Telugu చదువుల ప్రపంచం - anilvaranasi/indianlanguages GitHub Wiki
నం. లాం - ్లొ * శ్రా + ఆ శ ంం ా న్‌ా ఫా? | శ క్ల, త్‌ య్‌ క తేసి, శ ఈ . స్టాక్‌ |. | ఖం ళ్‌ ్య - 0 అ నిఇ శ ళా. కక? సత. ది చన. ళం లల *ం అలం లి శక = క్‌ ం కంటు వ. నా టా . నా వం +) | ఆస న్‌ా సన్‌ల. వో 2. శ అం "లి +ఈజ్య శక నే? క | ఆ ఇక | ౫ 7 . వి క క = శ జస, ఈ క భాగా [౫ | శ్‌ “ జ్ర ॥ ఖీ క | ళ్‌ , తథ. ఇ , అశ శ 1 ణ్‌ ఇ శ్‌ | లా ళ్‌ . ఆ కో ర మ క... శీ వివిన నలవి విని నంవిని నవం న నవం వినం లిన న వినలని నవువ లనవను, వ్‌ ఫె క్ష వన్‌. జ అల, ఇ | జ వ్య అ జి తిల వ్‌ జ జ అ సజ ; శ ౫ శక శైలీ ర్‌ ఈ | జ వనీ ఇ థొ జ! శ ” శిజ శ్చ శే టం క గ క | క 1 క | శాశిర్హ్ర శ్‌ ఛిళ, క శ్ర ్య క క 1 * అతి శిశ్న క శశ | న జ ఠి షష జ శ శక ఇ " క శిధిల, శ = తిక్క శ వ అల ఈ థి శం క | క £ అ అజ్ఞ కం, శిత. 1599 ర్‌ి తం శతు సే శక శిల శ శా. తశ ల్ధ శః. | తు శ) శం. ఆచ్చిలి లా థి ఉీఇల్న శభ క శ క గ శీల, కక. = క ల ల నీక చలం ఇక శ; క = ్‌ఛ ది తలా ్య్యా శు న క చ శ ల క. ఈలా క జ్ఞ ఈ ఇ "శీ, జ = స శకం | త్‌ జా శిష్ట జ జ “కె జార జ | కం శ శశ ౨ బ్బ | క * కక త శిచ శై జ | = | నం | తి ఫ్య ॥ రా లా క శల తాళి ళం, త జ ఈ "టట ఇ క్‌ ౫ అల శనం శిలా 3 జ = క క జ 1 శక ౯ క. తిల క 1 శ శ = కణ | జ = శాస్తిళ్ళల అ ఫై శి ఇ 4 క కయ జ గే శకఖజ గ 51 క. శాత ట్క్క క" చి ళల య |; కిల లిం శి థల 94 శ శశ శ ఇక, 2 క 1 శ్‌ ఎఇ శెఉ బి స శ శః. శత ళన నక ఈ ఇ చ్చు క్‌ ఇ ళా ౩ జ శాలి జ జ తీ = క తీ, హక. ఖ్‌ క్‌ త ఉల్క క జ = తిం జ = కక బా శు | | ఇ ఈ శ్‌ వక శ్ర, = * 9664ల శ. శ కెళ్ళి స్థ శిశి ల శ జ 5 అల ళ్‌ అ, క. శః = శల్య టి ఇ వ్‌ వల శా థి ఇ త స్య క్ష 4 క శరం అ శ్రా క | ఉచ్చ కష = క. ఇల శె ళ4 అణ చీ ఫై స్య + జిల శ 6వ | క శ. = క | శ స ౨. క ఇభ, ఫీ థి త్‌ ం క. శ్‌ జ ఈ శిఖ క క చిళ్ళా క | చవ అధ ల కెఇ శ కష. =. జ క ణ్‌ తా పై స జం. శ ల జస జై 1 ళల శిఖ ల వేతి శ్ర ్య య = జి ్య శతి జ సృ £ | క అలా త్‌ త్ర అధి ల్రచ్చి క = | ల ప్‌ జన అ ఫి త, ఈ చి, = = = ఇ = శ ఈ ఇస ల క్యా సై! స 1 ళ శి, ఈం | * స వం శక. 900, శ శు 1 ఖా | క ఖ కణ 1 క శిత ళల క్క = శ శ 1 క జ క వా క | ల (ల జ అభా శి ల క శప జై క్‌ జ్య శ న ఇ ఖ్న చిథ్రల్వ ల. అశిశ. త్‌ జా జా క జం | జ = "ట్టి క, య, శ జ న "| ల % కి ఖా జ శి శ శి 4 శే | ఈ శ ర తి ఇ థి, తీ4 ఆ స లెఖ 6 శి శ శ ఇ క్‌ అట శి శ ఉ ఈల జ సే ళ కక గే 51 శా గే శ. 1 కక క్‌ 5 జ శక శే లు రక క. ళ్‌ ఉళ్య్య శ, శ, శ, శ శ. క ఇష్ట క. క. ః ఠి క, = ధు త శశ ణక ₹ఈశ్చ శ శే అ శః. త శక లే ; అటి లా 4 ళల, శా ఆళి. ఇస ॥ 4 శి క |; శ్‌శ్ర ఓ శ ఖ్‌ క ఈత యా | జ య = య * జై చి ్క చను క శ్‌ ఖచ అ ళల వ్‌ సం క జ్‌ జ ఇ శ అశధశ ళిశతి లి ్య ఇ గ 1 శం ఇ శ. 1 క శ | నా హద్దు. కన 1 క = న శిల. న. స కః; వ ననన సస స స వ స 1 క న తథ జం ః శశ వై, జీ క (11 కలన న చ. న జ నేక స | క క్‌ క శశ నా స | అశ లలోని ళి ళం అల 2 ళ్‌ - క్‌ మల శ 1 ॥ విట ల క [ * ఈ జ ఇం గ శ శ | ( జ 2 క; [| ళం. కశ ఖం గే క | = | ల అ క ఖ్‌ ఇ ఈ మే న మ . క; క క న క మొ... గ్‌. క్ష | అలై నళ భ్కనైంి ౭ 4 (౨ వ్‌ ీ జ | వ్‌ ఇ శ | ఎత చట లీ 66 6 నీక 4 ల మ. కి క ల ఈల కైల్‌ 9634 లైనా క "| ఎ. స అ ల్‌ శల స ॥. స్‌ న రే, చు ఖు మయం. | ఎ వజ వలి లవ ం పలికి ఠి న _ శ. | 4 జట ర. లి విథి ఉల 1! "తా మ్‌ . [| ం ననన భ్‌ నన ళు క రేక శీ టి న్‌ మ్‌ | “= ఈ అల లీ లీ * ఉట జః. ళీ | న్‌ జక | - శ స “ఇ | య... శే జు కం లీల ఈల లై రి * 6 గి - లో తం. క ఇ శు. క; శ్‌త్త వ్‌ ల్లీ | క; శ శః | | త భఖ నే ఈ శి ర్‌ కి లీ - న్‌ శా ఈం ల స ల క్‌ ర క శిళళ్ళ, ఖ్‌ , టీ /. ం . ళెట్ల | న. | క్‌ క, అ లభి స్య స్య శ త | 1 ; శా థి క “| క క్‌! | ర్‌ ల వా | క శః; = శ అ శ జ్ఞ ణ్‌ ళీ శా = క్క ఇ ఇ ౯ | మి శ [ష్‌ న! కకం 1 1 జా ట్‌ 3 (గ క. * శా 84 ఇ వాచ్చి | ః క్ష“ తము. (జీ . గ్‌ ఉం లల అల పై , ట్‌ క ౨ త్‌ 1 |. " క్‌ + శే క | + = శ్ర క, ల! థీ శ ॥ మే స క 4 || క = , ఈ జ్ర లి = | ళ్‌ ౯ (= స ఓ నల నన్నా + ? ॥ క న క్‌ ంు అ. 5. క క క్ష. కా ఛ్‌ ఖా 2 ఇ క క కక; నే అయన , | శా | ఖు ఇ కా ॥ | శ , శీ త్‌ జ్జ ణ్‌ క చ న సు / క్‌ ఈ ం క్‌ =. “ * జ జ క న్‌ తా కీ కా ” శ అ శ్వా శ్‌ | శ వ్‌ . _ - ౯ [ . | శ అ, | లో / అ న! . క్‌ వ? శ. | ఉం ట్‌ 1 శ్‌ ల. - | శః. క 1 జ్జ క్‌ ఃి | న్‌ హా వా , క క ఇ ఎ కే శ్‌ శ్ర ఈ షై నా. ల ల! €! (గా ట్ట , ఇ ల ' శే ్‌ ల జ శ్రి క. గ్‌ ళం, ఇ ॥ , ఇ తం ళీ *% ల చాక . గ్‌ | ( . క్‌ క క స. (| “బు / న నా ల. క్ష | "షే ॥ స్‌ | క; త్‌ జ శిల్న " , న. శవ్‌్గవి. 1 8 ? - “ వ ॥ | [ న! (క | ( | , /| క గ | వై శ్‌ జ న్ను... న్న ” క _ లీ ఇ ఫే శ్ర " ॥ | | ॥ నా ష్‌ శ ం పం ళలలీనం. / | క్‌ అననన... క్‌! | 4 ఖై . స. శి ం శాఖ జ్ఞ న! . జ ” , . శ క. క క్ష న్‌ క్‌ | “తము మ... - | | | | క , 12 ల శః / + క్‌ 3 జ ॥ ( బ్‌ ్ట ప్‌ | | అజ / ॥ _ కన కీ ఓ 1 శఖం | శ | . | | న క ్ట్‌ 1 సే ॥ క్‌ ః " ళ్‌ ల * ఇ ఈ స + శం ణ్‌ త్‌ నాలు | | " క గా | |. ని _. |. శ గ ఇళ కర? ఛ్‌ * 4 | షు | | | అతా ఇన్నా న్‌ా _ ॥ అ , ల 1 జ న | | - | _ త ని కి కై న్‌ా ౮తీ జ . వ | | + | కో న నం, అహ స గ క; ఠి అ తో | 1 ల్‌ | | | ॥ ణి | తై, శక శ స క ||; 1 ఇ | ॥ , | | , ల. లీ క. 5 శా | ే ర | | ౮ 4 " | | (| ॥ క్ష. = ” ఈ న! నీకి క్త శ తి న ఇ ం న్‌్‌ | శ్‌ క్‌ క య క ( ఉస జత ఫల * ఈన్య .48 || - ఓ క్‌ క ' ॥ లే. గ అ ా ఈల _ | ఇ క్షి శ ఇ . ఓ తం | | /! ॥ || క న. న వక చ | | న | | ॥' ఇ [| స! లీ క్‌ ( $ య. వశ ఉం నిశి లలల న | ॥ ం. | ళ్శి | నో ౪. క. యం 1 జ క | ॥ ళల క్‌ ఇ | క ఇ | శవ 6 6౮ పరి లం |. వ , + | వ, ళ్శ | గ | శ ్థి త గ + | ః | ల్ల. | | ఇ్న 1 క, బ్బ క సస ఆ ఇ ట్‌ హా క్‌ 1 | ”! తీ ఖా గ 1 కన ని న్‌ | న్‌ | | ఇ | మా శ్‌ న క ఇళ నల కం సర అ ” నీ ( | ర ల సిసి ల లలా * అం క? - న. = జ్‌ 1 | తా 1 సాచి ఇ క్‌ న్నా ల - క్‌ జ. | [| శ. = ఖం + శం కం క , ॥ త్‌ త్త అశం రిచి * ళన శ న | ఇ [. త థ త మ గ |, | | , | + ఆ జః న; తీశ ఖ్‌ | నో ॥ ఛి ః కా క న. * క || శ షక నక మా ల శో. _ ప! శ న్‌, ॥ | శి ఇ వం వనే శ న వ శ న | | జా | య. ఇ 2 అచల నీ రెచ లల ల .] | మ జా ఇ! ః అ. చ్‌ శు కల స ర క న | కె! న 4, ; శశి బ్య క్‌! క / " క 1 లి ఇ ఉ ఇక 1 శ న్న - గ్‌ | [౯ షక ఈ లైల ల వైనం 9 ॥ వ ( (ఇ ధి ప్‌ వ. జా న శః. ల | “4 చ య న ః ల. క త్రము స్ట. . క క శ గ క; ళ్‌ శా =. శి, చి లల ేే * ల శ, క అజ ప్ర నై థం నైం శ యశ న స క క. క కర ॥ ం యా కవ చా వను హి. క క క ఇ, ఇ “త ఇ . న! 4 న. న +, శ = ఖ = | ల్‌ శన శ _ క్ష య శే ( స వ హ్‌. ఇ స క | శక క ఇవ శం అలా అఆ లైన క లిం త్‌ లై" న శం క క ర ఇ వేంతల4 రై. శఖా శక క సు. _ య |. క శభ క ॥ కల క. ః ర ఇక లని ళం అల శ్ర, శె ఖ ఇ స క క క ల ఇ ఇ క స కె వ శ క ర. గ =. క స కకక క క న అ చే ' కే క ళ్‌ శ లవ వైర లం లలైలిల ॥ " ౪ శ 4 న ర క శీ , . ( | | | క క ళల కే శ క గే ం స 3 | టీ. | ఇ" | ట్ర్‌ ప శ “లఇి శల లీ శీ ఫి జీ న , ' =” | కర వవ లా తలల ళ4 లం శ - క, " “రాల మం పతియే వీ . సీ ఉం లు వ ఎజి లంనర ళం లై గ్‌. ల, రన్‌ గు - క్‌ | ఇ ! క స స “చి శ్‌ లా ళి రాల స న. (౯ న శళ్ళ,్శ్య జ | నం! | న్నా _ నా ఉఖ | ఓ త్‌ | స శ స్రీ తే ౨ అల లచేరే రి ఇ చు ! శీ థి [1 లి శీ 4 కా. ఈ. క శ 1 విచిత్ర ఇ. ॥ తా _ ల్‌ దా టీల, క్‌ క క స (|| ల్‌ జ క్న 1 4 అ 4, గ అజ. క రేల ల క ఇ న న , ఘు | నే సబ లు. ర గ జలం జః. క ఎం ఇక + ॥ 1 (1 4 , బా జ స నం. జే న్న ప శట్ర. శ ట్ట | క్క , జి చనం ఆ అటి ఈం శ సోలో జా ఓ జ! స. | ఛ్‌ ( స + వ వైన ళా సీ త్త అ | ఖతి [= క ॥ | ( క | ట్‌ /' మా క న! “పు ఫ్రై | ౬ | య క్ష వు శ న్స 4 కశ ళో 1 ( ( శీ = ల్‌ టం. సే చ చన ళ ౪, “శాళి ఖశ్తీ కణజాల ణో , ( క . = [ “ల అ / శ లూ శ జా క 1 ల్‌ క (1 శ ” యు ౯ యే స శశ ఆ అదిత ఉస క హా , స్ట జే ్‌ శ అల రన అతల ంన ణ్‌ జః ష్‌ జా అజా కల. ర 4 చవి కల న శతు న | క ణ్‌ జల్‌ (| గ పే. శ ఇ్భ శాళల్ళ | [= మం తా వా జ కువ్ప శ్వ ఈం. శ ళు క్‌? శ క్‌ క క్ష ఫె ల ల్‌ గ్‌ ళ్‌ గ ల 1 1! | నీ శ నన లీ ల చే అచిచినేకం లలత? ల ౯ య కొలు క మి యీ శపలేం + థీ అజ శశ లే , " ఈత ఇఫ్యు ణీ త క్‌ు ఈ సక. శక గ 3 థి జ. = / - | ట్‌! ఇ [ _ " ప! రట. ఎ“ + చట ప +ళల.తే! ం త్‌ 1 ఇ క నలె జ ్న మ అజ . క , + - గ క _కే , “రథ శ. వ. వటిట వ్‌ క. ఓ. ॥ | షీ గ న ల ఇన్నా న్నా ళ్ళి గ - సరా న్‌ న కః ఇ గ తి = ఇ ళ్శ్నీ స , తేచి క న్‌ ం స్ట షి వ్‌ ఆబ ఇవు. | గ్‌ శ ॥ పీసెజ ప శక ॥ క్‌! | న అను ఇ్ని న | ఆజ మయ. మె న్నే థ్న వ్వ శత టే య క స; ల క స్‌సీంత ఇ శ ఇచ్చ శ్‌ స్‌ 4 క ఖ్శ (1 ఖ్‌ | వై /. ఇన్నా న ఢీసై = అం ఏలే అచ కా ల ఇళ్ళ స. | ల ఫఘీకి * . "ఈ అం... ఓం లంచ * క + గ్‌ న్‌! " గ శ | . న! ళీ ఇ 'ర్రీ+ శి9ళళ. సీ | ₹ జ న " న్‌ | ఇళ్ళ, నేల క లనే. స్ట్‌ న. ఇ (నా. కన గ్‌ . క్‌ ః ఈ జ్‌ | క్‌ ఉట త్తి జ పో "| క్షే ౧ - | [శ + చా అన ఆ లా /. ళ్‌ గ! ఫం క్‌ ఇ న ం - | [క ; (1 క్ష లా అజ కేక 1 శబ న. | క | | మ శ శ ఫ్‌ న్‌ హా _ షష వి క. న న మ క... న్‌ నా. ఖ్‌ క్‌ క ... 1; చెలి: ళం. అనే . నత, ఆంటి త చ + జన్నై | | ల సై 4 గా త ఐన | ఏ అ ర్‌ ౬ క్క శశ ఇ స జ శ్‌ ఆ - గా! = జ శ ౯ శి ఛి ల ళ ఇస త్‌ ణి భీ | స 2 గా నా ్‌ | వా న! పళ్ళ న! ఇ స క; € స 64 ఖై. - టి వ క్ష మ్‌! అన్‌ కస క బీ క స యం గక ఏ .. - జ ప. ॥ నవా జ న క ౯ కా జ కక గ క . క ల. ఇ | స లలన ంరీరె క జీ శ గం ॥ ॥ శ వేస ః శల నక / తు . 159, తా హాం ఇ - కళ | క సే క... క్‌ /. లే. స స శు... గ ణల క; జ | జః అల క. శల ] క్‌ గ జ్‌ నా వ న చాజి, | " ల మళ్ళ ర క స 1 ల ( క - క. కీ, జ 1 లకే ్ట " ఇ టం థి |! క క్ట శ శ స జ! గాడా గా. | ఖీ ఈ స్త వ; (లా, లల “ఆ న్‌ ం | క్‌ | న + భర క . రా త్తం ల టై ఖీ కళ క; రాఅ ” * ఫట శస నే శే అ. శ గా వ తి క / | శ | ( ॥ శ క స 5 , | “ ఇక షః న్‌ ॥ ఇ కా న ఫ్‌ ్‌ జీ శ శ క క సీ రి ఆ 1% ఇ వలపు అథివప లే 64న 6 క్ట "టి గ | + | క క్త; ఇష | శ సఖ ల వనం వవ. ఆగ్‌ క్షు పపం ఈ ఇ జా . రన స కళ కే 1 చి. తే - అలనే * చివ ల నన + శన ర 4 టల ళ అల ంనైలి అ . అ నె కధ ట్ల రం అచల ల “ పలచని లి ఇన , పజ ఇళ్ళు క ॥ ॥| శ. = ఖై “శీత “తళ న క జ! . శల ల అటి క క! జు ౪ ఖు ౯ అవిశ ఖ్‌ = శ్రి క్రీ జ్య అజ ఫల మ్‌ ఇ అసెన్న శక ల య. ఠి వం అఅఖ గళ నః చు “జా ల్‌ శ ;. శ, క; శ సరల అలల ల ఆఆ లన లి + ఉనై జం అ రీజీ రని + ని చిన ఆ వటం లం పటన చల చేట ం అనై శ | త / . మ. (న ల ౯ ఇ , జ | | ఇ ల క న. నుంటి నులి వ నర నభ స నవనవ నటనలు శతత్తత్తా ల్‌ 1 వ్ర ప్రై ర స వెతల క లే సిత ళ అశ లిన,. శవ కం. | శ శస క సే ల అ ణం సగ $ ఈ ్స ప పాతెచిళ వేపి పళ లచే తి పశి శకి చత తిచివ్క అం క సం. హం శశ ౪. శొహు జ్ఞ సీత ళళ ఖవి తీ చల చచి శ్య శ శతిళ క్ష ఛఅ్య్యు ఖా ఇ 7! * త జస క = జం శ ల ల ఆ 51 క అక్కు న ఉప వజ ఉవివమఎ = “యము ౮ చప. ల ణా అథ గస అల అచటి, కం శిళిట ల ల. గ న! ॥ త ఈ; జ క 9 స కం క్‌ గ ్న థన... శకసపజ ఊయసే్‌మవ అధ శీ ఫ్లై అలిశ్రి శరిద్ధ కసీ లం కా క వీల ఇచ్చ ఇ బాఖ్స శి ఫి తటి క. జూం శక |; ఉల. మెచు నరం నం శా జిల య! శనై అం వారే *( పవ. గా ఫితి చన * మ శాం మవ! వ్‌
లీ ట్ర శ్‌
లీ న్‌ సే శ |
4
న్‌
టి
గీ
ళ్‌
ఛి
న ః
జ్జ మ్‌
థ్‌
థి
ఏ
1
|
1
క్ష
ణః
. '/ ౧6110415 చనదువుల కుదముం-చం
ష్న తడ | కె | కత్రి | “త్ర +
రబభశ, నేకరణా
రచ చో ఇం చి
ం. వి. బాలబుబ్రబ్మాణ్యం | చౌడేపల్లె
6$44ఉరలోలటి నిగనిగ ం 41కి ట/గంగి త 6౧0౧౫౧66 లీ ౪. 8గీఓడీ కల8గ411సత సీ ానిసి న(/5/5?66 0)/ ల ౪.1.5. 8౦0% *ీంగీడీ ౦౧౦౪669816 - 517 25/7 . . అగ౧|గ౦0౦/౧0|5౬, శీగిరగ౧ ౧౫రయయ5% 6. 45.00 ౧0౧౧౦౪౭౮ & ౦065స్రగ౧66౮ గీ[ంగ2/2 6౧౭౭౦౦౧ గీఆ-2, 'గీ' 8100%, 1120౧15 గీం౧0., 11/66/9౮62, 11/66/2026 - 500 029 ౧౧౧/౮ ౭/ ౪౧.ణ. దింంగ /0గ1ఢ ౧౦౪4౮60116 - 517 257 ౧౧౧౦౦౧015౬, గ౧౦౮గ౧౧ ౧౧౫౮63 గ్‌
| ససతటన్రానాక్య రకా యా పాాక్టుమ్లుభ్తుణాతత్రషట్లానాలభణా శనం శదాలలాంచ్పున్లుయ లకర వ్యాన క్యూలు చక వరల. వుతానా. ఇ వూక్యస్యులాలాన్తాన పూసల పధభప్తున గా అల్ల అలం. ఆచస్తన్యవునటైల.. అల అ భు వ్య సృట్తంందలునా. నూ భఖవ్యత్‌ (ప్రపంచం అరిస్టాటిల్‌ నుంచి అరవిందుడి దాకా ప్రతి తత్వవేత్తా ఒక విద్యావేత్తగా ఎందుకు మారారు? స్వయంగా ఓ విద్యాలయం ఎందుకు నడిపారు? పని గట్టకొని పాఠాలెందుకు బోధించారు? “తమ దార్శనిక ప్రపంచాన్ని వాళ్ళు బడిలో దర్శించుకొన్నారు. తామూహించిన భవిష్యత్‌ ప్రపంచాన్ని వాళ్ళు చదువుల్లో వెతుక్కొన్నారు. తాము కలలుగన్న వసుదైక కుటుంబాన్ని తమ శిష్యులు నిర్మిస్తారని వాళ్ళు ఆకాంక్షించారు, ఆశపడ్డారు. తమ పాఠాలు ప్రపంచాన్ని __మారుస్తాయని వాళ్ళు మనసావాచా కర్మణా నమ్మారు. ఆధునిక యుగంలో విద్యకున్న మహాత్యం అలాంటిది. ఈ రహస్యాన్ని ఒడిసిపట్టుకొన్న కొందరు విద్యావేత్తలు నడుపుతున్న విద్యాలయాల మరికొందరి విద్యారంగ ప్రయోగాల్నీ ఈ గ్రంథంలో మీరు చూస్తారు. ఇవన్నీ భారతీయ తాత్వికులవి. ఆధునిక ప్రజాన్వామిక యుగ దార్భనికులవి, ఈ ప్రపంచీకరణ యుగంలో, మార్కెట్‌ మాయాలోకంలో వీటికింకా చోటుందా అని ఎవ్వరైనా ” |. ... ప్రళ్నించొచ్చు. ఎక్కడో మినుకుమినుకు మంటూ ఎవ్వరో బెత్సాహిక విద్యా ్రేమికుల్ని " ఆకర్షించడం తప్ప వీటికి సార్వత్రికతా, సార్వజనీనతా సంభవమా అన్న ప్రశ్నలూ ఎదురు కానీ పిల్లలున్నంతకాలం పిల్లల స్వెచ్చ పట్లా, సృజనశీలత పట్లానమ్మకం ఉన్నంతకాలం ,. _| ల ఈ విద్యాలయాల విలువ మాసిపోదని వీటిలోకెళ్ళి తొంగిచూస్తే తెలిసొస్తుంది. అందరం ఏదో ఒకరోజు ఇక్కడికి చేరాల్సిందే నన్పిస్తుంది. మన పిల్లల చేతిలో భావి ప్రపంచం ఎంత భద్రంగా ఉండగలదోనన్న అపారమైన నమ్మకం వీటిని చూస్తే కలుగుతుంది. మనం'మన పిల్లలూ ఎంత పోగొట్టుకొంటున్నామో, ఏం పోగొట్టుకొంటున్నామో గుర్తుకొచ్చి మనస్సు * కలుక్కుమంటుంది. చాలా సహజమైనవీ, సులభమైనవీ మనమెందుకు వదిలేశామా అని భయమేస్తుంది. మనం చాలా సంక్లిష్టం, అసాధ్యం అనుకొనేవి ఇంత సులభసాధ్యాలా అన్పిస్తుంది. 1 చదువు నేర్చుకోవడం, నేర్పడం రెండూ ఎంత తియ్యటివో, తృప్తినిచ్చేవో, సహజమైనవో, . | ___సార్థకమైనవో వీటిని చూస్తే మన కవగతమవుతుంది. వ. ||
విషయసూచిక
- _ సేవాగ్రాం 'గారడీ బడి” ం ర్‌ /
- _ సైన్సు ప్రియుల 'ఏఏకలవ్య' య క్ష ॥
- “దిగంతరో స్కూల్లో ఒక్క దినం . . 114 ం 4, పెట్టెలో బడి 'రుషీవాలీ . 19. 5 సగటు టీచర్ల 'నలికలి' . 25 . . 6 _ హాస్పిరో స్వప్నం సుమవనం': ' . 30 నా.
- మధ్యప్రదేశ్‌ శిక్షక సమాఖ్య . ఎ. రెడ .
- _ గీతా రామానుజం 'కథాలయ” . 35 .
- _ బాలల రాజ్యం 'యం.వి. ఫౌండేషన్‌" ంం 37
- ప్రాథమిక విద్యా ఉద్యమం 'లోక్‌ జుంబుష్‌ ... 43
- వీధి బాలల 'ఢడ్రేమవిహారో . “౨ డీర్‌ . 12. _ కాదేదీ పరీక్ష కనర్హం (| డ్రి ఈ (గ్రంధంలోని రభనలన్నీ నర్వుళ్షాభియానో వారి బదువు-ఎ౨జ్ఞానం" మూనవ్యతికలో వ్రభుం౦తాలు, 1౪
నేను చిన్నప్పుడు ఎంత మంచి బడిలో చదువుకొన్నానుకొన్నారు? ప్ప్‌... ఏం చెప్పేది ? దాన్ని తలచుకొంటే ఇప్పుడు కన్నీళ్లు కట్టలు తెంచుకొంటాయి. నా కొడుకు ఆనంద్‌కు అలాంటి స్కూలు దొరకలేదనే నా బాధంతా. నా బడి కథ చెపుతుంటే మన పెద్దలు చెప్పే పురాణకథలా మీకనిపించవచ్చు. నవ్వులాటగా వుండొచ్చు. కానీ నేను చెపుతున్నది ఓ అద్భుతమైన సంగతి. నేను నాలుగేళ్లపాటు సేవాగ్రాం ఆశ్రమ పాఠశాలలో చదువుకొన్నాను. నేనెప్పుడూ అక్కడ నాలుగోడల తరగతి గది జైల్లో ఖైదీగా బతకలేదు. విసుగు పుట్టించే పాఠాల్ని బట్టి వెయ్యలేదు. ప్రకృతి దగ్గరగా, సమాజానికి చేరువగా చేసే ప్రతి పనిలో దక్షతా, నైపుణ్యం ఉట్టిపడేలా నేను చదువుకొన్నాను. సేవాగ్రాం అనగానే మికు గాంధీజీ గుర్తుకొచ్చి ఉంటారు. మా ఆశ్రమానికి గాంధీజీ కోరిక మేరకు రవీంధ్రనాథ్‌ ఠాగూర్‌ ఇద్దరు కార్యకర్తల్ని పంపారు. వారిలో *__ఆర్యనాయకమ్‌ సింహళీయుడు. ఆశాదేవి బెంగాలీ. గాంధీజీ బేసిక్‌ విద్య రవీంద్రుడి ప్రకృతి ప్రేమతో = కళాతృష్టతో మమైకమై పోయిందనుకోండి. ఓహ్‌! ఎంత మధురమధురానుభవాలు! ఎంతటి నిసర్గ బోధనా విధానాలు. మీ కోసం కొన్నిటిని వివరిస్తా వినండి. ॥. వననవెప్పు మీదో వారం “ అప్పట్లో మా మరాఠీ మాస్టారు శ్రీపాటిల్‌గురూజీ ఓ పనస [మ చెట్వ మీద కూర్చునే పాఠం చెప్పేవాడు. వితండంగా అన్విస్తోంది సే శే (. నాటీ కదూ! ఆయన వేటాడేప్పుడు జరిగిన సంగతులన్నీ కథలు కథలుగా త్ర చెప్పేవాడు. ఒకసారి ఆయన పొరపాటున ఓ గర్భిణీ జింక మిద క్రస్ట్‌! తుపాకీ ప్రయోగించాడట. ఆ మూగజీవి కళ్లల్లో బాధా ఆవేదనా చూచి చలించి పశ్చాత్తాపంతో వేట మరుక్షణమే మానేశాడుట. కమమముాములే
అప్పటి నుంచి కమెరాతో వన్యప్రాణుల ఫోటోలు తియ్యడం మొదలుపెట్టాడు. దానికోసం ఆయన ఎన్ని రాత్రులు మంచె మీద జాగారాలు చెశాడో. ఆయన మాటలు వింటుంటే (పాఠం బోధిస్తుంటే అనడం నాకేం బావోలేదు) అడవిలో తిరుగుతున్నట్టె ఉండేది. ఆయనొక శబ్దశిల్సి. మాటలతో చిత్రాలు గీసేవాడు. నాకు ఇన్నేళ్లు వచ్చినా అడవి అంటే మేను పుల్తకరిస్తుందంటే ఆయన కథల పుణ్యమే. ఇప్పుడలాగాదే మన పిల్లలు అడవిని కూడా కంఠస్తం చేసేస్తారు. ప్రాణి = పశువు అని చెప్పే డిక్షనరీలు తలకింద పెట్టుకొంటారు. నేను మహారాషష్టలో గడ్‌చరౌలీ జిల్లా కెళ్తాను. ఇప్పటికీ అది అడవులతో నిండిన ప్రాంతం. అయిలేనేం అక్కడి బడి పిల్లలకి అడవులతో అత్మీయత సంగతి దేవుడెరుగు అసలు కనీస సంబంధమైనా ఉంటే వాట్వ! నొధుమేలాలో నంగీతం మెమెప్పుడూ సంత్‌ తుకారాం అభంగాలు (పద్యాలు) చేదు గ | మాత్రలు మింగినట్టు మింగలేదు. ప్రతి సంవత్సరం ఆషాఢమాసంలో థ్‌ ఏకాదశినాడు మా బడిలో సాధుమేళా జరిగేది. పదిహేను రోజులపాటు త్‌ (1) .” ఆశ్రమమంతా మెళా సందడితో మునిగిపాయ్యేది. నాటకాలు వెయ్యడ ట్‌ 1 " 11 మేనా, బొమ్మలు గీయడమేనా, వ్యాసాలు రాయడమేనా, పాటలు పాడడ క క మేనా, భజనలు చెయ్యడమేనా ఒక్క నిమిషం తీరిక దొరికేది కాదనుకోండి. ఎందరో సాధువుల జీవిత సంఘటనలు నాటకాలుగా ప్రదర్శితమయ్యేవి. జా తుకారం అభంగాల్లో 'బేకారంజ్‌లే గాంజలే' అనే అభంగం అప్పుడే మూడు రకాలుగా పాడటం నేర్చుకొన్నాను. ఖైరవి రాగమంటే నాకు ప్రాణంతో సమానమైంది. ఆ “గీతా మండలి'లోనే ఆడుతూ పాడుతూ ఎందరు మహానుభావుల జీవితాలు ఆపోశనం పట్టానో! ఇప్పుడిలా గాదే 'అది చరిత్ర), 'ఇది భాష), “అదిగో అది సంగీతంి, "ఇది ఆధ్యాత్మికం' అని చీటీలు (లేబిళ్లు) తగిలించి షోకేస్‌లో పెట్టేశారు. నేను ఓ ప్రభుత్వ పాఠశాల కిటీవల _ వెళితే “కావ్య కుసుమాంజలి” అనే ఇంత లావుపాటి పాఠ్యగ్రంథంలో తుకారాం అభంగం 'జేకారంజ్‌లే గాంజలే నా కంటబడింది. దాన్ని ఆ అవస్థలో తుకారాం చూస్తే దిగులుతో మంచ మెక్కేవాడే! . బెట్లూ వుద్ధలో బోటనీ భోధములు | ఇప్పుడు ఎంత పెద్ద పాఠశాల కెళితే అంత పెద్ద సీసాల్లో స్పెసిమన్లు దర్శనమిస్తాయి. చివరికి చిన్నవెరు సైతం సీసాలో బంధించి చూడాల్సిందే. మొక్కల ప్రజాతుల మూలాలన్నీ కొరుకుడు పడని టెక్షికల్‌ నామధేయాల జపంతో తెలుసుకోవల్సిందే. పరీక్షల దాకా ఎలాగో ముక్కున పెట్టుకొని మరుక్షణం వదిలించుకొంటారు మనపిల్లలు. ౨౨. . మా బడిలో అలాగాదు. చుట్టూ కావల్సినన్ని మొక్కలుండేవీ. మా మాస్టారు మమ్మల్ని కోతుల్లా వెంట పెట్టుకొని ప్రతి చెట్టూపుట్టా తిప్పేవారు. పొలాలన్నీ చూపేవారు. మొక్కను చూడగానే దాని పేరు
చెప్పేవారు. ఇక మేము ఆకుల్సి వేళ్లని అణువణువూ పరిశీలించే వాళ్ళం. రేగుకాయలు, ఉసిరికాయలు లాంటివి లక్షణంగా (యి ఆరగించేవాళ్లం. క్లాసులో కూడా మాకు ఇదే పని (క్లాసులో తినడమా! స | ర అనాగరికం గాదూ అంటారేమో. నాగరీకత చంద్రమండలందాకా తీసి. గ ఎగబాకిన అమెరికా క్లాసు రూముల్లో పిల్లలు లక్షణంగా తినడానికి ఉషా ల) తాగడానికి స్వేచ్చ ఉంది. అయితేవాళ్లు తినేవి చాక్‌లెట్లూ తాగేవి లలా సై | కోకాకోలాలూ). పళ్లు తింటూనే రేగుపండుకీ మామిడిపండుకూ సమానగుణాలు చర్చించేవాళ్లం. నోట్‌ చేసుకొనేవాళ్లం. వృక్షశాస్త్ర మంటే మాకు తోటల్లో తిరిగడమే. అందువల్లే “పామెట్‌ డైవగ్గెంట్‌ రెటిక్యులేట” లాంటి పదాలు మాకు ఇనపగుగ్గిళ్లలా ఎప్పుడూ అనిపించలేదు. బొప్పాయి అకు ఎదురుగ్గా ఉందిగా మరి! నాకు బాగా గుర్తు ఏడవ తరగతి పరీక్ష కోసం మా మాస్టారు రకరకాల ఆకులతో, పువ్వులతో ఆల్బమ్‌ చెయ్యమన్నారు. వీటికోసం మేం మా ఆశ్రమంలో ప్రతి అంగుళం వెతికాం. పాతికేళ్లు గడిచాయి. అయినా నేనిప్పుడు సేవాగ్రాం పరిసరాల్లో ఎక్కడ ఏ మూల '“పామెట్‌ డైవర్టెంట్‌ రెటిక్యులేట్‌” ఆకులున్నాయో ఇట్టే చెప్పగలను. అవన్నీ నా కళ్లముందు నిలుచున్నట్టే ఉనై. నేను బోటనీలో మా కాలేజీలో ప్రథముడిగా ఉత్తీర్ణుడైనపుడు ప్రాఫెసర్లు అభినందిస్తే నాలో నేనే “మాష్టారూ నేను ఈ కాలేజీలో బోటనీ ఒక్క ముక్కా నేర్చుకోలేదు సుమండీ! అంతా సేవాగ్రాం చలువే” అనుకొన్నాను. . (బతుకు గడోతం 'ఒక నీటి తొట్టికి రెండు పంపులు కలవు. ఒకటి తొట్టిని నీటితో నింపును. మరొకటి ఖాళీ చేయును. అప్పుడా తొట్టి ఎప్పటికి నిండును?' వంటి ఇప్పటి లెక్కలు చూస్తుంటే నాకు తిక్క పుట్వకొస్తుంది. “తొట్టి నింపాల్సినవాడు పంపునెందుకు వదిలేశాడ'ని ఒక్కరూ అడగరే. జీవితం, గణితం అంత దిక్కుమాలినంత దూరానివా? మా బడిలో జరిగిన ఓ సంగతి వినండి. మేము ప్రతిరోజూ మూడు గంటలపాటు ఎదో ఒక పని (ఉత్పాదన) చెయ్యాల్సి ఉండేది. “బెడ్‌ లేబరో (స్వయంకృషితో సంపాదన) అనేది గాంధీజీ మౌలిక సిద్ధాంతం. దీనికోసం నేను కొన్నాళ్లు గోశాలకు వెళ్లాను. మా గురువుగారు నాకో సమస్య ఇచ్చి దాన్ని పరిష్కరించమన్నారు. . . ఒక ఆవు ఒక రోజంతా ఎంత నీరు తాగుతుందో తెలుసుకొని, గోశాలలో ఉన్న ఆవులన్నిటికీ ఎంత నీరు పడుతుందో లెక్కగట్టి అంత నీరు పబ్చే తొట్టి నిర్మించలి. దీనిక్కావల్సిన ఇటుకలెన్ని? లెక్కకట్టి తీసుకొని రావాలి. ఈ గణిత సమస్య కోసం నేను వారం రోజులు కుస్తీపట్టాను. ఎన్ని తొట్లు కొలిచానో! వాటి సరాసరి ఎన్నిసార్లు లెక్కించానో. ఎంత గుంజాటన పడ్డానో చిట్టచివరికి సాధించాను. గణితమంటే . ఇది కాదూ? . శిినననని!
ఆవోరళ్యాస్తంలో ఆరళ్యాన్తం
మేము వంతులవారీగా వంట చేసేవాళ్లం. రోజూ మా స్కూలు మెస్‌లో 100మందికి వంట కావాలి. ప్రతినెలా ఎంత ఖర్చువుతుందో మేమే లెక్కించాలి. ఆహారం సంతులిత పౌొష్టికాసారమై ఉండాలి. అది అందరికీ నచ్చాలి. ఇదంతా మా బడ్జెటులోనే కావాలి. నానా హైరానా పడిపోయేవాళ్ల మనుకోండి. బంగాళా దుంపలు అన్నిటికన్నా చవక. నిజమే. మరి అందులో పిండిపదార్ధాలు తప్ప మిగతావి లేవే. వాటిని వదిలెయ్యాలి. “ఇండియన్‌ కౌన్సిల్‌ ఫర్‌ మెడికల్‌ రిసెర్చ్‌" వారి లెక్కనయితే ఒక్క నూనెకోసమే మా బడ్జెట్‌ మొత్తం ఖాళీ అవుతుంది. ఒక సామాన్య గృహిణికుండే అనుభవంలో ఆవగింజంత కూడా మాకు లేదన్నమాట!
ఆహారశాస్త్రం అర్థశాస్త్రం రెండూ కుమ్ము గుద్దులాడుకొని మామీద బడేవి. కాగితాలన్నీ ఖరాబు చేసేవాళ్లం. పప్పు ఉడకడానికి ఎంత టైం పడుతుందో లెక్క వెయ్యడంలోనే పప్పులో కాలు వేసేవాళ్లం. చీకటి పడేప్పటికి అంట్లు తోమడం ఎదురయ్యేది. ఆ పని అయ్యేప్పటికి యుద్ధంలో గాయపడ్డ సైనికుల్లా అయ్యేది మా పని. తెల్లవారితే సరి మళ్లి వంటశాల తాటకిలా నోరు తెరుచుకొని ప్రత్యక్షమయ్యేది.
అయితే మాత్రమం? ఈ మొత్తం ప్రక్రియలో పాకశాస్రం, కుటుంబం ఆర్థికశాస్త్రం, ఆహారశాస్తం అద్భుతంగా వొంటపట్టాయి. కొత్తిమిరలో 10,600 యూనిట్ల విటమిన్లున్న సంగతి నాకు మెడికల్‌ కాలేజీలో ఎప్పుడూ నేర్పలేదంటే నమ్మండి! . |
మరి ఇప్పటి పిల్లలకో? లేడీస్‌ ఫింగర్స్‌ అంటే తప్ప బెండకాయ లంటేనే తెలియదే. వేళ్లు తెగకుండా ముక్కలు కొయ్యడం తెలిసేదెక్కడ? పోషక పదార్థాలు పరీక్షల కోసంగానీ వంటింటి కోసమెక్కడ? గోమ్యత వవనాయం
మాకందరికీ పాలం పని చెయ్యడానికి భూమిని చిన్న చిన్నభాగాలు చేసి ఇచ్చేవాళ్ళు. దున్నడం, తడపడం, విత్తడం, ఎరువు చల్లడం అంతా మాపనే. నీళ్లు పెట్టడానికి వంతు కోసం గంటలతరబడి క్యూలో నిలుచోవలసి వచ్చేది. ఒక్కోసారి చీకటి కూడా పడేది. చీకట్లో గుంటనక్కలు 'హూహూ' అంటూ ఊళవేసి సంగీతం మొదలెడితే మరీ చిన్నపిల్లలు జడుసుకొనేవారు. అయివా గుండె చిక్కబట్టుకొని నీళ్లు 'పెట్టెవాళ్లం. అప్పుడే మాకు ఆగ్రానమి అర్ధమైంది. పండ్దచెట్ల "పంపకం తెలిస్తా నఖ - చ్చింది. రసాయన ఎరువుల సంగతి అవగతమైంది. దీనికోసం మెము రైతుల "= (౮6 దగ్గరి౭ల్తి మాట్లాడేవాళ్లం. అప్పుడు మాకు జపాన్‌ దేశపు సాగు నైపుణ్యం. నేర్చు కొచ్చిన శ్రీముక్తేశ్వరభాయితో పరిచయమైంది. ద్రాక్ష పంట మొట్టమొదట వేసిన _క్ష్యలో (పేమ్‌భాయ్‌ని ఆ రోజుల్లోనే కలిశాం. మాకు దగ్గర్లో ఇజ్రాయిల్‌ ఆపారు నాష్షమ్మ్య() పద్ధతులతో సేద్యం చేస్తున్న శ్రీ హవేలీగారి పొలం కూడా ఉండేది. ఆయన పాలస్షీ . | - సి; దున్నడానికి ఎద్దులకు బదులు గుర్రాలు వాడేవాడు. మధ్యమధ్యలో అన్నాసాహెబ్‌ - ల. టీ
కా .
సహస్రబుద్దే మాకు మెళకువలు తెలిపేవారు. ఇక వ్యవసాయమంటే కరతలామలకం కాకుండా ఎలా పోతుంది?
౩ పంట ఎవరి పొలంలో ఎంత ఎక్కువ పండుతుందా అని పోటిపడే వాళ్లం. గోమూత్రం బక్కెట్లతో నింపి పాలం నిండా చల్లేవాళ్లం. గోమూత్ర ఫలంగా నేను రెండు కిలోల 'వంకాయ' నొకటి పండించాను. ధీన్ని వార్థా బజార్లో అమ్మకానికి పెడితే ఇదేదో తెగులు వంకాయ కాబోలునని ఒక్కరూ కొనడానికి
ముందుకు రాలేదు..నా వంకాయ నాకే దక్కింది.
ఇప్పటి మన పిల్లలకి బెండచెట్టుకీ వంగ చెట్పకీ తేడా తెలీదుకానీ రికార్డు మాత్రం అద్భుతంగా తయారు చేసి మార్కులు కొట్టైయ్యడమెలాగో తెలుసు. గాజు గ్లాసులో గింజని కర్రపుల్లక్కట్టి తంటాలు పడతారుగానీ పెరట్లో ఓ గింజ మొలకెత్తడం ఓపిగ్గా చూచిన పాపానపోరు. “శారీరక శ్రమ చేస్తే చదువు
'...... లెప్పుడు నేర్చుకోవాలి? పోటీలో ఎలా నిలదొక్కుకోవాలి?” అని మన తల్లిదండ్రులు తిరగబడే రోజు లొచ్చాయి. పాపం రాజాజీగారు ఈ దాడితోనే రాజీనామా చెయ్యాల్సి వచ్చింది!
. గంధకికామ్లం తయారు చేసే నాలుగు పద్ధతుల్లో ఒక్కటి చెప్పలేక పోయినా వాడు వట్టి తెలివి తక్కువ దద్దమ్మ కింద లెక్క. తొమ్మిదవ తరగతి పిల్తాడికిది ఎప్పుడవసరమొస్తుందా అనేది మాత్రం ఒక్కరూ గుర్తించరు!
భూతాలు లేని భూగోళం నాకు తెలుసు మీరే విషయం ఆలోచిస్తున్నారో? దేన్ని అనుమానిస్తున్నారో? చరిత్ర భూగోళం రాజనీతి శాస్త్రం ఈ సేవాగ్రాం పిల్లలకి తెలిసేదెలా? అని కదూ మి సందేహం! భూగోళం నేను మా సేవాగ్రాం బడిలో మాటవరసకైనా నేర్చుకోలేదు. మా సేవాగ్రాంకి దేశ విదేశాల వారు వచ్చేవారు. వారి నుంచి వేర్వేరు దేశాలూ వాటి పరిస్థితులూ తెలుసుకొన్నాను. వివిధ దేశాల స్టాంపులు సేకరించడం నాకెంతో ఇష్టం. వాటి నుంచి ఎన్నో కుతూహ ో _ లాంశాలు లభించేవి. తొమ్మిదో తరగతిలోనే నేను శరత్‌చంద్ర రాసిన 1, '“పథేర్‌దేవి' రువేర్‌ చంద్ర మేఘాణీ రాసిన “'ప్రభపథారే చదివేశాను. దీంతో బర్మా గురించి నాకు కావల్సినంత తెల్సింది. తెలియడం కాదు గ | నన్నీ పుస్తకాలు ఎంత మంత్రముగ్భుణ్ణి చేశాయంటే పెద్దయ్యాక అవి 1 . నన్ను బర్మాకు లాక్కెళ్లాయి! భూగోళం నన్నెప్ప్తుడూ భూతంలా . భయపెట్టలేదు. ప్రతిదీ కుతూహలంగా ఉండేది. . యు ప్రతి సాయంత్రం మా మాస్టార్లు దినపత్రికలు చదివి విన్పించేవారు. తహాన లే స సు ఒక్కో సంఘటనను తీసుకొని కథలా వివరించెవారు. రష్యా క్యూబాకి ఆయుధాలు పంపితే, దాన్ని అమెరికా అడ్డుకొనెందుకు నానా బీభత్సం న్ని 1 శళళోూ సృష్టించిందనేది ఆ కాలంలో ఒక గొప్ప వార్త. రెండో ప్రపంచ యుద్ధం, అవల
సామ్యవాద దేశాల ఆవిర్భావం ఇవన్నీ మా కళ్ళముందు జరిగినట్టండేవి. స్విట్టర్లాండు దేశస్తులు తమ దేశాన్ని “హెల్విటిమా' అని ఎందుకంటారో తెలుసుకొనేందుకు ఆ దేశ చరిత్రనంతా తిరగదోడినంత పని చేశామనుకోండి. = . (మైల్‌ దోవన నొందర్పాం . . మా బడిలో అటు గాంధీజీ ఇటు విశ్వకవీ కలలు ప్రతిఫలిం 1 చేలా ఎన్ని ప్రయోగాలు చేశామో! మామూలు పరీక్షలుగాక చిత్ర షి. లేఖనం, నాటకాలు వెయ్యడం, సభా ప్రసంగం లాంటి ఎన్ని పరీక్షల్సి ఖా ౮ లో ఎదుర్కొనేవాళ్లమో. కొన్నిటిలో కొందరు చురుగ్గా ఉంటే కొందరు త మందంగా ఉండేవారు. అయితేనేం అందరూ సంపూర్ణ మానవుల య్యామని మాత్రం ఘంటాపధంగా చెప్పగలం. వో... కా! ఒక క్లాసులో కూచోవాలని మాకు ఎప్పుడూ నియమం లేదు. నం డెఛనడ గసషాయర్తే నేను ఒకే సంవత్సరం ఏడవ తరగతి ఇంగ్లీషు, తొమ్మిదవ తరగతి మై న = గణితం, పదవ తరగతి మరారీ పాఠాలకు హాజరయ్యేవాణ్జి! అనాటి _ సామాజికోద్యమాల్లో మేం భాగస్వాములం. శ్రమజీవన సౌందర్యారాధ కులం, సమిష్టి జీవనమంటే, మానవతా విలువలంటే మాకు ఎనలేని విశ్వాసం, గౌరవమూ! ఇప్పుడు మన పిల్లల్ని 'టె'లతో, బూట్లతో బిగించి పెడుతున్నాం. మట్టి తగిలితే చాలు మాసిపోతా రనుకొంటున్నాం. పోటీలు పెట్టి సర్కసు చేయిస్తున్నాం. 'ఐక్యూ లు కనిపెట్టి ఎవరికి వారినిగా విడదీసి తూకమేస్తున్నాం. నం. బినరగా జత్సమాట ఇలా నేను చెపుతూంటే “ఎమండీ అలాంటి బడి ఇంకా ఉందాండీ! మేమూ మా పిల్లల్సి అక్కడికి పంపుతాం” అనే వాళ్లెందరో ఉన్నారు. మీరూ అలా అడగాలని కుతూహల పడుతుండొచ్చు. మిత్రులారా! ఆ విద్యాద్వీపం నవనాగరికతా మహా సముద్రంలో పోటీ తుఫానులో చిక్కుకొని మునిగిపోయింది. దానికి 'ప్రభుత్వ గుర్తింపు” కరువైంది. ఫలితంగా విద్యార్ధుల బ్రతుకు ప్రశ్నార్ధకమైంది. చివరికి ఆ బడి నడిపే భూదాన ఉద్యమ కార్యకర్తలు సైతం తమ పిల్లల్ని మరోచోటికి తీసుకెళ్లాల్సి వచ్చింది. . ఆ దీపం అలా ఆరిపోయింది! ఒక స్మృతి శకలంగా మిగిలిపోయింది. నా పిల్లల్ని చూసిపుడల్లా ఓ కన్నీటి పొరగా నన్ను మాత్రం వెంటాడుతూంది! . మూలం : డౌక్టర్‌ అభయథభంగ్‌ . _ అనున్ఫజున . డౌొక్టల్‌ అరవింద గువ్త . . తెలుగు సేత : శ్రీమతి ఎం. రమానుందరి, దండి. మ.
నం = క ష్‌ గె పం 4 ...._.__ వైన్సాబ్రయిల ఐకలవ్య
ఉఅద్యారంగంలో పనిచేసే సంస్థలకు మనదేశంలో కొదువ లేదు. అయితే జీవితాశయమే విద్యారంగంగా పని చేసేవారు కొందరే ఉంటారు. కొన్ని సంస్థలే ఉంటాయి. విద్యను ఓ విసృతార్ధంలో చూచినప్పుడే ఇలా ఎవరైనా ముందుకొస్తారు. అలా అనుక్షణం విద్యకోసం తపించి శోధించి దేశంలోనే ఓ ఆదర్శాన్ని మన ముందుంచుతున్న సంస్థ ఎకలవ్య. ;
“పిల్లల ప్రపంచం వేరు మన పాఠ్య పుస్తకాలు వేరు. దేనికవే. ఒకదానికొకటి పొంతన లేనివి. పిల్లల అలీనత, ఉదాసీనత విముఖతగా మారితే మనం ఎంత చెప్పినా, ఏం చేసినా ఫలితం ఉండదు. ప్రతిదీ వాళ్ల ప్రపంచంగా ఉండాలి. వాళ్లందులో విలీనం కావాలి. అక్కడి నుంచి మనం ఎంత దూరమైనా తీసుకెళ్లగలం. - -
'భాష కేవలం భాష కోసం నేర్పడం సరిగాదు. అందువల్లనే ఇంట్లో మాట్టాడేది తరగతిలో తప్పు గా తరగతిలో మాట్టాడేది ఇంట్లో విచిత్రంగా మారిన దుర్గతి మన పిల్లల భాషకు పడుతోంది. అసలు మధ్యప్రదేశ్‌ గ్రామీణ పిల్లలు మాట్లాడే హింది హిందీయేనా అన్పిస్తుంది. అలాంటి వారికెలాంటి హిందీ నేర్పుతున్నాం? భాష వ్యవహారం కోసం. అది విద్యార్ధి అనేకాంశాలు నెర్చుకోవడంలో మాధ్యమం. భాష లేకుంటే దేన్నీ తెలుసుకోవడం పిల్లలకి సాధ్యంగాదు. ఎంత చదివినా నాలుగు ముక్కలు స్వంతంగా రాయలేని దుస్థితి నుండి ఎప్పటికీ మన పిల్లలు బయటపడలేరు.'
“చరిత్ర, భూగోళం, పౌరశాస్త్రం అంటే ఎమిటి? వాటిని నేర్చుకోవడం అంటే ఏమిటి? “తారీఖులు దస్తావేజులు ఇవి కావోయ్‌ చరిత్ర సారం' అన్నట్టు ఏవో రాజుల పేర్లు, సూర్యచంద్రుల దూరాలు, ఏ చట్టసభలో ఎందరు సభ్యులు ఇంతేనా ఇవంటె? అసలివి వెర్వేరు అంశాలా? వాటి మధ్య సంబంధం ఎమీ లేదా? సమాజంపట్ల అంచనా, దాని గమనాన్ని నిర్దేవించే అంశాలూ, వాటి మూలాలూ తెలుసుకోవడం గదా ఎటిని నేర్చుకోవడంలో అసలు సారాంశం?”
సైన్సు అంటే ప్రకృతినీ, ప్రపంచాన్నీ అర్ధం చేసుకొనె విధానం. విళ్లేషణ, తార్కికత, ప్రతిదీ ప్రశ్నించడం ఇవఎి సైన్సుకు మూలాధారాలు. ప్రశ్నించడం, ఆసక్తి ఇవే సైన్సును ఇంత దూరం పయనింపజేశాయి. మరి సైన్సు బోధనా సారాంశం ఎలా వుండాలి? ఈ జిజ్ఞాస కేవలం పాఠ్య పుస్తకాలు వల్లించడంతోనో ఒంటపడుతుందా? క్షాసురూములోనే సైన్సు అంతా చెప్పగలమా? సైన్సు మేళాలు,
సైన్సు క్లబ్బులు, సైన్సు యాత్రలు ఎందుకు మన బోధనలో లేవు? ఇవేవీ లేకుండా పిల్లలెందుకు ఆసక్తిగా భాగస్వాములవుతారు? ప్రశ్నించడం ఎలా వారి కబ్బుతుంది? క
ఇవీ మధ్యప్రదేశ్‌లోని “ఏకలవ్య” వేసుకొన్న ప్రశ్నలు. ఇవీ 26 ఏళ్ల సుదీర్ధ్హ ప్రస్థానంలో వాళ్లక్తు దొరికిన సమాధానాలు.
1982 మార్చి 24న ఢిల్లీలో సుప్రసిద్ధశాస్తజ్ఞుడు డాక్టర్‌ ఎం.ఎస్‌,స్వామినాధన్‌ అధ్యక్షతన_ ఓ సమావేశం జరిగింది. ఇందులో భారత ప్రభుత్వ మానవ వనరుల శాఖ, ౧0౬౧), [॥10510, మధ్యప్రదేశ్‌ ప్రభుత్వ విద్యాశాఖలతో పాటు ఢిల్లీ యూనివర్సిటీ లాంటి సంస్థల్నించి కూడా అనేకమంది పాల్గొన్నారు. సమావేశం “'హౌషంగాబాద్‌ సైన్సు టీచింగ్‌ ప్రోగ్రామ్‌ (1457౧) ఫలితాల్ని సుదీర్చంగా చర్చించింది.
“విద్యారంగంలో - మరీ ప్రాథమిక విద్యారంగంలో ఎంతో సృజనాత్మకత అవసరం. ఎంతో పరిశోధన అవసరం. స్వేచ్చ, “వేయి పూలు వికసింపనీ అనే తత్వం ఉంటేనే ఇది సాధ్యం. ఇప్పటికే ఎన్నో రంగాల్లో పని చేస్తున్న ఎంతో మంది ఇందులో ఎంతో ఆసక్తి గల వారున్నారు. వీరంతా ఒకటిగావాలి.
ఓ దీక్షగా, దీర్హకాలిక లక్ష్యంతో, వ్యూహంతో పని చేస్తేనే -) ఇది సాధ్యం. ప్రభుత్వ చట్రంలో ఇది సాధ్యంగాదు. ర/ | ౧51౧ లాంటివి ఎంత ముందుకొస్తే అంత మంచిది ఈనన అనే అభిప్రాయానికి సమావేశం వచ్చింది. ౫
ఫలితమే “ఎకలవ్య' ప్రాదుర్భావం! || ఎకాభిప్రాయంతోపాటు విద్యారంగానికి జీవితం వ్‌ స అంకితం చేసేందుకు సిద్ధమైన వారినందర్శీ ఎక్కడెక్కడి | _ వారినీ 'ఎకలవ్య*కు ఆహ్వానించారు. ఢిల్లీ యూనివర్సిటీ |! కంప్యూటర్‌ విభాగం నుండి "సైన్సు టుడే” పత్రికదాకా, _ ఐఐటిల నుండి (ఫ్రాన్సులో ఖగోళ బోధన చేన్తున్న ం వారిదాకా అత్యున్నత పరిశోధకులూ, ప్రతిభావంతులూ 28మంది “ఎకలవ్య” పేర విద్యా పరిశోధనా సంస్థకు అంకురార్పరణ చేశారు. ప్రభుత్వం విరికన్ని విధాలా
/ సాయం అందించింది. | ' ఏకలవ్య ఈ 28 మందికీ పరిమితం కాదలచు క్‌ ఖీ న్‌ కోలేదు. కొద్ది కాలం వచ్చి పని చేసేవారు యూనివర్సిటీ శ్‌ (ఈ ల్లోనే ఉండొచ్చు. ప్రభుత్వ పాఠశాలల్లోనే ఉండొచ్చు. | ఇలాంటి వారిని కూడా కలుపుకొంది. వీరిలా పని చేసేం
- ఈ ఒంటె కింద ఎన్ని జంతువులు దూరిపోగలవు? | దుకు ప్రభుత్వానుమతి లభించింది.
ఎ) ల లి | బంతువు చూపాలే] 'ఎకలవ్య' విద్యారంగంపై లోతైన పరిశోధన సాగిం ఏ బి సి) చింది. సైన్సు బోధనతో మొదలెట్టింది. ప్రభుత్వ మాధ్య (ఏకలవ్య రెండవ తరగతి వాచకంలో ఒక అభ్యాసం) మిక పాఠశాలల్లో సైన్సు టిచర్లకు శిక్షణ, సైన్సు పాఠ్య
పుస్తకాల తయారీ, సైన్సు కిట్స్‌ తయారీ, పరీక్షల నిర్వహణ, మూల్యాంకనం బాధ్యతల్ని తీసుకొనింది. ఎన్నో అవరోధాలు ఎదురయ్యాయి. అయినా అధిగమించి అధ్భుత ఫలితాలు సాధించింది. ఇ. తర్వాత 'ఫీల్డు సెంటర్లు అనేక జిల్లాల్లో ప్రారంభించింది. స్టానిక పరిస్థితులు, అవసరాలు, స్టానిక టీచర్ల ప్రమేయం ఆధారంగా బోధనా సామగ్రి తయారు చేసింది. సరికొత్త ప్రయోగాలు చేసింది.
ఓ దశాబ్దం గడిచేప్పటికి ఎకలవ్య ఓ పెద్ద సంస్థగా రూపాంతరం చెందింది. వందలాది పాఠశాలల్లో దాని పుస్తకాలు, సామగ్రి ఉపయోగించుకునే రోజు వచ్చేసింది. వందలాది టీచర్లు దానికి తోడయ్యారు. ఎక్కడి కక్కడ మంచి టీచర్ల బృందాలు ఏర్పడ్డాయి. చూస్తుండగానే “ఏకలవ్య” దేశంలోనే ప్రముఖ సంస్థగా ఎదిగిపొయింది. __“ఎకలవ్య' పనివిధానం ఎవరికైనా అనుసరణీయమైనది. ఎప్పుడూ వారు రాజీ పడరు. ఎక్కడా ఒక అభిప్రాయానికే పీట వెయ్యరు. ప్రతిదానికీ 'ఫీడ్‌బ్యాక్‌ ఉండాల్సిందే. మళ్లీ అందరూ చర్చించాల్సిందే. పిల్లలు, ఉపాధ్యాయుడే అంతిమం. దానికనుగుణంగా దేన్నైనా, ఎన్నిసార్లైనా మార్చవలసిందే. అలా తయారైనవే వాళ్ల పుస్తకాలు.
కొద్దికాలం తర్వాత ఎకలవ్య (ప్రాథమిక విద్యారంగం లోనూ ప్రవేశించింది. అక్కడ పునాది లెకుండా అక్కడ సృజనాత్మకత లేకుండా పై తరగతుల్లో మన లక్ష్యం సాధించడం అసాధ్యమని గుర్తించింది. సైన్సుకే పరిమితం గారాదనీ భాషా, చరిత్రా తదితరాలూ సైతం పట్టుకోవాలనీ నిర్ణయించుకొంది. తర్వాత సోషల్‌ సైన్సు టీచింగ్‌ ప్రోగ్రాం కూడా ప్రారంభించింది.
ఈరోజు 'ఎకలవ్య' అత్యున్నత మేధావుల సంస్థ అత్యంత నిబద్ధతతో జీవితాన్ని విద్యారంగానికి
అంకితం చేసిన వారి సంస్థ, అంతర్జాతీయ స్థాయినందుకొన్న విద్యా పరిశోధనా సంస్థ. భారత ప్రభుత్వమే గాక అనేక రాష్ట్రాలు “ఏకలవ్య” పరిశోధనల్ని ప్రామాణికంగా అంగీకరిస్తున్నాయి. వారి విద్యాతత్వం, బోధనా విధానం, పాఠ్య గ్రంథాలూ శాస్రీయమైనవిగా గుర్తిస్తున్నాయ. మధ్యప్రదేశ్‌ ప్రభుత్వ విద్యాశాఖ
మరో ముందడుగేసి “ఏకలవ్య” పాఠ్య గ్రంథాల్నే ప్రభుత్వ పాఠశాలల్లో ప్రవేశపెట్టింది. “లోక్‌జంబుష్‌ కొన్ని జిల్లాల్ని 'ఎకలవ్య కప్పగించింది.
'ఎకలవ్య' పిల్లల కోసం ముచ్చటైన “చక్‌ మక్‌ అనే మాసపత్రిక తెస్తోంది. ఉపాధ్యాయుల కోసం 'సందర్భ్‌, 'హౌషంగాబాద్‌ విజ్ఞాన్‌ ప్రచురిస్తోంది. ఇవిగాక ఎన్నో పుస్తకాలు విద్యావేత్తల కోసం, ఉపాధ్యా యుల కోసం ఎకలవ్య తయారు చేసింది. ఈమధ్య 8వ తరగతి దాకా అన్ని సబ్బ్దక్ట్సుల పాఠ్యగ్రంథాలూ సిద్ధం చేసింది. ఇటీవల వచ్చిన “ప్రాషిక ఏకలవ్య ప్రాథమిక విద్యా పరిశోధనకూ, సృజనాత్మకతకూ అద్దం పట్టే గ్రంథం.
ఏ అంశాన్నైనా పిల్లలకి చెప్పడంలో ఏకలవ్య ఒరవడి అద్భుతమైంది. అదో కొత్త ప్రపంచం. అయినా సగటు గ్రామీణ పేద పిల్లలకీ, ఉపాధ్యాయులకీ ఏమాత్రం. దూరమైన ప్రపంచం గాదిది. నేల విడిచిన సాముగాదది. అందులోనే ఉంది ఏకలవ్య ప్రత్యేకత.
ఇప్పుడు “ఏకలవ్య” విద్యారంగంలో పనిచేసే ప్రతి ఒక్కరికీ స్నేహహస్తం అందిస్తోంది. ప్రతి వేసవిలో ఐచ్చికంగా హాజరయ్యె టీచర్లకు “సెన్సు బోధనా శిక్షణ ఇస్తోంది. మానవ వనరుల శాఖకు సలహాదారుగా వ్యవహరిస్తోంది. తనలాంటి అనేక సంస్థలతో తన అనుభవాల్ని పంచుకొంటోంది. “చదువు నాల్లక్షరాలకు పరిమితమైన అంశంగాదు. సమాజం పట్ల ఓ స్పష్టమైన దృక్పథం ఉంటేనే దాన్ని సరిగా అద్ధం చెసుకో గలం” అంటోంది ఎకలవ్య. | యి
'దిగంతరొస్కూల్లోఒక్కదినం .:
అది అక్షరాస్యతలో అట్టడుగున ఉన్న రాజస్తాన్‌ రాష్ట్రం. జైపూర్‌కు పాతిక కిలోమీటర్ల దూరంలోని “ఖోనాగోరియాన్‌' గ్రామంలో సీదాసాదా ఎలిమెంటరీ స్కూలు. 'దిగంతరో అనే ప్రాథమిక విద్యా పరిశోధనా సంస్త ఆ స్కూలు నడుపుతోంది. జూలై 28న నేను ఆ బడిలో ఉదయం 8.30కు అడుగుపెట్టి సాయంత్రం 6.00దాకా అక్కడే అతుక్కుపోయాను. గిజూభాయి 'పగటికల ఆస్కూల్లో సాక్షాత్కరించినా నా కళ్లను నేనే నమ్మలేక నిర్నిమేషంగా నిలిచిపోయింది.
అదిగో దిగంతర్‌ బడి. నాతో మీరూ రండి. కలిసి చూద్దాం. =
ఉదయం 8.30 : విశాల మైదానం. కనుచూపు మేరలో 'వృక్షం' అని చెప్పుకోదగ్గ చెట్టు ఒక్కటీ కన్పించని మైదానం. ఎక్కడో విప్లిరేసినట్టున్న ఇళ్లు. ,. (|
మైదానం ఓ వైపున మన బడి. అవును అచ్చం మనబడే! మట్టీ గోడలు: పూరికప్పు వర్తులాకారంలో ఉన్నందువల్ల కాంపొండు అవసరం రాలేదు. ద్వారానికి మాత్రం ఇనపగేటు, ఎగాదిగా చూస్తూ నిలబడ్డాను. శ
గుంపులు గుంపులుగాసిల్లలు వస్తున్నారు. అందరూ పెద పిల్లలు. ముఖం పీక్కుపోయి, జుట్టు మాసిపోయి నిష్ట దరోద్రం తాండవిస్తున్నపెల్లలు. 'దూరం నుంచి నడిచి మరీ వస్తున్నారు. ఆశ్చర్యం ఏమంటే బడికొచ్చే'పిల్లల్లో ఒక్కరి చేతుల్లోనూ పలకల్లేవు. పుస్తకాల్లేవు. ఉన్నవల్లా చిన్న ప్లాస్టిక్‌ కారియర్‌ సంచులు. ఒకరిద్దతి,చేతుల్లో మాత్రం స్టేలు డబ్బాలు. అందుల్లో ఉన్నదల్లా రెండు మూడు రొట్టెలని చెప్పకనే తెలిసిపోతోంది. మాస్ట్రార్లూ వచ్చేస్తున్నారు. అంతా పాతిక ముప్ఫై యేళ్ల కుర్ర టిచ్లీ! విళ్లని టిచర్జుగా పిల్లలు గుర్తిస్తున్న దాఖలా. 'ఎక్కడా కన్పించదు.
ఉదయం 9.00 : బడి గంట గణగణా మోగింది. అంతే పిల్లలంతా వెళ్లి చీపురుకట్టల మీద పడ్డారు. 50-60 చీపురు కట్టలున్నై. కొందరు బకెట్టు, కొందరు చాటలు, కొందరు పారలు, మరికొందరు చిన్నసైజు గునపాలు ఇలా తలా ఒకటి తీసుకొన్నారు. చూస్తుండగానే బడి లోపలా బయటా కోలాహలంగా శు బ్రం చెయ్యడం మొదలెట్టారు.
కొందరు చెట్లకు నీరు పోస్తున్నారు. కొందరు. రాళ్లేరుతున్నారు. కొందరేమో నాటిన చెట్లకు జారిపోయిన కంప ఎగదోసి పాతుతున్నారు. అంతకంటే ఆశ్చర్యం పిల్లలతోపాటు టీచర్లూ చెయ్యడం. నీళ్లు మొయ్యడం నుంచి ప్రతీ పనీ వాళ్లంతా కలిసే చేస్తున్నారు. ఒక్కక్షణం అర్ధంగాక బిత్తరపాయ్యాను. టీచర్లీమిటి, ఈ “శ్రమైక జీవన సౌందర్య'మేమిటి? చూస్తుండగానే అన్నీ శుభం చేసి ప్లాస్టిక్‌ ట్యాంకుల్ని నీళ్లతో నింపి అంతా చేతులు కడుక్కొన్నారు. . ఉదయం 9.30 : తరగతి గది. పాతికమంది పిల్లలున్నారు. నేను అడుగు పెట్టేటప్పటికి అందరూ ధ్యానం చేస్తున్నారు. కొందరు చాలా చిన్న పిల్లలు. కొందరీమో 7-8 సంవత్సరాల పిల్లలు. ఇదే క్లాసో నాకేమీ అర్ధం కాలేదు. అసలు విషయం ఏమంటే ఆ బడిలో క్లాసులు లేవు. ఉన్నవల్తా 'సమూహాలే”! మొత్తం 13 సమూహాలున్నై. ఒక్కోదానికి ఒక్కో రూము. ఒక్కో టీచరు ఉన్నారు. మొత్తం 279 మంది పిల్లలు. ఒక్కో గ్రూపులో 20-25 మంది పిల్లలు. ఈ సమూహాలు 'స్థాయి'ని బట్టి ఎర్పడినవి. నేను కూచున్న గదిలో 'చందమామి సమూహం ఉంది. వారితో 'సాగరో సమూహం కూడా చేరి ఉంది. 'ఛందమామ'' చిన్నపిల్లలది. “సాగర్‌ పెద్దలది. ఈ రెండు సమూహాల్లోని సగం సగం మందిని ఒకటి చేసి ఇక్కడ కూచోబెట్టారు. న శ్ర లో ష (11 |. |. / క!
పిల్లల చేత అభినయం చేయించారు. టీచరాగా ఒకడు, అమ్మలాగా ఒకమ్మాయి ఇలా రకరకాల అభినయాలు 7-8 మంది చేశారు. పెద్ద పిల్లలు ఎక్కువగా చేశారు. చిన్న పిల్లలు వాళ్లని అనుకరించారు. ఆ తర్వాత పొడుపు కథలు. పిల్లలు పొడుపు కథలు వేసారు. “కంబళి తీసేస్తుంది. బావిలో దూకేస్తుంది. అనేదొక పొడుపు కథ.
ఇలా ఎందుకు రెండు సమూహాల పిల్లల్ని ఒకచోట చేర్చారంటే చిన్నపిల్లలకి 'బెరుకుతనం పోవడం కోసమట.
ఉదయం 10.00 : సమూహాలు విడిపోయాయి. కొంచెంసేపు మంచినిళ్ల కోసం వ్యవధానం. తర్వాత 'సాగర్‌' సము హం క్లాసులోకి వచ్చింది. అంతా కలిసి 21 మంది. గదిలో టీచరుకు కుర్చీ లేదు. టెబిలు లేదు. తరగతికి గచ్చు నేలయినా లేదు. జంఖానా పట్టలు పరుచుకొన్నారు. గది కూడా చాలా చిన్నది. అందరూ చుట్టూ కూచున్నారు. టీచరు కూడా కింద కూచోడమే. టీచరుకు రెండు పక్కలా గూడా పిల్లలు కూచున్నారు. ఈ 21 మంది 4 గ్రూపులుగా కూచున్నారు. మాస్టారు అందరికీ “ఎక వచనం - బహువచనం. చెప్పాడు. లేచి బోర్డు మీద రాసి వివరించాడు. పెద్ద బోధనోపకరణాలు ఎవి లేవు. కానీ ప్రతిదీ పిల్లలతో మాట్టాడుతున్నట్టే. వాళ్ల స్వంత విషయాల్లా చెపుతున్నాడు. (ముందుగా ప్లాన్‌ చేసుకొన్నాడని తెలుస్తూనే ఉంది). తర్వాత పిల్లలందరికీ దాని మీద అభ్యాసాలిచ్చాడు.
కాసరూములో ఒక అల్మారా ఉంది. దాంట్లో పాఠ్యపుస్తకాలూ, నోట్సులూ, పెన్సిళ్లు వున్నై. పిల్లలే వెల్లి ఎవరివి వారు తెచ్చుకొన్నారు. అభ్యాసాలు గ్రూపులుగా కూచుని చేస్తున్నారు. టీచరు ప్రతి గ్రూపు దగ్గరికి వెళ్ళి సందేహాలు నివృత్తి చేస్తున్నాడు. టీచర్ని ఒక్కరూ సార్‌ అనరి! “'నాథూరామ్‌జీ, నాథూరామ్‌జీ' అంటూ రాగాలు తీసి పిలుస్తున్నారు.
ఆ తర్వాత “కాలాలు , "పర్యాయ పదాలు ఇలా హిందీ పాఠం సాగింది. ఒక్కొక్క గ్రూపుకు ఒకే అంశానికి సంబంధించిన వేర్వేరు అభ్యాసాలు ముందుగా తయారు చేసినవి చెప్పారు. వాళ్లు కలిసి కూచుని రాస్తున్నారు. అంతా ఆటలాడుతున్నట్టై తప్ప భయంగానీ, తడబడటంగానీ, అన్యాపదేశంగా ఉండటంగానీ మచ్చుకైనా కన్పించడం లేదు.
ఒకరితో ఒకరు అభ్యాసాల్ని గురించే గాదు ఇతరాలూ మాట్టాడుతున్నారు. గలభా అన్పిస్తోందిగానీ అందరూ ఎవరిపని మాత్రం వాళ్లు లక్షణంగా చేస్తున్నారు.
ఇవన్నీ అయ్యాక ఒక్కొక్క గగ్రూపుని ఒక్కొక్క జంతువు లేదా పక్షిని గురించి స్వంతంగా రాయ మన్నాడు టీచరు. “చిలకకు రెండు కాళ్లు' అనే వాక్యం ఒకటి చెప్పాడు. అలాంటి వాక్యాలు ఎవరెన్నిరాస్తారో పోటి పెట్టాడు. ఇది మాత్రం గ్రూపు కృత్యం కాదు. వ్యక్తిగత పోటీ. ఆ 'సాగరో సమూహం బడిలో చేరి మూడేళ్లు దాటాయి. అంటే మన నాల్గవ తరగతి అనుకొందాం. స్వంతంగా రాయడం అద్భుతంగా ఊఉ ౦ది. మాస్టారు అన్ని గ్రూపుల్ని తిరిగి తిరిగి చూస్తూ చెపుతున్నాడు.
ఈ అభ్యాసం అయ్యాక బోర్డు మిద గళ్లు గీసి “మిత్రుడి పేరు, అతని తల్లి పేరు, తండ్రి పేరు, తండ్రి పని, సోదరులెందరు అనే అభ్యాసం ఇచ్చాడు. పిల్లలంతా అల్మారాలోని స్కేళ్లు తీసుకొని
ఫి
గళ్లు కొట్టుకొని రాసేందుకుప[క్రమించారు. పిల్లలు ఇలా తిరుగుతూనే ఉన్నారు. ఒకరిద్దరు వెళ్తిపాయ్యారుగానీ టీచరెందుకో పట్టించుకోలేదు. ఉదయం 12.00 : గంట గణగణా మోగింది. క్షాసురూముల్లోనె పిల్లలు తమ రొట్టెలు తినసాగారు. ఎముంది ఆ తిండిలో? రెండు మూడు ఎండిపోయిన రొట్టెలు, ఉల్లిపాయ, లేదా ఒకటి రెండు పచ్చి మిరపకాయలు అంతే. వాటినే ఆవురావురుమని తింటున్నారు పాపం. అదే వాళ్లకు పరమాన్నం. మధ్యాహ్నం 1.00 : మళ్ళీ క్లాసులు ప్రారంభం. ఇది '“ఆజాద్‌' సమూహం. 'ఎ పాఠం చెప్పుకొందాం అడిగాడు టీచరు. కొందరు సైన్సు అన్నారు. కొందరు లెక్కలు అన్నారు. కొందరేమో సాంఘికమన్నారు. నమూహంలోని 20మందినీ నాలుగు గగ్రూపుల్సి చేసి రెండు గ్రూపులకు “వాతావరణం పాఠం (సైన్సు); ఇతర రెండు గ్రూపులకు 'భూగోళం చెపుతున్నాడు. భూగోళం వాళ్లకి రాజస్తాన్‌ మ్యాప్‌ తెప్పించి అందులోని నదులన్నీ నోట్సు మీద రాయమని పని పెట్టాడు. మిగిలిన రెండు గగ్రూపుల్ని దగ్గర కూచోబెట్టుకొని వాతావరణం బోధించాడు. బోధన అంతా 15 నిమిషాలే! ఆ తర్వాత అభ్యాసాలు చెయ్యాలి.దానికి ముందు పాఠమంతా చదవాలి. పాఠం చాలా బాగా చదువుతున్నారు. తప్పులు చదివే వాళ్లూ లేకపోలేదు. “వాతావరణం పాఠం కూడా సంభాషణలాగా ఉంది. అభ్యాసాలు రాయడంలో _ మాత్రం కొంచెం తికమకపడ్డారు. ఎన్ని తప్పులైనా రాయనిచ్చాడు టీచరు. వాటినేమీ సరిచెయ్యలేదు. తర్వాత సైన్సు వారికి సాంఘికం, సాంఘికం వారికి సైన్సు పరిచయం చేశాడుగానీ టైము చాలలేదులా ఉంది. మధ్యాహ్నం 2.00 : “ఆజాద్‌' పిల్లలంతా వడ్రంగం పనికెళ్తారు. అక్కడున్నవల్తా 20-25 రంపాలు. నాలుగైదు బల్లలు, కొన్ని ఫ్టైవుడ్‌ చెక్కలు, ముక్కలు. పెన్సిల్‌తో గీతలు గీసి ఆకారాలు వచ్చేలా స్టైవుడ్‌ , చెక్కల్ని రంపంతో కొయ్యడం నేర్చుకొన్నారు. ఇందులో మాస్టారు చెప్పింది ఎమి లేదు. వాళ్లే ఆ పని చేసారు. బహుశా నిన్నటి పనికి కొనసాగింపు గావచ్చు. మధ్యాహ్నం 2.30 : సమూహమంతా మల్తీ తరగతి గదికి వచ్చేశారు. ఇపుడు అభినయాత్మక బృందగానం. ఎక్కడలేని ఉత్సాహం. మాస్టారు బాగా మాటకారి. లయబద్ధంగా అడుగులు వేసి పాటలు పాడుతూ పాడిస్తున్నారు. ఎక్కువ భాగం ఇంగ్లషు పాటలు. "06 ౧4౪06! గం౧(1001 1౧” అనేదొక పాట. ఎందుకీ పరభాషా గీతాలో నాకర్టం గాలేదు. తర్వాత తెలిసింది. వీళ్లకి త్వరలో ఇంగ్లీషు నేర్చుతారట. అందువల్ల ముందుగా పదాల పరిచయం కోసం ఈ పాటలు. పాటలన్నీ మాస్టారూ, పిల్లలందరూ కలిసి పాడేవే! ఇక కూచోబెట్టడం సాధ్యం గాదని నాకర్ణమైపోయింది. పిల్లలు మంచినీళ్లడిగారు గానీ మాస్టారు ఒకబ్బాయిచేత ముక్కు చెంబుతో నిళ్లు తెప్పించాడు. మాస్టారు అందరికీ ఒక్కొక్క డ్రాయింగు 'పెపరిచ్చాడు. పిల్లలు బరబరా అల్మారాలోని ఎవరి రంగుల పెట్టె వాళ్లు తెచ్చుకొన్నారు. కావల్సినన్ని వాడిపారేసిన టూత్‌బ్రష్‌లు కూడా ఉన్నై. ప్టాస్ట్‌క్‌ డబ్బాలున్న, పిల్లలు రంగులు కలిపారు. డ్రాయింగు పేపర్ల మీద ప్లైవుడ్‌తో కత్తిరించి ఉన్న బొమ్మల్ని తీసుకొని ఓ నో
అమర్చారు. రంగుల్లో బ్రష్‌ను ముంచి కాగితం మీద బాగా చిలకరించారు. తర్వాత సపైవుడ్‌ ముక్కలు తీసేస్తే బొమ్మల ముద్రలు ఏర్పడ్డాయి. చేతగాని పిల్లలకు మాస్టారు దగ్గరుండి చేసి చూపించారు.
మధ్యాహ్నం 3.00 ; బడిగంట గణగణా మోగింది. పిల్లలింకా డ్రాయింగు పనిలోనే చాలామంది ఉన్నారు. పూర్తి చేసినవారు అట్టబోర్జు మీద పిన్నుతో తమ డ్రాయింగు షీట్‌ను గుచ్చి వెళ్లిపోతున్నారు. నిన్నటివి ఆ బోర్డు నుంచి తీసేసి ఒకచోట సపేర్చుతున్నారు. సాయంత్రం లాంగ్‌బెల్‌ మోగగానే పాలోమంటూ కేకలు పెట్టుకొంటూ ప్రవాహంలా మన స్కూళ్లలో పరుగెత్తుతారు పిల్లలు. అదొక ముగ్ధ మనోహర దృశ్యం. అలాంటి దృశ్యమే దిగంతర్‌ స్కూలో కన్పించదు. నేను అన్ని రూములు తిరిగాను.
_ ప్రతిచోటా అదే పరిస్థితి. బొమ్మలు వేసేవారు వేస్తున్నారు. వేసినవాళ్లు అతికించి వెళుతున్నారు. ఒక
రూముల ఒక చిన్న పిల్ల ఎడుస్తోంది. కాగితాలతో బొమ్మలు చేయడం నేర్పీ క్షాసది. ఆ పిల్ల తనకి మాస్టారు బొమ్మ చేసివ్వలేదని మారాం చేస్తోంది. 'ఎడిస్తే ఎలా ఇస్తా ఉండు అంటూ బుజ్జగిస్తూ ఆ అమ్మాయికి చేసిచ్చాక గెంతుకొంటూ వెల్లిపోయింది. అచ్చం మనింటిలో కన్పించే దృశ్యమె!
సాయంత్రం 3.00 : పిల్లలంతా వెళ్లిపోతున్నారు. మాస్టారు ఎవరి రూములో వారు కూచున్నారు. మొదట పిల్లల పుస్తకాలు, నోట్సులు, రంగు పెన్సిళ్లు తదితరాలన్నీ అల్మరాలో సర్దారు. తర్వాత కూచుని తమ సమూహంలోని ప్రతి విద్యార్థీ ఎమి చేశాడో రిపోర్టు తయారు చేశారు. అది కూడా సబ్దక్టువారీ. పిల్లల అభ్యాసాలు దిద్ది మూల్యాంకనం చేశారు. ఒక మాస్టారు ముగ్గురి పిల్లల పేర్లు వేరుగా రాసి పెట్టుకొన్నాడు. అడిగితే రేపు మొదట వాళ్లతో మాట్టాడి వాళ్ల తప్పులు ప్రత్యేకంగా తెలియజెప్పాల్సి ఉందన్నాడు.
ప్రక్కరోజు కోసం చిన్న ప్తానింగు సబ్బక్టువారీ రాశారు. ఒక్కో సబ్బక్టు మిద 4-5 వాక్యాలు. అంతే! చిన్నపిల్లల పుస్తకాల్లో అభ్యాసాలు రాసిపెట్టారు. ఇది ప్రతి విద్యార్థికి రాయాల్సి ఉంది. రేపు వాటిని పిల్లలు పూర్తి చేస్తారు. ఒక మాస్టారు రేపు పిల్లలు రంగులెయ్యడం కోసం 21 మందికి బొమ్మలు గీశాడు. ఇలా ఎవరికి వారు 5.00 గంటలు కావస్తున్నా ఒంటరిగా వాళ్ల కాసురూములో అతుక్కుపోయారు.
సాయంత్రం 5.00 : ఇద్దరు ముగ్గురు మినహా అందరూ బయట్టైరారు. ఇంతకూ హెడ్మాస్టరు ఎవరో నాకేమీ అర్ధం గొలేదు. తర్వాత తెలిసింది. వారానికొకసారి రివ్యూ చెయ్యడమేతప్ప హెడ్మాష్టరు పర్యవేక్షణ ఉండదని. అసలు హెడ్మాస్టరే ఉండడని.
మెల్లగా సంజ నీడలు పరుచుకొంటున్నై. దూదిపింజల్లా ఆలోచనలు ముసురుతున్నై. కళ్లలో మన ఎలిమెంటరీ స్కూళ్లు మెదలుతున్నై. అడుగులో అడుగు వేస్తూ దారిపట్టాను.
[ని రన... | ల్ని
పయ న వ నం వి న చనల. మ! . వట. వ. నది న చ య యాయ పు సట య ప ర ర న రుషీవాలీ అనగానే మహాతత్వవేత్త జిడ్డు కృష్ణమూర్తి మదిలోకి వస్తాడు. కొండ కోనల మధ్య అమ్మవొడిలో బిడ్డలా వొదిగిపోయిన ఒక మహా విద్యాలయం గుర్తుకొస్తుంది. ప్రపంచానికి దూరమైందనీ, సంపన్నులకు దగ్గరిదనీ ఎక్కడో భయమూ వేస్తుంది. అందని మాని పండని పిస్తుంది. కానీ మనం చెప్పుకొంటున్నది రుషీవాలీ గ్రామీణ విద్యాకేంద్రం (౧౪/౯౬౦) గురించి. ఆరు దశాబ్దాల తమ అనుభవ సారాన్ని తాము నమ్మిన విద్యా విలువల్ని అట్టడుగు పేద పిల్లల కందిస్తున్న రుషివాలీ సంస్థకనుబంధం. రుషీవాలీ పరిధిలోని చిత్తూరు జిల్లా మదనపల్లి వద్దగల విశాలమైన “రుషివనం దినికి కేంద్రం. - 'రుషివనం” ఒక ప్రయోగాత్మక పాఠశాల. ఇరవైయేళ్లుగా 100 మంది పిల్లలతో ఎడు తరగతులతో నడుస్తున్న పాఠశాల. ఇప్పుడు దీని చుట్టూ 16 ఉపగ్రహ పాఠశాలలు వెలశాయి. ప్రతి సంవత్సరం శే లి అల్లో ఆలో , రెండేసి ఇలాంటి స్కూళ్లను కొత్తగా ప్రారంభిస్తున్నారు. . ఇవన్స పేదవీల్లలవ . ఇవన్నీ నిరుపేద పిల్లల పాఠశాలలు. వీటిలో మొదటిది . “వాల్మీకి వనం' పాఠశాల. ఇది ఎగువ బోయపల్లెలో ఉంది. ఆదికవి | గ ,' 1 |. వాల్మీకికి వారసులమని చెప్పుకోవడం తప్ప వీరిలో శతాబ్దాలుగా. టో అక్షరం ముక్క నేర్చుకొన్నవారు లేరు. నాగరికతా ప్రపంచం నుంచి వన్‌ స. గజ | దూరంగా విసిరేసినట్టున్న విరి పల్లె బోయలకు నెలవు. నిరక్ష క్‌. హాస రాస్యతకు వాళ్లు నెలవులు. 250 కుటుంబాలున్న ఈ పల్లెలో ఖో (అభా ను త అందరూ నిర్భాగ్యులు. గొర్రెల్ని మేకల్ని మేపుకొని బతికేవాళ్లు. మ ళ్‌ కొందరు కూలీనాలీ చేసుకొనేవారు. /గ్రట రా (( // అలాంటి బోయల్సి కదిలించి రుషవాలీి గ్రామీణ విద్యా 1 యం! టీ |...” కేంద్రం “రుషివనంి పాఠశాలకి ఉపగ్రహంగా శీవాల్మీకి వనం, . క్షా! పాఠశాల నిక్కడ తెరిచింది. బోయలు ముందుకు వచ్చి స్థలం క | | నో
ఇచ్చారు. పాకలు వేశాలు. పిల్లల్ని చేర్చారు. సంజ చీకటి ముసురుకొనేటప్పటికల్లా ఈ బడి వయోజన కేంద్రంగా మారుతుంది. ఇప్పుడీపల్లె అక్షరాస్యత అక్షరాలా డెబ్బై ఐదు శాతం! 19086 “వాల్మికి వనం' అనుభవం నుంచి ఇలాంటి పాఠశాలలు సంఖ్య నేటికి 165కు చేరుకొంది. ఇదొక నెట్‌వర్క్‌గా మారుతోంది. మొత్తం గ్రామానికి ఈ పాఠశాలలు నేడు “వనరుల కేంద్రాలుగా రూపాంతరం చెందుతున్నాయి. లం. ఆవనరాల (వొతివదికన నమూవోలు మన పాఠశాల లెదుర్కొంటున్న సమస్యల్లో కెల్లా తీవ్రమైంది బహుళ తరగతి, బహుళస్థాయి బోధన అన్నది మనందరికి తెలుసు. పిల్లల్లోని ఈ వైవిధ్యం ఒకే తరగతిలో ఉన్న కవలపిల్లల్లో కూడా కన్పిస్తుంది. దీనికో పరిష్కారం రుషీవాలీ కనుక్కొంది. - య తరగతి గదిలో పిల్లలు 5-6మంది ఒక సమూహంగా ఉంటారు. ఈ విభజన పిల్లల న్థాయి లేదా నేర్చుకొనే అంశం ఒకటిగా ఉండడం అనే ప్రాతిపదికన ఉండదు. అవసరాల ప్రాతిపదికన ఉంటుంది. ఇలాంటి అవసరాలు ఆరు ఉంటాయని వీరు నిర్చారించారు. పిల్లలకి తప్పనిసరిగా టీచరుండి నేర్పాల్సిన దొక సమూహం అయితే పిల్లలే స్వంతంగా కలిసి కూచుని చేసుకునేదొక సమూహం. టీచరు కొద్దిగా సహకరించాల్సిన సమూహమొకటైతే పెద్దపిల్లలు చిన్నపిల్లలకి సహకరించేది ఇంకో సమూహం. ఇలాంటి విభజన వల్ల ఒకే సమూహంలో 1వ తరగతి, 3వ తరగతి పిల్లలిద్దరూ ఉండొచ్చు. ఉదాహరణకు 1, 2, 3, 4 అంకెల ప్రాథమిక భావన, పెద్ద కూడికల పద్ధతి ఉపాధ్యాయుడు దగ్గరుండి నేర్పాలి. ఇవి నేర్చుకొనే ఎల్లలు ఒక తరగతి వారుగా ఉండరు. (తరగతులిక్కడ లేవనుకోండి). అయినా వీరంతా ఒకే సమూహంగా ఉంటారు. ఆ . తరగతి గది పిల్లలిలా సమూహాలుగా కూచుని ఎవరి పనివారు చేసుకోవడం చూడముచ్చటగా ఉంటుంది. పిల్లలంతా ఎ సముద్రం ఒడ్డునో ఆడుకొంటూ ఇసుకగూళ్లు కట్టుకొంటున్నట్టే ఉంటుందను కోండి. ఎవ్వరూ ఎవ్వర్నీ నియంత్రించినట్టుగానీ ఎక్కడా కన్పించదు. ఉపాధ్యాయుడు మాత్రం ఇటూ అటూ మారుతుంటాడు. . ఎవరి బోర్డు వారికుంటుంది. ఎవరి సామగ్రి వారికుంటుంది. ఎవరి లక్ష్యం వారికుంటుంది. వుండందల్త్లా ఒకటే ఎవరి భయం వారికి! . = జనలు రవాన్తూం కీఖలో దంది . మరిలా నేర్పాలంటే కావల్సింది బోధనా సామగ్రి. ఎంత మెటీరియల్‌ ఉంటే ఉపాధ్యాయులంత సులభంగా తన పని చేయగలడని రుషీవాలీ నమ్ముతోంది. దాని కోసం ఒక కిట్‌ (పెట్టెలో బడి) తయారు చెసింది. ( లగ ఇందులో 1నుంచి దాదాపు 5వ తరగతి న్ధాయి వరకు కావల్సిన సామగ్రి ఉంటుంది. అందులో పుస్తక రూపంలో వాచకా లేవీ పిల్లలకుండవు. అన్నీ లామినేషన్‌ చేసిన కార్డుల రూపంలో ఉంటాయి. ఇవన్నీ ఒక మెట్టు నుంచి మరో మెట్టుకు ఒక క్రమంలో ఒక్కో కార్డులో ఒక్కొక్కటి ఉంటాయి. వాటి వరస సూచించేందుకు కొన్ని గుర్తులు (పక్షులు, జంతువులు) ఉంటాయి. వాటినాధారంగా చేసుకొని , ల్న
పిల్లలు ఒకదాని తర్వాత ఒకటి పూర్తి చేస్తూ పోతుంటారు. ఇలా ఎవరు ఎంత దూరమైనా వెళ్లవచ్చు. అంటే తరగతి పిల్లలంతా రకొాబ స్థాయిల్లో ఉంటారన్నమాట. దీన్ని “నిచ్చెన పద్ధతి అని వారు. మా! క పెద్దపెద్ద భావనల్ని సైతం చిన్నచిన్న ముక్కలుగా చేసి [61న వ చెప్పడం ఇందులోని ప్రత్యేకత. ముచ్చటగా “గోరుముద్దలు తిని ళాల పిస్తున్నట్టుందనుకోండీ. పిల్లలు తమంత తాము నర్చుకోవడంలో కో ళ్ళి లీన్సం గావడం, ఒక అటలాగా. ఒక పని తర్వాత మరో పని న్న చేస్తున్నట్టు, ఒకటి చెయ్యగానే మరో స్థాయికి వెళుతున్నట్టు, హ్‌ . సత్రాలును స్వీకరించి సాధిస్తున్నట్టు ఉండే విధానం మనకు చాలా / ౮ విచిత్రంగా ఉంటుంది కానీ ఎ మాత్రం విద్యాగంధంలేని కుటుం వాయమాలల.. బాబ నుంచి వచ్చిన పిల్లలు అమోఘంగా చెయ్యడం చూసిప్పు . డ్పు'నూత్రం మనకే ఆశ్చర్యం కల్గుతుంది. చాలా వేగంగా నేర్చుకొనే వారూ, చిన్నగా నేర్చుకొనేవారూ ఎవ్వరూ ఈ పద్ధతిలో ఇబ్బంది పడరని కూడా మనం గమనించాలి. అలాగాక మన స్కూళ్లలో వేగంగా _ = ముందుకెళ్లే వారిక్కుూడ మనం సంకెళ్లు వేసి పెడుతున్నాం. కొంచెం వెనకబఢుతున్న వారిని తొందర సెట్టి ముందుకు నెట్టతున్నాం. దీనివల్ల ఇద్దరూ నష్టపోతున్నారు. ... _మాటీచరు సౌలభ్యం కూడా మనం గమనించదగ్గది. ఎక్కువ కార్డులు ఇతర సామగ్రి (ఛార్జుల నుంచి చింతపిక్కల దాకా) ఉండడం వల్ల పిల్లలు వాటితో ఎవరి పనిలో వాళ్లుంటారు. ఒకటి సాధించగానే వాళ్లే టీచరు కోసం ఎదురు చూడకుండా మరో కార్డులోకి వెళ్లిపోతారు. టీచరు ఒక క్రమం ప్రకారం తాను తప్పనిసరిగా ఉండాల్సిన సమూహంలో ఉండటంతోపాటు మిగిలిన. సమూహాలకు సహకరిస్తుం టోడు. టీచరు కేవలం మార్గదర్శిగా మాత్రమే ఉండేబోధన.ఇది... _.:.. ఈ కిట్‌లోని బోధనాంశాలు, భాష ప్రతీదీ స్థానిక పరిస్థితులకు సంస్కృతీ సంప్రదాయాలకు అనుగుణంగా ఉంటుంది. కొండ కోనల వాతావరణం అడుగడుగునా. కన్పించడం వల్ల పిల్లలే మాత్రం పరాయీకరణ పొందరు. తన పాఠ్యాంశాల్లో దీనికుండాల్సిన ప్రాధాన్యపట్ల రుషివాలి ఎక్కడా రాజీపడదు. ౫ న(ప్రాథమిక స్థాయి చీద్యార్ధులకు చదువు నేర్పేందుకు ఎ౦త విద్యాస్థాయాఉండాలి? ౨ఎ౦త శిక్షణ అవసరం? అనేవి కూడా మనం రుషీవాలీ నుంచి చూచి నేర్చుకోవాలి. పెద్ద పెద్ద డిగ్రీలు, దిర్హకాలిక శిక్షణా కోర్సులు చదివినవారు ఈ ఉపగ్రహ పాఠశాలల్లో లేరు. ఎక్కువ భాగం 10వ తరగతి లేదా ఇంటర్మీడియెట్‌ మాత్రమే చదివినవారు. వీరికి రుషీవాలీ గ్రామీణ వనరుల. కేంద్రం శిక్షణ నిస్తుంది. _ “శిక్షణ కనీసం ఆరు)వారాలుంటుంది. టీచరు స్థాయిని బట్టి, అవసరాన్ని బట్టి ఇది ఒక సంవత్సరం ల్లి కూడా కావచ్చు. ఈ కాలంలో '“నిట్టనలువు సమూహాల్ని నిర్వహించడం నుంచి తాము స్వంతంగా ' అవసరాల్ని బట్టి'పాఠ్యోంశాల్స్ని రూపొందించుకోవడం దాకా వీరు. నేర్చుకొంటారు. సాధారణ గణితం, న. న ఓ
( (కా భాష, పర్యావరణం లాంటి పాఠ్యాంశాలతో పాటు, తక్కువ శల ఖర్చుతో బోధనోప కరణాలు చెయ్యడం, సృజనాత్మక కృత్యాలు రూపొందించడం కూడా టీచర్లు నేర్చుకొంటారు. || రుషీవాలీ పాఠశాలల్లో “తోలుబొమ్మల ఆటలు” సర్వ | సామాన్యం. పేపరు తయారీ లాంటి హస్తకళలు తప్పనిసరి. న ఆరోగ్యం, పరిశుభ్రత లాంటి వ్యక్తిగతాంశాలతో పాటు పర్యావరణ రక్షణ ప్రకృతిని ప్రేమించడం'అవిభాజ్యాలు. ఒక నూతన బోధనా విధానాన్ని సాంకేతికాంశంగా 'నేర్చుకొంటే చాలదు. ఒక సమగ్ర వ ర విద్యా దృక్పథాన్ని జీర్ణం చేసుకొంటేనే ఉపాధ్యాయుడీ పాఠశాలల్ని . ళ్‌ నిర్వహించగలడు. తల్లిదండ్రులతో సంబంధాలు నెరపడం తమ బడిని ఒక సలహా కేంద్రంగా, వనరుల కేంద్రంగా వారి కుపయోగ పడేలా చెయ్యటం, వాళ్ల భాగస్వామ్య న్ని పంచటం, నిరంతరం వారితో సంప్రదింపులు చెయ్యటం ఇవన్నీ కూడా ఈ టీచరు నేర్చు కోవాలి. ఒక దశ దాటాక అతడు గ్రామీణా వసరాలు కూడా పట్టించుకొనే వాడుగా మారాలి. ఒక సాధారణ గగ్రామిణ యువకుడు ఇలాంటి సామాజికోద్యమకారుడిగా మారడం ఆరు వాఠ్తాల శికణతోనే సాధ్యంగాదు. ఒకదారి, ఒక దృకృథం ధొరికాక దీన్ని నిరంతర (ష్రక్రియా సాగిస్తేనే విలవుతుంది. రుషివాలీ ఈ ఎర్పాట్టు కూడా చేసింది. . | దీన్నించి మనం ఏం అర్ధం చేసుకోవచ్చు? శిక్షణ టీచరుకి విద్యపట్ల సమగ్ర దృక్పథాన్ని, ఆత్మవిశ్వాసాన్ని, సృజనశీలతను, పిల్ల పట్లా వారి.తల్లిదండ్రుల పట్లా ఆప్యాయత్రానురాగాల్ని కల్గించేదిగా ఉండాలి. తాను నెర్చుకొంటూ పిల్లలకి నేర్పడం ఒక కళగా అతడు అభ్యసించాలి. అలవరచుకొనేలా చెయ్యాలి. ఇది చెయ్యగల్గినపుడు ఎన్ని అద్భుతాలైనా సాధించవచ్చు. ఇలాంటివారు నిజానికి టీచర్లుగాదు. విరినిలా ఎవ్వరూ (పిల్లలతోసహా) పిలవరు. పిల్లలకి వీళ్లు అన్నలు, అక్కలు. పెద్దలకు వీళ్లు సహచరులూ, ఒత్తో న్తూలూ ఒకో వనం . . రుషవాలీ ఉపగ్రహ పాఠశాలలేవీ భవనాల్లో లేవు. అన్ని ఒకే రూము పాఠశాలలు. అన్నిటికీ పూరికప్పు తప్ప సిమెంటు రేకులైవా లెవు. పిల్లలు కూడా కిటకిటలాడుతుంటారనే చెవ్పాలి. కానీ పిల్లలకి కావల్సి నంత సామగ్రి, సరంజామా మాత్రం వాటిలో పుష్కలంగా ఉంటాయి. మరీ విచిత్రం పిల్లలకి పలకుండవు. ప్రతి ఒక్కరూ బోర్జునే ఉపయోగిస్తారు. దీనికోసం పిల్లలకందుమాటులో ఉన్న మేరకు నాలుగ్లోడలు నలు రంగు వేసి బోర్డులుగా మార్చారు. - . ఈ స్కూళ్లక్కావల్సిన భూమిని గ్రామీణులే సమకూర్చి పెడతారు. దాన్ని చదును చేసి కంచె వేసి, చెట్లు పెంచే పని ప్రతి ఒక్కరిదీ. టీచర్లూ, పిల్లలేగాదు ఊరి ప్రజలంతా ఈ పన్‌ చేస్తారు. మరీ విశేషం రుషీవాలీ కేంద్ర పాఠశాలల్లో చదివే రాష్ర్రాంతర పిల్లలతోసహా ఇందులో పాల్గొంటారు. ఫలితంగా ప్రతి కాక ళ్‌ ఖ్న
బడి ఒక నందనవనంగా మనకు కనిపస్తుంది. కావల్సినన్ని చెట్టు పూలూ, కాయలూ, రాళ్లగుట్టలూ, ఊగేందుకు ఉయ్యాలలు, దోబూచులాడేందుకు పొదలతో ఒక ఆశమంలా ఉంటుంది. దానికి తగ్గట్టె ప్రతి పాఠశాలకీ పేర్లు పెట్టారు. ఒకటి చందనవనం, మరొకటి అశోకవనం. ఇంకొకటి సుందరవనం, వేరొకటి హరితవనం, మిత్రవనం, ఆరోగ్యవనం, వటవనం, బృందావనం ఇలా ఒక్కోటీ ఒక్కో వనం.
ప్రకృతిని ప్రేమించమని పాఠాలు చెపితే సరిపోదు. ప్రకృతి వొడిలో జీవించినపుడే ఆ లక్షణం వొంటబడుతుంది. చిన్నప్పుడే చెట్లని పిట్టల్సి, కీటకాల్సి పరిశీలించడం, (ప్రమించడం నేర్చుకొంటేనే మనిషికి తానూ ప్రకృతిలో ఒక భాగమేనన్న స్పృహ కల్గుతుంది. దీన్ని అక్షరాలా అమలు చేస్తున్నాయి ఈ పాఠశాలలు. ప్రతి పాఠశాలకీ ఒక నర్సరీ తప్పనిసరి చేశారు. పిల్లలు వీటిని నిర్వహిస్తారు. వీటి నుంచి ఆదాయం కూడా పొందుతారు. మొండి దేవాలయాల్లో ఉండే మన గ్రామీణ పాఠశాలకీ వీటికీ ఎంత తేడా! నృజునాత్దుతతము వర్డుం
రుషీవాలీ ఒక నిత్య పరిశోధనా ప్రయోగ సంస్థ. తాను శిఖరాగ్రాన ఉన్నాననని అదెప్పుడు భావించదు. ఇప్పటికి తమ కిట్‌ని వారు మూడుసార్లు రివైజ్‌ చేశారు. ప్రతిదీ మొదటితరం పిల్లల మధ్య పరీక్షించాకే దేనికైనా ఒక రూపం ఇస్తున్నారు. ఇంత చేసినా తరగతి గదిలో ఉపాధ్యాయుడే అంతిమ నిర్ణయాధికారి. అతడు వీటిని ఎలాగైనా మార్చుకోవచ్చు. కొత్తవి జత చేసుకోవచ్చు. అలా చేసుకొంటేనే ఏ పాఠ్యాంశమైనా రాణిస్తుందని వీరు మనసా, వాచా, కర్మణా నమ్ముతున్నారు.
ఒక్క తరగతి గది మాత్రమే ఈ ప్రయోగాలకు సరిపోదు. వీరు నిర్వహిస్తున్న మెట్రిక్‌ మేళా ఒక సరికొత్త ప్రయోగం. ఇదొక రకమైన సంత. జనమంతా దుకాణాలు పెడతారు. పిల్లలు వీటి లెక్కల్ని చూస్తారు. వచ్చినవారి ముక్కుల్ని కూడా కొలుస్తారు. నిత్య జీవితం నుంచి గణితాన్ని నేర్చుకొంటారు.
అమ్మల్ని సమావేశపరిచి వాళ్లచేత కథలు చెప్పించడం మరో ప్రయోగం. వాళ్లు చెప్పే కథలు మనమెక్కడా చదవనివి. ఎప్పుడూ మనం ఎరగనివి. వీటినిప్పుడు రికార్డు చెయ్యడం (ప్రారంభించారు.
'పాటల్లో పంచతంత్రం” నాటకరూపంలో పంచతంత్ర కథల్ని ప్రదర్శించడానికి వీలుగారూపాందిం
చింది. ఆడియో క్యాసెట్లు, తోలు బొమ్మల కిట్‌, ఒక గైడు ఇందులో ఉన్నాయి. రుషీవాలీ పాఠశాలల్లో ఈ తోలుబొమ్మలాటలు సర్వ సాధారణం. చాలా చిన్నపిల్లలు ఎంతో నైపుణ్యంతో వీటిని ప్రదర్శిస్తారు.
బోధనా సామగ్రి నిత్య నూతనంగా ఉండాలి. ఆహాదకరంగానే కాదు గ్రామీణ వాతావరణానికి ప్రతిరూపంగా ఉండాలి. అది కొన్ని నిర్దిష్ట విలువ్ని ప్రబోధించేదిగా ఉండాలి. స్థానిక వనరులతో, వస్తువులతో అది రూపొందాలి. వినోదాత్మకంగా ఉంటూనే పిల్లలకి విజ్ఞానాన్ని సంతరించి పెట్టాలి. కేవలం భాష, గణితం లాంటివి నేర్చుకోడంతో సరిపోదు. హస్తకళా నైపుణ్యం పిల్లలకి అవసరం. దీన్ని రుషీవాలీ చదువుల్లో అవిభాజ్య భాగంగా పరిగణిస్తోంది. ఈ పాఠశాలల్లో పిల్లలు ప్రతి సంవత్సరం చేసే సర్వేలు, వాటిని ప్రదర్శించే ఛార్జులు మనం గమనిస్తే ప్రపంచాన్ని పిల్లలెంత అద్భుతంగా పరిశీలించగలరో మనకర్ధమవుతుంది.
య ళ్ళ
అద్భుత వలితాలు కక్ష ణి
ఈ పాఠవాలల పనితీరును, ఫలితాల్ని ఎన్‌.సిఇ. _జ పీ [కక్‌ కూ ఆర్‌.టి.తో సహా పలు సంస్థలు సమీక్షించాయి. బేరీజు లే క ర. వేశాయి. 700మంది ఉన్న ఈ 16 స్కూళ్లలో దాదాపు శ టీ ్గ్‌ ఆష్‌ డ్రాపొట్సు లేరు. ఈ పిల్లలంతా మొదటితరం విద్యార్థులు. (6 షష అయినా ఫలితాలు ఎంతో గొప్పగా ఉన్నాయి. ఆరవ రో ఖే తరగతిలో వీళ్లు ప్రభుత్వ పాఠశాలల్లో చేరుతున్నారు. నో 1100 7 స అక్కడ బాగా రాణిస్తున్నారు. ఒక్క చదువులోనే కాదు ఈ / గడ | ఛి ఇతరత్రా కూడా విరి వికాసం ఎంతో మిన్నగా ఉంటోంది. ఖ్‌ వానో | అన్నిటినీ మించి ఒక సమగ్ర మానవుడి ప్రాథమికరూపం =” “శో ఈ పిల్లల్లో వ్యక్తమవుతోంది. డక
ఏ 20-30 మంది పిల్లలతోనో, ఎ నిష్టాతులైన ఉపాధ్యాయులతోనో ప్రయోగాలు చెయ్యడం పెద్ద పనిగాదు. ఫలితాలు సాధించడం పెద్ద విషయమూ గాదు. కానీ గ్రామీణ యువకులతో, నిరుపేద పిల్లలతో ఇంత విస్తృతమైన నెట్‌వర్క్‌తో ఈ ఫలితాలు సాధించడం మనందరి కళ్లూ తెరిపించే అంశం.
రుషీవాలీ తన ప్రయోగాల్ని తనకు పరిమితం చేసుకోలేదు. తన అనుభవాల్ని లోకానికి పంచేందుకు సర్వదా సిద్ధంగా ఉంది. ఎక్కడెక్కడి స్వచ్చంద సంస్థలు ఇక్కడికే వస్తున్నాయి. బెత్సాహిక ఉపా ధ్యాయులు, విద్యాభిమానులు వస్తున్నారు. వారిక్కావల్సిన శిక్షణ, సలహాలు, సామగ్రి వారికి ఇక్కడ లఅభిసాయి.
ఇప్పటికే మన రాషష్టంతో సహా (పాడేరు ప్రాజెక్స కోసం) అనేక రామాలు విరి సహకారం కోరాయి. కానీ రుషీవాలీ తన సామగ్రిని యదాతథంగా ఎగుమతి చెయ్యడానికిష్టపడదు. శిక్షణ నిచ్చి, వారి పరిస్థితుల కనుగుణంగా మార్చుకోవడం నేర్పుతుంది. అప్పుడే న్యాయం జరుగుతుందని భావిస్తుంది. ఉత్తరప్రదేశ్‌ నుంచి కర్ణాటక దాకా ఈ అవకాశాన్ని ఎన్నో రామాలు ఉపయోగించుకొన్నాయి. ఇటీవల ఇథియోపియా ప్రభుత్వం సైతం విరి ప్రయోగాన్ని బోధనా సామగ్రిని పరిశీలించేందుకు వచ్చింది. వారూ ఈ పద్ధతిని పాటించేందుకు సహకారం కోరారు. దీంతో రుషీవాలీ లోయను దాటి లోకం చుట్టి వచ్చినట్లయ్యింది.
చివరగా ఒక్కటి మనం గుర్తుంచుకోవాలి. మన నిరుపేద పిల్లలు కూడా నేర్చుకోగలరు. వాళ్లేమీ మొద్దులు గాదు. వాళ్ల తల్లిదండ్రులు ఈ విషయంలో ఎమి వెనకబడి లేరు. వాళ్ల నాగరికత ఎంతో సమున్నతమైంది. వాళ్ల తెలివితేటలు పట్టుదల సృజనశీలతా ఎవ్వరికన్నా తీసిసపోవు. కానీ కావల్సింది ఒక దృక్పథం. ఒక శాస్రీయ ప్రణాళిక. ఇది కూడా మనకసాధ్యమైంది కాదు. మనం పట్టుకోలేనంత బ్రహ్మ విద్యేమీ కాదు. మనసుంటే మార్గం ఉంది. రుషీవాలీకి ఆ మనసుంది. అందుకే దానికి మార్గమూ దొరికింది. రుషీవాలీ కోరేదల్లా ఆ మనసు మాత్రమే. అది ఉంటే తమ మార్గం తాము వెతుక్కొంటారని దాని న్మ్నమకం. ఆ వెతుక్కొనేప్పుడు తమ మార్గం ఎమైనా ఉపకరిస్తుందో చూడమని మాత్రమే వారు కోరుతోంది. టి
వాతా ళ త్న
సగటు టీచర్ల 'నలికలి'
ఆతవును వాళ్లంతా టీచర్లు. సగటు టీచర్జు, సర్కాలు స్కూళ్లలో పనిచేస్తూ అస్తుబిస్తు వసతులతో, అరకొర ప్రోత్సాహంతో సతమతమవుతున్న మనలాంటి టీచర్లు. నిలువెల్లా నిష్ట దరిద్రం తాండవిస్తున్న హరిజన వాడల్లో, గూడేల్లో తరతరాలుగా అక్షర జ్ఞానానికి నోచుకోని'నిరుపేదల పిల్లలకి చదువు చెపుతున్న టీచర్లు. అవును వాళ్లంతా అచ్చం మనలాంటి టీచర్లు!
అయితే వాళ్లు వ్యవస్థను తిట్టుకొంటూ కూచోలేదు. కేవలం 15 మంది ఒకటిగా చేరి మొత్తం కర్ణాటక ప్రాథమిక విద్యారంగాన్నే మలుపు తిప్పారు. విద్యారంగంలో సృజనాత్మక విప్లవం తెచ్చేదీ తేగల్గిందీ ఒక్క టీచర్లు మాత్రమే అని వాళ్లు రుజువు చేశారు, చేస్తున్నారు. ఇది “నలికలి (ఆహ్హాదాత్మక అభ్యసనం, కథ. మన ప్రక్కనే ఉన్న కర్ణాటక రాష్ట్రంలోని మైసూరు జిల్లా కథ. రువీవాలీ (పేరణు
ఈ పదిహేను మంది టీచర్లూ హెగ్గడదేవనకోట (హెచ్‌డి.కోట) బ్లాకు టీచర్లు. దూరంగా విసిరివేయబడినట్లున్న గిరిజన ప్రాంతమిది. యూనిసెఫ్‌ సహకారంతో వీళ్లు “రుషీవాలి (మన మదనపల్లి రుషీవాలీనే!) సందర్శించారు. అక్కడ తమకన్నా తక్కువ విద్యార్హత లున్న టీచర్లు తమ దగ్గరున్న గిరిజన పిల్లల్హ్లాంటి పిల్లలకు ఎంత అద్భుతంగా చదువు నేర్పుతున్నారో వీళ్లు కళ్లారా చూశారు. బోధనలో ముఖ్యంగా భాషాబోధనలో రుషీవాలీ ప్రయోగం పిల్లలు ఆడుతూ పాడుతూ నేర్చుకొంటున్న తీరూ, చిన్నచిన్న కృత్యాల ఆధారంగా సాగుతున్న అభ్యసనం వీళ్లని ఆశ్చర్యపరిచింది. ఆర్భాటాలకూ నానావిధ ప్రయోగాలకూ పరికరాలకూ తావులేని చిన్నచిన్న పద్ధతులతో ఇంత విప్లవం సాధించవచ్చని వీరు అద్ధం చేసుకొన్నారు. వెనక్కు తిరిగి తమ స్కూళ్లకెళ్లి తమ పరిస్థితుల కనుగుణంగా తరగతి గది రూపాన్నె వీళ్లు మార్చివేశారు. ఇదంతా 1995 నాటి సంగతి.
మెల్లగా మరో 21 మంది వీరికి చేరారు. మొత్తం వీరు 368 మంది అయ్యారు. క్రమంగా ఓ ఉద్య మంగా మారి వీరి ప్రయోగం 1995-96నాటికి మైసూరు జిల్లాలో 270 స్కూళ్లకు విస్తరించింది. ఇప్పు డిది మాండ్య, కోలార్‌, రాయచూర్‌, బెల్లాం జిల్లాల్లో వందలాది పాఠశాలలకు అల్లుకొనిపోయింది.
శ్రకోళనాడడో ఇళ. 'నాలుగ్రెదేళ్లు బడికొచ్చినా మన పిల్లలు పట్టమని పది వాక్యాలు రు స్వంతంగా ఎందుకు రాయ దకపాతున న చిన్న కథను కూడా షన పక ఎందుకు ధారాళంగా చదివి స్వంతం చేసుకోలేకున్నారు? బడి బయట - సోకి! (( గల గలా మాట్టాడే పిల్లలు బడికొచ్చాక ఒక్క వాక్యం పలకడానికీ, ఒక్క గతి ప్రశ్న వెయ్యడానికీ ఎందుకు చేతగాక ముడుచుకొని పోతున్నారు? (లో ఇవన్నీ మనం కూడా వేసుకొనే ప్రశ్నలే. ఈ 15 మంది టీచర్లనూ ఇదే (6) (2 ప్రశ్నలు తొలుస్తుండేవి. దడపా కో 'ఇద్దరు టీచర్లు 5 క్లాసులు ఎలా చెప్పాలి? ఒక్కో క్లాసుకు మూడు నాలుగు సబ్బకృలు ఒక్కో తరగతిలోని 3-4 స్థాయిల విద్యార్ధులకు సీ ఎలా చెప్పాలి? ఇలా అష్టావధానం చెయ్యడం వల్ల ఎవ్వరి మీదా కేంద్రీకరించలేక పోవడంతో నష్టపోతున్నది పేదపిల్లలేగదా! అయిదో తరగతి దాటినా వారు ఆచరణలో నిరక్షరాస్యులుగానే మారుతుంటే ఇంత కష్టానికి అర్ధం ఏముంది? మనకులాగే కర్ణాటక టీచర్లకూ ఈ సమస్యలే నిత్యం గుర్తుకొచ్చేవి. = __ రుషీవాలీలో వీళ్లకి ఒక మేరకు ఈ ప్రశ్నలకు జవాబు చిక్కింది. పిల్లల్ని చిన్నచిన్న గ్రూపులు చెయ్యడం, ఎవరికి వాళ్లు తమ పని తాము చేసుకొంటూ ఒక్కో మెట్ట ఎక్కిపోవడం, భాష, గణితం రెంటిలో ఒక క్రమపద్ధతిలో సులభం నుంచి క్లిష్టంలోకి వీళ్లు ముందుకెళ్లుతుండటం, మరీ ముఖ్యంగా పర్యావరణ విజ్ఞానం మధ్యాహ్నం పూట దాదాపు చెట్టు చేమల మధ్యే సాగడం, ప్రతిదీ చర్చా పద్ధతిలో ఆటలతో, పాటలతో, నాటకాలతో, బొమ్మలాటలతో చదువు చెపుతున్నామన్న నేర్చుకొంటున్నామన్న స్పృహ లేకుండానే జరిగిపోతుండటం ఈ రుషీవాలీ ప్రత్యేకతలు. టీఛర్లు వాచకాలు పట్వకొని వల్లె వేయించే స్థితికి భిన్నంగా క్రియాశీలంగా ఎప్పటికప్పుడు కొత్త ప్రక్రియలతో పిల్లల్ని ఉత్సాహపరచడం ఈ 15 మంది టీచర్లనూ ఆశ్చర్యపరిచింది.
'_ ఇవన్నీ తామూ చెయ్యగలమా/ చెయ్యాలంటే ఏం కావాలి? ఈ రోజుల్లో విద్యారంగంలోని ప్రతి వైఫల్యాన్ని టీచర్ల మీదే రుద్దే ఒక కొత్త ధోరణి పుట్టకొచ్చింది. టీచర్ల నడిగితే సామాజిక సమస్యల్నీ, వ్యవస్థలోపాల్నీ ముందుకు తెస్తారు. ఎంతో ఆహ్లాదంగా ఎంతో కాంతివంతంగా ఉండాల్సిన మన పసిపిల్లల కళ్లల్లో బడిలోకి అడగు పెట్టగానే చిమ్మచీకటి ఎందుకు తాండవిస్తున్నట్టు? ఈ ప్రశ్నకు జవాబు చెప్పేవారే లేరు. కానీ ఈ 15మంది టీచర్లు దీనికి భిన్నంగా జవాబును వెతుక్కొన్నారు. నౌాలుగు ముఖ్తాంళాలు
దీనికి అవసరమైన నాలుగు సంస్కరణల్ని వీరు గుర్తించారు. అవి : పిల్లలకు మొట్టమొదట కావాల్సింది భాషా జ్ఞానం. ఎన్ని కనీస అభ్యసన ప్రమాణాల్ని వల్లించినా భాష రాకుంటే (చదవడం రాయడం) అంతా డొల్లేతప్ప ఏమీ ఉండదు. భాషలో ఇంత వెనకపడ్డానికొక వాని
1 ప్రధాన కారణం మనం చెపుతున్న సాంప్రదాయక అక్షర పద్ధతి. క అక్షరాలు రాయించి, గుణింతాలు దిద్దించి, ద్విత్వాలు సంయు క్తాలు నేర్పించి తర్వాత పదాలు, వాక్యాలు చెప్పే సాంప్రదాయక పద్దతి పద్ధతి పిల్లలు పసితనంలో భాష నేర్చుకొన్న పద్ధతికి ణి విరుద్ధమైంది. ఇది మొరటు పద్ధతి. దిని స్టానే చిన్న చిన్న పదాలతో 1 క్‌ లీ ప్రారంభించి మెట్లు మెట్టుగా 7-8 దశల్లో ఒకటవ తరగతినీ, మరో ల స || 7-8 దశల్లో రెండవ తరగతినీ పూర్తి చేయవచ్చు. 1,2తరగతుల్ని తో), ఈ దృష్టితో ప్రత్యేకంగా చూడాలి. ప్రత్యేక శ్రద్ద పెట్టాలి. _..2. సాంప్రాదయక్ష ముద్రిత పాఠ్య పుస్తకాల్ని పూర్తిగా గ్‌ వదిలెయ్య లేకపోవచ్చుగానీ టీచర్లకు కొన్ని మార్గదర్శక సూత్రాల్ని క ఇచ్చి వాటి ప్రాతి పదికన. సృజనాత్మకంగా పాఠ్యాంశాల్ని రూపాం 11, దించుకొనే స్వేచ్భనివ్వాలి. కార్డులు, పోస్టర్లు, వర్క్‌బుక్కులు (| . లాంటివి టీచర్లు ఎంతో అద్భుతంగా తయారు చేసుకోగలరు. |(/ మొత్తం మీద అవసరమైన పాఠ్యాంశాల రూపకల్పన ఉపాధ్యా ల _ 3. కేవలం శిక్షణలతో సరిపోదు. ఉపాధ్యాయులకిచ్చే శిక్షణకూ వాళ్లు తయారు చెయ్యాల్సిన బోదనాభ్యసన సామగ్రిక్షీ మధ్య ఒక లింకు ఉండాలి. అంటే శిక్షణ పూర్తయ్యేసరికి టీచర్లు తవు కవసరమైన సామగ్రిని ఉమ్మడి చర్చల ప్రాతిపదికన రూపాందించుకోవాలి. ” ॥ . 4. తరగతి గదిని సాంప్రదాయక క్రమశిక్షణా దృష్టితో చూడరాదని మనం గుర్తించాలి. క _ శిక్షణలో విసృతంగా ప్రస్తుత పరిస్థితి పట్ల చర్చ జరిగేది. పిల్లలందరూ ఒకే స్థాయిలో నేర్చుకోలేరనీ, | తల్లిదండ్రులు నిరక్షరాస్తులైతే పిల్లలు బడి బాగా మానేస్తుంటారనీ, ఆడపిల్లల్ని బడికి రప్పించడం కష్టంగా ఉందనీ, పండగలూ పనుల సీజన్లూ వస్తే 2-3 నెలలు బడి మానుతున్నారనీ టీచర్లు ఉన్నవి ఉన్నట్టు ఈ శిక్షణల్లో మాట్లాడుకొంటారు. అయితే మొత్తం మీద పిల్లల సామాజిక స్థితిగతుల్ని దృష్టిలో ఉంచుకొని, సానుభూత్రితో అర్ధం చేసుకోవాల్సిన అవసరం ఉపాధ్యాయుడికి ఉందని అందరూ. అంగీకరిస్తారు. భయపడకుండా వెనకబడ్డ పిల్లలు ముందుకెళ్లేందుకు మన స్కూల్లో ఎర్పాటు ఉండాలని అందరూ వొప్పుకొంటారు. మనం ముందుగా అనుకొన్నట్టే ఈ 12 రోజుల శిక్షణలో టీచర్లు తమక్కావల్సిన బోధనా సామగ్రి తయారు చేసుకొంటారు. ప్రతి సంవత్సరం ఇలాంటి శిక్షణే ఉంటుంది. మధ్య మధ్య మళ్లీ పునశ్చరణ లుంటాయి. ఈ మూడేళ్లీలో టీచర్లు స్వయంగా ఆరు నెలలకొకసారి వంతున మూడేళ్లకు (మూడు తరగతులకు) అవసరమైన పాఠ్యాంశాల్ని సామగ్రిని స్వంతంగా తయారు చేసుకొన్నారు.
వొర్వాంళాలి వత్వేకత -
ఈ సామగ్రిలోని ప్రత్యేకత ఎమిటి అనే ప్రశ్న మన ముందుకొస్తుంది. అన్ని రగతుల సిలబసూ ఒక క్రమంలో ఉంటుంది. నిజానికిదంతా ఒకటే. కాకుంటే చిన్నచిన్న యూనిట్లుగా విడగొట్టటడి. ' వుంటుంది. పిల్లలందరూ ఒకే వేగంతో నేర్చుకోరు. అందువల్ల ఒక్కొక్క యూనిట్‌ ఒక్కో గ్రూపు వుంటుంది. ఎవరైనా ఏదైనా కారణం వల్ల వెనకబడితే తాము ఎ యూనిట్‌ దగ్గరుండాలో ఆ [గ్రూపు కెళతారు. అలా ప్రతి బిడ్డా మెటెక్కుతున్నట్టు తాను ఎ మెట్టు దగ్గరున్నాడో స్పష్టంగా ఉంటాడు. ఇలా వివిధ దశలుగా కన్పించినా సంవత్సరం ముగిసేప్పటికి దాదాపు పిల్లలంతా ఒకే స్థాయిలో ఉంటారు. ఒకవేళ ఎవరైనా. వెనకబడితే తర్వాతి తరగతిలో ముందు తానెక్కడ వదిలి పెట్టాడో అక్కడి నుంచే ప్రారంభిస్తాడు. భాషకు సంబంధించినంతవరకు 10 యూనిట్లు ఒకటో తరగతికీ, 10 యూనిట్లు రెండో తరగతికీ ఉన్నాయి. ప్రతి యూనిట్లోనూ అక్షరాల పరిచయం (పదరూపంలో), వాటిని నేర్చుకోవడం, స్థిరపరచుకోవడం, వినియోగించుకోవడం అనే నాల్గు దశలుంటాయి. ఇవన్నీ పూర్తి చేస్తే ఆ యూనిట్‌ పూర్తయినట్టు లెక్క. విద్యార్ధులు అట్టముక్కలతో, చార్జులతో తమకు తాము ఒక గ్రూపుగా కూచుని నేర్చుకొంటారు. దాన్ని దాటిపోతే తమంత తామే మరో యూనిట్‌లోకి వెళ్ళిపోతారు. _ .. :6/ ధం
అలాగే గణితం కూడా. 1-9, 0,10-19 ఇలా యూనిట్లుగా విభజించి పరిచయం చేస్తారు. ప్రతిదాన్నీ కృత్యాల రూపంలో చెప్పడం దీని ప్రత్యేకత." . . వే!
శిక్షణలో నేర్చుకొన్నప్పుడు బాగానే ఉంటుంది. అయినా క్లాసులో చెప్పేటపుడు సమస్యలు రావచ్చు. దీనికోసం రిసోర్సు పర్సన్స్‌ ఒక రోజంతా విళ్ల పాఠశాలల్లో గడిపి సూచనలిస్తారు. వాళ్లు బోధనలో పాల్గొని కిందిస్తాయి అనుభవాన్ని క్రోడీకరించుకొంటారు. నిజానికి రిసోర్సు పర్సన్స్‌ కూడా ఈ క్రమంలో. (భుత్తుం జూధ్రూత వ... . 4 (
సమస్యలేమీ లేవా? అంటే ఉన్నాయి. దీనిక్కావల్సింది మొదట ప్రభుత్వ యంత్రాంగం నుంచి మద్దతు. ప్రధానోపాధ్యాయులు దీన్ని అంగీకరించాలి. 1, 2 తరగతులకు టీచర్ల కేటాయింపు .చాలా ముఖ్యమైంది. విక్షణ పొందిన (నలికలి పద్ధతిలో) టీచర్లను ఆ తరగతులకు కేటాయించకపోవడం వల్ల కావల్సినంత నష్టం వస్తుంది. కాబట్టి అధికార్లు దీన్ని పట్టించుకోవాలి. ఒక వ్యవస్థగా విద్యావ్యవస్థ ఈ పద్ధతిని, ఇందులోని ప్రత్యేకతను మనసారా అంగీకరించి సహకరించాలి. .. వ
ఇందులో వొడిదుడుకులుంటాయి. కొత్తవి పట్టుకోవడం కొంచెం ఆలస్యమవుతుంది. దీన్ని దుర్భిణీతో చూస్తే వింతగా వితండంగా కూడా సాంప్రదాయక అధికార్లకు కన్పించవచ్చు. టీచర్లు మారితే చాలదు. ప్రభుత్వ యంత్రాంగం కూడా దీని కనుగుణంగా మారాలనేది ఒక గుణపాఠం.
'నలికలి దేశవ్యాప్తంగా విద్యావేత్తలందర్నీ ఆకర్షించింది. ఎందుకంటే ఇది స్వయంగా ఫూనుకొని ప్రభుత్వ టీచర్లు మొదలెట్టిన ఉద్యమం. ఉపాధ్యాయవర్గం తమంత తాముగా అంగీకరించిన ఉద్యమం.
'ఒయడతులత్రంత మన
ఇదేదో కొందరు బెత్సాసికులు ఏళ్ల తరబడి కూచుని ప్రయోగాత్మకంగా చేసిన కృషి కాదు. వృత్తి
జీవితంలో భాగంగానే అత్యంత సహజంగా సాదారణ శైలిలో ఇది మొదలైంది. విసృతంగా అల్లుకొంది. ఇక్కడే దీని గొప్పతనం ఉంది. అనుభవాలు - గుణవొలౌొలు
ఎడి.ఫి.ఇ.పి. కర్ణాటకలో కాలు పెట్టేప్పటికి 'నలికలి'కి ఒక గుర్తింపు 1] గ్ల/ వచ్చి.ఉంది. దీన్ని డిపిఇపి గుర్తించి మరింత ముందుకు తీసుకెల్సింది. వ్వ ల్తడ్న డిపిఇపికి కూడా ఇదొక అనుభవం. [వాథమిక విద్య అంటే ఇటుకా, గజి భవవనాొలూ, ప్రహారీగోడలూ మాత్రమే కాదని ఇది రుజువు చేసింది. , గ్రా . టీచర్ని ఉత్తేజపరచాలి. అతని అంతర్గత శక్తుల్ని వెలికి తియ్యాలి. (న అతన్ని నమ్ముకొని తరగతి గదిని విప్లవీకరించాలి. డిపిఇపి లక్ష్యం ఈ [మే చేజ్‌ దిశగో.ఉండాలనేది. కర్ణాటక అనుభవం. స 1 య్‌
ఏ రంగంలోనైనా మహా మహా విప్లవాలు పండితుల నుంచీ, చీ జ పై అధికార్ల నుంచీ రావు. అది సాధారణర ప్రజల్నించి వస్తాయినలికలి * ౮ కూడా: దీన్నే మరోసారి .మనకు గుర్తు చేస్తోంది. దీన్ని ప్రభుత్వం ల్లో అంగీకరించి దీనికి తగిన మద్దతు ఇచ్చింది. తోడుగా నిలబడింది. ఇదేదో ఒక వ్యూహానికి, ప్రణాళికకు సంబంధించిన సమస్య కాదు. ఇదొక దృక్పథానికి సంబంధించిన అంశం.
మరి టీచర్లు ఈ పనికి ఎందుకు పూనుకొన్నట్టు? ఈ ప్రశ్న అడిగితే మైసూరు టీచర్ల నుంచి వచ్చే... సమాదానం దాదాపు ఒకటే. “50శాతం మంది పిల్లలకు మేము ఎంత చెప్పినా చదవడం, రాయడం . కూడా వచ్చేది కాదు. మరో సగం మంది బడి మానేసేవారు. మేము ఎంతో తంటాలు పడ్డాం. ఎన్నో ప్రయత్సాలు చేశాం. అందులో భాగంగానే 'నలికలి' కూడా మొదలుపెట్టాం. కొంచెం తొంగిచూస్తే దాదాపు టీచర్లందరిలో ఈ వేదన్తొ తపనా ఉంటాయి. ఇదీ వీరి సమాధానం.
ఎ*ఇప్పుడు కర్ణాటక “నలికలి” టీచర్లు ఎంతో భరోసాగా ఉన్నారు. తమ పిల్లలు చాలా బాగా నేర్చు కొంటున్నారనీ, వాళ్ల అభ్యసన. స్థాయి ఊహకందనంతగా ఉందనీ తల్లిదండ్రులు కూడా తమను అంగీక్షరించారనీ ప్రకటిస్తున్నారు. 'నలికలి' తరగతి గదిలో తొణికిసలాడే స్వేచ్చా సృజనశీలతలు భవిష్యత్‌ సమాజానికి ఎనలేని పెట్టుబడులని విద్యావేత్తలు ఊహిస్తున్నారు. సగటు టీచరు సామర్ధ్యానికీ ఉద్యమం ప్రతీకగా ప్రతి ఒక్కరూ పరిగణిస్తున్నారు.
. . . ఆధారం. ఎమలా రొామబందన్‌
కలలను ననన లన నకల నకల నలతకొనతకతొనతతలనకత లన కత ననకనొతానత నలల నకకునక నుక కనకకనకునా చకకని ననన ప్రస శక్త్రవచ్య నానన వే వత సా సవన న య 1 మత వం ను నో ల. ము ల ( టన ను త్త ళు నగలు నన కన ల ర రార గ రా న న నో మామాట న చ రత ల ల న న చం యాం చన రం కంట య చం. పల మ సళ ట్‌. శ డం మో టి యో వు ప... న ల స ౦. ల. ప. స్‌ మ న న్‌ న న సన లన. స లక న జా టా ర లం సస ణి కుగల్న గ్య ఇట ఆద ాంపలి. మ త మం మ. స మా" ల౦భమూా(ట€లు9 ణల టా" ్యిుియిలుటలు య స. ల కా నన ళు బస్‌ లా ప? రమంటులు.? నా... మళ త సిం (౫ క4 పే. తై రం ళ _ జ థి శా శత ళలు తత ర కుంటల న కంట న. న స న సం మో న ను భి “క. ఈల. 0 త గళ తీ న్‌ , గ చేను మ స యు. ప. మ. స శో బసు క కళ చై గ క్‌ నా! న తా. ళ్‌ ఇ ట్‌ నేకు ర. / - ల్‌ శ డు గ్‌ / 1! & యా స ట్య ర కడ న ( మలి రం! చే ననన సు. 2 వ. న న మ న స సన యం ల ర లా యు సల లలా ల టాలేనార్‌. ఓ భక. లు స సు. చీ మం యాన న మట న లం క్రమ “ళం స. టు ని య యో వ టు వసు. షన స తపో చవ న సు మ క యన స సే... న. గటట ప నో. స్ట ల న నం టు నట న న్‌ నే టు. . ర మ టన కొం దరి ఆలోచనలు స స లు సముద్రపు ) కొలుస్తాయి. ఆశయాలు హిమాలయ శృ , పబామాల ౦గాలి ల తాకుతాయి. భావోద్రేకాలు గగన తలాల్సి చుంబిన్తాయి. కార్యాచర సమకాలిన ్రీ జీ, ధ౭౦గా ఆకరిసాయి. (1 య్‌ ఖి ళో వ శ “అధునిక విద్యాతత్వవెత్తల్లో జిడు కృషమూరీ, డేవిట్‌ హాసిరో ఈ కోవలోకి వసారు. కృష రి సా డం ఖీ లొరు. కృష్ణమూ హాపందితుడు రు ( ఆద 0 పవక. అవ ౧౨ ఆలీ , తౌత్వి , బ్వచ్చా విద్యాప్రవక్త., అవధులెరుగని జ్ఞాననం హద్దుల్లని స్వచ్చ, అఖండ ళ్రా [నో 9 సౌందరం పిపాస ఆయన కోరుకొను విద; స = ్‌ కొన్న విద్యకు ఆక్ష్యాలు అసూయ, అజాన ఆము క న్‌ గ్రా అ తి ౦౪౨ ఈ, ట్‌ి ఈ లేని స న ని సమాజం ఆయన ఆదర్శం. . ఆ ధి క " ఓ జ్‌ హాసి డా. ఆదర్శవా కానీ ఆయన తత్వంలో భౌతిక వాదానికి స్తాన దా మెకువ న! (6 అట్‌ "ల. థి '/ శ జీ ళ్‌ ఈ క న్‌ ఇ || ల 0౦. ౦: ఆస్తులివ్వ స స ; ౦. కణసం ఒక్క పూట తిండి8నా మనం సాయ ల " యూ ఆల" 4 అం స ల పల్ల ప ,_ మనసు షులంగా ఈ సమాజం ఇలానే అసవంసంగా ఉండరాదని కోరుకొనే వో వ. కొని సామాజిక | | ళా స భీ ॥ మ జీవులంగా విళ పిలలకెనా ఎమెనా చెయ్యుగలమా? విళకి మనం ఎమి చెయ రు అ ఈ దుసితి లా యి ట్ట ॥ స హా న. నటు అ. వెంట నన. ద స 1 య్‌ గం. న లే ల. ల. సే. ఇ న క లి యూ . ఇటలా ం న . త. ఆః జో ను న్‌ శస! య ర రౌ(౧ సాం తిక ఠురి జానానికీ తత ద్ద (న లకీ ప ల టన వం ల ల త్త. ్రి సం జా వ. . హన స ॥ ఇ జా నగాపళపుతే .-” మ. మ చమ. 666 ం , ఫ్ర శవశ్రో స య చట పళ్ళ త్రీ ౨౯ ఇస్థానన హూ నే లో స | ([. య్‌ ది లి క్ష క ళ్‌ ఆట్‌, న్‌ 1. మన జ. కః నలం మరి ఈ పిల్లలకి: 0 'ఇవగలం? ఐబమిస్త మంచిది? [శశ యా. ౦౧౦ షులుగా నిటారుగా నిలబెట్లగటభిందీ శ టి ల నో ల ౦ంది. ఈ "1. ళు... ల లై గా. మార్చాలన్న' విచక్షణ పుట్టించ (ణయ తే స; గ గల్లిందీ చదువే. ఆ చదువుని వీళకంది .- ఖం ళాల ల 0 టి ల న్స 4 చ .. న... . జ య లే దువంటె నాలుగు ముక్కలు రాయడం, చదవడమూ గాదు. ళ్ల నన... గు | ౦ది. అందువల్ల ఎళ్షకిచ చదు మన యళలీ ట్‌. ళ్‌ లి ఆలో ఆ న్‌ ర్స పశ సి న న. న్‌ా మి యనకడకే! 2 క. స లబ్ధ షట. ట్‌ న్స్‌5జ్వూాల. ఈ చదువు ఒకవైపు ఆధునిక సమాజంలో దిటుగా శం న్న ట్‌ న. దమదంటోం గల:
రాణించగల్లడానికీ, మరోవైపు ఈ సామాజిక వ్యవస్థపట్ల స్పష్టమైన ప్రాపంచిక దృక్పథం కల్గించడానికీ తగినదిగా ఉండాలి,
“మరి దీనికెవ్వరు నడుం బిగిస్తారు? మనమే బిగించాలి. ఈ సమాజం నుంచి అన్ని సదుపాయాలూ పాంది, ఉన్నత స్థితి కెదిగిన మనమే కొందరం దీనికి కంకణధారులం కావాలో ఇదీ హాస్పిరో ఆదర్శం.
కృష్ణమూర్త, హాస్పిరో ఇద్దరూ సమకాలిన మేధావుల్సి విపరీతంగా ఆకర్షించారు. ఎల్లలు దాటి వచ్చినవారు, అత్యున్నత పదవుల్ని ఉద్యోగాల్ని వదులుకొని వచ్చి వీరికి శిష్యులై తమ జీవిత ఏకైక లక్ష్యంగా విద్యను స్వీకరించిన వారెందరో ఉన్నారు. అకుంఠిత దీక్షతో హాస్పిరో అందించిన దీపం నుంచి దీపాలు వెల్లిస్తున్స వారిని ఎలీనావాట్స్‌ నుంచి రోహిత్‌ దినకర్‌ దాకా, నరసింహన్‌ నుంచి మంతెన శివరాందాకా ఎందరినైనా చెప్పవచ్చు.
నరసింహన్‌ ఎరోనాటిక్స్‌ ఇంజనీరు. ఐఐటి నుంచి వచ్చిన సాంకేతిక నిపుణుడు. ఉష నీల్‌బాగ్‌లో హాస్పిరో శిష్యురాలు. కృష్ణమూర్తి, హాస్పిరోల ఆశయాలకూ, సిద్ధాంతాలకూ ప్రతి రూపం చిత్తూరు జిల్లాలోని వీరి సుమవనం. వీరి 28 ఏళ్ల దీక్షకిది దర్పణం. నుమవనం - బదువు
ఇందులో చదువుతున్న పిల్లలందరూ నిరుపేదలు. కొందరు బడి మానేసినవారు. కొందరు బడికే నోచుకోనివారు. కొందరు కోరి వచ్చినవారు. ఆరేళ్ల నుంచి 15 ఏళ్లదాకా వయస్సున్న పిల్లలు. ఒకటి నుంచి 10 దాకా తరగతులవారు (అలా తరగతుల విభజన లేదనుకోండి.)
మొత్తం పదేళ్ల చదువులో మొదటి రెండున్నర సంవత్సరాలూ టీచరు తోడ్పాటు ఎక్కువగా అవసరమైనవని వీరి విశ్వాసం. అందువల్ల మన స్కూళ్లలో లాగే క్లాసులో ఎప్పుడూ టీచరుంటాడు. ఆ తర్వత అలా ఉండదు. ఎవరి పని వారిదే. చాలావరకు స్వంతంగా నేర్చుకొంటారు. 'పైన్ధాయి పిల్లల్నించి కొంత నేర్చుకొంటారు. వాళ్ల వాళ్ల అవసరాలు, బాధ్యతలు స్పష్టంగా ఉంటాయి, టీచర్లు అందుబాటులో ఉంటారంతే. ఎవరికి వారు అవసరమైందాన్ని ఇష్టం వచ్చినప్పుడు వచ్చి టీచరు దగ్గర చెప్పించుకొంటారు. ఒకే అవసరం ఇద్దరికి కల్గినా ఎవరికివారు వస్తుంటారు. ఈ రావడానికి ఒక్కో సందర్భంలో వేళాపాళా ఉండదు. ఉదయం 10 గంటల కావచ్చు రాత్రి 9 గంటలు కావచ్చు!
చివరి రెండేళ్లూ పరీక్షల మీద కూడా మనసు పెట్టక తప్పదుగదా. 10వ తరగతి పరీక్షకు సిద్ధం చేసేందుకు సమాయత్తం చేస్తారు. అక్కడితో ఆగక వాళ్లు పై చదువులకెళల్లినా 'సుమవనం' సాయం అన్నివిధాలా కొనసాగుతుంది.
“ఉన్నత వర్గాల పిల్లలకి దీటుగ తయారు చెయ్యాలంటే ఇంగ్లీ మీడియం అవసరమవుతుంది. అన్ని సబ్బక్టులు వీళ్లు ఇంగ్లీషులోనే చదువుతారు. కానీ మాతృభాషలోనే మేము వివరిస్తాం. వాళ్లు నేర్చుకొంటారు ' అంటారు నరసింహన్‌ దంపతులు. దీనికి తగ్గట్టే సుమవనం పిల్లలు ఆంగ్ల అక్షరాలు కెనిక అనీ, గని చ అనీ, కని అ అనీ పలుకుతారు. 144%! స్పెల్లింగు చెప్పమంటే 'మ అన' అంటారన్న మాట. మాతృభాషనూ ఇక్కడ నేర్పిస్తున్నారు. అందులోనే పిల్లలు మాట్టాడుకొంటారు కూడా. కానీ అన్ని సబ్జెక్టుల పాఠ్యగ్రంథాలూ ఇంగ్లీషు మీడియంవే. దీనిక్కారణం ఇంగ్లీషులో చదివే ఉన్నత వర్గాల పిల్లలకి వీళ్లు సరితూగాలన్న ఆశయమే.
పయలంతయా ము!
స్పాద్భు - బ్రమణ్షణ
ఈ పిల్లలకి కావల్సినంత స్వచ్చ ఉఊంది. తనక్కావల్సింది తాము గుర్తించి, 'ఇష్టం వచ్చినపుడు టీచర్ని సంప్రదించడమంటే అంతా స్వేచ్చేగదా. కానీ ఈ స్వేచ్చ బాధ్యత గుర్తెరిగి ఒక జీవన విధానంగా అలవరచుకొన్నది. శనివారం నాటికి ఎవరి సిలబసు వారు పూర్తి చెసుకోవాలి. ఎవరి వర్క్‌ వారు పూర్తి చేసుకోవాలి. అంటే దీన్ని ఖచ్చితంగా పిల్లలు పాటిస్తారు! వేళకు బడికి వస్తారు. రాలేకపోతే కారణాలు చెపుతారు. ఇక అలా రాకూడదని ఖచ్చితంగా తమకు తాము ఒక నిర్ణయానికి వస్తారు. శిక్షలూ విధించుకొంటారు!
స్కూల్లోనే కాదు ఇంట్లోనూ ఈ విధి నిషేధాలు వారికి వారే విధించుకొంటారు. టి.వి. అదేపనిగా రాత్రులు చూడకూడదు. నాటకం వేస్తే అర్ధరాత్రి దాకా దానికోసం మేలుకోగూడదు. అలా చేస్తే ప్రక్కరోజు స్కూల్లో నిద్రపోవాల్సి వస్తుంది. ఇంట్లో ఉంటే టివి చూడకుండా ఉండలేమనుకొంటే ఆ సినిమా వచ్చె రోజు సుమవనంలోనే వచ్చి రాత్రికి పడుకొంటారు. ఆశ్చర్యంగా ఉందిగదూ!
చదువులో ప్రవేశం కల్పించి, దాని రుచి, అవసరం గుర్తింపజేసి: ధైర్యం, స్వేచ్చ అందిస్తేచాలు పిల్లలు అన్ని పనుల్తానే చదువునూ తమకు తాము ఒక పద్ధతిలో నేర్చుకొంటారు. మనం తోడ్పడాలి అంతే. అందుకొని ఎంత దూరమైనా వెళతారు. ఇదీ సుమవనంలో కనం కళ్ళారా చూసే వాస్తవం! భదువులో నిత్తాజీవితం
ఒక్క చదువులోనే గాదు మిగతా పనుల్లోనూ ఇదేతీరు. ఒక ఆవు ఉంది. అది పాలిచ్చే రోజుల్లో దానికి మేత వేసి జాగ్రత్తగా చూచుకొంటారు. దాని పాలు అమ్మి కోడిగుడ్డు కొనుక్కొంటారు. అవు పాలివ్వని రోజు కోడిగుడ్లు రావు మరి!
ఉదయం 8 గంటలకల్లా వస్తారు. సుమవనం చెట్లతో నిండిన ఎంతో అందమైన వనం. ఆశ్రమంలా ఎంతో ప్రశాంతంగా, ప్రకృతికి దగ్గరగా ఉంటుంది. దీన్ని ఎవరు శుభ్రం చెయ్యాలి? చెట్లెవరు నాటాలి? ఇవన్నీపిల్లలే చేస్తారు. వీరితోపాటు టీచర్తూ చేస్తారు. రోజూ ఉదయం ఒక గంట ఈ పని అయ్యాకే వాఠాలు ప్రారంభం!
'మరి పరీక్షలో అని సహజంగానే మనకు సందేహం వస్తుంది. పరీక్షలు వీకళ్లెరగరు. అవును ఏ స్థాయిలో ఎరగరు. మెట్టు తర్వాత మెట్టు ఎక్కిపోవడమే. ఎక్కడికక్కడ అభ్యాసాలు చేస్తూ మూల్యాంకనం చేసుకోవడమే. ఎవరి దశలో వారుండడమె. ఒక్కో సబ్దెక్టులో ఒక్కొక్కరు ఒక్కో దశలో కూడా ఉండొచ్చు.
పెద్ద పెద్ద పరికరాలూ, బోధనోపకరణాలూ ఈ స్కూల్లో కన్పించవు. కానీ అవసరమైన ప్రతి ఒకటీ ఉన్నట్టె. ఛార్జులు, బొమ్మలు, కావల్సినన్ని పుస్తకాలు, పెన్సిళ్లు ఒక పెద్ద పెట్టెలో ఇమిడిపోయిన లాబొరిటరీ, అందుబాటులోని వస్తువులతో చేసుకొన్న చిన్నచిన్నవస్తువులు వీళ్ల అవసరాలన్నిటినీ తీరుస్తాయి. విటిల్లో ఎక్కువ భాగం పిల్లలు చేసినవే.
విద్యాభ్యాసంలో చిత్రలేఖనం, చేతి పని ఎంత కీలకమైనవో మనం సుమవనంలో చూడొచ్చు. ప్రతి పిల్లా బొమ్మలు వేస్తుంది. చేతి పని చేస్తుంది. ఆ బొమ్మల్లో - పెన్సిల్‌తో గీసినవి, కుంచెలు వాడినవి, ఆకులూ, ఈనెలూ ప్రయోగించినవి; దారాలతోనే ఎర్బర్చినవి, అనుకరించినవి, కాపీ తీసినవి ఇలా ఎన్నైనా చెప్పవచ్చు. చదువులో ఈ బొమ్మలకున్న ప్రాధాన్యత కేవలం చెయ్యి తిరగడమో, ఆసక్తి కలడమో అనుకొంటే పొరపాటు. ఎకాగ్రత, విద్యార్ధి మమైకత, సృజనాత్మకత ఇందులో కీలకమైనవి. వీటిని చదువు నుంచి దూరం చేసి భాగస్వామ్యం లేని యాంత్రికతను మనం రుద్దుతున్నాం.
|
అలాగే చేతిపని. ప్రతి ఒక్కరూ చెయ్యవల్సిందే. కొన్ని పనులు వినోదానికి కావచ్చు. కొన్ని తమ
నాటకాలకీ, కృత్యాలకీ పనికొచ్చేవి గావచ్చు. అల్లికలు, కత్తిరింపులు లాంటివి అమ్మకానికీ ఉ పయోగపడవచ్చు. ఇందులోని అంతరార్ధం మనకు స్పష్టం. పిల్లలు పని నేర్చుకోవాలి. పని చదువూ ఒకదాని కొకకటి గావాలిగానీ దేనికది కాగూడదు. పనిలో శ్రమలో సౌందర్యం ఉంది, సార్ధకత ఉంది. పిల్లల్ని దీనికి సన్నిహితం చెయ్యాలన్నదే ఈ అంతరార్ధం. పని-పాటా ఎంత దగ్గరివో గుర్తించారు గాబట్టె ఉదయం 8 గంటలకు పనితో బడి మొదలై 9 గంటలకి ఆటలతో, పాటలతో క్లాసులు మొదలవుతాయి. అసలు పాఠాలు 10 గంటల తర్వాతే. 540% 7౦ 50౧00౬ అనుభవం
మరి ఎక్కడో అడవుల్లో మునుల్తా విద్యా తపస్సు చేసుకొంటుంటే సరిపోతుందా? బయటవున్న పిల్లల సంగతేమిటి? మరీ ప్రభుత్వం పాఠశాలల్లాని లక్షలాది పిల్లల, వాటి నుంచి పారిపోతున్న పిల్లల సంగతేమిటి? ఈ ప్రశ్న నరసింహన్‌ దంపతులకూ తలెత్తింది.
చిత్తూరు జిల్లా 840110 80[00! సందర్భంగా నరసింహన్‌ దంపతులు తమ అనుభవాల ఆధారంగా ఒక ప్రణాళిక, ఒక పాఠ్యకమం రూపొందించారు. బహుశః తెలుగులో గ్రీడెడ్‌ పద్ధతిలో భాషా బోధనాపద్ధతికి ఇదే శ్రీకారం కావచ్చు. అక్షరమాలని వర్గీకరించి ప్రాచుర్యం గల 6-7 అక్షరాల్ని కొన్ని పదాల్లో నేర్పించి, వాటిని స్థిరపరిచేందుకు అభ్యాసాలూ, కథలూ ఆ పరిమిత భాషతోనే ఇవ్వడం ఇందులోని ప్రత్యేకత. దీన్నిపుడు రుషీవాలీ, జనవిజ్ఞాన వేదిక లాంటి సంస్థలు మరింత పరిపుష్టం చేస్తున్నాయనుకోండి.
దాదాపు 3000 మంది బడిమానేసిన పిల్లల్ని మళ్లీ మడికి తెచ్చే ఈ తొలి ప్రయత్నంలో నరసింహన్‌ దంపతులకి ప్రభుత్వ ఉపాధ్యాయులతో విసృతంగా సంబంధాలెర్పడ్డాయి. “టిచర్లు స్వతహాగా సమర్దులు. వారికి మన పాఠ్య పుస్తకాల్లో ఏ భాగం ఎలా రాయబడిందో కొంత వివరిస్తే చాలు అద్భుతంగా వాటినుపయోగించుకొంటారు. కావల్సిందల్లా వాళ్ల కవసరమైంది మాత్రం అందివ్వడం, వాళ్లని నమ్మడం. అంటారు గణితబోధనలో తల పండిన నరసింహనగారు.
పెద్దలెంతో పిల్లలూ అంతే అవసరం
ఇక పిల్లల్సి గురించి చెప్పమంటే ఉషగారు ఇలా కుండబద్దలు కొట్టినట్టు చెప్పుతున్నారు.
“ఈ ప్రపంచానికి పండితులూ, శాస్త్రవేత్తలు, ఉపాధ్యాయులూ, నాయకులూ ఎంత అవసరమో పిల్లలూ అంతే అవసరం. వారికెంత ప్రాధాన్యత ఉందో పిల్లలకూ అంతే ప్రాధాన్యత ఉంది. విళ్లు లేకుంటే ఏవుతుందో చూడండి. ఒక్కరోజు జరుగుతుందేమో చూడండి. నిజానికి మా సుమవనానికీ అంతే. వీళ్లు లేకుంటే దీన్ని కనీసం శుభ్రం గూడా మేం చేసుకోలేం! ప్రపంచంలో పిల్లలకున్న ఈ స్థానం పిల్లలు గుర్తించేరోజు రావాలి. 'మేమింతటివాళ్ళం' అనుకొంటే వాళ్లంత ధీమాగా ఈ సమాజ గమనంలాొ
భాగస్వాములవుతారు. దీన్ని మనమూ గుర్తించే రోజు రావాలి. అప్పుడు పల్లల పట్ల ఎలా వ్యవహరించాలో మనకూ తెలిసొస్తుంది.
పిల్లలపట్టా, సమాజం పట్లా ఇంత స్పష్టమైన తాత్విక దృక్పథం ఉన్న ఎన్ని 'సుమవనాలు' ఎందరు
_..... నరసింహన్‌ దంపతులు ఇప్పుడు మన కవసరమో మీరే చెప్పండి న్‌
/ లో అతక్కడి స్కూళ్లన్నీ మన స్కూళ్లలాంటివే! బయట నుంచి చూస్తే ఎమీ తేడా ఉండదు. ఎలాంటి విశషమూ ఉండదు. కానీ తరగతి గదిలోకి అడుగు పెడితే చాలు మనకు అద్భుత లోకం. పిల్లల ప్రపంచం సాక్షాత్కరిస్తుంది. గది గోడలన్ని పై నుంచి కింది దాకా రంగురంగుల బొమ్మలు. పిట్టలూ, జంతువులూ ఒక్కటేమిటి? అదో స్వప్పలోకం. వాటిల్లో అర్హంగాని సూక్తులుండవు. ఎదేదో 'సమాచారం ఉండదు. పిల్లలకి తెలియంది అర్ధంకానిది, అవసరం లేనిది ఉక్కడేమీ ఉండదు. తమచుట్టూ ఉన్న ప్రపంచమే గోడల నిండా ప్రత్యక్షం. ఒకటో తరగతి పిల్లలు ఆ స్కూళ్లకు పలకలూ, పుస్తకాలూ తీసుకొని రారు. గోడలకి అన్నివైపులా పిల్లలకి అందే ఎత్తులో నల్లటి పెయింటింగ్‌ వేసేసారు. పిల్లలు అక్కడే రాస్తారు. టీచర్లు పిల్లలతోపాటే కింద కూచుంటారు. పిల్లల్లోనే కలిసిపోతారు. ఈ ఒక్క పనితో పిల్లలూ మాస్టారూ దగ్గర్రెపోయారు. అక్కడి పిల్లలు కేవలం మాస్టారు చెప్పింది వల్లె వెయ్యరు. పిల్లుల్లా అరుస్తారు. ఎనుగులా నాట్యం చెస్తారు. కుందేలులా గెంతుతారు. మధ్యప్రదేశ్‌లో “శిక్షక్‌ సమాఖ్య పేర 23 జిల్లాల్లో నేడు జరుగుతున్న ప్రయోగమిది. ఓ పెద్ద ఉద్యమమిది. దీంతో ఊహించని రీతిలో పిల్లల హాజరు పెరిగింది. ఆడపిల్లల సంఖ్య బాగా ఎక్కువైంది. పిల్లలూ టీచర్లూ కలిసి ఆ స్కూళ్లలో అతితక్కువ ఖర్చుతో బొమ్మలు చేస్తారు. మాస్క్‌లు చేస్తారు. ఎం చేసినా చుట్టుపక్కల దొరికే వస్తువులతోనే చేస్తారు. వాళ్ల దృష్టిలో “కాదేదీ బొమ్మకన్నరం . ఆ స్కూళ్లలో కథలు చెప్పని పిల్లలుండరు. పాటలు పాడని మాస్టార్డుండరు. ఆడినా పాడినా పిల్లలూ మాస్తార్లూ కలిసి చెయ్యవల్సిందె. . “పిల్లలకి తమకంటూ ఓ ప్రపంచం ఉంది. తమకంటూ ఓ నేర్చుకొనే విధానం ఉంటుంది. మన కాసురూము సైతం అలాగే ఉండాలి. అలాగే మనం నేర్చీ విధానం ఉండాలి. అప్పుడు పిల్లలు బడిని 'తమది” అనుకొంటారు. పరుగెత్తుకొస్తారు. లేకుంటే నీరసపడతారు. పారిపోజూస్తారు” ఈ సూత్రమే శిక్షక సమాఖ్యను నడిపిస్తోంది. మన మామూలు స్కూళ్లలో, మనలాంటి మాస్టర్లీ వీరంతా. ఎదో ఒకరో ఇద్దరో చేస్తున్న (“ప్రయోగం కాదిది. వందలాది మంచి చేపట్టిన ఉద్యమమిది. ఇదీ అసలు విశేషం! +
॥ ॥ ఖీ న స తత లతలా త ౩౩౨ మ . న న ల యు ల రం ముక ల ననన క టల అనాననననాననననా ననన ననననననననానాననననననననననననననననననననకననన ననన ననన ననన ననన తననన ననన ననననకనననననననననననననననననననననననననననలనననననననకలననననననలననకననననననననననననన నాననా ననననా నలక ననననననననననననననన ననన ననన ననన నననననననననననననననననన ననన ననునననననన ననన ననననననననననననననననిని ఆ్యో అగా, తునగనగా ఒక పర్వతం. అది ఎంత పెద్దదనుకొన్నారు! దాని శిఖరాలు ఆకాశాన్ని తాకేవి. ఎంత ఎత్తుంటే మాత్రం ఎ ? ప్రాహ పర్యతానికేమి తోచేది కాదు. దాంతో మాట్లాడేవాళ్లు లేరు త్తుం త్రం ఎం లాభం? వాపం ఆ పర్వతా కాదు. దాం గా దడెవాళ్లు 9 ఆళ్ల అల్లో క్ర? అల్లో అల్లో దానికి తోడుండేవాళ్లు లేరు. 'నేనెవరితో ఆడుకోను? అంటూ ఆ పర్వతం కైలాసం కేసి చూస్తూ ప్రార్థిస్తుం గా యా అటి అజాత ఆో అ కళళ దేది. అప్పుడేమైందంటే ఓ రోజు ఓ చిన్న పిట్ట ఆ కొండ దగ్గరికొచ్చింది. కొండన్నా, కొండన్నా నాక్కొంచెం 6 ౬ ౧ వ్ర చోటివ్వవూ? దారి తప్పిపాయ్యాను అ అలఅలలతి గీ మాను చెపుతూ చెపుతూ చె నికు బొడుచుకొని వింటును $ ష తారా జం ఇలా చెపు పు లు నిక్క కొని వింటున్న పిల్లలవైపు ఒక్కసారి చూస్తారు. £ 'అప్పుడేమెంది? ఏమెంది?” గోల పెడతారు. ఇక ప క్రీ సారు. పిల్లలంతా అప్పుడదెమైంది'! ది? అంటూ గోల పడతారు. ఇక పర్వతాని పిటకూ సో యా యా ట్‌ సంభాష దలవుతుంది. ఆవిడ ఉన డి పిటయిపోతు డు సంభాషణ మొదలవుతుంది. ఆ ఎట్టుంట బట్టయి ౦ది. ఓ రండు నిమిషాల తర్వాత కొండగా మారిపోతుంది. గీతగారు ఎన్సి పాత్రలు పోషించారో. ఎని కథలి చెప్పారో! ఎందరు కలుసుకొన్నారో! . ఇలా గీతగా శై పొత్రలు వోషించారో. ఎన్ని కథల్ని చెవ్పారొ! ఎం పిల్లల్ని కలుసుకొన్నారొ! లి త్న ఆ దీనికి అంతూ పొందూ లేదు. ఆవిడకు కథలే లోకం, పిల్లలే ప్రపంచం. న న నం ' మము య నానే ణ స 1 ల శ్రే గ అం అకాల. (1 మం. త. త ఆళ్ల ఆళ్ల అల్లో లి స! ల టి న సడ హా అ ల్ఞ్శ. ' గే, ట్టి ఏట పని చ్రే శారు. వతి 9 స్సులో ౨ల€ గబ స ఖ్‌ ౨జీ టై లతో వచ్చేటపుడు కథలు చెప్పడం జ తమో. త త ఆవిడ మొదలెట్టింది. రోడ్డు వెంబడి తస స (| క్క, [లోని చెట్టు, పండ్డమ్ము 1. ననన చ ల... యె ఉ గ ప. న న... గ ఫట" లీ జ్‌. కావల్సినంత మంది నాయకులు దొరికే య మ. వంటల వారు. ఆ కథలకి అంతూపొంతూ త్ర హా. [1౨ [సం త సీ | త !
ఉండేది గాదు. ఆ పిల్లలకి విసుగూ ఉండేది గాదు. ఇలా ఎళ్ల తరబడి ఈ కథా సరిత్సాగరంలో ఆవిడ ఈదులాడింది.
పిల్లలు ఈ కథలతో దగ్గరై రోజూ తప్పకుండా లైబ్రరీకి వచ్చేవారు. “ఈ టీవిలొచ్చి చదవడం పిల్లలు పూర్తగా మానేశారు. ఈ కాలంలో ఇంతకన్నా బాధాకరం మరొకటి లేదు అంటారావిడ.
అవును. ఒకప్పుడు కథలు చెప్పడం వినడం మన జీవితంలో విడదీయరాని భాగం. మన బామ్మ చుట్టూ పిల్లలు ఎంత ముచ్చటగా మూగేవారు! ఎన్ని కథలు విని, ఎన్ని కలలు కని, ఎన్ని కల్పనా తీరాల్లో విహరించేవారు! ఇపుడా బామ్మలేరి! పిల్లలేరి? గీతా రామానుజంగార్ని ఈ ప్రశ్న విపరీతంగా వేధించసాగింది.
అంతే “కథాలయ పేర కొందరు మిత్రులతో ఆమె ఒక సంస్థనే స్థాపించింది. ఇంతకీ దీని పని ఏమిటనుకొన్నారు? స్కూళ్లకి వెళ్లడం, పిల్లలకి కథలు చెప్పడం. పార్కుల్లో, పండగల్లో ఎక్కడ దొరికితే అక్కడ పిల్లల్ని పట్టుకోవడం, కథలు చెప్పడం. ఊరికే అషామాష్‌గా చెప్పడం కాదు. ఆ కథలు, పుస్తకాల కోసం పిల్లల్ని లైబ్రరీకి వచ్చేలా చేయడం. అలా అలా పుస్తకాలు చదవడం ఓ వ్యసనంగా మార్చడం- ఇదీ కథాలయ పని! చదువులో కథల్ని, కథల్లో చదువుని గీతా రామానుజం అద్భుతంగా కలిపేస్తారు!
కతలు చెప్పడమే గాదు కథలు ఎలా చెప్పాలో నేర్పడం కూడా “కథాలయ చేస్తుంది. దీనికోసం వర్కుషాపులు సైతం నిర్వసిస్తోంది. ఆ వర్క్‌షాపుల్లో మన గీతత్తయ్య హరిదాసులా కథలు చెప్పదు. పిల్లల్ని పట్టుకొస్తుంది. వాళ్ల మధ్యలో కూచుని ఆడుతూ పాడుతూ, సంభాషణలు అప్పటికప్పుడు సృష్టిస్తూ కథలు చెపుతుంది. నాటకాల కోసం మాస్క్‌లు, అభినయం కోసం పాత్రలు, కుండలు, వివరణ కోసం ఛార్జులు, బొమ్మలు - ఆవిడ సరంజామా అంతా ఇంతా కాదు మరి. 'కాదేదీ కథల కనర్హం” అంటూ గడ్డిపోచ తోనైనా ఆవిడ కథలు ఎంత దూరమైన అల్లుకొని పోతుంది. దానికి దరీదాపూ ఉండదు!
ఇప్పుడు “కథాలయ' కథా యాత్రలూ చేపడుతోంది. సంచార కథా కార్యక్రమాలు నిర్వహిస్తోంది. పిల్లల్ని పార్కులకి, ఫ్యాక్టరీలకు, ప్రసిద్ధ స్థలాలకి తీసికళ్లడం వినోదం, విజ్ఞానం మేళవించి కథలు చెప్పడం చేస్తోంది. అక్కడితో ఆగక టీచర్లతో, రచయితలతో, నటులతో సమావేశాలూ, చర్చలూ సైతం కథాలయ ఇటీవల మొదలెట్టింది. గ్రంథాలయాల్లో, స్కూళ్లలో “రీడింగ్‌ కార్షర్ల'ని ఎర్పాటు చేస్తోంది. మెల్లమెల్లగా బెంగుళూరంతా అల్లుకుపోతోంది. ఇప్పుడిప్పుడే పరిసర (ప్రాంతాలకూ టప్రాకుతోంది.
“కథాలయ' చేస్తున్న పని చూడ్డానికి చాలా చిన్న పనే. మన బామ్మ లందరూ చేస్తున్న పనే. అంత చిన్న పనిలో ఎంత “పసి ఉందనేది అసలు విషయం. కథలకీ, ప్‌ల్లల వికాసానికీ మధ్య అంత సంబంధం ఉందని గుర్తించడమే గీతా రామానుజం ప్రత్యేకత. కథాలయ గొప్పదనం.
.....మరి మన పిట్ట పర్వతంతో ఎ ఒప్పందం చేసుకొంది? కొండన్న కొండంత కోరిక తీరేనా? దీనికి సమాధానం తెలుసుకోడానికి మనం గీతా రామానుజం దగ్గరికెళ్ళాల్సిందే. వెళదామా?
హందూ” నొజున్వంతో
పయ య జక మంచి సంస్థకు అంకితభావ మొక్కటే చాలదు. సేవాభావం మాత్రమే సరిపోదు. తాను ఎంచుకొన్న రంగంపట్ల నిర్ణయించుకొన్న లక్ష్యంపట్ల విస్పష్ట తాత్వికావగాహన ఉండాలి. సైద్ధాంతిక స్పష్టత ఆశయాన్ని పదును పెడుతుంది. త్యాగాన్ని జీవ లక్షణంగా మారుస్తుంది. ఆటుపోట్ల వేళ ఆలంబనగా నిలబడుతుంది. తొమ్మిదేళ్లనాడు ఫ్యూడలిజం జడలు విప్పి నర్తించే మారుమూల రంగారెడ్డి జిల్లా శంకరంపల్లిలో పుట్టి నేడు 400 గ్రామాలకు విస్తరించిన మామిడిపూడి వెంకటరంగయ్య ఫౌండేషన్‌ (ఎం.వి.ఎఫ్‌/ బాల కార్మిక వ్యవస్థ పట్ట, దాని నిర్మూలన పట్ల తనదైన “జగమొండి' సిద్ధాంతాన్ని ఎవ్వరేమన్నా వదిలిపెట్టలేదు. అదే దాని విజయ రహస్యం. ౨౦.ఎ.ఐఖ్‌ నీద్దాంతం ఎం.వి.ఎఫ్‌ డైరెక్టరు డాక్టర్‌ శాంతాసిన్హా మాటల్లోనే చెప్పాలంటే "బాల కార్మిక వ్యవస్థకు సంబంధించినంతవరకూ రెండు అంశాలు ప్రభుత్వ పాలసీల్ని నిర్ధారిస్తున్నాయి. బాలకార్మికులు ఒక కఠోర వాస్తవం. నిరుపేదలున్న సమాజంలో దీన్ని అంగీకరించి తీరాలి. మనం చేయగల్సిందల్తా దిని తీవ్రత తగ్గించేందుకు శక్తిమేర ప్రయత్నిం చడమే” అనేది మొదటి అంశం. ప్రమాదకర (/ న్య కయ చెయ్యడం వేరు. మొదటిది దోపిడీ, రెండోది శ్‌? ర జ స బా సానుభూతితో అర్ధం చేసుకోవల్సింది అనేది ౯ ఇశ్వ్య న సట వస్‌ నా షం. రెండో అంశం. ల న్‌ స్త నం. స్ట్‌ మ ేయె “ఈ నిర్వచనం ఫలితంగా అసలు ఎవరు |. యర త ౮ గలా సై య బాల కార్మికులు, ఎందరున్నారు? మన దేశంలో హన జ: - ల.
విల్లల్ని బజికెందు వంవడు? బాల కార్మికులు అనే దగ్గరీ మన పాలసీ నిర్దీతలు గందర
పం.ఎటల్‌.. నరిళీలనలో లలిదండులు గోళంలో చిక్కుకుపోతున్నారు. 17.58 మిలియన్ల నుండి 44 విల్లల్పి బడీతీ వంచక పాయ్యేందు కారణాలు | మిలియన్ల దాకా ఒక్కొక్కరు ఒక్కో లెక్క చెపుతున్నారు.
మూడు. “మన గ్రామీణ ప్రాంతాల్లోని వాస్తవ పరిస్థితి ఇలా
ఒకటో: కుటుంబ నంద్రదాయం లేదా | శ్రద్స బడ్డికి వెళ్లని ప్రతి బిడ్డా చాకిరీ చేసే బిడ్డే. నీళ్లు తెచ్చినా,
ఎారనత్సం లా లా
ళైండు... పాఠలూల అందుబాటులో ' పపవుల్ని మేపినా, చంటిబిడ్డల్సి మోస్తున్నా ఇంటిపని చేసినా,
లేకపోవడం. కూలికి చేసినా, స్వంతానికి చేసినా ఆ బిడ్డ చదువు హక్కు,
' చవాడేవది. పేదరికం, బాల్యం హక్కు నిరాకరింపబడిందన్నది అసలు కఠోర
మజ “7 లర గలం వాస్తవం. చదువులకు బదులు చేస్తున్నది చాకిరీనే. అందువల్ల
బడికా రాని ప్రతీ బిడ్డా బాల కార్మికుడే.
“పిల్లలు పని చేయాల్సి వస్తున్నందువల్ల బడి మానేస్తున్నారనేది గాదు మనం తర్కించవల్సింది. అందర్నీ బడిలో చేరిస్తేనే బాల కార్మిక వ్యవస్థ నశిస్తుందని మనం అర్ధం చేసుకోవాలి.
“కఠోర వాస్తవం, “దారిద్ర్యం, “కుటుంబానికి పిల్లల సంపాదన అవసరం , “తల్లిదండ్రుల కిష్టం. లేదు”, 'టీచరూ, పిల్లలూ సరిగా లేరు”, “చదువు వల్ల ఉపాధి రాదు, “చదువుకొంటే వృత్తి నైపుణ్యానికి దూరమవుతారు - లాంటి తర్కాలన్నీ పరోక్షంగా బాల కార్మిక వ్యవస్థను సమర్ధించేవే.
“పని చేస్తూ చదువుకోవచ్చు. అనియత విద్య ఉంది గదా! రాత్రి బడులున్నాయి గదా. పనీ - చదువూ రెండు సాగితే పుణ్యం, పురుషార్ధం రెండూ కలిసాస్తాయి గదా అనడం అర్థరహిత వాదం. గొడ్డుచాకిరీ చేసే 10-12 ఎళ్లలోపు పసిబడ్డ మళ్లీ పలకాబలపం పట్టుకోవాలనుకోడం ఆత్మవంచన తప్ప మరేమీ గాదు.
“భారతీయ సమాజం లాంటి పేద సమాజంలో ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాలల్లోనే ప్రతిబిడ్డా చదవాలి. మిగిలినవన్నీ అరకొర చదువులే. స్వచ్చంద సంస్థలు సైతం ప్రభుత్వ పాఠశాలల్లో చేర్చడానికే తమ శక్తిని వెచ్చించాలితప్ప ప్రత్యామ్మాయాల్ని సృష్టించాలనుకోవడం ఆకాశానికి నిచ్చెన వెయ్యడమే. ప్రభుత్వం తన బాధ్యతగా పిల్లల ప్రాథమిక విద్యాహక్కును కాపాడాలి.
చాలామందికి ఇదేదో డొంక తిరుగుడు వితండ వాదంగా కన్పించవచ్చు. పని చేయాల్సి వచ్చినందు వల్ల పిల్లలు బడికి రావడం లేదని అందరం అనుకొంటూ ఉంటె బడికి వచ్చేలా చేస్తే పని చెయ్యాల్సిన పరిస్థితి తప్పుతుందనడం జీర్ణించుకోడానికి మనకు కష్టంగానే ఉంటుంది మరి. రెండు లక్హొలు
మరి ఎం.వి.ఎఫ్‌. ఈ సమస్యను ఎలా ఎదుర్కొంది? ఎన్ని ప్రశ్నలకైనా జవాబులు ఎం.వి.ఎఫ్‌. పని విధానంలోనే మనకు లభిస్తాయి.
- పని నుంచి పిల్లల్ని మాన్పించి బడిలో చేర్చడం.
(
- ప్రభుత్వ పాఠశాలల్న్సీ, హాస్టళ్లల్నీ అందరి తోడ్పాటుతో ఒత్తిడితో బలోపేతం చేయడం.
ఈ రెండు లక్ష్యాలు ఎం.వి.ఎఫ్‌. పనినీ, పని విధానాన్నీ నడిపిస్తున్నాయి. (ఈముఖి వ్వొొవాం
_ 1991లో 16మంది ఆడపిల్లల్ని పని మాన్చించి బడిలో చేర్చడంతో ఎం.వి.ఎఫ్‌. ప్రస్థానం
ప్రారంభమైంది. పిల్లల్ని వయసు రీత్యా మూడు గ్రూపులుగా విభజిస్తారు. 5-8; 9-11; 12-14 సంవత్సరాల (గగూపులివి. 5-8 సంవత్సరాల పిల్లలు బడికెళ్లడం లేదంటే త్వరలోనే బాల కార్మిక సైన్యంలో చేరబోతున్నారన్నమాట. 9-11 మధ్య పిల్లలు ఎదో ఒక పని కూడా చేస్తుంటారు. 12-14 వయస్సు పిల్లలైతే పనిలో ఇరుక్కొనిపోయి ఉంటారు.
మొదటి గ్రూపు పిల్లలు పెద్దగా ఎవరిదగ్గరా పనికి కుదిరి వుండరు. ఇంటి పని ఏదో ఒకటి చేస్తుంటారు. పని మాన్పించి బడిలో చేర్చమని తల్లిదండ్రుల్ని ఒప్పించడం అందుకు ప్రోత్సహించడమనే వ్యూహం వీరి విషయంలో పాటిస్తారు. పెద్ద ఎత్తున చైతన్యం కల్గించే జాతాలు, ఇంటింటికీ తిరిగి కలవడం, తల్లిదండ్రుల్ని సమీకరించడం, ఊరి పెద్దల్ని సంప్రదించడం, తల్లిదండ్రుల కమిటీలు, విద్యా కమిటీలు ఏర్పరచడం, ప్రధానంగా ప్రతి తల్లిని తండ్రినీ కలిసి ఒప్పించడం ద్వారా పిల్లల్ని బడిలో చేరుస్తారు.
9-11 సంవత్సరాల పిల్లల విషయం కొంచెం కష్టమే. విళ్లు పనిలో కుదిరిపోయి ఉంటారు. విళ్లని పని మాన్పించి బడిలో చేర్పి,చాలి. మొదట తల్సిదండ్రులకు చదువుపట్ల తమ పిల్లల భవిష్యత్తు పట్లా
గల అభిప్రాయాల్ని మార్చాలి. అందుకోసం ఎం.వి.ఎఫ్‌. కార్యకర్తలు ప్రతి ఇంటికీ వెళతారు. ఓపిగ్గా వివరిస్తారు. ఇదేమీ అనుకొన్నంత చిన్న పని గాదు. అందువల్ల పిల్లల్ని ఒప్పించడం కూడా చేపడతారు. 'ఈ చాకిరీ ఎంతకాలం? చదువుకొంటే బావుంటుంది గదా! అన్పించేలా చేస్తారు. 'మేమూ చదువుకోగలం అనే ఆత్మవిశ్వాసం కల్లిస్తారు. “బడిలో పిల్లలందరూ తమలాంటి వారే వాళ్లకంటే తామెం తక్కువ అనే భావాన్ని రేకెత్తిస్తారు.
12-14 సంవత్సరాల వారికి దీర్హకాలిక యు వయం న్యం ట క్యాంపులు నిర్వహిస్తారు. ఇవి సుమారు 18 చ . ॥ శే న! న య ళు | స్‌ నెలలు జరుగుతాయి. ఈ కాలంలో వీరు . వీ షై - య... షక నీ స టై 7వ తరగతి స్థాయికి వచ్చెలా చెసి పరీక్ష రాయించి 8వ తరగతిలో చేరుస్తారు. [౮ సనా (1)! స లా సట గట్ట చనవ కజిరాలు - లల్ల వకుల 4 ఆసక్తికరమైనవి కూడా. ప్రధానంగా 9-11 నా తాల టా
ల (| ః
సంవత్సరాల గ్రూపు పిల్లలకివి అద్భుతంగా ఉపయోగపడతాయి. పిల్లల్ని వాళ్ల తల్లిదండ్రుల్ని ఒప్పించి క్యాంపుకు తీసుకొస్తారు. దీనికి ముందు 3-4 దినాల ప్రోత్సాహక క్యాంపులు, యాత్రలు చేపడతారు. పట్టణాల్లోని వింతలు చూడ్డానికి వెళ్లడం, ఉత్సవాలు చేసుకొనడం వీటిలో భాగం. ఈ రోజుల్లో పిల్లల్ని “ఇక మేం పనికి పోం బడికే పోతాం అని మొరాయించేలా చెయ్యడం ఎం.వి.ఎఫ్‌. మంత్రదండ రహస్యం. పని వాతావరణానికీ బడి వాతావరణానికీ మధ్య గల అంతరాయాన్ని తగ్గించి నమ్మకం కల్గించడం, తమ వయస్సు పిల్లలున్న క్లాసులో చేరేందుక్కావల్సిన సామర్ధ్యం అందించడం, బడిని కీరించి అందులో తమ పిల్లలు చేరగల సమర్శలని తల్లిదండ్రులకి భరోసా కల్గించడం, క్యాంపు వదలగానే పిల్లలంతా తమను బడిలో చేర్చమని తల్లిదండ్రుల్ని ఒత్తిడి చేసేలా చెయ్యడం ఇవన్నీ క్యాంపుల్లోనే సాధించాల్సి ఉంది.
ప్రతి క్యాంపూ మూడున్నర నెలల నుండి 4 నెలలుంటుంది. అక్కడే వసతి, భోజన సదుపాయం కల్గిస్తారు. టీచర్లు, సూపర్‌వైజర్దు, రిసోర్సు పర్సన్సూ మొత్తం కాలం రాత్రులతో సహా పిల్లలతో ఉండ వల్సిందే. వాళ్ళతోనే తిని, ఆడుకొని, చదువుకొని నిద్రపోవాలి. పిల్లల్ని సమూహాలుగా (స్త్నానం నుండి భోజనం దాకా) విడదీస్తారు. మొదట టిచర్లు అన్నీ చేయిస్తారు. కానీ వారం తిరిగేకల్లా ఎవరి పని వాళ్లు సమూహాలుగా ఎర్బ్పడి అద్భుతంగా చేసుకొంటారు. రకరకాల కమిటీలు, అవి రొటేషన్‌గా ఏర్పర్చుకొని పిల్లలే అన్ని బాధ్యతలు చూచుకొంటారు. సమస్యలు ఎదురైతే దానికో కమిటి ఎర్బ్పడుతుంది. కూచుని పరిష్కరిస్తుంది!
పిల్లలే యజమానులుగా, నిర్లేతలుగా ఉండే ఈ క్యాంపులు స్వేచ్చకూ, సహభాగిత్వానికీ ప్రతీకలు. టీచర్లకూ పిల్లలకూ మధ్య ఇక్కడ తేడా ఉండదు. అందరూ అన్నాదమ్ములు. దండించడం ఇక్కడ పెద్ద నేరం! ఆప్యాయత నుండి, అత్మ విశ్వాసం నుండి 'మేం బడికి వెళతాం అనే దృఢ నిశ్చయంలోకి పిల్లలు అత్యంత సహజంగా వెళ్లిపోతారు. ఓ కొత్త ప్రపంచంలోకి - తమ హక్కైన ప్రపంచంలోకి పిల్లలు ప్రవెశించి దాన్ని స్వంతం చేసుకొంటారు. కొంవుల్లో వాలాలు
ప్రతి క్యాంపూ మూడు దశలుగా ఉంటుంది. మొదటి దశ కొత్త వాతావరణంలో ఇమిడ్చే దశ. పూర్తిస్థాయి విద్యార్ధిగా మారే దశ. ఒంటరిగా గొడ్డు చాకిరీ చెయ్యడం బదులు, సాటి పిల్లలతో కలిసి నేర్చుకోవడం ఇక్కడే అలవడుతుంది. అందులోని ఆనందం రుచి అవగతమవుతాయి. సంఖ్యలు, నోటి లెక్కలు, పదాలు ఈ దశలో నేర్చుకొంటారు.
వివిధ కృత్యాలతో చదవడం, రాయడం లెక్కలు చెయ్యడం రెండో దశ. చదవడం ఓ ఆనందంగా, అలవాటుగా ఈ దశలో మారుతుంది. రకరకాల పుస్తకాలు అందుబాటులో ఉంటాయి. కావల్సినంత తీరికా, స్వేచ్చా విటి కోసం ఉంటుంది. గణితం స్టానిక అవసరాల కనుగుణంగా స్థానిక వస్తువులతో నేర్చుకొంటారు.
లలత నమ? ఏ గ
మూడవ దశలో క్షాసురూం పుస్తకాలు పరిచయమవుతాయి. పాఠాలు నేర్చుకొంటారు. పరీక్షలు రాసేందుకు సిద్ధమవుతారు.
రోజూ ఈ కాసులు ఉదయం 9నుంచి 5 గంటల దాకా ఉంటాయి. సాయంత్రం చదవడం, హోంవర్కు, సమిక్ష రిపోర్పులు సరేసరి. ఉపాధ్యాయులంగా మనకు అత్యంత ఆసక్తికరమైందీ, ఆదర్శమైందీ ఈ క్యాంపుల్లోని బోధనా విధానం. చదువు చెప్పేవారు వాలెంటీర్లు. డిగ్రీలున్న టిచర్లు గాదు. ఈ.వాలెంటీర్లకు మంచి శిక్షణా, నిరంతర సమీక్షా ఉంటాయి.
సమయం చాలా కొద్ది, అందులోనే విరు చదువుకు అలవాటు పడాలి, నేర్చుకోవాలి, పరీకలూ రాయాలి! చేస్తూ నేర్చుకోవడం, సామూహికంగా నేర్చుకోవడం, ఆనందంగా నేర్చుకోవడం, స్వేచ్చగా నేర్చుకోవడం వల్లనే ఈ ఫలితం సాధ్యమవుతుంది. అంతా గబగబా కుక్కినందువల్ల, గొంతులు కోసుకొనే పోటీ, నరాలు బిగుసుకొనే ఒత్తిడీ పెట్టినందువల్ల ఈ ఫలితం ఛస్తే రాదు.
పిల్లల స్వంత పాటలు, స్వంత కథలు, స్వంత అనుభవాలే విళ్ల పాఠ్యగ్రంథాలుగా మారడం ఓ అద్భుత ప్రయోగం. వాళ్ల మాటలతోనే వాళ్లు అక్షరాలు, పదాలు నేర్చుకొంటారు. స్వంత కథ పాఠంలా చదవడం, అందునుంచే ప్రశ్నలూ, జవాబులూ, అభ్యాసాలు చెయ్యడం ఎంత 'థ్రిల్లింగ్‌ గా ఉంటుంది! చిన్నచిన్న ప్రయోగాల నుంచి పెద్ద పెద్ద సమస్యల దాకా ఒక క్రమపద్ధతిలో ఢిల్లి విద్యా ప్రణాళికా గ్రూపు---------- వారు రూపొందించిన గణిత పాఠ్యక్రమం విళ్లు పాటిస్తారు.
టీచర్లు పిల్లలై, ఆడుతూ, పాడుతూ, పోట్టాడుతూ, నేర్పుతూ, నేర్చుకొంటూ ఉండే ఈ క్యాంపులు ప్రతి ఉపాధ్యాయుడికీ చూచి తీరవల్సిన సృజనశీల కేంద్రాలు. ఒక సంస్కృతిగా ఈ విధానం మన వాఠశాలల్లో ప్రవేశించడం ఎంత సులభమో ఎంత అవసరమో మాత్రమే గాదు ఎంత సత్ఫలితాలు దీన్నుంచి వస్తాయో ఎంత అనుభూతి, ఆనందం టీచర్లకూ ఈ విధానంలో ఉంటుందో చూస్తైన
" తెలుస్తుంది. జడీలో నోరార
క్యాంపు చివర ఎవరెవరి ఏ బడిలో చేర్చాలో నిర్ణయిస్తారు. అందుక్కావల్సిన అన్ని పనులూ చేపడతారు. స్వయంగా దగ్గరుండి బడిలో చేరుస్తారు. కానీ అంతటితో ఎం.వి.ఎఫ్‌. ఊరుకోదు.
మరి బడిలో వెనకబడితే? బడి వాతావరణం వికటిస్తే? అందుకోసం ఒక వాలెంటిరు ఈ బడికి అనుబంధంగా ఎం.వి.ఎఫ్‌. పక్షాన ఉంటారు. నిత్య సంబంధం ఆ విద్యార్థితో అతని తల్లిదండ్రులతో, టీచర్లతో పెట్టుకొని కంటికి రెప్పలా కాపాడుకొంటారు. హాస్టళ్లలోనూ చేరుస్తారు. అక్కడా ఇదె సహకారం అందిస్తారు.
ఈ పిల్లలంతా బడిలో చేరితే మరి బడి చాలదే! వసుతలు సరిపోవే? టీచర్లు చాలరే? దీనికోసం ఎం.వి.ఎఫ్‌. బడికి విద్యా వాలెంటీర్లను సమకూరుస్తుంది. వీరు టిచర్లకు తోడుగా ఉంటారు. వీరి గౌరవ వేతనం (రూ.700-1000దాకా0 సగం ఎం.వి.ఎఫ్‌., సగం తల్లిదండ్రులూ భరిస్తారు. ప్రతి వాలెంటీరు జీతంలో సగం గ్రామం భరించడం ఇక్కడే మనం చూడగలం. ఇదెలా సాధ్యమవుతోంది? ప్రజలు బడి తమది అనుకొన్నపుడు, తమ పిల్లలకి చదువు ప్రాథమికావసరంగా గుర్తించినపుడు సాధ్యమవుతుంది! ఆ పనే ఎం.వి.ఎఫ్‌. చేసోంది.
నో
జడి రో్యదంగా నామాబికోద్తుమం
ఎం.వి.ఎఫ్‌. చదువును ఒక విసృతార్ధంలో చూస్తోంది. అదొక సామాజికోద్యమానికి ప్రవేశద్వారం. విద్యాధారితమైన సామాజిక ఉద్యమం ----------- ఎం.వి.ఎఫ్‌. లక్ష్యం.
ప్రజల్ని చైతన్యపరచాలి. సమీకరించాలి. ఆర్గనైజ్‌ చెయ్యాలి. ప్రజల ప్రాథమికావసరాలు, సర్వీసులు ఒత్తిడి చేసే హక్కుగా అడిగితేనే న్యాయంగా అందుతాయి. చదువూ అంతే. అది తమ పిల్లలకందాల్సిన అత్యంత ప్రాథమిక హక్కు. అందుకోసం బడిని సమాజపరం గావాలని వాళ్లు నిలదీస్తారు. అలా దిలదీసే హక్కును తాము బడికోసం శక్తికి మించి" నిలబడ్డర ద్వారా పొందుతారు. ఇక్కడ ప్రజలు (ప్రేక్షక మాత్రులుకాదు.
హైస్కూలుకు తమ పిల్లలు వెళ్లాలి. ఊరికి రోడ్డు లేదు. అందువల్ల బస్సు రాదు. పిల్లలు పక్క ఊరి హైస్కూలు కెళ్ళ్లలేరు. ఏం చెయ్యాలి? రోడ్డు కోసం నడుం బిగిస్తారు. బస్సుకోసం అడుగుతారు. ఇలా బడి చుట్టూ ఒక్కొక్కటీ అల్లుకొని పోతుంది.
ప్రజల సామర్ధ్యం మీదనే చరిత్ర ఆధారపడి ఉంది. అందుకోసం తమ క్యాంపుల్లో చదువుకొన్న వారినే ఎం.వి.ఎఫ్‌. వాలెంటీర్లుగా నియమిస్తుంది. ఓపికా, జీవితానుభవం వారికే ఉంటాయి. స్పష్టమైన అవగాహన, జనంతో సాన్నిహిత్యం వారికే సాధ్యం. సామాజిక ఉద్యమకారులుగా విరు బడి కేంద్రంగా పనిచేస్తారు. ప్రజల్ని సమికరిస్తారు.
విద్య సామజికమైనదే కాక సాంస్కృతకాంశం కూడా. దీన్ని అన్ని వర్గాలూ స్వంతం చేసుకొంటేనే, అది సమాజం అజండాగా మారితేనే జీవితంలో భాగంగా మారుతుంది. అందుకోసం ఎం.వి.ఎఫ్‌. పలు వర్గాల ప్రజల్ని సమీకరిస్తోంది. వయసొచ్చిన అడపిల్లల పై ప్రత్యేకంగా కేంద్రీకరిస్తోంది. డ్వాక్రా గ్రూపులుగా దీనికెంతైనా ఉపకరిస్తాయి. అలాగే ఎన్నికైన గ్రామ పంచాయతీ ప్రతినిధులు కూడా.
ఎంత చేసినా అసలైన కార్యక్షేత్రం పాఠశాలే. దీన్ని నడిపేది టిచర్లీ. దీనికోసం ఎకంగా ఒక ఉపా ధ్యాయ విభాగాన్న ఎం.వి.ఎఫ్‌. ప్రారంభించింది. ఎం.వి.ఎఫ్‌. విద్యావాలెంటర్జుగా వుండి ప్రభుత్వ టీచర్లుగా మారినవారు దీనికి మరింత ముందుకొచ్చారు. ఇప్పుడీ విభాగంలో 1000 మంది టీచర్లున్నారు.
రంగారెడ్డి జిల్లా ప్రాంతాల్లో పసిపిల్లలు పనికి కారుచవకగా దొరుకుతారు. రూ.500 తండ్రికి అప్పిస్తే చాలు. రోజుకు రెండు రూపాయల కూలికి ఆడపిల్లను బానిస చాకిరీకి పంపాల్సిందే. ఆ పిల్లకి పెళ్ళయితే మరో పిల్ల ఆ స్థానంలో వస్తుంది. దీనికి తగ్గట్టు పంటల్టోనూ ఆడపిల్లల శ్రమను దోచుకొనేలా మార్పులొచ్చాయి. పూల వ్యవసాయం ఈ కోవలోదే. దీర్చకాలపు కృష్‌, సమాజంలోనే వచ్చిన బలమైన ఒత్తిడీ కారణంగా,ఆడపిల్లలు పనికి దూరంగావడం ఒక సంస్కృతిగా మారడం ద్వారా ఈ పంటలకి సైతం స్వస్తి చెప్పాల్సిన రోజులొచ్చాయి! కొత్త పంటలు పెద్దలే పని చేసే పంటలు వెతుక్కొంటున్నారు వ్యాపారులు, యజమానులు, పెద్ద పెద్ద రైతులు. పిల్లల్ని పనిలో పెట్టుకోడం నేరంగా, సాధ్యంగాని పనిగా భావించే రోజులు వచ్చేస్తున్నాయి!
బాల కార్మిక వ్యవశ్థ్థ, కొండంత సమస్యే. కానీ ఆ కొండను అందరం అనుకొంటే పిండి చెయ్యగలమన్నదే ఎం.వి.ఎఫ్‌: మనందరికీ అందిస్తున్న సందేశం. ఢ్థే
క్ని
వ టం వ పల్ల న “రాట డా ం( 3 సమ అట ఈ గం ర మ్‌ శ. య క. రా జస్తాన్‌ లాంటి అట్టడుగున ఉన్న రాష్టం. గ్రామాలు గ్రామాలే వెతికినా ఒక్క మహిళ కూడా ఆళ్ల ( ఆళ్ల చదువుకొన్నట్టు మచ్చుకైనా కన్పించని ప్రాంతం. ముక్కు పచ్చలారని 7-8 ఎళ్ల మేలి ముసుగుల ముత్తెదువల రాజ్యం. వెనకబాటుతనం, దరిద్రం, ఛాందసం, సంప్రదాయం పెనవేసుకొన్న సమాజం. అయినా ప్రపంచంలోనే అతి పెద్ద ప్రాథమిక విద్యా విప్లవాల్లో ఒకటి 'లోక్‌జుంబుష్‌' పేర మనం అక్కడ చూడవచ్చు. భగీరధుడు ఆకాశం నుంచి గంగను తెచ్చాడో లేదో గాని మారుమూల పల్లెలకు మాత్రం చదువు అద్భుతంగా విస్తరించి జనజీవన స్రవంతిలో అవిభాజ్యం కావడం మనం ప్రత్యక్షంగా అక్కడ పరిశీలించవచ్చు. "లోక్‌ జుంబుష్‌' అంటే 'ప్రజా ఉద్యమం' అని అర్ధం. 1992లో 'సిడా' సాయంతో ఈ ఉద్యమం ప్రారంభమై నేడు 17 జిల్హాల్లోని 1.1 కోట్ల జనాభా గల ప్రాంతానికి విస్తరించింది. ల.. అది ఇ ఆ భి ఒక ఉద్యమాన్ని నిర్మించాలంటే స్పష్టమైన లక్ష్యసిద్ధి ఉండాలి. దీన్ని సాధించగల అత్యున్నత విధానకర్తలుండాలి. అట్టడుగు దాకా దాని కనుగుణమైన యంత్రాంగం ఉండాలి. ఆ తర్వాత ప్ప్తానింగు, కార్యాచరణ ఉండాలి. తగిన నైపుణ్యం, వసతులూ ఉండాలి.. . . న భారతదేశంలో గుర్తింపు పొందిన సామాజిక విద్యావేత్తల్ని'.. అవు
- కథశనసనక స క లం ర ల స ళతక ఆకర్షించి త్రిముఖ వ్యూహంతో లోక్‌జుయబుష్‌ కార్యరంగంలోకి. _ _ _ సీ . దిగి ఈ అద్భుత లక్ష్యాన్ని సాధిస్తోంది. (1! షో మొదటబీది వజాబైతన్వం యా కటట . ప్రజల్ని ఒప్పించకుండా, కదిలించకుండా విద్యలాంటి ఉయ్‌! వా సాంస్కృతికాంశాన్ని స్పృశించలేమని 'లోక్‌జుంబుష్‌ నమ్మకం. న్‌. | (౧ గొ 1 గోష్టలుు, వినోద కార్యక్రమాలు తదితరాల ద్వారా నెలల _. ౮ || 1౮ 'శంటబడి ప ప క్‌ రించారు.ఇందులో . 4.౨౨ ఆ ళా శంబడి ప్రజల్ని చైతన్యపరచడంపై కేంద్రీక చారు. | | యు భు. సు | , ం
“స్కూలు మ్యాపింగ్‌ కీలకమైంది. ప్రతి ఒక్కర్నీ కదిలించి ఎ . ఆ ఊరి పిల్లల చదువు పరిస్థితీ, స్కూలు పరిస్థితీ అందరికీ నం! || తెలియజెప్పడం దీని లక్ష్యం. ఒక ప్లాను తయారు చెయ్యడం స్ట! ఖీ ౬4 దీని ఉద్దేశం. కొన్ని సందర్భాల్లో ఓ సంవత్సరం పాటు కూడా నట్ట ట్ట అే4 ఇలా ప్రజల్ని కదిలించడానికే సరిపోయింది. | 1 /7 ఆ తర్వాత గ్రామస్థాయిలో ప్రచారదళ్‌, మహిళాదళ్‌, నోటా కేమో ల్‌ భవన నిర్మాణ సమితి ఏర్పడతాయి. వాటి క్రియాశీల “టు సభ్యులతో గ్రామ విద్యాకమిటీని ఎన్నుకొంటారు. ఇక ప్రతి ర్‌ రే బాధ్యతా ఈ కమిటీలదే. ప్రతి గ్రామంలో మనం “గ్రామ విద్యా రిజిష్టరు , అటెన్నను రిజిస్టరు చూడొచ్చు. సంవత్సరా కే నికి రెండుసార్లు విటిని గ్రామ కమిటీలు కూలంకషంగా పరిశీలిస్తాయి. ప్రతి తల్లీ తన బిడ్డను బడికి పంపాల్సిందే. పంపని తల్లి ఈ కమిటీ కళ్ల నుంచి తప్పుకోలేదు. రెండో భళ్షడా టీచర్ల నుంచి యువతుల దాకా నాలుగైదు గ్రామాల్ని ఒకచోట చేర్చి విరికిచ్చే శిక్షణ అద్భుతమైంది. 'లోక్‌జుంబుష్‌' స్వయంగా సహజ శిక్షా కేంద్రాల్ని 3703 నిర్వహిస్తోంది. వీటి నిర్వాహకులకు మొదట నెల రోజులు, తర్వాత 6 నెలలకు 15రోజులు, నెలనెలా రెండు రోజులు శిక్షణ ఇస్తారు. ఇక ప్రభుత్వ పాఠశాలల టీచర్లకు మొదట 5రోజులు, తర్వాత 12 రోజులు, ఆ తర్వాత నెలనెలా ఒకటి రెండు రోజులు శిక్షణ ఇస్తున్నారు. ఇది ప్రతి సంవత్సరం ఉంటుంది. ప్రాథమిక విద్యపట్ల అద్భుతమైన ఆధునిక దృక్పథం కల్షించడంతో టీచర్ల వైఖరిలో విరు తెచ్చిన మార్పు అనూహ్యమైంది. మూడవది వభుత్వు వొలళాలల నాయి పెంవు ప్రతి పాఠశాలకూ 15వేల రూపాయల విలువైన వస్తువులిస్తున్నారు. ఆ పాఠశాలల్లో శిక్షణ, బ్‌ ధనాంశాలూ అన్నీ “లోక్‌జుంబుష్‌' నిర్వహణలో ఉంటై. టీచర్లు కొంత మొదట వ్యతిరేకించినా బ్రతిదానిలా ను పారదర్శకత్వం, భాగస్వామ్యం చూచి మెల్లగా అంగీకరించారు. భవన నిర్మాణ సమితుల చెత ఎంతో విశాలమైన అందమైన భవనాలు నిర్మించారు. 1992తో పోలిస్తే ఈనాటికి మూడు నుంచి నాలుగు రెట్లు పిల్లల చేరడం, 80శాతం పైగా స్కూళ్లలో కొనసాగడం '“లోక్‌జుంబుష్‌ విజయం! ఏ అద్యా పరిశాధనా సంస్థకు అప్పజెప్పారు. 'దిగంతర్‌, 'ఎకలవ్య), 'సంధాన్‌, మధ్యప్రదేశ్‌ శిక్షక్‌ సమాఖ్య ఇలా పలు సంస్థలు ముందుకొచ్చాయి. అవి పని చేసే ఏరియాలో వాళ క నా ల్ల మ ఇన్తాయి, వాళ్లే మూల్యాంకనం చేస్తారు. ప్రతి ర్షస్టర్‌లోను 3-4 మందితో ఒం ఎగచారు. ఇది న్వచ్చంద గ్రూపు. య న. |
శ్రమపట్ల నమ్మకాన్ని పెంచడం (ప్రమవిహార్‌ ప్రత్యేకత. పిల్లలు స్వంతంగా శ్రమని సంపాదించుకొనే అవకాశం ఇస్తారు. కొంచెం భూమి కేటాయించి కూరగాయలు పండించుకొనే అవకాశం ఇసారు. గోశాలను కొందరు శుభ్రం చెయ్యవచ్చు. కూరగాయల్ని వంటశాలలకు అమ్ముకోవచ్చు. ఆ సొమ్మును మినీ బ్యాంకులో దాచుకోవచ్చు.
పొద్దుట నుంచి సాయంత్రం దాకా శుభం చేయడం నుంచి టివి చూడడం దాకా దేనికది జరిగి పోతుంటుంది. అట్లని అందరూ ఒకే పని చెయ్యరు. మరి వీటిని ఎవరు రూపొందిస్తున్నట్ట? నియంత్రి స్తున్నట్టు? దీనికో ఫ్యూచర్‌ గ్రూపు ఉంది. ఇది బాలల గ్రూపు. వీళ్ళు కూచుని చర్చించి ప్రతిపాదన తయారుచేసి ట్రస్ట్‌కు ఇస్తారు. ట్రస్ట్‌బోర్డు వాటిని ఖరారు చేస్తుంది. వీటిని పాలనా విధానాలుగా వాళ్ళు రూపొందిస్తారన్న మాట. ఇవిగాక సోషల్‌ గ్రూపు, కల్చరల్‌ గ్రూపు ఉన్నాయి. ఇవీ పిల్లలు నడుపు కొనేవే.
విహారయాత్రల నుండి జాతీయస్థాయి సెమినార్ల దాకా ఈ పిల్లలు, టీచర్లు హాజరవుతుంటారు. ఎందరో వచ్చి దీన్ని చూచి పోతుంటారు. వినోబాభావేగారి సేవాగ్రామ్‌ని తలపిస్తున్నదని ప్రశంసిస్తుంటారు.
టీచర్లంగా దీన్నుంచి మనం నేర్చుకోవల్సింది చాలా ఉంది. కానీ ఏ “బెత్తందార్లూ లేకుండా ఇది సాధ్యమా అనేది చూచాకే మనం నమ్ముతాము. చదువు చెప్పడం ఇంత సులభమా అనేదీ ఇంతే.
ఇవన్నీ ఒక ఎత్తు. ఈ బిడ్డల్ని కదిలిస్తే వాళ్ళ హృదయాంతరాళాల్లో నుంచి దూసుకొచ్చే భావ ప్రవాహ మొక ఎత్తు. ఎవ్వరూ తమను గురించి చెప్పుకోవడానికి వెనుకాడరు. ఏదీ దాచుకోరు. ఎక్కడా తడబడరు. కుండబద్దలు కొట్టినట్టు చెపుతారు. వాళ్ళ మాటల్లో అత్యంత దయనీయత ఉంది. కానీ మొక్కవోని ధైర్యం కూడా ఉంది. వాళ్ళ భవిష్యత్‌ పట్ల వాళ్ళకొక ఆశ మాత్రమే కాదు, వాళ్ళకొక ప్రణాళిక ఉంది. అన్నింటికి మించి “మేమూ ఎదో ఒకటి చేస్తాం. మాలాంటి పిల్లల్ని ఆదుకొంటాం,” అనేది దాదాపు అందరి నోట వచ్చే మాట. ఉత్తమాట కాదు, దీని నిర్వహణ చూస్తే ఇట్టే రుజువవుతున్న మాట.
చదువంటే ఇదిగాక మరేంటి? దాని అర్థం పరమార్థం ఇవిగాక మరేమిటి?
ఇ శు ఖ్‌ జ? 'అననననకకకకననకనకకనతననన నానన నన కనను నతనినానన తననన తనకా నకనతతా ననన ననన నతనానననన తానని లలన ననా ననిన నినా ననిన ననానాననకనకననననననననాననననా ననన నతతనననినకతకనకనినననిననిననన ననన నతనననతల ననన ననినననుననినననననలిననినినననినినినననినినినననననననిననననినినననినననననిపననననమము.. లల! న స. చ క న న స భా. ష్‌ న సన యన భత 1 చట హను. సల ?8 న అర మ ను క న సిక. ఇ ఎ న ననే శ తు ఇ | న ఈ. జ న. వ. న. క్‌ భా స. న ప నం న సం నం సం ఈశా సేయ ఇ అన్నా సం బయనేంయలై కొ గ్ల తలం ట్‌ టా నో నెన్న సలు ను న ప పు అం న స్‌ ర క్‌ న్‌ న టా స్త, భె. టీ. గ గ ప లె ్‌ గా లీ స్స (యి ళా బా నఖ 7 ని + స్‌ మం. న మ 1 న మ | న. న | ఆఅ [ళం :త౮ఆ| ఈ న భక. శయ... రట ప నాం లో త శత నా తా తారా || న టో శ బే ళల న ేః తనా కిము. ర వ్‌ ను వటి ా తలి స సీ నళ సనా సాంచి నే స హన | కి మ ౨. క మం కే నే ను టన ను మత్త. హలం టు తో నన గ క. సప న క క స న! వ నా. ర శభ న త స యాల న నే న తనయ న ను టన చమ మంటు టు సనన నం ల ర న లను న రంత మ పన నాను. టన. న. న చు టన యు టన న ల య న న లు న " నన సం న కల నం శర సనన న న న న న... క. పక రన పో ల న కీ - తల త ము గ నల శ పీ. జః ౦ ఏ “తాన నం. శ , ళు న. జీ క్‌ ప; =. స్టే క్‌ జస నో స్ట క. టి నవే సం టన మయన్‌ మననము నుమ . టా సిం నల లట కంట కా ణి "క ఖ్న [మాం క ల్‌ స్య సా లం [ కస సవిత భు | న. క్‌. రగా క మీ కైక స?! గెల మం... క్త క ప నాళ ఖ్‌, గం! శు శీ | ళు లే గళ క్వ న శ ఘా న ఫ్ర ఆటీ ర క్‌ స స ళ్‌ న. వ క .. . . భం... జ మనల నడక సై డ్డ నట నా వస్త్ర ల! టు. ! య చ కీ, క్ష యళ రట నన న టా న మ స్‌ స. ష్‌ ను నం గ. వ మ! ను. స 1 టం పన్నా త నే సు స్లోగా పం నా శా గ మం న న ను ను! బి రు సారస పం. స వ టి అ సంలు లలో, కసా న. క క సు ను నం. న మ ర యయ న క స మల ముం లు ఎం ము టర టం ము లట లుల నప లం... . వీ రి 1 ళ య స ల తలి! చ ణి స ర లీ పండుగ ఇక దు రోజులే ఉంది. పేదా ధనికా, ఆడామగా సమానతాని తన పం ఇక అయి జు ది. 1 పాలనలో ప్రజలందరికీ పంచిపెటిన బలి చకవరి మాట నిలుపుకొని మలయాళీలని పలకరించడానికి ( గ స ([ డ కరూడలి చూ? కే హడావుడి అప్పటికే రా ౧ం్దూ ం ౧౧ బకత ౧ల ం ఆలు స ౯ ం గా దారురో చి ఎక్కడెక్కడి పూలూ తెచ్చి, ముంగిళ్ళ ముందు పెట్టి బలి మహారాజుకు స్వాగతాలు అయి జుల్సిం బీ 6౬ పలు.తునారు. ఒకో.చోట ఒకోరకంగా వాటిని తీరిదిదుతున్సారు. కొని గుండ్రంగా, కొని యజ్ఞవాటి కల్లా, కొన్సి నక్షత్రాల్తా, కొన్సి అష్ట్రదళపద్మాల్తా ఎవరి నైపుణ్యం వాళ్ళు ప్రదర్శిస్తున్నారు రంగుల రంగుల లా ం న్న ఆ న్న రి గా యా అతి ష కాల డిజెను సృషిసునాారు. దేని అందం దానిదే. దేని ప్రతేగకత దానిదే ఖప్రూల ల వష వ , అందిం , (గ్ర ం య (రొ ౬ -చి కీరళ నంస్తృతీ సౌరభాలి ఆసా(దిసూ [గగామాలు తిరుగుతూ క మారో స్త గమ్మలై బడిలో దూరాను. ఓన _ కో జ , గి / ఇ అధక్రకనా " తీ కీ శ్నీ ర .
- ళ . కా (1 (9 సెలవులు దగరకొ శాయి దానికి . = _ ఠి శీ ణో గ! లోగ గ ా శ ౧ ననీ జరుగుతున్నాయని టచర్లు చెప్పారు. యా క్‌ ఏ కాసులోకి తొంగిచూసినా పరీకల ( న ప్యాట ఊసే లేదు. పరీక పేపరులే ౧ ం యి ౧౨౦ ం ర్వి, ఇ ై బారులుగా కూరను ముచ్చటే జీ గ్‌ ప ప | వేకించడం అసలే లేదు. క
- అలలు ౬ నీ యర్రా డ్య చోట కుదురుగా కూర్వును దాఖ ౧) ళ్‌ | ఫో లాలూ లేవు! ఇవేం పరీకలో మరి! ఠి ఆహ ఠి అంతక
మూడవ తరగతి క్షాసురూంలోకి జొరబడ్డాను. పిల్లలు గుంపులు గుంపులుగా కూర్చొని ఉన్నారు. అచ్చం వాళ్ళమ్మల్లాగే పూలు పేరుస్తున్నారు. ఎక్కడెక్కడి పూలో ఎరుకొని వచ్చినట్టుంది. వాళ్ళలో వాళ్ళే తర్దనభర్ణ్దనలు పడుతున్నారు. ఒక [గ్రూపు గుండ్రంగా నాలుగైదు వలయాలుగా, ఒక్కో వలయంలో ఒక్కో రంగు పూలుండేలా పేర్చింది. మరో గ్రూపు నక్షత్రంలా పేర్చిచివర్ల ఒక్కో రంగు పూలు అమర్చింది. ఇంకో గ్రూపు చతురస్రాకారంలో పూలు అమర్చి మధ్య పూలగుత్తిని పెట్టింది. పూలను రీకులుగా విడదీసే వాళ్ళు, రంగురంగుల పూలను వేర్వేరుగా పెట్టెవాళ్ళు, “ఇదిగాదు ఈ రంగుండా లని వ్యాఖ్యలు చేసే వాళ్ళు- ఇలా పిల్లలు ఎవరి లోకంలో వాళ్ళున్నారు. నేనలానే చూస్తూ నిలబడ్డాను.
ఆ కాసు పిల్లల్ని మాస్టారు నాలుగు గ్రూపులుగా చేశారు. ఒక్కో గ్రూపులో 6-7 మంది ఉన్నారు. పొద్దునే వాళ్ళు పూలు తమ ఇళ్ళ నుండి, చుట్టుపక్కల చెట్ల నుండి తీసుకొచ్చారు. ముందురోజు ఎవరేం చెయ్యాలో ప్తాన్‌ చేసుకొన్నారు కూడా.
చివరికి పూలు పర్చడం ముగిసింది. ఒక్క (గ్రూపు మాత్రం ఇంకా సతమతమవుతూ ఉంది. అర్భాంతరంగా ముగించి, “మా చేతగాదు' అన్నట్టు ఉండిపోయింది. మాస్టారు పిల్లలందర్నీ కలిపేసి కూచోబెట్టారు. ఒక్కొక్కర్నీ లేపి ఏ గ్రూపుది తనకు నచ్చిందో చెప్పమన్నారు. [గ్రూపు పేర్లు బోర్డు మిద రాసి వాటి కెదురుగా నిలువు గీతలు గీసి ఎవరికన్ని మార్కులు వచ్చాయో తేల్చారు.
ఇక్కడో విచిత్రం ఉంది. నిజానికి ఏ గ్రూపువారు ఆ గ్రూపుకి మార్కులు వేసుకోవాలి. అలా చెయ్యలేదు. పూల అమరిక చూచి మాత్రమే తమ అభిప్రాయం చెపుతున్నారు. అర్భాంతరంగా ముగించిన గ్రూపుకు ఒక్క మార్కూ రాలేదు. (వీటిని మార్కులనడం ఏం బావోలేదు!) అంటే ఆ [గ్రూపు వాళ్ళు కూడా బాగుందనలేదన్నమాట!
ఇంతకూ ఈ తతంగమంతా ఎందుకని మీరడగవచ్చు. ఇది తతంగం కాదు. తమాషా కాదు. ఇదో
పరీక్ష! అవును అక్షరాలా మూడవ తరగతి పరీక్షల్లో ఇదొకటి. ఏ సబ్దెక్టు పరీక్షో మీరే తేల్చుకోండి!
ఇక మరో స్కూలు పరీక్షలు చూడండి. ఆ ఊరు “కురుబుడ. స్కూలు చూడముచ్చటగా వుంది. అన్ని వసతులూ ఉన్న అందమైన బడి. చుట్టూ కావల్సినన్ని చెట్టు, ప్రకృతి ఒడిలో పర్ణశాలలా ఉంది.
అక్కడ రెండో తరగతిలోకి వెళ్ళాను. ఒక్క పిట్ట లేదు. మేడమ్‌గార్ని అడిగాను. మా పిల్లలు పరీక్షలు రయడాని౭ళ్ళారన్నారావిడ. ఎక్కడికెళ్ళారు? ఎక్కడికీ వెళ్ళలేదు. చెట్టకొకరు పుట్టకొకరుగా అక్కడక్కడా ముగ్గురు నలుగురు చేరి ఉన్నారు. వాళ్ళ చేతుల్లో పుస్తకాలూ పెన్సిళ్ళూ ఉన్నాయి. దగ్గరి౭ళ్ళి చూస్తే వాళ్ళల్లో వాళ్ళేదో మాట్ట్లాడుకొంటున్నారు. ఒకరికొకరు పాయింట్సు చెప్పుకొంటున్నారు. ఎవరి పుస్తకంలో వాళ్ళు చుటుక్కున రాసి, మళ్ళీ చర్చలోకి దిగుతున్నారు. ఎవరికి వాళ్ళు గెంతుకొంటూ ముచ్చట్టాడు తున్నట్టుంది గానీ “పరీక్ష అన్న భావనే లేదు.
ఇంతకూ “ఇదేం పరీక్ష?' అని అడిగాను. టీచరు ముందురోజు ఈ పిల్లలకి ఓ పని అప్పజెప్పారు. ముగ్గురు నలుగురు ఒక్కో [గ్రూపుగా ఊరంతా తిరగాలి, జంతువుల్ని చూచి గుర్తుంచుకోవాలి. వాటి
( | త్తి
ఆహారం ఏమిటో కనుక్కొని రావాలి. వాటినన్నిటినీ గుర్తుకు
(1 తెచ్చుకొని ఒకరికొకరు చెప్పుకొని (అయోయరామా! అంతా
నా కాపీలమయంగా ఉంది కదూ!) ఎవరి పుస్తకంలో వారు
|. రాయాలి. వాళ్ళీష్టం వచ్చిన చోటికి వెళ్ళొచ్చు. గంట
క్‌, కొట్టెలోగా రాసుకొని రావాలి.
త్‌ ఇదో పరీక్ష! “అందరూ రాయగలరా' అని టీచర్ని
? అడిగాను. "చాలామంది రాస్తారు. రాయలేని వాళ్ళ చేత
) గె రాయగల్గినవాళ్ళు రాయిస్తారు. రాయడమే కాక చెప్పమని
| కూడా అడుగుతాము. రాసిన దానికి రెండు రెట్లు చెపుతారు.
రాయలేనివాళ్ళు చెప్పడంలో చాలా ముందుంటారు కూడా.
వాళ్ళకి విషయజ్ఞానం పుష్కలంగా ఉన్నట్టె కదా. అంతకంటే ఏం కావాలి? చిన్న్షగా రాయడం నేర్చుకొంటారు,' అని టీచరు చెప్పారు.
ఇదే స్కూల్లో మూడవ తరగతికి లెక్కల పరీక్ష కూడా జరుగుతోంది. పిల్లలు ముగ్గురు నలుగురు వంతున గ్రూపులుగా విడిపోయారు. ప్రతి క్లాసుకీ వెళ్ళి ఈ గ్రూపులు మొత్తం పిల్లల్ని ఆడమగ పిల్లల్ని లెక్కించి రాసుకోవాలి. ఆ రాసు టీచర్ని అడిగి పోయిన సంవత్సరం అదె కాసులో ౨ఎ౦దరు పిల్లలున్నారు, వాళ్ళలో ఆడపిల్లలెందరు, మగపిల్లలెందరో కూడా తెలుసుకోవాలి. టీచరు దగ్గర రిజిష్టరు తీసుకొని చూసైనా తెలుసుకోవచ్చు.
ఈ తతంగమంతా ఒకరోజు జరుగుతుంది. రెండోరోజు తరగతివారీగా పిల్లల సంఖ్య ఎందరు తగ్గిందీ, ఎందరు ఎక్కువైందీ ప్రతి గ్రూపూ తయారుచెయ్యాలి. విషయ సేకరణ (గగ్రూపువారీగా చేసినా నోట్సులో రాయడం మాత్రం ఎవరికి వారు రాయాలి.
మరో స్కూల్లో 4వ తరగతి పిల్లలకి "కార్గిల్‌ పరీక్ష పెట్టామన్నారు. 'కార్గిల్‌ పరీక్షేమిటి అని మనం విస్తుపోవచ్చు. ఈ పరీక్ష నాలుగైదు రోజులు జరుగుతుంది. పిల్లలు కార్గిల్‌ యుద్దానికి సంబంధించిన వార్తాపత్రికల్లో బొమ్మల్ని కత్తిరించుకొని ఆల్బమృ్సుగా చెయ్యాలి. ముగ్గురు నల్గురొక గ్రూపుగా చెయ్యాలి. ఇదో పరీక్ష. తిరువనంతపురం జిల్లావారు యుద్దంలో ఎవరెవరు మరణించారు, వారి పేర్పు, ఊరి పేర్పు, వాళ్ళ తల్లిదండ్రుల పేర్షు, వాళ్ళకు పిల్లలుంటే వాళ్ళ వివరాలు సేకరించి ఎవరి నోట్సులో వాళ్ళను రాయమన్నారు. ఇదో పరీక్ష ఒక్కొక్క జవానుకు ప్రభుత్వం ఎంత సొమ్ము సహాయం చేస్తోంది, మొత్తం జవానులకు ప్రభుత్వానికింత ఖర్చవుతుంది? ఇదో పరీక్ష. యుద్ధంలో వాడిన తుపాకులు, విమానాలు తదితరాల పేర్లు సేకరించడం, కొన్ని సంఘటనల్ని (నచికేత బందీ కావడం) సేకరించడం ఇంకో పరీక్ష. మొత్తం కార్గిల్‌ చుట్టూనె అన్ని సబ్బెక్టుల పరీక్షలూ జరుగుతున్నాయన్నమాట.
టం. కి /
పరీక్షకు ఓనం. కార్గిల్‌ మాత్రమే కాదు రబ్బరు లో తోట నుంచి, రోడ్డు రవాణా బస్సుదాకా ఎదైనా కావచ్చు. / -. ఆగస్త్వు 15 నుండి ఆకులతో వైద్యం దాకా దేన్నైనా (| తీసుకోవచ్చు. ట్ర ళా మరీ చిన్నపిల్లల్నించి పెద్దల దాకా హాజరయ్యె థో సోసళ పరీక్ష కూడా ఒకటుంది. కథలు చెప్పడం, వాటిని గ. నాటకంగా అభినయించి చూపడం. అది అందరికీ పని “జ కొచ్చే కామన్‌ పరీక్ష. ఒక క్లాసులో టీచరు కూడా పిల్లలతో కలిసి (ఒక గ్రూపులో) ఈ పరీక్షకు హాజరవుతోంది! ఇదంతా చూచాక మనకు సహజంగానే కొన్ని ప్రశ్నలు ఎదురవుతాయి. వాటిలో మొదటిది పరీక్ష వ్యక్తిగత సామర్థ్యాన్ని కొలిచేదిగా ఉండాలి గానీ గ్రూపు స్థాయిని నిర్ణయించేదిగా వుంటే ఎలా? అనేది. పిల్లలు కలిసిమెలిసి ఒకరి నుంచి ఒకరు నేర్చు కొన్నపుడు వాళ్ళని అలానే అంచనా వెయ్యడమే అర్ధవంతం. ఇందులో వ్యక్తి వెనకబడ్డం అనేదేమీ లేదు. ఎవరి నోట్సులో వాళ్ళు రాయవల్సిందే. ఐచ్చికంగా ప్రతి ఒక్కరూ పాల్గొనడంలోనే వ్యక్తిగత సామర్థ్యమూ బయటపడుతుంది. లల. రెండోది మార్కులు, ప్రాగ్రెస్‌ రిపోర్ట్పులు లాంటివి ఉండాలి కదా, ఇందులో మార్కులే లేవే 'అనే ప్రశ్న నిజమే ఇందులో మార్కులుండవు. ఉపాధ్యాయుడి అంచనా తప్ప! 'అమ్మలూ! మీ బిడ్డను గురించి తెలుసుకోండి! అనే చిన్న పుస్తకం (రికార్డు) ఒకటి ప్రతి విద్యార్థికీ ఉంటుంది. అందులో విద్యార్ధి ప్రగతిని పలు రూపాల్లో అంచనా కట్టి తల్లులకి వివరిస్తారు. అంతేగాని పిల్లలకి మార్కులు వెయ్యడం, చెప్పడం అనేది ఉండదు. పరీక్ష అంచనా కోసమే అయినప్పుడు జ్ఞాపకశక్తిని కొలిచే మార్కులెందుకు? మూడోది. ఇలాంటి పరీక్షల్ని ఎవరు రూపొందిస్తారనేది. మన పరీక్షలకైతే రెడీమేడ్‌ ప్రశ్నపత్రా లుంటాయి. కవరు విప్పి పిల్లలకి పంచడం తప్ప మాస్టారికి పనేమి ఉండదు. మనం ఇంతవరకూ చెప్పుకొన్న పరీక్షల్ని క్షస్టరు స్థాయిలో (సెంటరు క్లాసు) ఉపాధ్యాయులే రూపొందించుకొంటారు. అయితే కొన్ని మార్గదర్శక సూత్రాలను పాటిస్తారు. క్షస్టర్లోని ప్రతి స్కూలూ ఇదే పాటించాలని కూడా లేదు కాని ఏం చేస్తారో మాత్రం ముందుగా చెప్పాలి. వాటి బాగోగులు అందరూ కలిసి చర్చిస్తారు. “ఎ కృత్యం వల్ల ఏమి ఆశిస్తున్నాం, ఎ దశలో ఎలాంటిది ఇవ్వాలి,” అనే అంచనా ఉంటుంది. దాని ప్రాతిపదికన ఇవి రూపొందించుకొంటారు. నాలుగోది తల్లిదండ్రులు దీన్ని అంగీకరిస్తారా? అనే ప్రశ్న. కేరళ (ప్రాథమిక విద్యారంగం మొత్తం విప్లవీకరిస్తున్నారు. అందులో భాగంగా ఈ పరీక్షా విధానమూ వచ్చింది. పాతపద్ధ్దతులకి మంగళం పాదేసి ప్రతి అంశమూ స్థానిక ప్రమేయంతో, కృత్యరూపంలో, ఆడుతూ పాడుతూ నేర్చుకొనే విధానం ప్రవేశించింది. పాఠ్యగ్రంథాలు దీనికనుగుణంగా పూర్తిగా మారిపోయాయి. ప్రతి టీచరుకూ మొదట 5 కమమాయనని
రోజులు తర్వాత దశలవారీగా 30 రోజులు శిక్షణ ఇచ్చారు. పాఠశాల స్థాయిలో కూడా రిసోర్సు గ్రూపులు ఎర్పడ్డాయి. యాంత్రికధోరణికి కాలం చెల్లిపోతోంది. ఇక పాఠశాలల నిర్మాణం పూర్తిగా తల్లిదండ్రుల సంఘాలకే అప్పగించేశారు. ఇందులో ఎవరి ప్రమేయానికీ అవకాశం లేదు.
ఈ నెపథ్యంలో గత రెండేళ్ళుగా వేలాది తల్లిదండ్రుల సమావేశాలు ఊరూరా జరుపుతున్నారు. ఈ మార్పులపై తల్లిదండ్రుల కోసం ఒక చిన్న పుస్తకం తెచ్చారు. ఒక్క పరీక్షలేమిటి, "“హోమ్‌వర్క్‌' పెద్ద సమస్య. ఈ పద్ధతికి తగినట్టు తల్లిదండ్రులు పిల్లలకి ఇంట్లో చెప్పలేకపోవడం మరో సమస్య. కృత్యాధార అభ్యసనానికి తగినట్లు పిల్లలకి అమ్మానాన్నలు సహకరించడం ఇంకో సమస్య, ఇవన్నీ ముందుకు వచ్చాయి. 'అసలు దీనివల్ల మన పిల్లలు ఇంగ్లీషు మీడియం పిల్లల కన్నా వెనకబడిపోతారా,” అనే భయం ఉండనే ఉంటుంది. వటన్నిటినీ తల్లిదండ్రుల స్థాయిలో ఒప్పించి ఫలితాలు చూపించ గల్గారు.
ఇప్పుడొకసారి మన పరీక్షలతో విటిని పోల్చుకొందాం. పరీక్షలనగానే మన పిల్లలకి ఎక్కడలేని భయం. ఎదో ఒకటి ముక్కున పెట్టుకొని ఆ గంటలో ఎలాగో ఒకలాగున తుమ్ముస్తే చాలునని నానా తంటాలు పడతారు మన పిల్లలు, ఒక జ్ఞాపకశక్తికి తప్ప, అదీ కంఠస్థం చేసినదానికి తప్ప మన పరీక్షల్లో చోటు దేనికుంది? నిజానికి విద్యార్ధి సామర్ధ్యం ఎక్కడ బహిర్గతమవుతోంది? వాడి ఐచ్చిక ప్రమేయం ఇందులో ఎముంది? మనసు పెట్టడం ఎక్కడుంది? అంతా యాంత్రికం. ఆ యాంత్రికమే సర్వస్వం! మన చదువంతా పరీక్ష కోసమే. అందులో ఏదో ఒకలాగున గట్టెక్కితే చదువంతా ఆపోసన పట్టిన వాడి
్క కింద లెక్క. ఈ పరీక్షా విధానం ముదిరి పాఠ్యపుస్తకాల స్టానే గైడ్డు, గైడ్గ స్థానే కృశ్చన్‌ బ్యాంకులు వచ్చి
కూర్చున్నాయి. ఇక సబ్దెక్టు చదివేదేముంది? మనసు కెక్కించుకోవడం ఎక్కడుంది?
దీనికి భిన్నంగా లేవూ ఈ పరీక్షలు (వీటిని “పరీక్షలు అనడం వినడానికి కష్టంగా ఉందనుకోండి). ఇవి రోజూ పాఠాలు నేర్చుకోడం లాంటివే. పాఠాలు కూడా కృత్యాలుగా, గ్రూపులుగా నేర్చుకొనే పిల్లలకి ఇవి పరీక్షలేగాదు. అంతేగాదు ప్రతిదీ తమ చుట్టూ ఉన్నదే. దాన్నే పిల్లలు పరిశీలిస్తారు. అందునుంచే విషయ సేకరణ చేస్తారు. దాన్నే ఒక పద్ధతిలో రాయడం ద్వారాగానీ చెప్పడం ద్వారాగానీ వ్యక్తీకరిస్తారు. తమకు అతీతమైంది, తమ శక్తికి మించింది పిల్లలకి ఏమీ కన్పించదు. ఇలా అన్పించాక వాళ్ళలోని అసాధారణ సృజనాత్మకత వెల్లువలా ముందుకొస్తుంది. ఈ సృజనాత్మకతని పెంచడం, దాన్ని అంచనా వెయ్యడం కదూ చదువంటే, పరీక్షలంటే.
అవును కేరళలో అక్షరాలా ఈ చదువే సాగుతోందిప్పుడు. పరీక్షల జోలికి పోవడమంటే చిన్న సంగతి కాదు. దానికే సమూల సంస్కరణ మొదలెట్టడమంటే సాహసమే. ఈ సాహసానికి కేరళ డిపిఇపి పూనుకొంది. రెండేళ్ళ నిరంతర ప్రయత్న ఫలంగా ప్రాథమిక విద్యలో ఈ ప్రజాస్వామిక విప్లవం క్రమంగా దృఢంగా వేళ్ళూనుకొంటోంది.
దీన్ని కళ్ళారా చూడ్డం కొత్త అనుభవం. న్‌
రం
కొందరు విద్యావేత్తలు నడుపుతున్న విద్యాలయాల్నీ మరికొందరి విద్యారంగ ప్రయోగాల్నీ ఈ గ్రంథంలో మీరు చూస్తారు. ఇవన్నీ భారతీయ తాత్వికులవి. ఆధునిక ప్రజాన్వామిక యుగ దార్భనికులవి. న పిల్లలున్నంతకాలం పిల్లల స్వేచ్చ పట్టా, సృజనళీలత పట్లా -. నమ్మకం ఉన్నంతకాలం ఈ విద్యాలయాలవిలువ మాసిపోదని ఏీటిలోకెళ్ళి తొంగిచూస్తే తెలిసొస్తుంది. = . | అందరం ఏదో ఒకరోజు ఇక్కడికి చేరాల్సిందే నన్సిస్తుంది. | . మన పిల్లల చేతిలో భావి ప్రపంచం ఎంత భద్రంగా | . ల ఉండగలదోనన్న అపారమైన నమ్మకం వీటిని చూస్తే - ( కలుగుతుంది. మనం మన పిల్లలూ ఎంత పోగొట్టుకొంటు . న్నామో, ఏం పోగొట్టుకొంటున్నామో గుర్తుకొచ్చి మనస్సు . కలుక్కుమంటుంది. చాలా సహజమైనవీ, సులభమైనవీ . . ల. మనమెందుకు వదిలేశామా అని భయమేస్తుంది. మనం . చాలా సంక్లిష్టం, అసాధ్యం అనుకొనేవి ఇంత సులభ . సాధ్యాలా అన్పిస్తుంది. న చదువు నేర్చుకోవడం, నేర్చడం రెండూ ఎంత తియ్యటివో, . . తృప్తినిచ్చేవో, సహజమైనవో, సార్థకమైనవో వీటిని చూస్తే . . మన కవగతమవుతుంది. . వియన్నార్‌ బుక్‌ వరల్డ్‌ | -. చౌడేపల్లె - 517 257 |
మవసు ఫౌండేషన్‌ ఖీ అడం పుస్తకాల పరిశీలనాపట్టిక __పుపకంపుఖ | 1౧౧౨ రి ఎం య 9 _ముదులట్ట గీ నననననతనననక? కచ యేటా లా చేపెవది మన | _తయారుచేపివది (2౧౧ పేజీలు విడదీపివది రి
కండే చేవవల ను న. యురీ రానా అ