ఇవి కూడా పాశ్చాత్య ప్రభావం వలన తెలుగు పరిశోధన అలవరుచుకొన్న లక్షణాలే, ఇవి పరిశోధన విధానాల. విస్తృతికి తోడ్పడుతున్నాయి. కాని ఆ విధానాలను వ్వి్లషణకు ఉపయోగించుకొన్నంతగా' పరిశోధకులు సీద్దాంత దర్శనానికి ఊతగా (గ్రహించటం లేదు. పైన పేర్కొన్న సిద్దాంతాలు సాహిత్య సంబంధులు కావు. వాటిలో కొన్ని సాహిత్యాన్ని ఒక దృక్పథంతో అనుశీలించటానికి తోడుపడేవే. సాహీత్యేతరమైన. సిద్దాంతం సాహిత్యంలో

(ప్రతిబింబిస్తున్నపఫ్పుడు. దానికి సాహిత్య తత్త్యరూపమైన సిద్ధాంత కల్పనం జరుగకపోతే అది. సాహిత్యానికి ఆకృతి నిస్తుందే తప్ప ఆత్మను 'ప్రసాదింపలేదు. అందువలన _ 'ప్రతి భాషావేత్తా, వ్యాకరణ శాస్తవేత్తా, సాంఘీక శాస్తవేత్తా, తత్త్యశాస్తవేత్తా రాజకీయ. శాస్త్రవేత్తా సాహీత్య' పరిశోధకుడు కాలేడు. సాహిత్య పరిశోధనలో బహిరంగ పరిశీలన పద్ధతులు, అంతరంగ పరిశీలన పద్దతులు (1[6ఉ ౧1౧986 0010659 206 10410016 1610069) ఉంటాయని పాశ్చాత్యులు వివేచించారు, ఆధునికులు మొదటి వాటికంటె "రెండవ వాటిని సాహిత్య పరిశోధనలో ]'పయోగ్రించటం. సముచితమని భావిస్తున్నారు. రెనె వెలెక్స్‌ ఆస్టిన్‌ వారెన్ట వివేచఛనం:. గమనింపదగింది.

కే "06 గ౦54 1రటలం0జర 2064 ౧4600102 200069 0 3[ర్వ/- 1982 1160020406 6000ల) 1౧405603 ౪14) 1 906108. 16 ౧710000006 16 6౫160౧21 ౧28505. 0ల6 అ(10516 ౧0001069 26 ౧౦౯1101106 (0 2 8586)” 05 [16 256 086 286 ౬౦౮2117 2001162016 [6౮ [060662 1415ల,

ద 008080 ఏటలీల1గగంద్‌ 9460 ౧2” గల” 240౧06 60 12000701 11100406 1 6 1182000016 300141 00010౫1 206 16 2060066606, 1౧ ౧036023653 1 0600062 '౮4౪౩|' య120440%, ౧601053102 10 200080౬ 1001024086, 0 లం120 1 306 10211 10 106606 11 10 1౮ 0గేై103 (46 “202120/ 0[0గ౪1050)2

వ “ల 200021 2064 30091016 $/102-00102౬ 0 ౪౦కి 10 11010 ౦౧01460010 3 6 1010002600, 2064 2021/313 0 96 *ంగం 01 1110116 ౧౦౧5617065;

త 0 6ంల( 000 2 ౧02100 ౧0800600 ఏ2 111000 01206 100 7000801705 11 06 5006౫701 1160023006 3006416, [10806 [0800094 00౧0600206 0౧ 6 ఇం21 ౫0౧౮ 0 2గ 001301౪065. 106 0164 ౧6౦౧౦6; 0 (౧115310621 1660110, 06110; ౧౯ ౧౧౦౪1౦3 20 206 ౧02654 006 10౪10౪66. 206 0512006 1౧ ౧౧౦౦౦6౧౫ 10005 సట 04063 0204 00 2 340/6 0 ౪6 ఇ666 1౧86 01 [0/05 10 [0605 1104006 6 06102 1060640667

తేలుగు: సాహిత్య పరిశోధనలో బహిరంగ పరిశీలన పద్దతులను. (ప్రవేశపెట్టి విమర్శించటమే. అత్యంత ఆధునికమైన ప్రయోగమని మనం భావిస్తున్నాం, కాని షాశ్ళాత్య పరిశోధకులు బహిరంగ పద్దతుల బలహీనతలను. చవిచూచ్చి, అంతరంగ పరిశీలన పద్ధతులను: ఆధునికంగా నిర్మించుకొంటున్నారు. (ప్రాచీన సాహిత్య సిద్దాంతాలను ఫునఃపరిశీలిస్తున్నారు. ఆధునికీకరిస్తున్నారు.. పరిభాషను, 76 4౧ గర/లం౭౮౭ (౮978). ౧7౫ 4 9.

(61

(ప్రవృత్తులను, దృక్పథాలను పునర్వ్యవజ్ధకరించుక టున్నారు, సొవాత్యాన్ని సాహిత్య ప్రమాణాలతోనే అనుశీలించాలనీ, పరిశీలించాలని, అదే'స గభావసిద్ధమైన అంతరంగ పరిశీలన విధానమనీ విశ్వసిస్తున్నారు, అయితే, ఇలా ఆలోచించే వారు తెలుగులో కూడా ఉన్నారు, వీర్రు సంప్రదాయైకబద్దులు కారుః విప్లవై కనిబద్దులూ కారు, కొగ్కా నిర్మాణాత్మకమైన అభ్యుదయాన్ని కోరే సమన్వయ శోధన బుద్దులు వారు,

సాహిత్య పరిశోధన. ఆధునిక సాహిత్యోద్యమాలలో ఒకటి. దానిని నిర్వహించే. సంస్థలలో విశ్వవిద్యాలయాలు ముందంజ వేస్తున్నవి. కాని, (ప్రయోజనం కోసం ప్రమాణాలను కోల్నోకుండా. విస్తృతి కోసం వివేకాన్ని వదలకుండ్మా పరుగులో పరమార్థాన్ని విన్మరించకుండా, |పగతిలో [(షామాణికత్వాన్ని రక్షించుకునే బాధ్యత వాటీమీద. వల్లప్పుడూ ఉంది,

విశ్వవిద్యాలయ 'పరిశోధనలన్థాయి. నానాటికీ దిగజారిపోతున్నదని పఉపంచమంతటూ విమర్శకులు బాహాటంగానే (1పకటిస్తున్నా ఎరు. అదే నిజమైతే అడి ఒక భారతదేశానికే కాదు... అన్ని దేశాలకు వర్తించేదే, అప్పుడు తెలుగు పరిశోధనకు కూడా వర్తిస్తుంది, తెలుగు పరిశోధనలో ప్రమాణాలు పడిపోతున్నాయని ఈ దేశంలో ఉన్న సంప్రదాయ పండితులూ అంటున్నారు. పాశ్ళాత్య దేశాలను దర్శించి వచ్చిన తేలుగు పండితులూ అంటున్నారు. ఇందరఠటునే నే తరువాత అందులో ఇంతో అంతో నిజం లేకుండా: ఉండదు

తాలుగు పరిశోధనల తీరుతెన్నులను గురించి డా! వెల్చేరు సారాయణరావుగారు (వ్రాసిన వ్యాసం విలువైనది.” అందులోని ముఖ్యాంశాలివి =

న “యూ నివర్సిటీల పరిశోధన పత్రాలు నిర్దిష్ట (ప్రమాణాలు సెలకొల్యలేకపోయాయి-

౪ మన విద్వాంసుల పాండితీ చరితను పరిశీలిస్తే మనం ఈ రెండు (సంస్కృతం, ఇం్టీషు) భాషా సంప్రదాయాల్ని జీర్ణం చేసికోలేదనీ, 77 చూడు అభ్యుదయ (విమర్శ విశషనంచికు వు, ౧౩29౧.

కేవలం వాటి పై పై అంశాలను అనుసరించామని తెలుస్తుంది";

పా “మనది ఉద్వేగ 'పధాన ధోరణి. సంస్క ప్రత ముద్ర ఉన్నదంతా మనస్తాత్తేనని మనకో అస్పష్ట. విశ్వాసం ఉండేది, కాల(క్రమంలో పాశ్ళాత్య సాహిత్యాల్లో ఉన్నదంతా కూడా మన సాత్తేనన్న భ్రమలో పడిపోయి మనల్ని మనం మోసగించుకున్నారి

త. “కొంతమంది గౌప్పు పరిశోధకులతో సహా అనేక మంది. పరిశోధకులకు రచనా పద్దతిలో [ప్రాథమిక శిక్షణ కూడా: లేదు.

5 'పదక్తీకీ భంగపడటంలోన్నూ భావాలను తప్పుగా అ రం చేసుకోవటంలోనూ మనకున్న సామర్ధ్యం. ఆశ్చర్యకరమెనది..

72 “మన పరిశోధకులందరికీ ఒక సమాన లక్షణముంది, అది 'సమాచారం దండిగా సేకరించటంి,

  1. _ “మనకు పరిశోధన అంటే విశ్లేషణ, వ్యాఖ్యానర్మ సీద్దాంతీకరణం.

  2. _ “మేధాకక్తినీ, భావనాబలాన్నీ, మనసున్ను హృదయాన్నీ వేరు చేసి చూడడం: మన సంస్కృతిలో ఎన్నడూ లేదు.

  3. “ఇప్పుటీ వరకూ మనం చేసిన పని గురించి, సాహిత్యం అంటే మనకున్న ద ఎక్‌ ఎలాన్ను గురించి. మన సాహిత్య విమర్శ సిద్దాంతాలను గురిం ఒక్క మాటలో బెప్పాలంటు అవి అభిరుచి ప్రధానాలు! గగా0య:00100!

క “సె ద్దాంతిక ఎ పుణ్యం. (౧౦౦౦౪౦21 900%060260%) గాని, బుద్ది సారళ్యం (1౧1౧1021 ఏ౦౧టట్సు గాని, బుద్ధి సారళ్యం (1046106021 [ం%యర్ల్గే. గాని లేవు.

12, “మన తక్షణావసరం: పాఠవిమర్శ ౮0౫1441 6౧౪౮౦15౧)”.

  1. “తెలుగు సాహిత్యాన్ని మ్రోషించటానికీ ఫ్రెంచి. నిర్మాణ (క్రమ వాదుల (3౯000౯2113, రష్యన్‌ రూపవాదులగ్రాంగాం&1150) పద్ధతులు ఉపయోగపడతాయేమో పరిశీలించాలి.

14, సాహీత్యాన్ని చర్చించేటప్పుడు మనం చేసిన ఘోరవ్రైన

గనే

పారపాటు ఏమిటంటే - ఏకవ్యక్తీ కృతికర్తగా (సామాజిక) వ్యక్తిగా వ్యవహరిస్తున్నందువల్ల' వారిద్దరి. వ్యక్తిత్వమూ. ఒకటేనని భావించటం"

  1. “వివేకంతో. అర్ధం. చేసికొని, సృజనాత్మకంగా అనువర్తిస్తే మార్కిస్టు పద్ధతులు సాహిత్యాన్ని .విమర్శించబంలో సతృలితాలిస్తాయి

  2. 'మార్క్సిజం, నిర్మాణ (1కమ)వాదం. లాంటి. సిద్దాంతాలను అంగీకరించని సాహిత్య చరిత్రకారుల దృష్టిలో సాహిత్య చరిత్రకు, చారిత్రక సాహిత్య సంఘటనలకు భేదర కనిపించదు*

17, “యూరోపియన్‌ సా వాత్యం కోసం. రూపొందించిన 'పద్ధతులుగాని, సంస్కృత ఆలంకారికుల సూత్రాలు గాని తలుగు సాహిత్యానికీ యథాతథంగా వర్తింపచేయటానికి వీలులేదు. సంబంధిభావాలను. పద్ధతులను అరువు తెచ్చుకున్నప్పటికీ, తెలుగు సాహిత్యానికి సంబంధించినంతవరకు. దాని సంప్రదాయాలను. కొలబద్ర్దలనే పాటించాల్సి ఉంటుంది

తొలుగులో ఇంతవరకూ చెలువడిన సాహిత్య విమర్శ, పరిశోధనా అంతా అభిరుచి ప్రధానం అని ఒక్కమాటలో తల్చి చెప్పిన నారాయణరావుగారి సమీక్ష కూడా అభిరుచి ప్రధానమే నని పై అంశాల వలన, తెలిసికోవటం సులభం, ఆయన కున్న నిబద్ధ్రమేన దృష్టితో చూస్తే పరిశోధన అంతా అలాగే కనపడుతుంది, అయిన్సా తెలుగు. సిద్దాంత [గ్రంథాలను అనుశీలించేటప్పుడు. మన రాష్టంలో ఏ పరిస్థితులలో పరిశోధన మొదలై, ఏయే '్రేరకశక్తుల వలన చై తన్యాన్ని పొంది, ఏయే సమస్యల నెదురుకొంటూ, ఏయే పరిణామాలను పొంది, ఏయే. ప్రయోజనాలను సాధిస్తూ,. ఏయే రంగాలలో విజయాలను సాధించి, ఏయే రంగాలలో వైఫల్యాన్ని పొంది, ఏ విధంగా ముందుకు సాగుతూ తనదై న వ్యక్తిత్వాన్ని నిలుపుకోవటూనికి వలా యత్నిస్తున్నదో, తేలుగు సాహిత్యానికి సంబంధించిన సంప్రదాయాలను, కొలబద్దలను ఏలా పాటిస్తున్నదో -వారు పేర్కొన్న “సాహిత్య చరిత్రదృప్టితోనే సమీక్షిస్తే మరి కొంత సహృదయ సమ్మతంగా ఉండేది. “మనది ఉద్వేగ (ప్రధాన ధోరణి" అని వెల్చేరు వారు కూడా మరొకసారి నిరూపీంచారు. అయినా, లోషాలను చెప్పున వారి లోపాలను మనం. ఎన్నకూడదనే సంస్కృతి మర్యాదను పొటించిన్నా విమర్శకుని చూపులోనే ఉన్న లోపాలను గమనించి వాటిని ప్రమాణాలని నమ్మలేము, లోపాలనెత్తి చూపటంతోపాటు కొన్ని మంచి సలహాలను, కూడా ఇచ్చారు వారు, అవి పరిశోధకులు 64

గమనింపదగీనవి,

భాషా పరిశోధనకంబ సాహిత్య పరిశోధన సులభం అనే అభిప్రాయం లోకంలో వ్యాపించి ఉంది.. డా! కొత్తపల్లి వీరభద్రరావుగారు. ఆ అభిప్రాయాన్ని ఒకరకంగా 'సమర్థిస్తూనే, ఉత్తమ పరిశోధన ఏ రంగంలోనైనా. శ్రమతో కూడుకున్న విషయమ అని. అన్నారు. వారి మాటలు గమనించండి “స్టూలంగా తెలుగు సేద్దాంత ]గంథాల విషయాన్ని భాషకు సంబంధించినవి, సాహిత్యానికి సంబంధించినవి అని విభజించవచ్చు. సిద్దాంత (గ్రంథాలలో నూటికి మూడు. వంతులు సాహిత్యానికి సంబంధించిన విషయాల్ని (గ్రహించి వ్రాసినవే. ఈ పద్ధతి కొంత సులభం అని దేశంలో 'షచారంలో ఉంది, ఇది సత్యదూరర కాదు. ఏదో కొంత తెలుగులో సాఫీగా వ్రాసి పారేస్తే డిగ్రీ రాక ఏమవుతుంది? అనే భావర కొన్ని వర్గాలలో గట్టిగానే ఉంది, దీనితో ఏమయిందంటే. భాషకు సంబంధించిన పరిశోధన కష్టమనీ సా హిత్యానికీ సంబంధించిన పరిశోధన. సులభమనీ; ప్రచారానికి వచ్చి స్పర్థలూ, కలతలూ బయలుదేరాయి, నిజానికి ఉత్తమ. పరిశోధనం కష్టం, పదికాలాలపాటు నిలిచే పరిశోధన, నలుగురూ. ఉపయోగించుకొనే పరిశోధన: కష్టమయింది. దీనికి విషయంతో నిమిత్తం లేదు. ఉత్తమ 'పరిశోధనను గురించి వీరన్న మాట సత్యం. అయితే .భాషా పరిశోధన కష్టం. సాహిత్య పరిశోధన 'సులభం అని కొన్ని వర్గాలు. అనుకొంచూంట అనుకొంచూ. ఉండవచ్చు. అటువంటి అభిప్రాయానికి కారణర కూడా వీరభద్రరావుగారు పేర్కొన్నారు. కాని, దాన్ని సర్వసాధారణం చేయటం సమంజసం కాదు. భాషా. పరిశోధన శుద్ద శాస్త పరిశోధన. అందులో భాష భౌతిక (ద్రవ్యం. సాహిత్య పరిశోధన దర్శనపరమైన శాస్త్రీయ పరిశోధన. అందులో. అభివ్యక్తి కళాదద్రవ్యం. భౌతిక (ద్రవ్య పరిశీలనం కంటె కళాద్రవ్య పరిశీలనం! కష్టం. అయినా. కొందరు భౌతిక (ద్రవ్య పరిశీలనం శాస్త్రీయమనీ కళాద్రవ్య పరిశీలనం. శాస్త్రీయం కాదనీ భావించేవారున్నారు. రూ అభ్మిపాయం పారపాట్కు "16 5460” 05 16011- 1106ు..... 15116 6 506/0. 0064 జయం 01 [0౧౧20 100౪/166ళ6. 1౬310%/5 *౧2౬15 10 0696060; 206 ౪6౬ 14౬19 10 06 5660 ౧20 06 90౧60102 06 [25 360% 2064 [2110610 ౫0606 & 10092064 [2ట"”- అన్న జార్జి వాట్సన్‌ 78, _ 'వరిశోధనావరమార్ట వరిశీలన' (వ్యా, నమాలోచనం (198004 ఆం. (పస్తా

అ (ప్రచురణ, వు, 54-56, 79, 263౧040 ౧ 2404202076 (969), ౧26,

మాటలు గమనిస్తే సాహీత్య పరిశోధన. శాస్త్ర స్వభావాన్ని సంతరించుకొంటూనే తన దర్శన. తత్తాన్ని ఎలా వెలారుస్తుందో బోధపడుతుంది. ఒక విధంగా చూస్తే భాషా పరిశోధన లాగా సాహిత్య 'పరిశోధన (ద్రవ్య పరిశీలన విధానాన్ని అనుసరించిన్మా (ద్రవ్య లక్షణాలను బట్ట ఒకటి భౌతిక సత్యాలను కనుగొంటుందిః మరొకటి అనుభవ సత్యాలను ఒర్మిస్తుంది. అన్వేషించి కనుగొన్న దానికంటె, అన్వేషించి దర్శించటం విశిష్టం ఇది ఎలా ఉంటుందంటే = వ్యాకరణ (గ్రంథం వ్రాయటం. కష్టమా? లక్షణ (గ్రంథర 'వాయటర కష్టమా? అని ప్రశ్నించినట్టుంబుంది. ప్రయోగ శరణం వ్యాకరణం, వ్లైషణం దాని మూల స్వభావం, అనుభవ శరణ్యం, దర్శనమూలం. లక్షణ (గ్రంథం. .వివేచనం దాని మూలస భావర, విశ్లేషణం పరిశ్రమ వలన సాధ్యం; వివేచనం ప్రజ్ఞ వలన సాధ్యం (| పరిశ్రమ కంటు ప్రజ్ఞ వికి ష్టం. భాషా 'పపరిశీలనం వ స్తునిష్టం, సాహిత్య పరిశోధనం. తత్త్యనిష్టం. వస్తువుకంటే. తత్త్వం ప్రయత్న సాధ్యం. ప్రతి ప్రయోగంలోనూ:. అసమర్ధ రచనలు కొన్ని ఉండవచ్చు. పక్షపాత వైఖరులు, పాక్షిక దృకృథాలు ఉండవచ్చు. వాటికి (ప్రామాణీకత ఎన్నడూ రాదు, ఇవ్వరాదు. ఉత్తమ పరిశోధన ఎప్పుడూ కష్టమే, "4 0౯02003306 300160" గేయిలిరేః 01, 10 10103100 0081166 2[0005: 3000126, 61900౪7660, ఏ709- 101.”” అన్న ౪7010624. విశణను సాహితీ జగత్తుకు వర్తింపజేస్తే భాషా (1బ్ద) శాస్త పరిశోధకులు 5001015 కోవకు, సాహిత్య పరిశోధకులు 0130607616. కోవకు, రచయితలు 12౪0910౧ కోవకు చేరుతారు, ఏ భాషలో. జరిగే పరిశోధనలో నైనా ఈ మూడు వర్గాల సమన్వయమే శ్రేయోదాయకం, వీరిలో తరతమ భేదాలు లేని అవగాహనతో నిండిన స్నేహశీలం, నిర్మాణాత్మక సమన $య' దృక్పథం. ముఖ్యం. తాలుగులో ఈ మూడు వర్గాల మధ్య సంఘర్షణ లేదు కాన్ని సమన్వయం తక్కువ, ఇప్పుడిప్పుడే ఈ ముగ్గురూ దగ్గరౌతున్నారు. ఈ మూడు వర్గాల సాధనలు ముడిపడితే ఫలితాలు మూడు పూవ్లులారుకాయలుగా' విస్తరిల్లుతాయి, అట్టి భవిష్యత్తును ఆహ్వానిద్దాం,

ఇప్పటి వరకు వెలువడిన పరిశోధన. వ్యాసాల్నూ సిద్దాంత (గ్రంథాలూ అన్నీ కలిసి దాదాపు 600 వరకు ఉండవచ్చు. అందులో (ప్రామాణికాలుగా పరిగణింపబడేవి ఒక వంద (గ్రంథాలు ఉండవచ్చు. [ప్రామాణికాలైనా ప్రచారంలో 80. ర₹|౧౦.056 17. ౧949) ౧4/0 66

ఉన్నవి ఒక 60కి మించన్ను ఆంధ్ర సాహిత్య లోకంలో విమర్శకులనీ,

పరిశోధకులనీ, సమీక్షక్షులనీ ప్రత్యేకంగా గుర్తింపదగిన 'ప్రసిద్దులే ఉన్నారు.

వారందరిల్‌.నూ నాలుగు కాళలాలాపాటు నిలిచే సాహీత్య పరిశోధకులంత దాదాపు రెండు: వందల :యేండ్ర సాహిత్య పరిశోధన చరిత్రలో ఇర

మంది అటువంచి వారు ఉంటు సంతోషింపవలసిందే, ఈ లెక్కను బజ్జి

చూస్తే మనం సంతోషించటమే కాదు, గర్వించవచ్చును. కూడా!

తఅతటి

2, ఈ వ్యానంలోని నమ్మీక్ష రేఖా మ్యాతమ్మా తొలుగులో బరిగన పరిశోధనను వర్గీకరించుకోవటానిక్షీ విలువలు కల్టుకోవటానికీ తోడ్య)డే కొన్ని; వివచనలను ఈ. వ్యాసంలో (వతిపాదించటం జరిగింది ఈ వ్యానం ఆం(ధద్రదోః సాపాత్య అకాడమీ రజతోల్సష సంచిక తాలుగులో పరిశోధన (/95౫౮ లో (్రచురితర నంపాదక మండలి. _ దేన్లులపల్సి రామానుజరాన్లు, పియన్‌,. ఆల్‌ అప్పారావు. జీవి. నుబవ్మాణ్యం. ఇరివెంటే రృస్థమాార్డ్‌ (పుటలు. & ౨5౮3970,

తెలుగులో పరిశోధన : తిరు తన్నులు " 6 లంల|ల౦6. 08 301006 ౪జంల 1 111626 15 02516 (0 2%) 10000” ౧౦0౧౦6౧162. ల ౧4419 0 16 ౪216ల ౧౬ 31106082 లం1౧163 24100006 [0 60 1021653/ట7 001008 185806 10 ల అట్టులగలంంయో! = తలల 16/66 2౧24 డటం? 1277. ఆంధ్ర సాహిత్య చరిత్రలో క్రీశ 16వ శతాబ్దం. పునరుద్దేవన దశకు ఉషోదయకాలం, ఆం్మగ్గభాషా సాహిత్య ప్రభావం వలన తెలుగులో నవ్యసాహిత్య 'ప్రక్రీయలు పలువడి ఆంధ్ర సాహిత్య జీవతానికి కొంగ్రొత్త జీవనరుచులను అందించాయి, అలా వెలువడిన 'ప్రక్రియలల్‌ నవల, నాటకం, వ్యాసం, జీవితచరిత్ర, స్వీయచరిత్ర మొదలై నవి పేర్కొనదగినవి. ఇవన్నీపుట్టక పూర్వమే ఈ యుగంలో “పరిశోధన పుట్టింది. అది భాషా సాహిత్య రంగాలలో 'ప్రవృత్తిగానూ, 'ప్రక్రియగానూ. గుర్తింపబడుతున్నది. అందువలన తొలుగులో వెలసిన నవ్యభాషా సాహీత్య' ప్రక్రియలలో 'షరిశోధని మొదటిది, విమర్శ పరిశోధనలు నవల, కథానికలవంటి ప్రక్రియలు కావు. నవలాదులు సృజనాత్మక ప్రక్రియలు. విమర్శాదులు వివేచనాత్మక ప్రక్రియలు, “విమర్శ పరిశోధనలు మొదట ప్రవృత్తులుగా [షపారంభమై నిర్సిష్టమైన లక్షణాలను సంతరించుకొని ప్రక్రియలుగా రూపొందుతాయి, పరిశోధనను ఈ దృష్టితో గమనిస్తే మొదట అది పరిశోధన విధానంగా గోచరిస్తుంది. సామి "సేకరణ. విశషణ, సమన్వయం, నిర్దిష్ట ఫలితాంశ నిరూపణం: అనే విధానంగా మొదట పరిశోధన ప్రారంభమౌతుంది. ఈ. విధానమంతా ఒక వ్యాసరూపంగానో, (గంథరూపంగానో, సిద్దాంత నిబంధన రూపంగానో వెలువడినప్పుడు అది ప్రక్రియాపరమైన రూషసంపత్తిని భజిస్తుంది. సిద్ధాంతవ్యాసం, లేదా, పరిశోధన వ్యాసం పరిశోధనయొక్క ప్రక్రీయా (ప్రతిపత్తి. మెకంజీ, ట్రౌనుల కాలంలోనే పరిశోధన విధానం 'ప్రక్రియార్లూపాన్ని సంతరించుకొనే యత్నం. చేసింది. అయితే, భాషా పరిశోధన, సాహిత్య పరిశోధన కంటె ముందుగా ప్రక్రియా గౌరవాన్ని పొందింది. కాల్ట్వ్యైల్‌ కృషి దీనికి చక్కని. ఉదాహరణం. పరిశోధనకు శాస్త లక్షణం ముఖ్యం. విమర్శ ఎంత శాస్తమో. అంత కళ. పరిశ్‌ధన కళాస్పర్శకు అతీతమైన శాస్త పకృతి. “రాఅ 060006 0 9$01ల066 11 2%) శ 6007౧0 ర 8౬/బ౮4౧౮4౬ ౮97౮. ౨౮2. . 68

300001 0౧2౧86 16 60240101 [0% ల ౧0౪121 10 020521, [001 116 20000 జర 110టల [0 16 9050000206 45 ౪611 29 5102026108 46 ౧002010 0012 500లం1 [0౧ అ$ంగ2] 11౪7210%5"శఅన్న సంగమం 6 మాటిలు పరిశోధన(ప్రవృత్తిని నిర్ణరించటానికి. ఉపయోగషడతాయి. సత్యాన్వ్నషణలో సప్రమాణ _ ప్రతిపాదనను సాధించటానికి పరిశోధకుడు ఆత్మప్రత్యయాన్ని త్యాగం చేసి శాస్త్ర పద్దతిని అనుసరించి ఫలితాంశాలను సాధిం చటమ పరిశోదన (ప్రవ ఎత్తి. ఆ (ప్రవ ఎత్తితో ట్ర్‌ విషయాన్నైనా (గ్రహించి దాని వైజమైన స్వభావాన్ని భంజింపజేయకుండా శా(స్తత్వాన్ని అనుసంధించి వెలువరించిన నిబంధనమే 'పరిశోధన ప్రక్రియ.

పరిశోధనలో ఏను కొనే విషయం ముఖ్యం. అది పరిశోధన పద్ధతిని, సామగ్రి స్వభావాన్నీ, మ్లోషణ విధానాన్నీ, సమన్వయ. సంవిధానాన్నీ, ఫలితాంశాల ప్రవృత్తిని నిర్రరిన్తుంది. పరిశోధన ఆధునిక జీవితంలోని సర్వరంగాలలోనూ అత్యంత ప్రధానప్రవృత్తిగా, (ప్రక్రియగా గుర్తింపబడీంది. వాజ్మయ రంగంలో (ప్రధానంగా అది భాషకు, సాహాత్యానిక్కి చరిత సంస్కృతులకు సంబంధించి వర్తిస్తుంది. అయితే, భాషా విషయకమైన పరిశోధన భాషా నిర్మాణ తత్త్వ నిరూపభణా ల క్షం తో సాగుతుంది. సాహిత్య పరిశోధన సాహి త్యత త్త దర్శన లక్ష్యంతో పురోగమిస్తుది; చరిత సంస్కృతులకు సంబంధించిన పరిశోధన సామాజిక పరిస్థితుల స్థితి గతి శక్తుల (56240 26 ఈ01%16 10065) కార్యకారణ సంబద్దమైన. పరిస్థితుల, పరిణామాల తత్త్వవివేచన పరంగా సాగి వాటిని చారిత్రిక పద్ధతిలో సంపుటీకరించటానికి యత్నిస్తుంది, నాగరక సమాజాలన్నిట్టా ఈ మూడు రకాల పరిశోధనలు మానవ. .వికాసాధ్యయనానికీ, అవగాహనకు తోడ్పడతాయని విశ్వసింష బడుతున్నది.

(ప్రపంచభాషా సాహిత్యాలన్నిటిలో లాగానే, తెలుగులో కూడా పరీకోధన విజ్ఞాన వికాసానికీ కృషి చేస్తూ, నిర్దిష్ణమైన లక్ష్యాలతో ముందుకు సాగుతున్నది. పాశ్చాత్య పరిశోధన రంగాలలో మొదట భాషా సాహిత్య పరిశోధనలు ప్రత్యేక 'ప్రతిపత్తులతో సాగేవి కావు. “ఫైలాలజీ అనేపేరుతో పరిశోధన పరిగణింపబడుతుండేది, దాని స్వరూష స్వభావాలను వివేచిస్తూ (వ్రాసిన "రినెవెలక్‌. మాటలు. గమనింపదగినవి, "పే[0గంజి1ూ 2 ౧28 060ల) ౪8066 10 1001266 ౧0 001” 211 116620 206 11080360 5000163 006 3006163 0£ 211 00060005 0 6 ౧0గజు 106. 100౪880 1 20020056 ౪70౪26 *23 1. 2 ఉయ6007౮ ౦౮ 606౮౧౧౧౯ (౧97), క7

ళం

౧1౧061600--00౧0౧ అ౮లయి2ంా 18 5411 30/05 0 06 ౪11౮ల 00 5001 "6౪710౪9 29 గిగంరేం 2011101029, ౨011010202 ౧ండగ10గక 206 9406103 11 ప[1101022. 9౨ం6టేయ, "00 706 2 [0060400011 0010020616 206 4601066 10216 660 ౧1010213000% ₹/[5360390024/61 (1877, 04౬ 02906 01 1600100 20600 64605 920; 10 1809), 460066 1110102)/ 23 ౪10 100%/1- 6686 0 ౪16 10079" 206 10006 6 906 ౦ 12248826 206 110౧2003, 2గం 206 ౧011103, [30118100 216 300121 ౧౪౩10౧03. 10602110 3౧000౧4081 ౪101 ౮1600123 11601807 ౧150౧7”, పెం6౧రి3 91110102) 3 00౪1048౪17 110- ౧72666 0౪ 6 ౧ఆ| 0501253164! 546103, [0% *0110% 6 [౧610 0౯ ౧ఏ[00/ 200 260౧001027 966౧113 0214064120) ౧౦0320. 10 ౨06010, 1100120 36 19 ౧౧1౪ 0౧6 012101 01 0181000%), ౩0౧0661006] 2 2 106! $01006 0 ౧171117200, ౧21162120౧)” 2 5010006 0 ౪021 ౧6 ౪10 లలగ౫2౧ గ౧ంగ2గ- ౧0190, 6౫1106 6 "200141 న01౧6, గౌంరడజ 0602656 08 16 6౪౧౧౦102) 2006 1000 0౧ 66 2ంట281 *0గ 0 9000121ట, 9010102 13 (000006౪ ౧౧౮06130006 [0 ౧౧౦40౧ 1108031543, లూం6014110/ ౧100౧041 221202 జర 410 308060 0 0291 [00003 0% 1202228265. 51106, 6 100 ౧283 50 ౧203 206 3800 6076౧0౧౬ ౧౧6౭౧10825, 1. ఏ 00538 (0 2020601 1

తెలుగులో పరిశోధకులు "ఫైలాలజిని భాషాశాస్తపరంగా మొదట వాడీనా తరువాత 1క్రమంగా' “లింగ్వి;స్రిక్స్‌ అని వాడటం మొదలుపెట్టారు. భాషా శా(స్తం (ప్రధానంగా వర్ణనాత్మక శాస్తం (౦0004౪6 564000ల, వర్రనాత్మక శాస్తం అనటం చేత నిర్మాణం (3౪౦0౫9), పరిసరాలు, జాతి న్నిరయం, కుటుంబ నిర్ణయం మొదలెనవి భాషా శా(స్తానికి చాల ముఖ్యం. అందుకు విషయ సికరణం (6016600౧ 0౧౧4666121 0౯ 644), వర్గకరణం (125315- ౧2.10%), విషయ విశ్తషణం (2౧213513) (వ్యాకరణమంటే అర్ధమిదే లీ సామాన్యీకరణం (80262152110%) ఈ శా(స్తాని కంగాలు. ఎటువంటి విశేషణం ముందు చేర్చకుండా భాషాశాస్త్రం అంటే - వర్రనాత్మక భాషా శాస్త మనే యంగ060/6 2208156059) అర్రం. ఇదే యిప్పుడు ప్రచురం. సమకాలీన భాషను వరించే శాస్త్రం కాబట్టి దీన్ని 5౧0070016౬ [84154105 అని అంటారు. (భాష యొక్క పరిణామగతుల్ని నిరూపిస్తే చారిత్రిక భాషాశాస్త్ర మౌతుంది (1310గ021 1102413109), వివిధ కాలాలలోని భాషను నిరూపించేది కాబట్టి 0120070016 1102131105 అని దీనికి పేరు. భాషల సమాన ధర్మాల్ని పురస్కరించుకొని, కొన్ని కుటుంబాలుగా న్నిర్ణయం చేస్తాం. అటువంటి కుటుంబాలకు చెందిన సోదర భాషలతో (0020416 1202038865) ఒక భాషలోని రూపాల్ని పోల్చి అధ్యయనం చేస్తే అది 'తులనాత్మక భాషాశాస్త్ర మౌతుంది. * క 7/0070 ర 4072౧04760 (౧౫7వ) గింత 4 డో బొడ్డువ్ట్రు పురుషోల్ల - భాషా పోళయం' ౧18820) వు! 70

భాషా శాస్త్ర పరిశోధనం పాశ్చాత్య దేశాలలో 19వ శతాబ్దం నుండీ అభివృద్ధి చెందినా, దానికి పునాదులు వేసింది భారతదేశమే. "11 ఇజు 1 10612, [0%0౪70% 126 ౮6 20096 2 006 05 100౪106006 ౪0100 *2ం ౧631066 10 70౪7018400136 28800620 16689 20046 12024286" అన న్న బ్టూం ఫీల్డ్‌ మాటలు గమనింపదగినవి. “వాస్తవముగా నాధునిక భాషా తత్త శాస్త్రమునకు పునాది వహందూ. దేశముననే - వైదిక యుగముననే - వేయబడినది. అట్టి భాషాతత్త్య పరిశీలనకు. గడంగిన మరియొక పురాతన దేశము గ్రీసు. ఈ దేశమునకు క్రీపూ. 3,4 శతాబ్దముల కాలమున [గ్లీకు తత్త్వ వేత్తలు భాషా స్వరూపమును గూర్చి, భాషా విభాగములను గూర్చి, ఎచౌరింప దొడగిరి. కాని యూరపు దేశములలో 18వ శతాబ్ది చరమ భాగమున సంస్కృత భాషాజ్ఞానము. వారికి కలుగు వరకు, భాషా శాస్తమున చెప్పుకొనందగినంత అభివృద్ధి కలుగలేదు కాని భారతీయులు క్రీ.పూ, అనేక శతాబ్దముల [క్రీందటనే భాషా విషయక చర్చలను, భాషా తత్త్వ పరిశీలనమును (ప్రారంభించిరి * “ప్రాచీన కాలమున నీ దేశమున భాషా తత్త పరిశీలనము, విచారణ విశేషముగా జరిగి యుండెను గాని, తరువాతి కాలమున వ్యాకరణ శాన్తాభ్యాసము సుశబ్దాపశబ్ద పరిజ్ఞానమునకు, శబ్ద ప్రక్రియను గూర్చిన వివాదములకు, పూర్వపషక్ష సద్దాంతములకు ప్రధానముగా మూలమగుచు వచ్చినది. కాని, భాషా శాస్త్రాభివృద్దికి తోడ్పడలేదు. పతంజలి చెపి ఎనట్టుగా వ్యాకరణ శాస్త్ర ప్రయోజనము - వేదములను వైదిక కలాపములను రక్షించుటకే ( రక్ష హాగ మాలఘ్వ _ సందేహాః ప్రయోజనం-వేదానాం రక్షార మధ్యేయం వ్యాకరణం ౪ యను దృ. ప్రబలి, తత్కర్మ కలాపములందు, తద్విజ్ఞాన ప్రచారమునందునే పండితులు నిమగ్నులై యుండిరి ఇది దేవతల భాష యను భావము 'ప్రబలుటచే నితర దేశ భాషలతో. బోల్చి పరిశీలింప వలయునను దృష్టియు వారికి కలుగలేదు. కావుననే 19వ శతాబ్ది నీ శాస్త్రము యూలోపు దేశమున వృద్ధి బొందు స్థితి యర్చడినదిొ” అన్న కోరాడ రామకృన్ణయ్యగారి మాటలు భాషా శాస్త్రం పాశ్చాత్య దేశాలలో అభివృద్ధి 6. 'భాషా శాన్తము-దాని (కమాభివృద్ది (వ్వా. కోరాడ రామళ్ష సతయ భారతి

(రజలోల్సవ నంచిక ౨) జనవరి 1949 చూడు * సారస్వత వ్యానములు

(౨వ నంవుటి) ఆం(వసపాాఆ (1869), వు. 20-234. గో |ల/6 , గరాత

౯4 |

కావటానికీ కారణమైన చారిత్రిక నేపధ్యాని ఎ స్పష్టపరుస్తున్నాయి

(క్రమంగా ఈ భాషా పరిశోధన వై తన్యం భారతదేశంలో 19వ శతాబ్టి తొలిపాదంలోనే అడుగుపెట్టింది. ఇండో యూరోపియన్‌ కుటుంబ భాషలను గురించి, విశేంచి సంస్కృతాన్ని గురించి భాషా తత్త్వ దృష్టితో పరిశీలనం (వారంభమైంది. ఈ రంగంలో బాప్‌ వంటి పొశ్వాత్యులు, ఎం. శేషగిరి శాస్తుల వంటి భారతీయ పండితులు కృషి చేశారు అలాగే ఉత్తర హిందుస్తాన భాషలను గురించి బీమ్స్‌, హార్నీల్‌ మొదలోన వారు పరిశ్రమించారు. (ద్రావిడ భాషలను గురించి కాంబెల్‌, (బ్రౌన్‌, రాస్కు, కాల్ట్యైల్‌ మొదలైన వారి కృషి 'పేర్కొనదగింది. వీరిలో కాల్ద్యెల్‌ రచించిన “ద్రావిడ భాషా తులనాత్మక వ్యాకరణం' (1856) తెలుగు భాషా పరిశోధనకు (క్రొత్త పుంతలను చూపించింది

దక్షిణ భారతదేశ భాషలలోని తమిళం, తెలుగు, కన డం, మళయాళం, తుళు మొదలైన భాషలను (ద్రావిడ భాషలని పిలిచినవాడు కాల్ట్వైల్‌ తెలుగు (దాఎడ భాతాజన్య మనే సద్దాంతాని 1 ఆఅమోదెంచక తలుగుకు ఆర్యభాషలతో సంబంధం కలదనీ, ద్రావిడ గాషలకు సంస్కృతంతో కంటె వైదిక భాషతోనే సంబంధం అదికంగా ఉన దని నిరూపించటానికి యత్నించిన వారిలో ఎం, శషగిరి శాస్త్రి గారు. చకుమళ్హ్ల రాజగ్‌ పాలరావు గారూ ముఖ్యులు. వారి తరువాత (ద్రావిడ భాషలు ఆర్య భాషాజన్యాలని రూప నిషృత్తులతో నిరూపించటూనికి అపార పరిశోధన చేసీ "0147164140 [1010297 "ఆంధ్ర భాషా చరిత రెండు సంపుటాలు ( 1937-38) రచించిన డా! చిలుకూరి నారాయణరావు గారి కృషి (ప్రశంసనీయం కాని, వీరి వాదాలు తెలుగు (ద్రావిడ భాషాజన్య వాదాన్ని డీ కొన్నవే కాని, జయించలేకపోయాయి.

20వ శతాబ్ది ఉత్తరార్హం ఆరంభమయ్యే నాటికి కాల్వ్యైల్‌ వాదం తెలుగులో స్థిరపడింది. అలా స్థిరపడటానికి కారకులై న వారిలో (ప్రధానంగా పేర్కొనదగిన వారు - గిడుగు రామమూర్తి పంతులు, నజ్జల చినసీతారామస్వామి శాస్త, కోరాడ రామకృష్ణయ్య, గంటి జోగి సోమయాజి గారలు. సోమయాజి గారి “ఆంధ్ర భాషా వికాసం” భాషా పరిశోధనలో ఒక మైలు రాయి. డాక్టర్‌ కట్టమంచి రామలింగారెడ్డి గారి (గంధానికి రచించిన “ముఖబంధం'లో అన్న మాటలు ఈ పరిశోఫన (గ్రంధ [ప్రాశస్త్యాన్ని వెల్లడిస్తున్నాయి. “ఈ పరిశోధన (ప్రపంచమున కాల్ద్వ్యెల్లు గౌరి గొప్ప (గంధము ఆదిమ తేజస్సు. శాశ్యతముగా వెలయలళలది. తదనంతరము కాలానుగతములును నూతన పరిశోధనా 72

సంజనితములును అయిన నానా [గ్రంథములు సూర్యుని చుట్టు 'పరిభ్రమించు (గ్రహముల పోలిక ఎలయుచున్నవి. వీనియందు గురుత్వము దాల్చి యజ్ఞ్వ్యల నవ్యకాంతు ల నొసంగు (గ్రంథము మా సోమయాజి గారి ఆంధ్రభాషా వికాసము. (ద్రావిడ భాషాజస్యత్వ సిద్దాంతమునకు విజయపతాకను పఅుషీ ద్వీర్ధ పరిశోధనా ఫలితమైన విజ్ఞాన తేజస్సును తెలుగుభాష యొక్క మారుమూలలలో ప్రసరింపజేసి, (దావిడ భాషా పరిశోధన కొక నూతనదశను ఈ [గ్రంథము పాందించి యున్నది* ఈ మాటలు "రెడ్డీగారు భారత స్వాతంత్యర వచ్చిన రోజున వ్రాసినవి. భాషా పరిశోధన కొక స్వతంత్ర ప్రక్రియా గౌరవాన్ని సంతరించిన: [గ్రంథర "ఆంధ్ర భాషా వికాసము, తెలుగులో జరిగిన భాషాశాస్త్ర పరిశోధనలను సమీక్షిస్తూ డా! శె. కె. రంగనాథాచార్యులు. గారు షేర్కాన్న ఈ క్రింది అంశాలు గమనింపదగినవి కేల. “19వ శతాబ్దిలో (గ్రంథాలు, ఇతర రికార్డులు ఆధారంగా ప్రత్యేక భాషలకు సంబంధించిన పరిశోధనలను 7180108)" అని, తరువాతి కాలంలో బ్టూమ్‌ఫీల్డ్‌ మొదలైన వారితో మొదలైన వారి. భాషా శాస్త సిద్దాంతాల ఆధారంగా జరిగిన పరిశోధనలను 11020403 అని పేర్కొనటం జరుగుతున ఎది. కాకపోతే బ్లూమ్‌ ఫీల్డుకు ముందు (ప్రాచీన భాషా శా(స్తం అనీ, బ్లూమ్‌ ఫిల్టు తరువాత నవీన భాషాశాస్త్రం అనీ మనం స్యవహరించవచ్చు.” 2, “తెలుగుకు సంబంధించినంత వరకు తేలుగువారివరు భాషా శాస్తరంగంలో కొత్త సిద్దాంతాలను ప్రతిపాదించటర జరగలేదు. అభివృద్ధి చెందిన భాషా సిద్దాంతాలను అనుసరించి తెలుగు భాషకు అన్వయిస్తూ మౌలికమైన పరిశోధనలు, చేసినవారు, పరిశోధన పద్ధతులలో కొత్త మార్గాలను చూపిన వారు తెలుగువారిలో ఉన్నారు 3. “తెలుగులో జరిగిన భాషా పరిశోధనను అనేక భాగాలుగా వింగడించపచ్చు. చారిత్రక పరిశీలన (ఇందులో భాగంగా తులనాత్మక తి అఆం(ధ భాషా వికానము (28947) ముఖబంధము ఫు. గ ర చూడుః "తెలుగులో భాషాశాస్త్ర పరిశోధని.(వ్వాో * తెలుగులో పరిశోధన. (19083). 'పుటు. 208. 10. 0/4, .£.208. పి ₹006., ౨2౦8.

పరిశీలన, వర్దనాత్మక వ్యాకరణాలు, అన్యదేశ్యాలు, మాండలికాలు, భావా

సామాజిక పరిశీలన, అర్హ నిర్మాణ శాస్త్రం, (గ్రామనామాలు, ఛామ్బ్మీ నుండి

మొదలైన అత్యాధునిక భాషా శాస్త్రం మొదలైన రంగాలలో తెలుగుభాషా

పరిశోధన జరిగింది విదేశాలలో విదేశీయులు తెలుగును గురించి చేసిన

పరిశోధనను (ప్రత్యేకంగా 'పేర్కొనవలసి ఉంటుంది. ఇవి కాక సంప్రదాయ

వ్యాకరణాల పద్దతిలో తెలుగు భాషను గురించి చేసిన పరిశోధనలు కూడ

ఉన్నాయి. తెలుగులో భాషకు సంబంధించిన పరిశోధనలలో సీద్దాంత

వ్యాసాలుగాని, ఇతర వ్యాసాలు గాని, అధిక భాగం ఇంగ్రీషులోనే ఉన్నాయి.

తెలుగు శాఖలలో మాత్రం మొదటి దశలో జరిగినవి తప్ప తక్కినవన్నీ

తాలుగులోన ఉన్నాయి శం 12 పె విశ్షషణ నాశ్రయించి తెలుగు భాషా పరిశోధనలో ఏివిధ ప్రస్టానాలను

ఆధునికంగా సాగించిన వారిలో ప్రసిద్దులను ఈ [క్రింది విధంగా పేర్కొనవచ్చు

  1. ఆచార్య భద్రిరాజు కృష్ణమూర్తి గారు - వీరి ప్రత్యక రంగాలు -
  • (ద్రావిడ భాషా తులనాత్మక పరిశీలనం, ఆధునిక భాషాశాస్త్ర పద్ధతులలో

చారితక, వర్షనాత్మక వ్యాకరణ నిర్మాణం, వృత్తి పదకోశాల నిర్మాణం, మాండలికాల పరిశోధన, భాషా సామాజిక పరిశోధన (50010-110- £౪3154యి), సమగ్రాంధ్ర వ్యాకరణ, నిఘంటు నిర్మాణం, (ప్రయోగద ఎపితో తెలుగు భాషా పరిశోధన

  1. ఆచార్య కోరాడ మహదేవశా'స్తి గారు * వీరి (ప్రత్యేక రంగం 7 తెలుగు శాననాల నాధారంగా చేసీకొని తలుగు భాషా పరిణామాన్ని పరిశీలించటం. ఇదే రంగంలో కృషి చేసిన మరి కొందరు పరిశోధకులు €(1) డా బూదరాజు రాధాకృష్ణ. గారు 2) డా! ఎం కందపష్ట చెల్లు గారు 3) డా 3. ౩. రంగనాధాచార్యులు గారు,

  2. ఆచార్య జియన్‌, రెడ్డి గారు - వీరి ప్రత్యేకరంగం-తెలుగులో అర్ధ నిర్మాణ శాస్త్రానికి సంబంధించిన పరిశోధన.

త్తే ఆచార్య తూమాటి దొణప్ప గారు - తెలుగులో అన్య దేశ్యాలను గురించిన పరిశోధన. ఈ రంగంలో మరికొందరు 1) డా! లకంసెాని చ(క్రధరరావు గారు 2. డా! పి. స్వరాజ్యలక్ష్మి గారు మొ!

12 4, నొా210.

క.

5, ఆచార్య చేకూరి రామారావు గారు - చామ పరివర్తన సిద్దాంతం ఆధారంగా తెలుగులో. పరిశోధన, శె లీశాస్తం. 6, డా! షీయస్‌. సుబ్రహ్మణ్యం గారు - ద్రావిడ భాషాక్రియా నిర్మాణం. = తులనాత్మక పరిశోధన, 266 1000” విధానాన్ని అనుసరించిన పరిశోదన. 5. డా! బి. రామకృష్ణారెడ్డి గౌరు - అధికరణ (1002130 సిద్దాంతాన్ని అనుసరించిన పరిశోధన. 9. డా! కిలారి నాగప్రభాకరరావ్లు గారు “* ఉత్పాదక అర్ధ పరిణామ (6006206076 కలు20[05) సిద్దాంతాన్ని అనుసరించిన పరిశోధనలు, 10, డా! కేతు విశ్వనాథరెడ్డీ గారు - (గ్రామ నామాలపై పరిశోధన (00- తోలుగులో భాషా పరిశోధన బ్రౌన్‌ కాలంలో 'సవిమర్శక భాషాధ్యయనీంగా (ప్రారంభమై, కాల్ద్యెల్‌ కృషితో తులనాత్మక భాషా పరిశోధనగా రూపాంది గిడుగు వారి చేతిలో పరిష్కార పద్ధతిని అలవరచుకొని, చిలుకూరి నారాయణరావు గారి కృషితో సిద్దాంత వ్యాస గౌరవాన్ని పొంది, కోరాడ రామకృష్ణయ్య గారి కాలంలో అనుగీలనాత్మక చర్చావేదికగా సాగి గంటే జోగి సోమయాబి గారి రచనలో (పామాణీక పరిశోధన గౌరవాన్ని పొంది; భద్రిరాజు కృష్ణమూర్తి గారి వద్దనుండి 'ప్రయోగ శీలాన్నీ, శాఖా బాహుళ్యాన్ని, (ప్రక్రియా వైవిధ్యాన్నీ. భాషా సమస్యల పరిష్కార 'వైఖరినీ ప్రదర్శిస్తూ, పురోగతిఫ్‌ స్తాధిస్తున్నది. గంటీ వారి వరకు పైలాలజీగా పీలువబడీన బాషాశాస్తన భద్రిరాజు గారి 'నుండి లింగ్విస్టిక్స్‌గా పిలుపటడుతూ ఒక ప్రత్యేక ప్రతిపత్తిని సంపాదించుకొన్నది. తెలుగుభాషా పరిశోధనలో వినూత్న సిద్దాంత (ప్రతిపాదనం జరుగకపోయినా వినూత్తు వ్లైషణ, సమన్వయ పద్దతులేర్పడటర గమనింపదశిన అంశం, భాషా పరిశోధన మొదట వ్యక్తుల నాశ్రయించి సాగిన్మా తరువాత 'కమంగా. విశ్వవిద్యాలయాలలో అకాడమీలలో. విస్తరిల్లింది. మొట్టమొదటి పీహెన్‌.చ్‌, డిగ్రీ భాషాపరిశోధనకు రావటం విశషం, డా! చిలుకూరి నారాయణరావు. గారు “పదకొండవ శతాబ్ది తేలుగు భాషోను గురించి 7ౌర్‌

పరిశోధించి సమర్వించిన సిద్దాంత వ్యాసానికి 1929లో మదరాసు విశ్వవిద్యాలయం డాక్షరేట్‌ డీగగ్లీని సమర్చించింది. ఆ తరువాత డా[! భద్రిరాజు కృష్ణమూర్తిగారు "పెనిసిల్వేనియా విశ్వవిద్యాలయం. నుండీ “తెలుగు వెర్బల్‌ బేసెస్‌ - కంపారిటీవ్‌ అండ్‌ డీస్కిప్టివ్‌ స్పడీ మీద సమర్పించిన సిద్ధాంత వ్యాసానికి 1957లో డాక్టరేట్‌ డీ[గీ వచ్చింది. ఆ తరువాత చాల వరకు భాషా పరిశోధన వ్యాసాలన్నీ షాశ్ళాత్య భారతీయ విశ్వవిద్యాలయాల లో నే (వాయబడ్డాయని చెప్పాలి, స్థూల: విభాగాన్ని ఆశ్రయించి చెపితే "ఫై లాలజీ "పేరుతో జరిగిన "భాషా పరిశోధన విశ్వవిద్యాలయ పరిధిలో ౯” అంటే పీహెచ్‌.డీఒ డీగ్రీల కొరకు వ్రాసిన సిద్దాంత (గ్రంథాల రూపంలో జరగలేదు. షండీతుల వ్యక్తిగతమైన హోదాలోనే జరిగింది. అయితే, 20వ శతాబ్ద ఉత్తరార్థంలో విశ్వవిద్యాలయాలలో పరిశోధనావక్షాశాలు పెంపాందటం, ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయంలో భాషాశాస్త్ర శాఖ ఏర్పడటం, వివిధ విశ్వవిద్యాలయాలలోని. తెలుగు శాఖలు భాషా పరిశోధనకు [ప్రోత్సాహాన్ని కల్పించటం వలన సిద్దాంత వ్యాసాల రూపంలో పరిశోధన వెలువడటానికి అనుకూలమైన వాతావరణం ఏర్పడింది.

తెలుగులో భాషా పరిశోధన కార్యక్రమం కొన్ని నిర్రిష్ట ప్రణాళికల నాశ్రయించి వఎెలువడినట్టుగా స్పష్టమౌతుంది, పాశ్చాత్య విగ గ్రవిద్యాలయాలల్లో తరిఫీదయి వచ్చిన ఆచార్యులు ఈ రంగంలో పర్యవేక్షణ చేపట్టటం నూడా ఇందుకు కారణం. ఈ శతాబ్దిలో తెలుగు భాషాధ్యయనం శాస్త్రీయంగా సాగడానికి. వారు (ప్రాతిపదికలు వేయటంతో పాటు , తెలుగు భాషను గురించి పరిశోధన జరుగవలసిన రంగాలను, పద్దతులను, లక్ష్యాలనూ నిర్ణయించి, సాధికారికంగా పరిశోధనలు జరిగేటట్లు పర్యవేక్షిచటంలోనూ ఆ విద్వాంసులు తీసికొన్న-తీసికొంటున్న చొరవ్మ శ్రద్ధ గణనీయమైనవి, ఒక విధంగా సంఘటిత పరిశోధన ప్రణాళిక భాషాపరిశోధన రంగంలో రూపు కట్టింది,

తెలుగుభాషలో తులనాత్మక భాషాధ్యయనం. చారిత్రిక పరిణామ దృష్టితో సాగాలన్మీ వర్తనాత్మక వ్యాకరణ నిర్మాణం జరగాలన్మీ మాండలిక భాషా పరిశోధనం అవసరమనీ (ప్రామాణిక భాషా స్వరూప న్యిర్రయం జీవద్భాషా పరిశీలనలో ముఖ్యమనీ, (ప్రామాణిక సమగ్ర నిఘంటు నిర్మాణం జరగాలనీ, సామాజిక .భాషా శాస్తాధ్యయనం సమకాలీన సమాజావసరాలకు ముఖ్యమనీ కొన్ని లక్ష్యాలను భాషాతత్త్వజ్ఞులు నిశ్చయించుకొని భాషా గ.

పరిశోధన శాఖలను విస్తరించినట్లు స్పష్టమౌతుంది. ఇది ఒక బృహత్తర ప్రణాళిక, ఈ భారం. వ్యక్తులు, విశ్వవిద్యాలయాలూ, మాత్రమే నిర గహించటం కష్ట.0. అందువలన. +ఈ శాఖలలో కొన్నింటిని ఆంధ్రప్రదేశ్‌ సాహత్య అకాడమీ చేపట్టింది. సాహిత్య అకాడమీ తలపెట్టిన మహత్కార్యాలలో ఒకటే సమగ నిఘంటువుకు కావలసిన పూర్వరంగ ప్రక్రియలను నిర్వహించే కార్యక్రమాలను, చేపట్టుటం. దీనికి ఉపబలకంగా కవుల పదప్రయోగ కోశాలను తయారుచేయించటం, మాండలిక వృత్తి పదకోశాలను సిద్ధం చేయించటం, సామెతలకు, పదబంధాలకు్క, క్రియా స్వరూపాలక్కు శాసన భాషకు సంబంధించిన కోశాలను రూపాొందించటర మొదలైన పరిశోధన కార్య (క్రమాలను చేపట్టి నిర్వహీస్తున్నది. “తొలుగు. భాషా చరిత్రను" ప్రకటించింది. ఈ (ప్రచురణలు భాషా పరిశోధనలో సమష్టి. కృషికి తోడ్పడ్డాయి... తెలుగు అకాడమీ నిఘంటు నిర్మాణంలో కొంత కృషి చేసంది. సాహిత్య అకాడమీ ప్రచురించిన పదకోశాలనుండి దాదాపు 45వేల పదాలు నిఘంటువులలో కొత్తగా చేర్చటం. జరిగిందని తెలుగు అకాడమీ కృషి. వ్యక్తం చేస్తున్నది. ఆం(ధ్రవిశ్వకళాపరిషత్తు ఎటీమలాజికల్‌ డిక్షరీని తయారు చేసే పథకాన్ని రూపొందించి. ఒక (ప్రణాళిక ననుసరించి దాన్ని కూరుస్తున్నది. శ్రీ, వేంకటేశ్వర విశ్వవిద్యాయలం బ్రౌన్‌ పరిశోధన "కేం (దాన్ని నిర్వహిస్తూ, విలువైన పరిశోధనాంశాలను 'ప్రకటిస్తున్నది. పండితులకు, పరిశోధకులకు మాత్రమే పనికి వచ్చే -ఈ+ కృషీ [ప్రజల దగ్గరికి తీసికొని ప్లే యత్నాలు సాగవలసి ఉంది, దానికి అంగబలం, అర్రబలం. చేకూర్చవలసి ఉంది కూడా! సో

తెలుగులో భాషా పరిశోధన కంటే సాహిత్య పరిశోధన విశేషంగా సాగింది. స్తాహీ త్య పరిశోధన వికాసాన్ని పరిశీలిస్తే అందు లో కొని |! నిర్దిష్టమైన ఘట్టాలు, దృక్పథాలు, పరిణామగతులు స్పష్టంగా గోచరిస్తాయి. అధ్యయన సౌలభ్యం కోసం సాహిత్య పరిశోధన వికాసాన్ని నాలుగు యుగాలుగా విభజించవచ్చు. అవిః 1, (బ్రౌాణ్యయుగర (క్రీ. శ 19వ శతాబ్ది పూర్వార్ధం), 2. వీరేశలింగ యుగం (19వ శతాబ్ది ఉత్తరార్హం్య, 3. రాయప్రోలు యుగం (20వ శతాబ్ది 'పూర్వార్హం), 4, విశ్వవిద్యాలయ యుగం, (20వ శతాబ్లీ ఉత్తరార్హం). ఈ యుగాలలో ఒక్కొక్కదానికి ఒక్కొక్క ప్రవృత్తి కోొట్టవచ్చినట్టు కనపడుతుంది. బ్రౌణ్య యుగ పండితులు. సామగ్రి సేకరణక్తూ 1గంథ

పరిష్కార విమర్శ 'ప్రక్రీయకూ విశేషంగా దోహదం కల్పించారు. ఆ ప్రవృత్తి వీరేశలింగ యుగంలో కూడా కొనస్తాగినా, అంతకంటె విశిష్టంగా కవుల. జీవిత చరిత్రలు నిర్మిం చటానికీ, వివిధ సాహిత్యాంశాల మీద పరిశోధనాత్మక వివేననం. విస్తరింప చేయటానికీ, తదనుబంధంగా వాజ్యయచరిత్రలను విజ్ఞాన సర్వస్వాలను రూపొందించటానికి. .వోమమైన కృషి సాగింది. రాయప్రోలు యుగంలో మొదట సాహీత్య విమర్శలో ప్రయోగాలు మొదలై, అనుశీలన ప్రవృత్తి విస్తరిల్లింది, ఆ తరువాత స్వతంత్ర సాహిత్య సిద్ధాంత దర్శనం, 'ప్రతిషాదనం జరిగింది. విశ్వవిద్యాలయ యుగంలో (ప్రక్రియాపరమైన పరిశ్‌ ధన, సాహీత్యయుగానుశీలనం, కావ్య 'పరిశోధన,. వివిధ సాహీత్యాంశాల పై విశేష పరిశీలనం, తులనాత్మక అధ్యయనం మొదలైన అంశాలు 'పాధాన్యాన్ని వహించాయి

_ నూత్న సిద్దాంత ప్రతిపాదనం ఉత్తమసాహిత్య పరిశోధనకు పరమ ప్రమాణం. అయితే ఏష సాహీత్యంలోవైనా' వెలువడిన పరిశోధన వ్యాసాలు గానీశసిద్దాంత [గ్రంథాలు గానీ, ఒక్కొక్కటీ ఒక్కొక్క. వినూత్న సిద్దాంతాని శ్‌ ప్రతిపాదించటర అసాధ్యం, అయితే, .విన్తూత్దుమైన అనుశీలన విధానాన్ని గాన్మీ వైషణ.. పద్ధతిని గాని, వివేచనాత్మక ఫణితిని గానీ, సమన్వయ వైఖరినిగానీ, క్రొత్త వాదాన్ని గానీ ప్రకటించి కొన్ని వినూత్నాంశాలను వెలికి తెచ్చి సాహీత్య తత్త్వ వివేకాన్నీ విశేష వివేచనాన్నీ పెంపొందిస్తూ ఉంటాయి, భాషా"పరిశోధన నంతా పరిశీలిస్తే తెలుగు పరిశోధకులు వినూత్న సిద్దాంత (పతిపాదనం .కంటె విశేష పరిశోధన విధానాలనే ఆవిష్కరించినట్టు సృష్టమౌతున్నది కదా! అయితే, సాహీత్య పరిశోధనలో మాతం వినూత్న సిద్దాంత ప్రతిపాదనం కూడా జరిగింది. అందువలన భాషా పరిశోధనం కంటె సాహీత్యపరిశోధన ఎక్కవలసిన విజ్ఞాన శిఖరాలను అధిరోహించి చూపించిందన్న విషయం స్పష్టమౌతుంది,

"౧౦౦౧ 00112016 (సాహిత్య సిద్దాం తం) అనే (గ్రంథాన్ని వ్రాస్తూ రినెవెలెక్‌ (6౧6 1ల1లం, ఆస్టిన్‌ వారెన్‌ (40940 2000) తమ. గ్రంథ రచనా (ప్రవ ఎత్తినిగురించి ముందుమూాటలలో ఇలా "పేర్కొన్నారు & "50006 ౦0౧89210 18 ణఖ్లా 9 ౪/01 బ0ంథేంక. 206 201056 (0౯ త1086 79 వివరాలకు డో బీ వి, సుబవ్యాణ్యర రవించిన “తొలుగులో సొహిత్వ పరిశోధనః

నాడు = నేడు అనే వ్యానర చూడవచ్చు,

6077 10 ౨12% ౧౦౧౧౦౦1, 206 2065 కకంగు266 ౯0200006 0£ 46 &ల65 0 0041ట-164165 206 క[్ల115003, 01 ౩44) 00010 621106 ₹00011ట 01 11020 6౧౧యగా ౩46 ౪6 1276 $0౪211 10 ౧౧106 1౧06605" (08 1110020 1600౧) 206 *“యగంయణి (౪4041000 05112610 ౪141 సండం12౯. 3110 (06జ0 స) '10అ20/ 11300” (0లరగజు10క 0౯ 11ల2016 1౧.0005 18% 116 1205 01 [౧60౧ 226 014013%%ు,ట. ఒక విధంగా సాహిత్య పరిశ్‌ ధన [గ్రంథాల ప్రవృత్తికి కూడా వీరి రచనా విధానాన్ని అన్వయించు కోవ చ్చు. ప్రత్యేకంగా తెలుగు సాహత్య పరిశోధన (గంథాలు. గాని వ్యాసాలు గాని అటు సాహిత్య లక్షణాలను శా తస్తాపెక్ష 'పమాణాల తో సాహ త్యా న్ని అనుశీలించే. విధానాలనూ. ఇటు సాహిత్య సిద్దాంతం. లేదా. దృక్పథం లేదా సమన్వయం ప్రతిపాదించే పరిశోధన (ప్రవృత్తినీ, పరిశోధన వీధానాలనూ, సాహిత్య పరిణామంలో గమనింపదగిన గతి వైైతన్య శక్తుల వివేచననూ సంవదించుకుంచూనే రచింపబడుతూ ఉంటాయి. షాహిత్య పరిశోధన ఫుద్ద (౪౦) రూపంలో పలువడితే సిద్దాంత (ప్రతిపాదన రూపంగా సాక్షాత్కరిస్తుంది. అనుఎర్తిత (4001160) రూపంలో 'వెలువడితే అనుశీలనాత్మకంగా భాసిస్తుంది. ఆధునికులు లక్షణ(గ్రంథరూపంలో ఉండే పరిశోధనకంటే విమర్శ లక్షణాలను సంవదిరచుకొన్న సిద్ధాంత వ్యాపాలనే అభిమానిస్తున్నారు, అందువలన తొలుగులో వెలసిన సాహిత్య పరిశోధన ముఖ్యంగా అనుశీలనాత్మక సిద్దాంత వ్యాస ప్రవృత్తినే భజించింది.. భాషా పరిశోధనకంటె సాహిత్య పరశోధన సంక్లిష్ట ప్రవృత్తి కలిగిందని చెప్పాలి. దీనికి బహిరంగ పరిశీలనం ఏంత ముఖ్యమ్మో అంతరంగ పరిశోధనం కూడా అంత అవసరం. ఈరెండు పద్ధతులనూ 'ఇరీషులో 2%6 అ౫౯|౧౩16 200/020%65 [0 6 386) 0 1662416 అనీ, గల హటంకేం 386 01 11620౯6 అని అంటారు. [గ్రంథ పరిష్కార విమర్శలూ కవి జీవిత చరితలూ, వాజ్మయ చరితలూ, కవి జీవిత కావ్య సమన్వయ విమర్శలూ, మానసీక శాస్త, మసోవ్లిశషణాత్మక విమర్శలూ సాంఘికాది. సిద్దాంతాలపై ఆధారపడిన. పరిశీలనలూ, వివిధ శాస్త పద్దతుల ననుసరించి సాహిత్య సమస్యలను వివేచించే విధానాలూ సాహిత్య విమర్శలో, పరిశోధనలో బహిరంగ పరిశీలనకు సంబంధించినవై ఉంటాయి, రసాలంకార రీతులను శలిని, ప్రక్రీయా స్వభావాలను అనుశీలన విధానాలను, కావ్యాంగాలు కావ్యానుభవానికి శల. బెగల్లంం6 0 ౧6 (0౬ 647/0/. 545) = 71607౧” ౧ గ లా2/076 (797౮). ౯7, 79

పోషకంగా వర్తించే శిల్ప విశషాలను అనుశీలించే విధానాలూ అంతరంగ సాక్ష్యాలతో తులనాత్మకాధ్యాయనం చేసే పద్దతులు, సాహిత్యపు విలువలను విషెంచి, 'సమన్వయించి రూపొందించే అనుశీలన విధానాలూ మొదలై నవి అంతరంగ పరిశోధనలో భాగాలుగా ఉంటాయి, అంతరంగ బహీరంగ పరిశీలన విధానాలన్నీ సాహిత్య పరిశోధనలో సిద్దాంత దర్శన పరమార్జాన్ని సాధించటానికి ఉద్యమిస్తాయి. ఆ ప్రయత్నాలు. ఆయా పరిశోధనాంశాల ఎంపికను బట్టి పరిధులను బట్టి, ప్రణాళికా పద్దతులను బట్టి, పరిశోధకుని దార్శనిక శక్తిని బట్టి, తరతమ .-భేదాలతో రూపాందుతూ ఉంటాయి, పరిశోదన ఏంత గొప్పుదై నా పరిశోధకుని. శక్తిమిద ఆధారపడి ఉండటం జగద్వితమైన విషయమే.

సాహిత్య విమర్శకు గాని పరిశోధకునకు గ్లాని ప్రాతిపదికగా నిలిచే కావ్యాలకు. పరిషత ప్రతులు కావాలి. (ప్రాచిన [గ్రంథ 'సేకరణం జరిగిన తరువాత (ప్రచురణానికముందు. (గంథపరిష్కారడ అవసరం. ఈ అవసరం మనకు (బౌాణ్యయుగంలో గుర్తింపబడింది. వీరశలింగయుగంలో అది విస్త్రృతంగా సాగింది... దానికి తోడుగా సాహిత్య చరిత్రలు, 1గంఠ షాళ విమర్శలూ, కరత్వ వాదాలు, శబ్ద సాధుత్వాసాధుత్వ' చర్చలూ వెలువడినాయి. తోడుగా (ప్రాచీన లక్షణాల నాధారంగా. [గ్రంథ స్వరూష స్వభావాలను, విలువలను తేల్చే లాక్షణీక విమర్శ మొదలయింది. ఇవన్నీ పాశ్చాత్య భాషా సాహిత్య" ప్రభావాల వలన తెలగు పండితులలో కలిగిన నూత్న చైతన్యం, నూత్న సాహిత్య 'ప్రక్రియలన్నీ పాశ్యాత్య 'ప్రభావ ముద్రితాలే, అయితే, ఈ అంశాలనన్నింటిీనీ పరిశోధించి న్నిర్ణ్భయాలు తిసీకొనేటప్పుడు ఒక విషయాన్ని మాత్రం మరచిపోగూడదు, ఏ యుగ చై తన్యమైనా ఆ కాలంలో ఆకాశంలో నుంచి ఊడీపడదు. గతంలో. నుంచి పరిణామ దశగా సముద్భవిస్తుంది. గతంలోని సాహిత్య ప్రవృత్తి సృజనాత్మకతను కోలోయినపుడు నవ్యతకోసం, (ప్రగతి సాధన కోసం నూత్న చైతన్యం మోసులెత్తుతుంది. సమకాలీనులు దాన్ని వర్తమానంగా భావించినా దానికి గతానిక్తి భవిష్యత్తుకూ ఒక నిజమైన సంబంధాన్ని సాతత్యాన్ని చారి(త్రాత్మకంగా సమీక్షించి. షరిశోధకుడు ప్రభావ పరిశీలనం: చేయాలి. ఒక విధంగా 'చరితలోని స్టిరగతి శక్తుల (ప్రేరణను వివేచిస్తూ పరిణామ హేతువులను నిర్దరిస్తూ ప్రభావ పరిశీలనం: జరగాలి ఈ సందర్భంలో "4 ౧1౮౦ ౧85 ౦౬౦౧1” 068210. 0461006211 96) 10 66123 65 1 ఏల 15 001౪710066 (114 ౪/12 0001 జ6 466 1060 13 016 100200గ26 20 144 6౧6)” 26 ౧౧266 080 జడే 16 2006 00015౮ ఖం 1056 ౪10100 0౪(2107/ 916 80

0505 1060 20% 02[0€₹ అన్న 20014 ౧ల౫1$ మాటలు గమనార్తాలు.

(ప్రాచీనాంధ్ర సాహిత్యం మీద సంస్కృత (ప్రాకృతాది సాహిత్యాల (ప్రభావమే క్షాక దేశి భాషా సాహిత్యాల ప్రభావం కూడా. ఉంది... అలాగే వీరేశలింగ యుగం నుండి తొలుగు సాహీత (0. మీద (ప్రధానంగా ఆం్భగ్గ భాషా సాహిత్య ప్రభావం ఉంది. బౌణ్య' యుగంలో తలుగు కావ్యాలను పాశ్ళాత్య పరిశోధన విధానాన్ని అనుసరించి పరిష్కరించటం. వర్లీకరించటం మొదలైన ప్రక్రియలు మొదలైనాయి. ఆ తరువాత ఆం (ప్రభావ బలంతో (పక్రియలే వెలువడినాయి, అంటే, బ్రౌాణ్యయుగరలో పరిశోధన పద్దతి (ప్రాచుర్యంలోకి వచ్చింది. వీరేశలింగ యుగంలో పరిశోదన పద్దతి నుపయోగించి తెలుగు కావ్యాలను పరలించాలన్న స్పృహ ఏర్పడింది. ఇటువంటి స్థాయిలో వెలువడే కృషని పరిశోధన. ప్రవృత్తి అనే అనాలి. ఆ ప్రవృత్తి ప్రభావ పరిశీలన మార్గంలో శాస్త్రీయంగా, సప్రమాణంగా, చారిత్రిక దృక్పథంతో సాగితే పరిశోధన ప్రక్రియగా రూపాందినట్హవుతుంది. అందువలన బ్రౌణ్య, వీరేశలింగ యుగాలలో ప్రధాన లక్షణంగా భాసించే పాశ్యాత్య' 'ప్రభావశిలాన్ని పరిశోధించి సిద్దాంత వ్యాసాన్ని వ్రాయటం. జరిగితే తెలుగులో వెలసిన ప్రభావ పరిశీలనం. పరిశోధన స్థాయి కందుకొన్నట్లు. ఇలా, (ప్రభావ పరిశీలనాన్ని పరిశోధన, స్థాయికి తీసికొని వచ్చి ఒక శ్యాబ్రయమైన (ప్రక్రియా. గౌరవాన్ని కల్నించిన వారు ఆచార్య కొత్తపల్లి వీరభద్రరావు గారు, వారి సిద్దాంత[గ్రంథం “తెలుగు సాహిత్యముపైే ఇర్టీషు (ప్రభావము (19560, వారి కృషి ఎంత ('ప్రామాణికమో .వారి దృక్పథం. అంత ఆదర్శం, “ఆంగ్ల సాహిత్యమునందు విదేశ సాహీత్యముల ప్రభావము అనంతముగ కన్నట్టును, అంతమా(తమున దాని విశిష్టతకు భంగము. లేనట్లు మన సాహీత్యముపై ఆంగ్ల సాహిత్య ప్రభావము కన్పించినను, దాని వైశిష్ట్ణమున కేమియు లోపము లేదూ అన్న వారి దృక్పథం ఒక ఆంగ్ల (ప్రభావ పరిశీలనకే కాదు, సంస్కృతాది (ప్రభావాలను పరిశోధిరచటూనికి కూడా మార్గం చూపింది.

వీరేశలింగ యుగంలో పరిశోధకులు పెక్కుమంది, రాయప్రోలు యుగంలో విమర్శకులు పలువురు తెలుగు సాహిత్య పరిశోధన రంగంలో కనపడతారు. పరిశోధకులను గురించి ప్రస్తావిస్తూ డా[హెచ్‌.ఏస్‌. శల. ర €౮౫౫/౦౭/ ఉంం౫0గ0020 0 కగు 44౧0ల ((9ర్కూ, వ్‌/27. 26... తెలుగు సావాత్యముపై. ఇర్ద్టీషు (ప్రభావము (4960), భూమిక్ష వు ౨౪

('బహ్మానందగారన్న మాటలు గమనించదగినివి- “ఈ సందర్భంగా మనం గుర్తించాల్సిన వ్యక్తులు దాదాపు 50 మంది. దాకా వున్నారు. “అము[ద్రిత [గ్రంథ చింతామణి లో వీరి సునిశతమైన (ప్రతిభా పాటవాలు దర్శనమిస్తాయి. మానవల్లి రామకృష్ణ కమి (భరతనాట్య శాస్త్రాన్ని, కుమార సంభవాన్ని వెలికీ తీయడం), కుందూరి ఈశ్వరదల్తు (శాసన పద్యమంజరి), మల్లంపల్లి సోమళేర శర్మ €ఆం్భద్ర చారిత్రికాధారాల్ని వెలికి తీయడం) రాళ్ళభంటి సుబ్బారావు (కళింగ చరిత్రము), నేలటూరి వేంకటరమణయ్య (విజయనగర చరిత్రా చిలుకూరి నారాయణరావు గారూ. ఈ పని చేశారు*, కొమర్రాజు లక్ష్మణరావు పంతులు (ఆంధ్ర. విజ్ఞాన సర్వస్వ సంకలన 'ప్రయత్నం, భాషా సాహిత్య వ్యాసాలు; వేటూరి 'ప్రభాకరకాస్తి ఢనాగబూ అమరావతీ స్తూపపాఠాన్ని చధివినవారూ అన్నమాచార్యుల 'సంక్తీర్తనల పరిష్కరణ, చాటు పద్య మణీమంజరి సంకలనం, బసవపురాణ పరిష్కరణరు.. చిలుకూరి వీరభద్రరావు, చిల్లరిగె శ్రీనివాసరావు ప్రభృతులు ఆంధ్రుల చరిత్రని తవ్వటబంలో పడ్డ శ్రమ ప్రాంసనీ యర” * ఎందరో మహానుభావులు. కౌందరినే ఇందులో పేర్కొనటం: జరిగింది. వీరందరూ. సిద్దాంత (గ్రంథాలు 'వ్రాయలేకపోవచ్చును. గాని సిద్దాంతాలను రూపాందించటానికి కావలసిన 'వెలుగు సామగ్రిని, దృక్పథాలను, ఫలితాంశాలను, ఒక్కొక్కసారి విలువ న న్నిర్భయాలను. తమ పరిశోధన కృషి ద్వారా అందించారు. పరిశోధన (ప్రవృత్తికి [ప్రాణం పోసి ప్రక్రియగా రూపషాందించటానికి దాన్ని పోషంచి పెద్ద చేసిన పరిశోదన ప్రవీణులు వీరు. రాయప్రోలు యుగంలో సాహిత్య విమర్శ వికాసాన్ని చెందింది. విమర్శ వికాసం. సిద్దాంత రూప కల్పనకు, అనుశీలన 'ప్రవృత్తులకు పోషకంగా నిలుస్తుందన్న సత్యం ఈ యుగం నిరూపించింది. ఈ యుగంలో రాయప్రోలు వారి అమలిన శృంగార సిద్ధాంతం, మాధురీ దర్శనం పరిశోధన సాధించే పరమార్జాన్ని వ్యక్తీకరించాయి. వారి రమ్యాలోకం, మాధురీదర్శనం. అనే (గ్రంథాలు అభినవ కవితా సిద్దాంత ప్రతిపాదకాలైన సృజనాత్మక పరిశోధక (గ్రంథాలు, కుద్ధ 'పరిశోధన స్వరూపం ఈ (గ్రంథాలు విశ్వవిద్యాలయ యుగంలో సాహిత్య పరిశోధన: ప్రక్రియాస్వరూపాన్ని సంతరించుకోవటమే కాకుంగా సాహిత్య 'ప్రక్రియాపరంగా విశేషేంచి సాగటం 27... తొలుగు భాషా సావాత్య పరశోధనలు (వ్వా) £ తెలుగులో పరిశోధన (7983). వు తర్‌ 82

గమనిరపదగ్గిన అంశం, విశ్వవిద్యాలయాలలో సాహిత్య పరిశోధన కార్య(క్రమాలన్ని సమగ్ర షాహీిత్యచరిత్ర నిర్మాణం ధ్యేయంగా సాగుతున్నవని భావించటానికి బలమైన ఆధారాలున్నాయి. కాల[క్రమాన్ని అనుసరించి (వాసే చరిత్రలు యుగవైతన్యాన్ని వెలువరిస్తాయి.. కాన్మి సాహిత్యంలో పరిణామం పాందుతున్న ప్రక్రియల యొక్క విలువలను న్నిర్ణయించలేవు, సాహిత్యంలో వెలసిన ప్రతి రచనా ఏదో ఒక ప్రక్రియ యొక్క. లక్షణాలను పొరదుపరచుకొని ఉంటుంది, అటువంటి. రచనలలో సజాతీయ విజాతీయ లక్షణాలను వివేచించి రచనలను కొన్ని వర్గాలుగా విభజించుకొని, ప్రశ్రియలుగా గుర్తిస్తాం, అయితే, వాటి 'పుట్టుపూర్వోత్తరాలను గమనించినప్పుడు వాటి ప్రధాన. లక్షణాలు మొదట్టా ఒక రకంగా ఉండి, కాలం గడిచిన కొద్దీ వివిధ ప్రభావాలకు లోనుకావటం. ద్యారా కాని, రచయితల యొక్క సృజనాత్మక 'పవృత్తులలో కానవచ్వే విశిష్ట [ప్రయోగ నిర్మాణ 'ప్రతిభవలనగానీ తాలినాటి 'ప్రక్రియలు రూపాంతరాన్ని చందవచు ఏం ఒక్కొక్కసారి ఒకొక్క ప్రక్రియ అన్య ప్రక్రియల స్వభావాలను తనలో సంవదించుకొనవచ్చు. చివరకు అభినవరూపం తాల్బవచ్చు. అటువంటప్పుడు ప్రక్రియలు నియత రూపాలని భావించటూనికి వీలులేదు; పరిణామ, స్వభావం కలిగిన రూషాలుగానే (గ్రహించాలి. ఒక్కొాక్కకాలంలో కొందరు విమర్శకులు తమ కాలంలో వెలువడీన 'ప్రక్రీయలకు గాని, ఒక యుగంలో వెలువడిన ప్రక్రీయలకు గానీ కొన్ని నిశ్చిత లక్షణ్రాలను నిర్దేశించే యత్నం చేయటం కూడా కనపడుతుంది. కాని, ఆ లక్షణాలు తరువాత వచ్చిన అదే 'ప్రక్రీయల్లోని అభినవ ప్రయోగాలకు వర్తించకపోవచ్చు. అట్టే పరిస్థితుల్లో విమర్శకులు, పాఠకులు మారుతున్న (పక్రియల స్వభావాన్ని గుర్తించి వాటీ విలువలను ఎప్పటికప్పుడు నిశ్చృయించుకొంటూ అనుశీలన విధానాన్ని రూపొందించుకోవాలి, ఈ సందర్భంలో * ఆల! అరయ 20 260౧ ౪5. 10 1090016009 9266 0 701663 206 6గ1403- 6900601210” 16 0019025 00 1660652 1ల80/ ఇంగిదో 1021 క0ణ05,. 201 కం16 13 ఇ 0122015105 01201016 0£ 106 1000064416 0౫0104 18 15 00331016 10 010210 6 ఏలగఅుం446 ౧౧౧6 406 00 7600150306 016 01 6110416 ౪0౧5. 4ఉ00+*6 211, 6211082 ౪161 ౧౧402102 86006 060. వం046ల ౩6౧106ల౦ 12౬ 70865 0 1102016 ౧0౧610 ౪9 [0౧ 11[ల20/000%0%001663, ౫14 ౧101 ౪/6 11 00 1800 ౧276 10 [1000 2 761400౧"! అన్న తీ1251210 0౪/16 మూటలు మనం స్మరింపదగీనవి. .

8

సమగ సాహిత్య చరిత్ర నిర్మాణ లక్ష్యంతో సాగుతున్న సాహిత్యపరిశోధన ఎటువంటీ చరిత్రను ఉపలక్షిస్తుంది[ అన్న (ప్రశ్న మనకు కలుగుతుంది, మన సాహిత్యచరిత్రలు పాతపషద్ధతికి సంబంధించినవి. అవి ప్రధానంగా కాల[క్రమాన్ని అనుసరించి రాజ పోషకుల "పేరతో నో యుగ కర్తలైన: కవుల 'పేరతోనో, ప్రధాన సాహిత్య ప్రవృత్తుల పేర్రతోనో యుగవభజనం ఏర్పరచుకొని రచింపబడటం చూప్తాం, ఇవన్నీ పాతబడ్డ బాటలు, ఆధునికులు సాహిత్య చరిత్రను గురించి భావించే విధానాన్ని మనం గమనించాలి. "&౧ 1060464041 ౪05605 జల 6ంట 0౧లు210 ౪000408664 068% అ ౦04266 00015000. 6 15 10 06 5016 2 5003120021 10064060” 00 3ళ30ట6 ౪016001 125 00121006. ౦ 9జ06 10౪2101068 ౧6 2865. 9046, 0౧15 5600016 15 /- 20101 10 0602026 1100210010 16 [0065 08 113100” ౪70116 253108 [00021 ల ౧010658 0016266, ౮౮౦5 206 1ట10% జంట ౧06 [06635 0 116[0%0[2000, 0100150), 201 20010014206000 ౧25 ౧౪౮౪ 06061 ౧0౧1- 01060 100౧0666 206 15 1617 60 ౧౦౧6006 1066010114)% 01 2౬ 1451 25 1008 19 066 15 ౧0 60౧01616 1066౧0౪౮0౧ 086 1౮11 ౮2641608. 0౧6 05 ల 12310. 0 016 116620౧” 113540౧022 19 46 6130110001 0% [619 006633. 4౧001615 6 ౪౯2౦1౧2 01 6 గం+010001ల0. 0£ ౪0౧౮ 0 25 2గాడ 806 11 క021107 20౧0 12201 80005, 2006016105 10 00%000% 2040601103, 01 &02163, 09 30/11380 లు, 0 1108641560 ౯261100 206 [021 109166 2 5016006 05 ౪౧16121 1[ల206ట* ఈ. విధమెన సాహిత్య చరిత్రను నిర్మించాలని సాహిత్య పరిశోధకుల ఆకాంక్ష! ఆ లక్ష్యంతో సాగుతన్నది విశ్వవిద్యాలయాలో సాహిత్య పరిశోధన, అంటే (ప్రక్రియా వికాస చరిత్రయే సాహిత్య చరిత రచనలో ఉత్తమ పద్దతి అన్నమాట! "6 115800 01 జై69863 3 1౧60014201 0086 0౧6 ౧03౬0%3102 జల [08 06 506/0 11620 115400/."చ ఈ మాట సత్యం, మన .సాహిత్య పరిశోధనకు లక్ష్యం!

విశ్వ విద్యాలయాలు ఈ లక్ష్యంతో వివిధ రంగాలలో, ]ప్రక్రియలలో, వివిధ న్థాయిలలో పరిశోధన కార్యక్రమాల్ని దాదాపు మూడు దశాబ్దాలకు "పైబడి నిర్వహిస్తూ, ఉంటే ఇటీవల ఆంధ్రప్రదేశ్‌ సాహిత్య అకాడమీ ఆ ఉద్యమంలో ఇంతవరకూ వెలువడిన ఫలితాంశాల నన్నింటిని (క్రోడీకరించి, 'సమర్జులై న పరిశోధకులచేత 'ప్రక్రియావికాసాన్ని తెలిపే సాహిత్య చరిత్రను. నిర్మించాలని సంకల్పంచంది. ఈ వ్యాసకర్త ( జి.వి.సుబ్రహ్మణ్యరి అటువంటి శర. తండ ౮ [౬/64/0476 ((52). ౯ 2/76, 79, 2460౧ ౧ ౬/04/4764 (976). ౯ 20420 20, గిం 16/66 4౧24 4/4 /67౧762 = 600 6 ౬౬4౧76౮976. గ్‌శే

ప్రతిపాదన చేశాడు. సమకాలీన సాహితీ లోకపుఅవసరాలను, సాహిత్య పరిశోధన లక్షంచిన ఆ గమ్యాన్ని దృష్టలో ఉంచుక్‌ "ని కార్యవర్గం ఎలువన తీర్మానాని గ్‌ చేసికొంది నిజానికి ఈ ప్రయత్నం సాహసంతో కూడుకొన్నుదే! అయినా, ఎప్పుడో ఒకప్పుడు అది [ప్రారంభం కావలసిందే. అకాడమీ ఆధ్యర్యంలో ఆ (ప్రణాళిక విజయంవంతం కావాలని ఆశిద్దాం! అయితే, ఇటువంటి బృహత్తర ప్రయత్నానికి అనువైన పూర్వరంగం సిద్ధమై ఉన్నదా? అనే అనుమానం కొందరికి రావచ్చు అనుమానం అభ్యుదయానికి అడ్డంకు. ఒక్కసారి స్టూలంగానైనా ప్రక్రియాపరమైన పరిశోధనను పరిశీలిస్తే అందులో జరిగిన విశేష పరిశ్రమ [ప్రామాణిక సాహిత్య చరితను నిర్మించటానికి తగినంత పూర్వరంగాన్ని సిద్దం చేసిందనే విశ్వాసం మనకు కలుగుతుంది తెలుగుసాహిత్య పరిశోధనలో వెలువడిన సిద్దాంత వ్యాసాలలో నూటికి తొంభై పాళ్ళు ఈ (ప్రవృత్తిని షోషించేవిగా కనపడతాయి ఆయా పరిశోధకులు [ప్రోవు చేసిన ఆధారాలు, వ్నిశైంచిన విధానాలు, సమన్వయించిన వైఖరులు, అనుశీలించిన విధానాలు, వెలువరించిన సిద్దాంతాలు, సమన్వయాలు, చరి(త నిర్మాణానికి శక్షమంతమైన ఉపకరణాల్లు కాగలవు వందలకొలది సిద్దాంత వ్యాసాలు వచ్చినా వాటిలో ప్రతిపాదించబడిన నూత్న విశేషాలను సమికరించి, అధ్యయన ఆధ్యాపనలలోకి తీసికొని వచ్చే ప్రయత్నాలు కూడా ఇంతవరకు సంఘటితంగా జరుగలేదు. ఆ ప్రయత్నంలో తెలుగు అకాడమీ వారు ప్రచురించిన 'తలుగు పరిశోధన సంహీతి మొదటి మెట్టు అయినా, అది అసమ(గ్రమైన యత్నం ఆ (గ్రంధం (ప్రచురించే నాటికే వచ్చిన సిద్దాంత వ్యాసాలు కొన్ని అందులో చేరలేదు ఆంధ్రప్రదేశ్‌ సాహిత్య అకాడమీ రజతోత్సవాల సందర్భంగా ప్రచురిస్తున్న ఈ సంచికి ఆ ప్రయత్నంలో మరొక ముందడుగు, తెలుగు అకాడమీ వారి యత్నం వర్ధనాత్మక (గ్రంధసూచి. (ఎటంగ10476 (1(110200) పద్దతి ననుసరించింది; ఈ సంచిక విషయ సమీకరణ (6001100102 01 ౨14), చారిత్రిక సమీక్ష (013[0%041 కటలా పద్దతులకు చెందింది తాలుగు భాషా సావబాత్య

  • తాలుగులో వరళోధన - ఆంధప్రదేశ్‌ సాపొత్వ అకాడమి రజలతోత్తవ నంచిక - సమీక్షా వ్యాన నంకలనం - (ఆగను, 1983) సంపాదక మండలి - దేవులపల్లి రామనుబరాన్హు పి యస్‌ ఆల్‌ అపా “)రాన్సు జి ఎ స్తుబవ్మూణ్యం, ఇరివెంటి కృష్ణమూర్తి, (ప్రచురణ శ 6ఆం (ప సాహిత్య అకాడవ్మి, పాదరాబాదు ఆ త్త ర్రి5్‌

పరిశ్‌ ధనలను గురించి సామాజికుల కొక సమన్వయాత్మక దృక్పధం ఎర్చడటానికీి ఇది తోడ్పడుతుంది. ఏ

పరిశధకులు ప్రతిపాదించిన సిద్దాంతాలను, వెలుగులోకి తెచ్చిన విశషాంశాలను, విస్తరింపజేసిన అవగాహాన పరిధిని బట్టి పరిశోధన (ప్రక్రియ నాధించిన విజయాలను నిర్ణయించవచ్చు. ఈ విధంగా చూస్తే తెలుగులో (ప్రవర్తిల్లిన పరిశోధన ప్రయోజనవంతంగానూ, ఫలవంతంగానూ విస్తరిల్రిందని నస్పుంశయంగా చప్పువచ్యు

పరిశోధన వలని (పయోజనాలలో ముఖ్యమైనవి అయిదు $ 1. నూత్న సిద్దాంతాలను గాన్ని వాదాలను గాని రూపాందించటానికీ తోడ ఏఎడటం. ౨. పూర్వ సద్దాంతాలను గాని, వాదాలను గాని సవరించి, పరిష్కరించి అభినవ దృకృధంతో సావాత్యాన్ని గాన, ప్రక్రియలను గాని అనుశీలించటానికి మార్గాలను ఏర్పరచటం 3. కావ్యాల విలువలను వినూత్న దృక్కోణాలతో నిరరించే పద్ధతులను ప్రతిషపాదించబం. 4 సాహిత్యంలోని (పయోగాలను, ప్రశ్రయలను వివిధ సాహిత్యాంశాలను విశషణాత్మకంగా వివేచించలానికి, వివరించటానికి సహాయకారి కావటం 5. పరిశోధనలో వివిధ శాఖలను ఆవిష్కరించటం. ఈ ప్రయోజన పంచకం తెలుగు సాహిత్య పరిశోధన వలన కూడా సాధింపబడింది. పరిశోధన నిరంతరాన్యేషణ యాత్ర వంటిది కాబల్టు దానికీ అవధి అంటూ ఉండదు. అయితే, కొన్ని లక్ష్యాలు మాతం ఉంటాయి. ఆయా లక్ష్యాలతో (ప్రతిరంగంలోనూ తెలుగులో పరిశోధన సాధించిన ఫలితాంశాలను పరగణింపదగినవిగానే ఉన్నాయి. అయితే, వాటి నన్నింటిని ఒక చోట చేరి ఏ వివరించటానికి నాకు శక్తి లేదు, సామర్ర్యమూ చాలదు, బహుశః ఒక వ్యక్తి చేయగలిగిన పని కూడా కాదేమో!

ఇక్కడ - పరిశోధన అంటే విశ విద్యాలయాలకు, సిద్దాంత వ్యాసాలకు మాత్రమే పరిమితమైనదని భావించరాదు పరిశోధన లక్షణాలను ప్రదర్శించిన (ప్రతి విమర్శా పరిశోధనయే అవుతుంది,

పైన పెరొన్న అయిదు అంశాలలో ఒక్కౌక్క దానికి మచ్చుకు కొన్ని ఉదాహరణలిస్తే వాటి స్వరూప స్వభావాలను తెలిసికోవటానకి వీలౌతుంది

1 నూత్న సిద్దాంతాలను గొని వాదాలను గాని రూపొందించటం “= (1) నన్నెచోడుడు నన్నయకు పూర్వుడనే మానవల్లి రామకృష్ణ కవిగారి వాదం.

(2) ఆముక్తమాల్యద రాయలకృతమా కాదా అనే వాదం. (౩) కావ్య (ప్రక్రయకంటె ఆం(ధ్ర (ప్రబంధ (ప్రక్రియ విశిష్తయనదన్న పంగళివారి వాదం, (త్త) (క్రీ శ. 19వ శతాబ్ది తెలుగు సాహిత్య యుగం న్రీ్యయుగం కాదని నిరూపించిన యండమూరి సత్యనారాయణ గారి వాదం. (౬) రాయ[ప్రోలువారి అమలిన శృంగార సిద్దాంతం, (6) జి.వి. సుబ్రహ్మణ్యం ప్రతిపాదించిన “ధర్మవిర ఏవ రసానాం రస అనే సిద్దాంతం, (7) గుంటూరు శషెంద్రశర్మగారి అనుభూతి కవిత్య వాదం. (3) కుమార సంభవ కర్త నన్నెచోడుడు కాడని (పతిపాదించిన కొరపాటి శీరామమూరిగారి వాదం.

గొ ఫీ అటి

  1. పూర్వ సిద్దాంతాలనుగాని, వాదాలను గొని సవరించి పరిష్కరించి అభినవ దృక్పధాన్ని అనుగీలనానికీ అందించటం = (1) జి వి కృష్ణరావు గారు 'కావ్యజగత్తులో ప్రతిపాదించిన మార్క్సిస్లు దృక్పధం (2) ఆర్‌, ఎస్‌ సుదర్శనంగారి - “రసి మంటి '౮౧10/ ౦0 10069' అనే వాదం.

(3) గిడుగు సీతాపతి గారు దెశిచృందస్సులను అనుశీలిం చటంలో

చూసపీన మార్గం.

(4) పాటిబండ మాధవశర్మ గారు ప్రస్తరించిన ఛందశ్శిల మార్గం

(5) విశ్వనాధ సత్యనారాయణ గారి కావ్య శిల్వానుశీలన విధానం

(6) జివి సుబ్రహ్మణ్యం ప్రతిపాదించిన దేశిపురాణ లక్షణ వివేవనం,

ఆంధ మహాభారత రామాయణాలు ధర్మవీర (పధానాలని వేసిన 87

(ప్రతిపాదనలు, శాంతరస వివేచనం (7) కతవరపు వేంకట రామకోటి శాస్త్రీ గారు చేసీన ఇతిహాస లక్షణ వివశనం. చె, కావ్యాల విలువలను ఎనూత్న దృక్కణాలతో నిర్దరించే పద్దతులు -. (1 (ప్రబంధాలను (ప్రతీకాత్మక దృకృధంతో అన్వయించవచ్చునన్ను విషయం జి.వి. కృష్ణారావు గారు కళాపూర్జాదయాన్ని, పంగళి, విశ్వనాధలు మనుచరి(తను, కై. సుప్రసన్నాచార్య వసుచరి(తను, జి.వి సుబ్రహ్మణ్యం విజయవిలాసాన్నీ, (ప్రభావతీ (ప్రద్యుమ్నూన్నీ అనుశీలించిన పద్ధతుల ద్వారా స్పష్టమైంది. ప్రతీకాత్మకత (ప్రబంధ (ప్రధాన లక్షణమని [ధువపడింది (2) వెల్చేరు నారాయణరావు గారు తెలుగులో కవితా విష్రవాలను అనుశీలించే విధానంలో చొప్పించిన పద్దతులు. (3" శ్రీశ్రీ సామ్యవాద మానవతావాద దృక్సధం. (త్త ప్రసిద్ధ (ప్రాచినాంధ్ర కవుల సాహిత్య దర్శనాలను అనుసరించి వారి వారి కవిత్వాలలో ఏర్పడిన రుచిభేదాలనూ (ప్రక్రియా స్వరూప స్వభావాలనూ గుర్తించే విధానంలో జి వి సుబ్రహ్మణ్యం ప్రతిపాదించిన పదతులు. ఈ (చూడు । ఆం ప్ర సా. అకాడమీ ప్రచురించిన సారస్వత వ్యాసాల మొదటి సంపుటి - "రెండవ ము[ద్రణ పీరికు * 4. _ సాహిత్యంలోని ప్రయోగాలను ప్రక్రియలన్సు వివిధ సాహిత్యాంశాలను ణే విశ్త్రేషణాత్మకంగా వివేచించటం, వివరించటం ః బి. రామరాజు గారు జానపద గేయ ప్రక్రియను, యస్వీ జోగారావుగారు యక్షగాన ప్రక్రియను, పోణంగి శ్రీరామఅప్పారావుగారు నాటక ప్రక్రియను, పల్లా దుర్గయ్యగారు ప్రబంధ ('ప్రక్రీయను, సీ నారాయణ రెడ్డిగారు భావకవిత్వ్య (ప్రక్రియలను, కు గోపాలకృష్ణ రావుగారు శతక ” వ్రశ్రీయా దృష్టితో సాపొత్య చర్యను నిర్మించి అనుళీలించే వినూల్తో (౧ విమర్భ దృక్తుధానికీ చూడండీ దీవి నుబవ్మాణ్యం రవించిన సాపాత్వ చరి[తలో బర ()నీయాంశాలు -(వచురణ ౩ అఆలుగు అకాడమి, హైదరాబాదు, (998.. 88

(ప్రక్రియను, నిడదవోలు వెంకటరావుగారు ఉదాహరణ కావ్య ప్రక్రియను, వేటూరి. ఆనందమూర్తిగారు సంకీకర్తన ప్రక్రియను, కొలకలూరి ఇనాక్‌గారు వ్యాస ]ప్రక్రీయలను, ఎం. కుల శథిరరావుగారు వచన వాద్మయ (ప్ర [(క్రీయన్సు, ఇ. వి నముటయింబరావుగారు నవలా ప్ర (క్రియను, పోరంకి దక్షిణామూర్తిగారు కథానికా ప్రక్రియలను, బాడాల రామయ్యగారు వీర్లేవ వచన ప్రక్రీయన్సు డా! ఎస్‌.వి, రామారావుగారు సాహిత్య విమర్శ ప్రక్రియను, టే. సుశీలగారు ద్విపద కావ్యప్రక్రియను అనుశీలించిన పరిశోధనలు ఈ కోవకు చెందుతాయి. గ పరిశోధనలో 'ప్రక్రియాశాఖా విస్తృతి (1) జానపద. సాహిత్యంలో నాయని కృష్ణకుమారి గారి "జానపద గేయగాథలు, “తంగిరాల వెంకట 'సుబ్బారావుగారి “తెలుగు వీరగాథ కవిత్వము మొదలే నవి, 2) దేశి ప్రక్రియలలో తూమాటి దొణప్పగారి “హరికథా వాజ్మయం, గార్తపాటి దామోదరనాయుడు. గారి "అవధాన కవిత చాటయుకవితల తులన్మాతక పరిశీలనర్నో ఎంకె. దేవకి గారి “బాలగీయ సాహిత్యరా, కంభంషాటి రామగోపాల కృష్ణమూర్తిగారి “అవధాన ప్రక్రియాకావేరి పాకం సర్వోత్తమన్‌ గారి “దాక్టీణాత్య దేశిచ్చందోరీతులు", సి.వి. సుబ్బన్నగారి “అవధానశిల్బం , చిలుకూరి సుబ్రహ్ముణ్యాశాస్రై గారి “సామతలు్స, నుడికారాలు, సి.హెచ్‌. రామనాథం గారి “కూచిపూడి యక్షగాన విద్య యొు!నవి శాఖా. విస్తృతికి కొన్ని సాక్ష్యాలు. (3) శిష్ట సాహిత్య _ ప్రక్రియలపై జరిగిన పరిశోధనలో జి.వి. సుబ్రహ్మణ్యం 'ఫురాణవాబ్నయము* జి.వి.జి. కృష్ణమాచార్యులు గౌరి “తలుగులో స్ట పురాణాలు, జి; చెన్నకోవరెడ్డి గారి “ఆధునికాంధ్ర గేయ కవిత్వం ఈటూరి పద్మావతి గారి “తెలుగులో (ప్రహసనాలు, మిరియాల రామకృష్లగారి “శ్రీ శ్రీ కవిత్వం" పే. వెంకటరమణ గారి "తలుగు సాంఘిక నాటకం", వి. సీతాకల్యాణి గారి *చారితక కావ్యాలు. జజ్‌. ఎలిజబెత్‌ గారి “చాథి(త్రక నవలలు", తిరుమల శ్రీనివాసాచార్యులు గారి గేయనాటికలు ఇలా ఎన్నో పేర్కొనవచ్చు. ఇవి కాక ఒక్కొక్క కవిని గురించి, ఒక్కాక్క కావ్యాన్ని గురించి, త్రం

కొందరుకవుల్లో ఉన్న సజాతీయ ప్రవృత్తులను గురించి, ఆయా రచయితలు నిర్వహించిన ప్రత్యేక ప్రక్రియలను. గురించి, (ప్రత్యేక కవితా లక్షణాలను గురించి (ఉదాహరణకు వి.వియల్‌, .నరసింహారావుగారి “నన్నయ అక్షరమ్యతి, వ్రాసీన (గ్రంథాలు, చేసిన పరిశోధనలు ఎన్నో ఉన్నాయి. అలంకారశా(స్త సంబంధి విషయాలను కావ్యాలకు, కవితలకు అన్వయించి అనుశీలించినవి ఉన్నాయి. ఛందోవ్యాకరణాద్యంశాలను తీసికొని కావ్యాలకు అన్వయించినవి ఉన్నాయి, వీటన్నింటి కంటె తులనాత్మక పరిశీలనలు (ప్రత్యాకంగా పేర్కూనదగినవి, సాహిత్యానికి కొంతవరకు సంబంధించినవి. భాషాశాస్త్ర విభాగానికి చెందినవి వ్యాకరణశాస్త్ర పరిశోధనలు. ఈ శాఖలో వర్డుల చిన సీతారామస్వామి, మల్దాది సూర్యనారాయణ, వడ్రమూడి గోపాలకృష్ణయ్య, అమరేశం రాబేశ్వరశర్మ, బొడ్డుపల్లి పురుషోత్తం మొదలైన వారి కృషి, పేర్కొనదగింది. ఇవి కాక సాంఘిక విశషాలను పరిశీలించే (గ్రంథాలు నూడా వెలువడినాయి. బయలాటలు, కోలాటం 'మొదలెన జానపద 'ప్రక్రియల మీద కూడా పరిశోధనలు జరిగాయి. (ప్రస్తుతం జానపద వాజబ్మయంతో పాటు జానపద విజ్ఞాన శాఖలల్‌" కూడా పరిశోధనలు వెలువడుతున్నాయి, సాహిత్య పరిశోధనలో సంశోధిత [గంథాలను సిద్ధం చేయటం ఒక

'ప్రత్యేక శాఖగా భావింపబడుతున్నది. బ్రౌణ్య వీరశరింగ యుగాలలో ఈ ప్రక్రియ విస్తరించి తెలుగు సాహిత్యానికి ఎనలేని సేవ. చేసింది. ఆధునిక యుగంలో ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయం ఆచార్య ఖండవల్లి లక్ష్మీరంజనం గారి ఆధ్వర్యవంలో ప్రచురింపబడిన సంశోధిత మహాభారత (ప్రచురణం ఈ శాఖలో ఒక గర్వకారణంగా నిలిచింది. ఆంధ్రప్రదేశ్‌ సాహిత్య అకాడమీ (ప్రచురించిన *ఆంధ్ర మహాభాగవతము", తిరుపతి దేవస్థానం వారు ప్రచురించిన “పదసాహిత్యం' *, 'మంచాళ జగన్నాథరావుగారు కూరి గన" స్వరసహిత 'పద వాబ్బయ 'సంపుటాలు ఆంధ్రప్రదేశ్‌ ప్రభుత్వ (ప్రాచ్యలిఖిత [గ్రంథాలయర పరిశోధన శాఖ వారి “నారద పురాణరి మొదలై నవి. వివిధ సాహిత్య సంస్థల ప్రచురణలను కూడా ఈ కోవలో పేర్కొనవచ్చు. ఈ పరిశోధన పద్ధతిలో తాళపత్ర [గ్రంథాలను సేకరించి పరిష్కరించే. ప్రయత్నంలో బి. రామరాజు గారి కృషీ ఆధునికులలో 'పేర్కొనదగింది., వీరి కృషి వలన ఎన్నో 1గ్రంథాలు వెలుగు చూచాయి. శ్రీనాథుని శివరాత్రి మాహాత్మ్యం వంటి 1గ్రంథాలు 90

ఫ్లూర్తిగా లభించాయి. పరిశోధన రంగంలో కూడా ఈ (ప్రక్రియ సముచిత పాత్ర నిర్వహిస్తున్నది. దేవళ్ల చిన్నికృష్ణయ్యగారు. 'హరిభట్టు రచించిన వరాహపురాణానిక్సి వల్లపురెడ్డి బుచ్చారెడ్డి గారు “మధుర వాణీ విలాసా'నికి, ముదిగౌండ వీరేశలింగం గారు “జైమినీ భారతాసి కీ సంశోధనాత్య్మక ప్రతులను తయారుచేసే పరిశీలించటం గమనింపదగింది. వారికీ డాక్టరేట్‌ డిగ్రీలు ఏటేటా సాహీత్య అకాడమీ అందిస్తున్న పోటీ బహుమతులను. పాందిన (గ్రంథాలలో కూడా 'పరిశోధనాత్మకాలై నవి ఉన్నాయి. ఉదాహరణకు-గిడుగు సీతాపతి. గారి “తెలుగు భాషలోని ఛందోరీతులు* జి.వి. సుబ్రహ్మణ్యం వీరరసము, తూమాటి ధొాణప్పుగారి “ఆం(ధ్ర సంస్థానములు 7 సాహిత్య షోషణ్కా “తెలుగులో హరికథా. వాజ్కయమూ కి, గోపాలకృష్ణారావుగారి “తెలుగు సాహిత్యముషై ఉరుదు (ప్రభావమూ, రావూరి దోరన్వామిగారి “తెలుగులొ తిట్టు కవిత్వము, 'జ్కీ నాగయ్యగారి "తెలుగు కావ్యాలలో అవతారికలు", ఏ. రమాపతిరావుగారి “వ్యావహారిక భాషా వికాసమూచరి(తత్ర, ఆర్‌.వియస్‌. సుందరంగారి “తెలుగు స్తాహిత్యములో దేశి కవితలు, గుమ్మాశంకరరావు, రామానుజూవార్యులుగ్గార్ణ _ “మల్లినాథ సూరి జీవితముూ-రచనలు* కోడూరి శ్రీరామమూరర్తిగారి “తెలుగు నవలా సాహిత్యములో మనోవిశషణ మొదలై నవి, ప్రతిసంవత్సరం సాహిత్య-ఆకాడమీ ఉత్తమ సాహీత్య విమర్శకు బహుమతులిచ్చే పద్ధతి 1గంథాలలో ఆర్‌ యస్‌. సుదర్శనంగారి 'సాహిత్యము-సమాజము, తిరుమల రామచంద్రగారి “గాథాసప్తశతిలో తెలుగు పదాలు , ఓరుగంటి నీలకంఠశాస్తీ గారి “తిక్కయజ్వ, హరి హరనాథ తత్వం" మొదలై నవి పరిశొధన న్లాయి నందుకొనిన (గ్రంథాలు. ద్నే తెలుగులో జరుగుతున్న పరిశోధన .వ్యక్తుల నాశ్రయించీ, సాహిత్య సంస్థల నాశ్రయించి, విశ్వవిద్యాలయాల నాశ్రయించి అకాడమీల నాశయించి సాగుతున్నది. ఈ వ్యవస్థా చతుష్టయంలో ఆంధ్రప్రదేశ్‌ సాహిత్య అకాడమీ తన. పాతను భాద్యతాయుతంగా నిర్వహిస్తూ అటు సమగ్ర భాషా నిఘంటు నిర్మాణం, ఇటు సమగ్ర సాహిత్య చరిత నిర్మాణం అనే గురుతరపరిశోధన కార్యక్రమాల నిర్వహణకు అనువైన, షఇయత్నాలను సాగిస్తూ, దేశంలోని విద్వాంసుఖ సహకారంతో సంఘటిత పథకాలను రూపాందించుకొంటూ, ల!

పరిమితమైన ఆర్టిక వనరులతో తన విధ్యుక్త ధర్మాన్ని శక్తివంచన లేకుండా నిర్వహిస్తున్నది. అంటే, సాహిత్య అకాడమీకి భాషా సాహిత్య పరిశోదనలు రెండు రెక్కలవంటివన్న మాట ఆ రెండింటిని శక్తిమంతంగా సాగించే యత్నమే దాని ప్రగతికి ప్రధాన సూతమన్న మాట!

ఇరవై అయిదేళ్ళ జీవితాన్ని విజయవంతంగా ముగించుకొన్న ఆంధ్రప్రదేశ్‌ సాహిత్య అకాడమీ తన వెండీ పండుగను, వేడుకలత" వినోదంగా గడపకుండా నిర్మాణాత్మకమైన సదస్సులను నిర్వహించటంతో పాటు తాను మౌలికంగా అంకితమైన తెలుగు భాషా సాహీత్య పరిశోధనను గురించి,దేశంలో జరుగుతున్న కృషిని, దాని వలన సాధింపబడుతున్న ప్రగతిని సమీక్షించే వ్యాసాలతో ఒక సంచికను వెలవరించాలని సంకల్పించింది అకాడమీ కార్యవర్గం, సాధారణ సభ ఈ ప్రతిపాదనను ఏకగీవంగా ఆమోదించాయి. సంపాదక వర్గాన్ని ఏర్పరచాయి. శ్రీ దవులపల్లి రామానుజరావుగారి ఆధ్యర్యవంలో సంపాదకవర్గం ఒక (ప్రణాళికను రూపొందించింది. ఆ ప్రణాళికయ ఈ సంచిక స్వరూపం. ఇందులో ఎందరో పెద్రలు వ్యాసాలు (వ్రాశారు మొదట భావించినట్టుగా వ్యాసాలు రాకపోయినా, అందిన వ్యాసాలతో ఈ సంచికను సిద్ధం చేయటం జరిగింది. ఈ సంచికను నాలుగు భాగాలుగా విభజించటం అయింది మొదటి భాగం “పరిశోధనాసిద్దాంత ప్రమాణాలకు , "రెండవభాగం “చారిత్రిక సమీక్షకూ, మూడవభాగం “ప్రక్రీయాపరంగా సాగిన పరిశోధనకూ', నాల్లవ భాగం 'సింహావలోకనానికి కేటాయింపబడింది వ్యాసాలన్ని సమీక్షా దృష్టితో (వ్రాయబడినవే. జరిగిన కృషిని గురించి ఒక సమాలోచనం చేసికోవటానికి ఉపయోగించేవే. ఇందులో “విశ్వవిద్యాలయాలలో జరిగిన పరిశోధని, “విదేశాలలో జరిగిన తెలుగు భాషా పరిశోధన అనే వ్యాసాలు రచయితలనుండి సమయానికి అందకపోవటం వలన ప్రచురింపలేకపోతునా ౦. అయినా ఆ లోపం చాలవరకు తీరేటట్టు ఈ సంచికలో అనుబంధంగా 'ప్రచురింపబడుతున్న అంశాలు విలువైనవి. ప్రజలకు ఆయా అంశాలలో జరిగిన కృషిని వ్యక్తం చేయగలిగేవిగా ఉన్నాయి. విశ్వవిద్యాలయాలలో జరిగిన పరిశోధకుల, పరిశోధనల పట్టిక తెలుగులో వెలుడిన సాహిత్య పత్రికల పట్టిక విలువైన సమాచారాన్ని అందిస్తాయని, భావిపరిశోధకులకు బాగా ఉపయోగపడతాయనీ నమ్ముతున్నాం. ఈ సంచికకు అనుబంధంగా చేర్చిన “పదసూచి' ఇందులో ప్రసక్తాలైన విషయాలను పట్టి యిస్తుంది. 02

తెలుగులో పరిశోధనను గురించి విషయసేకరణ చేసి, విశషణాత్మకంగా వాటీని వ్యాస రూపాలలో అందించే మొదటి ప్రయత్నం ఈ సంచిక అని అనుకుంటాను. విశ్వవిద్యాలయాలలో ఒకటి, రెండు పరిశోధన పత్రికలు వెలువడుతున్నా అవి కూడా ఈ ప్రయత్నాన్ని సమంగా నిర్వహించలేదు. పరిశోధన విషయంలో ఒక సంఘటితమైన అవగాహనతో కూడిన (ప్రణాళిక విశ్వవిద్యాలయాలకు కావాలన ఎ బలమున ఆకాంక్ష సాధారణంగానూ, సదస్సుల "లోనూ వినపడుతునా వ ఎటువంటి ప్రయత్నమూ ఆ మార్గంలో ఇంతవరకు సాగలేదు. అందువలన ఈ సంచిక సమకాలీన పరిశోధకులకు ఉపయోగకారిగా ఉంటుందని సాహిత్య అకాడమి భావించి, ప్రచురిస్తున్నది. లక్ష్యం ఉత్తమమైనది; ప్రయత్నం సార్టకమైనది, పఠితం తెలుగు (ప్రజలకు అంకీతమైనది, (ప్రధమ ప్రయత్నం సమ్మగం కాకపోవచ్చు. కాని, సమత కొరకు చేసే సాధనంగా దీనికి గుర్తింపు ఉంటుంది.

“స/0గ0 002541 620001 06 61001066 01 టం12006. 10 ౧6౬06 గం[001766. 4౧4 2[ 16 ౧0051 6 0౧410 02% 60 ఓ (0 0106౯ 0106 2౧4 (1100810౧39 [08 [00055102 6 24[లఎ6౦౧ 1 ఓం *జ/ 6100411 21 04 ఏడ00013105 226 ౧౪8౪26౧2 6 38111 $0 ౧౮౦4౪6౬”

= $12011 దఫ౧గ౮ సంచికకు ఈ ముందుమాటలు (వాసేందుకు అవకాశమిచ్చిన ఆంధ్రప్రదేశ్‌ సాహిత్య అకాడమీకి నా కృతజ్ఞతలు = అతల 2. శయ 06406 264౧4 67/౮7 (9౮౨౮) ౧ ం20 22. తాలుగులో పరిశోధన £ ఆం (ప్రసా అ రజతోల్తవ సంచికకు ముందుమాట,

(వాసన తేదీ ౩|[.8 1953,

ఏ

ఆంధ్ర సాహిత్య విమర్శ వికాసాన్ని వివేచించడానికీ అనువ్లుగా నేను “ఆంధ్రసాహీత్య విమర్శా ఆంగ్ల ప్రభావం అనే [గ్రంథంలో ఒక యుగ విభాగాన్ని 1షతిపాదించి. దాని ననుసరించి సమన్వయించాను, ఆ 'ప్రణాళిక్ష ఇది - ప్తుటు 62174

1... వికసయుగం * క్రీ శ 1874 నుండి 1913 వరకు,

2, కావ్యానులనయుగం. = క్రీ శ. 1914 నుండి 1948 వరకు,

3 శిల్పానుకీలనయుగర = క్రీ.శ. 1948 నుండి 1963 వరకు.

త సమన్వయయుగం 7 క్రీశ 1963 నుండీ 1970 వరకు.

  1. సమీక్రాయుగం = క్రీశ. 1970 నుండి నేటి దాకా.

సాహీత్య విమర్శలో అంతర్భాగంగా పరిశోధన దాదాపు 1960 నుండి సమన్వయ యుగంలో శక్తిమంతమెన శాభిగా సాగిందని పెర్కొన్నారు. అయితే, పరిశోధనలో కూడా వికాసావస్టలను బట్టి అంతర్విభాగాలను సూచించాను. +ఈదశాబ్దంలో తెలుగు సాహిత్యం £ యువభారతి (ప్రచురణ. పు. 79)

1, పరిశోధన సామగ్రి సేకరణ వ్లైషణ కాలం * 19వ శతాబ్ది పూరా (రం,

  1. (వాధాన్యాంశ వివక్షాకాలం * 19వ శతాబ్ది ఉత్తరార్దం..

పె, సావాత (| చరి( నిరా శైల కాలర = ౨0వ. శ తొద్దీ పూర్వా; ర్‌ ౮,

త సాహిత్య చరిత్ర యుగాలన్న్ము కవులను, రచనలను, 'ప్రభావ పరిశీలనలను వ్యష్టిగా, సమష్టిగా విశ్లేషించి వివేచించిన కాలం - సుమారు 4550 నుండి 1960 వరకు,

  • (990 మార్చిలో బెంగుళూడులో తౌలుగు విశ్వవిద్యాలయం నిర్వహించిన "మూడవ అఖిలభారత తొలుగు మవోసభల” 'సాపొత్వ నదస్త్సులో నమర్శించిన ఎ్యూనిర్మ

  1. సాహాత్య సిద్దాంతాలనూ, సమన్వయాలనూ (ప్రతిపాదించిన కాలంచసుమారు 1960 నుండి 1970 వరకు.

  2. _ ఎన్నుకొన్న (ప్రత్యేకాంశాలును వివిధ దృక్కోణాలతోనో, దృకృధంతోనో అనుశీలించినకాలం - సుమారు 1970 నుండి 1980 వగరు

/ ఏకదేశాంశ వ్లషణ కాలం - సుమారు 1980 నుండి నటీవరకు.

ఇవి ఖచ్చితమైన రేఖలూ, ఎల్లలూ కావుగాని పరిణామ పరిశీలనకు పనికి వచ్చే కొన్ని కొండగుర్తులు మాత్రమే. పరిశోధనా, విమర్శా అప్పవచెల్లెళ్ళ లాంటివి అందువలన పోలికలు రెంటింటిలో కనపడుతూ ఉంటాయి. ధోరణిని బల్బు, స్వభావాన్ని బట్టు వాటిని ఒక్కొక్కసారి కలిపి చూడవలసి వస్తుంది. కాని, విలైనంతరకు ఆ రెండు ప్రక్రియలనూ విడివిడిగా వివేచించటేమే సముచితం. ఈ సూతం ఈ వ్యాసరచనలో సౌలభ్యం కోసం పాటింపబడు తున ఎది,

ఈ పాతికళ్ళ సాహిత్య విమర్శ -అంటే స్థూలంగా 1963 నుండి 1989 దాకా వచ్చిన సాహత్య విమర్శ అని (గ్రహాస్తునా ఇను ఈ కాల విభాగం యుగానికి సంబంధించింది కాదు సమీక్ష కొరకు తీసికొన్న కాలఖండం మాత్రమ.

తొలుగు సాహిత్య చరితలో వికాసాన్ని నిశితంగా పరిశీలిస్తే సాహిత్య విమర్శ నిర్వహీంచిన లేదా నిర్వహిస్తున | పాతను గురించి ఒక స్పష్టమెన విషయం గోచరిస్తుంది. సాహిత్య చరిత్రలో ఒక (కొత్త ధోరణిని మొదట తీసికొని వచ్చేవి సృజనాత్మక (ప్రక్రియలు. అంటే కవితలు, నవలలు, నాటకాలు మొదలె నవి, (ప్రయోగాల చేసుక విమర్శ ఉంటుందన్నమాట నిజమే రచయితలు ఆ విమర్శను ముందుకు తీసికొని రారు. (ప్రయోగాలలో పొదిగి ప్రపంచిస్తారు సహృదయులు మొదట క్రొత్త ధోరణిని గాని, ఉద్యమాన్ని గాని కళాప్రయోగాల ద్వారా గుర్తించి అస్వాదిస్తారు. [కొత్తను ఆహ్వానిస్తారు. దీనికి ఆధునిక సాహత్య చరిత్ర అంతా దృష్టాంతమే.

గురజాడ, రాయప్రోలు, విశ్వనాధ, శ్రీశ్రీ వంటి యుగకర్తలైన మహాకవుల కళాప్రయోగాలు ముందుగా వచ్చాయి. ఆ తరువాత వారి సాహిత్య విమర్శలు వెలవడ్డాయి. కొన్ని సమయాల్లో వారి ధోరణులను వారి

థ్‌

విమర్శలు వివరించాయి, వ్యాఖ్యానించాయి అయితే, వారు సాహిత్యంల్‌" ప్రవర్తింపచేసిన [కొత్త ధోరణులు గాని, ఉద్యమాలు గాని [క్రమంగా కాలూని ప్రజల్లో ప్రచారం చెందుతున్న తరువాత వారి ప్రయోగాలను గురించి, ప్రక్రియలను గురించి విమర్శలు శాస్త్రీయంగా అనుశీలించటానికి యత్నించాయి. ఇదె స్థూలంగా, స్పష్తంగా మనం గమనించగలం, ఎమిర్శ మొదట అవగాహన స్లాయిలో రచయితలలో తల యెత్తుతుంది. అది అనుభూతిగా పె6పాంది ప్రయోగానికి దారి తీస్తుంది, ప్రయోగం పరితలో అనుభవమార్గం ద్వారా అవగాహనను కల్పిస్తుంది, విమర్శ అవగాహనతో కూడీన అనుశీలన పద్దతిని ఆవిష్కరించి (ప్రయోగ్‌ం బలపడటూనికీ [(పొాచుర్యం చందటూనికీ తోడ్పడుతుంది అంతేకాదు, ప్రయోగంలో కాని, ప్రక్రియలో కానీ ఉన్న వ్యక్తిత్యాన్నీ, నవ్యతన్తూ _సృజనాత్మకతనూ పరితకు ఆన్వాదయోగ్యం అయ్యేటట్లు చేస్తుంది.

అంటాజఒక నవ్య ప్రయోగం వనుక ఉన్న ఒక (కొత్త సాహిత్య దృక్పధాన్ని విమర్శ విప్తులీకరిస్తుంది. ఆ విధంగా సాహిత్య పరిణామానికి దోహదకారి అవుతుంది. అందుచేత అది - ఆధునిక సాహిత్యంల్‌ ఒక (ప్రక్రీయగా రూడా పరిగణింపబడుతోంది అయితే అది శుద్ధ సృజనాత్మక కళారూపం కాదు, శాస్త స్వభావాన్ని కళాత్మకంగా సంపాదించుకొన్న సాహిత్య (ప్రవ్రయ. శాస్త్రయమైన దృకృధాన్న కళభానుభవంగౌ వ్యాఖ్యానంచి, 'పరతల చేత ఆస్వాదింపజేసే శక్తిగల ప్రక్రియ ఇది సృజనాత్మక ప్రక్రియలను ఆశయించి బేవిస్తుందనే భావం సాహాత్య జగత్తులో బలంగా వొదుక్‌"ని ఉన్నది. విమర్శే కళాక్షేత్రంలో కొత్త ఉద్యమాలను సృప్టంచిన ఘట్టాలు మృగ్యం కావడం అందుకు కొంత కారణం కావచ్చు అయితే, సాహిత్య విమర్శ వినూత్నమెన అనుశీలన సూత్రాలను గానీ, విశిష్టమైన వివేచన విధానాన్ని గానీ, దేశీయ ప్రతిభాస్పూర్తిని గానీ అందించగలిగినప్పుడు ఆ దోషం తొరలిగీ అవకాశం ఉన ఎటె.

ఆధునిక సాహిత్య విమర్శ వికాస చరితను లోతుగా పరిశీలిస్తే కనడే ఒక గొష గుణం ఏమిటంటి, చాదాపు ఈ పాతికళ్లలో విమర్శ సమన్వయం నుండ [క్రమంగా సద్దాంత దర్శనం వైపు సాగింది. ఆధునిక విమర్శ సాహిత్యోద్యమాల వ్యక్తిత్వాలను సిద్ధాంతపరంగా వ్యాఖ్యానించటమే కాకుండా, సాహిత్య వికాసాన్ని సైతం శాస్త్రీయంగా పునర్దర్శించటానికీ, అన్వయించటానికీ

యత్నించింది, ఏ సాహత్య యుగంలోనూ విమర్శ ఇంత అర్ధవంతమైన పోత నిర్శహించినట్లుగా మనక చారిత్రికమున దాఖలాలు లేవు.

ఈ? వాస్తవాన్ని నిరూపంచటానికి ఒక విపుల (గ్రంథమే వ్రాయవచ్చు. కాస్మి ఈ పరిమిత మైన వ్యాసపరిథిలో కొన్ని ముఖ్యమైన అంశాలను మాత్రమే స్పృశించి షై సత్యాన్ని సమర్ధిం చటూనికి యత్నిస్తాను,

ఏ యుగంలోవైనా సాహిత్యవిమర్శ ఆరురకాల బాధ్యతలను నిర్వవాస్తుంది. అది సాహిత్యాంశాలను దేశ కాలపాత్రోచితంగ్లా వర్దించి చెప్పుతుంది. మ్లోషంచి చూపుతుంది. :వివేచించి షాహ్హీత్యంలోని బలాబలాలను, గుణాగుణాలను నిరూపస్తుంది. సమన్వయించి సాహిత్య (ప్రయోగ వ్యక్తీత్వాలకు విలువ కడుతుంది. అనుశీలించి సాహిత్య మూర్తిమతా న్న 'సహృదయుల అనుభవానిక్షి అందిస్తుంది. దర్శించి సాహిత్య వికాస మార్గానికి శాస్త్రీయమైన గతిసూఢత్రాన్ని నిర్రశిస్తుంది. వీటేలో ఉత్తరోత్తరాలు బలీయాలు, అని వ్‌ కాలాల్లోనూ సాహిత్య విమర్శ అన్ని బాధ్యతలనూ ఆదర్శప్రాయంగా, సమగ్రంగా నిర్వహించలేక పోవచ్చు. కొన్నింటిని మాత్రమే. ప్రశంసనీయంగా చేయవచ్చు... అయితే అవి బాధ్యతను గగుర్తిరచి చెత్తపుద్దితా వుర్వవాంచెన కాలాన్ని ఉజ్జ్వల యుగమనవచ్చు. ఈ పాతికళ్ళలో ఇటువంటి కాలాలు కొని ఎ ఉండటం విశషం, ముందటీకాలర కరచు ఈ కాలం సాదించిన విశషం ఇది. ఆధునికాంధసాపాత్వంలో దర్భనడ మూడు .పాయలుగ్గా సాగింది.

  1. సాహిత్య" దర్శనం | ఇందులో రస దర్శనానికి అ(గతాంబూల6 దొరికింది ఈ. దర్శన నేపథ్యంలో సాహిత్యాన్ని సాహిత్య దృకృథంతో సావాత్య (ప్రమాణాలతో విమర్శించే పద్ధతి రూపొందింది.

  2. సామాజిక దర్శనం $£ ఇందులో మార్క్సిస్టు దర్శనం తలపాలంలో నిలుస్తుంది. ఫలితంగా సాహిత్యాన్ని మార్కిస్టు దృకృథంతో సామాజిక గతి తార్కిక భౌతిక వాద 'ప్రమాణాలతో విమర్శించే పద్దతి ప్రబలంగా ఏర్పడింది. చె శాస్త దర్శనం దీనికి. చెందిన దర్శనాల్లో మానసిక్ష వాస్త సంబంధులె న 'ఫాయిడ్‌, ఆర్లర్‌, యూంగ్‌' మొదలోన వాది సిద్దాంతాలు రంగంలో ఉన్నాయి. షాహీత్యాన్ని శాస్త దృకృథంతో ప్రయోగ ప్రమాణాలతో విమర్శించే పద్దతి ప్రచురమెంది.

ఈ మూడు దర్శనాలూ. తెలుగు షాహిత్య ప్రక్రియల్లో వివిధ

(ప్రయోగాలకు కారణాలయ్యాయి 1963 నాటికి ఈ దర్శనాలతో తెలుగులో చెప్పుకోదగిన సృజనాత్మక రచనలు వెలువడ్డాయి ఈ దర్శనాల్లో ఏది ఉత్తమమెంది? కాదు? అని చర్చించే విమర్శవిధానం [ప్రారంభమై వీటిల్లో ఉత్తమమెన దాన్ని ప్రతిఫలింపజేసుకొన్న రచన ఉత్తమమైందని చెప్పే పద్ధతి ఒకటి సాగితే, దర్శనమేదై నా రవన యొక్క కళాత్మక శక్తినిబల్డ ఉత్తమత్వాన్ని నిశ్శయించాలని మరొక పద్దతి ముందుకు వచ్చింది.

మొత్తానికీ దార్శనిక విమర్శకు చెందిన పై మూడు పద్ధతులలో మొదటిదాంట్లో విశషణలూ, వివే వననలతోపాటు ఎన్నో సమన్వయాలూ, అనుశీలన సూత్రాలూ, సిద్దాంతాలూ వెలువడ్డాయి. 'రెండవపద్ధతిలో విసషణలూ, సమన్వయాలూ మాతమే * వచ్చాయి. సాహీత్యానికి విలువ కట్టాలంటే, కళారూపానికి గౌరవాన్ని న్నిరయించాలంటే సాహిత్యతర ప్రమాణాలకంటె సాహీత్య ప్రమాణాలనే అశ్రయించటం సముచితమని ఈ పాతికేళ్ళ దార్శనిక సొవబాత్య విమర్శ నిరూపంచింది.

దాదాపు 1933 నుండి తలుగు సాహిత్య చరిత్రలో నవ్య సం(ప్రదాయోద్యమం, అభ్యుదయ కవితో శద్యమం, కాల ఏనిక కవితో ఇద్యమానికి వ్యతిరేకంగా ప్రయోగాలను చేసి తమ సిద్దాంతాలను వ్యాప్తిలోకి తీసికొని వచ్చాయి, నవ్య సంప్రదాయోద్యమ సాయకునిగా వఐశ్శనాధ సత్యనారాయణ గారూ, అభ్యుదమోద్యమ నాయకునిగా ననీ, గారూ ఆధునక సాహత్యాన్ని ముందుకు నడిపించారు. నవ్య సంప్రదాయ వాదులు రసవాదులు ; అభ్యుదయ వామషక్రీయులు ప్రగతి వాదులు. అభ్యుదయవాదులు రసవాద విరోధులు. వారు రసవాదాని విమర్శించారు. కాని, వారి వాదం (భ్రాంతి మూలమని నవ్య సంప్రదాయవాదులు నిరూపించారు ఆచార్య నగేంద్ర గారి మాటలు గమనించండి.

“ప్రస్తుత కాలంలోని సాహిత్య విలువలతో రస సిద్దాంతానికి మౌలికమైన భేదమున్నట్టు అనిపిస్తుంది కాని, అది పూర్తిగా (భాంతి మూలకమయింది. ప్రతి క్రొత్త ఉద్యమం వలెనే ప్రగతి వాదం (అభ్యుదయ వాదం) కూడా సంప్రదాయానికి విరుద్దంగా గుడ్డి తిరుగుబాటులా తలెత్తింది. భారతీయ సాహిత్యంలో రసవాద సంప్రదాయం దాదాపు నిరంతరాయంగా సాగి వస్తున్నటు వంటిది. అందువల్ర (ప్రగతివాదానికి చెందిన భారతీయ వ్యాఖ్యాతలు అతి అభినివశంతో రస సిద్దాంతాన్ని ప్రతిఘటించారు. ఈ ప్రతిఘటనలో అసలు 93

రెండు అభిమతాలునా ఎయు ఒకటి -* రసవాదానికి ఆధారం కేవలం ఆహ్లాదం అనీ మానవ చేతనవికాసంపట్ల అది జొదాసీన్యం వహించి ఉన్నది అనీ, రండవది - రసం ఆధ్యాత్మికమైన, లేదా, అర్ధ-ఆధ్మాత్మికమైన కల్పన. అది ఆభిజాత్య వాదపు - లేదా - సామంత వాదపు యుగానికి చెందిన ఎన్నో ప్రపంచక సిద్దాంతాల వలె అబద్దాల పుల్లు జనహిత భావనకు విరుద్ధమైందనీ, అందువల్ల హందీలో (తెలుగులో కూడా) కొంతమంది రచయితలు “బహ్మానంద సహోదరి మనే పదాని ఎ) పట్టుకొని రకరకాల వాద మూలాలయిన న్నిరయాలు (ప్రతివాదించసాగారు. నిజానికి పై దిండు అభిమతాలూ సమంజసమైనవి కావు రసం “పెజరో “రుచి” లేదా “వినోదం" అన ఎ మాటలకు పర్యాయపదంగా ఎప్పుడూ పరిగణింపబడలేదు. అది ఆనందానికి పర్యాయం. ఆ ఆనందం వ్యస్ట్రాసమప్తి హితానికి అంతిమ పరిణతి, అందువల్ల మొదటి అభిమతం ఆనందానికీ కళ్యాణానికీ మధ్య మిధ్యా భేదకల్పనమీద ఆధారపడింది

రిండవదానికి ఆధారం రసంయుక్క ఆధ్యాత్మిక కల్పనకు సంబంధించిన (భ్రాంతి స్‌

"ఈ (భాంతి ప్లూర్తమయిన అభి(పాయాలు ఖండించబడిన తరువాత రసవాదంపట్టు మార్క్స్‌వాదకావ్యదర్శనవిరోధభావం '- కనీసం దాని ఉ(గ్రత్వం అన్నా - చాలామటుకు సమసిపోతుంది (పగతివాదంలోని (ప్రముఖ అభిమతం

  • సమష్ట గత కావ్యచేతనకు సాధారణీకరణ సిద్దాంతంతో (ప్రత్యక్షగా సమభావం ఉండనే ఉన్నది ఇతర అభిమతాలకూ రస పరిధిలో పూర్తి అవకాశం ఉన్నది వ్యాపకమైన అర్రంలో సాహత్యంలో ఉండే ప్రగతి శీల భావాలను రసవాదం పూర్తిగా సమర్థిస్తుంది. మార్క్స్‌ వాద విమర్శకుడు (పజాసంక్షేమానిక్రి వర్గసిమితమయిన ఏక ష్ర్షీయమయిన అర్ధం చెప్పనప్పుడే సమస్య ఏర్పడుతుంది కాన్హి ఇది రస సిద్దాంత దోషం కాదు”.

“ఈ (రను సిద్దాంతం ఆధారంగా సమస్త దేశాలకు, సమస్త కాలాలకు సంబందించిన సృజనాత్మక సాహిత్యాలలోని ప్రతిరూపాన్నీ సముచితంగా విలువ కట్టవచ్చు... జీవిత గమన విధానం మారినప్పడల్లా, మానవవాద పరికలృ్పనలో కూడా మార్పులు వస్తూ ఉంటాయి. సరిగ్గా అదే విధంగా వాబ్మయ గమన విధానాలలో మార్పులు వచ్చినప్పుడల్లా రస స్వరూపం కూడా వ్యాపకమయిపోతూ ఉంటుంది. జీవితంలోని నిరంతర వికాసశీల సిద్దాంతాలను అవసరాలను మానవవాదమే ఆకళింపు చేసుకోగలిగినట్టు,

09

సాహిత్యంలోని వికాసశీలచేతనకు కూడా రససిద్దాంతం వళ్లినే పరితుష్టి కలుగుతుంది జీవనభూమికతో మానవతకు మించిన మహత్తర సత్యం ఆవిర్భవించనంతవరకూ, సాహిత్య భూమికలో మానవ సంవేదనను మించిన రమణీయ సత్యం కల్పించబడన-త వరకు, రససిద్దాంతాన్ని మించిన మఠరో ('ప్రామాణికమయిన సిద్దాంత పరికల్పన కూడా జరగదు, (+ రస సిద్దాంతం ; అనువాదంః డా. భీమ్‌సేన్‌ నిర్మల్‌; తెలుగు అకాడమీ ప్రచురణ. (1985) పుటలు. 362,363, 3౩89, 390 ౨

నవ్య సంప్రదాయ వాదులు రసవాదం విశ్వసాహిత్యాలలోని సర్వ సాహిత్య _ ప్రక్రియలనూ సప్రమాణంగా అనుశీలించటానికి ఉపయోగపడే సిద్దాంత మని అభిప్రాయపడతారు. “రసము వేయి "రెట్టు గొప్పది నవ కధాదృతిని మించి' అని రామయణ కల్పవృక్షాన్ని రచించి చూపంచిన విశ్వనాధ "కావ్యానందం అనే (గ్రంధంద్వారా తన దృక్పధాన్న, దర్శనాన్ని వివరించి చెప్పాడు. దార్శనిక విమర్శలో రస విమర్శ విశ్వ జనీనమైనదని ఈ పాతికళ్లలో మలోసారి ఆధునికంగా నిరూపితమైంది

రస సిద్దాంతాలమిద మౌలికమైన చర్చ జరిగింది తెలుగులో ఈకాలంలోనే జివి సుబ్రహ్మణ్యం ప్రతిపాదించిన “'ధర్మవీర ఏవ రసానాం రసః” అన్న సిద్దాంతం అలంకార శాస్త్రంలో మరో మజిలీగా నిలిచింది మహాభారత, రామాయణాల అంగిరస చర్చ మరో కొత్త చూపును ప్రసరించింది. మునిమాణిక్యం వారి “మనహాస్యం' హస్య రస వజషషణలో వెలుగుబాటలు చూపింది విశ్శనాధవారి కరుణరసవాదం, యస్వీ జోగారావుగారి శృంగార రసవాదం అభినవం. రసానుశీలనంలో (కొత్త (తోవలు చూపించిన రసదర్శనం నవ్య సంప్రదాయోద్యమ చేతన్య పరిణత దశగా గమనించారి. అభ్యుదయవాదుల్లో శ్రీ శ్రీ తనకవిత్వం బీభత్సరస ప్రధానమైనదని పేర్కొనటం విశషం. (ప్రాచ్య లాక్షణికుల రస సిద్దాంతం పాశ్యాత్య విషాదనాటకాల లోని "కెధార్సిన్‌ సిద్దాంతాన్ని సంవదించుకొని ఆధునిక రూపం తాల్చింది. మానసిక శాస్త్రానికి సంబంధించిన వ్హాషణ కూడా రససూత్రానికి అన్వయించిన ఎఐమర్శలు ఈ కాలంలో వచ్చాయి భారతీయ రసదర్శనం ఈ కాలంలో పాశ్చాత్య విమర్శ సిద్దాంతాల మిద కూడా (ప్రభావం వేసింది. టి.యస్‌. ఎలియట్‌ నుండి న్యూకక్రిటిక్స్‌ దాకా వెలువడిన సాహిత్య సిద్ధాంతాలపై భారతీయ సాహిత్య దృక్పధాల (ప్రభావం బలంగా ఉన్నదని విమర్శకులు 100

నిరూపించారు. ఒక విధంగా పరిశీలిస్తే (ప్రపంచ సాహిత్య సిద్ధాంతాలపై (ప్రభావం వేసిన దర్శనంగా భారతీయ రస సిద్దాంతం ఈ పాఠతికేళ ఛలో నిరూపంచబడింది. ఇటువంటి ఉజ్జ్వలమైన సతి ఇంతకు పూర్వం సాహత్య విమర్శకు ఉన్నట్టు మనకు తెలియదు అనుశీలనం అంటే ఎలువకలట్టుటం, ఏ సాహాత్య చరితలోనైనా తరం మారుతున్నప్పుడూ, దృక్పధం మారుతున్నప్వుడూ విలువ కట్టు విధానం కూడా కొంత మార్పు చెందుతూ ఉంటుంది, దాన్ని బట్ట ప్రమాణాలు మారుతూ ఉంటాయి కాని, విలువ కట్టే అనుశీలనం మాతం ఎప్పుడూ కొనసాగుతూనే ఉంటుంది ఈ పాళికేశ ఎ పరిధికి ముందు కట్టమంచివారు కాల్చనిక యుగ (ప్రమాణాలతో ఆంధ్ర సాహిత్యాన్నంతా “అనుశీలించే పద్దతికి (ప్రాముఖ్యాన్ని తొచ్చారు అన్ని" (ప్రక్రియలను ఒకే రకమెన (ప్రమాణాలతో పరిశీలించారు. ఆ పద్ధతి మీద రాళ్లపల్లివారూ, దువ్వ్యూరివారూ, విశ్వనాధ వారూ తిరుగుబాటు చేశారు. సౌందర్య తత్త్వసిద్దాంతాలను మేళవించుకొన్న అభినవ కళాదృష్టి రాళ్ళపల్లిదీ, దువ్వురిదీ భారతీయ రసవాదాన్నీ పాశ్యాత్యుల "కెధార్సిస్‌నూ సంవదించి కరుణరస మూలమైన ఆధునిక రసతత్వాన్ని అలౌకిక న్ధాయినుండి ఆధ్యాత్మిక స్లాయివరకు జి ఏంచిన రసదృప్టై. విశ్వనాధది ఈ ముగ్గురూ విమర్శా సూత్రాలతో కావ్య కళారూపాన్ని విమర్శించే పద్ధతికి (పాచుర్యం తీసికొని వచ్చారు. కావ్యకళారూపానికి విశ్వజనీనమైన లక్షణాలనూ,సాపెక్ష లక్షణాలనూ అన్వయించే విధానాన్నీ, శిల్వానుశీలన విమర్శనూ (ప్రమాణీకరించారు. పాశ్ళాత్యులు కూడా సాహిత్య విమర్శలో వ్‌. న! | కావ్య సౌందర్య తత్త్వదర్శనాన్ని చేసే ప్రస్టానాలు సాగించారు. వాటిల్లో 0211302, 2200021150, గు[ు1000%0, గష05ంలరేల121101 లు భారతీయ దృష్టిలో ముఖ్యమైనవి వీటిల్లో చివరిదైన 2205806060012150 మీద భారతీయతత్వ దర్శన ప్రభావం బాగా కనిపిస్తుంది విశ్వనాధ విమర్శ పాశ్ళాత్యుల [₹7205060660(2115గ% ను నమగం చేసీ వ్యక్తీకరించింది. కాల్పనికోద్యమ విమర్శకులు ౫0॥03810%13%0 ను బలపరచగా, విశ్వనాధ ఆ తరువాతి యుగాలవారి ౧20506066012]11502 ను సాహీత్య రంగంలో స్థాపించారు అది శిల్వానుశీలన విమర్శగా ప్రఖ్యాతి పొందింది. క్రీశ 1963 నుండి విమర్శ వికాసంలో సమన్వయ యుగంగా సంభావించాం. సమన్వయ యుగంలో సృజనాత్మక విమర్శకంటు సమన్వ 101

యాత్మక, వ్లిశణాత్మక విమర్శ ఏక్కువగా వచ్చింది. ఈ యుగ విమర్శకులు పాశ్చాత్య విమర్శ పద్దతులనూ, ప్రమాణాలనూ, ప్రక్రియలునూ, పారిభాషిక పదజాలాన్ని తెలుగువారికి స్పష్టంగా తెలిపరుస్తూనే, వాటిని దేశీయమైన వాటీలో సమన్వయిస్తూ సంవాదవిధానాన్ని వ్యక్తం చేశారు. భారతీయ సిద్దాంతాలత" పాశ్చాత్య సిద్దాంతాలను తులనాత్మకంగా చర్చించి, ఆంధ్ర సాహిత్యంలో అవి యేవిధంగా (ప్రయోగాలలో స్యాతం[త (ప్రతిపత్తిని సంపాదించుకొన్నాయో. వివరించే విజ్ఞతను (ప్రకటించారు. భారతీయ దృక్షధానికి పాశ్యాత్య (ప్రభావం పరిపోషక (ద్రవ్యంగా (ప్రవర్రిల్పిన పద్ధతిని ప్రపంచించారు

ఆధునికాంధ్ర సాహిత్యంలో దార్శనిక విమర్శకులు కావ్యతత్త (ప్రతిపాదనకు [పాముఖ్యమిస్తే, శిల్వానుశీలన విమర్శకులు కావ్యకళా ప్రమాణాలకు [ ప్రాధాన్యమిచ్చారు. దార్శనికులు సాహత్యాన్ని సామూహీకంగా దర్శించారు. అనుశీలకులు కావ్యకళారూపాన్నే పరిశీలనకు పరిధిగా ఎన్నుకొన్నారు. సమన్వయవాదులు ఉద్యమాలణనూ, ధోరణులనూ వాటిలో వచ్చిన ('పయోగాలనూ సమీక్ష ఏవలసి రావటంతో సనున్నయ ధోరణులను ఎక్కువగా పాటించారు.

ఈ సమన్వయ యుగ చైతన్యానికి డాక్టర్‌, సి నారాయణరెడ్డి గారూ శ్రీ ఆర్‌ యస్‌, సుదర్శనం గారూ ఉభయ పార్శ్వాలుగా కనపడతారు. ఆధునిక కవితను అనుశీలించే సారవస్వత ఫణితిని రెడ్డిగారు (ప్రసారం చేస్తే, ఆధునిక ప్రక్రియలలో నవలను తాత్త్విక దృక్పధంతో వివేచించే విజ్ఞతను సుదర్శనంగారు విమర్శకు కల్పించారు. వీరి మార్గాలు రెండూ ఈ యుగానికి అలవడిన రెండు నేత్రాలు ఒక నేతం సాందర్యం చూస్తుంది. మరొక నేత్రం తత్త్వాన్ని చూస్తుంది ఈ రెండూ కావ్యశిల్నానుశీలనయుగం కంటె విశిష్టంగా, సమాజాన్ని దృష్టిలో ఉంచుకొని సాహిత్యాన్ని సమాలోచించే సమ్యకృరిశీలనాన్ని సాహిత్య విమర్శకు నేర్పాయి

శిల్పానుశీలన విమర్శ ద్వారా కావ్యాన్ని అనుభవిస్తున్నట్లు సామాబికుడు భావిస్తాడు. సమన్వయ విమర్శలో కావ్యాన్ని గురించి తెలిసీకొంటున్నట్టు భావిస్తాడు. ఈ యుగంలోని విమర్శ సహృదయ తన్మయీభవనశక్తిని పంచటానికి ఉద్దిష్టమై )ది. కాదు, తెలివిని కలిగించి సాహిత్య వ్యక్తిత్వాన్ని తేటపరచటూనికి ఉద్యమి౦చింది ఈ యుగంలో సాహిత్య విమర్శ అనుభూతి 102

బిందువు నుండి ఆల్‌ చన వైపు పయనించినట్టు స్పష్టంగా తెలుసుకో గలుగుతాం.

సమన్వయ విమర్శకు సమాంతరంగా తెలుగులో మార్క్సిస్టు విమర్శ ఎలువడింది. పాశ్చాత్య దేశాలలో మార్క్సిస్టు దృక్పధంతో పలువడుతున్న అనువర్తిత సాహిత్య విమర్శలో ప్రధానంగా మూడు రకాలైన (ప్రయత్నాలు గ్‌ చరిస్తాయని పేర్కొంటూ, వాటిలో నుంచి మార్కిస్టు విమర్శ ఎలా నేడు రూపు కట్టుకొన్నదో వివరించాడు రేమండ్‌ విలియమ్స్‌ "/000 940% 20- 1104100 ౪/25 అం౧(211/ ౧౧26ల 1 6 1466 సజంయు! ౯౭61800, 1౬ 20 01 0066 ౧౧210౧ 11065, ? 20 20001664 2031014400 00 11862006 60 160601- 02), ౪1100 ౪23 10 020606 116 016 40 0202108 006 1046000266 0262010" 224105 జుంరంగ 2 6000౪76 206 100గ206౬ 0149100 0% వైిం0412 11620186 - "46 11616 05 6 0౦౦016 - 25 2 6065320/ 041 ౧621001064] 02 0 06 “116028” కొంర1800'; 206 2 5256210066 036 ౪౧6౦7౦1 26000001 10 01263 1106620086 10 116 300121 ఖే 60080016 [౧1000 ౪001 ౪1100 10 149 00060 ౧౦64066. 200 05 ల6:6 [0/0 1282400006 123 000% 9120101020. 1౧ [ల 1000068 4 '2ర1ట00' 23 006) 6౧8806 అ160666. 10 (౧0 1210 ౮0 ౧25 0060ల 20 6660076 [000006[0800, ౦౧౪6 ౪1606 2023, 0 11510102, 500121 40606, ౪10% ౧ఖంంక 006 2030౯8260౧ 09 ' 110020" ౪21305 ౩౫11001 ౧086 0016040021, 206 *010% , ౧౦ 051476, 21073 ౧6/ 11065 0 10261085 2064 ౧ల౫ 100063 0 ౧6౮౬1005 200౪6 '6 *ంగేం (౧000561705, 115 ౧25 060% 10౧0౪0, 6906012411, &5 4200138 ౧౧౬యగ' (2 12061041 ౪2౧206 0£ 6 6662011366 00826013 1060ల), 0౪01 ౦0101 0 ౧49 000% 6006 01 ౧4146 60068006 023, గం౧ 2 ౪166 50012! 215000 206 [0001 ౪16౮ల 00౧0000003 0 '16 6001ల, 'ం 1226286 206 “0౧6 ౧4.100. జం150 206 [18620186, క, 52-53),

-ఈః మూడు ప్రయత్నాల్గా మొదటిదానిని తెలుగులో అభ్యుదయ వామష్ర్తీయూలూ, మిగిలిన "రెండింటినీ విప్రవ్రవాదులూ ప్రధానంగా బలపరిచారు (దిగంబరవాదుల విమర్శ ధోరణి అంటూ ప్రత్యేకంగా ఏమీ లేదు) పాశ్ళాత్య దేశ సాహిత్యాలతో పోల్టుకుంటే తెలుగులో మార్కిస్టు విమర్శ ఒక ఉద్యమంగా ఇతర సాహిత్య (ప్రక్రియల్లో వచ్చినట్లు రాలేదని మార్క్సిస్టు విమర్శకులే భావిస్తున్నారు. “సాహిత్య విమర్శలో మూలసూ[తాల గురించిన చర ఎ ఎక్కువ జరిగింది. సాహత్యం ఫలానిది చెయ్యాలి, ఫలానిది చెయ్యగూడదు వంటి సూద్రీకరణలే ఎక్కువ జరిగివై... మార్క్సిస్టు విమర్శకు నమూనాగా (గ్రహీంచదగిన [గ్రంధ విమర్శగానీ, ప్రక్రియా విమర్శగాని తెలుగులో ఇంకా

103

రావలసి ఉంది” అని ఆచార్య చేకూరి రామారావుగారూ (ఆధునిక తెలుగు సాహిత్యంలో విభిన్న ధోరణులు. పు. 201, 200, “అభ్యుదయ సాహిత్యం మనకు దండిగానే వుంది. కాని, ఆసాహిత్యంమీద విమర్శే పెద్దగా రానిది. ఏదో అప్పుడప్పుడు సమీక్షలు, వ్యాసాల సంకలనాలు తప్ప వివిధ (ప్రక్రీయలమీదా, రచయితలమీదా, సమ(గ్రమయిన స్తాయి కలిగిన విమర్శలు పరిశోధనలు వెలువడలేదు, శ్రీ, శ్రీ సాహీత్యం మీదే ఈనాటికీ సమగ్రమైన విమర్శ లేదు. అభ్యుదయ సాహిత్య రంగంలో మేధావులైన విమర్శకులున్నారు. కాని, వారినుండి ఆశించినంత విమర్శ సాహిత్యాన్ని అందుకోలేకపోతున్నాం” అని సంజీవమ్మగారూ ('అభ్యుదమ - విమర్శ విశేష సంచిక. పు 40) పేర్నొనటం. ఇందుకు సాక్ష్యం. ,ఎమెనా శీల విమర్శలో సోషలిస్టు మానవతావాదం, కొడవటిగంటి కుటుంబరావుగారి విమర్శలో, సామ్యవాద వాస్తవికత, కుందుర్తి విమర్శలో సామాజిక సవా, ౩ వి. రమణారెడ్డి, త్రిపురనేని మధుసూధనరావు గారల విమర్శలలో “విరసం” ధోరణులు స్వ్పష్టమౌొతాయి.

మార్క్సిస్తు విమర్శ ధోరణికి పతిగా తెలుగులో విమర్శ రుంరును కల్పించింది శ్రీ గుంచూలు శషంద్రశర్మగారి “కవిసెన మేనిఫెస్టో. విప్లవ రచయితల సంఘం న్థాపించబడి తెలుగు సాహిత్యం మీదా విమర్శ విధానం మిదా తన ప్రభావాన్ని ప్రసరించిన నాటినుండి కవిత్వ రంగంలోనూ, విమర్శరంగంలోనూ సాహిత్యపు విలువలు కొన్ని ఆస్తినాస్తి విచికిత్సకు పాత్రమయ్యాయి. కవితక్త్హూ విమర్శకూ మౌలికమైన సాహిత్య దర్శనం ఉండాలన్న స్పృహ కంటె, సాంఘిక రాజకీయ స్పృహలుండాలనే ప్రవృత్తి వ్యాపంచింది విమర్శలో సమగ్ర దీవితదృకధం, విశ్వజనినమైన సాహిత్య తత్త మీమాంస [ప్రామాణిక సూ(తంగా నిలవాలన్న దృక్పధం తగ్గి, రాజకీయ దృక్పధం, పార్టికి రచయిత కమిట్‌ అయి ఉండాలనే సిద్దాంతం వ్యాప్త చెందాయి. శిల్ప దృష్టకంటు వస్తు దృష్టి (ప్రాధాన్యం వహించింది సామాన్య మానవుడు మాట్లాడే నిత్య్వవ్యవహారభాషేసాహిత్యభాషగా ఉండాలనే అభిప్రాయం ప్రబలింది ఉదాత్తసాహిత్యాధ్యయనం మీద ఉదాసీనతతోపాటు, వ్యతిరేకభావం పెచ్చు పెరిగింది. సాహిత్యం ఆత్మకళనుండి పుడుతుందనే భావం తృణీకరింపబడటం (ప్రారంభమైంది. సౌందఠ్యోపాసనం వైయక్తికమైన అనుభవంగా, వ్యప్ట బావాభివ్యక్తిగా భావింపబడి, పలాయనవాదంగా లక్కింపబడీ, రాజకీయదృక్పధంతో వ్యాఖ్యానింపబడే సామాజిక స్త్పహను కలిగిన కవితయే కవితగా చెలామణీ కావం మొదలైంది. సాహిత్యంలో పూర్వాపర సంప్రదాయ 104

సమన్వయం ఉంటుందన్న భావం విమర్శలో లోపించటం మొదలైంది విశ్వమానవ సత్యాన్వేషణ దృష్ట కొరవడింది. ఆ పరిస్థితుల్లో - సాహిత్యంలో విశ్వమానవ స్వభావం ్రతిబింబిస్తుందనీ, కవితకు కాలావరణాతీతమైన అనుభవ శక్తి ఉందనీ, యుగయుగాల మానవానుభవపరంపరా (ప్రవాాసంవాహనశక్తియే కఎతకూ,విమర్శకూ మూలబలమనీ, నిత్యనూతనత్వం వాటి (ప్రయోగశీలమనీ, కవితకు దర్శనం జీవమనీ, విమర్శకు దర్శన నిర్దేశం జీవితమనీ, ఆ రెండింటి నమన్వయం అభినవ విమర్శావిర్భావానికి దారితీన్తుందనీ భావించి విమర్శరూపంలో ఆవిష్కరించి, తెలుగులో ఒక సృజనాత్మకమైన విమర్శ పద్ధతిని (ప్రారంభం చేసిన గౌరవం శ్రీ గుంటూరు శేషేంద్ర శర్మగారికి దక్కుతుంది. 'కవిసిన మేనిఫెస్టో (1977)లో 'ప్రతిపాదింపబడిన సాహిత్య పిమర్శ దృక్పధం క్రొత్తగా ఏ పాశ్యాత్య ఉద్యమాన్నోో తెలుగులో దింపటానికి యత్నం చయలేదు. సమకాలీన సాహిత్యావసరాలను గుర్తించి కాలం సాహిత్య దర్శనాన్ని పునరుజ్జివింపచేసింది. కవిసేన దృక్పధం దానికి ప్రతినిధిగా నిలచింది. దానికీ భారతీయదృక్పధం (ప్రాతిపదిక , ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఉన్న వివిధ సాహిత్య దృక్పధాల్లో కవితాత్మకు సంబంధించిన సూ(త్రాలన్ని ఒక్తే ఎధమైన తత్త్వాన్ని భంగ్యంతరంగా (ప్రతిషాదించేవే అనే సమన్వయ దృక్పధం దాన భిత్తిక. అనుభవాన్ని అందించే ఆలోచన దాని ఆత్మ!

తెలుగు విమర్శలో సమన్వయాత్మక విమర్శా, మార్క్సిస్టు విమర్శా ఇతర విమర్శలతో పాటు రంగంలో పోటీపడటంతో విమర్శలో వివేచనాత్మక ప్రవృత్తికి [ప్రాధాన్యం వచ్చింది ఏది నిజమైన సాహీత్యం? ఏది ఉత్తమమైన విమర్శ? అనే మౌలికమైన (ప్రశ్నలకు సమాధానాలు ఆధునిక దృష్టిలో అన్వేషించవలసి వచి ఎంది కవిసేన మేనిఫెస్టో ఆ శాఖను (పొమాణికంగా (ప్రారంభించింది శ్రీ ఇస్మాయిల్‌ ఆ మార్గంలో ముందడుగు. వేశారు “సాహిత్యంలో నిశ్శబ్దం అవే వారి (గ్రంధంలో,

ఈ సంఘర్షణల" లెలుగు సాహిత్య విమర్శ మరొక విలువైన మార్గంలో (ప్రన్దానం చేసింది. అది సాహిత్య పరిణామ తత్వానుశీలన ప్రన్బానం. అభ్యుదయ. కవిత్వాద్యమంలో సాహిత్యం సమాజ గతితార్కిక భౌతిక పరిణామంలో అంతరా భ్రీగంగా పరిగణింపబడింది. సమాజ పరిణామ చరిత్ర తెలిస్త తప్ప, సాహిత్య పరిణామం తెలియదు అది నిశ్చితమైతే తప్ప రచన యుక్క విలువలు తొలియవు. మానవుల సాంఘిక అస్తిత్యమే వాళ్ళ

105

చై తన్యాన్ని న్నిర్ణయిస్తుంది. కాబట్టీ అందులో వ్యక్తి అస్తిత్వ (ప్రసక్తి లేకుండా పోయింది అభ్యుదయ వామష్తీయులు మార్కిస్టు దృక్పధంతో సమాజ పరిణామ చరి[తనూ, దానిలోని భాగంగా సాహిత్య పరిణామ చరిత్రనూ నిర్మించుకోవలసి ఉంది అయితే ఆ పని ఇంతవరకు సాధ్యం కాలెదు. అయితే, (గ్రుడ్డీలో మెల్లిగా, అదృష్టవశాత్తు, డాక్టర్‌ వెల్చేరు నారాయణరావు గారి "తెలుగులో కవితా విప్లవాల స్వరూపం” (1978. వెలువడింది “సాహిత్య పరిణామానికీ ఒక నియతమ్రన స రూపం వున వదన నిరరంచడమూ, సాహిత్య రూపాలను స్పుటంగా అభివర్రించేందుకు సమర్ధమైన విధానం కనుగొనడమూ, సాహిత్య విమర్శకి ఒక తాత్త్విక [ప్రాతిపదికను సమకూర్చడమూ ఈ ప్రయత్నం వల్ల ఆశించిన ఫలితాలు=- (పు ౫11). సాహిత్య చరితలో (ప్రవర్తిల్లిన విపవాలను పేర్కొందూ-పురాణ విష్ణవం, (ప్రబంధ విప్రవం, భావ విప్లవం, అభ్యుదయ విప్టవం అనే వాటిని వివరించారు నారాయణరావు గారు. వారి నిరయాల మీద, పారిభాషిక పదాల మీద, అన్వయాల మీద, భావజాలం మీద అందరికీ ఏకాభిప్రాయం లేకపోవచ్చును గాని ఆధునిక విమర్శ విలువలను వివేచించడానికి వ్లైషణాత్మకంగా సాహిత్య చరిత్రనే పునరధ్యయనం చేయవలసిన అవపరం ఉన ఎ దన్న వాస్తవాని ( వెలే బరు వారి (ప్రయత ఎం స్పష్టం చేస్తున ఎది ఆంధ్ర సాహిత్య చరితలో వచ్చిన కవిత్వపు పరిణామాలకు ఆయా కాలాల్లో కవులు (ప్రసరించిన సాహిత్య దృక్పధాలూ, దర్శనాలే కారణమని ప్రతిపాదిస్తూ 1981లో జి వి సుబ్రహ్మణ్యం ఆంధ్రప్రదేశ్‌ సాహిత్య అకాడమీ వారి “సారస్వత వ్యాసములు మొదటి సంపుటి ద్వితీయ ముద్రణకు ఏీరిక [వాశాడు. ఆ తరువాత ఆదివారం ఆంధ్రప్రభలో 1988 ఏప్రిల్‌ 17వ తేదీనుండి ధారావాహికంగా “సాహిత్య చరితలో చర్చనీయాంశాలు అనే నీర్షిక (క్రింద వ్యాసాలు (వ్రాస్తున్నాడు. ఆ వ్యానాలు త్వరలో పుస్తకంగా ఎెలువడనున ఎవి" సాహిత్య వికాస చరిత నిర్మాణావశ్యకతను గురించి, ఆ నిర్మాణంలో చర్చించి న్నిరయించుకోవలసిన వివిధాంశాలను గురించీ ఈ వ్యాస పరంపర కూలంకషంగా చర్చిస్తున్నది "1935 నుండి 1975 దాకా తెలుగు సాహీత్య చర్శితలో (ప్రవర్తిల్లింది “నవ్య సంప్రదాయ యుగం' వంటి ఎన్నో వినూత్నాంశాలను చర్మితలో చర్చనీయాంశాలు అనే పేర (గంధంగా వ్రచురించాడు 750 వుటల ఈ (గంధం డూ 350 106

సాహిత్య విమర్శ చరిత్రలో ఎన్ని పుస్తకాలు వెలువడ్డాయి. అన్నది కాదు లెక్కకు వచ్చేది... ఎన్ని మలుపులు విమర్శ తిరిగింది, ఎన్ని సమస్యలను పరిష్కరించింది? ఎన్ని 'సమన్వయాలను సమర్పించింది? ఏన్ని సిద్దాంతాలను రూపాందించింది? అన్నవి గణనకు వచ్చేవి, మొత్తానికీ ఈ యిరవై అయిదేళ్ళ సాహిత్యంలో .కడచిన పదేళు ఎగా పత్రికలు విమర్శలకు పట్టుకొమ్మలుగ్గా నిలిచాయి. 'సజీవ సమస్యలు చాలా వరకు ప(్రికాముఖంగానే చర్చింపబడు తున్నాయి. సాహిత్య విమర్శను వారం. వారం: ప్రజాజీవితంలో భాగంగా (ప్రవహింపజేస్తున్న దినపత్రికలు అభినందనీయాలు, సమీక్షా యుగానికి పత్రికలే నారుపోసి నీరు షోస్తున్నాయి,

ఈ పాతికళ్ళలో వందలో విమర్శకులు విమర్శ (గ్రంథాలు రచించారు. కాన్హి కొన్ని మాత్రమే చర్చింపబడ్డాయి. కొ న్ని మననం చేయబడుతున్నాయి. వర్గ దృక్పథం వలన సాహిత్యానికి కలిగే మేలు గీళ్ళు ఇప్పుడు బాగా తెలిసి వస్తున్నాయి. భారతీయ భాషా సాహిత్యాలలో "03 [066గ1%1 అనే ధోరణే దాదాపు అయిదారేళ్ళగా బలాన్ని పుంజుకొంటున్నది.. తెలుగులో అభ్యుయ కవిత్వానంతర ధభోరణులలో అంతర్లీనంగా ఆవిర్యవిస్తున ఎ"ఈ+* దశాబ్ది చైతన్యం

నేటి యువతరం సాహిత్యంలో అంతర్జిగూఢంగా (ప్రవహించే జాతీయతా శక్తిని అన్వేషిస్తున్నది, అనుశీలిస్తున్నది.. అభివ్యక్తీకరిస్తున్నది; అంతర్జాతీయమైన అవగాహనకు తన జాతయమైన అస్తిత్వం ఒక బలమైన సాధనం. కావాలని యత్నిస్తున్నది. ఈ తరుణంలో' ప్రతిభాషా సాహిత్యవేత్తా, రచయితా తన గత సాహిత్య చరిత్రలో ఇటువంటి ప్రవృత్తి గల రచయిత లెవ్వరో లక్కించుకొంటున్నాడు. ఆయా రచయితల సాహిత్య దర్శనాలను, ప్రక్రియలను, ప్రవృత్తులను మ్లోషెంచుకొంటున్నాడు. సాహిత్య చరిత్రను పునర్విభవజనం. చేసి, ఫునర్వాఖ్యానించటానికి పూనుకొంటున్నాడు. తెలుగులో అయిదేళ్లుగా ఈ వ్రైతన్యం బాగా బలం పఫుంజుకొంటున్నది. ఇదేనేటి ఆధునిక సాహిత్య విమర్శ 'స్పృహ,

1990 ఫిబ్రవరి 4వ తేదీన యువభారతి * ఈ దశాబ్దంలో తెలుగు సాహిత్యం" అనే అంశం మిద ఒక సదస్సు జరిపీ ఆ వ్యాసాలను (గ్రంథంగా

ప్రచురించింది. అందులో 1980-90 మధ్య సాహిత్య విమర్శ మీద డాక్టర్‌ సంపత్కురాచారు (లు గారు వ్యాసం [వాస్తూ ఇలా ఫలితాంశాన్ని పేర్కూనా ఎరు ? “ఈదశాబ్దంలో ప్రధానంగా గుర్తించవలసిన (ప్రధానాంశర ఒకటి. ఉంది. అది దేగ్సీ యమైన విమర్శావిధానం, మార్క్సిస్టు విమర్శ విధానం పరస్పరం తమను స్పష్టం. చేసుకోవటానికి ప్రయత్నిస్తున్న తీర్కు ఈ ఉభయ రీతులూ ఈ దశాబ్దంలో పడినంత పోటీ మరే దశాబ్బంలోనూ కన్చించదు* (పు. 780,

డాక్షర్‌ నాయని కృష్ణకుమారి గారు ఇలా గుర్తించారు. (11) విమర్శ వ్యాసం తెలుగు. సాహిత్యాన్ని ఎప్పుడూ పరిపుష్టం చేస్తూనే ఉంది, కంద స్థాయిలో గత మూడు సంవత్సరాలుగా విమర్శప్రక్రియక బహుమతులు రావడం అందుకు తార్కాణ. అని చెప్పవచ్చు.

(2) 1970 వరకు సుప్తంగా పడి ఉన్న జానపద సాహిత్య అధ్యయనం, విమర్శ చాలా వేగాన్నందుకున్నది ఈ దశకంలోనె, ఆసాహిత్యానికి సంబంధించిన అన్ని (ప్రక్రియల మీదా పరిశ్‌ ధనాత్మక విమర్శలు వెలువడడం. ఈ దశకానికీ గల విశిష్ణత అని చెప్పవచ్చు.

(3. నవ్య సంప్రదాయమనే కొత్త వాద మొకటి ఈ దశకంలో నిర్దుష్టంగా రూపు దిద్దుకొనే అవకాశం కనపడుతూ. ఉంది. ఓ ఈ దశాబ్దంలో తెలుగు సాహిత్యం, ప్లు. 12, 1వ

విమర్శలో ఇప్పుడు. సమీక్రాయుగం్క పరిశోధనలో ఏకాదేశాం* వ్వ్హషణ కాలం సాగుతూ ఉన్నాయి. ఈ రెండూ సాహిత్య వ్యాస ప్రక్రియకు సన్నిహితంగా ఉంటాయి, 'పరిశోధన వ్యాసానికీ, సాహిత్య వ్యాసానికీ అత్యంత సాన్నిహిత్యం. ఇప్పుడు ఏర్చడింది, ప్శతికావ్యాసం, పరిశోధన, వ్యాసం, విమర్శ కాలంలో మనం జీవిస్తునాం, సాహిత్యాన్ని సమీక్షిస్తున్నాం! *

శ వాద్ధుయ (తలుగు విశ్శవిద్యాలయ వరిశోధన వ(తిక ₹ బనవరి * జూన్‌ 2981లో (వ్రచు రితర వు: +3-24, 108

తెలుగు సాహిత్య విమర్శలో దేశీయతాన్వేషణ అఆలుగులో నేటీ సొపొత్వ విమర్శకులు ఆడు రకాలుగా కనపడుతున్సారుః

1 సంస్కృత లాక్షణికులు నిర్దేశించిన ప్రమాణాలే భారతీయ భాషా సాహత్య (ప్రయోగాల కని ఎంటికీ మూల సూత్రాలుగా వర్తిస్తాయని భావించి, తెలుగులో సాహిత్య ప్రక్రీయలనూ, విమర్శ తీరు తెను సలనూ సమీక్షించే వారు.

ల్‌ పాశ్ళాత్య విమర్శసూత్రాలే సాహిత్య ప్రయోగాల విలువలను, విమర్శవివేక వికాసాలను విచచింపగలవని విశ | (సించి తె లుగులో సాహిత్య విమర్శను సాగించేవారు

చె తెలుగు సాహిత్యాన్ని, విమర్శనూ [(వాచ్య పొశ్చాత్య విమర్శన సూత్రాల సమన్వయ దృక ఉధంతో అనుకీలిం చేవారు.

లే ఏదై నా ఒక సాహిత్యేతరమెన శాస్త దృక ధానికిగానీ, సిద్దాంతానికి గానీ, ప్రయోగసూత్రానికి గానీ కట్టుబడి సాహిత్యాన్ని, విమర్శనూ విలువకష్టే పద్ధతిని పాటణించేవారు.

  1. ర్‌ ఇయాభిరుచులన సాహాత్య (ప్రమాణాలుగా, విమర్శ సూత్రాలుగా 'వఎెలువరించేవారు.

6 సాహీత్యం మిద (ప్రభావాలు ఎన్ని ఉన్నా, దానిదైన దేశి లక్షణం ప్రయోగాలలో జీవశక్తిగా ప్రవహిస్తూ ఉంటుందనీ, అంతర్గతి వికాస సూత్రం అవిచి గన పంగా సాగుతూ ఉంటుందనీ విశ్వసించి, తెలుగులో ఆయా కాలాలలో వెలువడుతున్న ప్రక్రియలకూ, విమర్శ విధానాలకూ రూడా వానివైన దేశి అస్తిత్వ వ్యక్తత్యాలూ, అంతర్గతి వికాస (ప్రస్థానాలూ ఉన్నట్లు దర్శించి 'ప్రపంచించేవారు

ఆరురకాల విమర్శకు లున్నారంటే - ఆరురకాల విమర్శ మార్గాలు అచరణలో ఉనా యన్న మాట. ఇది ఆధునిక కాలం చేసుకున ఎ అదృష్టం అని కూడా చెప్పాలి. తెలుగులో సాహిత్య విమర్శ పట్టుపూర్వోత్తరాల చరి్యత్ర గమనిస్తే ఈ ఆరు మార్గాలు ఒక సారే పుట్టాయని చెప్పలేము గాని, పైన పేర్కొన్న (క్రమంలో (ప్రాచుర్యం చెందుతూ వచ్చి ఇప్పుడు అన్నీ కలిసి ప్రవర్తిల్దుతున్నాయని 'పేర్కొనగలం. తెలుగులో ఒకసారి వెలసిన ఏ పద్ధతైనా తరువాత రూపరేఖలు లేకుండా అంతరించిపోవటం అరుదు. కాన్హి అది

109

కాలాంతరంలో రూపాంతరం పాందవచ్చు. తెలుగు సాహిత్యంల్‌ నూ, విమర్శ రంగంలోనూ ఇదే వాస్తవం ఈనాడు కనబడుతుంది. శతాబ్దం క్రింద తలయెత్తిన విమర్శ పద్దతి ఈనాడూ ఏదో విధంగా కొనసాగుతూనే ఉంది. ఈనాడు (ప్రాచుర్యం పాందిన మార్గానికి తొలిజాడలు కొన్ని దశాబ్దాల క్రిందనే తలయెత్తి ఉంటాయి. పై ఆరురకాల విమర్శలలో మొదటి రకం, ఆరవరకం విమర్శలు ఈ వాస్తవాన్ని బుజువు చేస్తున్నాయి. ఆరురకాల విమర్శలు సమాంతరంగానూ, సమ్మిశ్రితం గానూ సాగుతున్న ఈ కాలం గతం కంటె ఎంతో సాధించగలిగే సామర్థ్యం గలిగి ఉన ఉదనటంలో అనుమానం లేదు. సాహీత్య స్వరూష స్వభావాలను బహుముఖంగా విశ్లషెంచి వివేచించే పరికరాలు, పద్దతులు ఈనాడు ఎన్నోమన కందుబాటులో ఉన్నాయి. వాటిని ఉపయోగించుకొంటూ విమర్శ తాను విస్తరిస్తూనే, పరిశోధనకు కూడా బలాన్ని చేకూరుస్తుంది అయినా, గమనింపదగిన విశషమేమంటే-తెలుగు సాహిత్య విమర్శకు మొదటినుండి ఒక సొంత గౌంతుక ఉందా ఒక స్వంత వికాస సూ(తం ఉందా, తనదైన దేశి [ప్రమాణం ఉందా, దాని వికాస చరిత్రకు స్వీయ అస్తిత్వ వ్యక్తిత్వాలున్నట్లు వివేచించటానికి వీలుందా? - మొదలైన (ప్రశ్నలకు సూటిగా, స్పష్టంగా సమాధానం చెప్పటం సాధ్యం కావటం లదు. సమకాలీన సాహిత్య విమర్శ ఈ ప్రశ్నలకు సమాధానం చెప్పాలని ప్రయత్నిస్తోంది. అందులోనూ ఆరు విధాలైన విమర్శకుల్లో చిట్టుచివరివారు తమ దృష్టని ఈ అంశాల మీద కేంద్రీకరిస్తున్నారు. దీన్ని అత్యంత ఆధునిక లక్షణంగా పరిగణిస్తున్నారు. తెలుగులో లిఖితపూర్వకమైన సాహిత్య విమర్శ దాదాపు నూటపాతికళ్ట నుండి వెలువడుతున్నది. ముద్రణయంత్రాల వల్లనే మనకీ సౌకర్యం లభించింది. ముద్రణ సౌకర్యం లేనప్పుడు కూడా సాహిత్య విమర్శ లిఖిత సంప్రదాయంలో (ప్రాచుర్యం చెందినట్టు మనకు తాళపత్ర[గ్రంధాలు గానీ, వ్రాతప్రతులు గాని, సొక్ష్యాధారాలుగా లభించటం లేదు. అట్లని సాహిత్య విమర్శ తెలుగులో ఆకాలంలో లేదని చెప్పలేము. కావ్యావతారికలలో విమర్శ ప్రతి విమర్శలజాడలు కొన్ని, విమర్శ ప్రమాణాల ప్రతిపాదనలు కొన్ని, సాపేక్ష అనుశీలన సూత్రాల ప్రసక్తులు కొన్ని, కావ్యలక్షణ వివేచనలు కొన్ని ఎడనెడ చోటు చేసుక వటం వల్లి సాహత్య విమర్శ వెయ్యేళ్లుగా తెలుగులో సజీవంగా, చె తన్యవంతంగా ఉన్నదని నిస్సందేహంగా చెప్పటానికి వీలు కలుగుతున్నది అయితే, అది కేసే0)

ముద్రణయంత్రాలు వచ్శేంతవరకూ మూగవోయినట్టు కపనడుతునా 1, మౌఖిక సంప్రదాయంలో జీవస్రవంతిగా ప్రవహిస్తూ ఉన్నట్లు స్పష్టమౌతున్నది. మౌఖిక సంప్రదాయంలో కూడా ప్రక్రీయోచితమైన పద్దతులను (ప్రజలు రూపాందించుకొంటూ తరువాతి తరాలవారికి అందిసూ ఉంటారు వాటిలో ఎంతో వైవిధ్యం ఉంటుంది, వైశిష్ట్యం కూడా గోచరిస్తుంది అవి దేశీయతా అస్తిత్వ వ్యక్తిత్వాలను పరరక్షించుకానే యత్నంలో కాలోచితమైన (ప్రయోగాలు కూడా ప్రకలటతమౌతూ ఉంటాయి... కవితలో ఆఫువులు, చాటువులు, తిట్టు కఎతలు, గుట్టు కవితలు మొత్తానికి మౌఖిక సంప్రదాయానికి చెందినవై నా, వాటీ అస్తిత్వంలో ఎ విధ్యం ఉంది జానపదకళారూపాలకు పొదు ఒకటి అయినా అవి పెరిగీ మౌఖిక సంప్రదాయ పద్ధతులలో సూక్ష్మభేదాలు కనపడతాయి. తెలుగులో దేశిరూపకాలూ, తదనుబంధప్రక్రియలూ పాక్షికంగా మౌఖికసంప్రదాయాన్ని మని సంచి ఎస్తరించాయి. వీటి కని సృంటకంటె ఎలక్షణమెంది ఎమర్శ విమర్శల్‌ శాస్తాంశ- లక్షణవివేకం; కళాంశ - అనుశీలన కౌశల్యం. ఈ రెండూ మొదట మౌఖికంగా సాపేక్షంగా సాగుతాయి. లక్షణ వివేకం విమర్శ సూత్రంగానో ప్రమాణంగానో సహవృదయుల మన్ననలు అందుకొంటే అది తరువాత లక్షణ (గ్రంధకర్తచేత ఛందోమయంగా వ్యక్తీకరింపబడవచ్చు. అంటే మౌఖిక సంప్రదాయంలో సాగే సాహిత్య విమర్శలో లక్షణ భాగం లిఖిత సంప్రదాయం లోకి ప్రవేశించి తన అస్తత్వా?ని ల సుస్థిరం చేసుకొంటుందన్న మాట! లక్షణం మనకు లిఖిత రూపంగా కనపడ్డా, దానిని కావ్యానుశీలనలో సమన్వయించే కళ ఆయాకాలాల్లో ఎదుట ఉన్న శ్రోతలకు వినపడింది గాని లిఖిత సంప్రదాయంలో జూలువారలేదు. లక్షణం ధారణలో నిలిచింది, అనుశీలనం (శ్రవణమనవాలలో (స్రవించింది. ఈ పద్ధతి విమర్శక వ్వక్తిత్వాన్ని మన్నించేదిః సశాప్రియ విమర్శ చైతన్యాన్ని సాహితీలోకంలో పరిపోషించేది. ముద్రణ యంత్రం వచ్చి-లక్షణాన్ని అనుశీలనాన్నీ కలిపి లిఖిత సంప్రదాయంలో పెట్టింది దీనితో లక్షణం ధారణలో నిలిచే ధోరణి మందగించింది. మౌఖిక సంప్రదాయంలో జీవించే ఉపన్యాసం కూడా లిఖిత సం ప్రదాయంలోని వ్యాసంగా రూపాందటం ఎక్కువైంది, వట్టి ఉపన్యాసానికి నేడు విలువ తక్కువ. శా(స్తాంశ, కళాంశలను ఉభయ పొర్శ్యాలుగా మలచుకొన్న ఉపన్యాసం వ్యాసగొరవం పాందుతున ఏది ప్రచురింపబడని అటువంటి ఉపన్యాసం మౌఖికంగా సాగిన విమర్శ సంప్రదాయానికి ఆధునికంగా నిలిచిన తీపి గుర్తు గతంలో పాక్షికంగాను, క్షే11

పూర్తిగానూ మౌొఖఫీక సం (పదాయంలో ఉన్న సాహిత్య వ్‌మర గను బలవరతంగా లిఖిత సంప్రదాయంలోకీ మార్చిన యంత్ర మంత్రారగానిగా చిహ్నార వ్యాసం. అందువర్లినే కొన్ని వ్యాసాలు వింటేనే బాగుంటాయి, చదివినా కొన్ని మాతమె జ్హాపకముంటాయి, శా స్రాంశనూ;, కళాంశనూూ, రీఖిత సం ప్రదాయానికి కళనముగుణంగా సంప్రదించి సాహిత్య విమర్శను నిర్మించటమే ఈ శతాబ్లి మొదచీ పాదంలో తెలుగు విమర్శకులు సాధించిన ఘన విజయం, అజ్జాతయుగం;.ఈ శతాబ్లి చర్మిత ప్రయోగయుగం. మరో రకంగా చెప్పాలంచు మొదటిది మౌభిక సంద్రాయ యుగం, "రెండవది - లిఖిత సంప్రదాయ యుగం, ఈ శెండు యుగాలలో వెలువడీన సషాహీత్యాలలో మౌలికంగా 1కైరక, క్రియాశక్తులోనూ, ప్రభావ పద్ధతులల్‌నూ భేదం బాగా కనపడుతుంది, సావాత్య చరిత్రలో లాగానే సాహిత్య విమర్శ చరితలో కూడా ఈ శక్తుల పాత బలంగా ఉంటురదనటంలో అనుమానం. లేదు. నన్నయనుండీ వీరేశలింగం పంతులు వరకు సాగిన సాహిత్య చరిత్రలో మూడు రకాల శక్తుల ముక్కోణపు పోటీ కనపడుతుంది. సంస్కృత 1పాక్సత సాహిత్యాలను దేశభాషలలో అనువదించటం. వలనగాని, భారత వర్ష ధర్మస్సూర్తి నివ్వగలిగిన వస్తువులతో వివిధ రచనలు చనేయటం వలనగాన్మి దేశభాషా షాహీత్యాలెన్నైనా భారతీయ స్తాహిత్యర ఒకటే. అనే అనుభవం కలిగించాలనే ప్రవృత్తి ఒకవై ఫు ఉండేది, ఆయా (ప్రాంతాలలో బలంగా ఉన్న మతాలను గాని, ప్రచారంలో ఉన్న సాహితి ప్రక్రియలను గాని ప్రమాణాలను గాని ఎన్నుకొని దేశభాషా సాహిత్యాలకు ప్రత్యేక ప్రతిపత్తి కలిగేటట్లు ఉద్యమించే ప్రవృత్తి దానికి ప్రతిగా మరోవై పు సాగుతూ ఉండేది. ఈ రెండింటికీ నడుమ సంఘర్షణ రేగటం సహజం. దానివలన భరతవర్ష షాహిత్య సాంస్కృతిక సమైక్యత కుంటుపడవచ్చు, లేద్మా దేశిసాహిత్య వికాసానికి దోహదం చేసే భారతీయ భాషా సాహిత్యాల (ప్రభావం సట్లు ప్రజలకు వై ముఖ్యం కలగవచ్చు. అవి. వాం ఛనీయాలు కావు. అందువలన సాంఘుక, మత రాజకీయాలలోని వె రుధ్యాల కతీతంగా ఒక సమన్వయ ద ఫ్రకృథంతో దేశభాషా సాహిత్యాల అస్తిత్వ వ్యక్తితా ఇలకు నవ్యరూష కల్పనం చేసే (ప్రవృత్తి మరొకటి బలంగా పని బేస్తుండేది. ఈ మూడవ ప్రవృత్తి దేశిసాహీత్యోద్యమాలలో పరిణత మైనదిగా పరిగణింపబడుతుంది. నన్నయ ఈ పద్ధతిని తెలుగులో ఆరంభించాడు, తిక్కన దిద్దితీర్చాడు.. శివకవులు "రెండవ

ప్రవృత్తితో ఉద్యమించారు. మొదటి ప్రవృత్తి తెలుగులో పురాణానువాద పద్ధతిలో అవతరించినా షోతన దానిని షాలిమేరలు దాటకొట్టాడు.. శ్రీనాథుడు, ప్రబంధకవులు, శతకకవులు మొదలై నవారిని మొదటీ (ప్రవృత్తికి ప్రతినిధులుగా కొందరు పరిగణిస్తారు. కాన్మి అది సత్యం కాదు. వారందరూ తెలుగు సాహిత్యంలో సమన్వయ శక్తులు, దేశి భాషాసాహత్యాల అస్తీత్వ వ్యక్తిత్వాలకు రూపుదిద్దిన కళామూర్తులు. ఒక్క మాటలో బెప్పాలంటు-మన [ప్రాచిన తెలుగు సాహిత్యమంతా భారతీయతో పరిరక్షణ ( 2౮౦౧4౦|॥ 0[1061200639) కు భంగం కలుగకుండానే తెలుగు దేశీయత (1281౪10 యొక్క అస్తీత్వ వ్యక్తిత్వాల పరిపోషణకు. చేసిన కవుల నిర్విరామకృషి. దానిని ఆలంబనంగా చేసీకొని సాహిత్యంతా పాటు సాహిత్య విమర్శ. కూడా: అటువంటి. ప్రస్థానమే. సాగించి ఉండాలి,

కందుకూరి వారి కాలర నుండి పాశ్ళాత్య ప్రభావ ప్రవృత్తి అనే మరోరకమైన శక్తి మన సాహిత్యర మీద పని చేసింది? ప్రభావం అంటు ఇతరుల భావాదర్శ ప్రభావాలల్‌ కొట్టుకొని పోవటం కాదు. అది అనుసరణం. లేదా. అనుకరణం, ఒక భాషా సాహిత్యానికీ గల దేశీయతా అస్తిత్వాన్ని వికాసదశ వై ఫు విస్తరింపజేయగల భావాదర్శ జాలాన్ని పోషక (ద్రవ్యంగా మా (త్రమే (గబాంచటం ప్రభావం, పాశ్యాత్య భాషా షాహీత్య' సంస్కృతులతో మనకు సాన్నిహిత్యర ఏర్పడనప్పుడు వాటిని అనుకరించే (ప్రవృత్తులకు, అనుసరించే చిత్తవృత్తులకు, ప్రభావాన్ని [గ్రహించి దేశీయతకు పోషకంగా మలచుకొనే 'ప్రయోగాసక్తులకు ఆయాకాలాలలో (ప్రాచుర్యం ఏర్పడవచ్చు. ఏమైనా అనుకరణ్క, అనుసరణ (ప్రవృత్తులకు ఎప్పుడూ, ఎక్కడా అస్తిత్వ 'గూరవం ఉండదు. వాటిని ప్రభావ చైతన్యంగా మార్చుకొన్నప్వుడే సాహిత్యానికీ మన్నన ఏర్పడేది. పాశ్ళాత్య ప్రభావం మనకు కొన్ని ఆనక్తులను. కలిగించింది, సమస్యలను కల్పించింది, వాటిని ఆహ్వానించటానిక్తి ఎదుర్కొనటానికి అవసరమైన దేశీయ అస్తిత్వమూల్యాల పునఃపరిశీలనానికి అవకాశాన్ని కలిగించింది; పాశ్ళాత్య భాషాసాహత్యాల ద్వారా ఆధునిక సాహిత్యం అంతర్జాతీియమైన మానవ వికాసాన్ని దర్శించగలగింది, సామాజిక్క రాజకీయ, సాహిత్య, సాంస్కృతిక్క శాస్త సిద్దాం తాల, ఉద్యమా ల ధోరణులను అవగాహన చేసుకోగలిగింది. భారతీయ సాహిత్య, తాత్త్విక, సామాజిక్క సాంస్కృతిక మాల్యాలను, దర్శనాలను ప్రపంచానికి అందించటూనికి యత్నించింది, తెలుగు సాహీత్యం తన అస్తిత్వం ఆధునికంగా వికాసం చెందటానికి కావలసిన (ద్రవ్యాలను, గుణాలను, ధృకృథాలను, సిద్దాంతాలను

మాత్రమే (గ్రహించి తనలో భాగంగా సంవదించుకొన్నది. ప్రపంచంలో ఉన్నవనీ న తెలుగులోకి రాలేదు, రాలేవు, వేటిని ఎలా విలీనర చేసుకోవాలో తెలుగు సాహిత్యం ఈ శతాబ్దరలో ప్రయోగ్గాలు చే సి ఫలవంతమైంది. తె లుగులో విలీనం కాలేనిది వంత అంతర్జాతీయమైనదై నా అల్హంత దూరంగానే నిలిచిపోయింది. విఠీనదశ దేశీయతకు పోషక(ద్రవ్యంగా మారినపు బ్రీడే విఠీనర సాధ్యమౌతుంది. అందువలన పాశ్ళాత్య ప్రభావం తె లుగుసాహీత్యంలోని దేశీయతను పోషీంచుకొనే ప్రవృత్తి యొక్క పోషక శక్తియే కావాలి.

తలుగు సాహిత్యం. మీద పడీన ప్రభావాలు ముఖ్యంగా "రెండు రకాలు, ఒకటి సాహీత్య సంబంధులు, మలొకటి సాహీత్యేతరాలు. ఇరవయ్యో శతాబ్దంలో ప్రపంచవ్యాప్తంగా సాహిత్యాన్ని సాహిత్య సాహిత్యతర ఉద్యమాలు ప్రభావితం చేశాయి. చేస్తున్నాయి. ఆ గాలి తెలుగులో కూడా విస్తున్నది. ఈ 'రెండింటి వలన. (ప్రపంచ సాహిత్యాలలోలాగానే తెలుగులో కూడా వెలుగుల్లొకీ వచ్చిన ఫలితాంశాలు (ప్రధానంగా రెండు, ఒకటా పాశ్ళాత్య సాహిత్య సిద్దాంత ప్రభావం వలన దేశభాష సాహిత్యాలు తమతమ దేశీయతా అస్తిత్వ వికాసాల కనువై న పోషక (ద్రవ్యాల అవసరం. ఎంతవరకు. ఉందో ఆత్మ పరిశీలనర. చేసుకోవటర్మ అవసరమెనంత వరకే వాటిని అంతరి వర్మాణానిక ఉప యోగిరచుకోవటం . రెండు" :సామాజికాది శాస్త సిద్దాంతాల పరిజ్ఞానంతో ప్రపంచ పరిణామగతిలో దేశీయతను ఒక అంతర్భాగంగా పరిగణించి పరిశీలించటం. *ఈ 'రండింటీలో తత్వత; గోచరించే ఆధునికల క్షణం దేశ యతానే స్‌ు ఒక (56201 [010467- 1౧). అయితే, మొదటి ఫలితాంశంలో దేశీయత సాహిత్యపరంగా సాహీత్యంలో ఎంతవరకు అస్తిత్యాన్ని నిలుపుకొన్నదనే అన్వేషణ గాఢంగా ఉంటుంది. "రెండవ ఫలితాంశంలో సామాజిక పరంగా గానీ, వివిధ, శాస్తాల పరంగా గానీ+ ప్రపంచంలో వ్యాష్తీ చెంది ఉన్న సిద్దాంతాలను అనుసరించి ఏర్పడిన శాస్త్రీయ వ్రైషణకు కనుగుణంగా: సాహిత్యంలోనూ: ప్రతిఫలిస్తూ. ఉన్నదా లేదా అని పరిశీలించటం (ప్రధానంగా ఉంటుంది,

భారతీయతత* వై రుధ్యర లేకుండా దేశీయత యొక్క అస్తీత్వ వ్యక్తిత్వాలను పరిషోషింయకోవటం (ప్రాచినాంధ్ర. సాహిత్య స వభావమైతే, అంతర్జాతీయతను మన్నించే జాతీయ భావంతో దేశీయత యొక్క. అస్తిత్వ వ్వక్తిత్వాలను పరిరక్షంచుకోవటం ఆధునికాంధ్ర సాహిత్య 'స్వభావంగా 'స్పష్టవమౌతున్నది., (ప్రాచీన సాహిత్యం లాగ్గానే మౌఖిక సంద్రాయానికి చెందిన సాహిత్య విమర్శ “టూ కే

ఇన్‌ వన్నో లిఖిత సం పదాయానిక్తీ చెందిన విమర్శ “త్రీ ఇన్‌ వన్న. అంతర్జాతీయత ( 1౧00460021 000010, జాతీయత లేదా భారతీయత ( 141300ట్ఫ), దేశీయత ( ౫౭౧40౧ అనే మూడు గుణాల్లో మొదటి రెండింటిని పోష చటంలో దాదాపు 1935 నుండి 1980 దాకా రెండు. బలవత్తరమైన ప్రవృత్తులుగా అభ్యుదయ, నవ్య సం1ప్రదాయోద్యమాలు తెలుగులో (ప్రవర్తిల్దాయి, ఆ తరువాత ఆ రెండింటి కంట మూడవ గుణం సాహిత్యంలో ముందంజ వేస్తున్నది, దానిత"పాటు సాహిత్య విమర్శలో ఈ స్వభావం స్పష్టంగా తెలుస్తున్నది. ఆరు రకాల విమర్శలూ'ఈ మూడు ప్రవృత్తులనుండి క్రమంగా వస్తరిల్లినవే-మూడు వువ్వులూ ఆరు కాయలూ అన్నట్టు,

దేశీయత కంటు భారతీయత సాహిత్యంలో (ప్రధానమని భావించేవారు మొదటి రకం విమర్శకులు, వ్‌రు సంస్కృత లక్షణ: (గ్రంథాలలో ఉన్న ప్రమాణాలను, సూత్రాలనూ. మాత్రమే తెలుగు కవ్లులు గ్రహించి సాహిత్య రచనలను చేసి ఉంటారనే విశ్వసిస్తారు. ఒకవేళ పాశాత్య లక్షణాలేవై నా ఈ శతాబ్ది తెలుగు రచనలలో కనపడ్డా వాటికి కూడా తప్పకుండా సంస్కృతంలో మూలాధారాలుంబాయని అన్వేషిస్తారు. వీరి దృక్పథం మౌలికంగా తెలుగు సాహీత్య అస్తిత్వ వికాస 'ప్రవృత్తులకు విరుద్దం కావటంచేత దీనివలన తోలుగు సాహిత్యానికీ మేలు కంటే కీడే ఎక్కువ జరిగింది. ఆ కీడు రెండు రకాలు, ఒకటి [షాచీనతె లుగు సాహిత్యంలో చాలా భాగం సంస్క బత సాహిత్యానికి అనువాదమనీ, అనుసరణమని ఈ పంథా ప్రచారం చేసింది, "రెండు - దేశి ప్రక్రియలకూ, 'ప్రమాణాలక్తూ విమర్శ పద్దతులకూ విలువ లేకుండా వెల వెలపోయే టట్లు చేసేంది. ఈ విపరీత పరిణామాల వలన నన్నయాదుల రచనలలోని క్రొత్తదనాన్నీ, ఒరిజినాలిబీని వివేచించే చూపును కోలోోయాం. పాల్కురికి వంటి దేశికవుల (ప్రయోగాల బలాన్ని పరిఫ్లూర్తంగా' దర్శించే చేవను పోగా ట్టుకున్నాం. ఈ విమర్శ మార్గానికి నేడు: కాలంచెల్లింది, గతానికీ అవశేషంలా వర్తమానంలో అక్కడక్కడా మినుకు మినుకు మంటున్న గది ఈ పద్ధతి,

ఆధునికాంధ్ర సాహిత్యర్న సాహిత్య విమర్శా పాశ్చాత్య సాహిత్య లక్షణానుగుణంగా పుట్టి పెరిగినవని 'రెండవ వర్షం వారు భావిస్తారు. అంతేకాదు. తలుగు సాహత్యాన్నంతటినీ అనుశీలించటానికి పాశాత్య విమర్శ (ప్రమాణాలూ, సూత్రాలూ చాలునని నమ్ముతారు. [పాచిన, ఆధునిక ఆంధ్ర సాహిత్య అస్తిత్వ వికాస [కమాలనూ వపొశ్శాత్య సాహత్య పరిణామాలన్నూ (పస్థానాలనూ

'ప్రాతిపదికలుగా చేసీకొని న్నిర్ణయిస్తారు.. వీరు సాహిత్యానుశీలనలో' పాటించే పద్దతులూ, పారిభాషికపదాలూ, విమర్శసూత్రాలూ అన్నీ పాశ్చాత్య సాహిత్య న్నేతాల నుండి దిగుమతి చేసుకుంటారు. దినివలన తలుగు సాహిత్యం, సాహిత్య విమర్శ అంతర్జాతీయ అవగాహనను పెంచుకొన్న వన్న కీర్తిని గడీంచాయి. కాని, ఈ అంతర్జాతీయ తెలుగు బెహిత్యానికున్న దేశీయతా అస్తిత్వానీ న వికాస వ్యక్తిత్వాన్నీ, దాని అంతర్గతి సూ్రాన్నీ గుర్తించే మార్గాన్ని మరుగుకు తోసింది. తాలుగురచయితో చేసిన ప్రతి ముందడుగురూ. పాశా త్య సాహిత్యాల లో ఎక్కడో ఒక చోట్‌ ఒక ముందుబాట ఉంటుందనే విశ్వాసం, ఉండకుండా ఉండటానికీ వీలు లేదనే ఒక గట్టి నమ్మకం సాహిత్య జగత్తులో ప్రబలిపోయింది. దీనివలన తోలుగు సాహిత్య విమర్శకు అనుసరణ ప్రవృత్తి తప్పు స్వీయ అస్తిత్వ వికాస జీవతం ఉంటుందన్మి ఉండటానికి వీలుంటుందని దర్శించే అంతర్వీక్షణాన్ని ఈ పద్ధతి అందించలేకపోయిండది. షై రెండు రకాల విమర్శ పద్ధతులూ ఎంత మంచివైనా మొత్తంమీద తెలుగు సాహిత్యానికీవిమర్శకూ. అవసరమైన మంచిని చేకూర్చమి కావనే అభిప్రాయం కొంతమంది, విమర్శకులకు బలంగా ఏర్పడింది, వారే మధ్యేమార్గంలో నడీచే మూడవ పద్ధతి నెన్నుకున్న విమర్శకులు, విరు తమకు అందుబాటులో ఉన్న (ప్రాచ్య పాశ్చాత్య సాహిత్య ప్రమాణాలనూ, సూత్రాలనూ సందర్శోచితంగా ఎన్నుకొని తెలుగులో వెలువడిన ప్రయోగాలను విశ్లషంచి, వివేచిస్తారు. అందువల్లనే వ్‌ర్‌ని సమన్న్వయవాదులని అంటారు, వీరి పద్దతి (ప్రాచుర్యాన్ని పొందినా, సహజంగా తలుగు ప్రయోగ్లాల. కున్న దేశీయతా అస్తిత్వాన్ని వెలికి తీసుకొని వచ్చే అంతన్వ్ఫూతాన్ని అనుగీలనరలో అందొించిలేకపోయిారద్‌, మిశప్రయోగాలలోని సాహిత్య స శభావాన్ని తనకు పోషకంగా వాడుకెన్న దేశీయతను నిరూపీంచలేదు. శాస్త విజ్ఞానం విస్తరిస్తున్న ఈ 'యుగంలో సాహీత్యతత్తాన్ని సాహిత్య శాస్తేతర దృష్టులతో కూడా వివేచించటానిక్తి వివిధ ప్రయత్నాలు, ప్రయోగాలు సాగాయి సాగుతున్నాయి. సామాజిక శాస్త్ర దృష్టితో సాహిత్యాన్ని మ్లోషించే పద్ధతులలో మార్కిస్టు పద్దతి ప్రసిద్ధం. మానసిక శాస్త పద్దతులల్‌* (ఫ్రాయిడ్‌, యూంగ్‌, అడ్లర్‌ సిద్దాంతాల నాశ్రయంచిన మార్గాలు ప్రచారం చెందాయి, అలాగీ తత్త్వ్యశా(్తానికీ చెందిన అనేక దృక్పథాలున్నాయి.. శాస్త్రానికి దర్శన గ్రాయ్యి ఆదర్శ్భావళి (1460108)/] న్జాయ్యి నియమ నిబంధనల నాయి, ఆచరణ 116

స్థాయి అనేవి ఉంటాయి. సాహిత్య శాస్తంలో కూడా. ఈ నాలుగూ ఉన్నా సాహీత్యానికి సంబంధించే ఉంటాయి. మిగలిన శా(స్తాలలో ఆయా శాస్త ప్రవృత్తులను బట్టి ఉంటాయి, సాహిత్య తత్వాన్ని సాహ తే (తర శాస్త దర్శనంతోకాని, దృకృథంతో కాని, సిద్ధాంతాలతో కాన్మి ఆ దర్శావళితో కాని, నియమనిబంధనలతో గాన్కి ప్రయోగపరీక్షలతో గానీ పరీక్షించి నిరూపించటం అసాధ్యం, స్తాహిత్యేతర శాస్త దృక్పథాలు ఎంత గొప్పువైనా పాహిత్య తత్త దర్శనం చేయలేవ్లు, కాని, పాక్షిక పరిశీలనం: సాధించగలవు. ఈ శతాబ్లి సాహిత్య విమర్శలో సాహిత్యేతర శాస్తపద్ధతులు 'ప్రబలటం చేత సాహిత్య పాక్షిక పరశీలనకు మాత్రమే పెద్ద పీట లభిస్తున్నది. సాహీత్యతర శాస్త (ప్రవృత్తులలో సామాజీకపరమైన ఒక ఆదర్శావళికీ కట్టుబడి సాహిత్య విమర్శ చేసే వారిని నిబద్ధ సాహీత్య విమర్శకులు అనవచ్చు కాని, మార్కిస్టు ఆదర్శావళికి కట్టుబడ్డ వాళ్ల విషయంలోనే “నిబద్ధత అనే మాట 'ప్రసిద్ధంగా వినబడుతున్నది,

“నిబద్ధత ను గురించి వాదోపవాదాలున్నాయి. కాని, బద్దత సాహీత్యాని వై నిండుగా చూడలేదు, దండిగా విలువకట్టులేదు. శానస్తాలు సాహిత్యంలో ప్రతిఫలంచగలవే కాని (ప్రాణాలుగా నిలవలేవు. ధ్వని కావ్యానికి ఆత్మ అయినట్లు మార్మ్య్యిజర కాలేదు మనోపై జ్ఞానికతత్త్వం కాలేదు. ఈ విమర్శ పద్దతి సాహిత్యం లోని శాస్త విశేషాలను వెం చటూనికి ఉపయోగపడదు

అయిదవ పద్ధతికి చెందిన స్వీయాభిరుచి విమర్శకులు అన్ని కాలాలలోనూ, అనేక రూపాలలో సాహీతీరంగంమీద (ప్రత్యక్షమౌతూ ఉంటారు, అభిరుమయుల్లు ఎప్పుడూ ఉత్తమ. ప్రమాణాలు కావు. అయితే, ఒక్కోసారి పరిణత విమర్శకుని అభిరుచిగా: కనపడే విమర్శప్రమాణం కొన్ని రచనలపట్లు సాపేక్ష ప్రమాణంగా కుదిరి సహృదయుల ఆమోదాన్ని సాధించవచ్చు. అప్పు డది ఆదరప్యాత మౌతుంది. కాబట్టి అపుడపుడూ అభిరుచి విమర్శ సాహిత్య వివేచనలో సార్థకమైన పాత్ర నిర్వహించే అవకాశం ఉంది. దేశీయతకు దగ్గరగా ఉన్నప్పుడే అభిరుచి కూడా దేశీయులకు ఆమోదయోగ్యం కాగలుతుంది.

ఆరోమార్గంవారు అచ్చమైన దేశికవుల్లాంటివారు.. తెలుగుకవిత్వం పుట్టినప్పటినుండి దేశి కవు లలా ఉన్నారో, తెలుగు విమర్శ వెలుగులోకి వచ్చినప్పటినుండి కూడా దేశీయతను దర్శించే విమర్శకులు అలా ఉంటూ వచ్చారు. అటు భాషాషరంగా చూస్తే తెలుగు ద్రావిడ భాషాజన్యమనే వాదానిడీ చెందినవారు. 'ఇలాంటీవారు,. ఇటు సషాహిత్యశాభలో గమనిస్తే ప్రబంధం

క్షే 1 7

తెలుగువారి స్వంత (ప్రక్రియ అనే వారూ కవిత్రయ భారతం అనువాద కావ్యం కాదనే వార్హూ. బసవపురాణం తెలుగులో తొలి. దేశిపురాణం అనేవార్నూ వాగ్గేయకారుల రచనలనూ, జానపదకళా ప్రక్రియలనూ, ద్విపదకృతులనూ, కథాకావ్యాలనూ తెలుగుదేశీయతా 'ప్రవృత్తులకు (ప్రతినిధులుగా గుర్తించేవారు. - ఇలా ఎందరో గోచరిస్తారు. వీరందరిని గురించి వివరించటం ఈ చిన్ని వ్యాసంలో కష్టం. ప్రబంధ విమర్శకులను గురించి ఒక మాట చెపుతాను. 16వ శతాబ్ది తెలుగు కావ్యాల ను (ప్రబంధాలని పిలిచింది, వాటికి లక్షణాలు తెలుగులో చెప్పటానికి మొదలుపెట్టింది, 20వ శతాబ్దిలోనే. ప్రబంధం తెలుగులో ఒక (ప్రత్యేక ప్రక్రియగా గుర్తీంచట6 వలన తెలుగు కవుల ప్రతిభా వశషాలనే కాక్క తెలుగు సాహిత్య అస్తిత్వ వికాసాలను గూడా విమర్శకులు గుర్తించినమ్లైంది. ఆరురకాల విమర్శకులలో మొదటీ అయిదు రకాలవారూ ప్రబంధం. తెలుగు దేశీయతతో ముడీపడీ ఉన్నదని అంగీకరించరు. (ప్రభావాలు ఎన్ని ఉన్నా తెలుగు ప్రబంధాలు ప్రత్యేక ప్రయోగాలుగానే 'ప్రభవించాయి. తెలుగులో శ్రీనాథయుగం రసక్షావ్య కథాకావ్య ప్రయోగాలకు ప్రతీతి. రషానుగుణ రీతి ప్రస్థానానికి ప్రసిద్ధి. ఆప్రక్రియలన్నీ తెలుగు దేశీయతను సపుక్కిలించటం విశేషం, ఆ తరువాత 'ప్రబంధయుగం అలంకార ప్రన్థానంలో నడిచింది, వక్ర క్తి జీవితం సాగించి ప్రయోగ్గాలు నిర్వహించింది. తె లుగులో చారిత్రికంగా 'ప్రబంధయుగం. ఆరంభంకావటానికి. సాహిత్యపరమైన అంతర్గతి సూతం తర్కబద్దంగా గోచరిస్తుంది. వ క్రోక్తి జీవితంతో పాటు జాతివార్తా చమత్కారాలు, శ్రషవై చిత్రులు తలుగుదనానికి అలంకారాలుగా అందగించాయ.. ప్రబంధ (ప్రయోగాలు సంస్కృత కావ్యానుసరణలు కావు. సంస్కృత కావ్య ప్రక్రియకు సమన్థాయిలో తలుగు కావ గ్ట్‌ం సగర్వంగా నిలువగలిగ్‌ దేశీయతా అస్తిత్వాన్ని ఒక అంతర్గతి సూత్రంలో ఆవిష్కరించిన ఆర్యధ్రకవుల ప్రతిభాక్షేతనాలు, ఇలాగే మన. భావకవులు, నవ్యసంప్రదాయకవులు, కొందరు ఆభ్యుదయకవ్లులు, కొందరు ఆధునిక క్షావ్యేతి హాసకవులు చేసిన [ప్రయోగాలు కూడా దేశీయతా అస్తిత్వం: కలవే (వివరాలకు చూడండః “సాహిత్య చర్మతలో చర్చనీయాంశాలు 7 జీ.వి.సుబ్రహ్మణ్యం - తెలుగు ఆకాడమీ (ప్రచురణ. ఆరవ మార్గ? అఖిలభారత స్థాయిలో దాదాపు అయిధారేళ్ళుగా బలాన్ని పుంజుకుంటున్నుది. ఎన్ని విశషాలు ఎన్ని విధాలుగా చెప్పినా ఒక సాహిత్య ప్రయోగం సహృదయులకు అందిస్తున్న దేశి అస్తిత్వాన్ని, వికాసదశను

నిరూపించలేకపోతే సాహీత్య విమర్శ నిరుపయోగమని నేడు భావింప బడుతున (ది. దేశేయతకు, విశ్వజనీనతకు వైరుధ్యం లేదు. దేశీయతలోని గాఢత్యం విశజనీనతను అందుకోవటానికి బలమైన ఆలంబనం

దేశీయతను భారతదేశానికి సంబంధించినంతవరకు భారతీయతగా (గ్రహించవచు ఏ నంటారు కొందరు. కాని, కొందరు దేశ భాషా సాహిత్యాలకు గల అస్తిత్వాలను ప్రత్యేకంగా గుర్తిస్తారు. వాటిలో కానవచ్చే వై విధ్యమే మనదేశ ఎ శిష్యమంటారు. అనేకత్వంలో ఏకత్యంలా దేశయతలలో భారతీయత ప్రవవాస్తుందని దర్శిస్తారు దానిని అన్వేషించటం తులనాత్మక అధ్యయనం సాధించే ఫలితాంశంగా పేర్కొంటారు అంబే - దేశీయతను సాహిత్యంలో గుర్తించి నిరూపించటం, భారతీయతను తులనాత్మక అధ్యయనం ద్వారా అన్వేషించి వివేచించటం నేటి సాహిత్య విమర్శ కర్తవ్యం

  • హాలుగు అకాడమి ( పొదరాబాదుం వారి తలుగు" - న్న ద్హానిక మాసపతిక -ా (98 నవంబడు (సంపుటి 5, నంచిక [లో (ప్రచురితం,

క్షే్షేం

అనుభూతి కనితావాదం

ఎవరేమనుకొన్నా, ఎంతమంది యేమన్నా “అనుభూతి కవిత్యం' మనమధ్య నివసిస్తున్నది ఈ రోజు దాని ఉనికిని కాదనటం గుడ్డితనం; దాన్ని ఆడిపోసుకోవటం అవివేకం.పేరు బాగా లేదని పెదవి విరిచేవారు కొదరుండ వచ్చు; శబ్ద నిఘంటువులలోని నానార్జాలనూ, వ్యుత్పత్యర్థాలనూ తిరగవేసి అనయం చెప్పటానికి అవస్థలు పడేవారు కొందరుండవచ్చు; పుట్టు పూర్యోత్తరాలనూ ప్రగతి వికాసాలనూ" గురించి విచారించే విచక్షణులు కొందరుండవచ్చుః అనుభూతి కవిత్వం వాదమా, ధోరణియా, ఉద్యమమా! అని చర్చించే విమర్శకు లుండవచ్చు; సమకాలీన కవుల ప్రయోగాల్లా అనుభూతి కవితాచ్భాయల్ని అనుశీలించే సమన్వయ శీలురు కొందరుండ వచ్చు; వ్యక్తివాద మని, పలాయనవాద మనీ, ప్రజలనుండి కవిని వేరుచేసే వేర్పాటువాద మనీ అధిక్షైంచేవారు కొందరుండవమ్యు ఇవన్నీ లా చికట్టు చీల్చుకొని [కొత్తగా తూర్గున ఉదయ౦చి మింటి కెగబ్రాగుతున్న సూర్య బింబాన్ని చూచి, ఆ వాస్తవాన్ని అవగాహన చేసుకోవటానికి ప్రయత్నించే వివిధ [ప్రాణుల యత్నాల్లాంటీవే. పొడిచిన పొద్దు కొండలో పడిందాకా వెలిగే దే, అలాగే అనుభూతి కవిత్యమున్నూూ.

ఏ యుగంలోనై నా ఒక కొత్త ధోరణీ పచ్చినపుడు దాని కో పేరు పెట్టుకొని పిలుచుకొనే పరిపాటి ఆధునిక లక్షణాల్జా ఒకటి - దానికి మూల కారణ6 చారిత్రిక స్పృహ నన్నయకాలంనుండ నవ్యకవిత్వం దాకా యుగ విభజనం చేసి పేర్టు పెట్టుకొన్నది మనము. అందులోనూ రెండు మూడు రకాలు. కొంతమంది రచయితలు లేదా చరిత్రకారులు కొన్ని పేెర్టు ముందు సూచిస్తారు, మరికొందరు సవరిస్తారు, మరికొందరు కొన్ని కల్పిస్తారు వాటిలో సామాజికుల హృదయాలకు హత్తుకొన్నవి [ప్రాముర్యంలోకి వస్తాయి, “పబంధయుగం అనే పేరు అలా వచి గందే “భావకవిత్యం' కూడా అలాంటిదే. "అనుభూతి కవిత్వంా అటువంటిదే. ఇవి ప్రజల అంతశ్చెతన్యాల స్పందనకు కామనలకు సమస్వందనలుగా, (ప్రతీకలుగా ఉంటాయి। అవి జన హృదయాల (పతిధ్యనులు.

అధునికుల్గా వఐరొక పరిపాటి కూడా ఉంది ఒక రాజకీయ సంఘమో, రచయితల సంఘమో, వర్గమో, పరిషత్తో ఒక ధోరణిని గాని, ఒకచై తాన్నాన్ని 120

గాని ఒకపేరు పెట్టి (ప్రారంభిస్తుంది; దాన్ని ప్రచారం చేస్తుంది. దాన్ని ప్రజలు స్వీకరించక తప్పదు దిగంబర కవిత్వం", 'విషవ కవిత్వం" లాంటి పేరు అటువంటివే, వీటికి అర్భాలు రచయితల సంఘాలు చెప్పేవే. 'సంఘం' పెట్టిన క్రేర్రుకు ఫిర్యాదు లేదు ఎవరైనా వ్యక్తులు పెట్టిన షేరైతే. ప్రజాస్వామ్య యుగంలో చర్చలు తప్పవు; తర్జన భర్ణనలు తప్పవు; పండితులు వాదులాడుకొంటూనే ఉంటారు; (ప్రజలు నచ్చినదాన్ని వాడుకొంటూ పోతూనే ఉంటారు. కొంతకాలానికి సద్దుమణిగి పండితులు ప్రజలమాటను శిరసావహిస్తూనే ఉంటారు. ఒకనాడు 'భావకవిత్వా మనే వాడుకను వేడిగా, వాడీగా విమర్శించారు ఉమాకాంత పండితులు మొదలై నవారు. దాన్ని 'పులుముడు' కవిత్వమని వెక్కిరించారు. “అపస్మారక కవిత్వ మని అధిక్షైంచారు.. “భావం లేనిది అసలు కవిత ;$ముంటుదా? “భావ కవిత్వం" అనటం అర్ధంలేని అభివ్యక్తి అంటూ అక్ష్రైంచారు, అవహేళనం చేశారు. కాని, ప్రజలు నిశ్శబ్దంగా వారి వాదాలపట్ల తమ అనంగీకారాన్ని వ్యక్తం చేశారు. “భావకవిత్వం అని మనసారా పిలుచుకొన్నారు, దానికి తనివితీరా వ్యాఖ్యానాలు చెప్పుకొన్నారు.

ఈనాటి "అనుభూతి కవిత్వం కూడా అలాంటి చరి(తనే సోచుకొంటున్నది. “అనుభూతివాదం' మొదట తిలక్‌ ప్రతిపాదించాడని విమర్శకు లంటున్నారు. “నవత-కవితి ఖండికలో తిలక్‌ వాక్యాలివి-

“మిత్రమా!

కవిత వున్నప్పుడే నవత రాణిస్తుంది

అసలు కవితలోనే నవత కూడా వుంది

కొని, మోడరన్‌గా వుందామనీ, ఏదో అందామనీ

తనకే తెలియని అస్పష్టపు అనుభూతిని

అర్ధంలేని ఇమేజరీతో కలగాపులగపు వర్షనలతో

డీలాన్‌ ధామస్‌కు చేతకాని అనుకరణలతో

ఒకదేశం నిర్హశించలేని 'వాక్యాల వికారంతో

ఎందుకు బాధిస్తావు నన్ను, బాధపడతావు నువ్వు?,...”

“కవిత్వంలో అబ్బ్‌క్యూరిటీ కొన్ని సందర్భాలలో వుండెచ్చును

కాని, పారకుడికి నీ అనుభూతి ఆకారం అందాలి, హత్తుకోవాలి.

అది ట్రాన్సపరెంట్‌ చీకటై వుండాలి. నిన్ను పలకరించాలి,

క్షే

కవిత కొత్త అనుభవాల కాంతి పేటికను. తెరవాలి, కదిలించాలి,

ప్రతి మాటకీ క్తి వుంది; పదును వుంది

ప్రతి చిత్రణకీ అర్ధం వుంది; జాచిత్యం వుంది

గులకరాళ్ళ డబ్బా మోగించి గొప్పు సంగీతం అని డబాయించకు

అలిగి నన్ను శపీంచకు, అన్నా! నీ మీద నాకు కోపం లేదు"

(అమృతం కురిసిన రాత్రి. (1964 ౨

"ఆధునిక ప్రయోగాలనే పేరుతో అయోమయాన్ని సృష్టించే

రచయితలను ఉద్దేశించి (ప్రధానంగా తిలక్‌ ఈ గీతం (వ్రాశాడు, ఇందులో 'రెండంశాలు ముఖ్యం

1, _ “కవిత కొత్త అనుభవాల కాంతి పేటికను తెరవాలి, కదిలించాలి."

2 “పాఠకుడికి నీ (కవి యొక్క) అనుభూతి ఆకారం అందాలి,

ఈ "రెండు లక్ష్యాలను సాధించటమే తిలక్‌ అనుభూతి దృక్పథం,

తిలక్‌ అనుభూతి ద ఎకృథాన్న వ్మోషించినవా రునా ఇరు, వారిలో

“అమృతం. కురిసిన రాత్ర పీఠికాకర్త కుందుర్తిని మొదట తీసుకొౌందాం, ఆయన అన్నమాటలను ఒక పొందికగా అమర్చుక "ని చూద్దాం,

షే శెతిలక్‌ తాను (ప్రధానంగా అనుభూతివాది. నని బల్లగుద్ది చెప్పుకున్నాడు, ఈ అనుభూతివాదము యిటీవలి కాలరలో భావకవితాయుగ సంబంద్‌ * ఇద్‌ వ్యక్తివాదానికీ మరెక

  1. “తిలక్‌ ఖచ్చితమైన మానవతావాది. కేవలం. వ్యక్తిగతమైన అనుభూతికి నంబంధించిన మానవతా భావనక్తూ సమాజపరమైన మానవ కారుణ్య. భావనకూ చాలా. తెడా వుంటుంది. తిలక్‌ నిశ్చయంగా యీ రెండవ పద్దతికి చెందినవాడే” (పుట,5)

౩3. “తిలక్‌ కవిత అభ్యుదయ కవిత్వం కొన్నిపాళ్లు, భావకవత్వం: కొన్నిపాళ్లు కలిపిన మిశ్రరూపం....తిలక్‌ అభ్యుదయ భావనకు అందమైన శ లిని సమకూర్చి అభ్యుదయకవితాకాలంలో ఉన్న దోషాన్ని తొలగించటానికి ప్రయత్నించాడని చెప్పుకోవచ్చు; అభ్యుదయ కవిత్వాన్ని కూడా పేలవంగా కాకుండా: అందంగా

చెప్పుదాం అన్నదే తిలక్‌ ఆచరణ ద్యారా చేసిన సూచన.” (పుట 5. 4. “అభినవ కాల్టానికవాదమని చెవ్యుకేోదగిన అతని అనుభూతివాదము కవితకు తుదితీర్పు కాజాలదు."(పుట 5). కుందుర్తి దృష్టిలో అనుభూతివాదం వ్యక్తివాదం. అయితే, తిలక్‌ అనుభూతి వాది అయినా అభ్యుదయ భావన కలవాడే అని అంగీకరించాడు అనుభూతివాదం భావకవితా సంబంధి కాబట్టి తిలక్‌ కవిత్యంలో భావకవితా స్వభావం కొంత చోటు చేసుకొన్నది కాని, అది అభ్యుదయ కవిత్వంలో ఉండ్తే పేలత్యాన్ని తెలగించి నిండుదనాన్ని కలిగించటానికి తోడ్పడిందట. ఒక్క మాటలో చెప్పాలంటే-' అనుభూతివాదమంటే అభినవ కాల “నికవాదంట, తిలక్‌ కవితను సమన్వయించటబానికి కుందుర్తి కొంత (శమపడ్డాడు. మశ్రస్వభావాన్ని మింగలేక్క కక్కలేక బెప్పక తప్పీంది కాదు తిలక్‌ 'అనుభూతివాదాన్ని వ్యాఖ్యానించిన విమర్శకుల్లో ముఖ్యులు శ్రీ అద్దేపల్లి రామమోహనరావు. వారి మాటల్లో- “తిలక్‌ “అమృతం కురిసిన రాత్రి లొ అనేక గేయాల్లో, మనస్సు లోలోపలి అనుభూతులకి అక్షర కల్పన చెయ్యడంలో అపూర్వ విజయం సాధించాడు. దీన్ని “అనుభూతివాదంి అనవచ్చు. (అనుభూతివాది తిలక్‌ః విమర్శ వేదికాపుట.113). “ఆధునిక కవితలో రాదగిన ఒక (బ్రహ్మాండమైన పరిణామం అనుభూతివాదమని తిలక్‌కీ తెలుసు ఒక ఉపన్యాసంలో ఆయన అంటాడు ఛందస్తూ, కవి సమయాలూ మొదలైన సంకళ్ళ నుండీ తప్పుకొనిన కవిత ఎలాగ అచ శ్రమయిన రూవం సవరించుక్‌"ఐటున్నటో అలాగీ కధా సంవిధానం అనే అనవసరపు తిడుగుని విప్పుక్‌ని (ప్రధాన అనుభూతుల ఆకృతితో దర్శనమిస్తోంది . కవి దృష్టి నేడు ఒక లాంతరు పట్టుకొని నలుమూలలకూ వెళ్ళి ఓపికగా పరిశీలించడం లాంటిది కాదు వస్తుస్వరూపాలకూ సంఘర్షణలకూ శక్తులకూ మూలమైన కీలక స్థానం మీద శక్తివంత్వసిన బ్యాటీలై బ్‌ ఫోకస్‌ చెయ్యడం లాంటిది... (విమర్శ ఎచెక పుట.123౨ అభ్యుదయ కవిత్యానంతర ధోరణుల్లో ముఖ్యమైనది అనుభూతి కవితా ధోరణి కాగలదని తిలక్‌ గాఢంగా భావించినట్లు దాని కాతడు కృషిచేసి కృతకృత్యుడై నట్టు శ్రీ అద్దేపల్లి రామమోహన దావుగారు ఘంటాపధంగా పేర్కొన్నారు అనుభూతివాదాన్ని నిరసించే వారిలో ముఖ్యులు మార్క్సిస్టులు. దానికి కారం అనుభూతివాదం అభ్యుదయ కవిత్వం మీద విప్లవ కవిత్వం 23

మీద తిరుగు బాటు కావటమే. " ఈ విమర్శకుల్లో కూడా మూడురకా లున్నారు. ఒకరు - అనుభూతివాదాన్ని పేరుదగ్గరనుంచి చీదరించు కొనేవారు వీరికి ప్రతినిధిగా శ్రీ టి యల్‌.కాంతారావుగారిని పేర్కొనవచ్చు

“అనుభూతివాదం అనేది ఒక నాన్సెన్సికల్‌ టరమ్‌. ఇది కవిత్వంలో ఒక వాదం ఎప్పుడూ కానేకాదు. అనుభూతి లేకుండా కవిత్వం ఎపుడూ లేదు. అయితే ఈ అనుభూతి వ్యక్తికి పరిమితమా? వ్యక్తులకు పరిమితమా? అన్నవే ప్రశ్నలు" (భారతి; జులై 1983, పుట 56) - అంటారాయన ఇది ఒక విధంగా అతివాదం; మరోవిధంగా అర్ధంలేని వాదం. అనుభూతి మూలం కవిత్వమనే [ప్రాధమిక జ్ఞానం లేకుండానే "అనుభూతివాదం' అన్నపేరు పెట్టారని ఊహించటం పై వాక్యాల వెనుక కనపడుతోంది. ఇది తొందరపాటు తనం. మరొకరకంవారు తాము సమర్థించే కవితాధోరణితో అనుభూతివాదులు కలిసిరాలేదని ఈసడించుకొనేవారు. ఉదాహరణకు శ్రీ నందిని సిధారెడ్డి మాటలు గమనించవచ్చు "ఆధునిక కవిత్యంలో “అనుభూతి కవిగా ము(ద్రవేసుకున్న మొట్టమొదటి కవి తిలక్‌ ఈఅనుభూతి దృష్టి కొలనులాగా అక్కడే ఉండి పోయింది తప్ప ఇది ప్రవహీంచలేదు. దిగంబరకవుల షాక్‌ (టీట్‌ముంటూ, విప్లవ కవుల ప్రభంజనం సమాజాన్ని కుదిపింది, కవిత్వాన్ని కదిలించింది. ఆఆ దశలో వీటితో సంబంధం లేకుండా విలక్షణమైన అనుభూతులి ష్‌ పేరు బక్‌ ని వేగుంట మోహన్‌ 'ప్రసాట్‌ కవిత్వం చిందించాడు. ఇస్మాయిల్‌ తన చెట్టునుంచి కొత్త పదచిత్రాన్ని పంచిపెట్లాడు. ఒత్తిడులకు లోనై విపఫ్రవ కవిత కొంత అజ్ఞాతం కాగానే న్హీకాంతశర్మ తన అనుభూతుల్ని గీతాలుగా తనే ముద్ర వేసుకున్నాడు. శేషేంద్రశర్మ చి(తోక్తుల తీగలపై నడిచాడు; అరచేతో అలంకారాలు సృష్టంచాడు. ఇంకా క "త్తపల్లి సత్య శ్రీమన్నారాయణ, వై. శ్రీరాములు ఈ ధోరణికి దగ్గరగా నడుస్తునా ఎరు...

(ఆధునిక తెలుగు సాహిత్యంలో విభిన్న ధోరణులు పు. 160). అనుభూతి వాదాన్ని అవగాహన చేసుకొని, దానిలో ప్రయోగాలు చేస్తున్న సాహితీవ్రతుడు

(వ్రాసినట్టుండదు సిధారెడ్డి వ్యాసం. మార్క్సిస్తు దృకృధంతో అనుభూతి వాదాన్ని అథీక్షపస్తున్నట్టుంటుంది. అది ఆయన దోషం కాదు ఆంధ్ర

సారస్వత పరిషత్తు చేసిన దోషం. లేకపోతే శ్రీకాంతశర్మను గురించి

(వ్రాసినవాక్యం అంత వ(క్రంగా సాగదు విప్లవ కవిత అజ్ఞాతం అయిందని అంగీకరిస్తూనే అనుభూతివాదం పేర ఆయన కవిత్వం వ్రాయటం మాతం

మహాద్‌ షంగా పెర్కొంటాడు. శేషేంద్రశర్మను గురించి వజక్రోక్తులు వ్రాసే. కే2త్చ

ముందు విప్లవ కవిత్వం వెనుకబడటానికి గల కారణాలు, అందులో కొరవడీన ఏయే లక్షణాలను కవితలో పూరించుకోవటానికై అనుభూతి కవిత్వం వెలువడింద" వివరించే సహృదయత, బుజుప్రవృత్తి విమర్శలో కొరవడింది ఒకరకంగా శ్రీసిధారెడ్డి రచన అనుభూతివాద ద్వేషుల సమీక్షకు చక్కని ఉదాహరణ మూడవరకం విమర్శకులు అనుభూతివాదాన్ని చారిత్రిక దృష్టితో మార్క్సిస్టు దృక్పధంతో వివేచించేవారు. ఈ తరహాకు డా! 3 క. రంగనాధాచార్యులు గారి వాక్యాలు తీసికోవచ్చు “తెలుగులో భావకవిత్వం తరువాత వ్యక్తీ వాదాన్ని ప్రతిఫలించే ధోరణులుగా అస్తిత్వవాద, అనుభూతివాద ధోరణులు వచ్చాయి. అస్తిత్వవాదధోరణి పాశ్చాత్యదేశాల నుంచి దిగుమతి అయితే, అనుభూతివాదం మధ్య తరగతి అసమాజికత నుంచి, అనాసక్తత నుంచి వచ్చింది.......అభ్యుదయ కవిత్వం స్తబ్దతలో ఉన్న దశలో భావ కవిత్వానికి అంతగా భేదం లేకుండా అవతరించిన ధోరణి అనుభూతివాదం, భావకవిత్వంలో లాగే అనేక రకాల ధోరణులు-మానవ కారుణ్యవాదం, ఇజాల వ్యతిరేకత, మార్మికత, “నేను” ప్రాధాన్యం మొదలైన ధోరణుల సముదాయమే అనుభూతివాదం. అనుభూతి వాద కవులుగా పేర్కొన్న వారి రచనలకు సమానమైన తాత్త్విక ప్రాతిపదిక లేదు ఒకే రకమైన దృక్పధం లేదు. ఒక రకంగా అభ్యుదయ కవిత్వానికి పూర్వరంగం భావకవిత్వం అయితే విప్రవ కవిత్వానికి పూర్వరంగం అనుభూతి కవిత్వం. విప్రోద్యమావిరా ఎవం తరువాత కూడా అనుభూతి వాదధోరణీ కొనసాగింది. ఇటీవలనే అనుభూతివాదాన్ని ఒక వాదంగా నిలబెట్టు ప్రయత్నం జరుగుతున్నది బాహ్య ప్రపంచ దృశ్యాలు అంతరంగ ప్రపంచంలో దృశ్యత్వాన్ని కోల్పోయి కేవల అనుభూతిగా మిగలటమే అనుభూతి వాదమని ఈ ఉద్యమానికి సంబంధించినవారు నిర్వచిస్తున్నారు. అస్తిత్య వాదం ఎక్కువగా వచన రచనలోను, అనుభూతి వాదం కవిత్వంలోను కనిపిస్తుంది " (ఆధునిక తెలుగు సాహిత్యంలో విభిన్న ధ*ోరణులు. పు ౫౪1 - ౫1) వీరి దృకృధంలో అనుభూతి వాదం భావకవితా సంబంధియే. అయినా, వీరి అనుశీలనలో మరి రెండు ఆసక్తికరమైన అంశాలున్నాయి. అవి - 1. అస్తిత్వ వాదం పాశ్చాత్యం; అనుభూతి వాదం దేశీయం, 2. అనుభూతి వాదం విప్లవ కవిత్వానంతరం కూడా కొనసాగుతోంది; విమర్శ కులు దానిని ఒక వాదంగా నిలబెట్టై ప్రయత్నం చేస్తున్నారు దీన్ని బట్టి దేశీయమైన అనుభూతి వాదం విప్టవ కవితా నంతర ధోరణిగా అనుభూతి వాదులుకానివారుకూడా భాఎస్తున్నారని సృష్టమౌతున్నది.

125

అనుభూతి కవిత ఆధునికాంధ్ర సాహిత్యంలో ఒక. ఉద్యమంగా రూపాలవాలని సమాయాత్తమౌతున్న బలమైన, దృఢమైన ధోరణి, కడచిన యాభై యేళ్ళ నుంచీ వస్తున్న సాహిత్య ధోరణులను గాని, ఉద్యమాలకు గానీ 'పరిశీలిస్తే వాటీని మూడు రకాలుగా వివేచించవచ్చు. 1. రాజకీయ పార్రీమద్రతు క్షానీ, అజమాయిషీ కాని ఉన్న రచయితల సంఘాలు నిర్వహించినవిః 2, పార్టీ బలం వెనుక లేని స్వతంత్ర రచయితల సంఘాలు కాని కొందరు రచయితలు సంఘటితంగా: కాని సాగించినవి. ౩. సంఘీభావ స్పృహ లేకుండానే సమకాలీన మైన ఒక _ చైతన్యాన్ని రచయితలు వెవరంతట వారుగొో సోషింబినవి. వీటిలో ముదటి. రకానికి ఉదాహరణగా అభ్యుదయ రచయితల సంఘాన్ని "పేర్కొనవచ్చు. దానికి కమ్యూనిస్టు పార్ట్‌ వెన్నెముక అలాగీ విష్ణ్లప రచయితల సంఘర. కూడా మార్క్పిస్టుల పార్టికి ఉపాంగం వీటి జయాపజయాలు. స్థబ్దతలు, నిర్వీర్యతలు, విజృంభణలు, విభేదాలు. అన్నీ పార్ట్‌ స్థితిగతుల మిద "ఆధారపడి ఉంటాయి. 1955లో కమ్యూనిస్టు పార్టీ ఎన్నికల్లో (ఆంధ్రరాష్ట్రంలో చిత్తుగా ఓడిపోవటం, అభ్యుదయ రచయితల సంఘ ప్రగతికి పెద్ద దెబ్బై పోయింది, దానితో 'త్రరసం ఉద్యమం: మందగించింది. అభ్యుదయ రచయితల సంఘం బలంగా ఉన్న రోజుల్లో (1946-48) కమ్యూనిస్టు పార్టీలో చీలిక లంతగా ఉండేవి కావు. విప్ర రచయితల సంఘం ఏర్పడిన నాటికి (1970) పార్టీలో (గ్రూపులు బలంగా ఏర్పాడ్డాయి, మార్క్సిజం, లెనినిజం, మావో ఆలోచనా ధోరణుల్ని 'మనదశ పరిస్థితుల కనుగుణంగా అన్వయించుకొనే పద్ధతులను రూపొరదించుకోవటంలో ఆ (గూపుల మధ్య ఏకాభిప్రాయం లేదు. అందువల్ల సాహిత్య ధోరణుల్లోనూ చీలికలొచ్చాయి.. “సాహిత్యంలో అభ్యుదయ వాదర * విప్టవవాదం అని రెండు భేదా లున్నాయి. విప్లవ వాదుల్గొ అరుణోదయ్య్మ. జననాట్యమండలి భేదా లొెకవంక్షా, మిర.సం.4 జనసాహితి భేదా లొకవంకా ఉన్నాయి. (€చే.రా.ఆధునిక సాహిత్యంలో వాస్తవ వాదం (వ్వా - ఆధునిక తెలుగు సాహిత్యంలో విభిన్న ధోరణులు, పు.193), ఈ భేదాలవల్ల రాష్ట్రంలోనూ దేశంలోనూ రాజకీయంగా బలమైన నాయకత్వం లేకపోవటంతో 1980-ప్రాంతానిక్షి విప్లవ కవితా ధోరణి చల్లబడిపోయింది, జోషటికీ కొందరు ఇంగువ కట్టిన గుడ్డల్హా రచనలు సాగిస్తున్నారే కాని వొశీలో పిఖాగు లేదు, రంగు లేదు. ఇలా కావటానికి మరికొన్ని కారణాలు

కూడా చెపుతారు. మొదటిది రచయితలకు చిత్తపుద్ది లేకపోవటర. శీ ముళ్ళపూడి సచ్చిదానందమూర్తి "ఎవరు మీరుళ్‌ కవితలో ఈ సత్యాన్ని వ్యక్తీకరించారు. (మహాభియానం,పు. 39). “ఎవరు మీరు ? ఎవరు మీరు? ఎందుకట్లా అరుస్తారు? ఎందుకీ వృధా శమ? ఈ దేశంపాలాలలో ఆ విత్తనాలు మొలకెత్తవు మి కొడవళ్ళ స్వర్ణాలు నిజర కావు మీ పిడికిళ గ్గ స్వ పాలు బుజూ కావు మీ వర్ష ద్వేషం పంటలు పండవు మీ పాలికకలతో కడుఫులు నిండవు మేడలలో నీడలలో తీరికగా కూర్వొని అమాయకులను అనామక్సులను వంచించకండి అనవసరంగా నిప్పు మూట కట్టుకోకండీ....” ఆ తరువాత నిరసన: కవులు. నిరసించిన ఈ క్రింది పట్టే అంతా చెప్పవచ్చు “ఒకడి ఆలోచనమీద మలొకడి శాసనాన్ని నిరసిస్తున్నాం- వేసుకున గ్‌ రంగులకిందా, పట్టుకున్న జండాలకిందా దాక్కునే కళాభీరువుల్ని నిరసీస్తున్నాం- కవిత్వరుచిని చంపటాన్ని నిరసిస్తున్నాం- రచయితలు రాజకీయ. కార్యకర్తలుగా మిగిలిపోవబాన్ని నిరసీస్తున్నాం- బందెలదొడ్డీగా సారస్వత సమాజాన్ని మార్చడాన్ని నిరసిస్తున్నాం- ప్రజాసాహిత్యం "పేరుతో పేనుతున్న పార్షీసాహిత్యాన్ని నిరసిస్తున్నాం- మార్క్విస్టు (ప్రబంధాల్ని నిరసిస్తున్నాం- మార్క్చిజం మార్పు సహించని మత (గ్రం థంగా (భ మింపజే స్తున్న ప్యూడల్‌ మార్క్సిస్టుల్ని నిరసిస్తున్నాం-” (నిరసన (1983) :ః కవిత్వం కునుకుతోంది..పు.3,4) రెండవ రకంలో తెలంగాణా రచయితల 'సంఘం, ఫ్రీ వర్స్‌ ఫ్రంట్‌ మొదలైన వాటిని పేర్కొనవచ్చు. ఒకటి తెలంగాణాలో కవితావై తన్యాన్ని 127

'పెంపాందింప చేయటానికీ మరొకటి కుందుర్తి నాయకత్వంలో వచనకవితా ప్రక్రియను విస్తరింపచేయటానికీ విశేషంగా కృషిచేశాయి. కొందరు రచయితలు సంఘటితంగా సాగించిన కృషకి ఉదాహరణంగా దిగంబరకవులనూ. వారి రచనల్నీ పేర్కొనవచ్చు. వీరి కృషినిగురించి మార్క్సిస్టులు (ప్రశంసిస్తూ తెలుగు కవితకు షాక్‌ ట్రీట్‌మెంట ఇచ్చారని పేర్కొంటారు. అభ్యుదయవాదులు కౌందరు వీరి ఉద్యమాన్ని నిరసిస్తారు..,, శ్మీ సోమసుందర్‌ మాటల్లో - “వర్తమాన వ్యవస్థను తీవ్రమైన బూతులతో దుయ్యబట్టుడం చూసి దిగంబరులు అభ్యుదయకర పాత్ర నిర్వహించగలరని కొందరు భ్రమపడ్డారు. ప్రజాస్వామిక వ్యవస్త పనికిరాదని, నియంతృత్వ మొక్కటే సర్వ సమస్యా పరిష్కారమార్ల్గమనీ భావించే కరుడు కట్టిన ఫాసిస్తులు సెతం వర్తమాన వ్యవస్టను తీవ్రంగానే ౬ మ చ... ణి ౪

విమర్శిస్తారు తీవ్రంగా విమర్శించినదంతా అభ్యుదయవే. ననుకొని (భ్రమచందటం నిష్కృతి కలిగించదు అతివేల ప్రగల్భంతో అట్టహాసం చేసిన దిగంబర ఉద్యమం ఐదేళ్ళయినా బబ్రతకకుండానే కళ్ళు మూసీంది.,..”

మూడవ విభాగానికి ఉదాహరణగా అభ్యుదయ కవితాయుగంలో వెలసిన నవ్య సంప్రదాయ ధోరణులను పేర్కొనవచ్చు వీటికి రచయితల సంఘాలు లేవు మేనిఫెస్టోలు లేవు కార్యాచరణ సూత్రాలు ఉండవు. అయినా సమకాలీన చైతన్యానికి స్పందించి కర్తవ్యపరాయణులై న రచయితలు దేశీయమైన ఈ 'ప్ర(క్రియల్ని భక్తిశ్రద్దలతో” (ప్రతిభామయంగా నిర్వహిస్తూ వచ్చారు. ఈః రచయితలకు సంఘటితమైన ఒక వ్యవస్థ లేకపోయినా, సమకాలీనమైన సమన్వయాత్మకమైన ఒక స్థూలమైన అవగాహన తప్పక ఉంటుంది ఈః కోవకే చేరుతుంది “అనుభూతి కవితాధోరణి కూడా.

అనుభూతి కవితను గురించిన వివిధ కవుల అభిప్రాయాలను (క్రోడీకరించి చూస్తే ఈ సత్యం తెలుస్తుంది మచ్చుకు రెండు మూడు;

క | క్త క్రి ల

అన్నా! కవిత్వం అంతరాంతర జోోతిస్సిమలి ఎ బహిర్షతం చెయ్యాలి

విస్తరించాలి వై తన్యపరిధి

అగ్ని జల్సినా అమృతం కురిననా

అందం, ఆనందం దాని పరమావధి" తోలక్‌ (964

“అంతరంగానికి లోతెక్కువ

అట్టుడుగుకు మునిగే కొట్టి

అంతు ఆలియని నాడుల నాచు మొక్కలు 128

ముళ్చుస్తాయి - ఎప్పుడో గతంలో పారవేసుకున్న ఎనె బో ఎ అనుభూతులు అక్కడ మనస్సు రంగుల చేప లోకపు ఉపరితలం పెకి మక్కువగా గిరికిలు కొట్టబోతే వాస్తవికత వల, మీదపడుతుంది ....”

  • ఇం(దకంటీ శ్రీకాంతకర్మ (1976) అనుభూతి గీతాలు (ఫు 2 “నాలో నేను చిత్రించుకున్న కాలమూ దూరమూ లేని పటం నువ్వూ, నేనూ, గదీ, ఎండా అందం, ఆకాశం, అంతా నాలోని చిదాకాశం అంతటా నేను నాహృదయంలోని తజస్సు మనోదర్పణ కోణాలలో చీలికలై రంగులై చింది (ప్రపంచంగా రూపొందింది.... - చలం (నుధ £ 18610 ఈః మూడు కఎఐతలూూ స్వభావాన్ని బట్ట అనుభూతి కవితలే, అయితే తిలక్‌ కవిత అనుభూతికవితపరిద్గిని చెపు. తున్న; చలంకవిత ఆంతరమైన అనుభూతిని ప్రతీకాత్మకంగా అభివ్యక్తం చేస్తున్న వైఖరిని వెలువరిస్తున్నది ఇంద్రకంటి శ్రీకాంతశర్మకవిత అంతరంగానుభవాన్ని మనస్సు మోసుకొని అవ్యక్త చేతనం నుండి వ్యక్తచేతనం వరకూ పయనించి అభివ్యక్తమయ్యే ప్రస్థానాని ఎ భావచిత్రం ద్వారా చెపుతుంది. మూడుకవితలూ ఒక విధమైన వైతన్యాన్ని మోసుకొని వస్తున్నా మూడురకాల అభివ్యక్తి శిల్పాలను ఆశ్రయించి ఉన్నాయి. పై ముగ్గురూ ఒక రచయితల సంఘంలో సభ్యులు కాకపోయినా ఒక చైతన్యంలో తరంగాలు. అనుభూతివాదులకు మేనిఫెస్టో లేదనీ, ఒక దృక్పధం అంటూ లేదనీ మార్క్సిస్టులు విమర్శిస్తారు. మేనిఫెస్టో అవసరం లేకుండానే విభిన ఎ (ప్రయోగాల్లో ఒకే రకమైన చే తన్యాని గ్‌! వ్యక్తీకరించే అవకాశం ఉన్నదని పలుచోట్ల మన సాహీత్యచరిత్ర చాటి చెప్పుతూనే క్షే29

ఉంది. షాశ్ళాత్య ప్రభావంతో ఏర్పడిన సాహిత్య ఉద్యమాల కొరకేర్పడిన రచయితల సంఘాలకే మేనిఫెస్ట్రోలు ఉండటం. పరిపాటి. *భారతీయ ప్రస్తానాలలో సజాతీయస్పందనంతో రచయితలు ప్రయోగాలు చేయడం పరిపాటి, అనుభూతి వాదం స్వదేశీయం.,

అనుభూతి లేకుండా ఏష కాలంలోనూ ఏ కవీ ఏ రచనా వేసీ యుండటానిక్షి వీల్లేదన్నది. నిర్వివాదాంశం, ఈసూథతం ప్రావీనకవుల 'కెంత వర్తిస్తుందో ఆధునిక కవ్లులకూ అంతే వర్తిస్తుంది, భావకవ్లుల కెంత వర్తిస్తుందో వివ కవ్లులకూ అంతే వర్తిస్తుంది. అయనప్వుడు అనుభూతికవిత్వ మనే పేరును ఒకానొక వైతన్యం ప్రతిఫలించే కవిత కుంచటంలో గల. వైశిష్ట్యం ఏమిటని సమాలోచిరచవలసి ఉన్నది. అనుభూతి కవిత్వమంటే అనుభూతికి సంబంధించిన కవిత్వమని కాన్మి అనుభూతి కొరకైన కవిత్యమనికానీ, అనుభూతిని ఆవిష్కరించే కవిత్వమని కానీ అనుభూతికి పాధాన్యమిచ్యే కవిత్వమనీ: గాని చెప్పటానికి వీలుంది. అనుభూతి కోసం. అన్వేషేస్తూ దాన్ని సాహితీ జగుత్తులో సాక్టాత్మరింపజేయాలన్న తపన, ప్రయత్నం ఉన్న కళాకారులు, రచయితలు ఈ శబ్దాన్ని 'పయోగించగలుగుతారు. అందుకు కారణ౦. తమకం పూర్వం కాన్ని తమ సమకాలీన సాహిత్య చై తన్యంలో కాని అనుభూతి స్పర్శ కవిత్వంలో లుప్తమెపోతున్న దనే వేదనకూడా వారు బలంగా. పొంది ఉంటారు. లేదా, అనుభవం యొక్క సమగతను సాహిత్యం ద్వారా అనుభవించాలన్న ఆకాంక్ష సమకాలీన సాహిత్య ప్రయోగాల వలన తీరక పోవటం వల్ల సమగ్రానుభవం కోసం తీవ్రమైన వేదనపడుతూ సాహితీ ప్రయోగాలను. నిర్వహించే ప్రవృత్తి రచయితలు ప్రదర్శిస్తూ ఉంటారు. ఇటువంటి. పరిస్థితులు ఆధునికాంధ్ర సాహిత్య" చరిత్రలో ఏర్పడ్డ దాఖలాలు మనకు కొన్ని బలంగా ఉన్నాయి. ఆ చారిత్రిక కారణాలే అనుభూతి కవితాస్పృవహకు. దోహదం చేశాయి. అనుభూతి కవిత్వమనే పేరుతో పిలవటానికి (ప్రేరణ కలిగించాయి. కూడా.

“అనుభూతి కవిత” 'అనే పేరుపెట్టుకొనే నాటీకి ముందే ఆ పేరుతో కవిత్వాన్ని పలుచుకోవాలన్న తపన బీజరూపంగా సాహితి జగత్తులో (ప్రారంభమై క్రమంగా అంకురావస్థనూ,. వికాసదశనూ పాంది ఫలావస్థకు వచ్చి ఆ పేరుతో (ప్రత్యక్షమయిందని చెప్పాలి. ఏ ఉద్యమానికైనా ఈ (క్రమ వికాసం చారిత్రిక 110

సత్యంగా అమరి. ఉంటుంది. దాన్ని అనుశీలించే ముందు అనుభూతి

స్వరూప స్వభావాలను గురీంచి కొంత నివేదిస్తాను. రసం. సామాజిక నిష్టం. అలాగే అనుభవం. కూడా సామాజిక నిష్టం. సమాజం అనుభవాన్ని, అయిదుకోశాలతో ఆస్వాదిస్తుంది. భారతీయ వేదాంత పరిభాషల్‌" చెపితే అవి.- అన్నమయ, మనోమయ, విజ్ఞానమయ, (ప్రాణమయ, ఆనందమయ కోశాలు. వీటినే ఆధునిక మనశ్శాస్త పరిభాషలో చెపితే ఇంద్రియ వ్రైతన్య ప్రవృత్తి (0091021 ౨ంగుఇస్స), భావవైతన్య ప్రవృత్తి (5010640౧21 ౦౧౫౫౫), జ్ఞాన బై తన్య ప్రవృత్తి (1611600041 ౦౧౫219), జీవ వైతన్య ప్రవృత్తి (9౦016 ౨0౧౫ ఆధ్యాత్మిక చైతన్య ప్రవృత్తి (501గ- (221 0౧41%). ఈ అయిదు 'ప్రవృత్తులు మనిషికి ఏలా వర్తిస్తాయో సమాజానికి కూడా అలాగ్లీ వర్తిసాయి. సమాజం వ్యక్తుల వ్యవస్థా స ;రూపం. వ్యక్తి వివేవనే సమాజ సమాలోచనకు మూల సూత్రం. సమాజతత్వ 'పేటీకను తెరవటానికి వ్యక్తియే తాళం చెవి, సమాజం ఇంద్రియ. చైతన్య ప్రవృత్తితోా-అన్నమయ కోశం ద్వారా వాస్తవానుభూతులను ఆస్వాదిస్తుంది. భావవైతన్య ప్రవృత్తితోమనోమయకోశం. ద్వారా-కాల్చ్బనికానుభూతుల్ని ఆస్వాదిస్తుంది జ్ఞాన చైతన్య ప్రవృత్తితో-విజ్ఞానసమయ. కోశం ద్వారా బుద్ధి శక్తి చేత సాధించే వివిధ వైజ్ఞానిక ప్రయోగాల ప్రజ్ఞాపాటవం వలన కలిగే జ్ఞానానుభూతుల్ని ఆస్వాదిస్తుంది. జీవచై తన్య ప్రవృత్తితో [పాణమయకోశం ద్వారా సమాజంలోని సాటీ మానవ సహానుభూతులకు స్పందించే సాత్త్విక చై తన్యాంశంగా పరివర్తింప చేయగలిగే. అనుభవాన్ని అస్వాదిస్తుంది. ఆధ్యాత్మిక చైతన్య ప్రవృత్తిలో, ఆనందమయ కోశం ద్వార్హా విశ్వ చైతన్యం వ్యక్తి చైతన్యం. ఒక్కటు అన్న అద్వైత స్పృహతో కూడుకొన్న తాత్వికానుభవం సాధిస్తుంది, ఈ అయిదుక్షోశాల ద్వారా పొందే అనుభవం సమాజంలో ఉంది... దానితో సహజీవేనం చేయటం సామాజిక జీవితం? ఆ సవహిజీవనంలో వ్యక్తి సమాజ (ప్రవృత్తికి గ్ధ్తిగా వ్యక్షమౌతాడు, సామాజికానుభూతిని రికార్డు చేసే సాత్తికసాధనం మనిషి రికార్డుచేసి ఊరుకుంటే సామాజికుడు, దాన్ని ఉద్దిపనం చేసి సాహిత్య రూపంగా అభివ్యక్తీకరిస్తే రచయిత: సమాజంలో భుక్తమౌతున్న అనుభూతులను. సాహిత్యం ద్వారా నెమరుకు తెచ్చి అనుభోక్తవ్యాలుగా' చేసేవాడు రచయిత. అనుభోగమే అనుభూతి. అనుభూతికి (పేరణం కవిత; అభివ్యక్తి 'ప్రక్రియః అభివ్యక్తమైన కవితావ్రక్రియ కవి కెంత కేపెక్షే

అనుభవసిద్ద్రమో సహృదయ సమాజాని కంత అనుభవ సాధ్యం, ప్రపంచం అనుభవంకోసం పంచజిహ్వలతో అ(ర్రులుసాచే చై తన్యాగ్ని. పంచజివ్యులతో అస్వాదించిన అనుభవం సమగ్రం; పరిపూర్ణం, వాస్తవ, కాల్పనిక్క, వైజ్ఞానిక, జీవచై తన్న, ఆధ్మాత్మికానుభూతుల సంపుటీకరణమే సామాజిక సమ(గ్రానుభూతి స్వతూపం, దానిని సామాజికుల కందించే ప్రక్రియను మహాకావ్యం. అనవచ్చు. క్లాసిక్‌ అనవచ్చు, తెలుగులో. ఆంధ్ర మహాభాగవతం, ఆంధ్ర మహాభారతం. అటువంటి. సాహీతీ రచనలు, శ్రీనాధాది కవులు, "పెద్దనాది 'ప్రబంధకర్తలు సమాజానికీ అటువంటి అనుభవ సమగ్రతను కల్పించే యత్నంలో తమ తమ రచనలు చేసి అందించారు. అటువంటి మహానుభూతి నందించే. కృతుల ఆవిర్భావం క్రమంగా 17వ శతాబ్దినుండి వఎనుకపడింది. వీరేశలింగం పంతుల యుగం దాకా ఆ వలితి బాగా కనపడుతూ వచ్చింది. వేమనయోగి, పదకర్తలు ఆ వెల్తిని భర్తీ చేయటానికీ యత్నించారు. ఒకరు వాస్తవాన్ని పూరించారు; మరొకరు ఆధ్యాత్మికానుభూతిని ఆవిష్కరించారు. కాని క్షీణ 'ప్రబంధయుగర నుండి సమగ్రానుభూతిక్తి తెలుగు సాహితి సోచుకోలేదు. సమాజానికీ సమగ్రానుభవం ఇవ్వటం. ఒక్కో యుగధర్మం. అలా ఇవ్వటానికి అనువైన ప్రక్రియలనూ, ప్రయోగాలనూ సంతరించుక్‌ వటం ఆయా యుగవైతన్యాల స్వభావం. సమాజం. లోని అనుభవకామనలో నుంట్తి్‌ ఆయా కాలాల్లో (పేరక శక్తులు ఉత్పన్నమౌతాయి; అయా ప్రయోజనాలను పాధింషగలిగిన సాహితీ మూర్తులను ఉద్భవింపచేసుకుంబాయి. సమకాలీన సమాజానుభవాల 'సమ్యక్నంకల్పబలాల శక్తి సంపన్నులే ఆయా యుగకర్తలై న మహాకవ్లుల్లు: మహా ప్రయోక్తలైన రచయుతలు. ఒక్కొక్క. నారి సమాజానుభవ చై తనాన్ని తమ తమ స్వీయ 'ప్రతిభాశక్తులతో. ప్రకంపితం చేసి, జాగృత పరచటమే కాకుండా స్తభ్రతనుండి స్పందన 'వై పుక, అసమ(గ్రత నుండీ సమగ్రత 'వైఫుకో నడిపంచే మహాకవులు, రచయితలు ఒక్కొక్క యుగంలో జన్మించవచ్చు. అప్పు డతడు వైతాళికుడు కావచ్చు; కాలాంతరంలో వెలుగులోక్షి వచ్చే కాంతికిరణం కావచ్చు? వ్లగ్లధంగా ఉన్న యుగవై తన్యానికి సంధాత కావచ్చు; విడివిడిగా సాగుతున్న అనుభవపంచక (ప్రయోగాలను సమన్వయం చేసి యేకధారగా పాంగీంచే .కవిధీరుడు కావచ్చు. సమాజమే కవి పుట్టుకకు బలమైన "హేతువ్వు కవియే సమాజ చైతన్య వికాసానికి

అయితే, సమాజంలో ఒక్కొక్క. ప్రవృత్తి తన కనువైన అనుభూతి కోసం. తీవ్ర యత్నం చేసే సమయాలు కూడా. చరిత్రలో కనపడతాయి, ఒక యుగంలో సమాజం వాస్తవిక దృక్పథాన్ని పెంచుకుంటుంది. మరొక కాలఖండంలో కాల్పనికతను వరిస్తుంది. మరొక తరుణంలో జీవచై తన్యస్స్ఫూర్తిని, అలాగే మరికొన్ని కాలాల్లో భక్తిని, "'హేతువాదాన్ని, ఆధ్యాత్మికానుభవాన్నీ వాంఛిస్తుంది, విటికి తగిన ప్రేరణ శక్తులు ఆయా. కాలాల్లో బలంగా పుంజుకోవటం చూస్తుంటాం. (ప్రధాన వివక్షతో ఒక చైతన్యం ఒక కాలంలో పై చేయిగా ఉన్నప్పుడు, ఆ వైతన్వాన్ని కవులు పోషీస్తూ ఒక ధోరణీనో, ఒక ఉద్యమాస్నో సాగిస్తున్నప్పుడు సమాజ చై తన్యంలోనే మరొక భాగమైన తదితర ప్రవృత్తులు బలహీనంగా. ఉన్నా, చచ్చిపోవు, తమ శక్తులను కూడగట్టుకోవటానికి మందంగాసో, లేదా తీవ్రంగాసో, వ్యక్తంగానో లేదా అవ్యక్తంగానో కృషి చేస్తుంటాయి. ఒక్కొక్క సారి ఆ శక్తులకు 'ప్రతినిధిగా ఒక రచయిత తన ప్రయత్నాన్ని బలంగా సాగించవచ్చు. ఉద్యమశక్తి ప్రవాహంగా సాగితే ఆ రచయిత గండశిలగా నిలిచినట్లు తోచవచ్చు. కాని, అతడు చావడు; :కాలం కలిసివచ్చినప్పుడు కరిగి పారతాడు. ఇటువంటి సన్నివేశాలు ఆధునికాంధ్రసాహిత్య చరితలో మనం చూస్తాం,

వీరేశలింగం పంతులుగారి. నుండీ నవ్య కవిత్వయుగం (ప్రారంభమైంది. సాంఘిక సంస్కరణలు సాహిత్య చైతన్యంలో ప్రముఖ స్థానాన్ని ఆక్రమించాయి. వాస్తవానికి వాసి హెచ్చింది. బుద్ది ప్రమాణవాదానికి ప్రఖ్యాతి కలిగింది. అలా అని కాల్బనిక చైతన్యం చావ లేదు, నవలలను ఆశ్రయించి బీవించిందిః జీవ చైతన్యం చల్దారలేదుు ఆపకవితాధార నాశ్రయించి ఆయువును పేంచుకొన్నది, ఆధ్యాత్మిక చైతన్యం అంతరించి పోలేదు; భక్తి ప్రవృత్తి నాశ్రయించి కవితగా ప్రవహించింది., నవ్యకవిత్వ యుగంలో పంచవిధ ప్రవృత్తులు భిన్న ప్రక్రియల నాశ్రయించినా సామూహికంగా సమ[గ్రానుభవంవై పు సమాజం 'పురోగమించటం గమనిస్తాం, సాహిత్యం ఆ సమాజం 'సృష్టించుకొన్న సహజ కళాశక్తీ కేంద్రం. రచయితలు యుగ్గాన్ని నడుపుతున్నట్లు కనపడతారు, కాని, వారు యుగవై తన్య ప్రతీకలు. ఇక్కడ ఒక (ప్రశ్న మీమాంసకు వస్తుంది. అదేమిటంటే వీరేశలింగం పంతులుగారు యుగవై తన్యాన్ని స్నష్టించారా? సమాజు వై తన్యానికి పంతులుగారు ప్రతినిధులుగా' నిలిచారా? అన్ని 'పైకీ చూస్తే పంతులు! గారి కృషీ నిర్ర్యంద్వంగా కనపడుతుంది. కాని, లోనచూస్తే మూఢాచారాల మూగబాధలోమూలుగుతున్న సమాజ చైతన్యం. అసన్మార్గం 'నుండి సన్మార్ల్గం వైపు, చికటి 'నుండి వెలుగు

వెపు పయనించాలన్న తీవ వేదనలో నుండి పంతులుగారు కార్య చైతన్యంలా ఉద్భవించినట్టు కనపడుతుంది లేదా సమకాలీన సమాజ చై తన్యానికి విరుద్ధంగా ఆయన ఉద్యమం సాగించినట్టు కనపడుతుంది, కాని, సమాజ వేదన ఆయనలో ప్రవహించి ఆయనను తనకు కావలసిన అనుభవం వైపు మళ్ళించుకొన్నది. వ్యక్తి దృష్టితో చూస్తే కాలానికి ఎదురీది గెలుపొందిన జోదు పంతులుగారు, సమాజ దృష్టితో చూస్తే కాలం కన్న బిడ్డ; కర్ష్యవ్యం నిర్వహించిన కార్యకర్త; యుగవైతన్య ప్రతినిధి - యుగకర్త; యుగకర్త యుగవై తన్య (స్రష్టగా గోచరించినా, యుగవై తన్య ప్రతినిధి ఆ యుగంలోని సౌహత్యానుభవం అత డనుభవించి ఆవిష్కరించినట్టుంటుంది. సమాజ చైతన్యం అతి సృష్టంచుకొని అతని ద్వారా ఆ అనుభవాన్ని ఆస్వాదించుకొంటున్నట్లూ ఉంటుంది. అనుభవం వ్యక్తి నాశ్రయించి (ప్రవహిస్తే ప్రక్రియ; అది సృజన వ్యాపారాన్ని ఆశ్రయించి సాగిన చైతన్యం, అనుభవం ఆస్వాదన ప్రవృత్తి నాశ్రయించి ్రసరిస్తే సామాజిక చైతన్యం; అది వ్యక్తిలోనికి ప్రవహిస్తే రచన; అదే వ్యక్తి నుండి సమాజఎవై పు 'పసరిస్తే ధోరణీ - లదా 7 ఉద్యమం.

నవ్యకవితా యుగ చైతన్యం కంటు విలక్షణమైనది భావకవితా యుగ చైతన్యం. ఇందులో కాల్బనికానుభవ ప్రవృత్తికి అగ్రతాంబూలం అందింది కృవ్యశాస్తి రచనలు కాల్పనికవాద చైతన్య శక్తిని వ్యక్తీకరించాయి. “కవి యొక్క ఒక అవిస్పష్టవాంఛకురము, అంతర్నిగూఢతాపము, ఒక చిన్న కావ్యంలో “ఊదబడీతే' భొవకవిత్వ మొతుందొని విశ్వనాధవారన్నారు (భారతి, అక్ష 1939). కవిలోనుండి ఉదయించే భావకవిత్వం అతని అనుభవస్ధతిని ఎలా వ్యక్తికరిస్తుందో విశ్వనాధ వారు పేర్కొంటే, సమాజం దాన్ని ఎలా ఆస్వాదిస్తుందో కూడా శీ, శీ, వివరించాడు. “హృదయాలను, మానసాలను 5లవరపరుస్తూ అల్లకల్లోలంగా ఘూలర్షిల్ల (ప్రమాద (ప్రాంతాలలో కవికీ నిరాఘాటంగా విహరించే అధికారం కలదు. అట్లి సంచారాలలో ఏ సన్ముహూర్తాననో కావ్యగీతం ఒకటి మెరుగులు తీరిన విలక్షణ రచనా ధ"రణీల్‌ వెలుగు చూస్తుంది. ఆ గీతం ఆ కవి అనుభవించిన రసస్థాయిని సమంగా పారకునిలో ఆవిష్కరించగలుగుతుంది. ఉత్కృష్ట. భావగీతానికీ నా నిర్వచనం ఇది?" " శ్రీ శ్రీ సాహిత్యం, సంపు, 1-పు 225.

కాల్బనిక యుగ వ తన్యం మానవునిలో ఆంతర జగత్తుకు సంబంధించిన అనుభవాన్ని వ్యక్తీకరించటానికి శాద్దీకమైన, అఆర్టికమైన, బింబ పరికల్పనం కేశ

చేసికోవటంలో (ప్రధానంగా జీవిస్తుంది, స్వెచ్చ. ఊహ, భావనాళ్తి. గాఢ తన్మయత, ఆత్మాశయత్వం. అంతర్యుఖీనత్వం, అభివ్యక్తి నవ్యత, లయాత్మకత మొదలైన క్షణాలత కవితా ప్రయోగాల్లో ప్రత్యక్షమౌతుంది. భావకవిత్వం కాల్వనిక సాహితీ వై తన్యాన్ని వ్యక్తం చేసే ప్రవృత్తిగా గుర్తింపబడింది ఆత్మానుభూతిని వ్యక్తం చేయటమే ఆ కవిత్వంలో కనబడే స్వేచ బ్రయన్‌, “సమాజ రహతమెైన ఆత్మవ్యక్తి నేను" భావకవిత్వాని కంతటికి ఆలంబన'మనీ, అనుభూతియే కావ్య వస్తువనీ, దాన్ని వ్యక్తీకరించటానికి ఖండకావ్యమే ఉత్తమ రూపమని, ప్రణయతత్వం భావ కవిత్వంలో (ప్రధానస్టానం ఆక్రమిస్తుందనీ వివచింపబడింది.

భావకవిరచన నమాజానుభవ ఎ్రైతన్యాన్ని వ్యక్తం చేస్తుందా? సమాజానుభవానికి సంబంధం. లేకుండానే కవియొక్క ఆత్మానుభూతి పరిమితమైపోతుందా; అటువంటి అనుభూతిని సమాజం కూడా కవిత ద్వారా ఆస్వాదిస్తుందా; అస్వాదించదా? అన్న (ప్రశ్నలు అనుభూతి చర ఎలో తలయిత్తక మానవు. ఈ సందర్భంలో వెల్చేరు నారాయణరావు గారి ఈక్రింది మాటలు గమనింపదగ్గవి.

“సను నాకోసం రచన చేసుకుంటాను అనడం అబద్ధమే కాదు; అసాధ్యం. రచనా క్రియ సాహిత్య సృష్టిలో ఒక భాగం మామే. పరన క్రయ దాని పరిపూరక భాగం సాహిత్యపు అస్తిత్వానికి రచయిత, పాఠకుడు ఈః ఉభయుల సమష్టి ప్రయత్నం అవసరం అందుచేత కళాసృష్టి ఎన్నడూ ఎకపక్షంగా ఉండదు... పొరకుడు చదివేటప్పుడు తన ఆత్మీయత ద్వారా రచనకు అస్తిత్వం ఇస్తాడు. తనలో ఉన్న అనుభూతులను రచన ద్వారా పొందుతాడు రచనలో మాటలు ఆయా అనుభూతులను జాగృతం చేసు సాధనాలు మామే .. , రచన చేయ్యడం అంటే, యధార్జాన్ని (దాన్ని మార్చటం కోసం” ఆవిష్కరించడం; ఆ రచన పారకుని జొదార్యానికి అప్పచపుటం - ఈరిండు పనులూ రచయిత యొక్క, పారకుని యొక్క అంతరంగ స్వేచ్చ వళ్లినే జరిగేవి రచయిత రచన చేస్తున్నాడంటే, తక్షణంలోనే తన పారకుల స్వేచ్చని గుర్తిస్తున్నాడన్నమాట అందుచేత కళాసృష్టి ఏ వంక నుంచి చూచినా, మానవ్లుల స్వేచ్చను విశ్వపించి, ఆకాంక్షించే చర్య” (తలుగులో కవితా విప్రవాల స్వరూపం. పు 228, 229)

కవిత్వం అనుభూతికి ఆవిష్కృతి అయితే దానికి అస్తిత్వం కల్పించే

135్‌

శక్తులు రెండు $ 1. రచయిత 2. పరిత, ఒకరు సృజన శక్తి ద్వారా; మరొకరు అస్వాదన ప్రవృత్తి ద్వారా ఆ అస్తిత్వాన్ని నిరూపస్తారు పరితలు సామాజికానుభవాభిరుచులకు ప్రతినిధులు “సమాజంలో వస్తున్న మౌలికమైన మార్యులకి శ్రోతల సాహిత్యాభిరుచులను రూపాొందించగల శక్తి వుంది అలాంటి మార్పులు జరిగనప్పుడు ఒక కొత్త కవితారూపం వాళ్లకోసం ఏర్పడుతుంది ” (తెలుగులో కవితా విష్లవాల స్వరూపం -పు. 2170. అందువలన భావకవిత్వం కూడా సమాజానుభవ వృత్తిని బట్టి ప్రభవల్లిందనే (ధువపడుతోంది. అది ఎంతకాలం ఉన్నదన్నది వేరే విషయం.

భావకవిత్వ చైతన్యానికి కేంద్రబిందువు కృష్ణశాస్త్రి “ఆత్మాశ్రయమైన కావ్యంలో స్వేచ్చకోనం అట్టులు చాచటం ఒకటి. (మయసిీని సృష్టించుకోవటం మరొకటీ క ఎషశౌస్రిగారిలోని ప్రత్యేకత. ఇది [క్రమ[కమంగా భక్తుడు పరమేశ్యరునికీ ఆత్మవివేదనం చేసుకొనడంగా తర్వాత, తర్వాత 5011గ)216 అయింది అందుచేత మనకు రొమాంటిక్‌ కవి ఎవరంటి కృష్ణశాస్త్రి అన్నది స్టిరపడిపోయిందన్న దాంట్టో సందేహం లేదు”. (వడలి మందేశ్యరరావుః సాహీత్యం, విమర్శః పుట. జ్ష6 ౨

అయితే భావకవిత్వంలో వెలసిన వివిధ శాఖలూ, కవుల రచనల్లో కనపడే వివిధ ధోరణులై - ఆకాలంలో సమాజ ప్రవృత్తి కాల్చనిక చైతన్యం ద్వారా ఒక సమ్శగ్రానుభూతిని పొందాలని యత్నించినట్లు నిరూపెస్తున్నాయి. గురజాడ కాల్బనిక చె తన్యంలోని వాస్తవికతను పోషించాడు రాయప్రోలు అమలిన శృంగార సిద్దాంతం ద్వారా వై జ్ఞానికానుభవస్పూర్తిని కాల్బనిక యుగానికి అందించాడు హెతువాదులు కూడా ఇటువంటి ప్రవృత్తిని పోషించినవారే. 'ప్రణయకవిత్వశాఖను పూయించిన కవులందరూ జీవవై తన్యానుభూతిని కాల్పనిక ప్రవృత్తికి పోషకంగా అనుసంధించారు. దేశభక్తి, మధురభక్తి (ప్రవృత్తులు ఆధ్యాత్మికానుభవంలోని ఆధునిక రుచుల నందిస్తూ కాల్చనిక చై తన్యానికి ఒక సమత నాపాదించాయి కృష్ణశాస్త్ర కవితలోని కాల్చనిక చైతన్యం సమాజానుభవ చక్రానికి ఇరుసుగా నిలిచింది. అసలు కాల్పనికత అంతో ఇంతో లేని కవితాయుగం ఉండదు; సృజనవ్యాపార ముండదు అన్ని యుగాల కవితల్లోనూ ఇది అంతర్వాహిని. కాల్చనిక వై తన్యాన్ని దే ?షించే వారిలో కూడా ఇది కొంత జీర్షించుకొని ఉంటుంది. అంటే సమాజానుభవ (ప్రవృత్తికి కాల్పనికవాదం దూరం కాదు, అయితే, భావకవిత్వ యుగంలో 136

దానినే కంథద్రంగా చేసికొని సమాజం సమ గ్రానుభవసిద్ధి కోసం యతి ంచింది దాదాపు 1933 నాటి నుండి ఆధునికాం[ధ్రసాహిత్య చరి(తలో ఒక పెద్ద సంఘర్షణ మొదలోంది. అది అభ్యుదయవాదం మధ్యా అనుభూతి వాదం మధ్యా. 1933లో అనుభూతివాద మేమిటీ? అని వెంటనే ఎవరైనా అనుకోవచ్చు అది ఆ పేరుతో ఆనాడు లేదు, అసలు తాను ఏ పేరుతోనూ లేదు. శ్రీని 'పారంభించిన కవితా ప తన్యం ఉద్యమంగా మారి అభ్యుదయ “వాదంగా కవిత (0లో సాగింది విశ్వనాధ సత్యనారాయగారి కావ్య పరమార్ధవాదం నవ్య సంప్రదాయవాదంగా నేటి విమర్శకులచే పేలవబడుతున్నది. విశ్వనాధ రామాయణ కల్టవ ఎక్ష రచనం 1934 (ప్రాంతంలో మొదలై 1961 దాకా సాగింది, ఇదే కాలంలో అభ్యుదయకవిత్వ్యయుగం పుట్టటం, 'ఎపరగటం, విరగటం, కూడా జరిగింద భావకవిత్యంనుండీ వైదొలగి తమ తమ కవితా చె తన్యాలను ఉద్యమాలుగా నిర్మించుకొన్నవారే విశ్వనాధ సత్యనారాయణ, శ్రీరంగం శ్రీనివాసరావు. వారి ఉద్యమాలను గురించి " ల్‌ త్త కొంత వ్వాషించుకుంటే అనుభూతి కవితావాద స్వరూప స్తాభావాలు కూడా మరికొంత తేటతొెల్లమౌతాయు. ఒ స్థూలంగా వివేచిస్తే శ్రీ శ్రీ వర్గరహితమైన సమాజాన్ని, అర్ధిక అసమానతలను తొలగించిన సమసమాజాని ఇ నిర్మించాలని (ప్రబోధించాడు నాడు. ఆర్ధికాభ్యున్నతి ససాధించివా జాతి జీవనం ఆధ్యాత్మిక ధర్మ వై తన్యంతో ముందుకు నడిచినప్పుడే మానవ వికాసం సంపూర్హమౌతుందనీ, అప్పుడే సమసమాజం సాధ్యమౌతుందని విశ్వనాధ ప్రబోధించాడు ఒకరు ఆర్ధిక ధర్మానికి (ప్రాధాన్యమిస్తే, మరొకరు హార్దిక ధర్మానికి [పాణం పోశారు కల్పవృక్షం సమకాలీన సమాజంలోని సమగ్ర కళానుభవాన్ని కోరే సాత్తికశక్తుల బలవున ఆకాంక్షకు (ప్రతిఫలం 1934 నాటికీ భావకవిత్వ యుగంలో రాయ[ప్రోలువారి అమలిన శృంగార సిద్దాంతం, కృష్ణశా స్రిగారి ఆదర్శ సౌందర్యాన్వేషణం, చలంగారి స్త్రీ వ్యక్తిత్వ విప్లవ చైతన్యం, (త్రిపురనేని రామస్వామి చౌదరిగారు సంప్రదాయంలపై తీసుకొని వస్తున్న వివేచనాత్మకమైన విమర్శ (దీన్నే కొందరు హేతువాదమంటునా ఎరు), మొదలై నవి నూత్నభావ చైతన్యానికి తాలుగు సాహిత్యంలో మార్గాల నావిష్కరించాయి. యూ ట్య న స్వాంతంత్యోద్యమం, (ప్రబోధ కవిత్వం, హరిజనోద్యమం, (బహ్మ సమాజాది మతవ్యాప్తి - ఇవన్నీ జాతిలో నూత్న జాగృతిని కలిగించాయి. ఆధునిక క్షే

నాగరకత పాశ్చాత్య సంస్కార సంవలితమై భారతీయమైన సంస్కృతి సమస్యలను ఫునఃపరిశీలనకు గురి -చేస్తున్నవి. కాలానుగుణంగా సమాజంలో విలువలు మారుతూ. వస్తున్నవి. ఎన్ని మార్పులు వచ్చినా వాటికి [ప్రాతిపదికగా నిలువగలిగింది గ్లార్లన్ధ్య జెవితం, (స్తీ పురుషుల సంబంధాలలో పరమార్ధ దృష్టి (క్రమంగా లోపించడం, ధర్మం అర్హ సాధన కనువుగా మారటం, కామం సర్వప్రవృత్తులకు మూలవైతన్యంగా భావించటం వంటి మార్పులు ఆ వ్యవస్థను అర్ధరహితంగా 'మార్చే ప్రమాదం వాటిల్లింది, ఆధునిక నాగరకత, నవ్యభావ విప్లవం భారతీయ: గార్లస్థ్యదేవన వ్యవస్థను. భగ్నర చేయరాదనే విశ్వాసం కలవాడు విశ్వనాధ. సర్వధర్మాలకు బీజరూపమైన ధర్మమది. సీతారాముల ప్రణయం అద్వైత (ప్రేమకు. చిహ్నం. భారతీయ జీవిత పరమార్దాన్ని జ్యాగత్స్వప్న సుష్య్యవస్థలలో కూడా. శాసిస్తున్న తత్వ మది. దాన్ని నవ్యకవితా (ప్రక్రియల్లో కులపాలితా ('ప్రణయతత్వంగా విశ్వనాధ (ప్రతిపాదించాడు. దాన్ని మహాకావ్య ప్రక్రీయల్గ్లోనూ పషాందించటూనికి రామాయణకల్పువృక్షాన్ని. రచించాడు,

సమాజానుభూతి దృష్టతొ గమనిస్తే విశ్వనాధ రచనాపరమార్ధం మరింత స్పష్టంగా గోచరిస్తుంది, పంచవిధ ప్రవృత్తుల ద్వారా సమాజం షాందగలిగే అనుభూతి విశేషాలను వివిధ (ప్రక్రియల ద్వార్వా వివిధ కవులు సాహితీ (ప్రపంచంలో 'ప్రచలింప చేస్తున ఏ ప్రయోగ్రాల ద్వారా పరిచ్చిన్నంగా పొందగలిగే విక్శీర్శస్థితిని విశ్శనాధ సమీక్షించి వాటినన్నింబిని సమాజానికి సమాహారరూపంగా అందింపగలిగిన ఓక మహాకాప్రూన్ని దరచించటానిక్తి పూనుకొన్నా డు. రామాయణ కల్చవ క్షం "పేరుకు. తగ్గబ్టు సమాజం ఆకాయక్షీంచే వాస్తవిక, కాల్పనిక, వైజ్ఞానిక, జీవవై తన్య, ఆధ్యాత్మికానుభవాల సంపుటిని అందింపగలిగిన విశిష్ట, రచన, ఆయన “జీవునివేదన' సమ్మగకళానుభూతికోసం సమాజ జివ చైతన్యం అర్రులు సాచే ఆవేదన, పంచజిహ్వల సమాజవేతనక్సు విశ్వనాధ వారు అందించిన అమృత నై వేద్యమే, అనుభవకోశమే. రామాయణ కల్ప వృక్షర. ఆ కావ్యరలొని సన్నివేశాలు పాత్ర స్వభావాలు, సమాజంలో కానవచ్చే వాస్తవజీఎత ప్రతిబింబాలుగా డిండట6. వల్ల వాస్తవానుభవాన్వీ, అపూర్వ కాల్పనిక చైతన్యంతోన్లూ కల్వనామహనియవిశషాలతోను * పద్యశలో (వ్రాసిన నవలా అన్నట్లు పరితలను: రమింపచేయటర చేత కాల్ళ సిర్తానుభవాన్నీ ప భారతియ. తత్వశాస్త్ర మర్యాద ధారతో అందులోన అద్ద్యాత మత 138

దృష్టితో రామకధాతత్వాన్ని వ్యాఖ్యానించిన కావ్యం కావటంచేత జ్ఞానానుభవాన్నీ గ. బీవ వేదనాభరితమైన ఆ కావ్యమంతా జీవ చైతన్య భరితమై యుండటం చేత రసానుభవాన్నీ, భక్తి కర్మ జ్ఞాన మార్గాల విశిష్ట సమన్వయంగా సాగే భారతీయ బీవన పరమార్ధ ధార పరమరమ్యంగా కావ్యార్థాలలోవ్యంజింపబడటం వల్‌ జో జఆ్నో లీ చేత ఆధ్యాత్మికానుభవానీ నీ రామయణ కల వ క్షం సమాజసమ గ్రానుభవసంసిద్ధికీ అందించే శక్తిమంతమైన కావ్యంగా రూపొందింది. మహాకావ్యానుభూతి కోసం పరతపించే సాహితీ జగత్తుకు, సమాజ ప్రవృత్తికి భాగవతంలాగా పరిపూర్జానుభవ స్థితిని కల్పించే యత మే జీవిత ధ్యేయంగా కృషీ బేసి కృతార్జుడై న యుగ చె తన్యమూర్తి విశ్వనాధ. అభ్యుదయ కవితా ప్రన్హానానికి (ప్రభాతభేరి (మోగించిన శీ శ్రీ, సమాజ శై తన్యంలోని సామ్యవాద (ప్రవృత్తికి ప్రాణం పోశారు మొదట భావకవితాయిుగంమీద తిరుగుబాటు (ప్రకటించిన శీ శ్రీ రష్యా విషప్టవ చైతన్యంతో ఉత్తేజితుడై మరో ప్రపంచం వైపు మహాప్రస్థానం సాగించాడు. అతని చైతన్యాన్ని ఒక కక్తిగా ఉద్యమంగా రూపాొందించటంలో శిష్తా, నారాయణబాబు, పరాభి. పురిపండా ఆరుద మొదలెన కవుల రచనలు కూడా తోడ్పడ్డాయి. “లోకపుటన్యాయాలూ, కాల్చే ఆకలి, కూల్చే వేదన, దారిద్యాలూ , దౌర్జన్యాలూ, పరిష్కరించే, బహిష్కరించే, బాటలు తీస్తూ, పాటలు (వాస్తూ, నాలో కదిలే నవ్యకవిత్వం, కార్మిక లోకపు కల్యాణానికి, (శ్రామిక లోకపు సాభాగ్యానికీ , సమర్వణంగా, సమర ఎనంగా” (వ్రాస్తున్నానని శ్రీశ్రీ కలాన్ని కాహళగా (మోగించాడు. శ్రీజ కవితా చైతన్యం మార్క్సిబానికి ఉన్ముఖంగా సాగింది దానిలోని గతి తార్కిక భౌతిక వాదం, వర్గ పోరాటం మొదలైన అంశాలతో ఆవతరించింది నీలీ మహా(ప్రస్థానంలోని కొన్ని గేయాల్లో ప్రపంచకార్మికోద్యమ వైతన్యం స్పష్టంగా కనిపిస్తుంది బూర్జువా వర్గానికి కార్మిక వర్గానికి గల శత్రుత్వాన్ని కార్మికులు గుర్తించేటట్టు చేయటం, (1 స టి. జాతి శ్‌ ఆనాటి సాంఘిక రాజకీయ వ్యవస్థకు వ్యతిరేకంగా జరిగే విపవోద్యమాన్ని బలపరచటుం , అర్ధిక మూలమెన సొషమూబిక వ్యవస్రనూ, రాజకీయ చె తన్య 'ప్రధానమెన వాస్తవానుభూతిని నీశీ, తనకవితలో వ్యక్తం చేశాడు. శ్రీశ్రీ గేయాలు సామ్యవాద దృకృ్ఫధానికి సామవేదాలుగా నిలిచాయి 1943లో అభ్యుదయ రచయితల సంఘం ఏర్పడింది. “అభ్యుదయ రచయితల సంఘానికి కమ్యూనిస్టు పారి పురుడు పోయటమే కాక పాలుపట్టి పెంచింది రచయితలను రాజకీయాలకు ఉపయోగించుకోవడం ఆపెర్హీ విధానాలు కే 39

అమోదించే కార్యక్రమం” అన్నాడు ఆరుద్ర, ఒక విధంగా అభ్యుదయ రచయితల సంఘం వెనుక మార్క్సిస్టు ఉద్యమ రాజకీయ వైతన్యర దర్శకత్వం, కర్తృత్వం నిర్వహించింది. కాన్మి ఆ సంఘంలో రాజకీయ*క్తుల నియంత్రణకు లొంగని, వాటి ఆదేశాలను పాటించని రచయితలూ ఉన్నారు. తెలంగాణాలో కమ్యూనిస్టు పార్ట్‌ నాయకత్వం లోనే కాకుండా స్వతం (త్రంగా నిజాం. ప్రభుత్వాన్ని ఎదిరించిన అభ్యుదయ కవులు దాశరథి, వట్టికోట, కాళోజీ మొదలైన వారెందరో ఉన్నారు. మారి్యిజంను పూర్తిగా అంగీకరిరచకపోయినా అందులోని సామాజిక స్వ్రహను తమ కవితా చైతన్యంలో నింపుకున్నవారే అభ్యుదయ

సాహిత్యం: పట్ల మార్క్సిజం వ్యవహరించే విధానంలోనూ, ప్రసరించే దృకృథంలోనూ ఎప్పటికప్పుడు మార్పులు వస్తూండేవి. వాటీని. రాజకీయ నేతలు నిర్ణయిస్తూ ఉండేవారు. మార్క్స్‌ ఏంగిల్స్‌ తమ సీద్దాంతంలో సాహిత్యం ఆర్థిక సాంఘిక వ్యవస్థల -చేత నియం[త్రితమౌతుందని. ఆర్థిక సాంఘిక 'ప్రమాణాలతోనే సాహిత్యపు విలువలు. న్నిర్ణయింప బడతాయనీ ఎక్కడా పేర్కాన లేదు. వారపు సడప్వుడు, సాహిత్యం మీద, రచనలమీద, వ్యక్తం చేసిన అభిప్రాయాలను గమనిస్తే సాహిత్య సృష్టి సర్వస్వతంథత్రమైనదిగా గుర్తించినచ్లై స్పష్టమౌతుంది, కొని [ కొని శ యుగాల్లో ఎలిసీన మహాకావ్యాలకూ టఊయా కాలాల్లో ఉన్న ఆర్థిక సాంఘిక 'పరిస్టితులకూ సంబంధం కనపడటం లేదని కూడా వారు చెపా రు. కానీ, (క్రమంగా మార్క్సిస్ట్‌ అలోచనధోరణుల్లో వచ్చిన. మార్చులనుబట్లి కావ్యాల్క కళాఖండాల విలువలను న్నిర్రయించటానికీ మార్కిజమే 'ప్రమాణమనే సిద్దాంతం వచ్చింది. స్టాలిన్‌ కాలంలో సాహిత్య స్తా $తం(త్యం పూర్తిగా అంతరించింది; పార్సీ విధానాల ననుసరించి వాసే వ్రాతలుగ్గా ప్రచార సాధనాలుగా సాహితీ (ప్రోక్రీయలను పరిగణించటం జరిగింది. 'రెనె వెలక్‌, ఆస్టిన్‌ వారెన్‌ మాటలు గమనింపదగినవి,"]4201501 ౧676 20- 9౫603 6 ౧665000 00 116 రం2106 05 గం00060006 0 11902016 01 500160 00606 15 £[62౬ 11604006 ౪110౧1 25 1016 0 10 500141 0166౧061 900121 1462006 19 0౧% 006 1004 0£ 10%016 ఖ6 5 01 1164206 13 0%జకి జ 012600" 0011623 1ఓ1 2064 030021 16 11 పింగల! 90611ల2016 ఏ ౧౦ 9803640116 10౯ 5300101027 0 9011609. 1 ౧23 1 0౪1 ౧0960[04400 206 6౧6". (౧౦౦౧/ 05 1142116 'పు. 109.

విఫ్రవ రచయితల సంఘం కూడా మార్మిజంనే ధే (యంగా పెట్టుకుంది. శీ40

ఆ రచయితలు ఆ పార్షీ లక్ష్యాలకు అంకితమైన సభ్యులై ఉండాలనీ, (ప్రత్యక్ష వర్ల పోరాటంలో సాహత్యాన్ని ఆయుధంగా వాడాలనీ నిర్దేశిస్తారు. అయితే లక్ష్యాలను గురించి, లక్ష్య సాధనాలను గురించీ, సాధనలో అనుసరించ వలసినపద్దతులను గురించీ, వామపక్ష రాజకీయ వర్గాలలో ఏకాభిప్రాయం లకపోవటంచేత నిర్దిష్టమైన (ప్రగతి రచయితలకు, రచనలకు కొరవడింది "గీ £006 6621 01 ౧6 0000౬ ౧0౧89101 05 04! *౧(60 11 016 106 0065 210 123 00068 606 €0 61 ౧0౬ ౧600200082 01 006108 ౪౧4016 10 ౧26 ఏ0 లగ ౧10605 ఇంటల ల జం 2100108 28 1002-2086 01 5[0గ20826 ఇగ1ట౧ై' అని ఎండోమెంట్‌ విల్సన్‌ అన్నాడు మారిస్‌ సాహెత్యానికి ఎన్ని బలహీనతలున్నా దానికి ఒక సామాజిక తాత్త్విక దృక్పధం బెలే ఎముకగా ఉండలుం, నిర్దిష్టమైన కార్య[కమం ఉండటం అనేవి బలమైన అంశాలుగా 'పేర్నూనవచ్చు మార్క్స్‌ సిద్దాంతానుసారం మానవ సమాజాన్ని పునర్నిర్మించాలన్న నిబద్ధత ఆ వాదంలోని శక్తి , కాని, రాజకీయ నాయకత్వంలో ఉన్న పరిమితులవల్లా బలహీనతల వల్డా మార్కిస్టు సాహిత్యోద్యమం మందగించి పోవటం చారిత్రిక సత్యం. తెలుగులో విప్లవ కవుల ఉద్యమం పరిస్థితీ అలాగే తయారైంది భారతీయులు - అమాటకొస్తే మార్క్సిస్టులు కానివారందరూ భావించే సామాజికానుభూతికినీ ఎ మార్క్సిస్టులు చెప్పే అనుభూతికినీ గ ఎంతో భేదం ఉంధి. మార్య్బిజం వల్ల సాంఘిక వ్యవస్థలోని కొన్ని రంగాలల్‌ సుస్థితి ఏర్పడుతుందని నమ్మే వాళ్లుకూడా అనుభూతి విషయంలో వారి దృక్స్పధాలను అంగీకరించరు. మార్కిజంకు కట్టుబడిన అభ్యుదయ రచయితలూ, విప్లవ రచయితలూ సమాజ వ్యక్తిలోని వాస్తవానుభూతిని, విజ్ఞానానుభూతిని అంగీకరింపగలరేమో కాని మిగిలిన మూడు వారి దృష్టిలో మృగ్యాలే, లేదా మిధ్యలే, ఆ మూడూ ప్రవృత్తులను స్పృశించే కవితా చఎైతన్యాలను వారు వ్యక్తివాదథధోరణు లనీ, రూపవాదధథోరణు అని, సాంప్రదాయికమైన ధోరణులనీ, బూర్జువా పద్దతులనీ, తిరోగామి విధానాలని వారిపారిభాషిక పదాల్లో, చట్రాల్లో ఇమిడ్భి తిరస్కరిస్తారు. నిజంగా మానవ సమగ్ర వ్యకిత్తాన్నీ, మానవ వికాసాన్నీ కళానుభవ సమ(గస్వరూపాన్నీ సాహిత్య స్పృహను మన్నించేవారు మార్క్సిస్టులను అనుభూతి విరోధులుగా భావిస్తారు. మార్క్సిస్టు ధరణి మేధను కదలించినంతగా, బోధను కలిగించినంతగా జీవవై తన్య స్పందనను (ద్రవింప చేయటానికి యత్నించదు. అందులోని బలమైన వాస్తవికత క్షేత

లోకాన్ని ఎంతో ఆకర్షిస్తుంది. కాని, ఆ రచయితల నిబద్ధత కవితను సృజనాత్మక కళగా ఎదగవలసినంత ఎదగనీయకుండా చేస్తుంది. అందువల్లనే వారిది అ కవిత్వమని అధిక్టేపించేది;ి అనుభూతిస్పహకు దూరమైన కవిత అని విచారించేది తెలుగులో అనుభూతి కవితావాదం తలయెత్తటానికీ అభ్యుదయ కవితా ధోరణిలోనూ విప్రవసాహిత్యధోరణిలోనూ మార్క్సిస్టులు - తరతరాలుగా ఈ దేశంలో మనసాహితిలో పరిపూర్హ కళానుభవమనీ, రసానందమనీ దేనిని భావిస్తున్నారో, దానిని ఏయే సమర్థవంతమైన ప్రక్రియలద్వారా అభివ్యక్తీక రించటానికి వీలున్నదని తెలిసి ప్రయోగాలు నిర్వహిస్తున్నారో, వాటిని చదివి సమాజం కళానుభవాన్ని యేవిధంగా పొందుతున్నదో, సరియైన వివేచనతో విలువలతో [గ్రహింపక తిరస్కరించటమే బలమైన కారణం. మార్క్ట్భిస్తు దృక్పధము సాహిత్య 'ప్రమాణమని చెప్పె సిద్దాంతం (ప్రపంచంలోని మేధావులందరిచేతా విమర్శింపబడుతున్నది. సమాజ సమ[గ్రానుభవ స్పృహను, సాహితీస్టృహను కాదనే వారి తీవ్రవాదం ఆంధ్రసాహిత్యరంగంలో మార్క్సిస్టై తరుల ఆగ్రహానికి, తిరస్కారానికి గురి అయింది. మార్క్టిస్టుల ప్రచారంలో, సాహిత్యంలో అపార్ధం పాలౌతున్న, విషమూర్చితమై పోతున్న సాహిత్య సమ(గ్రానుభవాన్ని, సామాజికపరంగా రచయితల పరంగా దానికీ చెప్పుకోవలసిన సమన్వయాన్ని మరల కలిగించి, పునరుజ్జీవింప చేసుకోవటానికి తమ రచనల ద్యారా ఉద్యమాన్ని సాగిస్తున్న రచయితల నిశ్శబ్ద సం([గ్రామమే అనుభూతి కవితావాద ధోరణి డ్తే

కవిత్య పరమావధిని గురించి చెపుతూ తిలక్‌ “అగ్ని జల్లినా, అమృతం కురిసినా, అందం, ఆనందం దాని పరమావధి అని పేర్కొాన్నందుకు మార్క్బిస్టులు తమ సిద్దాంతప6ధిల “ఆనంద శబ్దాన్ని చింపన విస్తరిలాగా చేసి చిటషట లాడేటట్టు దానికి విమర్శాగ్నిని ఎలా రగులుస్తారో శ్రీ రాచమల్టు రామచంద్రా రెడ్డిగారి వాక్యాలు చదివితే తెలుస్తుంది.

“కవితం అందంగా ఉండాలనడమూ, అనందం ఇవ్వాలనడం నిర్ష్యం ద్వంగా భావకవుల అవగాహనే ... మన సమాజం ప్యూడల్‌ వ్యవస్టనుండి బూర్జువా వ్యవస్థకు మారినప్పుడే ప్రబంధ కవిత్వం గతించి భావకవిత్వం వచ్చింది బూర్జువా అవగాహనలో జీవితం వ్యక్తి నిష్ట్టం ; వ్యక్తి శక్తి సామర్థ్యాలను బట్టి కష్ట సుఖాలు లభిస్తాయి కనుక, 'ప్రతి వ్యక్తీ తన హృదయ క్షే42

పరిపాకాన్ని బట్టీ జీవితానందాన్ని ఆస్వాదించవచ్చునని భావకవులు విశ్వసించారు. ఆనందమే జీవిత లక్ష్యం గనుక, కవిత్వం వాస్తవ జీవితంలో లేని ఆనందం ఇస్తుంది గనుక, కవిత్యం. జీవితంకంటు ఉన్నతమైందిగా కనపడింది, చివరకు జీవితానికి దూరమై యెవనిపాటికి వాడు “తనలో తా నొక ఏకాంత సౌందర్యం రచించు కోవడమే. కవిత్వ పరమార్ధమయింది. అనందం జీవితం నుండీ 'ప్రవహించటానికి బదులు, కవి కల్పిత స్వప్న లోకాలలో ఊరసాగింది. వాస్తవ జీవితానికీ, కవిత్వానికి మధ్య ఆఘాతం విస్తరించే కొద్దీ జీవిత వాస్తవాన్ని విస్మరించటమే కవిత్వధ్యేయ మయింది. పర్యవనానంగా కవిత్వం మద్యంలాంబిదయింది, కవిత్వమిచ్చే ఆనందం "కె పులాంబీదయింది ఖత 12 అభ్యుదయ కవులు తిరుగుబాటు చేసింది సరిగ్గా ఈ కైపు కవిత్వం మీదనే, అభ్యుదయ కవుల అవగాహనలో కవిత్వం ఇవ్వవలసింది ఆనందం కాదు, ఉత్తేజం, ఈ ఉభయ కవితారీతుల మధ్య గల. భేదాన్ని ఒక్కమాటలో చెప్పాలంటు భావకవిత్వం ఆనందం ద్వారా ప్రమత్తతా 'పర్యవసాయి, అభ్యుదయ కవిత్వం ఉత్తేజం. ద్వారా. క్రియాశీలత పర్యవసాయి. లేక కార్యోత్సాహ పర్యవసాయి.” (సారస్వత వివేచన. ఫు. ఇందులో తేలిందేమిటంటే, అభ్యుదయ రచయితల దృక్పథంలో కవిత్వం. అందంగా ఉండకూడదు, ఆనందాన్ని ఇవ (కూడదు. అయితే ఉత్తేజాన్ని కలిగించాలి. ఇది కవిత్యసామాన్య లక్షణమని సహృదయులు అంగీకరించటం కష్టం. ఉత్తేజం హృదయానికైతే ఫరవాలేదు "ఇంద్రియాలకైతే (ప్రమాదం. అయినా అది అభ్యుదయకవిత 5 లక్షణమని ర్హార్కా గారి అభిప్రాయం: అంతేకాదు, కవిత్వం మద్యం లాంటిది. రసమంటే మద్యం తాగినప్పటి 'కపు వంటి కైపు అని వ్యాఖ్యానించారు. ఆ శబ్ద శక్తి తొాలుసుకొన్నవారు. ఇది విని నొచ్చుకోక మానరు. “తిలక్‌ కూడా అటువంటి. అర్ధం లోనే వాడాడా? అని కొందరకీ అనుమానం రావచ్చు. అలా అనుమానం కలిగించటం ర్నార్నా అభిమతంకాదేమో! కాని, వారి రచయితక్తూ విమర్శకుడికీ , సామాజికునికీ గూడా శ్రేయస్కరం కాదు. ఈ విమర్శ వలన _ తిలక్‌ కవిత్వంలోని సాహిత్యపు విలువలు తెలియకపోగా మార్కిస్టు ద ఎకృథంతో వాటిని ద్వేషించటం తెలుస్తూంది. పర్యంతంలో ఒక కవిని గురించి, అతని. కవిత్వ తత్వాన్ని గురించి సదవగాహన కల్పించలేని విమర్శపై వెగటు..గూడ జనించవచ్చు.నేటి

మార్కిస్టు విమర్శ మీద లోకానికి కలుగుతున్న విసుగుకు 143

ఇదే కారణం.

“(వతి మాటకీ క్షి వుంది ౯ వదును వుంది

(పతి చి(తణకీ ఆర్ధం వుంది, జచిత్వం వుంది.

గులకరాళ్ల డబ్బా మూగించి గెప్రు నంగీతం అని డబాయించకు

అలిగి నన్ను శపెించకు,ు అన్నా / నీ మీద నాకు కోపం లేదూ

అన్న తిలక్‌ గీతం కవిత్వాన్ని ఉద్దేశించింది చెప్పింది మాత్రమే కాదు

  • నేటి మార్క్సిస్టు విమృకూ వర్తిస్తుందని చెప్పవచు ఏ

ఇస్మాయిల్‌గారు కవిత్వాన్ని గురించే కాక, విమర్శాంశాలను గురించి కూడా మార్క్సిస్టులు అనుసరించే వైఖరిని ఎలా బట్టబయలు చేశారో గమనించండ-వె యక్షిక అనుభూతికి, సాంఘిక వై తన్యానికి మధ్య సామరస్యం సాధించిన కవులే మంచి కవిత్యం రాయగలిగారని (నేను చెప్పదలచిన సంగతి, ఈ సందర్బంలోనే యేట్స్‌, బ్బా, పాస్టర్‌ నాక్‌ వగె రాలను పేర్నొనటం, ఐరిష్‌ జాతి వేదనకీ తన వ్యక్తి జీవితానికి మధ్య తాదాత్మ్యం సాధించాడు యేట్స్‌ (బెహ్హ్హ ఈష్ట్‌ జర్మన్‌ కమ్యూనస్టు పార్ష్‌ సభ్యుడై నా, పార్టీ సిద్దాంతానికి ఎప్పుడూ బానిస కాలేదు అగత్యం కలిగినప్పుడు పార్టీని అధిక్షపిస్తూ పద్యాలు రాయటానికి వెనుకాడలేదు కమ్యూనిస్టు పార్తీ కన్నా తన ప్రజ గొప్పదని భావించిన పాస్టర్‌ నాక్‌ సోవియట్‌ (ప్రభుత్వ యంత్రాన్ని ఎదర్చ్భటానికి ఎప్పుడూ భయపడలేదు సామాజిక (ప్రయోజనానికి కవిత్వపు విలువలకీ మధ్య సర్రన తూకం నిలిపన వాళ్ళు వీళ్ళంతాను, అందుకని మంచి కవిత్వం రాయగలిగారు. ఈ పని మన రాజకీయ కవులు చేయ్యలేకపోతున్నారు. కారణమేమై ఉంటుందా? ఆలోచించమన్నాను. ఆ పని ఎవ్వరూ చేయకపోగా..... నన్ను కసిరారు. ,..... మారిళ్టాస్టులకు 'స్వేచ్భంటే ఎక్కడే మంట పెట్టినట్లు వుంటుంది వాళ ఛ సమాజంలో వ్యక్తికి (ప్రాముఖ్యం లేదు. సమాజ యంత్రంలో వ్యక్త ఒక చిన్న చక్రం మాతమే యం(తంలో భాగంగా తిరుగవలసిందే. సమాజ (ప్రయోజనం కోసం వ్యక్తి స్వేచ్చ, వ్యక్త సుఖమూ వ్యక్తి విలువలూ బలికావలసిందే. అటువంటి సమాజం ఎంత ఆనందమయంగా వుంటుంటో మీ "రూహించుకోగలరు. ఎందుకంటే, మొన ఎ యొన నటి వరకు అటువంటి సమాజ వ్యవస్థలో నలిగిన వాళ అమే మనం ' (కవిత 00లో నిశ్శబ్దం 95-97. ఇస్మాయిల్‌ గారి మాటలు క్షైతతే

వింటే అనుభూతి కవితవాద కవులు మార్క్సిస్టు వె ఇరిలొని స్వేచ్చా రాహిత్యానికి, రాజకీయ నిబదతకు, పారీ (ప్రమాణాలతో సాహిత్యాన్ని సమీక్షించే ఢి చు కఫ్‌ క

న్‌ ఖరికీ మన జాతి అనుభవానికి విరుద్ధమైన వ్యాఖ్యానాలకు సహించి నిశ్శబ్దంగా ఊరుకుండే రోజులు గతించాయని స్పష్టమౌతుంది. కవిత్వంలోది నిజమైన విలువ కోసం కలాన్ని పట్టి, కావలసివస్తే కదనానికైనా సిద్ధం కావటమే నేటి అనుభూతి కవితావాదుల ఉద్యమం

అనుభూతికవితావాదులకు బలమే కాదు, గళం కూడా ఉందనీ, ప్రయోగ శక్తియే కాదు, ప్రయోజన ప్రసక్తి కూడా ఉందని, సామాజిక స్పృహయే కాదు, సాహిత్య స్పృవా కూడా ఉందనీ, శాస్త్ర పరిజ్ఞానమే కాదు సంప్రదాయ విజ్ఞానం కూడా ఉందని, ఇది దేశీయమే కాదు విశ ; చై తన్యంతో కూడుకొని మదనీ ఏలుగెతి బలగుది చెప్పేనవారిలో అ(గ్రగణ్యులు గీ గుంటూరు

వ నో (య శేషేంద్రశర్మ. వారి కవిపేన మేని ఫెస్టో-విష్పవకవితా ఇనంతరం తెలుగు సాహిత్యంలో అనుభూతికవితా స్పృహ ఎలా జీవించగలుగుతుందో వ్యాఖ్యానించిన వివేక చూడామణి అనుభూతి కవితకు ఒక వాదాన్ని కల్పించి యిచ్చినవారు గీ శేషేంద్రశర్మ; దాన్ని ఉద్యమంగా ముందుకు తీసుకొనిపోతున్నవారు శ్రీకాంత శర్మ. ఇస్మాయిల్‌, సుప్రనన్న, మాదిరాజు రంగారావు మొదలైన ప్రయోక్తలు , అద్దేపల్లి రామమోహనరావు, ముదిగొండ వీరభద్రయ్య మొదలై న విమర్శకులు. వివరా రివ్యవలసిన పని లేదనుకొాంటాను. వీరి గెంతులు నేడు బలంగానే వినవపడుతునా ఎయి, ర్‌ . ఆధునికాంధ్ర సాహిత్య ప్రయోగాలను సమీక్షిస్తే అనుభూతిని

ఆస్వాదయోగ్యంగా చెయ్యడానికీ రచయితలు, సొమాజికులు పాటించే పద్ధతులు [ప్రధానంగా మూడు రకాలని వివేచించవచ్చు,. అవి-

1 సాధారణీకరణం

+. సామాజికీకరణం

6 స్వాత్మీయీకరణం

  1. పాధారణీకరణం

భారతదేశ రససిద్దాంతంలో సాధారణీకరణం (ప్రసిద్ధం. ఈ మార్గం కధ

  • 145

నాశ్రయించిన కావ్యాలకే ఎక్కువగా వర్తిస్తుంద సామాజికానుభవ చై తన్యాన్ని గమనించిన కవి, సామాజికుల సహానుభూతిని పొందగలిగిన పాత్రలను సన్నివేశాలను, భావాలను సంపుటీకరించి సాహితీ ప్రక్రియలను వెలువరుస్తాడు- కావ్యం, ఇతిహాసం ఈ (ప్రక్రింయల్గా ఉదాత్తమైనవి పరిత కావ్య పాతల ద్వారా వ్యక్తమయ్యే అనుభవాలను సాధారణీకరణం ద్యారా స్వీయానుభవాలుగ్గా మార్చుకొని రమిస్తాడు. అ రమణంలోని చిత్తద్రవస్టితియే రసానుభవం. రసానుభవం సమాజంలోనే ఉంది దాన్ని కోరేదీ సమాజమే. అందించే కవి ఆ అనుభూతికి కారకుడు కారకుడై న కవికూడా సమాజంలో భాగమే. కానీ సమాజానుభవాసక్తిని గుర్తించి స్వీయప్రతిభాశక్తితో తన దైన దర్శనంతో ఒక (ప్రక్రియను సృష్టింపగల్షిన వ్యక్తి కూడా వ్యక్తీ చైతన్యాన్ని విశ్వవై తన్యంతో సంవదించే సాహిత్య సాధన సాధారణీకరణం. ఆధునిక సాహిత్యంలో నవ్య సంప్రదాయ ధోరణిని పోషించిన కవులందరూ ఈ మార్గాన్ని (ప్రవర్తింప చేయడానికి ప్రయత్నం చేసిన వారే. ఒక్క విషయం. ఇది పాతబడ్డపద్ధతి అని భావించటం పారపాటు. ఇది విశ్వజనీనం కాబట్టి ప్రతియుగంలోనూ (బ్రతిక ఉంటుంది. అభినవశక్తీతో విజృంభిస్తుంది అంతే తప్పు దానికి చావు లేదు. విచ్చిత్తి లేదు. పైన పేర్కొన్న మూడు విధాలైన ప్రకియలలో అత్యంత సరళమైనది, శక్తిమంతమైనది ఈ సాధారణీకరణ పద్ధతి. 2, సామాబికీకరణం

ఈ మాట అనుశీలనం కోసం ఏర్పరుచుకుంటున్నదే,. అభ్యుదయ కవులు విప్లవకవులు సమాజ వాస్తవికతను కవిత్వంలో ప్రతిఫలింపజేస్తుంటే వాస్తవ కధనాలపట్లు సానుభూతిని, ఉద్యమ కర్తవ్యాల పట్ట ఉత్తేజాన్నీ, ఉద్రేకాన్ని సాహిత్యంలో అనుభవించటం ఈ ప్రకీయలో ముఖ్యం ఇందులోనూ సృజనవ్యాపారంలో కవి ప్రకటించే ఉదేకానికి, ఉత్తేజానికీ ఇచ్చిన (ప్రాముఖ్యం కంటే సామాజికులు రచనవలన పొందే ఉద్రేకానికీ ఉత్సాహానికీ (ప్రాముఖ్యం ఉంటుంది. అంటే మార్కిస్టు ఉద్యమంలో వివాదమో, నినాదమో కవిత $0లో కవి చేప్తై దాన్ని చదివి ఉత్తేజితులైన సామాజికులు ఆ కవిత్వం విని, లేదా చదివి మానసికంగా ఉత్తేజం పొంది సహృదయులుగా మాత్రమే మిగిలిపోతే అది సామాజీకీకరణం కాదు వారు కార్యోన్ముఖులై విప్రవ రంగంలో దూకితే, లేదా మార్కిస్టుదృక్పధంతో సమాజ పునర్నిర్మాణానికి భౌతికంగా పూనుకుంటే అది సామాజికీకరణం అవుతుంది. సాధారణీకరణంలో కావ్యాలు పరిత 146

యొక్క అంతరంగాన్ని రసీకరింవి ఊరుకుంటాయి. అతడు ఆ తరువాత వై తన్యోన్ముఖుడు కావచ్చు కాని, ఆ వ్యాపారాన్ని సాహిత్య పరిధిలోకి తీసుకోరు. కాని, సామాజీకికరణంలో మా(తం కవిత మూ కార్యాచరణమూ ఈ రెండూ కలిస్తే తప్ప మార్క్సిస్టు కవిత్యానికీ అస్తిత్యం లేదు అందువలన ఎంత విప్లవం దేశంలో వచ్చింది? అన్నదానిమీదే విప్రవకవిత్వం ఆధారపడింది . సామాజికీకరణంలో మరొక విశషం కూడా గుర్తుంచుకోవాలి ఇది (ప్రధానంగా వామపక్ష ధోరణికీ సంబంధించింది కాబట్టి వర్గ దృక్పధం, (ప్రాధాన్యం వహిస్తుంది మార్క్సిస్టు కవిత నిబద్ధ సామాజికునికాః సామాన్య సహృదయునికా? అన్న ప్రశ్న ఇందులో ఉదయిస్తుంది. సామాజిక సమ(గ్రానుభవ చైతన్యంలో మార్కిస్టు దృక్పధం భాగం కాదని చెప్పడానికి వీల్లేదు అయితే అది సమగ్రానుభవ స్పూర్తిని సంతరించకోలదని మాత్రం నిస్సంశయంగా చెప్పవచ్చు అంటే, వాస్తవ వై జ్ఞానికానుభవాల బోధనం మార్క్సిస్టు సాహిత్య చైతన్యంలో విశషంగా గోచరమౌతున్నప్పుడు అభ్యుదయ కవిత్వంకానీ, విప్లవ కవిత్వంకానీ ఆయా అనుభవాల అభివ్యక్తికి, అస్వానుదనకు తోడ్పడవచ్చు. దీన్నే మరోమాటలో చెప్పాలంటే మార్క్సిస్టు చై తన్యాన్ని సమాజంలో జగృతం చేసేది ప్రధానంగా రాజకీయపార్టీ ఆ సమాజ సంస్కారానికీ ఉత్తేజం కల్షించడానికి కవి తన కవితతో దోడ్పడతాడు. ఇటు వంటి కార్యం నిర్వహిస్తున్నప్పుడు పార్ట్‌ చెప్పిన దానిని ప్రజలకు ఉత్తేజం కలిగేటట్టు చెప్పే పద్ధతిని మాత్రమే అనుసరిస్తే ఆ కవితకు నినాద కవిత్వమనీ, (ప్రచార కవిత్వమనీ. పేర్లు పెట్టడం అప్పుడప్పుడు తటస్థ పడుతూంటుంది. ఏమైనా కవి (పజలలో పార్టీకీ అనుకూలమైన వై తన్యాన్ని సృష్టింపకల్షితేనే మార్క్సిస్టు దృక్పధంలో కవిత్వం సార్ధకమైనట్టు. దీన్నే సామాజికీకరణ అని అంటున్నాం మార్క్సిస్టు సాహత్యాన ఎంతా ఈ దృష్టితోనే అనుశీలింపవలసి వస్తున్నది. ఇందులో అనుభవం ప్రమాణం కాదు. ప్రతిక్రియ ప్రమాణం. సహానుభూతి ప్రమాణం కాదు; కొంతవరకు సానుభూతి (ప్రధానం సద్యఃపంనిర్వృతికాదు ఇందులో ముఖ్యం, సత్వర కార్యాచరణం, కవిత హృదయాన్ని కదిలించింది అన్నది కాదు (ప్రధానం సామాబికుని మానసిక వైతన్యం కార్యరూపంగా ఎంత (ప్రవహించింది అన్నదే ప్రమాణం. ఆచరణ వెనుక అనుభూతి లేదని చెప్పడం అసంబద్ధం. మానసికంగా ఉత్తేజం పొందని వాడు శారీరకంగా కార్యశీలి కాలేడు కవి ఉత్తేజీతుడై తే కలమాడీతేచాలు. కాని మార్క్టిస్తు కవిత కలంతో సంతృప్తి పడేది కాదు. హలంగానో, గన్‌గానో, క్షే47

మారాలి. వాటిని పట్టిన ఆడే విప్లవ కవిత్వానుభూతిని కార్యరూపంగా సాధిస్తున్నవాడు. ఒకవిధంగా మార్క్సిస్టు సాహిత్యంలో కలానికున్న ఈ గొణిమైన గొారవాన్ని బట్టు కవి [ప్రచారకుడని, కవిత 6 నినాదమని, అనుభవం కవిత్వం (వ్రాసే కవిది కాదనీ, దాన్ని కార్యరూపంలో 'పెట్లేు సమాజానిదేనని సాధారణంగా భావింపబడుతుంది. అందువలన ఈ పద్ధతిలో -ా. కవితా సామికి కనీస గౌరవం, కార్యాచరణ సూ(తాలకు కనకాభిషేకం 3. సా ; తి శ్రైయీకరణం:

ఇది (ప్రధానంగా ఆత్మాశ్రయ కవిత్వం చదివి లోకం అనుభూతిచేందే విధానంగా భావించవచ్చు చలం అన్నట్టు లోకంబాధ కవి తనదిగా వ్యక్తం చేసినా తన బాధ లోకందిగా వ్యక్తం చేసినా ఆత్మాశ్రయ స్వభావం మాతం తప్పుదు, సాధారణీకరణం కంటు దీన్ని చేరుగా చెవృుడంలో గల తాత ర్యమేమిటంటే, కవి స్వియానుభూతిని ఆత్మనాయకంగా ఈ ప్రక్రియలో వ్యక్తీకరిస్తాడు. అది కవి వ్యక్తిగత అనుభవం అనడానికీ వీలుంది. కాని, నిజానికి లోకంలో వ్యక్తగతమైన అనుభవాలకు ఆత్మాశయ కవితలో వ్యక్తమయ్యే అనుభవాలకు ఎంతో భేదం ఉంది వ్యక్తిగత అనుభవాలన్నీ లోకంతో కవి పంచుకొెనవి కావు ఆత్మాశ్రయ కవితలోని భావాలన్నీ లోకంతో పంచుకోగలగవిగా ఉంటాయి ఒక విధంగా -పరులచేత అనుభవింపచేయడానికికి వీలున్న స్వియానుభవాలనే కవి ఆత్మాశ్రయకవితలో ఉదాత్తీకరించి కళళామయం చేసి అందిస్తాడు. ఐతే ఆధునికాంద్ర సాహిత్యంలో అత్మాశ్రయ కవిత ఖండకావ్య (ప్రక్రియ నాశ్రయించి మాత్రమే వెలువడింది ఆ ప్రక్రియ స్వభావాన్ననుసరించి కవులు సామాన్యంగా ఒక మానసికమైన అవస్థను కల్పించగలిగీ శక్తిమంతమైన భావాన్నో లేదా సజాతీయమైన భావసంపుటినో, లేదా వితర్కాన్ని కలిగించగలిగిన భావసంకలనాన్నో సంపుటికరించే శిల్పాన్ని వెలారుస్తారు ఇఖండకావ్యంలో మహాకావ్యంలోలాగా సంచారుల చేత పరిపుష్టం చెందే స్టాయిభావస్సూూర్తి ఉండదు. శక్తిమంతమైన భావాల చేత ప్రజ్వలింపబడే ఒక పూనసిక అవన్లా వైతన్యం మా(తమే స్పుటంగా పరిత చేత అనుభవింపబడుతుంది సామాజికునకు అనుభవ యోగ్యమైన స్వీయానుభవాని ష్‌ కవితలో కవి వ్యక్తీకరించడం, దాన్ని సామాజికుడు ఆత్మీకరించుకొని తాదాత్మ్య్యంతో అనుభవించడం అనే ప్రక్రియ ఇందులో గాఢంగా కనబడుతుంది కాబట్టి దీని శ్‌ స్వాత్మీయీకరణం అని పెర్కొనడం జరిగింది. ఈ ప్రక్రియ 148

అను భూతికవిత్వానికీ కూడా వర్తిస్తుంది.

అనుభూతి కవులు సమాజానుభూతికోసమే కవిత్వం (వ్రాస్తారు కాబట్టి వారిలో పూర [0 "'పెర్కూన్న పంచవిధి 'ప్రవృత్తులకు సంబంధించిన చైతన్యాలు కూడా ఉండవచ్చు. అనుభూతి కవిత్వం ప్రధానంగా జీవవైతన ప్రవృత్తికి సంబంధించింది మిగిలిన నాలుగు ప్రవృత్తులను సాధ్యమైనంత .వరకు జీవవై తన్య (ప్రవృత్తిలో సరగమింషచేసుకోవడమో, దానికీ పోషకంగా నిలుప్తుకోవడమో చేస్తారు. అనుభూతి కవులు. దీని వలన ఆయా కవుల యొక్క అభివ్యక్తి ఎవిధ్యాన్ని బ ట్టి వాస్తవ వై తనా వ జీ వచై తనా నికీ పోషకంగా నిలిపే కవులని, కాల్పనిక చైతన్యాన్ని, జీవ బై తన్యానకీ. షోషకంగా నిలిపే. కవులనీ, జ్ఞాన ప్రవృత్తిని జీవ. చైతన్య (ప్రవృత్తికి పోషకంగా నిలిపే కవ్లులనీ ఆధ్యాత్మిక (ప్రవృత్తిని జెవచ్చైతన్య ప్రవృత్తికి పోషకంగా నిలిపే కవు లనీ, నాలుగు విధాలుగా అనుభూతి కవులను. వింగడీించవచ్చు. వారి రచనలను కూడా. ఈ విభాగాన్ని ఆశ్రయించి. విశైంచవచ్చు. సాధారణంగా ఈ నాలుగు విధాల పైతన్యాలను సమీక్షిస్తే పామాజిక సమ(గ్రానుభవస్పూర్తిని అనుభూతి కవిత్వం. ద్వారా ఆవిష్కరించడానిక్షి సమకాఠరీన కవులు సమకాలిన సామాజీక పసుందనతో కవితావ్యాసంగాన్ని నిర్వహిస్తున్నారనీ సంఘటితంగా :ఈ కవితాచై తన్యాన్ని సమిక్షిస్తే * సమగ్ర 'సమాజునుభవం. దర్శనానిక్షై సాహితీ చైతన్యం ఉద్యమిస్తున్న స్పష్టమౌతుంది, భావకవిత్వ యుగం. కాల్పనిక (ప్రవృత్తి (ప్రధానంగా సమాజసమ[గ్రానుభూతిని. షాధించాలని ప్రయత్నిస్తే అనుభూతికవిత్వధోరణి ఉద్యమచై తన్యాన్ని సంతరించుకుని జీవచ్చైతన్య ప్రవృత్తి ప్రధానమైన సమ(గ్రానుభవస్పూర్తిని సమాజానికీ అందించే ప్రయత్నం. చేస్తున్నదని నిస్సంశయంగా చెప్పవచ్చు,

అనుభూతి కవిత్వాన్ని రచిస్తున్ను కవులను, .వారు సాధించిన (ప్రత్యేకత లను. సమీక్షించడానికి మరో వ్యాసమే కాదు [గ్రంథమే (వ్రాయవలసివస్తుంది.

ఆధునిక కవుల్లో జీవపై తన్య ప్రవృత్తిని వాస్తవ చైతన్యంతో పరిపుష్టం చేసిన కవుల్లో కవిత్రయం అనదగినవారు తిలక్‌ , శేషేంద్ర, ఇస్మాయిల్‌.

జేవపై తనా (న్ని కాల్వునిక మార్మిక చెత న్యాల తో పరిపోషించిన రచయితలుగా మాదిరాజు రంగ్రారావ్లు అరిపిరాల విశ్యం, వేగుంట మోహన్‌ ప్రసాద్‌, దుర్గానంద్‌, చిన వీరభద్రుడు మొదలైన. వారిని "పేర్కొనవచ్చు.

కాల్పనికప్రవృతితో జీవచై తన్యాన్ని పోషించే అనుభవాన్ని కవిత్వంలో పోషించిన కవులలో ఇంద్రకంటి శ్రీకాంతశర్మను, వై శ్రీరాములును మొదట పేర్కొనవచ్చు వెజ్ఞానిక తాత్త్విక ప్రవృత్తులతో జీవచైతన్య ప్రవృత్తులను పోషీంచిన కవులలో పేర్కొనదగిన వారు - బుచ్చిబాబు, అజంతా, సుప్రసన్నా కొత్తపల్లి శ్రీమనా గరాయణ, రేవతీ దేవి మొదలై నవారు ఆధ్యాత్మిక ప్రవృత్తిని తాత్త్విక ప్రవృత్తిని జీవవై తన్యంలో నిలుపుకొన్న కవులలో మొట్టమొదట పేర్నొదగినవారు చలం, ఆర్‌ ఎస్‌ సుదర్శనం., వజీర్‌ రెహ్మాన్‌, సుప్రసన్న మొదలై నవారు. అనూభూతి కవిత్వ ఉద్యమంలో (ప్రయోగాలు చేస్తున్న రచయితల రచనలను విశ్షంచే యత్నం కూడా విమర్శలో సాగుతున్నది డా! ముదిగొండ వీరభ(ద్రయ్యగారు అనుభూతి కావిత్వాన్ని అభ్యుయ అనుభూతికవిత్వ్యమనీ, మార్కీయాభ్యుదయ అనుభూతి కవిత్వమనీ, జాతీయ వాదానుభూతి కవిత ;మనీ విశ్నంచి వివరించారు. అందులో అభ్యుదయానుభూతి కవిత్వా?నికీ శేషేంద్ర కవిత నుదాహరించారు. (అనుభూతి కవిత్వం- కొన్ని వ్యాసాలు, పుట 38) ఆలాగే జుతీయానుభూతివాద కవిత్వానికి చేతనావర్త కవుల కవితలను పేర్కొనవచ్చు. మార్క్యీయాభ్యుదయ కవిత్వానుభూతికీ 3.వి ఆర్‌. కవితలను పేర్కొనవచ్చు అనుభూతి కవిత్వాన్ని గురించి ఇప్పుడు అన్వేషించవలసిన పని లేదు. దానిస్కరూప స్వభావాలు గురించి గాఢంగా ఆలోచించవలసిన సమయం ఆసన్నమయింది కవులు విమర్శకులు ఎందరో ఇప్పటిక రంగంలో దూకీ అనుభూతి కవిత్వాన్ని ఉద్యమంగా రూపాందించలానికి కృషిచేస్తున్నారు. అనుభూతి కవిత ఉద్యమానికి గమ్యమేమిటి? సమాజ సమ[గ్రానుభూతి నందింపగల్షన పవౌహితీ (పక్రీయావిష్కారం సామూాజీక చె తన్యంలోని పంచవిధ(ప్రవృత్తులకు అనుభవాన్ని అందింపగల్లిన సాహితీ స్పృహను, నవీన ప్రయోగాలను సాహిత్య రంగంలో సాధించటం. అలనాడు ురజాడ వాస్తవ దృక్పధాన్ని ఆరంభించాడన్ని భావ కవిత్వ బెతన్యం వలన 5 '౦తకాలం అది మందగించిందని, మరల శీ, శ్రీకవితలో అది పునర్భవించి వ్యాపిరచిందని విమర్శకులు వివేచించారు అలాగీ అనుభూతి 150

కవిత్వానికి కూడా. అన్వయం చెప్పుకోవచ్చు. ఆధునికాంధ్ర సాహీత్యంలో సమగ్ర సామాజికానుభవ స్పూూర్తికోసం మహాకావ్యరచనం చేసి అభ్యుదయ. కవితా యుగమంతా' తానే. ఆవరించి. నిలిచాడు విశ్వనాధ. ఆ స్వ్రృహను పోషించిన నవ్యసంప్రదాయ యుగానికి నాయకుడై ముందుకు నడిచాడు. సమాజ సమగగ్రానుభవ స్వ్పృవహకు ఆధునిక సాహిత్యంలో విశ్వనాధయే భగీరధుడు.

అభ్యుదయ కవిత్వ యుగంలోనే మార్క్సిస్టులు అనుభవ వ్యతిరేక ధోరణులను కవిత్వంలో ప్రవేశపెట్టారు. అనుభవానికి తమకు తోచిన అర్జాలు చెప్పారు. అంతరించిపోతున్న అనుభవస్వృహను పునరుడ్దివింప. చేయడానికి అనుభూతి హదం తల ఎత్తింది. బహుముఖంగా. అది సాగుతున్నది. ఖండకావ్య (ప్రక్రియ నాశ్రయించిన అనుభవ మార్గాన్నే నేడు అనుభూతి కవిత్వమని. పిలుస్తున్నాం. ఇది నాలుగ్రై దుపాయలుగా (ప్రవహిస్తున్నచ్లు కూడా గమనించాం. ఇవనీ ఎ ఒకచోట. సంగమించాలి. అదే సమగ సమాజానుభవం, ఆ 'మార్గం చూపింది విశ్వనాధ. దాన్ని జాతి క్రమంగా దర్శిస్తున్నది. కవులు ఖండ కావ్యాల నుండి “ఆధునిక ఇతిహాసాల' వైపు నడుస్తున్నారు.. పరిచ్చిన్నంగా అందిస్తున్న షంచవిధసామాజిక అనుభవ 1ప్రవృత్తులనన్నింటీని ఏకోన్ముఖం చేసి సాహిత్యం: ద్వారా అందించాలన్న లక్ష్యం వైపు ముందుకు సాగుతున్నారు.

అనుభూతి సమ్మగ్రతకోసం సాహత్యం ఉద్యమించడమే యుగధర్మం. ఆధునికాంధ్ర సాహిత్యంలో నవ్యకవిత్వ యుగం విభిన్న ప్రక్రియల ద్వారా: అనుభవాన్ని సాధించింది. భావకవిత్వయుగం వివిధ ప్రవృత్తులతో అనుభవాన్ని సాధించింది; భావకవిత్వ్య యుగంలో భాసించిన వైవిధ్యాన్ని ఏకోన్ముఖం చెయ్యాలని విశ్వనాథ ప్రయత్నించాడు, మహాకావ్యం (వ్రాశాడు, నవ్య సంప్రదాయ యుగం ఆయనవెంటు నడిచింది, ఆభ్యుదయ కవిత్వ చైతన్యం పాక్షికంగా అనుభూతిని స్తాధించింధి. అందువలన సమగ్రానుభూతి కోసం అనుభూతి కవిత్వం ఆ. యుగంలోనే బలంగా తలెత్తింది,. వేగాన్ని సంతరించుకొన్నది. దిగంబర. కవిత్వంలో అనుభూతికి తావు లేదు, విప్లవ కవిత్వంలో అనుభూతికి వ్యతిరేకత కూడా వ్యాపీంచింది. దానితో అనుభూతి కవితావాదం స్వయ రక్షణకే కాక స్వీయ ఉద్యమవ్వాప్తికి కూడా కంకణం కట్టుకొని కదనానిక్షీ సిద్ధమైంది. కవిత్వంలో సమగ్రసామాజికానుభవాన్ని పండించాలన్న. అత్యంత ఆధునిక సాహిత్య స్పృహతో చేస్తున్న ప్రయత్నమే అనుభూతి కవితావాదం,

అవిచ్చిన్నత - అయిదు సూత్రాల ఎకవాక్యత గతంలోని విలువైన మూల్యాలను సమూలంగా నాశనంచేసి సరికొత్త మూల్యాలతో వర్తమానాన్ని నిర్మించటం ఆధునికం అంటారు కోందరు అంటు -గతంతో తెగత్రాంపులు చేసుకొనే (3802 ౪14 6 250 ధోరణి ఇది అవిచ్చిన్నత ( 00%11%81ఏ) కు అంతరాయం కలిగించే విప్రవ ధోరణే ఇది. మరికొందరు దీనిని నవ్యతగానే 'పెర్కొాంటారు. ఎందుకంట, పరిణామం కొని న్‌ సవాళ్ళను ఎదుర్కొనే ప్రయత్నంల్‌ నుండే పుడుతుంది కాబట్టి. సవాళ్ళు వర్తమానంలోని పరిణామానికి తోడ్పడే కొన్ని సమస్యలే కాని అవే వాటి పరిష్కారాలు కాలేకపోతాయి. అందువలన ఈ సవాళ్లను ఎదుర్కొనే ప్రతి (క్రీయనే ఆధునిక చైతన్యం అంబూరు తత్త్వజ్ఞులు. సమస్యలు కలిగించే సంక్షోభాన్ని ఎదుర్కొని, వాబిని పాతకొత్తల మేలు కలయికగా పరిష్కరించే ఒక సమకాలీన దృక్పధాన్ని నవ్యదర్శనంగా రూపొందించుకొని దానితో వర్తమానంల్‌ ఒక పునరుజ్జీవన 'ప్రతిక్రియను ప్రయోజనవంతంగా సాధించే తీవయత్నం సాగితే దానినే ఆధునిక మని పిలవడం సమంజసమని వీరి వాదం ఏజాతి చరిత్ర చదివినా గతంనుండి విచ్చిత్తిక్‌ సం విప్లవం సొగుతుందనీ, కాని, విప్టవం లక్షించే సంపూర్ణ విచ్చిన్నత సఫల౧ కావటం కష్టమని స్పష్టమౌతుంది. గతం నుండీ వర్తమానాన్ని వేరు చెయ్యడం సుబభం కాదు, (ప్రవాహాన్ని పూర్తిగా అరికల్డులేనట్టు. గోడలు కట్టి డాములు కటి ప్రవాహం అవిచ్చిన్నంగా సాగే మార్గాల నన్నీ మూసి బలవంతం చేస్తే సజీవ (ప్రవాహం నిశ్శబ్దంగా ఎప్పుడ ఒకప్పుడు ఎలాగో ఒకలాగా ఆ అడ్డాన్ని మూలమట్టుంగా (తోసి వేసి తన సహజధర్యాన్న పునరుద్దరించుక "౦టుంది. గోడకట్టటప్వుడు కోలాహలం బాగా ఉంటుంది. కాని, ప్రవాహ విచ్చిత్తితో సుళ్ళుతిరిగే నీరు చేసే పోరు తీరు బయటికి కనపడదు అందువల్ల ప్రవాహానికి నడుమ అడ్డుగడ కంటె ఆనకట్టు మేలు. నీరు నిల్వ చేసుకొని లాభపడుతూనే ప్రవాహానికుండే అవిచ్చిన్నుతను ఆదరిస్తుంది ఆనకల్టు.. (ప్రవాహానికి ఆగ్రహం వస్తే ఆనకట్టును పగలగొట్టుకని పరుగెత్తుతుంది. అఆనకల్టు గట్టిదై తే యేరు వరదలుగా పొంగి సంక్షోభాన్ని కలిగిస్తుంది అందువల్ల ప్రవాహాన్ని ఒక హద్దుదాట ఆపటం అనర్ధం ప్రవాహం ప్రవహించబం సహజ కాబట్టు దాన్నిపూర్తిగా ఆపాలని ఉద్యమించటం అపాయం. కొంతనీచిని ఫలసాయానికి వాడుకొన్నా ప్రవాహశీలాన్ని గౌరవించటం సహజం. కాబలట్లీ అద్దుగోడ కంట ఆనకల్టు ఆధునికం 152

రాజకీయశక్తులు సీమలు సృష్టస్తాయి. గోడలు నిర్మిన్తాయి, అవి ఎప్పటికైనా చెరిగిపోయేవే. కూలిపోయేవే, వాటి కాపతనాన్ని కలిగించేవి సాంస్కృతిక సజీవశక్తులు. ఒక్కొక్కసారి నిరంకుశశక్తులను ఓడించటానికి అవిచ్చిన్నతామార్షంనుండి ప్రక్కకు తొలగటం తప్పనిసరి కావచ్చు (ప్రజలకు ఉపాయాంతరంగా ఒక (కొత్త ధోరణిలో ఉద్యమం సాగించవచ్చు కాని, ఉద్యమా నంతర ప్రభుత్వశక్తులు మానవులు సహజంగా కోరే ఆత్మ వికాససంస్కృతి (ప్రవాహధారను అడ్డగించే ప్రయత్నాలు చేస్తే ప్రజలు సహించరు. అదను చూచి ఆ రాజకీయశక్తులను నేలమట్టం చేయటానికి వెనుకాడరు. గతంతోటి విచి న్‌ వతకోసం పణంగా ఎని ల భాతిక స $ర్గాలు స ఎపైంచి యినసామని పాలకులు చెప్పనా అవి నిజాలు కావని, సుఖాల నివ్వవని తెలుసుకొన్న తరువాత, అవిచ్చిన్నతకోసం-ఆత్మస్వాతంత్ర్యం సజీవ (స్రవంతిగ్గా సాగే వ్యవస్థ కోసం- అసువులు త్యాగం చెయ్యటానికై నా సిద్దమౌతారు. మానవ సమాజంలో మతవ్యవస్టలకూ, రాజకీయసంస్థలకూ, సా మాజిక సిద్ధాంతాలూ, సాంస్కృతిక జీవనవిధానాలకూ, చివరకు సాహిత్యకళా సిద్దాంతాలకూ కూడా ఈ సత్యం అన్వయిస్తుంది

అంటే, గతంతో తెగతెంపులు చేసుకునే తీవయత్నం తిరుగుబాటు _ కావచ్చు, ఉద్యమం కావచ్చు. దానివలన పీడితులకు ఒకవ్యవస్టనుండీ తాత్కాలిక విముక్తి కలుగవచ్చు కొని, దానిలో కట్టలో నిప్పులాగా అవిచ్చిన్నతను నిర్మూలించే ప్రవృత్తి ఉంబుంది అది మండిమండి కార్ఫిచ్చులా వ్యాపిస్తుంది దానివలన కలిగే సంక్షోభం (1పజలగుండెలను మండిస్తుంది. అప్పుడు ఆ సంక్షోభ సమస్యను ఎదుక్కొని, దానిని సమాజ(శ్రేయోదాయకంగా పరిష్కరించే నవ్యవ్యవస్థను నిర్మించుక"వటానికి మరొక ఉద్యమం సాగించవలసివస్తుంది. పాతకొత్తల విలువైన మూల్యాల మేలికలయికతో నిర్మించుకొనే వర్తమానం అసలె న అభ్యుదయం. అదే ఇజూనికి ఆధునికం

అవిచ్చిన్నత సజీవజాతి వై తన్యకక్తి, పుట్టినవాళ్ళు భౌతికంగా గతించవచ్చు కాని, ఈ వైతన్యకక్తి పరంపరగా తరువాతి తరాలల్‌ వికసిస్తూ ఉంటుంది. తల్లిదం[(డ్రులలోని ఇచ్చాశక్తి [క్రమంగా వారి సంతానంలోనూ, గురువుల జ్ఞానవై తన్యశక్తి శిష్యపరంపరలోనూ, నాయకుల క్రియా పై తన్యశక్తి (పజలలోనూ ప్రవహిస్తుంది అలాగీ అవిచ్చిన్నతకు సంబంధించిన అంతశ్ళ్శక్తని తరతరాలుగా ప్రజలు నవనవ తేజంతో దర్శించి, తమతమ అభివ్యక్తులత ఆవిష్కరిస్తూ

153

ఉంటారు అలాగే సాహిత్య జగత్తులోనూ అనంతయాత్ర సాగిస్తూనే ఉంటుంది అవిచ్చిన్నత. అయితే, విచ్చిన్నకరశక్తుల దాడులు ముమ్మరమైన యుగాలలో కాలాను ఎణంగా రూపాలను, వ్యూహాలను మార్చుకొని శతువులను చెండాడి వారిని కూడా తనలో కలుపుకొంటుంది అవిచ్చిన్నత-అవతార పురుషునిలాగా, అవిచ్చిన్నత అయిదుసూ(త్రాల ఏకవాక్యతగా అనుభూతి కందుతుంది. ఒక్కొక్క సూత్రానికి ఒక్కొక్క. (ప్రాతిపదిక ఉంటుంది. (ప్రాతిపదికలు సూత్రప్రవృత్తులను నిర్దేశిస్తాయి వాటన్నింటిలో ఐక్యత గాని, ఏకవాక్యత గాని కుదిరినప్పుడు అవిచ్చిన్నత జీవ వై తన్యశక్తిలా సాహిత్యజీవితంలో సాక్షాత్కరిస్తుంది. ముందుగా వాటిని పెర్కౌంటాను. (పాతివదికలు (పవృత్తులు 1 దర్శనం/సిద్దాంతం 1. దేశీయత (4617, భారతీయత (1౧0120౧635)

2, అనుభూతి/ద ఎక్పధం డి విశ్వజనినత (017టఆ32100 3. ప్రయోగ విజ్ఞానం ౩. పునరుజ్జీవన (ప్రక్రియా వివేకం త. (ప్రయోజనం లే సార్ధక్య విచారం 5. ఆచరణం 8 రచనా ప్రయోగం

ఒక రచయిత రచన చేస్తాడు అది అంతవరకూ సాహిత్యరంగంలో కుదురుకొని యున్న ఒక క్రమ వికాసాన్ని తన క్రొత్తవిలువలత* విస్తరింపబేస్తుంది. ఆరచనలోని విలువలు అవిచ్చిన్నతను పోషిస్తే వికాసం సౌమ్యంగా సాగుతుంది; అవిచి ఎన్నుతకు అంతరాయంగా తిరగబడితే అలజడి బయలు దేరుతుంది. అలజడి అంటే అయిదుసూ(త్రాలకు ఏకవాక్యత కుదరకపోవటమే. అవి అవిచ్చిన్నతను పోషించటమే ఏకవాక్యత. ఈ ఏకవాక్యత ఏర్పడినప్పుడే రచయిత తన రచనద్వారా అందించదలచుక్‌"న గ్‌ అవగాహనను, అనుభూతిని పరితకు అందించగలుగుతాడు ఈ వరుసలో ఎక్కడ సూ(తప్రవృత్తి కుంటుపడ్డా ఏకవాక్యత దెబ్బతింటుంది

దర్శనంగాని, సిద్దాంతంగాని ముఖ్యంగా సాహిత్య సంబంధియై ఉండాలి అది అన్యదర్శనాల, సిద్దాంతాల ప్రభావానికీ లోను కావచ్చు. కాని మన తెలుగు భాషా సాహిత్య సంప్రదాయాలకు తల్రియెన దేశీయతలో దాని మూలాలుండాలి, క్షేవశీ

భారతీయతను పరిపోషించాలి. ఇటువంటి దర్శనంలోనే, సిద్దాంతంలోనే ఉంటుంది అవిచ్చిన్నతాబీజం

మనజాతి జీవవై తన్యశక్తికి సజాతీయంగా ఉండే ప్రపంచసాహిత్య సిద్దాంతా లెన్నైనా మనం [గ్రహించవచ్చు అయితే, వాటిని మన సాహిత్యంలోని అవిచి ఎన్‌ ఎధారకు అనుగుణంగా సంవదించుకోవాలి అప్పుడే రచనలకు తెలుగులో అర్ధవంతమైన, అందరికీ- అర్హమయ్యే అస్తీత్వాలు ఏర్పడతాయి. అందువలన పంచసూ[త ప్రవృత్తులలో దేశీయతా సూత్రానికి, భారతీయతా పరిరక్షణ సూత్రానికి (పధమతాంబూలం అందుతుంది దర్శనం గానీ, సద్దాంతం గానీ దేశీయం కాకపోతే రచన విశ్వజనినతను సాధించటం కష్టం. కొందరు విశ్వజనీనతకు బదులు అంతర్జాతీయతను పేర్కొంటారు. ఇది తప్పు. ఒకకళాఖండాన్నిగాని, రచనను గాని విలువ కట్టేటప్పుడు విశ్వజనీనత ఒక సాహత్యపు విలువ అవుతుంది. కాని, అంతర్జాతీయత కాదు అంతర్జాతీయత మానవసంబంధాల విలువలను వివచించే సామాజిక గుణం, విశ్వజనినత సాధారణీకరణానికి చెందిన కళానుభవాత్మకగుణం. జాతీయత విశ్వజనీనతకు పాదు. ఇది లేనిది దానికి ఆధారం లేదు. తాను పుట్టిన గడ్డను (_పేమించలేనివాడు మానవ జాతి నివసించే భూగోళాన్ని (ప్రేమించటం సాధ్యం కానట్టే జాతీయత లేనిది విశ్వజనీనత వలన కలిగే కళానుభవ సాంద్రత ఉండదు

నడుమ నున్న మూడో సూతం (తాసులో ముల్టులాంటిది. అది సరితూకాన్ని సూచించాలి అప్పుడే రచనలో ఆనస్వాదయోగ్యత సద్దిస్తుంది. అర్రవంతమైన అస్తిత్వాన్చి సాహిత్యంలో సాధించగలుగుతుంది,.

ఉద్దెశించిన అనుభూతిని అందించగల (ప్రక్రియ నెన్నుకోవటం కవి (ప్రతిభకు గీటురాయి. విశ్వజనీనతను సాధించగలిగిన దేశీయత నుండిగాని, భారతీయతనుండి గాని ప్రక్రియను రూపొందించే (ప్రయత్నం (ప్రజల హృదయాలలో నోటి చేసుకుంటుంది. అభినవ (ప్రయోగాలు, అభివ్యక్తిశిలాలు, రూపవై విధ్యాలు ఎర్పడుతున్నప్పుడు వాటీ అంతరార్జాన్ని, (ప్రయోజనసార్దక్యాన్ని భావింపగలిగే విజ్ఞత 'ప్రయోక్తకూ, పరితకూ ఉండాలి. అప్పుడే ప్రయోగం సార్టకమౌతుంది.

ఏమి (వాస్తున్నది, ఎ౦దుకు (వాస్తున్నది, ఎలా (వాస్తున్నది, ఏ దృక్పధంతో, ఏ (ప్రక్రియలో, ఏ దర్శనాన్ని వ్యక్తకరించటూనికి (వాస్తున్నదడీ చప్పగలిగితే పంచసూ(త్రాలకు ఎకవాక్యత సమకూరినళ్తు

తలుగు. వఎత్వెంఅ అఎజబ్బుబ్బుతీలు అంతం ఎయీలణ ఉల్యిబ్లలు సాగ్రించినవారు అభ్యుదయ. రచయితల్లా కొందరు, దిగంబర విప్రవకవులలో చాలమంది, ఒకరిద్దరు పద్యాన్ని పడగొడీతే చాలనుకొన్నారు మొదట్లో, ఛందస్సుతో పాటు, భాష్క అగివ్యక్తీ వస్తువు, భావజాలర।, సామాజీకసీద్దాంతర, అంతర్జాతీయవిప్టవావగాహన, మొ..లై న వాటిల్లో ఆయాసమయాల్లో మార్పులు, చేర్చ్వులుకూర్పులు తెచ్చారు. ఇప్పుడు జానపద బాణీలలో పాటలు, ఆటలు, వీధినాటకాలు మొదలై నవి ప్రయోగిస్తున్నారు. అప్పటీకీ ఇప్పటికీ కఏతల ధోరణులు మారాయి. రష్యాలో వానపడితే విశాఖపట్నంలో గొడుగులు పట్టున రోజులనుండీ, పలుకునుండి వస్తువు, ప్రక్రియలదాకా-ఈ దేశంలోనే వేళ్ళుగల 'ప్రయోగాలు- చెయ్యటం వరకు వచ్చోరు. కాని, అవిచ్చిన్నతను అంతమొదించే సామాజిక (ప్రాతిపధికలను సాహిత్యంలో స్టాపించే ఉద్యమాలే వీరందరూ చేపట్టారు. కాబట్టి. ఇవి శిథిలమైపోకతప్పుదు.. దేశీయతాము[ద్రగల సాహిత్య అవశేషాలు, విలువల శకలాలు అవిచ్శిన్నధారలొ విలీనం కాకతప్పుదుు ఇది చరిత్రగతి 'ఘోషిస్తున్న సత్యం! *

౨౩12, 2891 తోదీ ఉదయం దిన వ(తికలో ప్రచురితం, క న భం 7

ర్స్ర[గట 1. _ ఆచార్య జిన, సుబవ్మాణ్యం రచనలు _, 6 వీర రనము ( ఆం(ధ్రసారస్వతము) - (1961) (1960లో ఆంధ్రప్రలేగ్‌ సాహిత్య అకాడమి బవలయతి పొద్దిదిన (గంథం అ తిరువళ జీగ్తకటకవుల కావ్య సమీక్ష = (1962) ( ఆము(దితం. | 6 వథమాంధ మహా పురాణము - ప్రబంధ కథామూలము - (1973) | | (పీహెచ్‌డీ. సిద్దాంత (గ్రంథము 1. 6 _ నవ్యాలోకము (సాహిత్య వ్యాస సంపుటి) - (1973) 6 _ పిల్లలమర్రి పినవీరభదకవి కృతులు - సమీక్ష - (1973) / |. 6 శ్రీ, వాథువి కవితా వైభవము - (1974) అ పురాణ వాబ్బయము - (1974 & 1975). . అ తిరుపతి చేంకటకవుల కవితా వైభవము = (19770) / 6 _ రసోల్హాసము (సాహిత్య వ్యాన సంపుటి) - (1980) . (ఆం(ధ(పదేశ్‌ సాపొత్య అకాడమి వారి 1983 నంధభు ఉత్తమ సాపొత్య విమర్శ ,.. పురస్కారం పాంధిన (గంథం. శ స. 6 రామకథ -సాయిసుధ -(1982) | అ అభినవలోచనం (సాహిత్య వ్యాస సంపుటి) - (1983) అ ఆంధ సాహిత్య విమర్శ జా ఆంగ (ప్రభావం = (1983. (కం[ద సాపొత్వ అకాడమి వురస్కారం (1986 పొందిన (గంథం "|. గ అ అక్షరాల ఆలోచనలు (సాహిత్య వ్యాస సంపుటి) - (19856) అ కలంతో కాలమ్‌ ( పతికా వ్యాన సంపుటి = (1990) | 6 _ సాహిత్య చరితలో చర్చనీయాంశాలు - (1991) - . (| 9౮త-/ 99౦0లలో ఆంధ(ప్రభ ఛారావావూకంగా (పచురించిన చార్‌ వ్యాసాలను . ,.__లేరుగు అకాడమి /99/ల ఒకో (గంథంగా ఎలువరించిందిం