Telugu కావ్యకుసుమమాల - anilvaranasi/indianlanguages GitHub Wiki

శ ఆ స శయ ఖా. క. ళ్‌ 4 5. ళీ ప లా సచ్‌. వవ. స క్‌ సభ. న. ల ళ్‌ 0 శైల ; ం క | జ. భే వ... క ల క్ష జ వా క క్‌ ళో [| ఎ ( శఈచుచుసువువూల- | ం వమన." ౨

ఆ నే క్ష - త

“7 ( ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయము ఖై ఈ

(గ్‌ 1071 పరీక్ష నుండి వ్కిఏ., డ్నిగీ _పాంతీయ భాషా విద్యార్థులకు నియమించిన ) ర వ" . మ. వ. జ ప న ళు " |. క్‌ - జ . ఆతేధ పద్య సంకల ఈ. జె. . ల న్‌ా " జః. * - క శో క. ౧" ॥ | న. మ. జ. క్‌ తెలు(గు పాఠ్య (గ్రంథ నిర్మాణ సర్షిఘము చే. గూర్చు( బడినది న / 4 +

• “4 తో స. వ్రకౌశకులు : గతే నియా ' విశ్వవిద్యాాయమువారు ౦ నలు ఇ. 1069 _ ఎవెలరూ॥ తి ఖ్‌

॥ క .. ఖా" ల ః శౌ. +

శ క క | క్షా = ॥ 7 శ్‌ ఆ అ ల కా | గి ఖో వ జ్‌ “జై + క్ష ళ్‌ నో . . _ ల్‌ ల ౮ క్‌ న బ్‌.

కావ్యకుసువువూల ( ఉన్మ్యోరికటూ వొశక్రొవద్యాలాయము 1071 పరిక నుండి వి.ఏ, డిగీ [(పాంతియ భాషా విద్యార్థులకు నియమించిన ) ఆంధ పద్వ సంకలనము తెలు(గు పాఠ్య (గ్రంథ నిర్మాణ సంఘము చే. గూర్చు6 బడినది [(వకౌశకులు న ఉన్మ్కానియా విశ్వవిద్యాలయమువారు హై దరాబాదు 1060

పతులు : 10,000 పథమ (పచురణ, 1060) య చం యో య సర్వ స్వామ్యములు న. న్‌. ఉన్మానియా విళ ఏవిద్యాలయమువారివి ( డ౫00 “+, రే గ్ర [గ (పాపి, స్రానము : ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయ ముదిణాలయము హైదరాబాదు 7. క

రి గ్‌ ౨అర మూం డేండ్ల డి(గీ పరీక్షలకు చదువు విద్యార్థులకు తిలు(గు పద్య కవితలలో నాలుగు నూర్త పవ్యములకు తప్కువ కొకుండ చదువుట యావళ్యకమై యున్నది. వీవిలో నూజుపవ్యములు ఆధనికములు, తక్కినవి పూర్వకాలికములు. ఉన్మా నియా విశ్వవిద్యాలయమున తెలుగు పాఠ్య [గంథ నిరాయక సంఘము చేసిన నిర్ణయమునకు అనుగుణముగా (ప్రస్తుత సంకలనము వీ“ము చేయంబడినది. (ప్రాచీన కాలమునకు చెందిన నలువురు [1పపి 0 రథ కవుల కౌవ్యముల నుండియు, ఆధునిక యుగమున భిన్నపన్టతుల ననుస రించిన నలువురు కవుల రచనల నుండియు పఠనీయ భాగములను ఎన్ని సంకలనము చేయుట జరిగినది. విద్యార్దులకు తెలుగు కావ్యములయందు అభిరుచి కలిగించుటయే యిస్టి సంకలనముల ప్రయోజనము, ఈ సంకలనమునందు తమతమ రచనలను ప్రకటించు కొనుటకు అనుమతించిన కవులకు మా కృతజ్ఞత , లో ౧ [1

చనా...

1. ఘోషయా్ర 5 . 60 |

_ ఓ జరంసంధ వధ ,., . . పతీ

• త. కలహోంకురము .,., 96 . వ్రిఫీ

శీ, సీతాపరిత్యాగము క. 69 69 గ్‌ ర్‌, పాణ్మగహణము ... క 66 ౧77.

6. పబోధము 4 6 60 రప

7. సంక్రాంతి 06 60 క. గ్ర)

గ. చిరకారి . న న. గ్‌

9. _కవికావ్య విశేషములు 90 ంంం [01

వర...

ఖూషయాత్ర, ఎర్బిన వ, అని ధృత రాష్ట్రండు బహుువివధంబులగు పలుకులు వలుక విని దుర్యోధనుండు శకునిం జాచి యీూరాజీల యింత ఖీతుండ య్యె ననుచు నతండునుం చానును కర్ణ నహి తుండై యొక్క వివిక్త [వదేశంబునకుం జని కార్యా లోచనంబున నున్నయెడం గర్జుం డిట్లనియె. కే సీ, “పాలిత శెర్యులు పాండ వేయులు దుఃఖ శీలురె యడవుల పాలు వడిరి; ధరణీళ ! తొల్లి యిం[ద్మపస్థ పురమున ధ"శ్రనందమ పాల( బేర్మితొడ శోభిలుచున్న విశుత లత్మి నీ బుద్ది బలమున నిన్ను (6 బం వొలయ' బజోందె( బరువడి దఉణ పక్సిమా_త్తర పూగ్వ దేళస్టులయిన మహీళు లెల్ల గీ. నీక యగగాపులై రిపు నిఖిల జలధి ₹ ల కానన ద్వీప విశాలమయిన మహి సమ స్తంబు నేలుము మహిమ యెొసంగ లీల నిండుండు సురలోక మేలునట్లు: లి ఉ. జానపదుల్‌ పురీజనులు సంతతముం [బమదం బిలర్బనీ దన శుభోదయంబ వృూదయంబులం గోరుచునున్న వార్తుస మ్యూనము నొంది కెరవసమాజము నిన్ను థజింప భూరి తే జోనిధివె వెలింగెదవు సూర్యున్ని చాడ్చున నీవ యిమ్మ హిన్‌ 3 1081

లి కొ న్య రకుసుమమాల వ. పాండవు లిపష్పుడు పరమదుఃఖార్తులగుచు దె ్వతవననరో వరసమీపంబున నున్నవారని వింటిమి; నీవు సకల సా(మాజ్య విభవంబు మెఆఅసి చని యందు నీ అేజంబు ఘర్మసమయంబు నాంటి తపను తజంభె వగతుర కన్నులు గమర నతిదున్న వాంబగునట్టుగా. జేయుము; దొల్లి నహుష పుతుండయిన యయాతియుం బోలె నుజ్వులుండ వై యున్న నిన్నుం జూచి వాండవులు హృదయ భేదంబుగా వగచెదరు. మిితజన మోదంబును శతుజన ఖీదంబునుం గచా నంపదలకుం దగ్గియెడు ఫలంబు. త్త క్‌, ధనధాన్య పుత బాంధవ జనలాభంబులును దల6ప సరిగావు సుఖం బున(6 చాను దనరి శ్యతులు ఘనతర దుఃఖముల నుండ.6 గని యలరుటకుస్‌. ర్‌ ఉ. నారలు గట్టి కూర లశనంబుగ నుగవనంబులో విప డ్భారము నొంది వందురిన, ఫల్గును నుజ్వుల రాజ్యవై థవో చారులమ కనుంగొని ముదంబున. జొంద(గ౮ గాంచు న్న కంచ నిం పారంగ నొండు గల్గు నె కృ తార్ధత యందును "గౌర వేశ్వరా | గ. అతుల సౌభాగ్య పుణ్యసమ్యగ్రగరిమ నొప్పుచున్న నీ దేవుల యొప్పుసూచి, ధృతి దఠింగి తన్నుండాన నిందించు కొనుచు వృాదయమున6 జాండవాంగన యెరియవలదె ర్‌ "గ

వ. అవిన నిది వోలు నని నాగశేతనుండు సం పీటం డ్రై

కొండొక విచారించి రాభథధయుం జూచి రి.ట్లం యొ. వ్‌ క, “నా ఎలయపును నెట్టిద ; నీ

వే ఆఅ గటి గించి తది యఖభీన్లము ; వవ మా

ద్వైత పనంబున కళుగుట

భూతలవతి యనుమతింపం బోలదు మదిలోన్‌. ర గీ. అందు. బాండవు లుండుట యాంబి కే యు.

డెజు(గు ; మన మవ్వనంబున "కేగటయును

గడంగి పార్గులతోడి విగహము రొఆలరక

యని యవళ న్రంబు వారించు నణ(డు మనల, కేం వ. అదియునుం గాక ్షేే చ. ఉరుతరని [కమ "ఢ్యు లనియున్‌ మవానీయ తపోవిశేషను

స్థరు లనియుం బృథానుతుల దిక్కున. దద్దయు భీతుం

ఆ నిరం తరమును మాన వేం దు( డెద6 చాపము నెందుచు నుండు; క్కురు విభుం డింత సేపు. “గడు. గూర్చి విలావమునేనె వారికిన్‌, 1౨

వ, అతని యొద్ద నుండి విదురుండు వారిన పోటు మానిములుగాల.

బొగడుచుండు ; జూదంబునా.(ట నుండియు విదుఠకుండు

పాండవ పతక్షవాతీ యగుట దెల్లంబయ్యె ; మన వివా

రించిన యిక్కార్యంబు చిన్నసన్న యెొజణింగనేనియు

నాతం డెల్లభంగుల విఘ్నం౦బుసేయుం గావున నిది యెల్ల

శీ కౌవ్య రకుసుమమాల రవాన్యంబుగా నొనరించుకొని ధృత రాష్టు90డు దీవి కరనువముతించు తణఅం గయ్యడి యట్ట యుపాయంబణు నీవును శకునియు నూహించునది ; మనము కేపకత వచ్చి కురుపితామహుండై న ఫీష్ముని. గురువంళో త్త ముండెన ధృతరాష్ట్రుని నొడంబజీచి. పడలుదమొ*ోని వారి వీడ్కొలిపి దుర్యోననుం డత్యంతర గృవాలబున కరిగి యారాథతి సముచిత (పకారంబునథ గడ ఫపె( [బకాతం బగుట ము గర్హండు దుష్యాధను కడళుతల బని యిట్లని యె, 1 ఉ. ''భూతఅనాధథ! యే నొకటి పోల నుపాయము గంటి; నిప్పు డా దె వతీవనంబు నందు పిదితతిజుగ నున్నవి గోకగజముల్‌ ; (పీతిగ- దగ్విలోకవము పెరం జనందగు ; ధారుణీశ్వరుం డీ ఆఆ. నం బొమ్మను; నభీష్టము చెశకణు నెల్ల భతగులన్‌ .”” 14 క. నా వినీ నుబల తనూజు-డు “డేవా! నీయాన ! యేమ -బెల్లంబుగ గే ఇావించితి'” ననియె ; నంశ6 [బవాసిత ముఖుత్ర కేప్‌ వ. ఒండొరుఅ చెయి సజచి నవ్వుచు నమ్మువ్వురుం ద త్రణంజి సమంగ నామభేయుం డయిన గోపాలకు నొక గ్రానితి గఆపికొని ధృత రాష) పాలికిం జని సముచిత [వసంగ జీవావిశేషంబుల నమ్మహీవిభు నుముఖుం బేసి యనంత రంబ “దేవా! దెవత వనంబుశందు కీలారంబువ నుండి వీ, 2 యొక్క గోపకుండు వచ్చో నవిశ నతండును వాని కఖభిముఖులడె పసములనసేమం బడుగుటయు వా. డిట్లవియె. 1%

ట్‌, “దె కితవనంబు నట్టనుఖవానము గోవుల కెందు లదు; ధా (సీతల నాథ! యిప్పుడు [పదీ _వ్రములై సతతంబు( బేర్చిగో [వాత భయ కరంబు అగు వాలుమృగంజులు నంచరించు; మీ కాతెజం గెల్లి; ఇప్పుటకునై యిట వచ్చితి నేను జచ్చెరన్‌ి 1 వ. అనిన యనంతరం౦ంబ కఠరసొబలులు ధృత రాష్తుతోడ వో / కో “దేవా! యట్లయివం దదడయక దుష్టమృగ నాళనంబును గోగణ సంగవమణంబును జేయుటకు భవత్భూను దుర్యో ధను నియోగింపు మసన నత-డు గొండొక విచారించి ళు మ, తగు గొారత యొనగ్ప, దుష్నమృగ విధ్వంసతబు నూహింప మే లగు; నైనన్‌ విను. డవ్వనాంతరమునం చాన క్తిమె నున్న వా రు గరిషాత్ములు పాండురాజతనయుల్‌ రూఢ పతా వాఢ్యు; ల ట్రగుటన్‌ పీగమనంబు నామది. [బియంఖై తోంప దొఖ్ఫంగు లన్‌. 19 క. మున్నును మీచేతం గడున్‌ జన్నము వడి నొచ్చినారు పొారులు; మీమ్ముం (0 గన్న౦త నలుగ కుండునె పన్నగరిపు సన్ని భుండు పవనజుం డాత్మన్‌? 20 వ. అదియునుం గాక, 1.

గ్ర కావ్యకుసుమమాల చ. ఒకరు(.డ ధాని యంతయును నోర్చ. గృతా(సృండు గాక యుండియుం౦ం [బకటిత జకాహు వికముండు ఫబ్ల్టును6; డి్లు మహేందదు పాఅన త్యకుటిల దివ్య బాణ వీదు( డై యెులమిం జనుదంచె; నట్టి వా నికి నదుగంగ శక్యమగు నె రణభూముల నింక నేంకిన్‌? లిల గీ. చనకి మీరు చారికిం గీడుసేయుటయును వారు మీ కగు వేతయు వగవ మేలు గాదు; వలసిన ఘోష గతణ మొనర్శం దగిన వారల. బు త్తము దడయ కందు.” బీ వ. అని యొడంబడకున్న నయ్యాంబి 3యునకు శరుని యిటని యొ. ఓశ్జీ టం ఉ. “పాలిత విక మోన్నతులు పాండుతనూజులు; వారి క (పియలి బేల యొవర్తు మే మధిప? యుమటు సేనితి మనియుం బతి జ్ఞాలలితుండు ధర్మజుండు సత్యము దప్పునె! తమ్ము లేల త చ్చీల మతి[కమించు రిదిసిదము నమ్ముము నసముశంబునన్‌. బి5 యా కౌతుక మతిశయిల్లి నది; గోగణ ర యూ కరణము గార్యంబ ₹, యి కీడును నేల పొందు నిందు మహిశా?ి 2౮ 5, అనిన నతడు గొండొకవడి మనమున నూహింళి ““బుద్దిమంతుల్నరై గో

ఘోషయా త్ర 7 ధనము నరనీ తడయక రం” డని వారికి నెట్టకేల కనుమతి యిచ్చెన్‌. డ్రి? ఆ. ఆ వణంబ కొతుకాతిశయ వ్యగ వ్యాదయు!డైన ఫణధ రెంద "కేతు నాజ్ఞ( గగపురంబునం బెల్ల ఘోషింప. బడి యె ఘోషయా(త [పకటలీల. 2౨6 స, అంత. (బవ్భాప్రాత్చు. డై అలరి తాంబరా భరణాంగ రాగ విస్సురిత మూర్తి నొప్పారి విభుండు సహోదరులును గ ర్‌ గాంధా రులును [(బియ తాంధవులును సముచిత వావాన నె న్యన మెతు లై కోొలువంగ వడలి నుజ్వలవిభూతి, నాందోళి కాది వాహనముల. ద(త్సియ [పమదలు బహు సహ్మసములు సనిరి; ఆ. కడం.గి పౌరులెల6 7” సేసి పడతులు. దారు నడచి రతి ముదంబు తోడ.; [బకట కళరటు ల పణ్యాంగ నాది సం కులము నుులసిల్లె ఘోషయా[శ. వం వ మజీియు నమ్మృహీపతి పయనంబున కనురూవంబుగా "నెనీమిది వేలు రథంబులు, ముప్పది వే లేనుంగులు(, దొంబది ఎలు గుజ్రంబులు, శశనవాన్ర సంఖ్య కాల్వురుం గల మవోనైన్య౦ంబు తోడ నడిచె మృగయాకుశలులై న మృగయులు, విట విదూషక వె తాళికాది జనులనేకు లనుగమించి, రిట్లు గవ్య్యూతిమా తం బగునేల యరిగి

న్‌ కాన్యకుసుమమాల యచ్చట విడిసి యద్దిన శేషంబును రాతియుత గడపి మఖునాండు వివిభ గిరిగవానంబు అతి కమించి ఘోషంజు లున్న వనంబు సొచ్చి యందొక్కరమణీయ (పదేశంజును ిలవిరంబు గావించి యమ్మను జీందుండు. ఫ్‌0 సీ నానా సహస సంఖ్యానంబు లై సంత తానంద విగత భయత్వలీఅఆ నక్కాననమున 'సకక్కునూచిన నతి సంకులంబుగ6 గుంద శంఖ చంద పవోరనీపోర డిండీర పటీర ము కావోగ హీర సంకాశములును గాదంబ కాలేయ కాదంబినీ నీల జాల తమాూాఠథికా సన్నిథములు గ్‌, [పౌఢ బంధూక పల్లవ భాసితములు వికచ కాంచన చంపక విస్ఫుటములు నెన వర్తంబు లొప్ప స్మ తాభి రామ థ౦0గి నలరారు గో కదంబముల: గనియమొు. లే క. గోపాల సమన్వితు.డై యా పొలముకం దిరిగి గోరసాస్వాళన లీ లా పరితృ ప్తి. దలిర్భమ హీపాలు,డు నెమ్మితోడ నిష్టులు. దానున్‌ 82 వ. తదనంతరంబ గాయక న రళాదులు వందిమూగధజనంబు లుం గనిన నాదరం౦చి వారికి నభిమతధనంబు లొనఆగి మృగయా వినోదంబునకుం దొడంగి. లి

ఘోషయా ట్ర థీ మ. వారిణ వాతములం గఅంచుచు, నుదగా నేకప శేణిం "టె చ్చెర బ* ధించుచు,. నుగసింవా నివవాచ్చేదై కసం[కీడ బం ధ.రతం బేర్చుచు?, [బస్ఫురన్మహిషశార్టూలోద్దత కోడ ని ర్భగ పాతంబు లొనర్చ్భుచుం దీరి భూవ(శేష్షుం డకా్కానలోన్‌. వగ వ. మటియు ననవగత నురఖి సరసీరువా [పకర వః క్రీర్ణంబు అగు జలాశయంబు లాలోకించుచు నథతిమునోవార (పఘాగ ఫఅతభరిత పాదపవనాభ్యంతరంబుల వివాగంంచుచు నున్నద మయూర మధుఠళగ కీగకోకిాంాలావ కోలావాలంబు లా క్‌ ర్టి చుచు. [గమంబునం బరిజన సనమన్విశుండై ధార్తరా ఫ్రండు ద్వైతవన సరోవరంబు సేరం జనియె; నంత నట ధగన్టై వందనుండు తత్సమీపంబున మునీజిో సహపోయుం౦్మడె వన్వేంబు లగు ఫళమూల విశషంబులు సాధన బులుగా నద్యస్క- దం బను యజ్ఞంబు సేయుచుండె నప్పుడు దరో్య్యోధనుండు నిజ భృత్య జనుల నక్కొలని దంం [గీడా గృవాంబులు నిగ్నింప న యోగించిన. లప్‌ క, వారును సంభ మమున న వాఖరిరుహో కగము పొంత వదలక [కీడా “వా'౦ంచుచు:. కాజుతెంచి వడీ గంధర్వుల్‌ . విప్‌ వ. “ఇది చిత సేనుండను గంధగ్వపతికిం [గీడార్డ' బు కల్పితం బె నది గావున మీరిక్కొాఅను సేరక తొ-ంగి పోవునది” యనివ వారు మగుడం జని దుర్యోధనునకు. జెప్ప్రఎయు నతండు రణదుగదు. అవ నైనికులం గొందజటిం బ౧చిన నరిగి వారలు గంధర్వుణ కిట్లనిరి. వ్‌

[00 కావ్యకుసుమమాల మ. “బలియుం డా ధృత రాన్ట్ర, మూను(ండు మవో జాహుండు దుర్యోధనుం డలఘుం డీకమలాకరంబునకు. [గీడార్థంబు గౌొతూపహాలం బెలయంగా6 [వియకామినీ సహితుండై యేతెంచు ర్వల దిందుండల దొలంగి పొం” డనవుడున్‌ వా రుడ్లత వ. జఒండొరువుల మొగంబులు నూచి పెలుచ నవ్వి వారలకి ట్రనిరి. ల్‌ క. _'ఎదిరిం దన్ను నెజలుంగడు మదమున6 _భా,ణంబు. దనదు మానము గోలో డిది యెటికి. ఇనంటి చెయ్వు లిన్నియు నిచటన్‌? 40 వ. బుద్దిమంతు( డై యూరక చనుట లెన్స యనుం"'డనివం [గమ్మఆీ చని వారు కురుపతికిం దద్వ్చచవంబుల తెజం గంతయుం జెప్పటయు, నతండు రోషావేళ వివళుండై తమ్ముల దొరఅం జూచి “మీ రందలు మీమీ నై న్యంబు తొడం గూడి కడంగి దుర్వినీత్తులెన గంధర్వుల గశ్వంబు మాన్ని సరోవరం బాకమించునది; వారికి సహాయుం డయి నురగణ నమేతంబుగ నింద్రుండు నన, దెంచి నేవఫయు నవలీల జయించునది"” యని ని యోగించిన. త్వ] క. అతుల చతురంగ సేనా న్వితులయి ధృతరాష్ట్ర నుతులు నిరతిశయ రయో ద్రతి సింహనాద బధిరీ కృత దిబ్బుఖు అగుచు. జనిరి గినుక యెలర్సన్‌. శ్వీలై

వ. ఇట్టు సనుదెంచు కురుపీరుల కడంబు వచ్చి కొందఆు గంధ ర్వులు [పియపూర్వక ౦బుగా “నిట యేల వచ్చెదరు? మీకు మాతోడి విద్వేషం బేటికి? నిలువుం”ొ డనినం బిలుచ నార్చి సెశాగచరులు వారల ౨౧6దం౦ (బచుర శసా స్త్రపాతంబు సీయం దొడంగినం దొలంగి చని యా గంధర్వులాతణంబ చి[తసేనునకు నంతయు. జెప్పి పుచ్చినం [బబల రోష రంజితాననుండై యతండు. శ్వీలి

క. “చనుడు రయంబున; నాదు రనులం గౌరవుల6 బొెదిపి సనమయింపుండు మీ” రని బహుసవా[స సంఖ్యల బనిచెను గంధర్వవరుల( (ఒకటిత బలులన్‌ రీశ్మీ

వ. ఇట్లు వనిచిన, శీర్‌

ఉ. ఆయత కుంత కార్చుక గచాసి పరశ్వధ ళూల పట్టినా చ్యాయుధ ఘోరపహాసులు గులాచల తుంగతనుల్‌ | పచలడ

"తే జోయుతు లా వియచ్చరులు కూరతమె నడ తెంచి బల్విడిం గోయని ఆాంకి రుగరణ కోవిద. లై కురురాజ్ననె న్యమున్‌. శరీ

వ. ఇప్వైధంబున గంధర్వులు బెట్టిడంబుగా( గిట్ట నొప్పింపం దొడంగినం గలంగి దుశ్శాసనాది "కౌరవులు సె న్యంబు గాం బెంలి దుర్యోధను చేరువకుం బఅచినం గర్భం డొక్క రుండ సుస్థిరుం డయి నిలిచి గంధర్వుల నిలువరించి భ ల్లార్జ చంద [(పముఖ బహవుఎుల పాణవాతంబులం దదీతు 'దేవాం బులు ఖండించుచు నిమిషమా[తంబున. జతసేను నై నిక

1లి కావ్యకుసుమమాల శతంబుల రూపుమాపుటయు మజియుం౦ం బె వెగ ౨ధర్వులు శతసవా(వ సంఖ్యులు తో(౭౦చినం బృథివి యిల్లను గంధర్వమయం బి నట్టుండె; నప్పుడు. ర్వీ చ. శకునియు. దమ్ములుం (బ్రబఅ_సెన్యముతో నడ తేర నా వావో త్పుకమతి లై సు యోధనుండు సూత తనూఖథవ . డున్న చోటికిం (బకట థుజో[గతం గడ (గి బల్విడి( త ౧పు కోఉి. చాయకిన్‌ సకల జగతృయంకర లసత్సమరోత్సవ మ య్యున గెట్యడన్‌ , 48. క, కొండొళ సేపునకు మహో ద్దండ నృపా నేక ఘోరతర విఠిఖ వ్యా ఖండిత శరీరులె ధృతి ఖండితముగ. బల్లటిలిరి గంధర్వుఆనిన్‌ గ్వీల గ్ర గంధళక్వులు దెరలుట నిని గంధత్వ విభుండు క్రొధ కలుషిత మతిమొ గంధగజము చందమున మ వాంధ గతిం గవినెం గౌర వానీకము వె. ర్‌ వ. కెట్లు గవిసి చితసేనుండు ల్‌! న్‌ ఇ మాయాసంగర కోవిదుండు వికసన్మాయా,స్త, ఎాలంబు 6౬న్‌ వాయు వ్యాప్త యడంగ నర్కకిరగ వ్రాతంఎబు గుద్దంబుగా( "జీయం జ"చ్చిన( (దెళ్ళ' 'దేళులు కరుల్‌ కీల ౦బు 'య్యెన్‌ "మ దళ

ఘోషయా త |క్రి ఆ్యయంబయ్యె వాయాలి గూలిి థటుల్‌ గ్‌.రవ్య నై న్యంబునన్‌ , రష. క, వొదలి యొకని కొక్కవనికిని బదుగురు వదుగురుగ.6 గవిసి పౌరవసేనం జొద్‌పవి సమయింప. దొడ'(గిం వవలక గింధళ్వు అని న వార్యోద్దతు లె ర్‌కి వ. అవ్వియచ్చరుఅ విళమంబునకు నార్వక బెదగి చెదరి కురు రాజ నె న్య౧బు ధగ్భవంతను ( డున్న కందువక'. జాజం దొడంగ నప్పుడు రాభేయుం డజఉయుండైె కుల శెలంబు నుంబో లెం దలరక నిలిచి గంధర్వులు గురియు శరవర్ష6ి బున మునుంగుచు6 దన యోూోపినంత వెనంగుచుండి; సోదర సాబఠఅ సనవోయుం౦డె దుర్యోధనుండు గర్గ సావో యసంబు వదలళ నిలిచె, నతిత నవంత నత్తులై న గంధర్వు అనేకులు నుట్టుముట్ట. ర్‌కీ ఉ. కొందజు సూతు నళ్వముల. గొందణజు కొందఆు చాప దండమురి గొంగఆు చకయుగ గ్ర ము గొందతణు విస్ఫుగిళకాతప త ములి గొలదటు కూబరంబి మజణీకొందలు శీతువు(. గొంద దందడి( దున్నివై చి విరథత్వ మొనర్చిరి సూతనూతికిన్‌ . రక వ, ఇట్లు విరథుండయి కర్ణుండు వికర్ణు రథఆ బిక్క రణభూమి కిం దొలంగి చనియె; దుర్యోధనుండు విముఖుండు గాక పరబలలిబు మార్కొసీ పెశంగం దొడంగినం గినిసి చిత

[4 కొవ్యికుసుమమాల "సేనుండు వానిం దలవడి తడీయ స్యందనంబు గాభధయు రధం బునట్సు థ గ్నంబుగా.జేయించి వీరథధుండగు నమ్మహీ విభుం గే శాక ర్రణంబున "సేలం బడవై చి "ఇడ కలు గస్తీ సింవానాదంబు సేసినం దక్కిన గంధర్వులు గనుకనిం బఆఅచి యతని వనితాజనంబును దత్కోదరులగు దుళ్శా సన దుగ్విషహా దుర్ముఖ వివింళతి చితసన వించాను విందులను ద త్తనూభవులను దదియమం(తులను బి? జంధించి చిత సనునకొప్పంచి; రంత బిజు కౌెరవులును 'బొరులు నమాత్యులుం దరి యా[కోళించుచుం బల ఛి ధర్మపు తు శరణుసాళ్చి యిట్లనిరి. 56 మ. “ఘనజావోబల దుగ్నవారమహిమన్‌ గంధర్వపీరుల్‌ సు యో ధను6(6 దళత్కాంతం. దత ఎహోదరుల బంధవాప్పు “౦ జీసి కె కొని వే పోవుచు నున్న వారటబె; రిపుటోభంయు గావించి నీ యనుజ| వాతము. గావవే కరుణ నిండారంగ రాజో త్తమా!”” 5” వ. అని కృతాంజలులై పలుకుచున్న వారిం జూచి ఖిమ "సీనుండు (వహసితాననుండగుచు ధర్మపు తున కిట్లనియె. ర్‌5ి ఆ. ''మనకు. జులుకనయ్యె మనచేయు పనియ గం ధర్వవరులు గూడి తగనొనర్చి రింత లెన్సయగు నె! యే భారమును లీక యూరకుండ మనఅ సొందె జయము. 59 గీ. పుట్టుం గల్లరి యై పాపములకు నెల్ల దిట్టమై లోకముల చేత దిట్టువడిన

ఘోషయా త్ర 10 కటిండికి నిటి కషంబుగా నొనర్చి లు ల"ట తగ విధావతృండు చతురు.డ్రై నెగడె నేండు. గ( మ. విపరీతస్గితి నొంది ఘోరవిపినోర్వివానుల్రై నిశ్యదుః ఖపరాధీనత(6 దూరి రంచు మనలన్‌ గర్వోద్ర్దత స్వాంతు. డై యవపలాపింవలగ వచ్చి దుర్తయ పరుండా ధా రరాష్తుతిడు ౮ వా క హో దో 'మపరీతాత్ముండు దత్సలంబు గుడి చెన్‌ సత్యంబు సామా వ. వాని దెసం గృపసేయ వల” దనిన ననుజునకు నగజుం డి ళం క. “'అకట! యిది పరుష వాక్యము ఆకు సమయమెః శరణుసొాచ్చి లఘు భావముతో వికలగతి నున్న శౌరవ నికఠరమునకు.( గరుణ సేయ నీకుం దగ'దే? 65 వ. పకాన్వయ జాతులైన వారికి నర్దనిమితృంబయిన భేదం బొధ్కొాక్కమాటు వర్తిల్లు; నంతనచెసి సవాజస్నేహంబు దప్ప నేరదు; జ్హాతి జనగంబులు దమలో నెట్టవారేన నొప్పుంగాని యన్యుల వలనం బరభవంబు దొడరి నప్పుడు దా రొండొరుల( జీకొనకునికి లోక నింద్యంబు; డుర్యోధ నుండు దుర్వినీతుండై నను సథార్యుం డై పరు*చేతం బట్టు వడి యె; దిని నుపేఉంచిన మకకుం గులవోని యగు; నిది యునుం గాక శరణాగత ఠతతణంబు రాజమా తంబువాని కెల్ల ధర్మంబు ; నీయటి జబాహవుబల సంపన్నునకు నిటి నుక ౧౧ ఇ వి, ర్శంబు కర్తవ్యం బని వేయిచెప్ప నేల? లమ్ము, నీవును నీ

[శి కొవ్యతుసుమమాఅ తమ్ములు నిమ్ముల రథంబు అక్కి సర్వాయుధ సన్న ద్గులె చనీ నుయోధను చజు దలుగుంి'" డనిన( బవన వంద నుండు ధగ్మనందనున కట్టని యొ. ద్రశ్వ సీ. “"అనుచమూన మొక్కింత యును లేక యలిగి జ లంబుల( (దోచె, విషమంయబు వ స. గృహచావా మొనరించె, విహిశ దురోదర కపటు( డై రాజ్యంజు నవహారించి, జను లెల . బాడంగ వనజాతీ( బాంఛచాలి. దల వట్ట యీడ్సించె. వలువ లొెఖువ( బని చె(; బుక్టీన కోలె మనకు నక్కట సు యా ధను. జడెగ సేయని దినము! గలదె? ఆ. వాని చేత లొకటి యేనియు. దల.వవు! నీపు, మనుజనాథ! కేవఅంపు. గతుణ( బూనియుండు దరయ నెప్పుడు నిళ్ట: లెన మనకు, గార్య వోని గాజె?ి” 605 వ అని పూర్వువెర స్మ్రరణ కఅుషితుండె పలికిన నతనికి నజాత శ్మశుండు సాంత్వన పూర్వకంబుగా :టలవియె. 66 ఆ. ““కశావరయ్య యనిన( గరము డుర్చలు(డైె న 'జనసి యోపినలిత( 'సేయుననివ నూరకుండునయ్య యుత్తమ కశూరుండు ] దీన జనుల యున్న 'తెఆ(గు మాచి? (7 భక. శరణంజని వచ్చిన ఖీ కర శతువు నయిన. [కీతి. గావ(గ వలయుం

ఘోషయా త్ర | గరుణా పరుల తెజుం గిది; యిరవుగ నరిగావు దీని శే ధర్మంబుల్‌. 680 వ. ధృశరాస్ట్ర సూనుండు భవదియ బల శెర్యంబుల "పేగ్ని యుజుంగుం గావున6 దన్ను నవళ్యంబును విడిపింతురని మన దెస బర్రాళుండై యుండు, నిది మనకు. బుణ్యంబును గి_ర్హియుం 'జేకొను సనమయంబు; నిన్నింత నిర్బంధింప వలవ 'దేన యరుగుదు ; నిప్పుడు యై దీడ తుండ నె యున్న వా6డ6 గావున నాకుం జనరాదు; మీరు వేగ చని గంధర్వు లం |బియపూర్వకంబుగా ననునయించి సు యోధను నోర్చి కార్యంబు దీర్చువది; నాచయుజన్నంబు సఫలంబు స యుం” డనిన భీముం డెట్టకేనియు నియ్యకొని యె; నర్దుముండును ధర్మ రాజు పనువు గె కొని కురురాజు చెజవలుగ, (బతిజ్జ సే స్పె, నకుల నవాదేవులు నుత్స్చావహాన మతులయి; రన్నలు వురు నాముక్త కవచులు, నాబద్ద తూణిరులు, నాకలిత కార్ముకులు నారూఢ రథుబునయి య గజు ఏడ్కౌ-ని యతి త్వగితగతి నడచినం గరవన న్యం బంతయు వారిం గూడుకొని సింపహూనాదంబు సెలంగ6 జనీియి; నిట్రరిగి వారలు గంధమాదనంబుకయి చనుచున్న యపవ్వయచ్చ రానీకంబుం గూడ ముట్టిన. 69 క. కని గంధర్వులు [గమ్మృతీి ఘనులం వాండవుల నగ్ని కల్పుల. దేజో ధనుల నమరంద సద్భృళశుల ననఘుల మార్కొనిరి [పకటి తాటోపమునన్‌ "70 ఉ. అగ్రజు వాక్యముల్‌ దలంచి యర్దునుం డప్పుడు 108--2

గి కొవ్యకుసుమమాల త్యు[గత దక్కియెంతయు (బియోక్తుల నిటను “మీకు మాయెడన్‌ విగహమల ? నెియ్యమున విడ్వుండు కెరవరాజు(; బారి వ (పాగనరుండు ధర్మనుతు పన్పిది ; పీకు నలంఘ్య మి త్రలిన్‌.” '/! వ. అనిన నతనికి గంధర్వు లిట్లనిరి. 7 గీ. “ధర్మజుండు మాకు6 (బభుండె ? యా ధర్మతనయు నాజ్ఞ నే మేల యొనరింతు ? మనిమి'షెందు( డొక్కరుండ మమ్ము శాసింప నొడయ ; డన్యు లెందు నెవ్వరె నను భయ మేమి మాకు? " // ల వ. అనిన వివ్వచ్చుం డవ్వియచ్చరుల నుపలజించి మును మున్న ెగువకుం జొరనేల? యని (పియంబును ధర్మంబునుంగా. బలికితి ; నెట్టును పీరు సామసాధ్యులరు గాకునికి దోంచుచున్నయది గావున నుుగంబయిన విగ పాంబున దుర్యోధను విడిపింతు' నని వారలమీ6ద నిశిత వీళిఖ (పకరంబులు (పయోగించె; నా గంధర్వులు నతని పె( బటు బాణవర్తంబులు గురిసి రిట్లా నలువురకు ననేక గంధర్వ శతనహసంబులతో నతిఘఫోర సమరంబయ్యె నందు. "౯4 తరలము. కదిసి యర్హును తేరు భగ్నముగా నొనర్పందలంచి ను ల్లొదవి ఖేచరకోటి [గమ్ముటయుం బురందర నందనుం డదయు.(డై పదిలవలం [బళయాగ్నికల్పుల దివ్యులం గదనళూరుల నిరహించె. (బకాండ దివ్యశ రార్చులన్‌ . ర

మవో సగ”. ఘనకోదండో గ మౌర్వీక్వణ మఖిల నభోగవ్వారా

భోగ భాగం

బున నా పూర్శంబుగా నుబ్బు+6(గవలు మరుత్పు[ తుండుం

దివ నారా

చ నితాంతాపాత భీలాసరభనగతులె ళతుపీర [(వజంబుం

దునుమం దచ్చోణితంబుల్‌ దొరంగ్‌ మడువులై తొ్పై నయ్యుద్ద భూమిన్‌. 6

వ. ఇట్లు "శెౌంశేయుల చేతం బీడితులె గంధర్వులు దుర్యో

ధనాదుల "జజ లమఆఅక కొనుచు గగనంబునకు నెగని

త ౨సిపోవ నుంకించిన నెజింగి నవ్యసాచి. 6౯యంబున

నతినివిడ బాణజాలంబులం జేసి దిబ్బ భోమార్షంబులు

నీరంధంబులుగాం గప్పిన నగ్గగనచరులు వలలోనం

జిక్కిన పులుంగులుంబో లె. బోవనేరక శరపంజరంబునం

జిక్కియు నుక్కు నెిడక యశన్నలువురమీ(ద వివిధాయుధ పరంపరలు (ప్రయోగించిన. 777

మ, అనవ్రి యెల్లం దునుమాడి క్ర్ర్సిడి ఘనరోషాఖీలు-2. శాత భ

ల వితానం బడరించినం దలలు డ"ల్లం గాయముల్‌

మీంటనుం

డి వడిం గుంభిని. గూలంగా రుథిరవృష్టిం గాలువల్‌

ల ఇటలి (7

దివి. గంధర్వుల [కం దడంగె జగ ముద్వేగంబునం బొంద(గన్‌. "76

వ. మజశీియు నర్జున [ప్రయు_క్రంబయిన యా గ్నేయా(న్హ్రంబు

దావాగ్ని నీరస విపినంబు దహించు తెజుంగున గంధర్వ

నివహాంబు నీలుసేయం దొడంగినం గినిసి చిత సెనుండు

20 కావ్యకుసుమమాల

ఫీ మ సేనానుజు మీ(దం బటుగచా దండంబు. వెచిన నతండు

చాని నేడు తునియలుగా నేయుటయు గంధర్వ రాజు

మాయాబలంబున నంత ర్హితుండై.. ౯/9 క, _నలువురు పార్టుల నత్యు

పల శరవర్ష ముల ముంచి జలధరము [క్రియం

బెలుచన గర్జిల్లుచు ను

త్ములు,డయి తన వికమంబు6. గడం(కయు. జూపెన్‌. 60 ఆ. దాని నుక యిందనూనుండు గాండీవఏి

శబ్ద భేదులయిన సాయకముల.

జిత సేను సర్వగాతంబు భిదెంచి

యొక్క మాశలోన నుడివె. గడక 81 వ. ఇట్లు నొచ్చి గంధర్వ నాయకుండు రణసంగంభంబు విడిచి

యర్హునుం జేరం జని తన బొడసూపి నిలిచిన నవ్వీరుండును

నాత్మ సఖుండయిన ఖేచరపతి తెజంగుసూచి నంహృ

తాస్తు) 'డయ్యె ; వృకోదరాదులును సమరవిరామంబు

నొందిరి ; వార లందటుం దమ తమ రథంబుల మీందన

యుండి యొండొరుల. గుళలంబు లడిగి రప్పు డర్దునుండు

చిత సేనున కిట్సని యె. 8లి క్‌ “వీరో త్తమ 1 నీ కిమ్మెయి

వె రము దగునయ్య ! కౌరవ [పకరముతో

"గౌరవపతి విడువుము, త

చారానుజ సుతసమన్వితంబుగ నెమ్మిన్‌.”” 88 వ. అనిన నతం డర్హునున కిట్లనియె. వి

ఘోషయాత్ర 2] సీ ఈ దురాశ్ళు-డు మిమ్ము నివ్వనంబున నితాం తాయాన పీడితుల న 'వారి( బరమధ ర్మ్యాత్నుం) భార్యాన మేతుల నపవాసింప6 దలంచి యరుగుదెంచె; నింతయు నెఆి.గి సు రం్యదుండు గలుషించి యనుజ వధూసవోయాన్వితముగ. బాపవర్తను వీని. బట్టి తెమ్ముని నన్ను 6 ల బనిచిన వచ్చితి. బార వీననె! (౨6ఏక్ర గ. శకువాళికి నిదె కొని చనుచు ను్న్నూ వాండ ; నీ వింక నొండన వలదు, వినుము! మత్సఖుండవు గావున మత్సరంబు నలుకయును లేదు నీదెస నకు నాకు.” 8ిల్‌ గీ అనిన నర్షుకు. డతని కిట్లనియె “'నీను యోధను(డు మాకు వినుము సహోదరుండు గాన యీతని విడుచుట గర ఫ; మిదియ ధర్మజున కెంతయునను (బమోదంబుసే(త. 06 చ. అమర వ రణ్యు పచృ్పయిన నావల నెయ్యది మైన నిప్పు థ్‌ ర్చమహితు. డైన ధర్మజు సమతమునం చెజిగించి యాత. జే (క్రమమున నెద్ది నెవ్నె నది గైకొని చేయుము నీవు; మత్చి )యాా రము చనుదెమ్ము"" నావుడును చాని కొడంబడి చిత 'సేనుండున్‌ 8

లి కావ్యకుసుమమాల

వ. వారలుం దాను ధర్భజు కడరకుం జనిన నయ్యజాతళ తుండు

చితసేను నతి[పియంబునం బూజించి “మవోత్నా! యీ

సు యోధనుండు సానుజామాత్యుండయి మీచేశ వధియిం

పం బడ కునికి మేలయ్యె; మీ ఛారణంబున మా వంశంబు

నకు నొండొక్క వోని వొందదయ్యి; వీ. జెట్టి యపఠా

ధంబు సేసినను నది యంతయు సహించి మాకుంగా వీని

విడువ వలయు”'నని (పారించిన నతం డట్లకాక యని

దుర్యోధనాదుల నంద విడిచి వాండు పుత్రుల నామం

ణంబు సేసి దివంబున కరిగి తత్ప౦ కారంబు నకలంబును

నిందునకు ని పదించిన నిం్యదుండును సమరనివాతులయిన

గంధర్వుల నమృత వృష్టిం "డసి (బదికించె; నిట యుధిష్టి

రుండును ధార్త రాష్ట్రంనకు బంధ మోవతణంబు గావించి వాని కిట్టనియె, రర

ఉ. "'ఎన్నండు నిట్టి సాహసము లింక నొనర్పకు మయ్య;

దుర్దనుం

డన్నున సావాస కియల యందు€6 గడంగి నళించు.; గావు

నం

(గన్నన తమ్ములన్‌ దొరల( గకొని యిమ్ముల( బొమ్ము

పీట్రికిన్‌ !

నన్నుత! దీని కొండొక విపాదము బొందకుమీ మనంబు నన్‌.” 89

వ. అని బుద్దినెప్పి వీడ్కౌలిపిన నతండును దీనాననుం డగు

చుం జనియె; ననుజ సహితుండయిన ధగ్భ్మశనయు ఛాగి

కత్వంబు ఛామ్యాదిళూసురులును దదా[శమవాసులయిన మపహోమునులును బహువిధంబుల. (బనస్తుతించిరి. ల

జరానసన౦ధథధవదధ సీ. ధరణీళ యొకనాండు ధర్మతనూజుండు [పవి మల నిజనఖాభవన మందు హితులు మంతులు పురోహితులును సుతులును మ్మితులు బంధువుల్‌ క త్త వరులు జిరలీిల నవరత్న సింవాసశనసు డై కొలువన ౦దీి వినతు, 2 నరిననాభు గీ. భువన రతణదవతు నద్భుతచరి[తు యదుకు లేళ్వరు మురదై త్య మదవి భది నాప్తు నయవేది. జతురుపాయ [పవీణు, జూచి యిట్లని పలికె “నస్తోక చరిత!. ే గీ. అనఘ చారిత్ర రాజనూయాధ్వరంబు నెమ్మి. గావించు వేడుక నెమ్మనమున నెనయుచున్నది యది నిర్వహింప నీవ కాక నా కాత బంధువుల్‌ గలలె 'యొరులు? ద ఉ. ఎవ్వరు నీ పదాంబుజము లెప్పుడు. గొలురుభ క్రి నిష్షులె యెవ్వరు నిన్ను6 (బమ నుతియింతురు భూరివివేక యవ్విమలాత్స్ము లందుదు రుదంచిత శోభన నిత్య

లిజీ కొవ్యకుసుమమాల నివ్వటిలంగ6 గృవ్వ! నిను నేర్చి భజించిన రత్త వోవునే” 3 వ. అనిన6 గ్మృమండు ధర్మనందనున కిటని యు. త్తీ చ. ““నయగుణశాలి! పొండునృప నందన! నీ తల. పొప్పు నీ [కతు [కియ మునిదేవతా పితృసుకృత్యమునై నిఖలో[గశా శవ కీ ర్రియున్‌ జయము నొసంగు దిని గురుస త్తమ "వేగ యుప మింపవే. 5 క. మనుచరిత ! నీ సహోదరు లనుపమద వ్యాన, వెదు లావావభూమిం "జినకిన వెరి నృపాలుర ( దును మ(గ6: జాలుదురు శౌర్య దుర్ణ్షమభంగిన్‌ ॥ [ క, "గెలువుము విమత నృపాలుర, వలయుము బుధవినుతమెన విళుంతకీ ర్తిన్‌, నిలుపుము నిఖిల ధరా మం డలిని భవచ్భ్భాననము దృఢంబుగ. జెల్లన్‌. ౯/7 క. నీవంచు కార్య మిురులం జూపక యేం జేయ నిక్ను జుట్టన [వేలం _ బొట్టన (_ జూప(గ వచ్చునె నకలధ రావతులకు? నీకు. జీయరానిది గలదే? 8 వ కావున. ర

జరాస౦ధవరధ ౮

క, ఏవిమల మతి నిట్టి మఖ రా

జమునకు(౬ దెప్పింపవలయు సంభారంబుల్‌

సమకూర్వుము నీ యనుజుల

సమద గతిం బంపు నిఖలళ (తుల గెల్వన్‌ ం" " 10 క. ఆనుమాటలు విని కుంతీ

తనయుడు మోదమున. బొంది కామరసాతువన

వినుతించి ౪ ర్యక లితుల

ననుజుల బెస- జూచి పలిశళె హర్షముశోడన్‌. ్షే క సృంజయ? భూపాలకులును

గుంజర రథ వాజి నుభట కోటులు నివు గొ

లం జనుమని సవాదేవుని

నంజక పొమ్మనియె దతిణాశజయింవన్‌ . (లే. క... (పకట చతుర్విధ "సేనా

[పకరంబులు గొలువ6 బంచె. బడమటిదిశకున్‌

నకులున్‌ విదళిత రిపు భూ

ప కులున్‌ శెర్యంబు మెఅసి పార్ధివముఖ్యా. 19 ర. ద రన థభ౦0జను శౌర్యో

పొర్దిత విజయ పకాంకు నావావనిపుణు

న్నర్తున మహిత యళోనిధి

నర్జును నుత్తరపు దిశకు ననిచె న రేం చా. ర్వీ ఆ మహిత శెర్యనిధులు మత్స్య “కేకయ మద

భూతలే ద బల నమేతముగను

ధర్భ మొప్ప, బంచె. దూరుషదిగక్క్కనకు ను

చామ నిహతవైరి ధాము ఖీము. కేర్‌

ప కావ్యకుసుమమాల చ పనిచిన వార లగి ఘవబాహు పరాక9మ వికగమంబుల న్ననుపమ శార్యులై న చతురంత మహీళుల నోర్చి కప్పముల్‌ కనక వినూత్న రత్న తురగ (పముఖాఖిల వనస్తుజాతముల్‌ గోనీ చనుదెంచి ధర్మ జునకుం (బణమి ల్లి యుదాత్ర చ. తమతమ పోయి వచ్చిన విధంబులు భూపతులన్‌ జయించుటల్‌ [5 మమున( జెప్ప నందుల జరాతనయుం డరి వెట్ట6 డయ్యు నం చమరవ రేణ్యనందను( డవాంక్ళతి దక్కంగ విన్న వించినన్‌ యమసనసుతు. డూరకుండె, ఏక లాత్చకు( డై వినియంత. గృప్షుండున్‌. 1'/ గ్‌, ధర్భునందను. జూచి యుత్కలికతోడ. బలిక్క ““మాగధు బోర జంపంగ నుపాయ మొకటి గల దది సెప్పెద నుద్దవుండు నాకు జెప్పిన చందంబు నయచరి[ త! 18 'చ. విను మగభధేళశ్వరుం డెపుడు వ్మిపజనావలియందు భక్రి యున్‌ వినయము. గల్లి యెద్దియును వేండినచో వృథ సేయ కిచ్చుంగా వున దగ నర్జునుండు పవనోద్భవు. 'డేనును (బా హ్మణాక్ళతిం జని రణభితు వేండిన వళంవదు. డై యత౦ండిచ్చుంగోరకల్‌ఆ' 19 వ. అట్టియెడ, 0

జరాసంధవధ 1! గి. తవిలి యష్పుడు మల్టయుద్దమున వాని. విలుకు మార్చింప వచ్చును ఖీముచేత'” వేషవములు దాల్చి యరిగిరి విశదయళులు. ల వ. అట్లు క్టృప్ద ఖీమార్డునులు (బాహ్మణ "వేషంబులు దాల్చి (లేతాగ్నులుం బోలె. దమ శరీర తేజోవిశేషంబులు 'వెలుంగ నతి త్వరితగతిం జని గిరి వజంబు సొచ్చి యందు నతిథి పూజలు [శ ధాగరిష్టచిత్తుండె కావించుచున్న జరా సంధునిం గనుంగొని యిట్లునిరి; బిఐ క. “'ధరణీశ! యతిథి పూజా పరుండవు నీ వనుచు దిశల. బలుక(గ విని మ మరుదెంచిథలిమ్‌; మదీప్పిత శ. అతిథి జవంబుల భకిన్‌ నతతము. బూజించి యుచిత నత్కారము లు న్నతి నడపు సజ్జనులు జా శ్వత కీర్తులు ధరణి. బడయః జాూలుదు రవఘా! లో కశ. పరికింవం(గ దేపాం బ స్టిరమని నిజ బుద్రి€ దలంచి చిరతర కీర్తి స్పృరణం (బస్తుతి కెక్కుని పురుషుడు జీవన్న్ఫృతుండు భూరి వివేకా! (నో క, ఛారుణిలోన వదాన్యుల కీరాని పదార్థ మొక గా టునియు. గలదే!

లలి కొ న్య రకుుసుమమాల

కోరినది దన మేనెముకలు

థిరుర్యడె యిచ్చినని దధీచిని వినమే! 26 క, అడిగిన వృథ సేయక తన

యొడ లా.కలి గొన్న యెలటుకు కోగిరముగ చే

ర్పడ నిచ్చి కీర్తి. గనెనని

పుడమిన్‌ మును వినమె యల కపోతము ననఘా! 31 ర్‌ ఆయిం[ దాగ్నులు శ్యనక

వాయన ఠతూవముల. దన్ను వలతి(గ వేండన్‌

ధియుతు(డజె మును శిబి తన

కాయము. గోసిచ్చె నన జగంబుల విన మే! 28 ఆ. ధీర మతులు రంతిదేవ వా7ళ్చం[ద

బలీ థిలోంఛ వృత్తి (వాహవ్మాణులను

మున్ను 'సెప్ప వినమె సన్నుత చరతులు

నన్నవైన 'సండు నున్న వారు.” 20 వ. అనిన వినీ జరానంధుండు వారల రూవిరంిబులును మేఘ

గంథఖీర భాషణ౧బులును కిణ కిణాంకంబులును మవో(పభా

వంబులును జూచి తన మనంబున వపీఠరలు (బావ్మాణ వేమ

ధారులైన రాజేందులు గానోపుదు రని తలంచి

_యిమ్మవోత్సులు కోరిన పదార్షంబ కాద (పాణంబు

లీనియు నితు; నదియునుంగాక తొలి బలం దుండు విప

వ్యాజంబున నడిగిన విమ్దుదేవునకు నాత్చపద[ భష్టత్వం

బెటీంగియు విచారింపక జగ త్తయంబు నిచ్చి కీర్తిపరుం

డయిం; తత 9బంధుం డనువా.డు (“ావ్మాణార్హంబు నీజ

జ్‌ జాన్‌ _/ గ్‌ (పాణ పరిత్యాగంబు సేసి నిర్దలం బగు యళంబు వడనె;

జరాస౦0ధవధ ఓ్రీ నది గావున ననిత్యంబై న కాయంబు విచారణీయంబు గాదు కీ ర్తివడయుట లెస్స” యని తలంచి యుచదారుం.డె కృఖ్టూర్దున ఖీములం గని యిట్లనియె. వం క. “భూరి గుణులార! మీ మది కోరిక యెజి.గింపుంజేమి కోరిన్ననెనన్‌ చారయ నా శిరము [దుంచి యొనను నిత్తున్‌.”* వ్ర] ఉ. నావుడుం గృష్షుం డమ్మగధ నాథున కిట్లను “భూవ రేణ్య! ని భావము సూనృత కుభస్టితిం ఇందు శకుజుంగ వచ్చి, మా కీవలె నాజి భితము; యిత. డింద తనూభవుం జే ను పెందుం డం బావనీ యీత. డిందొకని( బై కొని యక్కటి పోరంగాం దగున్‌.'” 92 చ, అన విని వాండు నవ్వి "యవావో*! విన వింతలు పుశ్చై, న్నని మొన నోర్వ6 జాలక భయంబున. వాలితి పెక్కు మార్షు, వం చన మభురాపురి౯ విడిచి సాగర మధ్యము నందు( డా గవి వనరువానాభ! నీబిరుదు వాండితనంబును నాకు వింతయే! 89 క్‌, ఇన్నేలనెప్ప? మాయల. బన్నిన( బోవిడువ గోపజాలక ! బలసం పన్నుని మాగధ భూవరు నన్నెజుంగవె తొల్లి నందనందన పోరన్‌ | లశ

రతీ కౌవ్యికుసుమమాల ఉ. కాన రణోర్వి నన్నెదురం గష్టము గాన దలంగు గోత భి త్భూనుండు భూరి వాహుబల దుర్షము. డయ్యును త్భూనుండు మామక (పకట దోర్మలళక్తికి జూడ. దుల్యు. డ" వీని నెదుర్తు* నంచు 'జెయివీచె జరానుతుం. డుగ మూరి మె. 85 క. కరువలి నుతునకు నొక ఖీ కరగద నిప్పించి యొక్క గద6 దన 'కేలన్‌ ధరియించి నలువురును [గ చ్చృజఅం బురివెలికేగి యచట సమతల భూమిన్‌. 80 సీ. పర్వత ద్వంద్వంబు పాథోథి యుగళంబు మృగపతి ద్వితయంబు వృషభ యుగము పావక ద్వయము దంతావళ యుగళంబు దలపడు వీ(5క నుద్రండ లీలయ గదిసి యన్యోన్య పీకర గదా వాతులను [(గంబుగ విస్స్ఫులింగములు సెదరం గెరలుచు సవ్యద&ణ మండల [భమ అణఅములను సింవా చంక మణములను గీ. గదిసి పాయుచుం వాసి డగ్గజిచు మింటి కెగసి [కుంగుచు6 (గుంగి వే యెగసి భూమి పగుల నార్చి ఛటచ్చటోదృట మహా గ ఘన గదా ఘట్టన ధ్వని గగన మగల, ఫ్ర వ. పోరునంత. 88

జరానం౦ంధవదధ ట్ర] మ. గదసారించి జరాతనూభవుండు హుంకార [పఘోషంబు అం జద్‌ లల్హాడ (గ. జాదఘట్టనములన్‌ సర్వంసహా భాగముం గదలన్‌ వాయుజు (వసె, (వేయ నత. డు[గ(కోధ దీపాస్యు: డై యది తప్పించి విరోధిమ స్తకము [(వేయన్‌ . వాండు వో. దట్టుచున్‌. లలి చ. మడవక ఖీమసేనుండును మాగధరాజు గడంగి బెబ్బులుల్‌ విడివడులీల నొండొరుల వీంపులు మూం.పులునుం జాడు (బికోష్టముల్‌ నడితల లూరు జఘన [పక రంబులు బిట్టు (వయ్యా. బిడుగుల౧- బోలు “వెనదల _ బెట్టుగ | చయుచు. లయపిఖాలతి. బఐడగడరు పెనదలు పాడిపొడిగందా.( కంబిను పిడుగు లవనిం దొర(గ నుడుగణము రాంన్‌ వడ(5 బడ్ట్‌ధుల్‌ గలంగ౮6 బుడమిచలియింపన్‌ వెడచలువ మొ త్తియును దడంబడంగ నొత్తియును నెడమడుగు లాంచి తిరుగుడు వడ(గ| వేయన్‌ వడవడ వడంకుచును సుడివడక డాసీి చల ముడుగ కపు డొండొరులు వడిచెడక పోరన్‌. 4] వ కఇవ్విధంబునం బోరుచుండ నొండొరుల గచాదండం బులు దుముర్ను అనం బెండువడళ సమదది గ్వెదండ శుండా దండ మండిత [(పచండంబులగు బాహుదండంబు లప్పళించి ముప్పి యుద్దంబునకు డగ్గ లీ. కీల

శ్రి కొవ్యపసుమమాల లయ[గాహి. కాల వెన డాంచియును గీ లెడం. [దోచియును దొాలుములు దూల. బెడ కేలవడి | వేయన్‌ [పల నెముకల్‌ మెదడు నేలందుము.రె వే రాల విపులతత విలోలమగు నెత్తురులు జాలు గొని యోల6 నుం గాలువలుగం బీ తాల మదభూతములు ఖే=నల6 జీతులను చాళములు తట్టుచు సలీలగతి నాడన్‌. శ్తీప్రి ఈం (పక్కాలు చెక్కులున్‌ మెడలు పాణితలంబులచే. బగుల్చుచున్‌ ముక్కులు నక్కులుం వులు ము్ఫ్ఫివాతిన్‌ నలియంగ (గుద్దుచున్‌ డొక్కలు. బిక్కలున్‌ ఘనకఠోర పదావాతి నొంచుచున్‌ నెజలుల్‌ దక్కక (సుక్క కొండొరుల. దార్కొని పేర్కొని పోరి రు్ముగతన్‌ త్తీత్తీ ఉ. హుమ్మని (మో౮గుచుం 'బెలుచ హుంకృతు లిచ్చుచు6 కొమ్మనుచు న్నూడ ళ్ళగల గుల్తల తిత్తులుగా బదంబులం [(గుమ్ముచు ముష్టి ఘట్టనల (సుక్కుచు నూర్వులు సందడింప(౧ా సొమ్మలు వోవుచుం దెలియుచున్‌ మది. జేవయు

జరాసంధవధ వ వ. ఇవ్విధంబువ వ జివ జ సన్ని ఖభంబులగు నిత రేతగ ముష్టి ఘట్రనంబుఅ భిన్నాంగులై ర క్తసి క శరీరంబుల తోడం బుష్పి తాళోకంబుల ఏ కను జీగురుగొండల చందం బునను జూపట్టి పోరుచుండం. గృమ్షుండు జరాసంధుని జన్నమరణ|పకారంబు లాత్మ నెజటుంగుటం "జేసి వాయు తనూభళవున కలయిక లేక లావును 'జేవయు. గలుగు "ట్లుగాల దద్యాతంబు నందు. దన దివ్య తేజంబు నిలిపి యక నిరసనోపాయం బూహించి సమీర నందనుండు సూచుచుండ నొక్కు శాఖా[గంబు రెండుగా. జీఎవెచి వానినట్ల చీరి చంపుమని సంజ్ఞ గా జూపిన నతండు నా కీలు టెలిసి ౧నువక పరాకముండై మాగధుం బడం (దోచి వాని పదంబు పదంబున. [దొక్కా బాహు యుగళంబున రండవపదంబు. గదలకుండంబట్ట మస్తక పర్యంతంబు( బళ పెళ యను చప్ప ర్లుప్పతిల్ల మత్తదంతా వళ. బు తాళ వృతంబు శీరు చందంబున6 కావకాను జంఘోరు కటి మధ్యోద రాంస క ర్టనయనం౧బులు "వేటు వేటు భాగంబులుగా (వయ్యలు వాపీ యార్చిన( బొర జవంబులు గనుంగొని భయాకులులె పవోవో కారం బులు సేసి రంత, శీ0 క. అనిలజుని 'దేవపవతి నం దను(డును బద్యాయు-డును నుదారత నాలిం గనములు సేసి పఠాక౦మ మున కద్భుత మంది మోదమున. బొగడి రొగివ్‌. శత క, వనజాతు( డంత.6 గరుణా వన నిధియును ఖక_లోక వత్సలుండును గా 108---3

84 శావ్యకుసువమాఠల వున మాగధనుతు నవా'దే వుని. బట్టము గశ్హై. దన్నహోన్నత పదవిన్‌. శీర క. మగధాధి నాథునకు ము న్నగ పడి చెజసాలలను మహో దుఃఖములన్‌ నొగలుచు6 దన పాదాంబుజ యుగళము. జింతించుచున్న యుర్వీశ్వరులన్‌. తం వ, అయ్యవనరంబున. గృమ్హండు దన దివ్య చిత్తంబున మజపు నవధరింపక చెఅలు పఏిడిపించిన వారలు బెద్ద కాలంబు కారాగృ్భృవాంబుల. బెక్కు బాధలం బడీ కృగీభూత శరీరు లగుటం జేసి రకృమాంన ళూన్యంబు లై త్వగ స్త మాతా9వ శిష్టంబులును ధూళిధూసరంబుల్ను నెన 'దేవాంబులు గలిగి "కేళఠపాళంబులు మాసి జటాబంధంబ్ను లెన శిరంబులతో మలినవస్టులె చనుదెంచి యపష్పుడు. ర్‌0 పీ, నవపద్న లోచను భవబంధ మోచను భరిత ళుఖాశకారు దురిత దూరు. గంకణ శేయూరు. గాంచన మంజీరు వివిధ ళోభితభూషు విగత దోషము. బన్నగాంతక వాహు భ క్తమహోత్సావాు నత చంద జూటు నున్నత కిరీటు వారినీల నిభకాయు వరవీత కాగ్లోయు. గటిసూ[ తధారు జగద్వివోరు గీ. వోర వనమాలికశకా మహితోరువకు శంఖచ [5 గచాపద్మ శార్డ వాసు లతీత (శ్రీవత్స ళోభిత లకణాంగు సుకగ చారితు 'దేవకీ సుతుని. గాంచి. ల్‌

జరాసంధవరధ త్రి చ. భరిత ముదాత్ములై విగత బంధనులై నిజమస్తృముల్‌ మురా సుర రిపు పాదపద్మములు సోంకంగ జా.గిలి మ్రొక్కి నమ్మ లె క్‌ర ములు మోడ్చి“ యోపరమ కారుణికో త్త మ!సజ్బనార్సి నం పారణ! విపక శీల మహి కా శితపోషణ! పాపళోవషణా! 2 ఆ. వరద! పద్మనాభ! హరి! కృన్ద! గోవింద! చాన దుఃఖ నాళ! వాను దేవ! యవ్యయా[ప మేయ! యనిళంబు( గావింతు మింన'ళ నీకు వందనములు. ర్‌లి ఉ. ధిరవిచార! మమ్ము భవదీయ పదా శయులన్‌ జ రానుతో దార నిబంధనో[గ పరతాపము నీ కరుణావలోకనా సారము చేత నాగ్బతిపి నజ్జ్ఞన రకయు దుష్ష శికయు న్నారయ సీకుం గార్యములు యాదవ వంళ వప యోధి చందమా! ర్‌త్తీ సీ, అవధరింపుము, మాగభధాధిశ్వరుండు మాకు. బరమ బంధుండు గాని పగఅగా.డు; [వక ఉిత్ర రాజ్య్నవెభ వమదాంధి భూత చేతస్కులము మమ్ము. 'జెప్ప'సల? కమనీయ జలతరంగములకెవడి దిప రిఖవో లె జూడ నస్టిరమ్ము లెన గురు నంపదలు నమ్మి పరసాధన [కియా గమమేది తద్చాధకంబు లగుచు. గీ. బరంగు నన్యోన్య వై రాను బంధములను (బజల. గారించుచును దుష భావ చిత్తు లగుచు నాసన్న మృత్యు భయంబు దక్కి మత్తు ల తిరుగుదురు దుర్మ్శనుజు లంత. ర్‌ర్‌

[1 కావ్యకు సుమమాఠల చ. కడపటి సేంత్య నెహిక సుఖంబుల( గోల్పడి రిత్న కోర్కి. వెం బడి( బడి యెండమావులను బాలిళు లె సలిలాళశ డాయుచుం "-జెడు మనుజుల్‌ భ వాబ్టి దరి. 'జేరగ లేక నళింతు రట్టి యా యిడుమల(౬ బొంద జాలము ర మేళ! త్రిలోక కరణ! మాధవా!” 56 క. అలి తను శరణము వండిన జననాథుల వలను సూచి సదమల భకా వన చంతు'డు పంకజ లో చను డిటను వారితోడ సదయా మతియైె. ర్‌ చ. “జనవతులార! మీపలుకు సత్యము, రాజ్యమచాంధ చిత్తు లె ఘనముగ విపులం [బజల. గాఅతియ బెట్టుట జేసికా దె వే గ,నహుష. రావణార్జునులు నాశము నొందిరి కాన ధర్మపా అనమున( గాక నిల్పునె కులంబు బలంబు.( జిరాయురున్న తుల్‌. 538 వ. అది గావున మీ మనముల దేవాం బనిత్యంబుగా( దెలిసి 99 ఉ. మీరలు ధగ్భముందగవు "మేరయు. దప్పకభూజనాళి, బెం పొరయ సౌఖ్య సంవదల నంద(౯గ( బొంచుచు భూరియటబ్ల గౌరవవృిత్తి మత్పరముగా నొనరించుచు మామకాం[ఘి వం “శీరువాముల్‌ భజించుచు నకిల్చిషు లై చరియింపు. డిమ్ము లన్‌. 60 వ. ఆట్లయిన మీరలు (బవ్నా సాయుజ్య (పాప్తు లయ్యుదరు; మదియ పాదార పిందంబు లందు. జలింపని భక్తియు'.

జరాస౦0ధథవధ ఫ్ర

గలుగు 'ననియానతిచ్చి యారాజవరులను మంగళస్నానం

బులు సేయించి వివిధ మణిభూషణమృదులాంబర మాల్యాను

'లీపనంబు ళొనంగి భోజన జాంబూలంబులం బరితృప్తులం

జేసి యున్నత ఠ థాశ్వసామజాధిరూఢులం గావించి నిజ

రాజ్యంబులకు. బూజ్యులం "జీసి యనిచిన. గ] క, నరవరు లీ చందంబున

ముర సంవారు చేత బంధమోకణులైను

స్ట్‌ వార్ష ౦బులతో నిజ

పుగములకుం బజనిరి శఘుభవిభూతి దలిర్సన్‌ ॥ ద్రల్లి క. వారి మంగళ గుణకీర్రన

నిరతము( గావించుచును వినిర్మల మతులై

గురుబంధు పుత్త జాయా

ప జన మలరంగం గృహ్ల. బద్మదళాతున్‌ 60 వ. బహు[పకారంబులం బొగడుచు. దమతమ 'దేశంబులకుం

జని. రగ క, నళిన దళలోచమ.డు దము.

'దెలిపిన సద్రర్శ పదతిని దగవరులై.

యిల( బగవాలించుచు నుఖ

ముల నుండిరి మహిత నిం విభుత్వము లలర స్‌. 65

కలహాంకురము పంగళిసూరన క్‌, (శ్రీలకు నాకరమై వి ద్యాలతలకు శాలవాలమె, వారికి నచదా "శ్రలీ భవనంబై మహి. జూలస్‌ 'ద్వాళవతి యిుప్పు సౌ భాగ్యములన్‌ . | ఉ. తోయధి యంకభాగమున. దోరపు( 'బెంపులతోడందత్సుర (శ్రీయత. డూర్చ్మి వా_స్తములచే దను నిట్టటు ముట్టి లాలనల్‌ 'సేయంగ నొప్పు; నంగగుణ లీలల నెంతయు. బెద్ద [పాయములై నం దండియెడం బట్టరు వేలొకరీతిగా జనుల్‌. ల్లి చ. నురుచిర వన్తు సంపదల సొంపునం బెంపు వహింపు వ్వర పురి యాత్మసామ్యపు వివాదము. దీర్చుకొనంగం బిల్చుని ! నగరిన్‌ , సువర్తమయ సౌధకర [పసరంబుచెత నం బరము [(గహించి, భూరితర పొర జనారవ గౌరవంబు చేన్‌. 8 చ. అహిమకర (ప్రచార నుదురాసదమె, నివీడాంధకార స న్నవహానము వాలు. దెల్ప్సుచు. దవర్చు. నము[ద మహోదకంబుచే

40 కావ్య కుసుమమాల బహిరభి'వేష్టితం బగుచు భాసిలు6 దత్పురికోట మిక్కి లిన్‌ , మహిమను జక'వాళగిరి మాడ్కిని జూడ్కికి వెడ్క చ. అగణిత లీల నప్పుఠరమునందు విఠరాజిలు చుండు నెంత మృగమద లేప ఫంకముల మేలిమికోటలు(. బువ్వు. నిగనిగ మన్విటంక ములు నీలపు మేడలు బె డిగోడలుం బగడపుటంచు పొంకముల పచ్చలతిన్నెలు వింత నన్నెలున్‌. 5 ఉ. అందును, వీరు వారనక యందలు ధర్మధురీణులై న వా, రందలు శుద్ద భాగవతు, లందణు వేదనిరూఢి నున్న వా, రందఆు నాశ్వక (పవరు, లందలజు( దత్వ మెలింగ్‌ నట్ల వా రందఆు సత్భృపానీరతు లందజు. బావను లేన్న త్ర ఇట్టి టన నేటికి? ద త్పృట్టణమున నున్న యట్టి (పజ లె జాతిం బుటిన వారలు వంద్యులు ళల శ్రి గటిగ౦ దద్వానుతి నెల్ల కలుపషము పాయున్‌ // వ్‌ ౧౧ క, అందొక నటముఖ్యుని [ప్రియ నందన * శవమునంద నానాగుణ రే ఖ౦ం దనరారుచు. [గమమున నందంబుగ యొవనోదయము బాఫపించెన్‌ ం ర

కఅహాంకురము 41 క. కలభాషిణి యను పే శా "వెల(ది మును వహించు సవాజ విలనత్కల ఖా పషలకు6 దగం, జాల దివు డగ కఠికి తనము. జతురతయును గల పలుకులకున్‌. ధ్ర వయసు [కొత్త ౧ట |! వఎలయాలి వాగడ మంట! వనీత చక్క 6దనంబును వన్నెలా.డి తనము. గల్కితవంబును దరమె పొగడ | కే్య్ర ఉ. ఆ రమణీశిఖామణి మపహోవిభవంబున నొక్కునాండు సిం గారము లెంతయున్‌ మెజయంగా6. జెలికక్కెల తోడ. వారముతోడ వి-తచెలువంబనయంబు. దలఠలీర్యృ(గా, వసం తోరు విలాస భాసుర వురోపవనంబున కేంగి యచ్చటన్‌. కేశ సీ. అరవీడు కొప్పుల వరుల వాసనకు. దో రపు టూర్వుంచావులు పొాఏ) పుగాంగ, నడఅ మందత.6 బెంచు బడలికలకు. బిజుం దుల వేంగు( జను వంగు దోడుపడ6గం, జమట చిత్తడి. [గొౌత్త చెలువుగాంచిన వళుల్‌ "మొల నూళ్ళ కాంతికి బలిమీ నొస6ంగ6, బయ్యుద లాడింప. (బభపీంచు కంకణ నాద మందెల (మో6ంత( [భోదిసేయ, గి. మిగుల రొదగా. గికాగిక నగుచు, రతుల యాయములు సో,క నెద్దియే నాడుకొనుచు, సందడించుచు/, బుష్పోపచయము) నలిపి, యంత! గడ గిరి డోలా నిహోరములకు. 12

శ్రి కొవ్యకుసుమమాల వ. అప్పు డాకాశ మార్గయునం గ ఎప్ప సే వాలాలనుం డగుచు 'నే.గుదెంచు నారద మవోమునీం[ దుని, మణికంధరుండను గంధర్వ కుమారుండు గాన విద్యాపి శేషాఖిలాషంబులం గొలిచివచ్చుచు నుండి యమ్మగువల (పగల్భ ళాగరిమకు +, వెజ(గందుచు, శళతానందనందనున కిట్లని యె. 19 మ. "తమి. బూందీగెలం దూంగుటుయ్యెలలం. బంతా లాడుచుందూరగు నా కొమరుంబాయపు గబ్బిగు బృెతల యం(ఘుల్‌ చక్కగా జూ(గి మిం టి మొగంబై చనుదెంచు ఠీవి. గనుంగొంశేు దివ్యమౌ నీంద |! నా క్ర మృగీ న్మేతలమీ6/దం గయ్యమునకుం గాల్‌ చాచులా గొ ప్పెడున్‌ [క్క వ, అనుటయు నారదుండు 5 మ. “బళిరా |! సనత్కవి వౌదు; నిక్కామ! తగన్‌ ఇావించి నీ వన్న యా యెల్కపాయంపు మిటారిక శల 'బిడం గే నెందునుం రల డోలా చలనోచ్చలచ్చరణముల్‌ తె విష్టప(స్త్రీల యౌ దల( దన్నం జనువట్లు మించె ననినం ద ప్పేమి? యొప్పే యగున్న్‌ 18 క. అని పలుశునవుడు నికటం బున నలకూబరు.డు.-చాను మొగులుమజు.(గునన్‌ ఘనమగు దివ్యవిమానం౦ బున జనుచున్‌ రంఖథవిశదముగ నదివినియెన్‌. [1

కలహాంకుర వ 4కి ఆ. విని, యొ కింత కనలి, మన సొకలాగె న, నతని నారదు(డని యాత్మ నెజి(౧, భావ వికృతి యెలుక పడనీక యడ(6చియ మగువ తనదు (పియుని మొగము(జూచి. 18 క. “"ఆలించిత? యా పలుకుల పోలిక దచెలియంగ(; గలవా భోజన ముని గా. బోలు! మన మితని. గని యుచి శాలాపము లాడి చనట యఖిమత'" మనియొన్‌. [10 ఉ. నారదుండుం దదీయ వచనంబు వినంబడు దిక్కు(జూచి, ““యె వ్వారలొ మాట లాడుచును వచ్చుట తో(చె'' నటంచు, నచ్చటన్‌ వారి పిమానరత్నమును వాగధరంబు మజుంగు వాని; వా లారుణ భానువింబ ముదయాది మటజుంగును బాయు చాడ్పునన్‌ , త్ర0 క. ఆ రంభయును గుబర కు మారు(డు నవ్వేళ6 దమ విమానో_త్తమమున్‌ నొరద మౌనీందు వదచాం భోరువాముల [కింది చాయం బోనిచ్చి తగన్‌. ల] ఆ. పారిజాత కునుమ సౌరభంబులు వద చల్లు తమళిరంబు లల్లన ల్ల నద్దుచును దదీయమగు పాదయుగళి వా నించి రంత గొంత సేపు నిలిచి. లిజై క, ఆ వరమౌనియు ' నొండొరు వె వదలని (పెమ గలిగి భాసిలు(”” డనుచున్‌

ఢీ4 కొావ్యకరుసుమమాల దీవించె ; రంభ యవుడా టెవత మునివర్యు- జూచి దరవోసముతోన్‌ ఐఏ క, “*ట మునివర! మీ దీవన చే మావె ౧ |బేమ కొంత చెడక నిలుచునో భామల పోండుముల కితండు |బమయకయున్నే !"” ల! వ, అనీ, తన మనంబునశం గల యీరనసంబు న రింపం జాలక, యెక్కన క్కంబుగా నాడు మాటలకు నసందియంబు నొందుచు, “నిదియేమి యనుట ? వివరింప" మని మునివరుండు నిలిచి యడుగుటయు ; “దేవరకుం [బన్తుత గమన నిరోధంబు గాకుండ విచ్చేయు.డు. మహాను భావులం గొంత మెరయెకం గొలిచి వచ్చుట భాగ్యంబు గాదె!” యనుచు శిష్యస మెతంబుగా నతనిం దమ విమానంబునందు నునిచికొని, తదలంళార చామరంబులు రెండును విచ్చిపుచ్చుకొని తన (పియుండునుం చాను నిరుగెలంకుల నిలిచి యల్లన లన వీచుచు, నప్పడంతి మౌనివర్యా ! యప్పుడు మీర లా డోలికా వివోరణుల (పసంగంబున శిష్యుతోడ 'నేమని పలికితి రది యాన తీయవలయు"” ననుటయు (6, జిజటునగవుతో నతండు. విగ్‌ మ. “బళిరా! సత్కవి వౌదు; నిక్కమ! తగన్‌ ఇావించి యెల్మపాయంపు మిటారి కత్తిల బెడం గ నెందునుం రల డోలాచల నోచ్చలచ్చరణముల్‌ _ఆివిష్టప(స్తీల యౌ దలం దన్నం జనునట్లు మించె ననినం దవ్పేమి? యొప్పే యగున్‌.”” 26

క లహాంకురము కర్రీ క. “అని పలికితి నిలదేమె నను గాని ఇఆెంగు గలిగినం జఇపుమూా, యో వనజాతీ! యింక దాం పం బని యేమీ మనంబులోని భర?”మని వలిన్‌. ల వ అని పలికిన నవ్విలాసిని యతనిం జూచి. ఐం క, *ోమీరలు పెద్దలు తంలో క్యారాధ్యుల రమి యన్న నంటింగా శె వారలు మాన్ఫెద ౧ట నే మారసి యాడిగిరొ యనుచు నడిగితి ననఘా! లలి ఉం ఊహ యొనర్పరో, యతిళ యోక్రల వర్షనలందు నిట్టి య వ్యావాతి చెల్లునంచునొ, యిటాడితి; రి.తియకాక నస్టహనమూ రి యర పతి ముద్దుకుమారు. డె సాతీ” _ నావుడున్‌ . తీ0 ఉ. అల్లన నవ్వుచువ్‌ ముని సురాంగనం జూచి “యె టాడు కొన్న నుం 'జెల్లుం/గదమ్మ నీకు. గడు. ; జెల్వు(డు నిబ్బరమెన [ఏమ రా జీల్బ(గ నిట్లు వర్తిలుటం "బేసి మృ గతణ! యొన నిట్లు రా వెల్ల దినంబులున్‌ ; నవతి యేగతి( గల్గునొ మీందుగంటి మే? ౩81 క. నిను(బోలు వనిత నీకును, వవజముఖి! యితని(బోలు వా. డితనికి నెం దును గల్లి కళలంచునో! యి ట్రి నిగాఢపు ముదము సొంపు రీవులు చనునే!”” త్రి

46 కొప్యకుసుమమాల

క. అనుటయు, “నవ్వుల కనినన్‌ మునివర! మీమాట యమోఘం బగునో! విన లే నిట్టివి మానుండు నను మన్నన చేసి" యనుచు నాతుక (మొక్కెన్‌ 4 వలీ

వ. అంత నమ్మహోమునీం దుని యాజ్ఞాను సొారంబునం దద్వి మానంబు కలభాషిణి వివారింంచుచున్న యెొలదోంట లోనికిం దిగియె; నట్టియెడ రంభానలకూబరులు వినయపూర్వకంబుగా నతనిచేత ననిపించుకొని, యప్పు 'జెదుటం గాన్పించు వానుదేవుని [పాసాదరాజంబునకుం "జ్రయెత్తి (మొక్కి, తమ విమానంబుతోడ ని'జేచ్చం జనిరి. కలభాషిణియు నట మున్ను తన కనతి దూరం బున వినంబడు వారల సల్గాపంబు లాలకించియు, దద నంతరంబ ధగధగిశ దిగంతరం బగుచుం జీర నేతెంచు విమానంబు నవలోకించియు నాళ ఎర్యంబు నొందుచుండి, యప్పు డట్సరుగు నలకూబగుని రూపలావణ్యాది సోొభా గ్యంబులకు మిక్కిలి మెచ్చుచు. దదాలోకంబునం దనియక కొంత మేర తద్విమానంబు [కిందటి చాయం బూంబొదరిండ్ర యీరమి మజఖజుంగున వారి సల్లాపంబు లాలకించుచు6 జని, యంత నది మిక్కిలి దూరంబుగా నెగయుటయు., దిరిగి వచ్చుచు! దన మనంబున. వక్క

ఆ. “'ఇంత రూపవంతు నెంతయు. దనకు. [హ్‌ వసము చేసికొని, యవార్య గర్వ వముతి( జఇజలంగు ఛాగ్యవతి యాలతాంగి య వ్వతయొకో? మనతగ వలబెయిట్సు! 505

కఅహాంపరము శ చ. మునుపు'నిజీళు నర్ధపతి ముద్దుకుమారు. డటంచు నా న్‌తం వీని పలుకంగ వింటిని, గుబేరతనూజునకుం గరంబు మో వాన యగు కాంత” రంభయని యాడుకొనంగ , వినం బడున్‌ ; మనం బున నిపు జన్న నా మఆజు.గు బో.డియ కావలయున్‌ నిజంబుగన్‌. 56 క. ఇప్పు డిది నిశృయంబుగ నపృరమ మునీం[దు. "జేరి యడుగ6గ వలయుం; దప. డత( డమర మౌనియ! యప్పటి కప్పటికి వచ్చు యదుపతి కడకున్‌.” ఎ! క. అని చింతించుచు నాయం గన ఆా నొక్కుతియ యే.గి, కడు(జీరువ నా యనుపమ అఆతేజుని నారద ముని గాంగ నెజింగి విశయమున. (బణమిళ్లెన్‌ ం 58 వ. (పణమిల్లి లేచి విరచితాంజలియొ. టీ క్‌, ““మౌనీం[ద చంద! యిపుడు వి మానముతో నేంగివట్టి మహితాత్నులు రం భానలకూబరులి?” యన నారదు. '*డట్ల యగుదు "రని యాయకతోన్‌. 40 ఈ, “నీ వెన్హైజీ(గితి చెపుమూ! ఇఛాపింప నట్ల యె నా ఛావనమునకు(. దో(3”" ననుచు కామిని పలిశెన్‌. శ]

శరీ కొావ్యకుసువమాల చ. పలికిన “మింట నాడుకొను పల్కులు వింటివొ!”” యన్న, “'వింటి నో యలఘు తపోనిభఛాన! తన యత్యధికంబగు రూప సంవదం జలువు(డు ౩వనం బనుచు. జెల్లు(బడిం బచరించి పల్కు నా

కలికి; తదు క్తి కోర్వమి [పకాశితమయ్యెను మీ వచఃస్థితిన్‌.” 42 క. అనుటయు, మునినాయకు. “డో

వనితా! యెటోర్వ వచ్చు వలవని గగ్వం

బున6 గన్నుగాన కాడెడి

యనుచిత ఇ "క్యంబు లేరికై నం దల(పన్‌ ? 4ప క, శరుణీ! యేరికిం జెల్లునె

యరయ గ నే మింత వార మనుకొన ? నిదిగో.!

బిరువీ కుగ నున్నది తాం

గర మమృతమై* సవతి కయ్యము చేతన్‌. య!

భు; లోపల వేజ వదక.6 బోవలయున యో

ధవళాతీ ! నీవ కానే

రవె దై వనియు క్రి. గొంత పాటప్తి గలిగినన్‌ |" శ్‌ క. నావుడు “నంతటి రూప

(శ్ర వె భవనతికి. గాక సిద్ధించునె యా

దె వనియుక్తియు మా బోం

క్లే విధమున వాట్ల. బడిన నిద్దవివేకా ?” 46 గి. అనుడు, “'నా మాట కేమి యోయంబు జాతి?

రంభ మొదతెన యే యచ్చరలకు వెన.

కలహాం౦ంకుర ము కర్రీ దక్కు-వే నీదు రూప సౌందర్య మహిమ * లెక్కు డే కాక మిగుల నూహించి చూడ | త్న ఆ. అది యటుండ నిమ్ము, ముదిత ! నిన్నును జూచి నట్లు దోంచుచున్నయది యొక్రింత-- నలిన నాభుకొలువునకు వత్తువో ?” యన "“నత్తు, మిమ్ము. జూతు వరమునీం[ ద 40 నీ. అనీ యింతి వల్క్‌న ముని ప ల్కై “నవు నవు! నెలంత ! నిన్నెజు(గుదు6; దల(చుకొంటి ; మూ శిష్యుడైన యీ మణికంధ రాహ్వయు' డిటు( గొన్ని నాళ [కిందటను [గ త్త గాంగ వహారిం బొడ(గానంగ. దా వచ్చి దండక రూప సంస్త్రవన రచన యొనరింవ నేక సంతన [గహించి, పఠించి నట్టి నేర్చంవి గదమ్మ నివు! గ, పేరు కలభాషిణివి గద ! బిరుదు చదుర వగుదు ; బళి బళి! యిపుడు నీ కది ముఖస్ధ మగుచు నున్నదియే ! శక్యమగునె చదువ “| ననుడు, '“శక్యంబు గాకేమి ?'" యనుచు. బలికి. 49 వ. అమ్మదిరాడీ మధురగంభీర న్వరంబున నిట్లని చదివె. 80 దండక ము, (శ్రీ కామిని కామీతాకార, సాకార కారుణ్య భారా నవాంకూర శంకాకరా ళోణరెఖా మయూఖాలళి కిమ్బీరితకాలోక నాలోక, లోకైక సంస్తుత్య నిత్య పళావా, విభావె భవాధిక్య 108--4

ర్‌0ీ కొవ్యకుసుమమాల

ధిక్కారి తానంత మారాండ కోటీర, యాటీక వమవూనామలా న్తంభ కుంభ ద్యళః వూర 5 ర్సూర సౌరభ్యమె శీ పవితీ కృళతామ్నూయ, వాయు: [పచారా, విశాపాది తాపార సంసార నంతాప నిర్వాపణా, పాపనిర్వాపణోపాయ నామ[పళం సానుఖావా, భవాభావలో భాకులీభూత చేతన్సుధి (వాత నిర్జీత సంప్రాప్త సద్భ క మాగ్గిక విశామ భూమీ భవ త త్వరూపా. సురూపావరీ దుర్ని రూప న్వరూవొ, గురూపాన నాసాది తా నారతా నన్య సాంకర్య శ్తంక5ర్య మాధుర్యధుర్య (వసన్నా, [పనన్నావళీ మానసోద న భోగాప వగ్గాభిలాషా, పహృపీకేళు యీశాన వాణీళ ముఖ్యుల్‌ సువిఖ్యాత మై నట్టి నీ దివ్యచారి త చారు పచారంబు పారంబు ముట్టన్‌ నుతింపంగ లరంచు నెంచంగ వించుం [బపంచన్వ భావంబు భావయబునన్‌ మానకి శ్రము నీ ముందటన్‌ జాటు వాచాటతల్‌ చూపుచున్నార; మిన్నేర ముల్‌ మన్ననం "జేసి నిరింపు మో వాసుదేవా |! సదానంద ! గోవింద ! సేవించు మావిందవై ఉంద మానంద మొందింప, నెందున్‌ విచారంబు లమిస్‌ వచో గోచ రాగోచరత్వంబు లూహింవ లేమెతి మోదేవ ! మీ పాద సేవాదరంబున్‌ మదిం గోరుచున్‌, వేదవాదుల్‌ శమాదుల్‌ కడుం జొల నార్దించి, భో గేచ్చ వర్జించి, నానా తపశ్చర్య తాత్చ్సర్య పర్యాకులత్వంబునం గ కొనన్‌ మాకు. నే యత్నముల్‌ లేక యోక్ళస్ట! యీ కైవడిన్‌

౨ఈఆహాంకుర ము గ్‌! మీ కృవాలోక సంసిద్ధి సిద్దిచుటల్‌ బుద్ది దర్మంప నత్యంత చితంబుగాదె 1 జగన్నాథ |! యి' రీతి. 'జన్నార ము న్నేబుమషుల్‌ మిమ్ము. గన్నార6 గన్నారు? మాకన్ను లిన్నంగ నే పుణ్యముల్‌ చేసెనో ! యీ విశేషంబు6 గాంఛచెన్‌, విగంచో వయస్లాన నాఖభీసరోజూ ! నరోజాతజా య. ఆశాండముల్‌ తండ తండంబు లె యుండ, నొండొండ నీ వోమకూపంబు లీ పారలాం చాల్చుటల్‌ చెప్పంగా, నీవు గోవర్టరం బె త్తితంచున్‌ వఠకావోవ శారంబునన్‌ ధారుణీ చ కముం దాల్చి తంచున్‌, మహో కూర్మ భావంబునన్‌ మందర [గావమున్‌ మోచితంచున్‌, జగంబుల్‌ సమ _స్తంబు: ద్రైవ్మికమ [పకియా వళ. బాద్మతయిం జాల6 బూరించి శంచున్‌ నుతింపంగ యు కంబ? భ_క్షవజాధీన ! దీనిన్‌ ఏవేకించి లోకంబులో, గొంద ార్యో త్సముల్‌ సర్వవేదంబులున్‌ నర్వ వాదంబులున్‌ సర్వ్యయాగంబులున్‌ సర్వ యో గంబులున్‌ సర్వమౌనంబులున్‌ సర్వదానంబులున్‌ జూడ నీ చదానచాసాను చాసాంఘి సం సేవలో. గోటి కోట్యంశముం బోలంగా6. జాల వంచుం దదాచారముం బూని వర్ధింతు రత్యున్నతిన్‌ ; నత్యసంకల్ప నిత్యోదయా! యేము నీ నామ మాతంబు మా నాలుకం "జర్చుటల్‌ దక్క నొక్కింతయుం దక్కు (తోవల్‌ భవన్శ్సాయ దాంటంగ లే మవ్యయా. వాం న్య యోగీంద, 10? కోన ర్ల పా ॥ | 1[ 6 న...త ఎ క్లోపు |

గ్ర్‌ల కావ్య కుసుమమాల భావనా లీత కల్యాణ 1! నానా గుణ(శ్రీ నము చ్యాసిళాంగా ! మముం 'గేవలం బైన కారుణ్య దృష్టిం గటాతించి రతించు, లఖ్మీ మనోవల్ల ఛా ! దేవదేవా ! నమస్త నమస్తనమన్తేనమః [౯ 1 మ. అని యీవైఖరి నంతయుం జదివి దై త్యాశాతి యీ దండకం బునకున్‌ మెచ్చుచు నిచ్చినట్టిదిగడా థూరిద్యుతిన్‌ నీదు ష్యుని కంఠంబున నొప్పు నా విమల రత్న దారహోరంబు స న్మునిలోకో త్తమ!" యంచు. బల్క్మి మజియుం సీ. *“*పొసంగ ముత్తెపు సరు ల్బ్చోవాళించిన లీల దమలోన6 దొరయు కబ్ప్వములు గూర్చి, యర్ధంబు వాచ్యలత్య వ్యంగ్య 'భేదంబు లెజటింగి, నిర్లోషత నెసంగం జేసి, రస ఛభావములకు న్ర్షంబుగ వైదర్శి మొదలై న రీతు లిమ్ముగ నమర్చి, రీతుల కుచితంబులై తనరారెడు పా9ణంబు లిమ్ముగా. బాదుకొల్ని నటి యర్హశ జాలం కియలు ఘటించి, 4 ఇఉఅఇ అ కవిత( "జప్పంగ నేర్చు నత్కవి వరునకు వాంఛిళార్ధంబు లొసంగనివారు( గల౩? ర్‌ి లయవిఖాతి. ఛచలువగల వన్నెలల ఛెలువునకు సౌఠభము గలిగినను, పొరఖథభము. జలువయు. దలిర్బం బోలు పెస6గు కప్పురపు. బలుకులకు( గోమలత

కి లపహాంకుర ము ర్‌ 'నెలకొనిన, సౌరభము. జలువ పసయుం గో మలతయును గలిగి జవముల మిగుల. "బం విన౦ంగు మలయ పవనంపు6 గొదమలకు మధురత్వం బలవడిన, నీడు మటి కల దనంగ వచ్చు. గడు వఎలయ(గల యూ నుకవి పలుకులకు నెంచన్‌,. ర్‌తీ క. ఊరక యటు మిము బోంటుల చేరువ6 ఒరియింపం గనిన సిద్రింపవె యే కోరిక లె న!ీ నజ్మ్ససము. గోరుదు మీ వీణ మోసికొని కొల్చుటకున్‌. 56 సీ మునినాథ యిటమున్ను వనజదళాకుని యంతఃపురంబున కరుగు పళ మణికంధరునీ తదంగణమున నిల్పి ఫీ పీశియ మీరలే పాణింబూని పోవ(గా6 జూతు, నప్పుడు “దాని నే బుచ్చు కొని కొల్చి వత్తునో'యని తలంతు, 'దేవర చిత్తంబు దెలియమి “నట్లు సే య6(గ నేమితోంచునో?'*'యకుచు వెజతు. గ. గరుణ నంతమా(తపు టూడిగంబు నాకు ముదల పెట్టు" డటంచు.( గేల్మొగిచి మిగుల వినయ మొప్పంగ నాయింతి వేడుకొనియె, నతడు నట్లు చాని మ్నుని యనుమతిం౦ చె. ర్‌ వ. అనుమతించుటయు ''నిమ్మవోత్ముని యన (గవాం లీపాటి కఠిగ, దీకంజేసి నా వాంఛితంబును సఫలంబగు"'నని

గ్ర్‌4 కావ్యకుసుమమాల సంతసి ల్లి, రంభానలకూబరుల వలనం గడపట వినంబడిన వార వ్రంబి "క టీ దలంచుకొని, యది తెలియుటకు6 గ లలౌం జల్మియె వినయభరంబున. గొంకుచు, దానను మణికంధ రుండు రహనస్యళంక నెడ గలుగంజన/గ, నమ్మృవోత్మున కిట్లనియె 56 స్‌, “మహి తాశ్మ ! మీర లిమ్మహి నుండ సంకోచ పడియుమొ, మిక్కిలి వాడవు చవంగ నీక విమానంబు నిలచేర్పునన కొంత 'మెరం బోనిచ్చె నమ్మిధున, నుష్ప డేను వృథా భాంతి నింతనంతను దాని వెంబడి( జని వల్కువింటి నొకటి; వీనుండది; య (ర్రైళతవయు( “డోయబల! యి గీ. పొడమె, నేమయ్యె నల కళాహార్డు సుద్ది? కడమ చెపు మన్న, రంభ *యప్పుడ తెలుపనె గి. ఏ నెజటుంగ వేడృపడుచున్నదాననోత పోధనో తమ! కళాహపార్డు. డనంగ 'నెవ్వ6 డాతని సుద్ది మున్నేమి చెప్పె? నెద్ది చెప్పరా దనియె నాయిగురుంబోండి? 60 వ. ఇది యానతీ వలయు" ననిన, నతండు వెజటు/గంది “యిది యంతయు. గడు నపూర్వంబు, దినిం చెలినెదంగాకి' యని, కొంత తడవు నిళ్ళలుం డగుచు, విశ్వ పపంచంబునం గల భూత భవిష్యద్వ_ర్తమాన వ రనంబు లన్నియు విమ

8 లహాంకరము గ్‌ర్‌ ర్థించి, శశ్పకారంబు( గాంచి కలభాషిణిం జూచి, “యా రంఖథ పి యునకుం జెప్పరా దనిన కథ యత్వపూర్వంబు; నాకునుం "జెప్ప దగ దని పలికి............యప్పుడు తద్వశ లత్మీ విలోకన కౌతుకంబున నెడంగా6 జనియున్న మణికంధరుం బిలిచి, **'యుంబుజాకుని కొలువు వేళ దప్ప కుండం బొవలయు ర""మ్మనుచు నచ్చటం గదలిచనియె; నవ్విధంబునం గలభాపిణితోడ సంభాషించి యరుగుచు నారదుండు తన మనంబున. 6]

చ. ' వృొాదయము వ్రంగొకింత శమియించెను, జెల్వపుం [గొవ్వు ఎంపునం బొదలడు రంభకున్‌ సవతి పోరు ఘటించుట కంకురా ర్సణం బిది యిటు గొంశచేసితి, నపేషీశత మంతయునైన సుదతియ చాలు, దీనికి ననూయయు. నున్నది, మాట లారయన్‌. 6౨ కం ఎంచ6గ నాగమనమువకు నించుక చుట్టయిన నయ్యె; నిది యోగ్యమ సా ధించుట, కవ్వా5ని బో రించని తణ మొక్కటియు. దరింపంగ వశ మే? 69 వ, అని తలపోయుచు శిష్యుండునుం చానును బురపవేళ మార్గ బున నడచుచుండె, గ్రిశ్య

ర్రి ఆ ౧తాపరిత్వా గము కంకంటి పాపరాజు ఛా. ఆ సౌమితి దృథాత్ము( డట వగ దై న్యంబున్‌ ముఖా బ్రంబునన్‌ పఏీనంబంతయు.( దోంపనీక తెగువ౯ వే వచ్చి సద్భక్తి న్చీ శాసీవ ంతినికిన్‌ పవ్‌న్మము(డయి “మాతా! గాంగలీఠరా శమ జూన కిన్‌ నిను నందు. దోడుకొని పొమ్మంచున్‌ విభుం డంపిన౯ా. 1 క. వచ్చితి, రథంబు: 'దెచ్చితి, విచ్చేయు"" మటన్న సీత వేడుక పడుచున్‌ ““బొచ్చెంబు లీని కప "నెల విచ్చెనె పతి? యకఘ! పోదమే వనములకున్‌ ! "” వి ఆ. అనిన ““నేమి యొజుంగ దక్కట యీముగ్గ | యనదఈ. జేసి యొంటి నడవి. [దోచి యెటుల వత్తు ననుచు 'నెడ(దఈ€ దల్టడప డె లలన యెజు(గకుండ లమ్మణుండు. లి ఉ. _అంబుజ గంధి య య్యొడ మహార్షులపత్నులకంచుంగొన్ని హె మాంబర రత్నభూషణ చయంబులు గ కొని యమ్మ అందియున్‌ వెంబడి నెక్క6గా రథము వేడుక నెక్కి చిరశ్నరత్న ప్పి రంబున నుండె; వాజుల వుటాపహుటి. దోలె సుమం తు. డంతట౯ 4 క్‌ రామాజ్ఞ్ఞకు వజ(గందుచు య. సౌమితి భయా ర్తి దైన్య సంవృత మతియెై

ర్‌ర్రీ కొావ్యకుసుమమాల డ్లా మహిజకు6 దో9వన య్యె దుళ్ళకునంబుల్‌ . ల్‌ క. ఆ దుర్నీమీ _తత్తములు గని భూ దేవి కుమవూర భఖీవిం బొంది మనన్స మ్మోదంబు డింద మది నెం తో దైన్యము మించ లవమ్మణునితో ననియె౯. గ్ర సీ “నరియండు దెరువా.”౫ గరుడియు. జాలయు నెడమనుండియు వచ్చి కుడిని నిలిచె. 'జవులపో తెదుర య్య, 'జమరు6 డా దెన6 జూ పె. బలు మాయు నిదె వీచె. బై డికంటి సుడిగాడు "తేరి నల్బుట్టు( జట్టలు వె క్రైం గడి(ది మంటలు వళ్ళ'[గక్కా నక్క యడ్డ మె కాలాహి యది ఫట్టతుది ఆక్కాయ గనుగొంళలు ధ్వజము వె [గద్దలా డె గీ. గావిరి దిగంతముల నెల్ల [గమ్ముకొనియె ధరణి దిరదిగ( దిరుగు చందమున. దోంచె నన్న! లవ్బ్నణ! యిది యేమి యాగడంబొా! "/ చ. మునుకొని యిట్లు దుళ్ళకునముల్‌ గనిపించుటకు౯ా మెలయు౦గు వె ట్టనగతి నామనంబున. గడింది భయంబు జనించె;దతిణాం గనికరముల్‌ చలించె; ధృతిగాసిలె; మే నవళత్వమొందె, నే మని వివరించుదాన జగ మంతయు. బాండయి తో, జూడ్కికి౯ల. 65

సీత్రాపరి త్యాగ ము గ్‌ ఉ. నాసఖు , నామనోవారుని, నా ప్రభు, నారఘు రామ 'దేవుని౯ వాసి వనాళినున్న మునిపత్ను ల. జూచెద నంచు నేల "పే రాస గణించి వచ్చితి? హితాహిత చింతలు లనిచారు గా "రేసతు లంచు మాన్న కత. జేమిటికి౯ వర మిచ్చి లకత్మణా! 9 చ. నను మది కోర్కె దెబ్బ మని నాథుం డన౯ బదునాలు "గేండ్లు చూ చిన వను లింతెకా యని విశవము వేటొక టిచ్చగింవ కే ముని వని. జూడం(గోరితవావో! యిటులన్‌ విపరీత కాండ పొ త్రున6 జను పావజాతికిని దుళ్ళ్గకునంబులు గాకయుండుస? 10 చ. కుమతి వినాళకాలమునకు౯ విపరీతపు బుద్ధి. బూని య కమమ: లె కాంవచేసి చెడు. గావున నేనును గోరరాని ని ష్రమని తలంచి దుర్దశ బడం బఅ తెంచితి హీంద దుర్గ శా సమితికి నీ నిమి_తత్తములె సాకిరి గావె నృపాల నందనా! 11 చ. ధవు నెడబాని వచ్చు తెగుదారికి నాకిక వంత యల?ని య్యవ శకరునంబులక బొడము నాపద లన్నియు మాన్ని ధవునకు, నీకు, నత్తలకు. దక్కిన బాంధవ పౌర రో టికిఐ- వివిధళశుభంబు లీవలయు వేల్పు '"లటంచు నమస్కరించిన౯-. 12 ఊఉ. ఆయము చిత్తశుద్ధికి నయంబువకు౯ వెజ(గంది లవ్మణుం “డీ యఖిల్రై కమాత పతి నెప్పడు6 గూడి సుఖించునట్లుగా6 "బేయక పాయం జీసె; విధిచేష్టగ చా!"యని నించసేయు,'నే 'మోయన: బోవు వగ నుస్ఫురను౯దలవంచు నయ్యెడ౯. 18

గిరీ కొవ్యకుసుమమాల క. అన్నవలా మిన్నయు నత. డున్న అఆజంగు దుళ్ళకునము ుతుగర కన నె చున్న ఇఆజంగును గనియును మిన్నక చనె ; దై వగతి( (గమింపంగ6 దరమే? [త వ. ఇఫస్విధంబున సీళాలమ్మణు లడవులు గడి, యేజులు చాటి, పర్వతంబులు కమించి, పక్కణాదు అలతి కమించి చనిన ముందట. కేర్‌, క. గోమతి, నమృత రసోపమ గోమతి(, దరపుంజ మంజు కుంజోరు తటీ గోమతి, నుతి కలిత ప్రతి గోమతి. (ఖాపించి (వొద్దుగుంకిన యంత౯ా. 16. ఊఊ. క, సరి దంతి కా[ళశమంబున. దిరముగ నా! డుండి వేగ తేరక్కి మవో ద్దురగతి మధ్యాహ్న ములో నరిగిరి భాగీరథీ తటాంతరమునగకుక౯ా, 17 ఉత్సావా. చెంగటం గనెన్‌ లతాంగి కీతలానిలావహాతో త్తుంగ భంగ తీర సంగ తుంగ నాగ రంగ నా రంగ రంగదంబుజాంగ రంగన్ఫ త్త చంగసా రంగ రంగ గంగ నంతరంగ మంత. బొంగలాన్‌. 18 శె ఈ చందంబున గంగ. జూచి తనలో నొంపొంద కీర్తిచుసీ తా చం. దా న్ట్‌ను లత్మణుండు గని యాశ్చ ఏమి యాజ్ఞాపనం జా చింళాభర మాయప పథయు నింతిన౯ విన౯ లేమి నెం

సీతాపరిత్యాగ ము ర్ట! తో చెల్వొందెడి నీమ కా వినపుప ల్మేలా గింకన్‌ 'బెల్పుదు౯ 1 19 ఈ, అని నిలుప రాని వగపున( గను(గవ6 గన్నీరు నించి కస్పి౧బడెడి యా యన. గనీ వెతయు టిగులు( బిన( గొన(ంగా నజ్ఞనక రాజు కూతురు వల్కె౯,. ల్సి) ర్‌. “విన్న (దనంబు మీంచె6బురి వెల్వణి నప్పటినుండి నీ మొగం బున్న ఆజంగు. గాంచి దిగు లొందుచునుందు; నిదేమొ యంచు మీ యన్న కు. దత్సహోదరుల కాప్తులకున్‌ శుభ మే కచన్న!నీ కన్నుల నేల నథు9వులు [గ మెడి? దెల్ప' గదన్న! లత్మృణా! ఖ చ. అడవిని దొల్లి (శ్ర దొజ(గి యన్నను గొల్చుచు వచ్చు నప్పుడున్‌ , గడునరి యిం దజిత్తుని ముఖాముఖి( గయ్యము సేయు నప్పుడుస్‌ , జడు(డగు రావణానురుని శ క్తియురంబున నాటి నప్పు బొడమదు కంట నీ; రిపుడు పుట్టిన "దేటికొ తండి దెల్పవే! దబ ఉ. మానసిక వ్యథల్‌ రుజలు మాన్నంగ నోపిన పుణ్యరాళి గం గానది6 జేరి యుండియును గస్తిపడన్‌ దగునయ్య వేడ్శతో నీ నది చాంటి, తాపసుల యింతుల. గన్గొని, భూషణా వళుల్‌

[ల 3 వమ్యికుసుమమాల కానుక. లిచ్చి, దివనలు గ్రైకొని వదత్తము రమ్ము చెచ్చెరన్‌.”” 28 వ. అని పలికి లత్ముణుని దె న్యంబు( గనీ తలంకి మరల క, “కనరాని దుళశ్శకునములు గను నప్పటినుండి మనను గల౧౫ెడు నాకున్‌ వను లేల ? మరలి పోదమె? నిను. జూచిన నినుమడించి నెవ్వగ” లనినన్‌. ల్‌ ఉ. కన్నుల నీరు [గుక్కుకొని [గ౧క్కున లత్మణ దేవు. డన్నము న్నన్నది 'నెమ్మదిం దలంచి య్యార్తి యొకించుక డించి _తల్లిరో ! నిన్నటి దుర్నిమి_త్తములె నెవ్వగ గూర్చి; నయోధ్య కేల? మీ "రన్నిన లీల నవ్వలికి నేంగుది* మంచు వచించి ధీరతన్‌. 26 చ అరదము డిగ్గి యచ్చతురు. డచ్చట సార! నుంచి యోడవె ధరణిజ నెక్క( బంచి వత దార్కొానం. చానును నెక్కి తత్సరి తరణ మొనర్చి వెగ తట ధారుణి. జీరియు ళోక వార్జి లో. దరళ మనస్కు(డై మునిగి ధారగ6 గన్నుల వ్యశ్రు లొల్కంగన్‌. 27

సీఠలాపరిత్యాగ ము (05 చ. జనకజ మోము దీనత యొునంగ.6 గనుంగొని యీఆెలుంగుతో _జననిరొ! పాయ దీ వృాదయ శల్యము; ళోకదవాగ్ని "లను మరణంబు మేలు; జననింగత కృత్యము. బూని వ చ్చితి౯; నను శపియించు"” మంచు6 జరణంబుల చెంగట వా9లి / యేడ్వ(గన్‌. రి క, ఎధపడి పెదవులు దడుపుచు నదవద నెద తాల్మి వదల నంగము గదలన్‌ దుద మొదలు లేని దీనత గదుర(గ జనకనుత యతని; గనుంగొని యనియెున్‌. ౨9 ఉ. _ అన్న! యనేక దీనదళ లానిన వేళలనైన నీవు ము న్నెన్న6డు నింత వంత వహియింవవు! భె ర్యము డింప! వేల నేం డిన్నెగు లొంది కుందెద? వహీన గుణాంబుధివంచు నీగుణం బెన్నుదు రంద! అవ్వరికి నెగ్గు దలంచితి వుగ్గడింవవే? 90 చ. పరనతు లెల్లం దల్దలుగ ఖావనసేయుదు వెల్ల వళల౯ా; బరధన మన్న పహోాలవాల భంగిగం జూతువు; బొంక వెన్న డున్‌; బరుషము లాడ వవ్వరిని;ి బావ్మాణభక్రియు, రామ దిరమగు సీకు(; దండి! జననిందిత కృత్యము లవ్వి

శశ కావ్య రుుసుమమాఠత

క. మన్నన దొలంగి నిను మీ

యన్నపయి భకి తొలం౫నోొ'?

కన్నాఆుమ నేమియైక. గాతీంచితివో? వే క. గురునింద యాచరించితొ?

పరదూషణ చేసితివొ కృపారహితుండవై!

శరణన్న వారిని. (దోచితొ?

యరులకు వెన్నిచ్చి వేగ యరుదెంచితివో? లలి క్‌, కామాసజ్ఞ లకయే నను

దీమసమున నిందు. దోడితెచ్చితళొ? నా-వె

స్వామి మతి యెొడసి యున్నదొ?

యేమిటి కడ లదవు తండి యెజింగింపంగ ది! పో

(శ్రీమతృద్మదళాతు డా రవికుల శీ రాబ్టి పూ+ర్హందు. డా

పామత్మాధర థరు. డా యసురమ త్తే భేం్యద హర్యకతుం డా

ఇ్యామాంగ (ప్రభు. డామవో పభుండు లస్క్ఫె యున్న

వాంజే పుఠర౯? 85

కే మనుమార్ష నిరతు6 డన(6గ౫ా

మను మానవపతి దయాబ్టి మానచ్యుతు. డై

యనుమానము మాని తెల్పు” మన మానినితోన్‌ ౨6 క, ఇఆలుపుటకు6 గొంత చింలిలి,

'తెలుపక పోరా దటంచు, దృఢనిశృయతన్‌

సీతాపరి త్యాగము ర్‌ దలంచుచు వడిలేచి కృతాం జలి యె యత' డ ళు లొలుక జనకజ కని యెన్‌, ఫ్ర ఈ. ఇంతకు. బూని వచ్చివచియింపక పోదునె? విన్ను తల్సి!దు ర్ఫింతులు దె త్యుచేం బడిన సీతను [గమ్మఅ నేలుచున్న వాం 'జంత విమోహి రాముడని యెొగ్గులు వల్క్‌న నాలకించి భూ కాంతుండు నింద(జెంది నిను. గానల లోపల డించి రమ్మనెన్‌. 86 క. _తుల్లక జనదుష్ట వచో భల్ల క దంబముల హృదయ పద్భ మగల భూ వల్లభుం. డోరచె భవదా యల్లక భర; మేమి వినియె దమృ్మరొయింకన్‌ ? లలి చ. మునులు మపహోతపోనిధు లమోఘ దయాంబుధు లా[ళ యించు కా ననములు చేరి నీ విక దినమ్ములు [తోయంగదమ్మ యంచు నీ యుునికి కన్వర్యమైన యెడలొప్ప గణింపంగ నాగా; నాల్కనీ యనద తనంబు నె6(చె మది యమ్మరొ యెంతటి కై తి. చ. జనవతి లోకనింద.( బడ(జాలక నిన్‌ వని. [దోయుమన్నచో విని సహియించి,కానలకు వేగమునన్‌ గొని తెచ్చి,నిల్వంగా, జను నెడ లుగ్గడించి,ధృతి సంపద. బొంపిరి వోవుచున్న వా. డను; ననువంటి మూరు నకటా! విధి యేగతి నృష్టిచే సెనో? త్త] 108---5

&6ీ కొవ్యకుసుమ మాల ఉ. అంచిత వామలూరు జవనాంతర భూముల నిన్నుడించి ర మ్నంచు రఘూద్వహుం డనిచె, నక్కట! యెక్కడ నిల్చి యెట్లు వే గించెద వమ్మ? యెవ్వరు సఖిజనులయ్యెద రమ్మ? యమి హించి దినంబులింక. [గమియిం చెదవమ్మ పతి వతామణ్‌? త్తం ఉ. నీ విమల [వఖావమును నీ వినయాదిక సద్దుణంబులున్‌ దేవు. జటింగి యుండియును, నిందలకున్‌ బుయిలోడి శ్చావని! నీవు గోరిన నెపంబున నిచ్చటి కంపినాండు గా కీ విరహోబ్ది నే కరణి నీదంగలాం డత. ఢింక షీ. దటన్‌ * 49 ఉ. దచాయల్నకెననిట్టి వెత దార్కొన నేగతి. జూడవచ్చు? ని స్నీయటవిస్ట్థలిన్‌ విడిచి యెనెటు లేంగుదు? నన్ను నేల భూ నాయకుండిట్టి బెట్టిద మొనర్పంగంబొమ్మ నె! నెద్దియెనచో. "వేయంగ నోడం డీ కఠిన చిత్తు. డటంచు వెటింగి పంచెనో? 44 సీ. మితి లేని యీ మ్‌డి మేలంపు మకములు నసకియల బలగమే జనని నీకు? ఇ సీరికింపరాని యీ బలుమలల్‌ నవరత్న మయచం[ద శాలలే మాత నీకు(? గతుఖీతి ముంచు నీ గవానముల్‌ వివారింప౦ దగిన పూందోంటలే తల్లి నీకు? ఘోళ నక భుజంగ కోటితో మలయునీ [వాదములు కొల(కులే యంబ నీకు? గీ, జంథురమ్ము లెన యీ మహే (ప_న్తరంలు లిఅదటు మణి వదక జనయి।తి నీకు?

సీతాపరిత్యాగము [7 గటకటా! యొంటి నిచ్చోట నెటుల నశీచె దమ్మ! నీయున్మి "కే మందు నమ్మ నేను? 45 (మ జననీ! నీవు మహాపతివతవు ; నీ సౌశీల్య మిల్లాం[డ క లను 'మలృంతి ఫ రఘూద్వహాం(ఘి యుగఖీ లగ్నాత్చ వె యుండుమీ యని, నే నెవ్వండ ఏవిన్నవింవం* బతించాయన్‌ జేసి నిన్నూంటి దిం చిన పాపాత్ముండ ; నూరికంగు మమచున్‌ సెల్విచ్చెదే ?” ర్త అల్ల ల్లన యతని వచనము లెల్లన్‌ విన్నీ మొదలు నలుక నించుక వడిలో. (దెశ్రిడి కదళక వలె హో తల్లీ యని బెట్టు సౌరిగి ధరవై 6 బడియెన్‌. త్త వ. పడి చేడ్చడి బడిబడిన్‌ బొడము బడలికి నొడ లెటుంగక రండు గడీయలుండి, కొండొక బెలిసి వండియు నలసి యవళ యొ దీనదళన్‌ బొరసి, యా కృ శాంగి మరల. గన్ను దామరలు విచ్చి, విచ్చలవిడి వడలడి యళుజల భారా (పవావాంబులు చెక్కు టద్దంబుల్న వె జూలు వాలీ జాళువా మెజుంగు పయ్యెద చెజంగు మీదికి దిగజాఅీి యుత్తుంగ తర _స్రన కనక కలళంబులు నిండుకొన మెండుకొను నిట్లూర్పు నెగలన్‌ దగిలి చిగురువాతెజ తుకతుక నుడుక, నుడుగణంబుల బెడంగు నడంగ((దొక్కు చేర్చుక్క దెరల., దరళ తర చికుర నికరంబు లలిత ఫలకంబున6 జరలాడ., డుటిమిన విరుల సరులతో నొజవిన కొప్పు పెన్నెటు లంసభఖాగంబులం బొరలిపడ, జడుపు చెమ్మటంన్‌ [గమ్ము

(గి కావ్యకుసుమమాల కొని నెమ్మేను గడ గడ వడంకం( గడంకదక్కి చిన్ని మొగంబు పిన్న6 దనంబున కిమ్చు జూప.(, బరితాప దవా నలంబున6 బడి పురపురం బొక్కుచు.6, చాల్మితూలి (సుక్కుచు, లేచి కూర్చుండి శోకరసం బాకారంబు చాల్చిన చందంబున, జి తంబు గా(తంబు కొన్న చెన్నున, సాధ్వసంబు సాధ్వియెన కరణిన్‌ గరుణంబు కరణంబు లొందిన ెజంగున, నూరక వెక్కి వెక్కి 'యేడ్డుచు, నేడువు విడిచి మౌనంబు పూనుచు, మౌనంబు మాని తనలో. దా నగుచు, నగవుడిగి తల యూ. చుచు, దలయూ(6చుట విడిచ ముక్కు-వె (వలు గీలుగొలుపుచు, జాలి గొని హోహోాకారంబు నలుపుచు6, దల(పని తలంపు లివిగో జూచితే లవ్మణాయని యతని దిక్కు చూడ్డులు నిగిడిలంచి యిట్లనియె. శీర చ, “అడలకు మన్న ! నీకు వనుధాధిపు నానతి దాట వచ్చునే ? యిడుమ€ల(6 జెందుమంచు విధి యీధర నన్ను సృజించి గడవ(గ నెవ్వరగోపుదురు ? కానలకే.(గిననా.జె యాపదల్‌ గడచితి నంచు నుంటి నెజుంగన్‌ దుది నిట్టగు నంచు నా మదిన్‌.. &9 క. ఆ దుర్నిమీత్తముల ఫల పీ దుఃఖము సీయకున్నె ? యీ దుఃఖము లా పాదింప. విధి తలంచి యె కాదే యాకోర్కి నాకు( గలిగించుటయున్‌ . ర్‌0 చ, ఎడపక పూర్వజన్నముల "నే మిథునంబుల(6 బాయ. జేసి వా రడల6గ నవ్వుచుండితినా *? యా యఘ మూరకపోనె? నాండు శా

సీతాపరిత్యా గము గ్రఫీ 6థఅడవుల రామవాద జలజా ప్రి వసించితి ; 'నేండు నాథు పొం దెడసి యనాథనై యిచట నేగతి మేన భరింతు [వాణముల్‌ ? ర్‌ ఆ. వను నాధ్వి ననుచు నెల్ల వారలు నన్ను సన్ను తింతు రనుచు సంతసింతు. ; గాని నడుమ నిట్ట కటికనిందలు పుట్టి చ. కటకట! లత్మణా ! పిడుగు కంశకును బెట్టిదమైన మాట నేం డీటు విని యుండియున్‌ బగుల దింతలు నింతలుగాదు గ్‌ గుండె యె స్పటివ€ నున్న దీకటికభావమతో ననవుల్‌ భరించి;యి య్యటవినె యింక నే వలన నాపదలొందంగ నున్న చాననో? 58 ఉ. ఎన్నంటీకిన్‌ రఘూద్వహుని నేనును, నన్నిం రామ చందుండున్‌ గన్నుల జూడ(గల్గదొకొ గ కలక యుండిన, బ్రాణమేల వో దన్న + రఘుప్రపీరు చెవులారంగ నింతయుం దెల్పు నున్నది, చెంతగంగ మడు(గున్నది, యైనటు ల య్యెడుం దుదిక౯ా ర4 చ. పతిమతి నెంచె నేమొతను. కాసి యళోకవనంబు లోపల౯ా (బతుక దె వెక్కునాళ్ల్ళనుచు. ! [గమ్మ అందాం జను దెంచి ళతునిన్‌

?0 కొవ్యకుసుమమాలఠల వాతునిగ6జేయు, నెలు నను నానగచా బదికించె నాంటి "కా దెల్పులక్మణా ! ర్‌ర్‌ గ్రా ఎజుంగని మూఢు లాడుకొను నెగ్గులకున్‌ భయమంది యప్పుజె కఆఅకు మనంబుతో విభుండు కానన సీమకు. బంచె-గాక, య ఇ అం గొకసారి నన్‌ బిలిచి ల్సి మనోవ్యథ తీర్చి నిన్నునే మఠ ననీ పంపండ య్యె నభిమానము. గూర్మియు నెందు. బోయెనో! 56 క. ఆ కరుణ యాపసన్నత న యాకూరిమి యా(పియోక్రి యాగారవమున్‌ గాకుత్‌ స్టుండు మజ చంగదా యాకస్మికముగ జనించు నపవాదమునన్‌ . ర్‌ శా, ఆకళ్టైయత నేతి మె,మణిమ యోద్యత్కుండల ద్వంద్వళో ఇాకీర్లాంచిత గల్లమై, సురదనం బై, సుందర [భూయుతం బె ,కమిస్మిత చందదికావిలసితం బై యొప్పు (శ్రీరాము మో ప్పి శాయంబున(6 జూచు భాగ్యమింక "లేదే మో సుమితాంత్మజా! 50 సీ. ఆవని నయోనిజ నయి పుట్టి మిథిలేంద్రు పీట 'నే.బెరిగిన విధము వినరొ? యంగరాగము లిచ్చి యననూయ మెదలైన సతు లెంచుకొన్నది చాల వినరొ? యా అంకలోం. దొల్లి _త)లోక్యము నుతింప వహ్ని నేం జొచ్చిన వార్తవినరొ?

సీతాపరిత్యాగము 71 “యీ సీతనిర్లోషి. యేలుకొమ్మ'ని రాము (బవ్మోడు లపు డన్న పలుకువినరొ! ఆ. వినియు.6 గనియు. బగజలు నను నింద సేసిన యంతమా[తమున ౩ యధిపు డులికి యింత తెగువ సేయ నిచ్చగించుట నాయ భాగ్య మిం! యొకరి. బల్కు నేల? ”' ర్‌ం వ, అని "పెక్కువగల నమ్మగువ వోగిలి మగని తెగువకు. బరతపించియు నించుక తగవు దలంచి, తెగువ వహించి, బహిర్లిఖత చితంబు కొమ రొందియున్న యమ్మటి.దితో మజీయు నిల్లని యె, 60 సీ. “అన్న! లక్మణ! యింక నాలస్య మేటికి-? జను మయోభ్యాపురంబునకు నీవు, మువ్వుర త్తఅకును (మొక్కితినని తల్పు మచటి బంధుల నెల్ల నడిగితీ నను; మతికృపాళునకు రామావనీం[దునకు నా (మొక్కుగా నతిభ క్రి | మొక్కుమీవు; తనయా జ్జ( దల(దాల్చి జననింద తను. ఇంద నీక కానలం జరియింతు ననుము; గీ. కూజనుల వాంధవుల లెస్స [పోవు మనుము, తలప నాశేడుగడయును చానె యనుము ఇళావ మప్పడు( దనమూ ర్తి. జాయ దనుము, నెమ్మి యొకయింత నామీద నిల్పుమనుము. గ్ర] గీ పోయి రమ్ము కుభంజులు వెందు నిన్ను నన్ను మణవక యుండుమా యన్న" యనుచు.

772 కావ్య రుసుమమాల

గన్ను (గవ నశుధాంలు (గమ్ముకొన6గ

నన్నెలంతుక దీనమై యడలుచున్న. రి ర్‌, చన6గాళ్లు రాక చన కిం5క6

జనదని ధేనువును బాయంజాలని వత్సం

బును బోలి జాలిగొని '“యో

జవనీ! జననాథు.( గొలువ(6 జనుదునె?**+” యకచున్‌. 638 ఉ. అల్లన | మొక్కి కాళ్ళువడ6కాడ (బదడిణ మాచరించి మే

నెల్ల. జలింప వహోరుమని యేడ్చుచు. బెద్ద యెలుంగుతోడ

తల్లిని డించి పో యెొదను; చాపనసకామినులార! కూర్మినం

ధిల్ల (గం బో9వరేగొ'్యయనుచు దీవత లత్మణు. డేగల

న య్యెడన్‌ 64

ఆ, పగ నావ యెక్కి '్యయెడంద దల్లడపడ,

దిరిగి తిరిగి సీతదిక్కు(గనుచు

"“దిక్కుగలిగి నీకు దిక్కు లేదాయం.గా

తల్లి 1'"యనుచు6 నవలితటము. జీరి. 6ర్‌ క, "లేలుని వగ నందుం జెడి

'తేరక్కి “సుమంశ! యెంత దీనత వచ్చెన్‌

(శ్రీ గామలీల మీ అడి

(శ్రీరామ వధూటి"" కనుచు. జింతిలు కొనుచున్‌. 66 క, చనుచులండె నిచట సీతా

వనజూతీయు నతడు మరరఠి వచ్చునొ యని యా

యన చనిన [తోవ వలుమ ఆలు (

గనుచున్‌ విధి దూజుకొనుచు. గటకట యనుచున్‌. 8

సీతాపరి త్యా గము 8 గి. రమణి మజికొంత వడిదా.క రథము. జూచు. దరుణి మటికొంత సీపు కేతనము. జూచు! గాంత మజిమీంద రథ వరాగంబు. జూచు. బడ(తీ మజీయంతటను వట్టి బయలుకూచు. 68 గీ. చూచి చూచి చొక్కి 1 సుక్కి తాలిమి దక్కి వగల బొగిలి యూర్చు సెగల నొగిలి దిగులు రగుల. గుంది వగ౮ంభింది బఐగడొంది యలసిసాలసి మూర ఎలొలసి అరిసీ, గ్రం వ. అచ్చెలువ తన్నుమున్నుముచుట లడుగు నప్పు డప్పుడమి జీ డు చేసిన చెయ్వు*6 దలంచుకొని 70 పీ. ఒడిమీంద నిడికొని య రమువె ( "జేర్చుట చేరిక కది కడసాం యుమొ! చెక్కు: జెమ్మట చేలచెణ గున దుడుచుట చెలిమికి నది తుది ఛీటియేమొ! పుక్కిటి తావి కప్పుర వఏీడె మిచ్చుట యనురాగమున కది యవధియేమొ! కోరిన పని కియ్యకొనుటగి కరుణా (ప బంధమ్మునకు ఫలగంథ మ మొ | గీ మాము మోమున6 గడియింళచి ముద్దుగొనుట యదియె మోవాంపు. బనికి- దీలుదల యేమొ! యెల నగవుదేగ. జూచి లోపలి కనుచుట మేలు చిన్నెల కది పొలిమేర యేమొ!” | మ. అని దిఃఖంచు “నవ [(పథన్‌ దెలుప కావో! భూవిభుం డింతవం

74 కావ్యమతసుడుమాఅ చన. గావించున?ి' యతఆచు విన్ననగు; ““నే చఅదంబు నణ దెల్పివా మ్మనె 'మోామోడక ” యంచుజెంచు. ; ''జని-ాయన్‌ "జసిళీ దై వమా 1” యమ ; ""నింశవ్వరు దిక్క్లి” నుక; "'దొల(గ వీ (పాణతిబు లౌరా!" యను౯. "9 ద్ర, అమ్మాయను€; బలుకవు నా యమ్మా యను. ; జాహ్నవి! దయానిధి! నను. జే కొమ్మాయమ. ; గల కాంబుధి 5 మ్య్చాయను ఖగమృగములఅు గుమిగాొని యడలన్‌, "8 క, కాంళారత్నం విటుల కా్క్యాాంళారమునందు వగవ6గా ఫఅముల క చ్చెంత( జరియించు మునిసుతు లంతయుి విని వచ్చి చూచి యరుతంది వెన౯. గ్‌, శా, ఆ వాళ్ళీకుల చెళత 'కే(గి నతుల '“'యయ్యా | వీము కాబ్టయాౌ [శ వామాతి యొ, ఛాతికికా దిగిన జీ జీరాజు దేవేరియో, నా వెళొందు లతాంగి యోర్తు వనిలోనకా దీవయె పోవలా గన్లొని తల్పవచ్చితిమి * యపూూ(జోండి, గాన౯ా దగున్‌.” "5 చ. అని మువి కాలకుల్‌ కెలువ నమ్ముసి యాంతరదృ్భష్టి నంత యు౪ఖిా- గని, రఘురాముదేవి, జనక ఊతి పొత్చజ యః౭చు. బల్కిి [గ

సీతాపరి త్యాగ వణ 70 క్కున శటు లర్హ్యపా[తంగొని కొల్చుచు వంబడి 'నేంగుదేర( బా యనిదయ నెమ్మనంబు 'మునయక౯ా జని గాంగతటంబు చెంగటక౯ా. 6 చ. ఉడుగక తకు చన్న దెస నూనిన చూడ్కులు, గ న్లె-0కులన్‌ విడువక పాఆు న్మశువుల వెల్లువ ; లూజట లేని యూర్వులు౯- ; గడయిడ రానివంత, యెతగాఆచని జెక్రిలి లు, ధూళి బ్రుం గుడువడు మేశుము౯ా గలిగి కుందెడి జానకి. గాంచి ఇా, చేరంబోయిన. జప్పుడింత విని యాసీతాంబుజాళాతీ య క్కారుణ్యాంబుధి న త్తపోధనమణి౯ గన్నీరు ల 'దిర్కులణ జాటిన్‌ అప్పలొకింత యెత్తి కని విశ్వాసంబు విశ్శా్వాస మున్‌ పీ ఆజు౯ా బెట్టుగ 'కేడ్చుచున్‌ జర్‌ అణ సామీప్యంబునన్‌ | వాలినన్‌ , 8 మ. యతి మూర్ధన్యుండు బుజగించి ““వగ పేలా ? ప్కుత్తి | నీ నద్దుణో న్నతి నీభర్త యతలటీంగియు౯ (జజల నిందల్‌ చాల్మి( గుందింప(గా ధృతి సీ తం పొనరించె; నింతయు మనోదృష్టిన్‌ విజారించి, వ చ్చితి ; నన్నున్‌ మిధిలాధినాథువలె నీచి త్రలబులో నెంచుమూ! 9

76 కొవ్యకుసుమమాల చ. అఆఅమరయేల ? నేనిలుచు నాశమ దేశము సీచదెకాదె? నీ ఇఆ బజీకంబు లేక యింక నిచ్చట నున్న తపస్వికాంత లం దజు నుళశితోవచారము లొనర్వ(గలారు; వివకళాలినుల్‌ మజఅతు౩ ఆల్వి? దె వగత్సి మాన్చ గ నెవ్వరికైన శక్యమే ఇ 00 చ. జనకుండు తండి, సద్దుణవి శాలుండు పం కిరథుండు ర్ధన భుజగర్వవై భవ విరాముండు రాముడు భరనీకు; నీ వనుపను ధర్భమర్శనిధి ; వజ్ఞ త జెందకు ; నాథునాజ్ఞ జే కొని చఛయింవః ; మేల వెతగుంచెద? వర్షము. గొమ్ము క్‌, అమ్మా! యూరక వగవరక లమ్మా |! నా వనము నీకు లీలా వనమౌ, రమ్మా ! యివె జలములు చే అ. అనునయించి యగ థ్‌ మాయమ కిప్పించి, చిం మౌెనివమణి నిజా [శమంబునకును గూగ్దశోడ. దోడుకొనిపోయె ; నిర్వా నజ బంధుజనుల.గా 3 [బవ్మామునులు! లి నా అ

కొడాలి వెంకటసుబ్బారావు కామరాజుగడ్డ ఏవయాగెనందరాచు “స్వామీ! కూతురు తోడీ పెండ్లి జరిగించన్‌ మీకుకాళింగు జే "మే మో (వా'నెన శే? ముహూ ర్రబల సామీష్యంబు గుర్తించి పో ఆామన్నారట మషీరలున్‌ ; వరులుగాచా! కన్యకున్‌ శుల్క్ల మెం న్రీ మాత'౦బును చెప్పకుండితిరి, పోనీయండి, సిగైనచో. ] సమరములోన నోడియును ళ తుండు మామగ మారి శాశ్వత [పమదము కూర్చునం టిహపరంబుల భేదము లేకయుండగా సమదగ జేయ్యద "కేనసరియు ఇబారుకురంగ విలోకన (వథా (భమితముగా, నృపా! బిడియ పడ్డది ముందగిచూపు భూమిధవుల్‌ సవా నశత పుమ్పనసుగంధి పరీవృతుల్‌ , మహో (శ్రీమహిత్రుల్‌ , నవత్వము వరించి గుణాగుణ దృష్టిలోభ్యులె తాము చరింపబోయెడి పథం బమకూలమొ, కాదొ 'యంచ రా సామెత 2డివైదలి వళత్వము రాజులకైన తప్పదా? నిన్నో మొన్నో పరాభవఏింప బడి తానే పిల్ఫి యర్పిం చుక న్య న్ని ర్వ్యాజముగా కళింగు ; డిది మాయా వాగురం బేమొ? మీ రన్నీ యోచనచేసియే బదులు [(వాయన్‌ చేసి నారా ప్రభూ?

8 కావ్యకుసుమమాల నన్నావాం బొకయింత లే కరిగి వస్తామంతయున్‌ అశు చు వోస్యము, హితము, ముం చాచరింప నైన కార్యము, సూచించి ఆననమున చిరునగవు లేత తళ్కులు మురియ నిళల్బ మా మపహోారాజు [పక గ్రా తిమ్మరుసు మంతి. ప్‌ “తిప్పల్‌ వెట్టినళతువోటువడి, స్వాధినుండు నె కూతురిన్‌ ఇప్పిసానన అట్టు ల యనుచు | వాయింపించితిన్‌ గాని నే తప్పో, ఒప్పో తలంపలీదది [ప్రమాదం బేమొ చింతింవ ల దప్వ్పొాజీ కలడన్ని యున్‌ నరిగ సేయ౯క౯తోడ నెల్లప్పుడు౯- ట్ర్‌ అనుధ్ర ర్యమె నావాలిటి "పెన దై వము, పోయి "పెండ్లి (శరణ మ మో కనివ_త్తము; ప్నరె గను చనుగా కాతండు యముని సాన్నిధ్యంబున్‌ . "7 అనుచు కృప్పరాయలు భార మతని ద డించ్హి సేవాధిపతుల రప్పించి, తగిన కట్టుదిట్టంబు లొనరించి, గజపతి పురి జొచ్చినాతు పెండ్లికి సర్వృళోథనముగ. రి ““శజపతి యింటిలో పులిముఖంబున గోవు జనించె వేటిక క్కజముగ; నిన్న నే మగడు కట్టిన తాళికి తండిమాట శే గుజగుజ వోవు నీ రకపు కూతురు పుట్టుటకం రాయొంర ప్పొ. జడము లీవయిన పుట్టిన నంతసమంది యుందునే! 9

పాణీగ హణ ము 70 "పెండిలి'పేరు వెట్టి, రిపు పిల్చి బహూక్ళతిచేసి, ముగ్గుడె యుండగ, నాడు నే పడిన యుద్దపరాభవ రోషపాతి మ చృ్చండతరార్చు లార్హువని సంబరమందితిగాని యింటిలో నుండిన శ తువుళా 'ఆలియ నోపని యంధుడవైెతి 'సటికిక౯కా 10 జనకుని కన్న బంధుని, విశాంపతి కన్నను దేవుని ధర౯ కనము;మగండుగా మెడకు కట్టిన నూలొక "తెంపులోనె పో వును; జనకత్వమోా తనువు పోయిన చాకను నిల్చు; నస్టిరం జునకు స్ట్‌రంబు వీడు తలపుల్‌ జనియించెన? వరి యనే? [11 నాయన! తీర్చుకొంటిని బుణం బిదె శతుని మ న్లకం; బివే తీయని వెచ్చ నెత్తురులు తెక్పైలు గట్టివ చెతివేళ్ళిదే కాయపవు నందు సందును వికావికచేసిన జాకు; దీనితో పోయిన (పాణముల్‌ తమ కమూల్యపు కామకలంచు పల్కకన్‌, 12 మగడు మగడని ఎవ్వడో మొగమునైన

ముమ పెరుంగని యొక శ తువును సహించి,

కన్న వారల కడుపులు కాల్చినావు;

[(బతికియును చచ్చియుమ నొక్కఫలమె నీవ” 18 అని చురకత్తి చేతగొని, ఆతృజ వె పుకు చూచిచూచి కం దిన మొగమ్‌ంత వాంచ్చి జగతిం పరికించి, శివంబు లత్తు వా నిని బురుడించి నిల్చునెడ నిల్వక తోచక విశమించక౯ కనులను నిష్పులకా జలముకార్చుచు నున్నడుడై న తండీకి౯ ]ేత్తీ

మొగము[తి ప్పెను రాయల మోజుక ఆత్త

(కొ త్త పెండ్రికూతురు కాంత గుణపు రూపు

86 కావ్యకుసుమమాల వోలె నిల్చి, తం[డికరము ముడిచిపట్టి నట్టి చురక త్తి తనచెత న న్రైలాగి. 15 “మగడను (*పమభావ మభిమానము నీకయి వీటిబుచ్చి నీ పగయడగింతు; ఆపయిన పట్టిని చూడవు, నేజె బంధముల్‌ "తగి యును నీకు నా” కనుచు దివ్యదఖ౧డ తటిలతా ధగ ద్ధగల వెలింగిపోయె [పమదామణి తండియె అద్భుతం పడన్‌. 16 న త్‌ షు న్‌ స త్త మదనాస్తా)మిత పీడిశాత్మకుడు, (-పేమస్టాన కాళింగ సూ త దయాపాంగ వీలోకన [పసర మా[శత్య క్త కారిన్యుడు౯ వృాదయాప్ష్హాది వచప్పమా_త్తగతి పారీణుండుగా తోచి, న మ్ముదితుం డట్టుల రాజు పాన్నుపయి పోవుకానిద ౨ జాగ9 త్తలో౯ా, 7 నిద్దుర మంపులోన శయనించెను రాజనుకొన్న దింతయు౯ సద్దును లేకలేచినది శాటిబిగి చిన దంతరవ్యథళ౯ా మొద్ద యిన టిలో (ప్రణయ మాపహము6౯ దిగ జార్చుకొన్న ముద్దియ కృన్ల దెవు కనుబొమ్మల నద్దిశదోస్ట రక్తిమ౯ా 18 తలకడ మున్నా గుపష్త్వముగ దాచినకతి ని తీసికొన్న;దు త్సలణ సమ నీల తారకల్టవ పరిపేవము గొన్న నీటి విం దుల తన్నపైట నద్దినది; దోసిలి యొగ్గి పియాం[ఘి పద్మ తలపయి వాత్తుకొన్నయది; ధ్యానముచేసిన దొక్కలిప్తవై . 19 మరునిముసంబులోన పిడి మా[శము నిల్చిన కతి, రాజుపే రురమున నాటుకోవలసియుం జెనుగాని న ఎపుండుమున్నె త

వా జీ [గ్రహణ ము థి! తృర వాలమున్‌ కలియగా బిగ బట్టుచు, మందహోన సుం దర వదనాబ్బుడె “తరుంి! తప్పొాకయింత 'యెరుంగవట్ట వ౯. రీ క త్తిడోటులతో చంపగాన డేల? కుపిత శకావకాలోకన కుంతము.లనె [గుచ్చి హింసింప లే కయ్య కొరకు పడిన [శమము వృధయ య్యు యా అప్పొజి శక్తి యిద్ది. జ. అనుకొన్నంతయునై న దంఠయును నవ్యం బెన దీళతితో పని లేదింక; విరోధమున్న యెడ తీర్చన్‌ వచ్చు వెరొక్క వ ర్వననం' "చుల్లనవాడు పార్గివు కరద్వంద్వంబునన్‌ మూర్చ వో యొను కాంళామణి పొపపంకిం క ళంకీభూత సౌవోర్ష్రతన్‌ 59 చు వ త్తి గజపతి పశ్వాత్తాపవు, గజపతి కన్యామరాగ కందళిశ మనోం [పజలకు నాడైన వన్న పాన నమముక్రొ. లే నవ వధువు తోడ రారాజు నగరులోన చిితవిభవోత్సవముల వేంచేసినాడు లలత 56 ళ లల నాటి విలాసములకు ఇావసౌాధ నిర్శాణముల్‌ [పబలచె సె శీ కశాలముదాటిపోయిన; దొకాపొకనాడు ధవుండురాణి వా హ్యోకి పోయినారు; పవ నాంతర నైకత వేదికాస్టితుల్‌ , చాల శి, పభన్‌ మెరుగు జాంన వృత నికుంజ ష్మ్యతముల్‌ గాలికి (మోగుచుంతగ సుఖంబుగ సంలపనాది లోలునై. 205 108--6

రీ కావ్యకసుమమాల తాము మును పొనరించు వర్తనము లెల్ల చెప్పుకొవజొచ్చి రాయమ చెప్పచుండె తండి తన్ను నాడన్న వృ శ్రాంతమం౦త వింతగా ఇంతలో గాలి విసురు లోన ఏ6 “గజవతి యింటిలో పుతి ముఖంబున గోవు జనించె నేటిక క్రజముగ; అందుకే తెలుగు కాంతుని నవ్వుల లేత 'తెల్పుటం జుజములు మాము పె విరియ సూాచినొదంచు వినంబడ౯ ల. ధల కుజుడును రాణి అ దెసక మోముల (తిప్పుచు లేచి చూడగజ ఏ? తిమ్మరును చెప్తుచుండగా తిమ్చున సుకవి పనుచు 'ఊం'కొట్టుచును పోవుటను [గహించి రాంధ రాయలు రాణియు అత్మ కథను మరువదిక జన మించు లో మురిసికొనుచు సాగి వోజొచ్చి రంత (వాసాదమునకు చిరునగవు దొంతరలు ముఖసీవమ నిలువ ఏ5

పుబోధము ల్రీ జంధ్యాల పాపయ్య ఇ ప్రి అరునుణు . ఖో గుండెలు రాయిచేసికొని, [కూరయు.డనైె , కురు రాజుసేన్న వె గాండీివ మెక్ష్కుూ వెట్టి, రిపుక ంఠవిలుంథన మాచంంశళి, యీ భండనభూమి తదుధిగ పారణ మత్త పిశాచ ఛాకనీ మండల తాండవమ్ము గన మామక మానస మొప్ప దచ్యుతా! ] ఇంక రణోత్సుకత్వము వపెాంపగజాలను ; వాహువుల్‌ [తపా నంకుచితమ్ము అ లాత్చజన నంహరణ[కియ కంతరంగ మా శంకిత _ మా మ పాళ్వరురిసాతగ, వపాలక గాదు, పోరికిన్‌ జంకీయు గాదు, (కుంకు లిడజాలను ర ర్తనదీ నదమ్ములన్‌. రే ఎద్దన్నయ్య యహింసయే మదికి సం పీతిన్‌ సమగెంచె, వా యు ధైళమ్ములు మారి, [గమ్మ్భుకొ"నె నేవో మోవా గథైల్‌ మిద్దె లశాళ్వతమ్ములు ; మిథః కార్పణ్యముల్‌ చాలికవ్‌ నద్దయ్యా ! పరపత మారణ రణ వ్యాపార పారీణతల్‌. 8 కత్తులగుచ్చినవ్‌ , శరముఖమ్ముల (వచ్చిన, కార్ముకమ్ములన్‌ మొ త్తిన, వెత్తివె గభలమోదిన, నెత్తురు పీల్వసాగినన్‌ కుత్తుక నొక్కి _వెనబడి కొట్టిన, తిట్టిన, శాంతితోడ నో 'రత్తక మిన్నకుందు నెవశేదియొనర్చిన చూచుచుండెదన్‌. 4

రి 4 కావ్యకుసుము మాఠఆ కొంచిప మాటలాడెదు; జుగుప్ప! ఆళోచ్చ్యుల కోన మేల ళో కిలచు టనార్యజుస్ట్ర మపకీర్తికర మృపవితమెన ది చం చలబుర్ది, కళ్ళలత వాలు, మవో | పళయమ్ముగా నివే ముంచుక వచ్చుచుం డే నలు మూలలనుండి విరోధి "పంటి తనమ్ముమెై మనసు పదగకమ్ము“ కోడ్రి, మేటి రా బంటు తనమ్ము పోవిడిచి పల్చని పల్కులు వళ్‌ ౧ తెట్టు?ము క్కంటిని నిల్వరించిన మగంటిమి యెొక్కుడవో యె? నేడిటుల్‌ గంటినీ క న్న లెప్పుడును గాంచని చెన్టలు చిద్విలాసముల్‌ !! 6" ౧ర౪ క్రపుకూడుగాక మనరాజులకుళ౯ా ఘృననూపయు కమ" భుక్తి లభించునే? విడిచిపుత్తు వె ధర్మువు? కర్శమాత9) సం సక్తము సృష్టి యెల్ల, సవాజమ్ములు శప్పవు చావుపుట్టు పా% క్తన పుణ్యపొపములు |[పాణులకున్‌ సుఖదుఃఖ షాతువుల్‌. హింస యొనర్ప నంటివి సరే! మిము హింసల పాలొనర్చు వి ధ్వంసనక శకర్సులందు దయదాల్చుట ఛార్చిక హింస కా దెః కంసుని జంపి లోకముల కష్టము దీర్చ నె! చెల్లున యసృ లు ౧౫ జర్చాంసము అండ తింగికయి మాడుట రాచకొలమ్ము వారికిన్‌* 6 లెమ్ము ధనంజయా! విధిబలీయము. న్యాయము గెల్బు; నిల్చుప

పంబోధ ము ర్‌ తృ్యమ్ము; నళించుస్వార్థ ము;సనదాయుగధత్మమి దేగదోయి!క నొమ్ముళ నంత్య కాలమున నూర్గురు వీడ్రల తండి 3న పిం డమ్మిడు దిక్కుగల్ల దకటా! [గవా చారము తప్పివచ్చిన౯. లి -- అర్ధింపళా విజయమ్ము, భోగముల నకథ్య ర్రలప, రాజ్యా. వై. (పార్టింప౯ా సిరులం చు ధర్మముల [పారంభించినా వేమిటో పాస్దా! చాలును కట్టిపెట్టుము వచఃపా9గల్భ వ్రముళ్‌ ; స్వార్ధ శ్యాగము, గల్లి పిల్పు విశ రా! శంఖముస్టపూరింప రా! 10 ళంకా సంకుచితాంతరగంగులు. వృథా సందేవా మందేహు లుక్‌ కింక _ర్తవ్య పీమూఢ చిత్తులు కురు ఇ తమ్ముులో స్‌*క్రరా దింక౯ మార్షములేదు; వింట విశిఖష్మ లాగదో, కానిచో ““పఆళా లా”దొ'" రాజలాజువకు చావా! రండు వాసాంతో! 1] ధర్మ చ తము,జూ[ తమండలపవి తమ్మౌ “కురు జ. ఛమ”న్‌ కర్భతమణి నస్వధర్భనిర్వవాణ దీకుం దాల్చి, విదోహులన్‌ నిర్మూలించి _“స్వతంత భారత భవాని పీరసంతానమై మార్నోగింపుము డిగ్జిగంతముల యుష్మ్ర ర్రవదత్తధ్వనుల్‌ ! 12 అంగత్రాణకృపాణ జాణధరు లై, యంగమ్ము లువ్వ్ఫొంగ,దు సంగ స్యార్థమేభ కుంభముల వె ఫపంగామ రంగమ్మునన్‌ సింగవస్టట్టుల దూకి, కర్మళ ఖరాసిన్‌ శించి చిెండాడ కీ థంగి౯ా వీరులు భీరులై చనట చౌర్భాగ్యమ్ము రా జాతికి! 18 *

కటి కావ్యకుసుమమాల నదె న్యమ్మికచాలు! గుం డెగల దేని౯ గొమ్ము కోదండముళ! లీచా పోదము రమ్ము ద్వారకకు ; వరే వారు వీశల నే వ దూళ్ళిత్తును బావల దుగుర, కత్యంత (ప శాంతమ్ముగా వచాంళార్థము ముచ్చటించుకొను డ న్వేషింవు డీ బవా ముఖా 14 “వీడ శారత పీరు డర్దుమడు | దోర్విర్య స్సురా సంగర [కీడా నిర్ణిత శూలి, నిరర గణ "తే మంకరుం, డల్ల దే వాడ'"౦చు౯ వినువీధి గుంవులయి గీర్వాణుల్‌ విమానాల వె జాడక- వచ్చిరి; గుట్టు రట్టయిన నిల్పుండక గతుల్లల్యువే? 1ొ "ఫెళ ఫళ మో గరా విజయఖభరి; ధణం ధణ నిన్వ నమ్మ దే పిలుచుచు నుంజెళా పడుచు విడల వీఠవివోర యాతక్రై; [వళయమవోస్మ శాన నటరాజ జటానట దభ వాహిని౯ తళతళలాడురా విజయ ఆాండవపాండవచం[ దవే నముల్‌ . 18 కొఠాసీళ్యము నుజ్జ్ఞగింపుము వయస్యా! కర శ పీరుండ వె పాదమ్ముంచుము యుద్ర రంగమున ; నీ స్వాతం త్య శంఖ ధ్వినుల్‌ వేదవ్యాస “జయః” [పబతధ కవితా పశ మ్శులో | మోగు;ని న్నా దర్శమ్ముగ జెప్పుకొందురు భవిష్యద్భారతీయ[ పజల్‌ 17 భవదీయ స్తృవనీయ జాహుబల మోర్వంజాలు వాడేడి? ప ర్యవనసాన మ్బ్‌ది 'నేనెరుంగుదు, విదగ్ధాఖండ లాఖండ ఖాం డవు డెపాండవమధ్యముండు కడకంటన్‌ గెంపు రేశెత గాం డివమున్‌ గ కొని నిల్చి న౯ా పగఆిగుండెల్‌ క్రుంగి కూలారవే! 18 ఆత డజాతళ తుడు, మహాత్నుడు, శాంత తపస్వి, విశ్వవి ఖ్యాతుడు, ధర్మ రా జతని యాత్మికళ క్తికి లేవసాధ్యముల్‌ ;

పి బటోధము క్‌ శఆాతల వంటి వారయిన తప్పదు లోబడి పోదురోయి! ధ "ర్రైతర శక్తు లెట్టు తలయొత్తును ధర్మ బలమ్ము నన్నిధి౯? 19 అమ్మ పరాయి పంచబడి ఆశువు లోడ్చుచు నుండ బిడ్ర చలి తృమ్మది చూచి యోర్వగఅదా! (బతుకుంబతి వెట్టి తల్లి జా వ్యమ్ముము దీర్చ కిట్రనదవై పడి యుంచువ చేతకాని ద ద్దమ్మ విధాన! మున్నల 'బృవాన్నల' యన్నుడి సారకంబు గన్‌ 20 శుథమౌ నీకువధమ్ము లెమ్ము [వథవిష్తూ! ఇ [తయాత్రా, మవో (వభ సొగింపుము దిక్కులందు, నిక ట పాపృవ్యమౌ" దివ్య భ్‌ వ్య భవిష్యత్తుకు జారితీయుము, స్వతం[తానంద బాష్వాఅ తో నఖి పే కింపుము రా భవజ్బనని పాచాంఖభోజముల్‌ ఫల్లుణా! వీ! లరరుడే ౨5 ధనుర్దరుండఖయి, యఖండ త్యాగ బీయు థురంి థఈ డై విల్చిన ముజ్జగమ్మ్చుల ననాధ్య మ్మన్న దే లదు;ుడ గర లే వెట్టి నిరోధ శక్తులును నం[గామావనిఇ నేజిటుల్‌ నరనవారాయణు లొక్కబ నిలిచి రన్న౯ ఇెప్పనే కృృతవాస్తుండవు పాంయుగీనుడవు, సా భూతభూ తేళశ్వర సృతి పాతం బతి మాత మైచది భవరోరగలిడ వి, కాంతి; వి టీ ₹ఇ...... ఈ ఈ క్‌ స్ప్ఫృతి పొలాకుము ! వర్శమాన మరుదెంచె౯, ధూర్త కౌరవ్య దు మ్కృృతికి౯ నిష్కృతి నేడు క్రీడీసమర [కీడాసమారంథముల్‌. 23 వెగితినో సంరఠరాఖ్య రమ నీశికముం గయినేయు జాళువా నిగులు చిండు రత్న రమణీయ కిఠీటముతో ; రణావనిన్‌

క్రి కాౌాన్యహపహసువనమాఅ

(మగ్గితివో యళోరమ సురమ్య సుమలఠలిగళ పుష్పమాలతో

సిగ్గులు చింది పోవ గయివేయును నీయురమున్‌ పళలలశపా! 24 0 రాజ్యము వీఠఖోఖ్యము; పళాాకమళాలియె ఛారతీయ సా (మాజ్యము నేఅజాలు; రణరలిగము నందున సత్యవీగ్య సా యుజ్యము గలి, కలదిక ఓటమి; సలుమఖండ యజ మున్‌

క ( | ఇక థి పూజ్యము జా(తము౯ా వితువ బోకుము, పోకుము పారు

జోత్సు వె! బర్‌

స౦కాా౦తి స్ట ముదిగొండ విరభ్యదమూ్తి గీ. తమ్మీ పూదోట సిరుల వై దొమ్మి సెత రత్నగర్భకు౬ బెల్ల వన్హ్రంపు ముసుగు రాజవాంసము తలయెు తరాని యటుల మంచు భరత ఖండమ్మును ముంచివైె చె. ] ళ్‌. రొ శ్రైమ పంచికొంట కయి [కోలిని పిల్గులు మధ్యవర్తిగా( బెట్టుకొనంగవై న కథ -పీర్చినటుల్‌ సరిపోవ నిందు మి న్ముక్తై పరలగి పాలనము, పోయె స్వతం[శతయంచు నశు)ల౨ విట్ట. వలా ర్చినో తుహిన బవిందువులం గుంనసె౯ లతల్‌ తరుల్‌. లి శా నానాసాహెబు తాంతియాఏ గణ సన్నద్దుల్‌ సిపాయీూల డేం జావ చాగిన డేళఠగెరవన రతోద్యశ్చేస్యపు న్యుగస్షరం జానాడూది శిఖజ రగుల్కౌలిపిరో యందైె పొగల్‌ మ్మెస మో నర్పీక్కు- ౯. జుట్టం బె క్రై( బటొగమం చుడ్వీవభో వ్యా_ప్తమెై. వ ఉ.. పిల్లులు వోలె దూలి పులిపెత్తనముళ సవరించు వారలం బ ల్లెపుంళలోటులం బెడుచు పాటం గట్టి శదీయగాన మి లిలును వాడచవాడ గగుంంప(గ6ం గొందజు, శాపుబ3తికిస్‌ గళ్ళముఅందు నొళ్ళు "పెటుగకా మటికొందణటు పాడిర య్యె డ౯ా. శీ

ఫ్య కొన్యతపముమమాఅ గీ... కలిమి ముతో థజింస భోగిఅలితమ్బు

అం చిసనాండు వైకుంఠ నగరముతవంతు

ను త్తక ద్వాఠమును; జక )మూనిశాండు, ఫ్‌

న్చూరున లక్నోం బళాకముల నిల్పటక

బాత సమితి బుడుబుక్కల

వారుగ.( జేీగిలక మొజయ. [బజఅను 'లీవేవ్‌. గ్ర సె... ఎతఆశయున్నద ధగ్జ్జమిప్పుడు బవనన్న?

కానినతశ మేది పగటరా? బసవన్న |!

త లండు ఇాళ్ళలో మఅచి చూపె, నభియాతి తెకెటు(జూచు వనటుచూడు బసవత్న | [బజ వాని "శెద నేయవ బనవన్న? ఆం ఇకువైచి కాల్ట?వ్వి కీ్ర్ఫడ.జూవె,

గీ మకర సంకా9ంతి 'యొకమాసకడు కదయవ(గ

"నే ంకునేకులు కోడల యతఅరు గంగి

రెడశోే గృవాగ్భృవామ్మున "బ్రీగి యిట్లు

తత్ప్ర్పదర్శన మిప్పించి తనిని నారు. // గీ. అత్య దేశీయ పరిపాల నాఖ్య మకరి

చంక 9మణ జరి ఇఛభారత జాతి రత్న

మొప్ప మకర సంక (మణము కుప్పళించె

సీమలు వినోదవి ₹-౦లి ఛామములఅుగ. శ్రి

న౦ ళం 0౦తి | గీ. మకరమువ భాఠతతీయ హృవ్మకర తమున. దేజసాంరాళి యనగ నీ దినమునంతు ముశరవము౦దు నిల్వక యు ద నబ్జతడ అఆిబు జన వికర మందు వెలుగొండు శకొాళ్వతనుగ., ట్ర గీ మకిఠ సంకాఏంతి లత్మీ కూష్మాండ ఫలము వాయనత బవీయ'. 1 గకొని పలిశె కార లీయ వి కాంతి లత యెంతేలి కఅతు గోళ నంవదయని రీ” కొజుం(జూ.చి. 10 మ. ముదితల్‌ (మ గులు పెట్ట రంగణములం బూదీవియల్‌ రథముల్‌ , ఆామర మొగ్గరమ్ములు, (పథల్‌, వైకుంఠ చృడముల్‌ చల్లి”, కుంకువముల్‌ చిలికిఐప్‌ స్టాపిలచి గొబ్బిళ్ళ పె6, గదలె౯ నతకురుమయ్య శ్వృత పాంకు చతిగ స్యందనా రూఢు.డైె. 11 మొగ్గర మే పెట్టం బడియె, ముంగిళు అ, జువుల్‌ నిగ్గుల: [గక్కుచు. దెల్ల వి వగ౪ముగ* బజఅపుగొనియె నతివల కతనన్‌. 1వ ఆ రంగవల్లి వై బవోోవపం౦ంగివ గొబ్బిళ్ళు [పథశ రంగమువ. దువాకి గుండ్లు; [గామనీము ళ₹ర్య లత్మీ పూణ. 13

క్ర కౌన్యకుసుమమాల వ చ్నితవిచిత విశేష వేషమ్ముల. గొని గిల్క- రొదలతో.(6 గొంత మంద్‌, మీకు ఆజాతలనుండి మే మాశితుల మంచు. గోవ నెన్నెడివారు కొంత మంది. మొరయ గు మ్మెటలు తంబుర బుజ్రకధ- ఇప్పు గొంతు తీయని వారు కొంత మంది “దేగంట శ ంఖమ్ము [మోగ దీ వనల వా కొను జతగమయ్యలు కొతత మంది గ్‌, పల్లి పంటకళ్ళమ్ముల [బతుకుచుండు రా పిపీలికా మానవ మన్నదాతి పతితుగల కన్నిటికిని వైభవ విఛాతి మళర సం కాంతి కుభక తి [వళ ర కాలర్‌ ]గ్మీ క. తనరథము నుత్తర (పగ లతినిగా మరలించి ళొనియె దినమణి ; పాల్‌ పొం "గను గృవాగ్భృపహామున, శిషులు తనిసిరి తలి వేచి దాన ధర్మమ్ములతో. ేర్‌ ఉ. పూసిన బూదిపూత మెయిపోడిమి., గచ్చబిగి౯ దనర్పున వ్యానుల జోలికిన్‌ జనభయంపడి సీశువు నెతు చచ్చి యా ఉఊజాసపుమూలలందొడుగు వాంని సుంతముసు*గువేతువన్‌ దీసిన నల్గువారి యువతీ మతులకా వణకింటె న య్యెడ౯ 16 గీ. చల్లగ" ( చాకి వంధుల నందు: జేపి కొని యొశావొక వితత కోచ( గనోయు చతి మొగమ్ముున నివ్వ్చులు చల్టివారు యువ యువత్సుతెళ మత్యమ్ము నొలకం బోసి. కే

స౦ కా0 0౦శి ర్థిస్ర శ ఎముకఠఅ*. గొఆశి 9డీ చలిలో [కమ చత ఈఅఖనమ్ముల నమరింతురు కుడ్యుర థ్య లండును చెవరో! 18 ఆ. ఏపి, తుమ్మ, చింత లం తంత మొద్దుళలో 'దేవచాకువులును _వెవంబడుచు భోగి మంటలళదడు ే(7౧౧ బెకీల్‌ పెరీ సీ పొగతోట యిప, ఖడ్గము.అ దూసి వరుస ని ల్చిన సిపాయీల గెల్సినవి చెట్లు; "మెరవతోంట యిది సుమ్మి, ఫలించెను దురా [గమణపై భూదేవి కనరు గుర్తు; ఇది వీర తోట, యిందెదిగి కాచిన తీంగ యల్లిక మొకమత్యమున కుపధ; ఇది గోధుమ జ్నేత మెంత యొత్తో! యేర. జొంనీని వ్యూవామ్ము సనూచితమ్ము; గీ. ఆనుచు. బలికి యత్షము వోని యాన నశంపు టల్లునకు బారు ఫీసాల పల్లెరెతు పొలము చూపించి సం కాంతి తొలి దినమున నిచ్చె. దచ్చోణితమునకు వెచ్చదనము ల0 కా గడగడ లాడించు చలీని గడ తే ర్పెద మంచు చండ కరణమ్ముల్‌ గడ(గ౫ము; (మోడులును న్నలు గడలన్‌ జీగురింప. దొడ.గి శాలము మాఖిన్‌. 21 |

ఫ్‌ శ కొావ్యకపుమమాలఠఅ

క. విచ్చల విడిగ నళోకము విచ్చి యెజుపు జిగిని చెసల విరజిమ్మాను [5 మ్మచ్చున నొక నఆ దేశము. చెచ్చెనొ పికపాళి వినిచె. దీయని రుతమున్‌. ల2

ఉ. కూయని మత్త గాంబలికి కోయిల అెంతగ విన్నవించినన్‌ గాయని యార్వకుండు నొకొ కాకము నై జకఠోరధోరణిన్‌ ? గోయిల లకు లెజ్ఞవడ [గోల్చిన వప్పుడు కాకి మూకవె ఇఆకాయిని రు వ్వెనర్భకు క్ర రమ్మును పిస్టలు గుండునుంబలెన్‌. £ఫ

చిరకారి స్టీం వాజళఠతయయాజుల రామనుబ్బారాయుడు గీ గౌచనముండు భార్య వె నల్షి, తమను వీడి, చంపి చేయంగ. జీరకారి నంపె సుతుని; “తగదు (స్ర్రీవాత్య; మాతృవాత్య మలి తగు నె?” యనెడు విచికిత్స నతండిటులన తలంచె. ే ట్‌, .-పుట్రిర దావ నేటి కిటు బుద్ది గడించుచు. బెద్దవా.డ నై నెళైడుదాక నా కొజకు నీదగు దేవామువె న నాసణ౯ జట్టక, "రపృమూతలిడి నిదయెజుంగక, నిశ్యపోషణం బెట్టుల( "జీసినావొ? జననీ! తలపోనివ గుండ బద్ద లె, వి గీ. కాలుండ్రైనను మటి యెంత (పౌఢు-డైన వృద్దు. డజెనను గొమరుని వృది కొజికు +) ఇలా. 8) సొక్క విధమున. [బేమను వక్క ( బట్ట కంటి కల రెప్ప చంచాన. గాచు. దల్లి. ప్ర గ. కొడుకు తుంటరియైనను గొంెచెయొనం (గూరు(డై మూర్జుండై దురావారు జైన. డుదకు( దవ్దంపు వాడైన వదలునొక్కొ తల్లి పుతు9ని పె. [బేమ ధాతితోన? ల! గ్‌, తండి యానతి నే జవదాట గాదు కన్నతలిని. జంపంగ(6 గతము రాడు "రంట6 దోచక నడయాడు చుంటి వెట్లు తప్పిపోవునో తఅ((దిప్పు ముప్పునాకు ! ర్‌ ఉ. తలిని. జంపు టన్న. గశుదమ్ముుల నళులు గారుచుండె,శా తలిని( జంపకున్న సుతధర్మను తప్పును దల డీపట్ల; సలి

ఫ( కొప్య కసుమమాల ధిత్ర మవోవ్‌చార మొక తెంపును గల్లి ది౮కీమి సేయుదుకా* గభిని మించినటిి పరదై వము గలునె ఛాతి లోపలన్‌? 68 ౧౧ ఫ్‌ టె... ౯ ఉ. (పొద్దుట లేచి తల్లి పదముల్‌ శిర మొగ్గి నమస్కరించి, యే (పొద్దును భ క థావమునం బూజ లెసతిగ(గ౯ జయః. బెదయు6 [బొద్దు 'నేసనుతుండు నెట్టువొ శాల మతండె ఛాతిలో ిదిక మీఆి. గాంచ(గల6 డూరిత భాగ్యము లెల ౮ భజ ళు దఠడిగణా. ఉ. తల్లిని. దిట్టువారు పరద్రైవముం దిట్లిన యళ్లు కల్లల౯ దలికి. జప్పువారు పరదె వము మోసము. జేసిన శ్లేయా త ల్లిని( జంపంబూనివ కృతఘ్ను ల "క్ర గతి మూడనున్నదో! తల్లి! వచింపుముమ్మ "పెడ దారుల, బట్టంగ నీక తల్లిరో! 8 గ్‌. [దాత కన్నను మామిడి తాండ కన్న నిముాసమున కన్న గోఘృతము కవ్న వవ్నకన్నను మృదులమెై కన్నత లి మనసు మధురమె లలితమె త-రు.గాదె? న ఉ. తల్షిని, గన్నతలిని, ముదంబిడు తల్లిని. | బేమ పెంపున౯ జల్లగ ( బంచు తల్లిని, విశాలమనంబున6 జూచుత ల్లినిక౯, దలుల శెల/ ద లియయి తదయు. [గా లడు నాడుత లిని౯ా “జెలునె చంప6 జూచుటలు*? చెలదు చెలదు చెల దెమ్మె ఉ. తలిని. జంపివట్లి యవిదగ్గు డితండని నన్ను(జూచియ గా ట ల్‌ ల లన నెల వారలు రయమ్మువ దోయ? నన్ను ంాయరే! సత మలి, స్త్‌,

చీరకొరి ర్‌ చెల్లునె యింక నా [బతుకు చేటగు (గాక ధరితిలోన న వ్నెల్లరు రోసినట్టి (ఐతుకేటికిగాటికి. గాక యింతట౯ా? 11 లా శు ఉ. ఆఅన్ముయ తీకువాకు(; బనులన్నిట నంబయె రతనాకు; నా సొమ్మని నన్‌ మదంబయె; యళోధన మన్న మదంబకాదె? ధా న్యమ్ను ధనమ్ము స్వర్ష శదనమ్ము సుఖము ళుభమ్ము మేటిస త్యమ్ము బగమ్ము నెల్ల పురుహార్ణము నమ్మయె నాకు ధా్యతిలోన్‌. 12 గీ. ధారణం బొనరించుట ఛాతి యనియు, జనన మిచ్చుట(6 'జసి తా జనని యనియు, నంగ సంవర్ధ నంబున నంబ యనియు, బిలువ(బడుచుండు. బిల్రలం బెంచుత లి, 13 గీ. కన్న తల్లి కన్నను మిన్న గాన రాదు, తల్లి కంెును మించిన తపము లేదు, త లి సర్వవిధముల నాధార మట్ట తల్లి లేకున్న ళూన్యంబి యెల్రబితుకు, | కీ టు సి గీ భోగ ఇాగ్యంబు అన్నేనిం బోస6గి యున్న బంధు గణమున్న నహజాత వర్షమున్న మేటి ధనమున్న సంపద మిగిలి యున్న. దల్సి లేకున్న నదియు రంజిల్లం బోదు, కేల్‌ గీ. తృణము కళళు, మనను కంళశు, నణువు కంశు గాలి కంళశును మిక్కిలి శలికయగు. జుమ్ము తల్లి లేకున్న జగమ్ము లోన. విల్లఅకు నెల్ల పెన్టిక్కు తల్లి దిక్కు 16 108--7

ర్రగ కౌవ్యకుసుమమాల క. జవకు(జ తపంబు మజీయున్‌ జనకు(డె దె వఠబు జగతి ; జనకుని కరి ళెప్‌ ఘన మగు నట్టి దొక ౦డు౯ గనునది లేదఠిచు ముని నికాయము 'సెప్పున్‌. కే గీ. తండి సంతసించిన నెల్ల దెవములును సంతసింతు రటంచు శాస్రుంబు 'సెవ్వు; చానం పాప నిష్కృతి యగు ఛాాతిళోన.( దండి మెప్పును గాంచుకు ధర్మ మెందు 18 గీ శాఖ పువ్వుల నప్పుడ జాఆి పయు; దరువు లెప్పుడొ ఫలముల దద్దపిడుచు నెట్ట పట్టును బట్రన ( బట్టి యెడల. (బియము ఏడి యుండండు తండి పృథ్వలోన 0 ఉ. ఏ కొమరుండు తండి వచియించెడు దానిని. చయ. యే కొమరుండు తండి పద మెన్నండు పఏీడక కొలు చుండుసో, యే కొమరుండు తండి తన యేడ్లడ యంచు( దలంచు చుండునో, యా కొమరుండె నిక్క్సమగు నట్ట కమూరు6 డటంచు "రెల్రరున్‌ వ0 గ. జ్ఞాన దాత యగుట దండి నాకు గురుండు పరమగురు(6 డొక్కురుండె దైవంబు నాకు ( గాన నాతండి అరండింట ఘవుంయడు నాకు నిట్టి తండి పంపును "జీయ కెట్టు లుందు? వ]

చిరకారి రి ఉ. కావున వెట్లు చంపుదును? కాద౫) వాదము వెట్లు సేయు దున్‌? 'దేవుని.వెనభారమిడి తఆంపుననూజఅకయుందు” నంచు సం భావిత చిత్త వృత్నిబిగం బట్టి తపించుచు నుండ నచ్చటన్‌ ద వము వోలె. దండి [పమదంబున. దా నెదుర య్య. ఫీరితోన్‌. 22 ఉ. అంతట తల్సికూడ నెదురయ్య.; దటాలున మువ్వురేకమె చింతలుదక్కియుండి దొక చెంత; మనమ్మ్మున( జెద [పొద్దు క మిక జింత యొన రృ. దండి తన చఇయమునం గల ముప్పు( ౮ బుతున త్యంతము మెచ్చి నాతని నీిచానము శ్ఞాఘ్య మటంచు.6 జాటుచున్‌. 28 భావన విధి ధర్మ వథము వదలక చిర న చ్భావుండు చిఃశకారి వలన్‌ గావించెడి బుధులు ళుఖము. గాంచెద ౭ఆదున్‌. ల4

• రా అక వ అన అం, కవికావ్య వి శషములు ఎఆఅన__ ఘోషయా త్రం చ్‌ |

జగద్దితమును లతీంచి నన్నయకఖట్టు (వారంభించిన ఆం[ధ భారత నిర్మాణో వ్యమమును ఆరణ్యవర్వ "శష పూరణము చే కడమ. జేసి కవి తయముళో నొక, 2న క్రూ పెగడ పమమూండవళ తాబ్టి చివరిథాగము వాండు నృనింవాపురాణము. హరివంశము నీతవి యితగ కృతులు.

[ప్రబంధ పర మెశ్వరుండన్న ఖిరుదుగాంచిన ఎల్హున కృతులలో 'నూక్రి వైచిళ'తరువాతి కవిసార్వభెము లకు స్తుతివా(త మైనది. శన పూత్వము భార తాల(ధీకరణ మొనర్చిన నన్నయ తిక్కన లవి రెండు విశిషతచనా మార్గములు. వారి [పక్క నిలుచుట కనువుగా ఆ రండు రకముల శిబ్బ ములను సమ్మేళన మొనళకించి, తన పాలికి వచ్చిన భారత భాగమున "| వబంధ' పదతినీ ఎఅజన వలయించినాడు.

ల ఉలి

ఈ వాఠ్య భాగ ము. ఎజ్రన విర చితమగు ఆరణ్యపర్వ "శేషమమున పఠచ మాశ్వానము నుండి [గహింప' బడినది. పొండవులు ద్ర్వైగవనమున నుండ6గా వాస్తినాపురపు | భాహ్మణుండొకడు వారికడ కేగి కుళల మిరసి పట్టణమునకు తిరిగి పోయెను. అతడు ధృత ర్య్యాని కడ కేగంగా, ఆ రాజు విపుని వలన పాండవుల వనవాస క్లళము తెలిసికొని. మిగుల దుఃభించెను. ఆ దుఃఖ ములో నొకభాగము_ 'ఖీమ.డు మొదలే [కోధవ యుంణఇబనవాండు 'కొారివులు చేసినదానివలన వనవావమువలన అతని రోవ మీ/*0ంకెంతయగునోః అశ్లు అర్జు నుండును ఇన్నిబాధల నడుమ నిక్వై తపస్సుచేసి మహో(స్త్ర నవంపాదనము చేసి నాండు. జూదము వలతన్న దుర్యోధమండు విన లేదుగచా; ఇంకేమి ఇానున్నదో!, అన్న భయము. ఈ పలుకులు వినిన దుర్యోధనునకు తండి యింత థభయవడుట అర్థము కాలేదు _ నచ్చలేదు దాని పర్యవసానము ఈ ఘఫోషమయా[ తా పథకము.

_- (60) -- బమ్మెరపోతన జరాసంధవధ

'జరాపంధవధియన్న వాధథ్యము బమ్మెరపోత నామాత్యునిచే తెనుంగు

సేయంబడిన (కీ మవోభాగవతములోని దళశమస్కంథము.__ ఉత్తళభాగము ఖీ ల ౯ క క. భి మ్‌ / న. న్‌! శ

1[9 6వ్మకుసుమమాల లోనిది. పోతన పదునావ ళతాల్ట్‌ రడవపటి భాగమునను, పదునైదవ శాలి యారంభమ నను ఉండినవాడు

“భాగవతము అమేయ మవా_శ్వము గలది పఠరతశ్వ్వాము నెటుక వటుచునది. దీనిని ఇమంగు సేయుటచేత జన్మ సాఫల్యము, పునర్జన్మ రాహి త్యము నేర్పడును”. అన్న దృ థవిశ్వాసముతో ,శీ,రామభ దుని యానతి మేళకు 65 మూర్దన్యుండు, సహాజ వాండిత్యవిలాసుంతు, భ కా[గగణ్యుండు. 'తెలు(గుల పుణ్య పేటి యగు పోతన యందుకు కడగినాడ,. కలితారీతులలో కొలదటకు తెలు(గు మజీకొందఆకు సంస్కృత ము, ఇంకను గొందజుకు రెం మును గుణము లనిపించును. రచనలో ఆయా పట్టుల నంవజకును మెప్పు గలుగువట్లు [వాయుదునని పోతన ఉద్యమించి నాండు.

హారిగుణ కీర్తవకు వీలుచిక్కిన యెడల నెల్ల తన్ననుశస్వము భజిం చుచు, పుఠుషార్ణ సాధన మార్గముల న పదేశించుచు, [ప పన్నమధురమును, శంవణ సుభగమును అగుశైలిలో నడచిన ఆయవ కవీత తెలుగువారికి థీ రాంబునిధి. బొడమని సుధాధాఠ,.

పింగళి సూరన __ కలహాంకురము

వదమనాఅవ శతాబ్వపు టుత్తరభాగమున వెలసి, స్వమతి పౌ9ఢితో (పౌఢ కావ్యములు రచించి. ఆంధ కవితారంగవఃన నొక విళిష్ణజ్థానము గలుచుకొనినవా6మ పింగళినూరన, ఈ కవి శాప్యను లలో రాఘవ పాఆడ వీయము అను ద్వ్య్య్భికావ్యము, క భాపూర్జోదయము, [పభావతీ (ఐద్యు మము) మనకు లభ్యములై నవి,

వీనిలో క ళాపూన్హోదయము నంద్యాల కృషప్ణవిభుని సగారవ నియో గమునకు అనుగుణముగా 'అత్యపూర్వ కథాసంవిధానవై చితీ మహానీి యంబును, శృంగార రఫపాయంబును, బుణ్యవస్తు వ ర్రనాక ర్ల నీయంబును” అగునట్లు నిర్మించినది. సవ కాలికులకును, తరువాతి వారికిని [కొ శ్తపోక డలు గలిగిన యీ [పబంధ మెక్కువ మెచ్చు కలిగించినట్ల్టుగా కానరాదు. [పస్తుత శ తాబ్బమున కర్పమంచి రామలింగా ర్వెగాకు ఈ 'కావ్యపు మహత్వ మును విరివిగా |పళంసించి యావిష్కరించునంత వటకును, కళాపూర్ణో దయము పండితలోకపు మనసుల కంతగా నెక్కలేగనవచ్చును,

కవీ కావ్య విశేషములు [38

కళాపూర్జాదయమున కథ కల్పితమును, విసృతముమ. కథ ప్మకమ

ముగా జరిగినదో ఆ [ళమమున. గాక ఆ సంఘటనలు ముందు వెనుక లకు

మార్చి వేటి వవలల పర్ఫతిగా సూరన చెప్పివాండు. దీనివలన ఎక్కడికక్కడ

ఆెతిసికొనవలసిన దేదో కొంత మిగిలియుండి, ఆది ఎవ్పుడు ఎట్లు తెలియునా యను ఉత్కంఠ పాఠకులకు పొడముచుండును.

పఠనీయ పద్యములు కళాపూర్ణోదయమందలి [ఫథమాళ్వా సము నుండి ఎన్నిక చేయంబడినవి. ద్వితీయాళ్వానము లోని తొలి పద్యములు "రండు మూడు చేరినవి.

పింగళి సూఠన ఎంత చమశ్ఞా రము గా వన్ని వేశమ. లను కల్పించునో, సంవాదనులు నడిపించునో, పాతల వగాననికస్థి తులను విశదింరించునో, ఆయన శైలి ఎంత రమణయమో ఈ భాగము రుచిచూప. జాలథియన్నది.

కంకంటి వాపరాజు __ సీతాపరిత్యాగము

తనకు పూర్వము 'ఉత్తగ రామాయ[ము' తిక్కనచే నిర్వచనముగా చెప్పబడినది. అయినను "గాఘవేశ్వరు చార్మితము నెంద ిన్నిగతులన్‌ వర్ణి చినం [గాలదే ? అన్న నిర్ణయముతో కంక.టి పావరాజు మజల ఉత్తర రామాయణ క౯"వ్యమును 'మృదువచో ఛారార్థ సందర్భ నిర్భర త_త్తదసముల్‌ రహింప రచియింపం' బూనెను. 'చారుకలిత్వము వేర్చి జానకీ జాని కథల్‌ గచింపకి తక్కిన వెన్ని [వాసినను 'వాని వివేక మేమిటికి? వాని కవిత్వమవా_త్ర్వమేటికిన్‌ ? అని ఆ సుకవి (వళ్న. పాపరాజు ఈ రామకథను క్చృస్తున కం తమిచ్చిను. పదునాజవ శ తాబ్బపు టు తరఖాగమువ ఈ కావ్యము విర చింపబడినది.

50౯ 0టి పావరాజు దీనిని (వబంధ ఫక్కి లో తీర్చినా*డు. ఎనిమిది యాఇ్వాపములు గల దినిలో పస్టాశ్వానము నండి పాఠ్యజఖాగము [గహింప. బడినది. తక్కుగసములను పోషితచుట యందును ఈ కవివరేణ్యుండు సిద్దవహస్తు.2 నము, కరుణ రవమునెడ ఈయవ నై పుణ్యము (ప ల్యేకముగా చెవ్వుకొన(దగియుండును. ఈతిని కావ్యమున ధా కాళుద్దితోం గూడిన వద్య రచన, (పవిన్నమగు ₹లి, వృాదయపు లోతులను స్పృృశించు సంభాషణ

101 కావ్యకుసుమమాల రీతి శానవచ్చును. ఈ ఘట్టము కంకంటి వారి కృతిలో పదేపదే చతువుకొనం దగినవానవిలో ముఖ్య మెనది. కొడాలి వెంకట సుబ్బారావు గారు కామరాజు గడ్డ శివయోగానందరావు గారు _- పాణిగహణము

కొడాలి వంకట శుళ్చారావు గారు శామరాజు గడ్డ ధివయోగానంద రావు గారికి మేనల్లుడు. వీరిరువుగును జంటకవులు, మేనమామ యొద్ది కలో ఆరంభించి [కమముగా సుచ్చారావుగారు కవీతారంగమున విజ్బత భించివారు. వీరిరువురి పేరిట వలసిన "హంపీ చే[తము' ఆ దినములలో బహుళ వ్యాప్తిని బహుజన [(వళంసమను పొందివది.

“'వహంప ఇ[తము' అనేక ఖండికల సంకలనము. న్వప్నకథావిశేషమై పోయిన ఆంధ పతాపోజ్జ్వ్వల విజయ పతాప రభసమునకు నిలయమగు వాంపీజే[తమును దర్శించినప్పుడు హృదయము ఆనంద, విషాద, గర్వ ములతో స్పందింపంగా ఆవిర్భవించిన యీ [గంభమునందు “పాణి వా ణము” అను ఖండిక ఉత్తమమైన వానిలో నొక్కటి. ఇరువది యెనిమిది పద్యములలో నే నాలుగు చక్కని సన్ని వళశములను దీర్చి, చారీ తక వ్యక్త లగు రాయలను, అప్పాజీని, గజవతిని, ఆతని కూ/తును స్ఫుటమైన వ్యక్తిత్వ రేఖలలోం తీర్చిదిద్దుటతో. గల కష్టము కవులెజుంగుదురు.

భారతీయులు పర (పభుశ్వపుపాలనను వృతిరేకించి స్వాతం_త్యేచ్చము "పతచుకొనుటలో, దేశీయాభిమానోద్యమును ఒక ఉపవది మైనది. స్వదేళశము, స్వభాష, స్వీయ నంస్కృృతి కవులకు | పేరకమ్నులెనవి. 'హంపిశతము” ఆ దళకు నూచిక.

సాం్యవఫచాయిక మగు పద్యరచన చేసినను, కొంత కొంత నియ మోల్లంఘన ఒకదళశయందు ఆధునికతకు చిహ్న మైనది. వ్యవవోరము:లో నున్న పదములను స్వీకరించుట, వ్యాకరణ నియమములు కొన్నిటిని పొటిలఅచకపోవుట ఈ ఖండిక యందు కాననగును,.

కవి కొవ్య విశేషములు 1ల్రీఫ జంధ్యాల పాపయ్యశాస్త్రి గారు _. [పబోధము

ఆధునిక కవితలతో పండిత పామఠ జన రంజకముగా మాధుతఠ్య మౌర్దవములను రంగరించి వి శేష పశంనలను అందుకొనిన జంధ్యాఆ పొపయ్యశా(స్త్రిగారు "కరుణ(శ్రి' యను పేరిట మిక్కిలి పరిచితులు, వీత “ఉదయశ్రీ,” 'కరుణ[ క్రీ” 'విజయ,క్రీ' మున్నగు పద్యశావ్యమ. లను (వాసి నారు. ఒక్కొక్క పుస్తకమును ఎన్నియో ము) దణముఅంది వారికి, గల కీ రిని ఎలడించినది. అలీ ఛం

భారతగాథ ఎన్నిరూపముల ఎన్ని పర్యాయములు వినినను, కనీనను నిత్యనూతనముగా గోచరించును. (ప త్యేకముగా ఆం(ధులకు ఖభాతతనము_పె( గల మక్కువ చెప్పరాదు ! పాండవులు, (ద"పది తెలిపిన యభి పాయము లను విని, వా_స్థిపురి కేగి రాయబాతము విఫలముకా.గా లణరఆగమున ధర్శవిజయము నంపాదించిన (శీ కృష్టని విజ్ఞ ళావై దుష్యములను, నాయకత్వము.ను చితించు కావ్యము కా రుగారి 'విజయశీ)”. దానిలో పరమార్థ రహస్యముల నుపదెశించి విజయుని క_ర్తవో్కొన్నుఖుని గావించిన (శ్రీకృష్ణుని (పబ ధవుళినుండి యిన్నిక చేసినవి బాఠ్యవ ద్యములు,

శెయిగరీ కావ్యము రచించు వేళకు భారలీయుల స్వాతం త్య సాధనోద్యమవ,, అంతిమ ఘట్టము.న నన్నది. ఆ ఉద్యమపు ముమ్మరము కొ స్కిగారిని తక్కిన యనేక కవులను వలె ఆవేశించినది. ఉద్చోధితుండగు చున్న ఇారతపీరునిలో ఇశారతీయుని. జూచి కవి కృవ్ల వరమాత్ము* శ స్వాతం[త్యమును సాధించుకొమ్మని ఉద్కోధించుట ఈ ఘట్టమునం గాంచ వచ్చును... ఆధుని కా0(రకవిత్వమున ఒకదశ స్వరూవమును ఈ శాన్యము ఇట్లు (పతిబింబింపంజేయుచున్నది.

ముదిగొండ ఎరభ్యద్రమూ ర్తి గారు _ సంక్రాంతి

ఆధునికాయధ (పౌఢకవులలో వీరథ[ దమూర్తిగా రొళరు. వాపవ దత్త, కామావీ. పంచళతి, [శ్రీగిరి మల్లికార్జున శతకము, వేణుగోపాల శతకము. మల్లికార్జున పండితవిజయము, మవహోమరకతము. సువర్షధార, ఆంధ్ర కేసరి మున్నగు ననేక శావ్యములు వీరు [వాసివారు. (పతిఖా వ్యుత్పత్తుల పరిపాకమి గల వీరి కవిత పలువురు పండిశ వీమర్శకుఅ మన్న నల నందుకొన్నది. సంప్రదాయ విధేయమైన పద్యరచనారీతి తోనే అపా

106 కొవ్యకుసుమమాల ముఖముగా నవ్యతను జొనిపిన మూర్తిగారు ఎట్టి రసోద్విగ్నత నైనను మిక్కిలి హృదయంగమముగా తమ రచనలలో చూలలిత్తురు,

(పస్తుత పాఠ్యభాగము ప్రీర్రి “భారత స్వాతంత్యు సం[గామము”అము కావ్యము వందలిది. తల్లి యెపుడో యొక పర్యాయము "భారతీ రు మవోవీర పరమచరిత పలుకఠా![ి'యని యిళల్చిన యానత్తి ననువరించి వ్రాసిన కావ్యమ్‌ది.

“ద్యుమణిన్‌ విచ్చిన వీట. జొచ్చికొని యోపోో! మామక వ్వప్నలో

కములో నోర్తుక స్వారింజేసె నొక రంగత్పంచ కల్యాణి

నమితా వళముతళో మహానటుని మైనరమ్ము మద్భావ రం

గము శింజా ధ్వనితమ్ము. జేసెని.క నీ కావ్యమ్ము వే జేసెద౯.” అనీ కావ్యారంభ మున 5 వి పలుకు. ఇది వీరభద9మూ ర్తిగారి కఖిమూ ర్తిని [పత భ్ట్‌త్‌ము చేచళంజాలుమ.

__ ఇారత స్వాతంత్య (పథమ నం[గామారంభ కాలమున పళ్ళపైైలో జాతీయ భావ నం కమణము ఎట్లుజరిగిన దో నిరూపించుచు మూర్షిగారు మకర నసం(శాంతిని అభివర్షించినారు. ఆ ఘ్ట్టమ నందలి పద్యము) లివి. మొదటి ము[దణమనందు అచ్చయిన పద్యమ లకు మజికొన్ని చేగ్చటకు పవంకల్పించి రెండవ ము[దణమనకు సిద్ద పజుచుకొనిన (పతిన'ండి యీపదధ్య ములు సే॥ రింపం బడినవి.

వాజపేయ యాజుల రామసుబ్బారాయుడ్రు గారు __ చిరకారి బహుళకాలన॥) జట| పోలు నంస్థానమువను. పిదప ఉన్నత పాఠశాలల యందును, పై(దాబాదు పట్టణ కఫఖాళాల యందును అధ్యాపక త్వము నెఅపీ, వ్మిశాంతులై న రామనుజ్చొారాయుడుగారు శతాధిక [గంథకర్తలు. వీరు పాఠ భాష యందును నిస్టాశ:లః, కీడారంగమునందు మిక్కిలి యఖి రుచి కలిగిన వారు,

రామనుబ్చారాయుడుగా గు [(ప్రవవ్నముగా కవితలల్గుటయందు సిద్ధ

పవాస్తులు. నాలుగువేల పద్యములలో వీరు రచించిన భారతమును గూర్చి

కవి కొవ్య విశేషములు 1గ7 న య తిక్క ఖ్రన ల"నగ్నిన వేగము, బుద్ధి జాడ్య సం

ఛన్నుల కర్ధ్‌ మీయదు, [పనన్నము గాది/క నీదు భారతం

బన్న' (బనన్నమే చు సక లార్థద మౌచు (బనన్న భారతం

బన్నయ క్‌ ఖ్య- గాంచెడు; మవోమతి వొదువు ఠరామనుబ్బయా!” అని (శీ కాళీ కృష్టైచార్యుల వారు పళంనించినారు. వయసున వృద్ధు లయ్యు సాహిత్య "సేవా దీికయందు తారుణ్య మగపజుచు రాయుడుగారు తమ (పనన్న ఖార తాంతర్గతమగు కొన్నిఘట్టములను 'సువర్ష రేఖలు" అను చిన్నపు్తకముగా వెలువరించినారు. దానిలో నున్న 'చిరకారియను ఫీరి కనుండి ఎన్ను కొన. బడినవి (పస్తుత పాఠ్యమందలి పద్యములు.

స్వం - ళ్‌ =. వరహా నాట

వజ నగాంరి ఉం ౫2 0౩౫టా వంకరగా? నక,

“అని చకు.హాలా న సహస న టే ౯ స యనక, | స లు. ; త శఈజ = ౨ జీ 1 ఈ ( వ. భి చ స 1 లి తి ళ టో క ట్రీ “చ. '! _ న. గ్‌ జ లా వానా నా = ఒప్పు స్వ (1 య లకి + క్‌ స ః ఉ ం క క్ష అ క లా లా. . జాల ॥ ణి తి - అ - ల ఈ క. (౧

• ల విల పం ఉట ం ఖా. డి త ఛి ॥ ఎ శ ః కి . ఇ 1 + ॥ | షో ర్‌ ఖ్ప + అ ళ్‌ “ న! గ్‌ ఓ . త. 4 ళో , . || ఈ ఈ భీ ల క ॥ తి అ శ . అ క్ష | వ య జ్‌ జ " శ ణా త ం 1 / “శ ఉం తి ం త. " ం త త్‌ వశీ శ ం . క్ట ళల ల * స న్‌ " |. " ణ్శా + . = . -వెమ్యూ౭0 తూ 49 ఈ జ -. ౩౩౭4౫4 లవంగం 155" 1 వీ శమంం224040-7 . స్ప. క, శ +” ఇ ల క. ణా శః | ం ల / 1 క జ్శి తి శె (| అమా - ఆ - ఛి శే జ్‌ . | . లా = ల శ్‌ - "| _ న్‌ జి | వ ం ॥ 155 ్ష న్‌ శే (కక - న్‌ ( | టి ం . స కై. -అ ష్‌, యే స్త - ం ॥| శి ఎ మ స్త్ర తీహాహాహా *ఆచబుంజా. .