Telugu కవికోకిల గ్రంథావళి వ్యాసములు - anilvaranasi/indianlanguages GitHub Wiki

సీ ఊగగ|64(ద్ర2ళ్షిా. కవికోకిల గంథావళి-౪ వ్యాసములు . కవికోకిఆ . . 4 దువ్వూరి రామిరెడ్డి

నత్వస్వామ్యములు 3 దువ్వూరి వేణుగోపాలరెగ్దివి య్‌ గ్‌ (పథమ మ్యుదణము వ 1935 రండవ 9 2 045 మూడవ 1 ఏ కే9క6 ఆరప ఇ వ్‌ కేళ67 జా

(ప్రచు రణ; కవికోకిల [గంథమాల నె లూ రు,

[పతులకు; సోల్‌ (డిస్ట్రిబ్యూటర్స్‌ ఆం(ధపదేశ్‌ బుక్‌ డిస్ట్రిబ్యూటల్స్‌, రాష్ట్రపకి. రోడ్డు, సికిందాబాదు. (గ4,2,)

ఆరురూపాయలు

విషయసూచిక

1. కవి క్షే ౧|| కవిత్యావ తరణము వీ లి, కవిత్వత త్త సము 10 ఉ "కావ్యజీవితము. వతి క, కవిత్వశిల్పము...__.అనుకరణము 89 క! నిల్పనీమలు శ్తీ6 ర్తి క విత్యవ'యోజనము క్‌9 10, మర్జుకవిత్యము" (0 11, నాటక కళానంన్క్మ-రణము 89 12, అల్ల సానివెద్దన: సమకాలీన భావ (ప్రతినిథి 115 1, అలంకార త్నత్త్యము [145

2. తెలుగు కవితలో [కొత్త తెన్నులు

పుట 1, తెలుగు కవితలో [కొత్త తెన్నులు 157 2. అభినవాంధ్ర సాహిత్యము 178 క. చిత లతణము శ్షేం1 4, సాహిత్యములో రమ్యత 201 ఫ్‌; నేటిక విత - వకృతి పూజ బే౮6 ర, సాహీత గంలో వెచిథతి . వి15 8, తిక్కన ౨26 9, వపాడాంత నాటకము -: మూరాశ్రాయి ౨86

కవిత్వతత 3 నిరూపణము

ఓ కవీశ సరుండా, నివు నృష్టిక_రృవుం ని నృష్టి ట్రోర్షాగో _త్తీరము; అనన్య వరతం[తమ్వు ఆనందడాయక ము,నీమహిమ వర్ణ నాతీతము, నీనిర్మాణము ద్రైవనృష్టినిసైత మధఃకరించు చున్నది, స్‌ కల్పన యాదర్శ (పాయము,

సీ సృష్టియందు. లతికలు జంగములు; శంపాలతలు నిశ్చలములు, కలువ కంటులు, కలకం౦ంఠళకంతులు, చ (ద ముఖులు, విద్యుల్ల "తారంగులు నివ ట్రములలో. జరియించు. సామాన్య (స్రీలు! నీకు వరిచితలై న యువతు లెల్ల రు సౌందర్య వతులు; హృదయ నమ్మోహన మం(తాధి దేవతలు! అందరు నీతల్కు సావిషృతులు' దమయంతులు చందమతులు, [(చౌవ దులు, శకుంతలలు,. లందటు. వరులు, లోకో _త్తీర కార్య దురంధరులు! భూమిని. చావకట్టుగాం జుట్టగలిగిన హిరణ్యాతులు; విశ్వమును మూండ డుగులతోల గొలువలగలిగిన వామన మూర్తులు; "రాజలోక మును గండడగొడ్డంట నటికి రాక్ష్యవవాహముచే ౬ బితృతర్చ ము. గావించిన వరశురాముల్యు తాల్లరగంగ 'వేణుగానము గావించిన శీ కృష్ణమూరులు, నము[దమును మధింపంగల

త్ర కవికోకిల 1గంథావళి "బేవడానవులు, స్వర్ణమందుం (బవహించు గంగానదిని భూమికి నవత రింపంజేయంగల ఛగీరధులు, సృష్టికి: | బతినృప్టి గావింపం సీ పట్టణములోని -చందళిలా సౌధములు సూర్య చం[దుల రాశవోకల నడ్డగింపలగ ల యంతటి యున్నతములు, సీతోంటలోనివృ వము లెల్ల ఫలవంతముల్కులత లెల్ల ౧గుసుమ భరితములుు, షడృతుధర్భము "లేక కాలమున నీ యుద్యాన మును సేవించుచుండును; 'వకృతియంతయు స్‌ దృష్టికి సచేత నము, "మేఘములు హూంనలు శాముకీకాముకుల (వ ణయ నంచబేశముల? గొనిపోవుచుండును ! - ఓయి, నీనృష్టి కాలబద్ధము గాదు, అనుతు,ణ యావన విజృంభణమువలన, కం చెల బిగియుచుండ“* వియంవద నిర్ణయ ముగ నా కంచెలవల్యలమును బిగించి ముడివేసినది.. నీవు ఫొంచెము నడలింపుము* అని యనసూయతో ముగముగ€ బలుకుచుం బూందీవలకు జలే చనవబ నేయుచుండిన శీ కుంతల దుమ్యంతుని కన్నులకు. నిర్యాణ నా(మాజ్యమై కనువట్టిన శకుంశతల్య 'నేంటికిని అదేవిధముగ మా కన్నులకు బొడకట్టు యన్నది! కాని,(వక్ఫతి సృజించిన శకుంతలయేమైనది! యావ నమును, సౌందర్యమును గాల[కమముగం నగోలుపోయినది, జరాభార మూ మెను సైతము వీడించినది,- తుట్టతుదకు ఆ “మూపహాన చేవత, ఆ శకుంతల యనంత కాల సాగరమున బుద్చు దమువ"'లె మజుంగిపోయినది! స మైం(దజాలికుండా నీవు కుంచె నొక్క-సారి వినరి వంత నె మాయాత్మలు "వేలిక యె పూల'చేకులు 'జెక్య_లుకట్టు

కవిత్వ త త్త నిరూపణము. 3 కొని నిర్యృతి వదంబునక జల్ల గం నెగిరిపోవును, మొగము 'మొత్తినట్లు, క న్నులు మిటారించుకొని మమ్ముల ను “గను గొనుచున్న (ప్రావంచిక యా ధార్హ ఫ్‌ము, "మెల్ల మెల్లగ సమసి పోయి యనిర్యచనీయమగు నానంద న్యవ్నము అవతరించును! ఓయీ, సీ కలము సోంకీన 1 పతివిషమయము, (ప్రతివదము, పత్తి భావము, (పతికూవము శాశ్వత మై యమ్భుత[మె రొొుప్పారును! ఒక్క-నిమిష మనంత కాల స్యరావముగ ( గన్నట్టును, భూమ్‌ స్వర్గ ముగ 6 ఒబరిణమించును. ఓ కప్స్‌ మూనవ జీవితమును ఆనందవుఖముగ నొనరింపుము,

౨. కవిత్వావతరణము

యుషే,శ్యపబుద్దోఒసి 'వాగాత్మని

తత్‌ [బూహిరామచరితం ఆవ్యాహతజ్యోతి రార్షం

తే చక్తుఃషపతిభాతి? ఆద్యఃకప రని”

“నీవు మొదధటిక వివి” అని బహ వాల్మీకి మహర్షి తోం 'జెస్పినటుల శామాయణమునం గూర్వ్పుంబడియున్న దిః అందు వలన వాల్మీకి యాదికవీయసీయు 'రావాయణ మూదికావ్య వమానియు6 గాల [మము గ్ల (బ్రజలు విశ్యసిం చుచువచ్చిరి."నే( శకి కిని విశ్వసించుచున్నారు. బోయచేం గూల్చంబడిన (కౌంచ మును గాంచినవ్పూడు వాల్మీకికి గలిగిన కో కా వేశ మే (వథమ కవిత్యావతరణమని లోక (పసిద్ధి, "కాన్సి నేను "వేజుగం దలం చెదను. (కౌాంచ మిధునగాధ వార్ముకి కవియెన విషయమును

క్‌ కవికోకిల [గంథావళి మాత్రము తెలుపుచున్నధి, ర సార్ట్రమైన వాల్మీకి హృదయము [శెంచవవీ, శోకమునకు మజింతయు [ది కవె శోకరూవమున బయలు వెడలెను, కవితాశ క్రి అతని భావమునం బిక్ష టిల్లుచు వెలికుజుకుటకు నమయము 'వేచియుం జెను, అట్టి సమయము [వౌంచవవీ, యా[క్రోళ వేదనవలన సిద్ధించినది. ఆవ్వుడువాలీ గీ నోటినుండి యొక లయాన్విత మైన వాక్యము ఆకాంవీతము గను, అ(వయత్నపూర్యకముగను బయలు వెడలెను, అది యపూర్వము. కావున వాల్ష్‌ గ్రకి యాశ్చర్యవరనశుండై దానినే తలపోయుచుండెను, అంతట (బహ (వత్యెతుమై ఆయనుష్షుబ్‌ న్ల్భోకములతో 'రామకధను రచింపుమని యా బేశించెను, “వేదములు ఛందోబదములు, ఛందస్సు "వేదాంగము లలో నొకటిగం బరిగణింపల బడుచున్నది. "రామాయణము కన్నను వేదములును వేదాంగములును బూూర్యము లనక' తవ్చదు, ఇట్లగుట వెదిక కవలేల ఆదికవులు కాకపోయిరి! దినినిగుజించి 'నేనిట్లూహించుచున్నాను, వేదమును విరాట రూపుని నిశ్యానములనియు. గావున నే యవి యపౌరుపషీయము లసియు ఆర్యులు విశ్వసించియుండినందున ఆ ఛందములు మానవు లనుకరింవ నాధ్యములు గావని తలంచియుందురు, కొంత కాలమునకు వాల్మీకి యుదృవిం చి, అంతకుమున్నె కథల మూలమున (బజలయందు వ్యాపించియున్న రామాయణ గాధను కావ్యముగ ర చియిం *చ్‌ను, ఇట్లనుటవలన "వేదముల క నంతరమును రామాయణామునకుంయూర్యమును క విత్వర చన లేదని చెవూటగాదు, నన్నయ భారతవజనరకుం బూర్యము "తెలుంగు బేశమున వ్యాపించియున్న (గ్రామ్య సారన్యతము,

కవిత్వ తత్త్వ నిరూపణము: ణి తరువాత, అభినవమార్ష మవలంభించిన ఆ యుద్ద 9ంథముతో పోటీకి నిలువ లేక యెట్లునశించెనో, అశ్రు రామవాయణమునకుం బూర్యము న్న చిన్నచిన్న కావ్యములు, “గేయములు, ఈ బృహ (త్పబంధముధాటికి నిలువ 'లేక క యాత్మహత్య గావించుకొసి యుండును, రామాయణమునందు వర్ణి ంవంబడిన నాగరకతను గమనించినయెడ అకాలమున కవిత్యశిల్పము కొదువపడి యుండెనని. చెవ్వుట కెవ్యరును సాహసింవరు, నత్యము భూత కాలగర్భమున దాగియున్న ది. వాల్మీకి అదికవియెనను కాక వోయిననుు రామాయణ మాది కావ గ్ట్‌మెన; నుకాక పోయి నను సీతారాములు ఇార్మిత్రక్ష నాయికానాయకు.లై నను "లేక వాల్మీకి మహాకవి యగాధ ఛావసాగారము మధింపగాం బైకుబికిన యమ్మాత నవనీతరాసులై నను మనకొక్క-టియ! నో ందలి న్యా నత స్రములు చరిత కారులకు వదలి వెక్షైదమ్ము వారికీ సాధ్యము గాని రసాస్వాదనమునకు మనము పూను కొందము, "రామాయణము శాశ్యతకల్పనయమొనది! డాసి యధికారో మనంతము! సర్వకాలీ నము, ! కవిత్వము (వ ల్యేకముగ నొక్ష "దేశమునకును ఒక జూతికిని, ఒక న్నాగర కతకును నంబంధించియుండున ది గాదు, అది విశ్వజనిన్నమెనది. మొట్ట మొదట మూనవ పహ్యాదయమెమాడు రసా ర మాయెనో, అ వూడే కవితాబీజ మంకురించెను, అముడే మానవుని కల్పనాశ_క్తియు (వతిభయు బయలయ్యును.. అవ్వటి నుండియు కవితామహాలత శాఖోవశాఖలుగం జీలి మానవ నంఘమునం దల్టుకొనుచున్నది, మానవజాతి యజ్ఞాన -నిమ గ్న్మె ఇాల్యదశ యందున్న ప్పుడు, రామాయణము. మహో

ఓ కవికోకిల [గంథావళి భారతము మున్నగు వెద్దకల్పనలకును, శాకుంతలాదిమనో “పార నాటక రచనలకును కావలసినంత లోకానుభవమును, నృజనశ_క్రియ్యు. శిల్చ్పనైపుణియు నలవడి యుండదనుట స్పష్టము? హైందవనమాజము చాల ఉన్నతదశకు వచ్చిన యనంతరము అట్టికావ్యములు, నాటకములు ఫుట్టియుండునని నిర్ణ యించుటకు వానియందు వర్శింవంబడిన సాంఘీకాచార వ్యవ హారములే తగ్గిన సాత్యుములుగ' నున్నవి,

మానవునికి భావ్యపకటనము గావింపవలసినయక్కు-జ క్టూన మంకురించినవృటినుండియుః గలదు, ఉధ్రేశములు “వెలి పుచ్చుటకుం దగినభఖావ. యుత్పన్నముగాని [వధమదశయందు గూడం, 'జేవైగల్కు కనుసై గలు మున్న గువాన్తచేత మనుజులు తమ. వ్యవహారములను. సాంగించుకొనుచుండిరి ఆ కాలమున వారీబుద్ధి యంతగా వికసింపకుండినందువల నవివిధ భావోత్స త్తి కంతయవకాశ ముండియుండదు, కాని, బహిః (వకృతిసంబం ధమువలన వారిప్యాదయములందు? (గ మ[క్రమముగ శ్లాపవిక్ర సనమును, అభావమును[బక టిం చుటకు(గావీంచు. పయత్నము వలన ఛామయు నభివృద్ధి 'చెందుచు వచ్చెను, ఉరుములు, మెలటుముల్ను *'మేభఘముల్సు, వర్షములు వడగండ్లు, ఉల్యా-ః పాతముళ్వు నక్షత్రములు సూర్య్యోద యూ సనమానములు, నదుల్ను నొండలు మున్నగు: నైసర్లికచ్మితములను దర్శించి నవ్వుడు అయా. కారణముల "బెలియమి, ఆదిమమానవులు నంతోషూ శ్చర్య భయవిషాదముల వెలిపుచ్చుచుండిరి, నాట్యములు నలుపుచయుండిర్మి వాటలు పాడు చుండిరి, (పార్థన లు సలుపుచుండిరి, "కాన్ని 'వారి యూటపాటలకు నియమములు

కవిత్వ తత్త్వ నిరూపణము త్‌ "లేవు, మూనవనంఘము రానురాను నాగరకత నొందుకొలంది? ఆ యాటపాటలు: నియమబద్ధములు గావింవండినవి," నాట్యము, గానము, కవిత్వము, ఆద్యకళలు, ఇతర కళలు: వరికర సాధ్యములు గావున తదనంతరము పుట్టినవి, అన్ని జాతులవారి యాద్యకవిత్యమును బరిశీలించిన యెడల సామాన్యముగ' నది గేయరూసముగ నుండును. వేదములు గూడ నొకవిధమెన శేయములె, వానిని ఉదాత్తానుదాత్తా' దిస్వరములతో. జదువకుండిన (శుతిహితములుగ నుండవు, ముఖ్యముగ సామవేదమును సామగానమని "చెవూటయుం గలదు "రామాయణముగూడ శేయకావ్యమె, దానిని కుశల వులు గానము చేసినట్లు రామాయణమందు మనము చదువు చున్నాము, 'నేంటికిన్ని అవ,రములు లేని. **కొడ్తగు! మున్నగు అనాగరక భామలుగలవు. వానియందు, కవిత్వము శేయ, రూవమున౬ (బచారములో నున్నదె, అనాగరక జాతుల యందు. "గేయ వతిభ మిక్కు-టముగ నుండును, వారియం దొక్క_ండొక్క.డును కవియె! ఒక్క_.-డొక్కండును నటకుడె!" ఈ విషయమును మనము వ త్యతముగథ జూచుచున్నాము, వనాద్కి యొటుకల, జోగుల, మాలమాదిగజూశులవా రొక సారి యొక క్రొ త్తపాటనుగాని వర్మ మెట్టునుగాని వినుట" తటస్థించెనేని, మణునాండె అట్టివియెన్ని'యో వారు రచించి షాడుచుందురు, హ్యాదయము నాకర్షి చు. నేవిషయమును గుజించియెనం (గొంత్తకొ త్త ఛందస్పులలో, అకృతిమ ముగ వారు 'పాట లల్లి _ “పాడుచుందురు, కోట న్నకొండ మోద _ పోలీసువారికిన్సి అచ్చట | మొక్కు లుడి.

భ్‌ కవికోకిల [గంథావళి

[వభల సూేగించుచుండిన "రెడ్డ కును బరన్నరము కలహము సంభవించి * హూత్యలుజరిగిన విషయమును గుతీంచి, బిచ్చ “మెత్తు జోగుల జాతివారు. “”టౌరా[ 'చెన్నప్పానెడ్డి, సీ 1ేరే బంగార్చాకడ్డి” అను వీరరసోబేకపూరిత మైన యొక గేయ మును రచించి పాడుచుండిరి.. ఇట్టివి యెన్ని (యెనియుం గలవు, శలుపుందీయు కాలమున నిట్టి చితవిచిత "గేయములను మనము య'ధేష్టముగ వినవచ్చును. వళ్లెటూరి. కాంప్తుల క్షీ విషయము -చక్క-గ బోధవడంగలదు. మధుర'వైంన [గ్రామ్య సాహిత ముతో వానిశకెక్కు.డు వరిచయము గలదు; క్త శ_క్రియు, మానవసంఘము నందుపాచ్చుకొలదికవిత్వశ_క్రియు దగ్గిపోవుచుండును, ఏన్ని₹ా.. బుక్క-లకు కారణిభూతము సామాన్యము లై నవి, వానిని గాంచినప్పుడు మనము ఆశ్చర్య వడుట వేదు, వెజపొందుట లేదు. -ఈకాలమున6 బిడుగును ఇంగదునివేతి శ తారధారనున మనము తలంచుట లేదు, ఎందు వలన 1 **వాతావరణమున నంచరంచు సవ్యావసవన్ష విద్యు 'శ్ర్పవాహములు "మేఘముల మూలమున క్షలసికొన్నప్పూడు భూమిని దాంకును[ అదియే పిడుగు” అని మనము పాఠశా లలో. జదివితిమి, (స్రీల ముఖములకు చం(దబింబమును నగి పోల్చి పూర కవులు సంతసించుచుండిరి, కాన్మి "నేంటిక వుల ప్యాదయములో నొక మాలిన్యము [వవేశించినది. చంద బింబమునుచూచినంత నే యందలి స్తాందర్యముగో చరించుటకు బూర్వమే ఖగోళ శా న్ర్రములోం జదివిన చంద్రవర్ష నము వెను

కవిత్వ తత్త్వ నిరూపణము కో

భూతమువ ప మనసమునందు( బొడకట్టును, చంద్రబింబము సుధాకర' బింబముగాదు అందు అగాధములగు వల్ల ములు, ఎశ్రేన కొండలు, అగ్ని వర్వతములు గలవు: చందునిలోని మచ్చ కుంజేలుగాదు, మత్తో చెట్టు గాదు; జింక కాదు, వకులు వడుక అవ గ్రయుం గాదు, అది. అంతులేని చీంకటి వల్లము | మనమునందు -ఈ భావము లుదయించుటతోడనే సుధాకర మండలము నావరించియున్న కవిత్వము సాశనమై పోయినది, వ్రట్లనుటవలన నిరకమ్మింద _ కవులు లోకములో పుట్టరా! నూతన కావ్యములు రచియింవథబడవా, అని. కొందు (పత్నింవవచ్చును. కవులును బుట్టుదురు, నూత్న "ఇావ్యములును. రచియింవయిడును, కాస్స “సణమునందును గల్పన ఆయయందును వ్యత్యాస మగువట్టును, ఇందుకు. జాల "కారణములు గలవు, పరిస్థితులు మాటినవి. (వజల విశ్యాన ములు, భావములు, ఆదర్శములు మాజీనవి, బుద్ధికి బలము పాచ్చినది, ఫావమునకు బలము తగ్గినదె.. కవు 'లేకాలమున( బుట్టినను వారి మ నఃస్థిలి కవిత్య రచనకు( దగినదీయే యయ్యును, నమ కాలీన 'భఛావములకున్ను నాగరకతకును వశ స్ర్తియె యుండును, వాల్లీ కి మహాకవీ యీ కాలముననే జనించి యుండియుండి న రామాయ బ్రైమువం థ్‌ మహాకావ్య మును రొచియింవంజూలండనియే. "ఏన్నవలయును * నాగరక' దేశములలో న్యగగణ్యమగు "అమెరికా "దేశమునందు. నేండు రచియింవంణబడు. క విత్యమును జదివ్‌ినయడల ఈ రహన్యము కొంతవజకు "ెలిసికొనవచ్చును, ఆ * కవతరమునందు మోటారుకారుల శబ్దము, (టాంబండ్ల గడగడలు. (వతిధ్వ

ణం కవికోకిల [గంథావళి నించుచుండును. యం(తాగార ములలోని 'షాగ్క రస్తాలలోని' దుమ్ము ఆ "దేశపు. గవిత్వమును. [5 మ్ముకొనినట్లుండును. ఆ కవితిలందు. కోకిలాలాపములు వినంబడుటకు మాజి (శవా డారుణము.లై'న _రెలుబండి కూతలు వినంబడుచున్నవి | జబ ట్రకు ండు౯గాక్‌

కోవిత్య తత్త్వమును గుణించిన చర్చ లాతణికులు. తలచూపినప్పటినుండియు జరుగుచున్నది, కవిత్వమన నేమి! అను (వశ్న అన్ని "దేశములందును, అన్ని "కాలములందును అడుగదబడుచున్నది, కవులును, లాతణికులునుు వి మర్శకు లును 'వారివారికిర దోంఛచినరీతిని కవిత్య లక్షణములను తత్త | మును నిర్వ్యచివచిరి, నేండును ఆ (పశ్న యంతరింవ "లేదు. వాల 'వేలికగ నడుగంబడి యనంపూర్ణ్మ ముగ (బత్యు త్త రము పొందు [వశ్నలలో నిది యొకటిగ నున్నది.

ఛందోబద్ధమగు పదనము దాయ్యమె కవిత్వమని యి (పాయ వడువారును గొందజు గలరు. కాని యా యూహా యవిచార మూలక మైనది, యదార్థ కవిత్వమునకు ఛందస్సు అనివార్యముగ ననుగత మగును, | అయినను భందమును కవిత్య మనుసరింప వచ్చును, "లేకపోవచ్చును, నిఘంటువులు, వైద్యశాన్రృములు వ్యాకరణములు మున్నగునవి ఛందో బద్ధము లై యున్నను వానియందు క విత్యము సాడసూవకుండు

కవిత్వ తత్త్వ నిరూపణము' ౧౧ టయు, కాదంబరి, వావనద త్త మున్నగు గద్య కావ్యములందు రనస్ఫూ_ర్రి గన్నట్టుటయు నందుకు నిదర్శనము, నంన్కృత లాత.ణికులు గద్యములుగూడ "కావ్యముగ 6 'బెర్కొ-సనిరి. పద్య కావ్యములను రచచియించి నహృదయులను మెప్పించుట కన్న గద్యముల రచించి మెప్పించుట క ష్టతరమను నఖి (పాయము ఆకాలమున నలవాొటులో నుండినటుల, వామును. డుదాహారించిన “గద్యం కవ్‌నాం నికమం వదన్సి” అను లోకో క్రివలన మన మూహింవవచ్చును.

కవిత్యమునకు వలయు వ స్తుగుణ సామ్మగి యంతయు: గద్యపద్యములకు సామాన్యమయ్యును ఛందము వద్యమునకు విశేవము, ఇట్లనుటవలన వాని "రెంటికింగల భేదము ఛందస్సు నంజేగాదు, దాసిననునరించు మజికొన్ని గుణములయందు. గూడ. గాన లయా స మ్మేళనమువలన, గలుగు (శ్రుతి మనోహరత్యమును భావ(పేరకశ_క్రియు ఛందమునందుం గలదు, ఛందస్సు శీవలము మోనవ సిర్మితమగు కృతిమ వాశ్ర్రాము గాదు, ఇందుకు. (బకృతియం దె బేజములు గలవు, శోక రసా 'వేశుండై న వాల్మీకినోట అృ్యపయత్నపూర్యకముగ భందో బద్ధమగు వాక్యము "వెడలుట న్వభావ పరుద్ధము గాదు.కవి హృవధయము భావశ బలిత మై యుది కృమెనపుడుు శ్రానములు తమంత;జాము ఉచితవముయినభావ వెదకికొని లయాన్వితముగ 6 (బ్రవహించును, క్రోవఛభయాదుల చే. జి త్తము చంచల మయినవూడు మనము మాటలాడుభావ కును, ఉచ్యారణకును, సామాన్య మనస్థితిలో నున్న పుడు మాటలాడు భావకును జూల భీదము గనువట్టుచుండును.

న్త

౧౨ కవికోకిల [గ్రంథావళి భావత్మీవతయు 'గాంభీర్యమును ననుసరించి వాక్యమునందు మూటలు. 'వెనుక ముందు ముందు 'వెనుక్‌ లలు యీదోయొక లయాధర్థమున కనుగుణముగ( గుదురు వడుచుండును, “వ చ్చెడువాడు ఫల్గుణుం డవశ్యము 7 ల్లుమనంగరాదు” అను వద్యపాదమును “ఫల్గ్లుణుండు వచ్చెడుంవాడు” అని మూర్చినయెడల మొదటివాక్ష ్రమున బెక్కటిల్లు ఆతురతయు భావత్మీవతయు "రెండవ వాక్యమునం సన్న గిల్లి చప్పిడియగును, (వక్సతియ6దు. వీజయూవము గను అన్నపష్టము గను, అనం పూర్మ ముగన్వు సంకర్ణముగ నున్న రామణీయకమును "ేందీ కరించి సహ్యృుధయుల భావమునందు. బరిపూర్మ ముగ స్మురింపం "జేయుట శీబ్బ్పముయొక్కృ (పథాన ధ ర్ధముగావున! క్ష వ్‌త్య మునందు లయాన్వమావము సర్వాంగ సుందర మె పాడకట్టు గద్యము వద్యముతోం గొంచచె మించుమించుగం దుల తూంగుచున్నన్ను ఛందో లోవము: వలన్నరూవసౌందర మును కంత. గోల్చోవుచున్నది = గద్యము రనవంతముగను భౌవ న్బో ఈరకముగ నుండవచ్చును, "కాని దానిని గ ద్య కావ వ్‌ మురదు'మే గాని కవిత్వమనము, ఇక విత్వమునంగల (శుతిరంజకత్వము గద్యమున నుండుటకు వీలు లేదు, “మనకు భావము, రనమే "+ పూర్వము పద్యకావ్యములు చెవికి విన(బడునటుల పెద్దగ (జదువ . బడుచుండెడివి, అందువలన కక్లేర్శదియ ద్వారమునంగూడ నుఖము' నొందుచుండెడి వారము. కొని నసండు అలవాటు మాజినది, !'చెవులు చేయవలసిన: పని కన్నులు చేయుచున్నవి పెదవులు కదలింపకి నవలలు చదుప సలవాటు. పడన మనము. పద్యకావ్యములనుగూడ నట్లే చదివి, షాందవలసినంత యూనందమును బొందుటలేదు, శ

కవిత్వ తత్త నిరూపణము 03 గదా (వథానము, ఛందస్సుతో "నేమివని+* యని కొందజు (వశ్నంవవచ్చును, అర్ధము లేని క బ్బముల నంయోగ వియోగ 'భీదములవలన నుత్చ్సీయగు రాగములు మనల నానంద' వర వశులం "గావించు చున్నవి, ఒక్కొక రనము నువ్వ తిల్త జేయు టకు నాకొక్క. రాగ మనుకూలించు నని గాన శాన వేత్తలు సిర్ణ యించి యున్నారు, వీరణము (వీరంగము) వాయించి నపుడు కొందటికి ఆవేశము వ చ్చుటగ లదు ॥ యుద్ధప్తు బ్యాండు విన్నంతనే విటికివాని పహ్యృాదయమునం౦్శదెన కణోే ఉజ్పాహము చిప్పిల్లును, ఇట్టి వికారములన్నియు: గేవలము శబ్దనంయోగ సారన్యమువలన పహృాదయమునం గలుగ మార్చులేగచా! ఇక భావ యుక్త వద్యములమాట "వేణుగ6 జెవవలయునా*

'రక్ర ఖం (దె యమునకనంయె "రెండిం దియములకు సుఖము "హార్చు వ స్తువు ననుభవించునపుడు మన యానందము ఇమ్మ డించును, శిల్బ్పముయొక్క_ వగ మ్మవయోజనము “నద్యః వర నిర్వ్యృతి*ని గలిగించుటయెగాన నాశేసమయమున నొకటి కన్న 'నెక్కుు డింధ్రియములకు సుఖము గల్లించునదియె యుత్తమె శిల్పమని మనము నిర్ణయించ వచ్చును. *కావున ఛందోబద్ధమగు "కావ్యము వచనముకంయె- నెక్కుడు సుఖ దాయక మనియె 'వెపవలయును,

నంస్కబ్బుత లాత్షుణికుల కవిత్వ తత్త నిర్వచ నములు కొన్ని యడలలం'బామీకములుగను అస ంపూర్మములుగనున్న వి, చ ఈగయో6 13 30060108 మర్ర10ఉ1. ఏం మూకలు... 16 662. అషమేళన 8 సం167?6 +ీ2జ6 6 81016 106 శామ్‌ 001 30400... (606126.

లళ కవికోకిల [గంథావళి

బుద్ది యవయవ' వృథ$కరణమునందు నిశితముగం(బ వేశిం నమష్టి. సౌందర్యమును గమనింవక, యవయవములను, గుణములను ఆత్మను "వేణువజచి వానిలో "నేవి ముఖ్యములో యను దీర్చ చర్చులకుం దొడంగి తుదకుం దమ యభిమాన మునకుం "బ్మాత మెనడానికిం బట్టాఖిపే.కము గావించురు. కాని, వాసివాని స్థానములందు ఉచిత మైనరీతిని అవియవి ముఖ్యములసియు, వానిలో . "నవ్‌ లోపించినను అంగ వైకల్య మో గుణవైకల్యమో లేక పాణాపాయమో సంభవించు ననియు వారు తలంవరు,

“తదదోహౌశక్షైర్జానగుశా అనలంకృతీపునః శ్యాపి” అని మమ్మైుటుండు "కావ్యలత.ణమును సిర్వచించినుః "కాని, యూ: "వాక వ్‌ మును సాహిత ఏ దర్చణకారుండున్ను రనగ 6గా ధరక_ర్త్వయు విమర్శించి. తీవముగ ఖండించియున్నారు, నిక్షో వత ఏముచే త "కావ ఫ్రే ము సి ద్ధించు నెడల మోణర హ్‌ తము: లగు "కావ్యములు గాడ నమా్హనా సగృములగును. “చేరువడ సిన య్వుత్తమ కావ్యము లంబేవో కొన్ని దోవములున్న యొడల అట్టికావ్యములు అదరణపాత్రములు గాకపోవలసి: నచ్చును, ఇట్టి [1వమాణము నంగీ కరించినయెడల మన 'కాన్య 1వవంచము. చాల సంకుచిత మై పోంగలదు. ఎట్టి య్వుత్తమ కావ్యమం దై నను వదోయొక విధమైన దోమ ములు కొన్ని యుండకపోవు. రామాయణ మహా "కావ్యము. నందు పునరుక్తి దోషములు గలవు, మమ్ముటాది సంస్మృృత

కవిత్వ తత్త్వ నిరూపణము ౧౫ లాతయణికులు రసౌచిత్యముల యుత్క_ర్ధావకర్ష ములను “ెలుపుటఫఘు కాళిడాసాది మహాకవుల (గంథములనుండీి యుదాహరణములను[గహించిరి, కావున అటువంటి కావ్య ములు పరిళ్యాజ్యములు కావలయునా! బండి అాక్షను మేలు రాకును యతి (పానమై[ తి గూర్చెనని అవ్పకవివలె పోత న్నను దిట్రిపోసీ భాగవతమును నీటగ గలుపుదుమూ 1! వవో కొన్ని "వ్యక్‌ రణ విరుద్ద 1(వయోగ ములను 'ేవుకూర వెంకన్న యంగీకరించెననీ యాతని విజయవిలాస మును, కారక ఇకార సంధులు గలవని అము కృమూాల్యదను మనము సైరాద వసంతువమూ? ర సాస్వాదన నిమిత్త వము కావ్యము౯ జదువువారికి నిటువంటి వోషములపె బుది-వొరదు, -ఈలాటి' భాపావిషయక దోవములకంయెను అసాచిత ము, న్‌రన కల్చనము మున్నగు రచనాలోవములు రమణీయతికు భంగము గలిగంచును,

.._'మమ్మటుండు కావ్యముల కిట్టి కఠినమైన బహీివ్య్య-ర చదండనము. విధించువా! లది -చింత్యము, పూర్యాషర ముల యోచిరచినయెడల ఆయన యభ్శిప్రాయమును మటీకొంత విరి వేగ మనము తెలిఫొనవ చ్చును, కావ్య(వకాశిక యందు 1యోరంభమునననే మ్‌ మ్థుటుయు కవి నృష్టి నిట్లు కొబియా'డెన్వు

“నియతికృతి నియమ ఠహితాం

హ్లాదైక్‌ మయీ, మనన్య

పరతం(తాం నవరన రుచిరాం,

నిర్మితి మాదధతి భారతీ క్రవేః” ఇందల్‌ యొకొక్క_.వదము నొకొక్క_ వ్యానమునకు

౧౬; కవికోకిల (గంథావళి

శీరి కగ నుండందగినంత భావగంభీరముగ నున్నది. కవి మొక్క. భారత్‌ (వకృతి నియమ బద్ధకముగాదు | హదెక మయమును నవరన రుచిరమునై న యొక్‌ స్వతంత్ర నిర్మా ణము! మజీయు లోకోత్తర వర్ణనా నిపుణ కవికర్శ్ణ కావ్య మని మమ్మాటుడు వివరించిను, ఈ యఖి(ప్రాయమును లావ.ణికు లందటు ఇ "నేదో మయొకవిధముగ 'నరగీకరించి యున్నారు, లోకో త్త త్యమనంగా అనుభ వసాశవీకమయిన యాహస్లాదగత చమత్కా-రమని వండిత రాయలున్సు చమ త్కార మనంగా. చ్చిత్త విస్తార రూవమగ విన్నయమని విశ్వనాంథుడును వివరించిరి, ఇట్లనుటవలన చమత్కార రషపాతములగు శేవల * ఫ్రైర్ధములకు కాన్యయోగ్యత సి ద్ధింహా దనియ్యు అవి (వతిభాశాలియగు కవి రచనా "నై పుణ్యము వలన నలౌకిక రూవగుణ సౌందర్యములను 'డాల్చి, శావ్య మసిపవించుకొనుననియు మన మూహీంపవలయును, లోక సామాన్యమైన రూపములను జూచినస్పూడు మన , శేలాటి వినయము జనింవదు. డానియందు మన -చిత్తము. నాకర్షి ద పంజాలినంత యసాధారణ విశేష, మేదియు. గోచరింవదు, "కాని మన "వెన్నడునుజూచి మయొజుంగని యొక సౌందర ఫ్‌ పతిని దారిలోం గనుగొన్న పుడ్కు అహా! యామె మయొంత రూవవతి+ అని యచ్చెరుంవొందుచు. గొంత సేపు నిలబయడి నిర్వ్యాజముగ నామెతట్టు .చూచుచుందుము, అసామాన్య రూవనందర్శ్గనమువలన _ నిటువంటి వింతపొడముచుండుట సహజము, కవిత్యమున6-గూడ నీలాటి లోకోత్తరత లేని యడల కావ న్స ము చదువరుల ప్యాదయమును లౌకిక

కవిత్వ తత్త నిరూపణుము బి8 వ్యాపారములనుండి మరల్చి తనయందు. లగ్నమగు నట్లొన రింవంజూలదు, చిత్ర కారునికి రంగులకు నెట్టి సంబరథధము గలదో కవికిని, కవి తాసామా గికిని అట్రినంబంధ మె, అంగాంగ నంయోాగత్క, జఓ”చిత్యము, వర్గ నా సౌందర్యము, జీవకల్పనము మున్నగునవి కవియొక్క- శిల్చనై పుణ్యము నకు( “జెంది నవి, కావున కవి | వతిభా ఫ_క్రివలన "కావ గ్రమునకు సాధుత్య్వమును, [వతిభా జెర్చల్యమువలన అసాధుత్వమును. సిద్ధించును , _ ఇట్టనుటవలన కావ స్రము లు వ్యా కరలణవోవ భూయిస్టములుగ నుండవలయుననుట నామతముగాదు,కాని, భాహావిమయక దోషములకన్న శిల్ప కల్పనాదోపములె గన

'గరామణీయకములకు భంగము, 'వాటిల్ల జేయునని నామనవి, నిశ్యనాథు. డొక దోషమును ఖండించి మజియొక దోవమును. దెచ్చి 'పెళైను. ఆయన “వాక్యంర సాత్శకం' "కావ్యం "అని కావ్యలత ణమును నిర్ణ యి3చెను. ఇది4(ఆచార క్‌ దండిమతముత వ్వ) పూర్యలాతుణికుల మత ములక న్న వ్‌ా' లముగ నున్నట్లు తోచినన్ను విమర్శించిదూడ నీ వచనము, . *నేను గరనరామణీయకములు” అను వ్యానమునం దెలిపినటుల: చేతనాచేతన భేదములేక ఠతమణీయ భావము లన్నిటియందు రనముండునను మతము నంగీక్రరించు. పక్షమున. “వాక్యం రస్తాత్మకం కావ్యరయో అను నిర్వచనముగూడ 'సంగీకృతమైనట్లె, అట్లుగాక ఠనము కేవలము మానవ. చఠ్యలకు సంబంధించినదే యని తలచుంనెడల ఈ వ్యానమునందు6 జూపంబిడిన " యభ్యంతరమువలన. విశ్వనాథుని నిర్వచనము నంకుచిత

4 “(ఇష్టార్ధవ్యవచ్చిన్నా పదావళి)” ఇచ్చట. “ఇష్టార్థో మనంగా హృద్యార్థము, లేళ రమ్యార్ధము,

ల౪ కవికోకిల (గ్రంథావళి కూడ కవిత్యానరణమును సంకుచితము వేయుచున్నదిః, వీల యన: “విభావానుభావ న్యభిచారి సంయోగా (దననివృ త్తి?” అని భరతుని రనలతుణముః దీనింబట్టిచూడ రసము కేవలము మానవచ ర లకు నంబంధించినదని "తేలుచున్న ది. తిర్యగ్దంతు వుల చేష్టలయందు. రసాభానము (రనన్పర్శ) మాతము గల దనివి వ్య నాథుని యభిప్రాయము. కావున రనవమనునది మానవ చర్యలయందు6 జార్ష్మ ముగ ను, వకువతీ. మ్చిగాదుల ఇచేస్టల యందు ఆభానముగను ఉండునని "తెలియ పచ్చుచున్నదిః కాస్స యచేశన “వ్యాపార ములందు వలాటి ర నన్పర్శకుం గూడ జోటువేదు, కావున శ్‌ వాక్యం స్‌ సాత్నకం "కావ్యం" అను లతు ణమును మన మంగీకరించినయెడల పాశ్చాత్యుల (వకృతి జ్ష విత్యమును; (1216 కంల నర పంల). సూర్యా స్త మయములు, ఉద్యానవనములు, సదుల్లు కొండలు, "మేఘ ములు, నత్మతములు, చంద్రుండు మున్నగువాని వర్ష'నము లకు కావ్యత్వము సిద్గింపదు, -

'“ఉవవ్‌స జల చందికోత్సవా_ర్వవలీల లాత్మవిహారంబు లనంబరగే* అని య్గుండుటన లన6 ఖై నయ "బీర్కొలనల బడిన యుద్యానాది విషయములు ఉద్దపన విభావములకు నాథార భూతములుగావున రనవ్యంజకములగును. అట్లగుట “వాక్యం రసాత్మకం కా వ్వంి అను లయణములో నివి గూడ నిమిడీ యు న్నవ్‌, ఉసి; కొంవరో తలరవ వచ్చును , కాసి, యూలాటి వర్షన ములు నాయికా నాయకుల. ప్యాపారములలో6 గలసి పోయి వారి చర్యలకు నంబంధ వడినవ్పూడె అవి యుద్రవన విఖభావములకుల గారణములగును, కాన్ని కవియె యట్టిదృశ్య

కవిత్వ తత్త గ నిరూపణము: ౧౯ యులను నాయికానాయక' నంబంధమవేథీంపక,, తన యాంత ంగ్రిక (వేరణమువలన ర+చచియించిన యుద్యాన ఏవయాది వర్ష నములకు ఉద్దీసనత్వము సిద్దిందదుగాన, వానిని నీరసము లనియ నిర్ణయింవవలయును, ఇదియొక సందెద్ధ విషయము, ఇప్పాడు మనము. విశ్వనాధుని లక్షణము నంగీకరిందవలసి. యున్న, నంకుచితమెన రనలక్షుణమును మతింత వీరివివేసి, యుద్యానాధి. వర్ణ నములకు గతి కల్పింవవలయును, "బేక్ష పూర్వికుల రనలతణ మంగీకరింతు మేసి విశ్వనాథుని కావ్య లతణమును నంకుచిత మైన దని తలంవవలయును. క్త

సౌహిత్య దర్చణకానుని కన్నను, నర్యాచీనుండై న వండితకాయలు *రమణీయాంర్థ్మ పతిపాదక శబ్దః కావ్యం అని "రామణీయకమునక6 (మాధాన్య మొనలగ్‌నందువలన కవితా నర్తకి నాట్యరంగము విశాల్వమెనది, "కావ్యమున మనము చూడ వలసినది చిత్తాకర్ష శమగు రామణ్గీయకము, అట్టిగుణ 'మేకావ్యమునందు. బూర్జముగ నుండునో నదియెల్ల సాధు వును, ఉత్తమము నగును,

పాశ్చాత్య లాత.ణికులున్సు కవులును కవిత్వ లమణాము లను వచియించియున్నారు. *భావోత్క-ర్షతను వెలిపుచ్చు క *() 20600 1 126 50001426048 01/10 0 ౧౧౦౪ల! *6011088: 16 (203 16 ౦0౧810 గంగు అంగం 7600160666 1 28001007. ప. ఎ ౧7404,

(2) వెంట ఇ6 ₹11 041 408810421 0008216,

. ఆ ౮470484 ఇ ౧ (9) 0007043 06 రయ066ే 28- ౧66 లుం5653100 0" 6. 0221081101. . జాతి! /0టం _ (4 ంంట 19 భుల౪1లల౦ం60౦€ 2 ౧885008 [008 000, సఅంజంట 20డే 0%టల 6000621008 286 1112302002 16

టయ కవిత్వమస్‌ వరుృవ ర్వున్ను సల యు. (₹/0163ఇ0౯0% నున్నది. భావోత్క-ర్ల తను [బకటించుటయంతేయు కవిత్యో మగునా! కదియె యధార్ల మైనయెడల: గోపోదిక్తుడె 6 తిళైడి వాని మూటలను నభ్యుల హృదయము చెల ్రేంగయనటుల ేదోయొక "రాజకీయ విషయమును. గుజించి యుపన్యసించు. నాయకుసి వాక్యములును కవిత్యము ఇావలసివచ్చును, "శ్రీవ. లము 'భావ[పకటనము కవిత్యముకా నేరదు,

కార్ల యిల్‌" వండితుండు (6౭గ1ల గానాన్విత మైన యాలోచన కవిత్యమని నుడివియున్నాండు, ఈ లక్షణము సత్యమునకు6 గొం చెము నమివముననున్న ది; అయిననుపూర్ణ్మ నత ్రముగాదు, "కార్లయిలు వ ండితుయు "గా నాన్విత మైన యాలోచన యనుటలో కావ్యమునందు 'భావములకును శిల్పమునకోనుగల నంబంధము సించుక సూచించెను, ఇంత కంగును "లే జూంటుగారి. (61802 80 నిర్వచనము. మటి కొంత నత్య సమివవ_ర్రిగనున్నది. ఆయన కవిత్వమునకు- నత్యసౌంద ద్‌ ముల న్పర్శను గలిగించెను కాని, యమెరికా -దేశపుల బఖ్యాత కవియగు. అలన్‌'పో (తీ29 ఫంలి గారి నిర్వచనమునందు కవిత్వ లవకణము పరిపూర్ణత నొందినది, ఆలళ౯ పో గారిని అమెకకాబేశపు వండితరాయలని చెప్ప వచ్చును. *రామశయక మును లయాకూవమున నృజించుటయె. 60%000609 0 12202600 206 1200 2064 ఇ06014608 13 క2592588856 0% 106 [1801021 0€ ౪2౧66 10 ౪0107

. . ల రాలి! 2౫౧0 (5) ఇం6ం10/” 15 1066 18000016 0164000 01 06400. .. జాాతీ/6/ వొ06..

కవిత్వ తత్త నిరూపణము ౨౧ కవిత్యము'” అని ఆయన 'కెలివియున్నా ౧దు, ఈ లయమణము, (ప్రాచ్చపా శవ్చాతు స్రలకు: బరమనవ్మూ జే మెనదిగ నుండ,

కవిత్వ్మవభ వమును దెలిసికొన్న6 గొంతవజకు కవిత్వ. న్వభావమునుగూడ మన మూహింసవచ్చును, నహజమైన (వ తిభయ క విత్వమునకుం గాకర ణము, ఇతరములు సంస్కార ములు. అవ్‌ క విత్వమున క వన్న బెచ్చును, *నవనవో స్పేషణ ఇాలినియగు (వజ్ఞయె (వతిభ యని భామహుండు. నుడివి యున్నా:డు, ఇట్టి శకి కవియందు లేనియెడల నాతని రచన. లన్నియు. నిర్జీవములుగ నుండును, అట్లయిన కవికి 'పొండిత్య మక్క-జులేడా 1 కవుల 'పొండిత స్రముసకును వండితుల పాండి. త్యమునకును జాలభేదమున్నది. కవుల పాండిత్యము సహజ మయి (వతిభాంత ర్య్ఫూతమయి యుండును, వండితుల పాండీ. త ఫ్ర్‌ము వివేమగ ౨థధపఠరనము వలనను శివమువలనను 'నలవడు: కవి యందథీవ లె నూరకుండక రమ్యుమైనభఖావ(పవంచ మునేల నృజింవవలయును1 ఇది కవియొక్క, యాంతరంగ్‌క్ష (ేరణము; శమనాతీీత మొన సౌందర్యపిపాన అనివార్యమైన రసావేశము ! భావోన్నాదముు కవి పహృాదమొక వేద్యము, 'తుమ్మువచ్చిన ను 'న వ్వువ చ్చినను వట్టరాదు” అనెడి షామెత యొకటికలదు, కవి ఆవేశముగూడ నిట్టిదియె, మనోహరమైన చసావేశ వైశద్య సొందఠ్య కాప్యనిర్మాణ క్షమత్వర. లోచనవ్యాఖ్య---అభినవ గుప్త పాదాచార్యు లు

చిం కవికోకిల (గ్రంథావళి చృళ వ్రమును జూచినపుడు మన మూనందము నొందుదుము, అంతట మన యనుభవమును నితరులకు. బెలువవలయు నను కోరిక యుకటి పుట్టును. వినినవారు నంతసించుచుండ మన యూానందమును వర్ణించి వర్శించి నంతృ_ప్తి నొందుచుందుము, శోరిక పుట్టిన వెనుక డానిని దీర్చుకొననిదే మన మనసు కుదుటంబడియుండదు. మన యనుభూతి నితరులకు. జెవముటకుం జేత'కానియెడల నొక విధమైన యతృ ప్రి గలుగును, మనభావ ములను వదొివుంది స్నేహితులకు వెల్లడి చేయని దే ఆనందము వరిపూర్ష మైనటుల. వోంషదు. అందువలననే మన మేదెన నంతోషవా ర్త వినినప్పుడు దానిని నందటికి జెబ్వుచుందుము, ఇది సామాన్యమైన మూనవ స్వఫావ ము. కాసి, క వియందిట్ల న్యభావ మతి బలీయముగనుండును, నిశితములును, విఖేత ములునుు సంయమితములును, అందువలననే యుత్పత నథక్షుమ ములును నైన కవి మనోవికృతులు తుట్టతుదకు నిర్భరము.లై లఃమాన్విత వా గూవమున. (బవహించును. భావో దేకము గలిగిన పుడు ఆయావికారములకు6. దగినటుల వాక్యములు వెడ లుట మానవులక ందజికి నహజమైనను, కవియందు మణఠొక విశేషము గలదు.. కవి వాక్యములు వవోకొన్ని నిర్మాణన్యా 'యముల కనుగుణముగ మూ ర్తీభవించుచుండును, ము_ల్పెపుంజివృలో వానచినుకు పడినపు డది మంచి ముత్యముగ మూాజునుగాని, కాకిచివృలో. బడిన పుడుమార్చు నొందదు. ఎందువలన+ ము త్తెఫుంజివయందుంగల నృజనళ క్రి 'కాకిచివృ్యయం దుండక పోవుటవలన, సిటిబొట్టు ము త్తేప్పంజిప్ప కడుపులో. బడినవ్వుడు అందొక వికారము పుట్టును, అందు

కవిత్వ తత్త్వ నిరూపణము ౨౩ వలన6 జివ్వ లోవలిభాగమున క ంటుకొనియున్న పిం గాణిరంగు వానచినుక్కువై ౬ జట్టుకొసి డానినొక య మూల్యమైన ముత ్రముగ మార్చివేయును, ఇటుల'నే బహీః(వవంచనంగతి వలన కవి మనమునం గొన్ని వికారము లువ్పతిల్లి అవియాతని రసార్ధ్రభావములందలి యిం[దధనుర్వర్శములతో 'వెలికజికి లోక మోహన స్వరూపమును డాల్చును. కవిభావ మేవ స్తువు శ్‌: (బ నరించునో యదియ ల్ల రూపాంతరము నొందును, అని. “ర్యా చ్యమైన సౌందర్యము డానీ నా్యాశ్రయించి యుండును, ఎన్ని (యో వస్తువులను వలుమూాజు చమూచియుందుము. కాన్ని అప్‌ మన చిత్తము లన కరి ంవంజూాలక వోయియుండవ చ్భును స అఆ వస్తువే కవిభావముతో "మొలాముచేయలఎిడినవ్వుడు ఇది. వజక "లేని (కొ త్తందనమును జక్క_.ందనమును వహించి మన దృష్టి నాకగొనును, వెన్నిమాజులు ఆపాఢమానమునందలి' "మేఘములను నునము చూచియుండ లేదు + ఆ 'మేఘమె. "కాళడానమపహోక్ష వ్‌ కావ్యాంబరమున భఛావకిరణ శ బలితమాయి పొడకట్రి మనలను అనందప్తులకితులను 'జేయుట లేడా! ఇదియే. కవి ల్వేంద్రజూలము | ట్ర కావ్య జీవతము నిర్హ్‌ వములగు కావ్యములు సహృదయానురంజకములు. గానేరవు. అట్టివి చచ్చుబిడ్డలు: అవి నిరాదరణ. పాాతము.లై యెట్టశేలకు నళించిపోవును. కొందట్లి కవుల యొక్కయు. “కావ సములయొక్క- యు. పేరులు కవుల -చ ర్మితలందు మూ (త మె: భద్రవజువం 'బడియుండును, కాని మజికొందతి కవుల నాము.

తిల కవికోకిల [గంథావళి ములు. అనుదినమును: న్ఫ్హరెంవ బడుచున్నవి. 'వారికావ ్రములు “రిరంత రము! (ప్రజల హద యములపై 6 (వ భుత్య ము చేయు చున్నవి, రామాయణము, మహాభారతము, భాగవతము అభి "జ్ఞాన శాకుంతలము, ఉత్తర రామచర్శితము, 'మేఘనం దేశము మున్నగు కావ్యములును నాట కోములును, పీక్‌ సృపియరుమహో కవి రచచియించిన నాటకములును (అందు ముఖ్యముగ విహా చాంతములు) స్వేశములందేగాక పర'దేశములందుగూడ నవా గనిం వంబడుచున్న వి, ఎందువలన! అవి యు తృమశిల్చ్బలత, ణఇముల కనన్యసాధారణ లక్యుములయి (ప్రధాన కావ్య్యవయో జనమగు. నద్వఃవర నిర్వ్యుతిని. గలిగించుచున్న వి, "కావున నిట్టి యానంద మువ్చలిల్ల జేయు. [వతికావ్యమును నజీవమసి మయనము తలరవవలయును, కావ్యములను | యాణవంతములుగ "జేయు -దిచ్చ_క్రియేది + ఇందుకు నంస్కబృతలాతుణిక్షు "లేమి 1వత్యు_త్తర మిత్తురో దానిని మొదట 'బెలిసికొందము, ౨ వకోక్సిః కావ్యజీవితం, . ఖ్‌ -కుంత కాచార్యుండు: జొచిత్యం రనసిద్ధన్య స్టిరం కావ్యన్యజీవితం, . ఎాక్షేమేందుండు ఇ కావ్యస్యాత్మా ధ్వనిరితి బుధైర్యః నమామ్నాతపూర్వః _ | --ఆనందవర్ద నాచార్యులు ౫ శబ్దార్ధా మూర్తి రాఖ్యాతో జీవితం వ్యంగ్యవైభవం. . మ యేరనస్యాంగినో ధర్మాః శౌర్యాదయ ఇవాత్మనః

కవిత్వ తత్త్వ నిరూపణము: న! ౭. వాక్యం: రసాత్మకం కావ్యం, విలాతుణీకులలో వామంనుడు. రీతియు, కంతకా!: ార్యుండు వ (కో _క్రియు్యు శ్నేేం [ద్రుండు రో చిత్యమును, 'ఆనందవర్థన విద్యానాథులు ధ్యనియు;, మమ్మాట విశ్యనాథులు రసమును, కావ్యజీవితమని నిర్యచించియున్నారు, కాని, వ్‌ని యన్నిటిలో నిశ్చితమైన (వమాణ మేది 1 ఆలంకారికు 'లిట్లు భిన్నా భి పాయ్యులై నపుడు నహృదయుల యంత రాత్మ్రయె కడవటి (వమాణముగ! దలంవవలయును. మె మతములను విమర్శించి చూడ లామణేకుల తీర్మానముల్కు * వనుంగును జూచుటకై. 'పారుగూరికిపోయి. వివాదములు "వెం చుకొన్న (గుడ్డివారి రూవజ్ఞానముగ నున్నది,

రీప్క్‌ రనపోవణమున కనుకాల్వమెన వర్ల నంఘట నము$ కావున. గావ్యారగ మునకు నంబంధించినది, అంగము -.=._ఇక్రాంధలు [గుడ్డివారు ఏనుంగును చూచుటకై పారుగూరికి పోయిరి, వారిలో మొదటివాండు తొండమును.'తాంక, ఏనుంగు తనచేయివలే “నున్న దనియు, రెండవవా(డు కాలునుతాంకి ఏనుగు _స్తరభమువలే నున్న దనియు, మయూడవవా(డు: పొట్టనుతాంక్ష ఏనులగు గాదెబొట్టవలె నున్నదనియు,: నాలైవ వాండు తోంకనుతాక్షగ వినుంగు కట్టవలె నున్నదనియు6 దలంచి తమ 'యూరికి తిరిగి.వచ్చుచు దారిలో తాము చూచిన విషయములను నరి పోల్పుకొనిరి: 1 ప్రతివాండును సత్యమే. చెప్పినను. వారిజ్ఞానము ఫాక్షక 'మెనందున భేదాభ్మిపాయములు. గలిగి వివాదములు పెరిగి తిట్టుకొన -సాంగిర్హి. అంతలో ఏనుంగును చూచిన మరియొకండు వచ్చి వారు చెప్పిన “దంతయు. నత్యమేయనియు6 బరిపూర్ణనత్యము తేలుటకు :వారొకరొకరు

తాకిన యంగములను. గలిపి చూడవలయుననియు. దెల్ప్నెను,

వలు కవికోకిల [గంథావళి జీవితమున కాశయముగునుగాని, "తానే జీవితము "కాం వ కో క్రి యొకవిధమైన అలంకారము, అలంకార మస్ఫుటముగ నున్న . వాక స్రములకులహాడ (అనంగా: అలంకారము తర్క-ముచే మాత్రము సాధింపంబడి, దాని మూలమున రాందగిన సౌందర్యము: " యః . కౌమార పారః * అను న్లోకమునందువలె *. అభావ మయినప్పుడు) "కావ న్ట్‌తేము సిద్ధించుచున్నదిగాన, అలంకారములు. కొన్ని "యడల "నావ వ్యకములయ్యు, ఇెవచారికములు గావునను్సు వానికి జీవత్యములేదు, కచిత్యము అన్నిశిల్పములకుల బరమావశ్యక మగు నియమము, ఇది రనపోవకము, సాంధర్యమున కొక ధంనా్యాత్నకముగాని "వాక్గము "తము కావ్వమని నిరూ ద. బీటిండుట చేతను వ సంగ భవము ఉత్తమ

• న్లో యః కౌమాఠహరళ్ళనఏవ హివరస్తా ఏవ బైతక్షపా స్తేచోన్మీలిత యాలతీ నురభయః [పాఢధాః కదంబానిలాః, సాచైవాన్మి తథాపి తృత సురతవ్యాపార లీలా విధౌ రేవా రోదసి వేతసీ తరుతలే. చేతః. నముత్య్మంఠతే. (మమ్మటోదాహృతము.) పరన్వర' విరుద్ధములగు విభావనావిశేఫోక్తుల సాంకర్య మిందు నృుటముగ నున్నదని విశ్వనాథుని యభ్మిపాయము. కాని యీ క్లోకమును. మనము చదువునపుడు 'మనకు6 గలుగు ఆనందము అలంకార మూలక.

కవిత్వ తత్త్వ నిరూపణము ౨8 'కావ్యలమణమని _ 'పలువురచే 'నంగ్‌కరింపంబడి యుండుట "చేతను, ఉత్తమ మధ్య మాధమ కావ్యవిచారము జీ వత ము సి ద్ధించిన వెనుక శఒరుగు చ ర్చ యగుటచేశతను, ధ్య నిని కా వ్య సౌంధర్యాపాదక ము లగు నుత్తమ గుణములలో నొకటిగ (గ హింవవచ్చును, రనము కేవలము. మూనవచర్యలకు నంబంధించిన బే మైనయెడల అవ్యా ప్రిదోషమువలన 'కావ్యాత్మ కానేరదు, . అట్ర్రయిన నిక "కావ్యాత్తా యొట్లెడి | అత అంత స్సారభూతమయునది. ఇదెమిళ్ధి మని వర్శించుటకు నలవిగానిది. కావుననే భిన్న నిర్ణయములకుంచాాతమయినది! ఉవనిషత్రులు బోధించు అత్మ వేటు; ఆ యాత్మ అవాజ్య్భాననగోచరము, కాహ్యాత్న ఇందియ గోచరమును అనుభవసావ్నీకము నగ సౌందర వ్రస్ఫురణ ము, పాంచభౌొతికమయిన (పకృతి చిత్స ం బంధముావలన( (చైాణవంత మగునట్లు, కావ్య నామ(గి కవి (వతిభ తోడ నంయోగమునొంది జీవ న్నూర్సిని దాల్చు చున్నది. కావ్యమునకు. కవివతిభయె జీవితము, కావ్యము నందలి చిత్స్రకాశ వము సౌందర్య స్ఫుర ఆఅముగు గోచరించును, శిల్చనై పుణ్యమును కవితాసామ్మాగ్రీయు. నవిభాజ్యముగ నొక చానియం _దొకటి లీనమయినపుడు నజీవవిలననము “ావ్యమునడదు 'దేలియాడుచుండును. అది నహృదయ (దియమువలన (౧ "బెలిసిఫొ సంబడునటుల్క, కావ్యాత్ళు యిట్టిదని వచీయింవనలప్‌గాకున్నను ఆనందజనక శ_క్రివలన నూహ్‌ీింవ

౨౮ కవికోకిల [గంథావళి.

(పతిభావంత్తేలగు కవుల రచనలను మనము విమర్శించి మాచితి మేని అవి -చిరంజీవములగుటకుం గార ణములు మనకు నోచరింవకపోవు. వానియందు కాలమును ధిక్క-రించు ఇాశ్వతగుణ మేదియో యొకటి తవ్చక యుండితీరును, ఉత్తమ కృతుల విమర్శనమువలనం "దేలిన సామాన్యాంశముల నిట. బొందువజచుచున్నాను: |

(౧) అంగాంగ నంయోగత,

(౨) అనురూవతః

(3) వస్తువునందలి నర సజనీన స్వభావము,

(౪) కవి వ్య క్షిత్వము,

అంగాంగ నంయోగత (వతి రూవమునకును ఆవళే నే మైన నియమము, _ విచ్చిన్నావయవ సమూహము సమష్టి రూవజ్ఞానము టు ట్టింవ 'నేరదు: "కావున *నంయోగతి నిల్చు శాన్ర్రమునందు. [(బధాన స్నూత్రము, ఈ సూత్తమునక లోంబడని కావ్యములు నిర్డ్‌ వములుగ నుండును. డృత్తమ "కావ్య సిర్మాణమునం దీసియ మము బహుజాగరూకతత్‌ొ

ననునరింవరబడును,

ఉచితానుచిత జ్ఞానము 'లేనివాండు. కవి కానేరడు,

అనెచిత నము రనభింగమునకుల [(బధాన హేతువు, “కాండ జ్ఞానము; కళాభిరుచియు. లేనందునన్కు లోభిమువలనను, కవి యనౌచిత్యదోషమునకుల 'చాల్చడుచున్నాండు, అది వజకు (వాసికొనియుంచిన గనవంతములగు పద్యములందలి లోభముచేతం గొందజు కవులు అనవనరముగను, అనం దర్భముగను తమ కావ్యములయందో; నాటకములయందో

వానిం జొప్పించి రనభంగమునకు నహాయవడుచున్నా రు,

అట్రివారియందు కళాభిరుచి లోభ తిరస్కృృృతమై యడంగి

యుండును. మతజీయు కవి మొట్టమొదట దన 1వతిభ కను రూపమెన వస్తువున్ను రనమును రూపమును గు ్తెజిలి

"యేర్నజణచుకొ నవలయును, ఇది చాల ముఖ్యము, కొందటు శనవ్ఫలు కొలది యెజుంగక కొండను కౌంగిలించుకొనంబోయి

ే గ్నృమనోర థు. లగుటయ్యు మజికొందజు తమి [వ క్చతి

కనుకూలింవని దసముల6లటోపి.0వ( (బయళతల్నెంచి వ్రాడ( గొట్టు శక్తో నుటయు మనము: చూచుచున్నా ము, కాళిదాసు శృంగార మును బోమీంచుటలో ననదృశుండు. "భవభూతి కరుణయం దద్వితీయు(డు. కాని ఆయన (వతిభ వాటక రచన కనుకూ లించునది గాదు, కావుననే య్య్వుత్తరరామ చరితము దృశ $(వబంధమున కన్న (శవ్య_వబంధముగ నెం చంబడు చున్నది, సర్‌ "వాల్టర్‌ స్కా-టు మొట్టమొదట. కోవిత్యము (వాయు మంజెను, "కాన్ని యంతక న్నళ దన (వ తిభి సవలలు

రచియించుట కనుకూలించునని యొతింగ్ర, యపూర్వు కథా సాహిత్యమును. నిర్మించెను, రవీంధ్రనాథ టాగూరునందు "గేయ (వతిభ మిక్కుట్రముగ నున్నది. ఆయన 'వేలకొలందె చక్కని గీతములను రుచియింవెను, కాని, మయికేలు మధు సూదనదత్తువ ల. "మేఘనాథవధ* వంటి వెద్ద కావ్యమును రచఛియింవ లేదు, ఇకొ గాక్క్‌ం కవి అంత; [వ కతి మమొక్కొ_క విధమయిన "కావ స్ట్‌ ల్పన కుల దగియుండును. "కోవున 'వారివారి" కనుకూలమైన [(తోవలు -వెదకికొనుట విజయమునకు మూల సాధనము, అందుకు భిన్నముగం[(బవర్తించువారు ఏటికి నెదు

3ం కవికోకిల (గంథావళి రీందినట్లు |శమక6 చాత్రులయ్యు గమ్యాస్థానము చేరంజాలరుం "ఉత్తమ కవులెల్లరు తమ. (వకృతి కనుకూలించిన రచనల యంది శ్నక్తిసామర్ధ్యములను వినియోగించి. కృత "కావ్యము -చిరంజీవముగ నుండవలయునన్న అూదలి వస్తువ్రగూడ సర్వజనీన స్వవావమును దదనుగుణమయిన మనోవికారములను వెల్లడించుట కనుకకూల మైనదిగనుండవల యును, వీలయన్న దేశ 'కాలపరిస్టికులకు లోంబడిన సంకుచిత విషయములున్ను ఖభావములును అన్ని కాలముటలయ ౧దు నంద అని రళజింపంజేయలజాలవు, ఆచార వ్యవ జశిర ములు, భామలు: -వేళై నను మానవుల మనోవి కారములు 'అంతటనా'కేవిధముగ నుండును. సుఖదుఃఖముల్ను మంచిసెబ్బరలు, జన్ముమరణ. ములు నర్వ్యసామాన్యముగ మానవజాజి కంత్త్రయు నహాజముఖవ శృంగార వర కరుణాదిరసము లందజకు ననుభఖోగ్యముల్నుగ నుండును; అట్టిర నము టాదర్శ్మపాయ ముగ 6 జి (టైం వండిన పుడు -దేళ కాలపాకాత్రీతము.లై సర్వజనానురంజక ములుగ నుండ( గలవు, ఇంగ్సీషు నాటకములు చదివి మనమానందించు చున్నాము నంన్క్మ్యృత నాటకములన్య జదివి పాశ్చాత్యులు నంతోవ్వము నొందుచున్నారు, ఎందువలన + నోటిగుండ “వెడలు భావ “రెండు "దేశములవాకికి -వేజయ్యును పహ్యృాదయముః నుండి డలు మనోపకారములభావ. మూనవజాతికంతయు. సామాన్యము. కావున నొగ్‌ "కావ్యము "చిరంజీవముగ నుండ వలయునన్న నర్వజనీన స్వభావ దో్యోతక వస్తు సంవిధాన కల్వ్చనా చమత్క్చుతితో నొవ్పియుండవలయును, ఇందుకు

కవిత్వ తత్త క నిరూపణము ర. భారాతాది మహా[గంథములును, శాకుంతలాది నాటకము కవి వ్య క్రితము ఆతని. రచనలయందుం బరిస్ఫుటు ముగ 'నంకితమై యుండును, ఒశేవిషయమును వలువురు కవులు "కావ వ్రములుగ రచియించిెేని వాసయం దొకటొక్కటియుల (బ ల్యేకరూవ గుణవిశిష్టముగ నుండును, ఓక్కొక్య్క_రియందు గ్ర భా నైపుణ గ్టము న్యు (వతి భయు, నభ్గిరుచియు భిన్నభిన్న ముగ నుండుటవలన వారి కృతులందు సైత మట్టి భేదములు గను వటుచుండును, నర్యసామాన్య వ సువెనను, అది కవి ర టై మళ ర తే యంత।ః 'వకృతితో సమ్మిళశతమటు రదూపాంతరమునొంది, "కావ్య నుటుంబ్రము నకుల జేరినదయ్యు6 (బత్యేకతి వహించి చమ్లును మనో వస్థన్యు సర్వజనినము జేయుటకుం(బయత్నించుట _. కన్న, సర్వజనినవస్తుభావ మనొవస్థలను దన ఫ్ర_కీర్వేముచే నంకితముర జేయుట. 'మేలు, అనల్గా అన్ని వక తులకు సామాన్యమైన భావావస్థలకీ రూవముంగల్పించి యే 1 వకృతి నె నరంజి౭వం "జేయవచ్చునుగాని, యొక వక్యతికి మాత్రము నమ్మాతమెన దానిని సర్వజనీన మొనరించుట యసాధ్యము, మహాకవుల "కావ్యములందు. చెన చర్చింవలయుడిన నాలుగంశ ములు. నని వార్యముగ నుండును, ఇంగను వీవు ర్మించుకొల6ది యొన్నియైన సూత్హోంశ ములు 'తేలవచ్చును, "కాని, గ్రంథ విస్తర ఛీతిచే వానినిం చ రొంప వమూనుకొంటిని,

3౨: కవికోకిల (గ్రంథావళి. ౫. కవిత్వ శిల్పము.__అనుకరణము

ే విత్వము లలితకళలకుంజీేరినది కావున, ని చట శిల్ప విచార మనివార్య మైనది, శిల్పము నిదర్శక మనియు నాదర్శక మనియు "రెండు విధములు, కొంచమైనను భేదము లేక | కృతి ననునరించునది. "మొదటిది, వలసినంత వటకు [వ కృతి నను నరిరచి డానిసి మించిపోనవునది 5ం0డవది, మొదటిది మాత్క, కకం సరియైన నకలు; రెండవది, న్వతం్యత్ర క ల్పనము, శిల్పులు భూమా గ్రకొశములందు సంచరించు ర నసిద్దులు . కావున 'వారి నృష్టియు మర్త్యలోకమునకును న్వర్షలోకమునకును సంబం ధింఛి యుండును, నిదర్శ కాదర్శక శిల్పములలో కఆెండవది: యు_త్తమమైనది, ఒకమూవమును పొల్లుపోక యనుకరించి చ్మితించుట నయ'నేం్యద్రియము మొక్క_యు బు ద్ధాయొక్క-యుల గార ర్ట ముం "కాన్సి అందు శిల్చ్పకారుసి భావనా (ప దర్శన మునకుం జోటులేదు, అనుకరణమునందు . నూత ననృష్టి యుండదు గాన అది యుత్తమ కిల్చము 'గానేరదు,

శిల్చ్పము. అనుకరణమా 1 "లేక సృష్టియా ఓ అను విషయమును గుటించి చాల. అభ్మిపాయ "భేదములు గలవు, వాసిని గొందజు అనుకరణ మనియు,, వముజికొందణు: నృృష్టి యనియు6 బలువలు విధములుగ 6 దలంచుయున్నారు, శిల్పము: అనుకర ణమని తీర్మానించిన వారిలోం 1 బథముండు గ్రీసు 'దేశస్టులడెన అరిస్టాటల్‌ అను తత్త్వ ఇాస్ర్రజ్ఞండు . అవ్పటి నుండియు6 "బాక్సాతు క్ట్‌లెల్ల రును. శిల్బ్పము (వకృతియొక్కఒ

కవిత్వ తత్త నిరూపణము ఏం యనుకరణ మనియ్‌ీ విశ్వసించుచుండిరి, కాసి; *అరిస్తాటలు నిర్వచించిన అనుకరణము. (1812609) నకును మన మిస్తూడు అనుకరణ మను మాటకు 'జేసికొను. నర్థమునకును జూల భేదమున్నది. ఆయన యుషయోగించిన వదము విశాల భావగర్భితముగ నున్నదని ఆయన యొనగించిన నియమాముల. వలననే మనము 'లెలిసివొనం గలము, శిల్పము తన మాతృశను ఉన్నదియున్నట్లు అనుకగిం పక యిం [దియములకు గోచరించినవిధవమునం బు నర్నిర్మాణము: చేయుననియు, ఆధర్శపాయ మగు మూనవజీవితము, (వవ ర్త నములు, చర్యలు మున్నగునవి శిల్పమున( (బతిబొంబిరచు చుండు ననియు అరిస్హాటలు "చెప్పియున్నాడు, శంందువలన శిల్చి యనుక రించువాండు గాండనియు రే సార్ట 7మెన యాతని భావమున నిర్ధదియములడ్య్యారా వవేవి యంకిత మీగునో వానిని మాతేమే మూ లభ వింవంజేయు. ననియు ేలు. ... *అరిస్టాటలు త్ర విత్వత త్త నిర్వచనములను నంపూర్ణముగల దెలిసి కొనపలయునన్న 1పాఫెసర్‌ బుచ్చెరుగారి గ 131?0168 1౬60౧ 0% ౧౦౯౪ 266 [16 2౯” అను (గంథమును జదువవలయును. థ్‌ (0) మొం6 2 0% ము18266 *0స0ర్రక &5 $16) 0801 0 స6,

• 0 ఉ& ఇండ 08 ఇ05 6ర000డేష068 168 0912011 00% 28 క మ 148018 004 ఇక 16 ఇరర6జ3 శ0 €06 560565.

(8) త& ఇంచి ఇ! ఘమ. 1862118061 ₹690686014109. 01 యకం. 1186. 0%24ం6లం ఆయం1100* ఇంటంకు ఇరడేలు కీంంముకి షమ11634 40 56056.

ఆాాటీ?080000204 (5౫4/6%టిక శ7డ%8/046ఈ08.౧0

పల్లీ కవికోకిల. గం థావళి చున్నది. శకుంతలనాటకములోని కథ షుమారు ఆరు నంవత్సరములకాల వరిమితి గలదిగాం దోంచుచున్న ది, కాని, కాళిడదాసమహోకవి దానిని పెండుమూడు గంటలలోం (బద శింవంబడుటక వీలగు నాటకముగ రచించెను. నయ్‌కఖథా: శ్రాగములు: [గ హించినయెడల కథావిషయమునరకు. లోవము వాటిల్ల క్క = శిల్చధర్శుమునకు విరుద్ధ్దము గాక యుండునో అట్టిరీతిని ఉచితమైన నన్ని-వేశములను గల్పించి, ఆది మధ్యాం తములు గల యొక మనోహర దృశ్యమును. గచించెను, లోక సామాన్యము లగు మానవచర్యలను (గ్రహించి వానిని లోకో త్తర వర్గ'నాచమత్మ్బుతి వలన అపూర మును ఆదర్శ 1పాయమునైన యొక విచ్చిత సృష్టినిగ మార్చి వేసెను, ఇట్టి నిర్మాణమును, సృష్టియందువూ 1! లేక యనుక రణ మందుమా 1 దినిని అనుకరణ మనుటకంయమె (వతి సృష్టి యనుటయె. నమంజనము, _ అరిస్తాటలు 1గంథమును చాల (శద్దతో తర్జుమావవేసి, చక్కగ విషయము బోధవడుట బుచ్చెరుగారు, అరిస్టాటలు ఉవయోగించిన “అనుక రణమూ అను వదమునకు, 'నిర్భాణము “వతినృష్ట అను అరములు కలవని [వాసియున్నారు, | మమ్మాుటాచార్యులు కోవిత్వమును నియతికృత నియవ రహీత మనియు, అనన్య పర తంతమనియుట నిర్మితి యనియు? ఉ మృయషళంది 80. ఇంరేఠం8శ00గే 18 ఇ 01626176 460, కశక ఇ 017200 05 జర0కర్క 2 6020016405. 08 60 0802161164 ఖ్రైగార్రం56, ౧౦666100 01 62 82110065,

కవిత్వ తృత్త నిరూపణము స్తో జెప్పీయుండుటవలన నంన్క్భ్బత లావణికులకులహాడ్క, శొల్చము: సంతం నని ఆంత నం వల అన రంల కటు శ న్వతంతన్న్న, యను నిర్వచనము సమ్ముతేముగ నున్నట్లు అపూర ర్‌ వ స్తుసిర్మాణమున ౦దు.'కావ్వశిల్పము (ప కతి తంక కా కయ ఐం వంచి జనం ల్‌ లై రం ఆల సృష్టిని మించుచున్నది; కావున నే కళకు (ప ల్యేకమైన స్థితి కలిగినది, జంగమ వల్లులు, నిశ్చల చంచలా లతికలు నొక్కిన పాలుగాజు చెకిఆళ్యు, పుష్పాడిక ట్రల నొర'సీ శొనుచు. 1వవహించు "లేవె 'వాకల్యు అకనము నంటు మేడలు మున్నగునవి కవీశకల్పనసములు; వాస్తవజగత్తులో "లేనివి, లయవిభాతి చయలువగల వెన్నెలల నెలువునకు సౌరభము గలిగినన్ను నౌరభముం జలువయుల€ ద లెర్యం. బొలువెనంగు. కవ్వురపు( బలుకులకుల. గోమలత నెలఫొసన్మ సౌరభము జలువ వనయుం గో మలతయును గలిగి జనముల మిగుల6 బెంవెనలాస మలయ. వవనంప్త్లుం గొదమలకు మధురత్యం ఒబలవడిన, నీడు మటి కలదన గవచ్చు6 గడు "వెలయంగల యూ సుక్షవి పలుకులకు నెం చన, ఈపద్యమునందు వింగళి సూర నార్వ్యుండు (వకృతివై. సౌక పంతము "వేసినాడు "వెన్నెల "చెలువునకు సౌరభము గలుగవలయును! కవ్వురమునకుం గోమలత నెలకొసవల యును! 'పెగుణము "లెల్లను గల మలయవవనమున్నక చూధుర్య మలవడవలయు! అవ్వుడుమా[తమే అది సుకవి

స్‌ు కవికోకిల (గంథావళి వలుకులకు ఈడనవచ్చును! కోటి సంవత్సరములు: తల్మక్రింద యి తపసు జేసినను (వకృతి యిట్టి యపూర్య వస్తు గుణ సమ్మే. ళన మొనరింవ లేదు, "కావున సుకవివల్కు.లకు అనంపూర్త మయిన నృష్టి యెట్లు ఈడనవచ్చును! వస్తుగుణములను. *అప్తూర్వముగ "నేర్చి కూర్చుటయందు కవి అత్యంత నిపు ణుండు, ఈ నైపుణ్యము భావనకు నంబంధించిన మహిమ, కవి కల్పనములు. కొన్నియెడల అలౌకికము లెనను చదు వరులకు బోధవడకపోవు. వలయన।ః నంయోగము [కొత్త "దె నను వస్తువ్రలునూ (త్రము: పూర్యనరిచితము లె, "తాను సృజించిన వస్తువు స్వభావికమా, లేక యస్వాభావికమా యను విచారము కవి కనవనరము, ఇట్టివస్తువు భావ్యవవంచ: ముస నుండిన నెంత రమ్యముగ నుండును అను తలంపె కవికి ముఖ్యము; రసనివ్వత్తికి సాధక మగునేని నెట్టి యలాఃి "కేర్యదజాలమునై నం బన్నవచ్చును. వలయనంగా కవినృష్టి యానందమ్శాత [పయోజనము, గలది, ఆదర్శ(పాయమగు రూవమును జి(తించు చితకా రుండు వదో యొక బహిరాక్యతినిం దన రచనకు ఆలంజబ వమునమునందు6 (బతిబింబించిన విగ్రహమును వటము పై 6 జి(తించును, అటులనే కవియు _భావనా కల్పితమైన చర్య లను "వాగావమున 'వెలిపుచ్చును... ఒక యుదాపారణము; చిత్రకారుల డొకొండు రతీబేవి స్వ్యరాూవమును. లిఖంవవలయు నని తలంచి యొక సౌందర్యవతిని ఆదర్శముగర దీసికొని తత్‌ (వ్రతిబింబకముగ! జితించును. రతీ దేవి న్వరూపమునందు.

కవిత్వ తత్త నిరూపణము 38 న్ర్రీ సౌందర్య వరమావధిని మరూర్తిభవించలజేయవలయునని ఆతన్ని యుక్షేశము. తాను రచియించిన రగూవముకన్న రమణీయవతి యగు మళోకళాంత 'గాన్నించిన యొడల చత "కారుండు పూర్య చత మును జించి పొటు.వె చి (కొ త్తరచనకుం బూనుకొనవలయును ] వకృతి పరిణామ శీలము రూవము లను సృజించుచుం బోవుచుండును, (స్ర్రీసౌందర్యు వరమా+ దర్శమును నృజించుటకు౯ (బకృతి యెన్ని నమూనాలను (వాసి "చింషివేయవలయునో।, 'యొన్ని'వేల 'నంవక్సిరములు. వట్టునో యెవరి కెజుక 1 నిప్తుణుండ్రైన చ్నితకారుండు స్వయముగ సౌందర, మును. ధ్యాసించి తదనునరణముగ' లిఖించిన చి (తము: చర ంజీవముగ నుండగలదు. శకుంతలాది య ద్భుత సృష్టా:

“విభా వానుభావ వ్యభిచారి సంయోగ్రా[దన నివ్ప త్తిః అసి భరతముని రనలతుణము నిర్యచించెను, అన్నటి నుండియు రసన్వరూవ విచార -దర్చ నిరంతర ముగంజరుగుచు. వచ్చినది, వ్యాఖ్యాతలును ఆలంకారికులును వారివారికిం దోంచినట్లు భిన్నభిన్నముగ భరతసూ[తమును ఏవరింపుచు వచ్చిరి, సూత్రమునకు అనుకూలమును (బతికూలము నగు నెన్ని యో మతములు బయలుబేగినవి.౫ "కాని వాని నెల్ల “+ మతభేదముల వివరములను, వాదీ [పతివాదములను టెలినికొన 6౬ గోరువారు. కావ్య(పకాశికను, రనగంగాథరమును, జదువవలయును,

"3౮ కవికోకిల (గ్రంథావళి నిచ్చట వివశింపద నవనరములేదుః నంన్కృతలాతు.ణికుల వాద్మవ తివాదములవలన6 "దేలిన 'సారాంశములను (క్రందం చజొందువజచుచున్నాను శి

(౧) విభావము (ఆలంబనోద్దిపనముల్సు, అను భావము. (సాత్వికము అనుభావము 'నంటె 'చేరియున్నది.),,

(౨) విభా 'వానుభావ వ్యభిచారి సంయోగమువలన నొకభావము వరీపూర్ణ్మ తనొంది “న్‌ యి అని "పర్కోనథ బడుచున్నది.

(3) ఆ స్టాయిభావము, చర్యణమువలన రసత్యము నొందుచున్నదిః,

(కృ కావతయ నంయోగము వలన రూపాం తర వరిణామము గలుగుచున్నది. (దధ్యాదులవ లె

౮ * భావ్యమాన భావ (త్రయముల్లో నేదెన

నొకటి రనమగును.

వై సారాంశములను వలసినచోట్ల (గ్రహించి విమ ర్మిం పదము,

పాంచ భౌతిక 1వవంచమును మనము. శబ్ద న్పర్శ గూవ రన గంధముల వలనళ€ "జెలిసికొనుచున్నాము, ఇంది యములు సాధనమా(తములు. వాసి నువయోగించునది బుద్ధి. మన మనస్సు వరాయత్తమైనపుడు దగ్గర నిలుచుండు

• భ్రావ్యమానో విభావ ఏవ 'రన। అనుభావ. న్తధా

వ్యభిచార్యేవ తధా పరిణమతి.

ఇవి రనగంగ్రాధతమునిం దుదహరింపర బడినవిం.

కవిత్వ తత్త్వ నిరూపణము తజ వారిని. గూడ (చూచుచుండియు) కనుంగొన లేము. ఇంది. యములు గొంపోవ్ల సూచనలను బుద్ది (గ్రహించునవముడె. జాన ముదయించు-చున్న ది. అది యెట్ల నః మన “మొక ప్పున్తకమును జూచి 'ానిని ఫు _స్తకమని గస _ర్రింతుము, నయ "నేందియములు కొనిపోయిన రూపమును ఇదివణకు నృృష్ఫితి యంధడంగీయున్న స్తున్తక రూవముతో నరిపోల్చి, డాని: వంటి'చే ఇడి కావున *ఈ రూవము సప్తున్తకమూ అని బుద్ధి నిర్ణయించును, కాని, యీవ్యాపారము. అమిత త్త్యరితము. గును అలవ్మీతముగను. జరుగుచుండును. గావున సామాన్య ముగ "దెలిసి కొనుట కష్టము. మొట్టమొదట బుద్ధికి పు _న్తక రూవజ్ఞూనము "లేనియెడల అట్టి వస్తువును జూచినపుడు “ఇది ఫలానిది యని నిర్ణయించుటకు వీలు లేధు వస్తు స్వఫావ జ్ఞాన ముదయించిన వెంటనే అలో చనయు, దాని "వెంట భావమును (మనోవికారమును), తరువాత6 నోర్కైెయు, చానితోడ' సంకల్పనమున్ను అనంత రము "కార్యమును బుట్టుచుండును. ఉదాహరణము; మస మొక 'డారిలో నడుచుచుండగా నొక్ష పుట్ట యొద్ద, కాలికి మూ'ళరెండు దూరమున "పామును జూచిపవి మనుకొందము, చాసినిం జూడంగనె "చెన వివరించిన విధమున వ స్తున్వభావ జ్ఞానము గ లు గును పాము * దగ్గ 5 నున్న లదువ లనల గజచు నని తలంతుము (ఇది ఆలోచన), తలంచిన వెంటే భయము గలుగును (ఇది. భావమ్రు, తరువాత డానినుండి తవ్వించు కొనవలయునని కోరిక పుట్టును(ఇదీకోరికు, 'దానిస నెజువేర్చు కొనుటకు. ధృఢనంకల్పనము గలుగును (ఇది నంకల్చ్పము,

0 కవికోకిల 1గంథావళి' అనంతరము 'వెనుకకుం బరుగొ త్తి తప్పించు కొందుము. (ఇది: "కార్యము), అట్లుగాక మనము 'మాచినది నిరపాయకరమగు సీళ్ళపామని తెలిసికొన్న యెడల భయము శమించి యూరక నిలుచయుందుము, ఇర్మదియ నంచేశమును బుద్ధి గ హీంవలేని యొడల భావములు పుట్టవనియు వ్యతి రేక ముగ [గ్రహించిన యొడల వ్యతినేక భావములే కలుగు ననియు సిందువలన మనము ెలిసికొనవచ్చును, వస్తువు లెట్లు అనుకూల. 1 వతి కూలములో "వాని వలన గలుగ భావములుగూడ నట్టి వియ వస్తువుల సుఖదుఃఖ ఛావజనక తా వరిమితికి నమముగ "అకర్ష ణ వికర్హ భొములు ఫుట్టును,

వతి వస్తువును జ్నిత్తము నందొక భావమును “ేంయపును,. అట్టిభావములు అనుకూల్య (_పాతికూల్యముల ననుసరించి సుఖ 'డాయశ ములుగనో "సేశ దాయకములుగనో యుండును: సుఖ దుఃఖ తారతమ్యుముల కనురూవముగ భావములు కొన్ని దుర్చలములుగనుు మజెకొన్ని త్మీవము లుగ నుండును, భావములవ లె గనములును అనంత ములు, అయినను ఇందులబధాన రనములు. తొమ్మిది, వానియొక్క. 'సారకర్య 'సాజూత ఫ్‌ "భీద నంబంధముల వలన రనములు వివిధములగుచున్నవి.

ఒకొా-క భావము తీనకనురూవమైన రనమును

బుట్టింపణ గలుగు నెడల భరతాదులు భావ్యతయ సంగూ* 'గృము. నేల బోధించి రని కొందజు శంకింవవచ్చును. [వధాన చనములు పుట్టుటకు విభావానుభావ వ్యభిచారి నంయోగ మావశ్యకము వలన, భిన్న (వక్ళతులందు నొ కేవిభావము

కవిత్వ తత్త్వ నిరూపణము అణ

చరన్నర విరుద్ధములగు. రనములథ బుట్టించును,. పులిసి చూచి నపుడు. పిటికివానియందు.. భయమును, , కూరునియందు శార్యమును 'బొటమరించును, భావానుభావములకుం గారణ కార్య నంబంధము గలదుగాన్న భావము తీవముగ కరన నవ్పూడు అనుభావములు తవ్పక పుట్టును, మనము [(గహింపని యడలంల బులిని మూచివవానికిం గలిగ్రనది.। వీజికిత నవూ "బేక శర్యమా యసి నిర్ణ యింపద జూలము, గడగడ వడంయచుం గంటసీరు “వెట్టుచు బరు గ్నెత్తీ బోయి తొ(టుపడుచుండుటల గని అతడు 'భీతిలబ్రైననియు, 'లేక్క బొమలు ముడి-వై చి, వండ్లు వటపటం గొజుకుచుగ. గ్నత్తిదూసీ పులికి దూకుటనుగని, యాతనియందు జెర సము దొనికినదనియు. మన మూహింవ వచ్చును, ఏనికి వ్‌ వ్రఖిచారి భావమును. దోడ్పండీనం (బధాన శ్రావము. పరిపూర్శ త నొం ధును, అనంగా మూడు. "చిన్న చీవపు వత్తు లొకటిగల 'జేగినపుడు వేడిమియు(. గాంతియు "పాచ్చునటులొ మూడుభావములు చేరి యొక స్థాయి భావ చేయి త్మ్‌ప తను జాల్చును, "కావున వరిస్ఫుటమగు చనము బుట్టింం వలయునన్నం (బధాన భావము నకుం బరిపోషకముగ

'ననుభా 'వాదులు గూడ వలయును,

ఇ మక రనన్వ్యరూవమును జర్చింత ము. స్దాయి భావ మెో:

"లేక మజియ్మేడై న నొక భావమో "చ ర్వ్యితమగునపుడు రన శ్యము. నొందుచున్నది, అనంగా అఆభావమును నహృద 'యుండు. తన హృదయమునందు నిలిషికొని వలుమాజు. భావించుట వలన. ఆనంధ మువ్చతిల్లును, రనము ఆనందమా(త 1రాహ్యాము, కావున, భావము అనుభవ యోగ్యమైనది,

ఖతి కవికోకిల 1గంథావళి గనము అనుభవ సిద్ధమగునది, భావచర్యణము, రసాను భవము నేకకాలమున జరుగుచుండును,

వస్తువునందు. భావములేదు? కాని భావస్ఫోరక హేతు వున్నది. అటులనే. కావ్య సమర్చిత విషయములు అనుభవ రసికుల .' హ్యృాదయ ములందు ఫావముల స్ఫురిం వ "జేయును, ఉదాహరణము; నీటియందు తెయి రువ్యంబడిన పుడు తరంగములు. శేంగును, నీటియందు లీనమైయున్న యలలు "కారణ మలవడుటవలన వ్యక్తము లయినవి. అటు: లనే మస మనము నందు వాననామూవముగో లీన 'మైయున్న సుఖ్లోశాది భావములు కావ్యగత హేతు (ేరితము లై స్యయావములు "దాల్చి యనుభూతము లగుచున్నవి,

అట్లయిన కావ్యమునందు గసములేదా ? కావ్యము: నందు భావ (చేరకవిషయములు గలవు, ఆ భావములె అను భూతము లగునపుడు గనత్యము నొందుచున్నదని యిదివర కే 'తెలిసికొనియుంటిమి. అట్ల యిన "కావ్యము రనపంతముగ నున్నదని యిల "చెమ్సుదురు +! సామాన్యమైన వాడుక నుబట్టి బియ్యము అన్నమునకు వ.లెనే భావమునకఘను రనమునకును. గొంత భేదముగలదు. అవ్వుడె 'యెసటిలో బియ్యమును బోసి (పొయ్యి ముం ట పెట్టు వంటవానిని “ని “వేమ చే యుచున్నాోవని యడిగిన, ' నేను అన్నమువండుచున్నా'నని జవాబుచెవ్వును, అన్నమే మైనయెడల వండనక్క-ఆఅులేధ్భు, ఈ నంధర్భమున బక్యము కాని బియ్య మెట్లు అన్నమని "పర్కో.నయిుడినదో అటువ లెనే "కావ్యము నాడ అంత్య ఫలముదృస్టీయందుంచు కొనంబడి;, రస వంత మసి యూహింవ బడుచున్నది ॥

కవిత్వ తత్త్ర్ర నరూసణము ఖే రనము' మూసవచో గ్య్యల శే నంబంధించయండుననియు, తిర్వస్దంతువుల చేసష్టలయందు రనన్బర్శ గలదనీయు, అవేతన వ స్తువర్గ నముటాు: రసాఫానము బనయు జలం శారికులు. 2వ. చున్నారు. దె చింత్యము, పీలయన, అచేతన వస్తువులు గూడ రమణీయ భావముల (బేరించును, అవి యనుఖ వింవంబడునపుడు. ఆనందము పుట్టును, సుఖానుభవ ఆూగ్వ మగు (వతిభావమును రసత్యము నొందంగటబదు (శౌంచవతీ శోకము వాల్మీకిని అశ్రుగద్దద కంకుని గావించినది. గొళ్లె పల్ల బుద్దుని పహ్య్చాదయమునడ గరుణారన మొలకించినది, ఉమస్సులను. దర్శించిన వైదిక బుషులు అనంద సిర్భుగ్నుూల వోని నత్యద్యుతముగ( గొనియాడిరి.. అహాఢమేఘుము నీరన భావదో్యోతక మైనయడల, కాలిదాసుండు డానినిం దన కావ్య మునకు ఆలంబముగక :నొనునాశ! అయుస మజీయుకటి. మూాూనదచర ష్ట్‌ు క్య్చూదయుము నకుద గ్గ ఆఅవిగావున వాని మూల కముగ భావోత్క-ర్షత గలిగింవవచ్చును; కాని యింత మ్యూతమునశే తేదితిరములు సీరసములసి శౌసించుట సాదా నము, తేనెలో మెదిషిన వస్తు "వేద నను రుచిపుట్టింయనటుల: వభావమైనను. సందర్భ వాహక మై. సుఖానుభోగ్యమగును. రన సీరనతర్ధములు తాన్య నమర్చితన్నస్తువ్రుల ఇ త్రస్తావ్లోగ్ర సత్యమునకు సంబంధించియుండక "శేవలము అళాకిక కల్చనా చమత్క్యృుతియొక్క. ఛావాఖానములసప్పై నాభారవడీ యుండును, రేనమునకుం జమత్కొ-ర మే (వాణమని వ్‌శ్య నాథుండు నుడివియున్నాండు.. కల్పనా చమత్కృతి బేనిచె వాక్యమునకు శావ్యత్వము సిద్ధింందు, కావునం (బతి శార్య !

ఖా కవికోకిల 1గంథావళి మును న్యగత చమత్కా-ర తారతమ్యుమున కనురూవషముగ రసవంతముగ నుండవలయు 'ననియె. నిర్ణయింవవచ్చును, పండితారాయలు రనమునందు "రామణీయకమున్నదని నుడివి యున్నా ండు, అంతకన్న "రామణీయకమునందు. (రమణీయ శావమునందు)ర సమున్న దని చెప్పు ట నసమరజనముగనుండును, లోకమున శోక బీభత్స్చాదిభావములు మనకల గష్ష మును గలిగించును. అట్టివ్‌ కావ్య సమర్పితము లై నపు 'డెట్లు ఆనందము: గలిగించు చున్నవి! ఎట్లన, అటువంటి. భావములు. శిల్ప సిఫ్పుణుల డగు: క విప్పాధయమునుుడి వెడలి నహజ కర్మ. వత్ర్యమును బోనాడి; లోకోత్తర రమణయయు.లై అద్భుతా నంద నసంజనకములయి నహ దయులకు సుఖానుభోగ్యము ౮౧సచున్నపి. 'కావుననె, విషాదాంత నాటకములుగూడ నను భవింవలుడుట. కావ్యగతేమెన (వతి భావమును: గుచికర ముగ నుండును. ఇందుకు కవియొక్మ్శ- శిల్చ్పకల్పనా నెపుణ్య మున్ను భావనేం [ద జూలమును 'గారణము,

'రామణీయకము ఇట్టిదని సిర్వచించుటకు సాధ్యము గాని భావమః, ఒెకమూవము చూచు వారి సహృదయ. వరి పాకము! ననునరించి కొందజణికి సుందరముగను మరికొంధటజికి నసహ్యాముగను దోంవవచ్చును, ఇది యందజికిం "దెలిసిన పషయమె;, లంబాడి వారికిని 'యటుకల "వారికిని జూల యింపుగనుండు గవ్వలదండలు దంతపు క్‌డియములు మన యాండువారికి "నేవ పుట్టించు ను, వ్‌రికి రమ్యముగ నుండు కాసులదండలు 'తావళములు మున్నగునవి ఆంగ్లేయ (స్రీలకు

కవిత్వ తత్త్వ నిరూపణము: ఖగ

మోటు నగలుగ?॥ దోంవవ చ్చును : అట్లయిన, సౌందర ఫ్ట్‌ము వస్తుగతమా "లేక మనోగతమా! -ఈ విషయమై తుద ముట్టని చర్చలు జరిగియున్నవి, జగన్మిథ్యావాదులు. (16621819) సౌందర్యము మనోగ తమనియు, జగత్సత్యవాదులు (7611036) 'సొందర ఫ్టము వస్తుగ తమనియు( దీరా స్రనించియున్నాగు. కాన్ని యిరువ్సురి వాదములందును సగము నగము నత్యము గలదు. రూవమునందు సౌందర్య భావము "ే;పు శ క్షి బేని యొడల భావజ్ఞతే యుండియు నిరువయోగము, అట్టి భావము (వేరించు శక్ర చభూవమునందుండియు దానిని 'దెలిసికొనంగల యనుభవజ్ఞానమ్ము. బుద్ధికి "లేనియెడల రూవగత సౌందర్య మును నిరువయోగము, అనంగా అటువంటి మందబుద్దకి రూవమునందు సౌందర్యము: "లేనశ్లై లోయను, ఇంద్రియ వ్యాపార మ రదజేకి నొక్కెవిధముగ 'జరుగుయుండునుు కాని తత్సం జేశములను జక్క-రగ నర్థము. చేసికొనుట వై డ్జాన మూాధారవడియున్నది, కావ్లుననే యాలంశకారికులు నహృద యుల ప్యాదయములందుమూ[తేమె కావ్యము రనముపు టి ఇవ గలదని వలుమాటు నొక్కి- చెప్పియున్నారు. భావ స్ఫోరక త్తక్షి బుద్ధి యందును గలదు, "కావున "రెండును ముఖ్యము.లె, 'రామణీయక మనునది 'యేకవ స్తువుగాదు, అది నమష్షి భావము. రోజాపువ్వు రమ్యముగ నున్నదనుటలో, దాని యాకారము, రంగు వరిమళము మున్నగునవి 'చేరియున్నవి, సౌందర్యమును: [గ్రహింవ వలయునన్న సింహావలోక ము వేయ వలయును, అనంగా నమష్షి దృష్టితో జూడవలయును,

అటు కవికోకిల (గ్రంథావళి

అకారము మన సమసి దృష్మికి నందక మించిపోవునంత వెద్గ వైన యెడల దానిని 'మెచ్చుకొనంజూలము,

సౌందర్యమున "కేదోయొక లవృణమును గల్పించి దానిని బందిఖానాలో "వేయుటకంకు స్వేచ్చన వదలుట "మేలు, [వతి మానవుని బుద్ధి నిర్ణయ'మె 'సౌందర న్రమునక ౯ (బమాణము, అది. (వత్యేకము, సామాన్య వస్తువులలో. గూడ ననంత సౌందర్యమును దర్శించిన మహాను భావు

"శతెంచరోగలరు, క్ష |

కళ [1 200% 1001150 $01066 1046. 1176 & రేష7 ంలుష1 0626ట” ₹406600ర్ణ 09 62 ఇఉ్లుల

అసి స్యువసిద్ధ ఐకిషు కవి ఈట్పు గానము చేసి

౭. శిల్పసీమలు లలితక ళ లన్నియు, నొశే మూలసూత్రమునకు బద్ధము "'లైయును, ఒకే యంత ఫ(వయోజనము. గలవె యును వాహాక భేదముల 'ననునరించి "'వానివాని యధికార నీమలును భిన్న ములుగ నుండును, కళలన్నియు నొశే విధమెనశ క్తి వరి మితులు. గలిగియున్న యొడల్వ గానము, కవిత్వము, చిత "లేఖనము, భాన్క_ ర్యము మున్న గునవి వృథగ్భా వము 'భజింవ _ఒనవనరముండదు. ఒక్కొక కళయందు నితగకళలలో చేని 'యానుకూల్యమును గుణమును "పాచ్చుగ నుండుట చేత.

గళలన్నియు మనకు నావశ్యకము -లెనవి,

కవిత్వ తత్త నిరూపణము ఖుత్త గౌనమున రాగము (వధానము, తేక్కిన గుణము లన్నియు 'రాగమునకు లోంగీయుండును, కవిత్యమున "రావు జఇపీయకము ముఖ్యము; ఇతర గుణములు "దానికి పోవకము లుగ నుండును, భాన్మ-ర్యమునందు నిమ్నోన్నత స్టలములును భునిష్టతయుః 'జక్కంగర౬ 1బదర్శింపలిడును, చితక ₹ మూల మున వివిధ వర్ష ములతో సూమయ్యోతి సూత్మమ్ములై న వివర ములనుగూడ6 జితించి దృశ్యమును కన్నులకుం గట్టినట్లు చేయగలము: కానవ్సన నొక్కొ.క కళకు నొక్కొక వివ యము [పధానముగ "సెర్పడినది, కవిత్య్వమునకు ఢ (బతితుణ భిన్నము లగు మూనవచ ర్యలును, చి (త లేఖనమునకు విశాల చృశ్వములును, 'ఛాస్క-ర్యమునకు వ్యిగహరచనయు నను కూల వ్యాపారములు, ఇట్లగుటవలన్క కళలన్నిటిని వృథః కదించి "వాని వానికేం గల నంబంధమును (దెంప్వీవై-చుటకు "నేను 'సాహసింపను, కళలన్నియు! బరన్చర సాపేతుకములు, కవిత్యముసద సోంత చిత్ర లేఖనము చిత లేఖనమునందులి గొంత కవిత్యమును అవిభాజ్యముగ మిళితమైయున్నది.

. చిత కారుండు స్ట వరిమాణ జద్ధము లగు రంగుల చువయోగించును, కవి కాల వరిమాణ బదములగు శబ్దముల నుషయోగ్రించును, చిత్రకారుడు రూపమునకం జర్వను వశవ్నర్తినిల జేయును, కవి చర్యకొజకు రూవమును చర్ణించును, ఛి[త్రకారుండు అనంత కాలమునుండి యేదో మొక మణమును (అనంగా అఆతుణములో జరుగు "కార ఫ్రమును] సశ్రహించి ానిక్‌ ఇాశ్వతస్టితిం గల్పించును, కవి [క్రమ ముగ (బతిమీణమునం జరుగు కార్యముల వ ర్టించుచుం బోవును,

ళలొ కవికోకిల (గ్రంథావళి ఇధితింత్రె వటు డింతయై మఖియు6 దానింత్రె నభోవీథీపై నంత్తై తోయద మండల్మాగమున కల్లంతై (పభారాశిపై నంతై చర్మదునికంతయై (ధువునిపై నంతై మహర్వాటిపై నంత్తై సత్యపదొన్నతుం డగుచు [బహ్మాండాంత సంవర్థియె.

ఈ పద్యమందు అనుతణ వ ర్ధృమానమైన "వామనుని. స్వరూపము వర్ణిత్వమైయున్నది. -ఈ విషయమును స్ఫురింప జీయుటకుథి జ్మిత కారుని కన్నను కవికి అనుకూల్వ 'మెక్కు-వ, వ నిమిషమున జరుగుచున్న కార శ్రము (విజృంభ ణము] చితిం. చినయెడల ముందుజరిగిన విషయమును ఇళముందు జరుగ బోవు విషయమును సూచితమగునో అట్టి చర్యను మాత్రము చితకారుండు. ఛ్యితింవవలయును, _ చ్విత్రమును మ్యూజికు లాంవరు బొమ్మ కను క్షపి త్యమును 'బజయస్కో-ంప్తు బొమ్మ లః

చ్మితకారుం డొకరమణేయ మూవమును లిఖంచి మన లను నానంద పరవశులను జేయును, మనకానంద మెట్లు కలిగినది! అఆరూవముయొక్క- సర్యావయవములు సమిష్టి యాకాగ్రమున కనుకూవముగను, రమ్యముగను చి(తింపం బడియుండును, అవి యెొల్నను నమష్షిగా నొాశేనమయమున గోచరించును, అవ్వుడా గూవసాందర్యమును. మెచ్చుకొనుట వలన ఆఅనంధము. మనకు ౫ లుగును, క వియు నొక సౌందర్య వతిని వర్ణింంవలయునన్న "నేమి చేయవలయును! చిత కారుసివ"లె€ [బత్యంగముం "డాను వివరముగ వరి 0చి అట్టి యానందమును మనకుం గలిగంవం గలండా! ఎ న్నటికిం గలి గింవ లండు, ఎందువలన1 కవి యొక్కొకటయవయవమును

కవిత్వ తత్త్వ నిరూపణము ఇ౯ (వ ల్యేకముగ వర్ణించును, శరీరవర్డ నము వివరముగ6 బ్నూర్తి యగువజకు నీరువది .మువ్చది వద్యములు పట్టును, ఆ వద్య ములన్నిటియందు నిమిడియున్న అవయవ వర్ణనమంత యు: నొక్క--వోటి కిచేర్చి నొమొుక యాకాగముగ ని ర్థెంచి. నమ స్ట సౌందర్యమును * గ్రహించుట యసాధ్యమైన యుదో్యోగము. అంగములను విడివిడిగ కత్తిరించి "వేణువజుచి వాస్‌ యంద -చందముల మనము కనుగొనంజాలము, కావున్న కవి యొల్ల వూడును నమ ష్టివర్గ నమువేయుట యువయో గకరము,. చిత కారుండు అనందకార్యమును చి తింవక త త్కారణభూత: మగు రూవమును పత్యతముచేయును. కవి కారణమును వరి వక్ష వాంగ మును (కారణమైన రూవమును జూచుట వలన6 గలుగు ఆనందమును) వర్ణించును. అట్లయిన అవ యవ బర్జ్యనము కవికి నననరము. *డా + నొంతవజణకు అవ సరము గలదు, అటువంటి వర్ణ నములు సమిష్టై వర్ణ నమును సార్ధక వజచు నట్లుండిన నదియొక విశేషము, అలరు౦ దండల6 దమ్మి 'దుద్దులను: (గీవాలంక్పతుల్‌' చేని కా మలతో6 చెచ్చిన కల్వలం. జెవులంగమ్మన్మాటి, వాసంత ప్పు ఫ్య లళాఠథమ్యత6:గేరుచుకా నయన నిర్వాణమ్ము€ గావించు నా కలకంఠింగని గౌతముం డెదను జిక్కేంబట్టు యత్తుంబునన్‌, గోరంటాకురసాన( బాణితలముల్‌ గోళుల్‌ పదాబ్ధంబులు॥ా సారాకోక కిసాల రోచి డుదయ స్టానమ్ములై ఠ క్రిమల్‌ వాజర్యా గౌంటుక చింకటిం. గనుల్మకేవంజేర మోహంబు కో భారాజ్యంబును 'నేలు రాబియయి దైవాజుం గురంగ్రాకియుకా. (కడపటి వీడుకోలు

గం కవికోకిల (గంథావళి “మొదటి వద్యమున “నయననిర్యాణమ్ము గావించుట, అను వాక్యము నందు. గార్యమువర్టితే మైనది. ఎంత సాందర్య వఠతియెన "కాంతను జూడనిచే గాతమునికి అంతటి యానం దము గలిగియుండునా ! అని మన మూహించుచుందుము, కవి సూత్ముముగ స్ఫురింపం జేసిన భావములను అవలంబముగ 6 గొని మనము మటికొంత భావింవ మొదలిడుదుము, అనంతర నూ భావములే ఘనీభవించి మనకొక సుఎదర న్వయమావము పాడగట్టును, "రెండవ వద్యమున “శ్‌ భారాజ్యంబును "నేలు “రాణి అనువాక్యమున సమష్టివర్ష నము చవేయంబడియున్నది, చెలువుగ [వాసి దిద్ది విధి చిత్తము రంజిల జీవమిచ్చెనో? పాలుపులంగూర్చి మానన విభూతిని గౌతుకియై రచించెనో? మెలంతుక మేనింజూడం బరమెప్ప్టి (ప్రభావము నేెంచిచూడ నా నెలంతుక దోంచు నొండు తరుణీమణ సృష్టియటంచు నామదికొ. *(గారుంతలము) నై వద్యమునం దంతయు నమస్హైవర్హ న ము, దుష్యం తుని యీమాటలవలన శకుంతల అనదృ్భృశ లావణ్యవతి యనియు లోక మోహన సాందర్య వతియనియు మన మూూహింవగ లము, యై ఛర్చయంతయు. జ్మత కారుండును కవీయు రూవ గత వౌందరస్టిము నెట్లు స్ఫురింవం జేయవలయునను విషయ మునకు నంబంధిలచినది, కాని, చర్యను వర్షింపవలసి వచ్చి ఉన్సహావు హారోపాధ్యాయ వేదము వెంకటరాయశాస్త్రిగారి తరువా .

కవిత్వ తత్త నిరూపణము; నం నమ్వాడు కవి కేవలము 'సమవ్షీవర్గ నముతో సంతుష్టి వడి యుండరాదు, . క ఏవిహంగముగన్న 'నెలుంగించుచును సారెకునుసైకతంబు ల6 గూడందారు6 దారి కన్గానియది తనజ్లోడుగాకున్న మెడయెత్తి కలయంగ మింటినరయు నరసి కన్నీటితో మరలి. తామరయెక్కి వదన మెండగ నరోవారి. నద్ధు నద్ది (తావయగపైయ కట్రిట్టు కన్న్లిని]పతిబింబ మీక్షంచి [బమసియుణుకు నుజికి యెజుకలు దడియ 'వేజొక్కతమ్మి కరుగు నరిగి రవంబుతోం దిరుతేంట్లం బొడుచు ముక్కున మజియును బోవు వెదక సంజం]బియు€బాని వగ నాక్కచకవాకి. మె వద్యమున విరహచంచలయైన యొక 'చకవాకి చర్యలు వర్ణింవబడినవి, కవీ యెచ్చోటనై.నను *ఆ చర్యలు శునోహారములుగ నున్నవి. అని చెవులేదు, ఎందువలన + అఆననరములేదు, ఆ చ[కవాకి చర్వలు మన భావమునకు6౬ దట్టిన "వెంటనే అవి పహృూద్యములుగ నున్నవని మనమే 'యుజుంగుదుము. కార్య కాగరణములను రెంటిని 'జెమాట చనా కేశలమునకు లోవము, ఒకటి తెలిసిన మశజియొకటి తప్పక' "తెలియంగలదు. కశానియమబద్దుండై. కవి వదలి పెట్టిన వివరములను 'పాఠకుండు తన : సాంత ల్లావముల క. *టారించు కొనవలయును, కావున నె పాఠరజతకంగగో టో ళునర్య న్న లుగ నుండ వలయుననుట, య ఈ]

నం క్రపికోకిల [గ్రంథావళి ౮, కవిత్వ 1పయోజనము కావ్య [వ యూజనములను "'జించిన వన యాలం- "కారికుల మతము ఈ కింది శ్లోకము వ్య కోవజటచుచున్నది, శ్లో! కావ్యంయళ సేఒర్టకృ లేవ్యవహారవి దే శి వేతరతతయే. సద్యః వరనిరస్ధత యీ కాన్తానమ్మితత య్య్లూవేశయు జే, ఇందు “ీనద్యఃవరనిరర్భృత యే” అనునది ముఖ్య (వయోజనము. అనంధాన్స్పదమయిన రసోత్పాదకత్యమె. బఖలిత కళల గంతవ్యము, ఇావ్రముయొక్న.. "కార్యము వస్తు తత్త గ వరిశోధనము, శిల్చ్పముయొక్క._ వని వస్తువు నావరిం చిన మనోహరత్యమును మూ రీభవింవరి జేయుట, మొదటి డాని ఫలితము పేజ్ఞానము. రెండవ దాని ఫలితము ఆహ్లాదము, కవి మయేమసోవ స్థలోం దవకావ్యమును రచియించెనో ఆ యవ స్టే నహ్యాదయు6 డా ావ్యము ను జదివినవ్వుడు. వాంధున్ను నంకుచితములై న (వవంచ సీమవలను. భేదించుకొని మనస్సు విశాలమయిన భావ వపంచమున అనిర్వచనీయ. మొన యానందము ననుభవించును, కావ్య జగతునందు! జిత్తము లగ్నమెనపుడు అదియు. "బాహ్యా పవంచము వలె యదార్థముగ దవోంచును, ఒకనాడు నే నభిజ్ఞాన “"శాకుంత లము6 జదువుచుండ; మనోహారార ణ్యముల నంచరించినట ను శకుంతల పూందీవలకు సరుపోయుచుండ "నేను [వత గ్రయముగ జూచినట్లును, ఆమె న _త్తవారింటేక్షి విడ్కౌ-లుప్పుటకు సీటి "కాలువవటుకు; వచ్చిన కణ్యమహర్షి యు ననసూయా-*1వియం:

కవిత్వ తత్త నిరూపణము న్యోమై వదలు మున్నగు నఖులలో నేను గూడ నొకండనియు దలవోసి వారి సుఖ దుఃఖములను నేనును బంచుకొనుచుంటిని, కణ్యుని యా కోశ ము నాకర్షపుటముల గింగురుమని మాజు(_మోయు చుండెను. కాని నేను చదువుచుండినది నాటకమనియు. గాళి చడాసుని యనదృశ మెన రచనా చమత్కల్భతియు. (బతిభయు నన్నటుల ముగ్గుని గావించినధనియు. ెలిసికొనుటకు నాకుం జూలసేపు వళ్తైను, మనసు సామాన్య (శుతిలోం బడిన వెనుక, కల గని నిదురలేచిన యనంతరము స్మృతి లేశములు స్ఫురిం చునటుల. గురిని నంసారము నా భావమునకు6 బొడకట్టు చుండెను, హానీవుడ్‌ అనునామె రచించిన “ఈసి ను అను నవలలోని కడపటి యధ్యాయమును, “ఒెలో” నాటక ములోని “హత్యరంగమును జదువృచుండిన పుడు నాకు. "బెలి' యకయే నేను గన్నీరు నించుచుంటిని, ఈయవస్థ నాకెంత శృపుండెనో “తెలియదు. తెలిసినవ్వుడు, "నేలనవై జారివడిన హాండు తన్నెవరైనం జూచుచున్నారాయని యటు నిటు వరికించునట్టుల లజ్ఞాక ర మైన నాస్టితిని ఎవరె నం "గాంచు చున్నా'రాయనసి పాజటంజూచి. అచ్చుట నవరును "లేకుంట 'నెజీంగి తృ ప్పివడితిని, "కావ్యలోక ము ఆ నమయమునకు సత్యమని తోంవనిచే మనకు నహానుభూతి యెట్లు గలుగును 1 జర్శును కవిజేఖరుండగు 7 లె కావ్య [వయోజనము లను గొంచె మించుమించుగ వమన యాలంకారికుల వళ్తనే. నుడివియున్నా 6డు, ఈం 326 28 5002 ౦౯ 002207, / 0 ఇం ౧6౯0617638 13 ౯00 1005015 564 66”

'వ్యొల్లో కవికోకిల (గంథావళి

మానవసంఘమున యథార్ణమగు నాగరకత హెచ్చు 'కొలంది [వజలయందు సౌందర్య పిపానయు 'నభివృద్ధి నందు “చమండును, లఅట్టికాలమున 'సామాన్యజనులుగూడ లలిత కళ “నభిమాసనించుచుందురుః ఇది యొంతయు నపహాజము, కాళి దాసుని కాలమున హైందవ సంఘము చాల నాగరక స్ధితి "యందున్నదనుటకు అనాంటి యావారగర వ్యనహోర ములును, కాశౌశలమున్కు సాతమ్యుములుగ నున్నవి, అందుకు. కాళి "దాస మస కవియె మొదటి డార్యాణము ! క వులకావ్యము లందు సమకాలీనమయినే సాంఘిక వరిస్థితులు, తదభ్యుదయ వరిణామములు (వతిబింబించుచురడును, సారన్యతను: సంఘముయొక్క-.. యుచ్చ నీ చస్థితు లను ెలియథ 'జీయు *భారమిత్లో యని ఇివ్చవచ్చును..

కాళిదాసుని కాలమునం జిత లేఖనము, నృత్యము,

సంగీతము నాటకము మున్నగు లలితకళలు చాలవ్యా ప్రిలో నుండినప్‌, మాళ వికాగ్నీ మ్మిత మునర గట యంత నాటిక యందు కాళిదాసు ఆకాలఫు 'రాజకుటుంబముల నృత్యవివొద యులను మూవపించినాండు. శకుంతలను అత్తవారింటికి బంప్తు నమయమున వసన్వతు లొనటన యాభరణములచేత 6౬ దమ "నకియ 'నలంకరింవంబోవుచు 'ననసూయ *మే మింతవజకు భూవణముల నువయోగించి, "'యెటులగము, అయినను జిత్త కవు (వాంత యలవాటునుబట్ల్టి నీ యంగములయం "దాభరణ విసయోగము. చేసెదము" అని వలిశను, వనమున నివసించు ఖువీ. కువూరిక టె చి (తే "బేఖనమునం దంత నిఫుణులై యుండ, సంక నాగరక యువకులమాట '"వేజు వెవ్చవలయునా. &! ఆద

కవిత్వ. తత్స నిరూపణము: న్యా రృక కవుల కావ గ్రములం టె నను "దేశ "కాలములు తవ వద చిహ్నాముల ముదింవక పోవు, రామాయణ మహాభారత ములు ఆయా'కాలమునాంటికి హమోందవ నంఘముయొక్క. అద: రక 1 వతికృతులని తలంవవచ్చును, మనో వికాగములను భానములను శివ్మంచి- నంన్మ_రింవలల యనుభవములు మాటిమాటికి లోకమున6 దటస్థింవవ్లు. ఒక వేళ తటస్థించినన్కు అవి పరిష్తూర్మముగను, ఆదర్శక [పాయముగను. నుండవు. కాని, అట్టి యనుభూతు లను కావ వ్రములందు మనము య.భేచ్చముగ 6బొందవచ్చును, కవిత్వ సంవర్క-మువలన సంకుచిత భావము తొలంగ యఖండ. జీవముయొక్క్మ.. వరతటము ;నంటంగలము, [గమముగ' మన న్వభావము సున్నితముగ మాటి తిలకించు (వతి వస్తువునందు సౌందర్యమును గ్నుర్తించి యానందింవంగల యఖభిరుచి "సాచ్చును:. కానన "కావ్యము మానవ (వకృతి నుద్ధరిం వంగల. యొక మునోహార సాధనము, నంఘముయయ్నొక్క-. నంయాగ తను బోవీ,ంచుటకులనూడ. గావ్యము లమోఘ సాధ నములు, ఇట్టి [వబంధముల యందలి: నర్వజనసీన భావములు వజనందటీని నేక సం్యపదాయ బద్ధు లను గావించి; నంఘముయొక్క_ 'మైక్యమును బలవణచును, "“రామాయణా, మహాభారతములు "లేకుండిన' “పాందవ నంఘ "మేమై యుండునో! హిమవత్సర్యతము: "మొదలు కనా ఫకువూరి వజకుం గల యీ విఇాల భారత 'బేశమున నీ ెండు జూతీయ. కావ్యములను జదువస్వ్ని .వినని. హోందవుండుండునా! ఎన్ని క 'తాబ్బములనుండి యీ కావ్యద్యయము మన, నంఘమును,

ఇ్రాలించుచున్నది! కాలము మాజేనది, చ[కవ ర్హులు గతించిరి, "రాజ్యములు బంతులవ-ల నొకరిచేతినుండి మరియొకర. చేతికి -జీళ నాగరకతా సంఘర్ష ఆము గలిగినది, ఆఛార వ న! మార్చుకొని [కొత్తే దేశమైనది. కాని, మన జాతీయకావ్య ములు [పాత వడ'లేదు, "వాని యధికాగమింకను మొక్క వోలేదు. మోందవ జీవన 1వవాహమునకు ఆ శావ గ్టములు యణ మహాభెానతములు ఇవావ'లేదు; అవి చిర ంజేవములు! మతము శాస్త్రము, ధర్భుము, లలితకళలు మున్నగు నవి, వానివాని కుచితమెన రీతుల మానవ శితణమునకుం దోడ్చడు సాధనములు, కొన్ని బుద్ధిని ఉ్తిజనమొనరించు [వతియుగమునందును 1 బతినంఘమునందును కాల మునకంకు ముంధు నడచు 1వతిభావంతులు, విన్లవ కారులు దూరదృష్టి. గలవారు కొంద ఆఅుదయించుచుందురు, _ అట్టి మహనీయుల భావములు, నృష్టులు ఆ యుగమునక్క, ఆ సంఘ మునకు అఆదర్శక ములుగ నుండును, ఆపురుష పుంగవులు మార్ష దర్శకులు: అస్ఫుటముగన్యు అవ్య కృముగనున్న భావికాల మును మన్న కన్నులకుం బొడకట్టునట్లు చేయంగల మహినూా:

కవిత్వ తళ్ల్వ నిరూపణము గం వంతులు, చారి వలుకుబడివలన నూసవనంఘము (కొత్త కొత్తదారులు (దొక్కుంచుం డును, జాతీయత అట్టి యుదార హృదయుల భావనంవర్య_ముచేత నంతర్హాతీయత గం బరిణ మించుచుండును. బుద్దుడు వాల్చీక్తి వసు[్రీ స్తు, మహమ్మాదు మున్నగు మహోపురుషు లీతరగతికి నంబంధించినవారు, "వారి. జీవితమే మొన యుత్క్చృష్టమెన కావ్యము, వారి 1వవ్నర్తనమే నీతికి ఆదర్శకము.

(వతీయుగమునం దొక్కొక్క_ భావము (వ్రముఖమై' యుండును. అది యా ధ్యాత్మీక మైనను, 'సాంఘికమయైనను, "రాజకీయమైనను, "లేక మటీ యిం ేవిధమైన మానవచర్వకు సంబంధించినద్యియెనను గ్రావచ్చును, ఆ భావములందుం [బజల యాంతే రంగిక దృష్టి. లగ్న మె. యుండును, ఇట్ట భావము సార్యజనీనముగ నుండక తవ్చదు. "దానిని కవియోో, చి (త "కారుండో, 1వవక్షయో, తన నృష్టిమూలమున బయలువణ చును, మన మెల్లర మానాయక్రుని ననుసరింతుము,. ఎందు వలన + మనయందు. అన్బష్టములుగను నిగూఢములుగను నున్న భావములను! ఆయన. వెలిబుచ్చును, (వజాబాహుళ్యము యొక్క భావములు ఆతేని నృష్టియందు ఆది శేపావతారము 'చాల్చీ “రండువేలనాలుకలతో మాటలాడుచుండును, ఆయన కును మనకును సహానుభూతి గలదు, కావుననే గదూ నాయ కుంయడు మనలనాకర్షి ంచును, అట్టి మహనీయుల యు ట్రేశములు, నంథామణములు, (ప్రవర్తనములు విశ్వ శేయమును "జేకూర్చు చుండును. వది విశ్వశయమును నంపాదింపంగలదో యది

౫౮ కవికోకిల (గ్రంథావళి

లలితకళలు జాతీయ జీవిత మునందు. అంత ర్యాహి నులె 1(వవహించు భావముల రమణీయాభివ్య క్తులే, కావున, వాని యందు ముఖ్యములును, నర్వజనాదరణీయములును అగు భావములను. ఆగక గి వచ్చి ద్ధి ల్నులు తమ రచనాచమ తు ఫ్‌ వలన వానిని ఆదర్శకములుగ నొనరింతురు, ఇట్లనుట వలన మూనవసమాజమును క్షళలును వరన్నర 'సాపేతకము. లని మన మూహీంపవలయును, ' తాత్కా-లికములై న భావములు కొన్ని (వజలను శిల్చులను ఆకర్షి ఐవవచ్చును, అట్టివి తణికములు, కాని, కాలపారంపర్యముగ నొక జూతి యందు అస్థి గతమై మజ్జలో నాటుకొనియున్న భావములను మూ. ర్రీభవింపం జేయుట జాత్తీయశిల్చ మనయుడును. అదియే లోకాదరణపా[తము, తేన వ్య క్రిత్యమును బోంగొట్టుకొనక చిరరజీవముగ నుండును., "తా త్కా-లిక్రము.లై న విజాతీయాను కరణములు మన న్యభావమునకుంగూడ విజాతీయము లే "కావున 'నత ఫ్ర్‌పటా త్ర ర్‌ ము కొజంతవడి కళాప్రవపంచమునందు నిరాదరింప6ంబడును,

(ప్రాచ్య పాశ్చాత్యశికణ మార్గములందుం. బరస్పర యరుద్ధ్యము గోచరించుచున్నది, ఒక రికి శాంతియు. నిరాడం బరమైన జీవనము [వధానముః. మజియొకరికిి తృవ్ల చిత్త నంష్ష్లోభము, ఆటోవము; ముఖ్యము, 'నేడిచేం దడువంబడిన అగ్నిహో[తమువ లె భోగము. లనుభవింవంబడుకొలంది వృద్ధి 'చందుచుండుననియు, "కావున భోగముల నియమితముగ (గహింవవలయునవియు నొకరిమతము, భోగముల వీలై నంతవటణకు వ ఫద్ధిపాందించి వాని ననుభవింవని'ే నాగగకత

కవిత్వ తత్త్వ నిరూపణము ౫౯ గాదని మజియొకరి యభ్మిపాయము. పాచ్యులకు జీవితము. పరమౌార్థమును సాధించుట కై ఏర్పడిన మొకయువకరణము, పాశ్చాత్యులకు, జీవితమే. యొక వరమార్థము, "కావున యిట్టి మార్ల భేదములు "ర౮డు ఖండములయొక్క. లలితకళల. యందు: నస్థిగ తముగ నంకీత మైయున్నవి, (పా చ్యశిల్బము. నందు రూవయా థార్థ్య మంతే ముఖ్యముగాదు వలయ న వారిశిల్బము. వాలవటుకు 'సాంశేతికము,. సాంకేతికశిల్ప "మెప్పటికి కొన్ని విల్బ్పసమయములకులి గ ట్రువ డియుండును. అజంతాసపాలయందతి "రేఖాచ్మితములు ఈతగ గతి శిల్పము: నకుల [బ్రబలమైసననిదర్శనములు, మనశల్పము ఛ్యానమూల కము; వారిశిల్బము (వకృత్యనుక రణము,

“సోళభయందు. రనరామణీయక ము లె (వధానములు 'కాన్కి “సీశికిని ఆధ్యాత్మిక భావములక్షును నేమిసంబంధము గలదు! అని కొందజు వీమర్శకులు: (వశ్నించుచున్నారు, ఇది మనకు నవీనమును విజాతీయమునునై న నం బేహము, అన్కర్‌ వైళ్టు (08611 1164ల అను నొక ఆం్లోయ విమర్శకండుణకోళ లన్నియు సిటి చాహ్యాములనియు, సితియనునది “'యెదోకొద్షి పాటి "లిప్‌ వేటలు గలవారెేకేగానసి, (వతెభావంచులకు నీతి యనవసరమనియు "చెప్పియున్నా ౭కు, ధర్శశాన్ర్రాములయందు వలె శావ్యములందు. నీల బోధ యనవనరమనుటయీ ఆయన యుద్దే శమైనయెడ ల మే మిరువురము వకాభ్మిపాయులమే. కాని నీపీకీని కావ్యమునకును వలాటి సంబంధము లేదని . *గీ!] 6 2505 16 శరుగం:2]. “0 మం?418 అటలేం08 6 కేంఇ69 216. 16383 01166321 $00663, జాకీ 6ంటంజి ల

ద్‌

౬౦ కవికోకిల [గంథావళి 'వాదించువారికిని నాకును భిన్నాభిపాయము గలదు, ఈ విషయమును. గొంచెము. -చర్చింతము,

"కావ్యమందు “రామణీయక్షము ముఖ్యము; తక్కిన గుణములు. అందుకు పోవకములుగ నుండవలయును, రామ శీయకమనునది [పతిభావంతుండైన కవియొక్కు రచనా నై పుణ్యమునకు నంబంధించినది, గుణ మెవూడు తనకాలంబ మైన వస్తువును అ(శ్రయించియుండునుగాన, వస్తుగుణములు “గింటికిని (పాధాన్యము గ లదు, ఒకవేళ నీతి చాహ్యమైన వస్తువు రమణీయమై యుండినయెడల "హేక్సివియరు (54165- 962/9) మహాకవి నృజించిన కై 'యోప్మాటా (1600212) కన్యవలె మూనవలోకమున కువదవము గలుగదజేయును, కకుంతలేవ లె అనుభోగ్యము గాదు

ఎమతీయొక పూర్వవమము గలదు; నిల్బముకొజే త్లిల్బము* (8110౯ 20) అనలగా శల్చమున “కిలాటి శాధ్య తలు లేవ్లు,కవి భఛావో[దేకమువలనం దన కిష్టమెనరీతిని గానము వేయును. అట్లుచేయుట యిుతరులకొజకులూదు;, తన నంతో వమమునకు. కొక్రిలకూయుట 'యెవరిని ఆనంద “వెటుటకొఆకు? -ఈ వాదము “మొట్ర'మొదట వినుటకు ఇంపుగానే యుండును; "కాసి వమర్శించుకొలంది యందలి లోవములు బయలువడును, శోయిలకూ6లతను విసి మన మానందించుచున్నానము; నిజమే, 'డానికూంత మధురముగ నుండుటవలనను ఆ కూంత మనకు నమ్మాతిమగుటవలనను మనము సంతోపి.చుచున్నాము, అది తన కివ్టము వచ్చినట్లు కూయుటవలనగ[ గాదు. కాకిగూడ తనకిష్టమువచ్చిన క్లే కూయును, దానిని మన మేమా[త మాద

కవిత్వ తత్త్వ నిరూపణము: ఇగ ₹ంచుచున్నాము! అటులనే కవి. చేయు గానము మానవ నవాజము నుద్ధరించుటకు భఅవాగ వ్రమైనదిగ నుండుటవలన'నే గౌారవింపంబడుచున్నది. *నాకు నోరున్నది. తిట్టుటకు చాల మూటలు తెలియును. కావున "నేను తిట్టుకొనుచుందును" అని చెప్పి వీధుల వెంబడి తవ్వుదారి కూ తలు శకూయుచుం దిరుగు చండిన “ఆతనికి షిచ్చి వట్టిన" దని పిచ్చివారి అసువతిి వంపుదుము, నమాజు "మె త నయందలి వ్య క్షికి బాధ్య మొ వ్య క్రికూడ నమాజమునకు "వాధ్యుండు, కవి యొకమూల; గూర్చ్యుండ్‌ తన నంతోవముకొటుకు నొక "కావ్యము రచియించుకొని 'డానిని 'బదిలముగ నింట చారముకొని యుండినయెడల "నేలాటి యిబ్బంది. "లేదు, అట్లు "గాక కవిరచనలు వ్యా ప్రలోనికివచ్చి, లోక్షజీవసము మె నిధి “కారము చేయుచుండును. కానున నందటికంోును కవికి "చాధ్యత 'యొక్కువ,.. ఉ్నత్తమకవి నృష్టియం డా కాలపు మానవ సంఘమునందలి నమంచిత్‌ భావములు. మూ ర్తీభ వించి యుండును. అతని రచనలందు భవివ్య ద్యాణి రహన్య మర్మర రవములతో నంధావీంచుచుండును. మూనవ జీవితమునకును శిల్చ్పమునకును నహజమెన శంబంధము గలదు. _ జీవిత (ప్రయోజనము ననుసరించి శిల్ప 1(వయోజనము కూడ నిర్ణ యింపంబడుచుండును, "మన జీవిత మును గుజించి ఉ్యమఖయ్యాం (0౫2౯ [ఏడమ అను

౬౨ కవికోకిల (గ్రంథావళి

0౮96 10108 13 06210 266 ఉం 86 18 1168 ;

0లకింళల 860006 12339 01093 108 6౪ల ఈ,

స ఏ వో

గల2037 005 012౪761166. 0 116 10241.

౨06106 120005 800280 కేం404. 256 66;

1066 ౪29 & రేం0? 10 ఇష10% 1 10694 90 1;

"0606 ₹25. & 7011 9496 ఇర[0 60816 06 366,

ఇ₹గ16003 1769 6క9కఫ

1060106 664రే 3౦౪. ౯౪౬ 5%3)1 లల.

ఉ్యమఖయ్యాము కొంచె మించుమి6రచుగా చార్యాక మెతస్థుండు. “వికసించిన పూవు మగల వికసింవరబోదు, మర ణించిన వనూనవుండు మరల తిరిగ 'రాంబోండు, (వాణ: ముండలోనే భోగము లనుభవించెదము, చచ్చిన వెనుక యేమగునో ఆ ఫమయము. "నాకు తెలయదు, ఆ ముడిని నేను వివంజూలక పోత నని "చెప్పెను, అట్టివారికి జీవితము ఖభోగమాత (వయోజనము. జీవితము ననునరించి శిల్పము. “సాడ విషయభోగముల (వతిపింబముగు నుండును,

కాన్ని మన విశ్యాసములు "వేలు, ధర్మార్థ కామ, మోవములను నాలుగు పురువూర్థములను మానవజీవితము "సాధిరవవలయునని మన "షెద్దలు నిర్గ ముంచిరి, వారు ఇపహా వరముల రెంటికిని నమాన గౌరవమును చయూపియున్నారు, నన్నా్యాన మనునది అతీత ధర్మము. లోక సామాన్యము గాదు ధర్మార్ధ కామమోథతములు వరన్బర సామపేష్షములు "కావున మన కవిత్య [వయోజనము, జీవితాదర్శకము నను.

కవిత్వ త త్త నిరూపణము టం నరించి (బహ్మోనంద సోదర మెన వరనిర్యృృతిగ నిర్ణయింవం బడీనది, కావ్యము లఅలనంగా. బసిబిడ్డ లాడుకొనుటకై మున మిచ్చు రంగుల బొమ్మలు గావు; అనాగరకతా దోషము పొపుకొనుటకు మేజూ బల్లలమెై. (బదర్శింవంబడు భూషణ (గ్రంధములనుగా కావ్యములను మన 'మెవ్పూడు తలంవ లేదు, మన జీవితమునందు కావ్యములు మిళితమై పోయినవి, ఆర్య సాంఘిక జీవన |(వవాహమునకు "రెండు తటములుగ నున్న రామాయణ మహాభారతము లే యిందులకు దృష్రాంతము, వీత దమయంతి, సావ్నితి, [దౌావది మున్నగు పౌరాణిక నతీ రత్న ములు భారత బేశమునం ' 'బెందణు వత్మివతల నృజింవ 'బేదు 1 సంనార ముందు నిర్భర దారి[ద్యమును, కష్టవరంవర లను ననుభవించుచున్న నతీిమణులకు దమయంతి, | చౌవది, చంద్రమతి మున్నగు నిల్గాండ చర్మితము "లెంత యూజట నొడగూర్చియుండ లేదు, ఈ నారీవతంసనము లంధటు వ్యాస, వార్మీకి వమహోక వుల భావ్యవవంచమునంబుట్టి “వింపొందిన ఆదర్శక నృష్టులేకడా ! అట్టి కవులన్నంటికైన ని ర్భాధ్యు లఅలగుదురా+* వారి రచనలు సీతి చాహ్యాములగునా పట్సు (646 అను ఆంగ్లేయకవి వండ4ట/' 1 301, 200 06200" అని "చెప్పియున్నాండు, మన పూర్వికులు సత్య నాందర్యములకు [ శేయమునుగూడ, జీర్చిరి, కావ్యము విశ్య(_శేయము చేకూర్చునదిగ నుండవలయును, అనీతి చాయక*మెన బేదియు లోకక ల్యాణము నాపాదెంవ లేదు, ఇంక నితియన నేమి? డానినెవరు కల్పించిరి! 'దావి వలన6 (బయోజన మేమి? అను నీ విషయములు మనసున

౬౪ కవికోకిల (గంథావళి *శక్కనిబే కావ్యములందు పే యావశ్యక మా? "లేడా? యను నందేహమును మనము తీర్చుకొన లేము. నీతి యను: వదమును విశాల భావము గల చానిగా నూహీంచి నేనిచట. [వయోగించుచున్నా ను. "దేశకాల ప్యాతములకు లోయడి న్‌చులు భిన్నములుగ నుండవచ్చును., ఒక నంభఘమువారికి నాక ేశమువారికి ననుకూలమయిన నసీతులు మజీయొకరికి విరుద్ధముగ దోంవవచ్చును. కాని, యిట్టి వరన్పర విరు: దము "లె న నీతులందు నంత ర్య్యాపియగు నుబేశ మొక్క- థి న్‌ టో టియ్‌,. అది యేదన:; వనూనవ జీవితోదరణము, లోక్‌ యా లా సౌకర్యము, "నేసి చట (బయోగిర్‌చిన నతి అను వదమును "దేశకాల పా_తాచార వ్యవహారములకు వశవర్హి యయి నంకుచితమయిన నీతినిగ నర్థము చేసికొన( గూడదు, అన్ని సీతులకు జన్న కారణమయిన యావశ్యక తనుగం దలంవ వలయును. ఇది జగ బేకము,

నంఘ నమ్మ్బకిని దదంశ మెన వ్యక్తికిని భీన్న భిన్న వ్య క్రులకును గల (వవ!ర్తన సామరన్యము, ఆనుగుణ్యము: నీకి యనంబడును, ఈనీతి మానవుల యావళ్యకతనుబట్టియు ననుభవము ననునరించియు, [క మ[కమముగ రూవము దాల్చి నంఘయం[తమును నడుపుచుండును. ఈ సీతులు సకల విధ ములైన మానవచర్యలకు నంబంధించియున్నవి, ఇట్లనుట వలన, ఏైేవ సంఖ్యాకులగు (వజల యభి_పాయము ఘనీ. భవించి నితిగను వాననముగను వమూటును, కాని, నీతిశానన ములకు గొంత భేదముగలదు. రాజూధికార ము దగలది పాననము, సం్యవదాయ సిద్ధమయి మానవుల భావములను

బరపాలించునది నీతి. నాగరకత హాచ్చుకొలంది అధికార ము[దాంకితములగు శఫాననములక ౦కు స్యయమారోపితము: లగు నీతు'లే మనుహ్యనంఘమును ఇశ్రాలించుచుండును, విరుద్ధ శాననమునరకు లొంగియుండుట ఊాన్యమ్రైనను న్యయంకృత నియమమునకు వశ వ_ర్హియె యుండుట స్వాత 0 [త్వే మనం బడును,

నీతులును శాసనములును (న్యయంకృతములై నను, వరకృతములె నను నంఘుమును. శాసింవనియడల వ ఫ్‌ కీ 'స్వ్యాతంత్యము నశించి మానవజాతికి (బ భయము నంభ వించును, కావున నీతి మానవులయం దనో్న్యోన్య (వ్రవర్త నానుగుణ్యమును బోవమీంచును, |

కళలు సాంఘిక జీవితముయొక్ష_ యుచ్చా్యాన నిశ్చ్వాసముల యాదర్శక "లేఖనములని యిధివజకే "తెలిసి కొని యుంటిమి, "కావున జీవిత మొక వంకన్సు కళలు "వేశౌక వంకను6 (బవహిరవ నేరవ్లు. సాధారణ జీవితము నందు నేవేవి నితిబాహ్యములుగన్వు “నేవము పుట్టించునవిగ నుండునో అట్టివి కళలయందును నింపుగొలువవు, అట్లగుట కావ్యమునకును నీతికని సంబంథ మెట్లు. “తగ్గిపోవును 1 వాసి (వయోజనములును భిన్నములుు పాలనాదండము. చేత బట్టుకొని "నత గ్రంవది కధ ర్యంచ గ* అని "వేదములు "వొసించును, కవి “సత్యంవద? అసి శాసింవక హారిశ్చంగదుని రృజించెను, “నత స్రమేవజయతి' అను ధర్యవాక్యమునకు హారిశ్చం (దోపాఖ్యానము లక్ష, గ్రముః ఆకథను జదివినవారికి

౬౬ కవికోకిల (గంథావళి హారిశ్చం[దునిపె భక్తి గారవములు గలుగక పోవు, మన "మెవరిని ఉత్తములస్మి మెచ్చుకొందుమో వాగి ననుకరింవ వలయునసని'యా, 'వారివ లె, (బవ ర్తింవవ 'లెననియోూ మన మభిలపింతుము, ఈవోరిక మనయందు సహజముగం బుట్టును. నత్కా.న్యములయందు ఇట్టి యున్న"తాశ యములను, ఆనలను 1బేరించు | _క్తిగలదు. జబలాత్కా-ర నీతిభోధనమునకు కావ్యము "లెన్నండును జానుకొనంగహాడ దు, అట్టివి కావ్య ములుగాక్ష మనుధర్శు శఇాన్ర్రాములవంటి న్న ఫ్ర తు లు గ మాటును, కళలయందలి నీతి యంతర్జీ నమై యలవ్మీతముగ మన పృొాదయము' (బవేశి 6చును, 'డాని. వదచిహ్నము అద్బశ్య ములు. ఇట్లు రచఛించుట క ళానై పుణ్యము, . _శావ్య మర్ధింపవలసినది రససౌందర్యములేక దా | అంత రి నమైన స్‌తియెన ను వానిశెటుల మువకరంచును? అను నంశయము కొందటకుడ గలుగవచ్చును, నీతిన్సర్శ లేని చే సౌందర్యము పరిపూర్ణ ము గాదని నాయుర్రేశము. ఈ దృష్టితో మనము విమర్శింపంయబూనినయెడల ఏ దేశ ముయొ క్క యు త్రమశిల్పమునందు( గాని యనీతిపరత్వము నోచరింవదు, ఒకచ్చితకారుండు ర నుణేయవతియగు. కాంతను వి గతవన్రు నుగ 6 జితించి మనకుంజూపిన యొడల ఆ సౌందర్యమున ౦తేయు (మింగి వేయ6గల యనహ్యుముపుట్టి మొగము చిట్లించు శొందుము, ఎందువలన*+ ఆ చి శతవటమునకును జీవితము “6 0006 0 ఫ్రెంం[0/ 18 206 901041 1890026100, 04౬ 0221 6001411082 90% 60000106 0810901460 (9, ఈ ౭6 ఈ 1006 1006ల 16 0 ఉల

కవిత్వ తత్త నిరూసణము ౬౭ నందు. మన కలవాటువడియున్న యాచిత్యమునకును వైరు ద్ద స్ట్‌ము సం భ్‌ వించినది, అందలి గ వ్యుత న ర ంజనో వభోగ థ్‌ మగు నంత లేదు. సభ్యుముగ ఇట్టి చితములు ఆహ్లాదమును గలిగించి మనసు నుద్ధరించుటకు మౌాజు,. ఇం[దియచాపల్య మును, అనభ్యాములగు మనోవకారములను (ైేశేవించు చుండును, అట్లుచేయుట యు_త్తమకళ మమొొక్క_ ధర్మము కాదు,

అట్లయినయెడల _భూనవచర్యలకు నంబంధింపసి వనములు కొండలు, మేఘములు; ఉపషస్స్ఫులు, సూర్యా స్త మయములు. మున్నగు దృశ్యముల [వతిలేఖనములు కాంచు వారలకు ఆనందము గలగించునుగ జా! అట్టి చితమునందు. గూడ నీతి అంతర్లీనమై యున్నదా? అని. కొంద అడుగ వచ్చును, అట్టి చ్మితములు అనీతిస్ఫోరక ములు గాకుండుట "చేతనే 'వానియందలి రామణీయకమును (8 తిబంధకము లేక మన మనుభవింతుము, సీతి సౌందర్యమునకు హేగువు గాదు; మరిపూర తకు అవశ్యక మైన 'మమొక్ష ఉఓచిళ్యము, , యందలి కథాభాగమునకు( జదువరుల పృాదయము నాక ర్నించు కే _క్ర్‌యు 'పాచ్చు చుండును: గుణ మెవుడు వస్తువు నాథశయించియుండునుః, గావున నితరకళలయందు. వలెనే కావ్యమునంధును వస్తుగుణములు దెంటికిని 'వానివానికి. దగిన (సా భాన స్ర్‌ము గ లదు.

మానవుని 1వ తినోరికకును "రెండుదిక్కుులు గలవు. "మొదటిది వారయఛాపరిప్తూర్తి; రెండవది తజ్జనితమైన యుష యుక్తి. ఒక యుదాహరణము; మిఠాయిసింజూచిన పుడులిన 6

ఒరా కవికోకిల 1గంథావళి గోరిక పుట్టును. ఇది జిప్వోచావల్యము, మనదృష్టి క్రోోర్రిక్ర- తీర్చుకొనుట యంజే లగ్నమయి * యుండునుగానిః 'దానిః యుపయోగమును. గుజించిన తలంపె సాధారణముగ6 గలు గదు, కాసి మనము తలంచినను, తలంవకపోయినను మిఠాయి. తినుటవలన "ెండులాభోములు చచేహాజినవి, ఒక టి: కోరిక తీరుటవలన గలుగు లృేప్లిఫ రెండు 3 "దేహాఫువ్షి ల చ్చట మణాయిలోసి మాధుర్యము రుచిచూచుటవలన, గోరిక తీరినది. ఆమాధుర్యము, ఆహారవ స్తువు న్యాశయించి యుండుటవలన “చేహమునక బలము కలిగించినది. కాని, మాధుర్యము మా[తము కోరిక తీర్చునదిగా నుండి తదా (శ్రయవస్తువ్లు అవారోగ్యుకర మై యుండినయెడల దాని పతి ఫలమును మనము తవ్చక యనుభవింతుము. ఈ "సాదృశ్య మును కావ్యములో రససౌందర్యములకును, కభాభాగమున కును వాని ననుభవంచు మానవనమాజమున కును నన్వ యించి చయూడు6ండు? అంత్య ఫలితము మాచే యూహింవ6 గలరు;

మొానవస్వ భావ నిర్మాణమునందుం బరిస్టితులు ఇవాల య'మే ! కావ్యములం దట్టి పరిస్థితులు గలవు. ఇంద్రియ గోచరములగు విషయములు. మనల నెట్లు లోంగొనునో, "కావ్యాంతర్జత విషయవర్ష నముకూడ నశ్ల మనల వశ వర్తులం "జేసికొనును, కావున "శావ్యములతో '( గవికిం గల నంబంథము కన్నను దానిని జధివి _యానందించు లోకుల. -శెక్కు. డునంబంధము .[గలదు,

కవిత్వ తత్త్వ నిరూపణము ౬౯

మతమును శిల్పమును ఒక పూవులోంబుట్టిన "రెండు "రేకులని చెప్పవచ్చును, వాని రెంటికి మిక్కిలి నమోవ వాంధ వ్వము గలదు, ఒక చడానినెకటి యవేవీంచి యవియన్య్వోన్య నపాకారమువలన నభివృద్ధి చెందినవ్‌,

వెదిక బుషుల భావమును, కవిత్వ కల్చనాశ_క్రియు సమ్మిళితమయి, యందుండి యపూర్వ్య సృష్షులు బయలు దేరి నవి, పౌరాణిక [వవంచమంతయు నిటి మతక విత్వ సాంకర్య ముయొక్క. యద్భుత నృష్టియేకదా! ఇట్టి కల్చనలు లేకున్న మానవ జీవత మెంత నంకుచితముగ నుండియుం జెడివో |

మతమును, శిల్చ్పమును ఆనంద సావమాత్కారమునకె పాటుపడుచున్నవి, గంతవ్య "మొకటి , మౌార్షములు: భిన్నములు,

“ఆనందా 'దేవ ఖ ల్యమాని భూతాని జాయంతి,

అనంచా చేవ జూతాని జీవంతి,

ఆనందం చయ్నాాన్త వ్‌ నంవిళంతి

ఈ భూతనృష్టియంతయు నానందమునుండి యుత్సన్నా” మగుచున్నది,. ఆనందమున వర్గిల్లు చున్నది. ఆనందము దిక్కు. నే [వవహించుచున్నదది. తుదకాయానందమును (బవేశించు. చున్నది. శిల్పినృష్టియు 'నిట్రిబే, భక్తుండును శిల్పియు నేది “సత్యం నీవం సుందర”*మో డానసిని దర్శించుచున్నారు. -ఈ యంత స్తునందు నిద్దజీకిఃణగ ల భేదము నశించినది, కవి భక్తుండు, భక్తుండు కవి; శిల్పము మతము నొక్క-టియే మొనవి,

మొదటి యనాగరక దళశయందు మానవుండు వశు. (ప్రాయుండ్రై. కామ్యసౌఖ్యములతో నంతృ_ప్తివడియుండున్ను

శ౭0 కవికోకిల 1గంథావళి “అంతక మించిన నంతోవము నతం 'డెటులగడు. ెండవ దధ యందు6 (చావధచిక జ్షానము కొంత యుదయించి. వునో వికృతులు శివీతములయి శాత్ర్రుముల్ను శిల్చములు మున్నగు. వాని మూలమున నానందముం బొందును, మూండవ దశ యందు రానురాను ఆతనిజ్ఞానము విశేషము] నభివృద్ధినొంది 'పూర్వనున కన్న ాళ్యతమైన యానందము నన్వేషింవ “మొదలిడున్తు అదియీ యమృ్మతానం దము,

“వకం రూవం బహుధా యః కరోతి. ,,..

తమ్‌ అత్భస్థం మ్‌ఒను వశ ఫ్టంకి న్‌రా,

"తేపూం సుఖం ౫ శతం "నేత "జేహామ్‌ం

ఒక మావమును బహుమయావములుగ నెవ్వండొనరించు దర్శిం చుచున్నారో వారు ఇౌ శ్యాత సుఖమును బొందుదురు, అన్యులు వొరదరు, ఇశిల్పము. తన యాదర్శకమును [కమ[క్రమ ముగ మార్చుకొని, యొట్ట కేల క్ష్‌ కాశ్యత సుఖమును మాన “వుల కందింపంగల యంతటీ యున్నతవదపిస్ణ్రీ నారోహించినం. గాని, కృతకృ్యత్యము "కానేరదు,

నంపూర్ణ్మ ౦ ₹రిడే 00| ఇం016768 148 ర్ల0636 ఫ8కు ఇమం ఓ 19 400 108 1806 10 106 58006 30666 ₹10 ఇ61ళ్ల[06 ఇర6 0010800%- ఆతల్లి శె 6్వం బస ర కటల 47

పాశ్చాత్య 'దేశములందు ఇాన్రువిజ్ఞానము. వెచ్చు "ఇరిరగ్‌ లలితక ళలస్థానమును నె తము స్మాకమింవం్‌ొ చ్చెను, 'కావ్యములందు మనోమోహానవయిన దివ్యానుభూతికి వమాజు "మేధో వ్యాపారము అధికార సైవనము గావించెను, అత రుణమున [ఫాంసు'దే ఫమునందు నిందుకుద (౭ 8కారముగ నొక కవి తో్యోద్యమము బయలుజేటెను, ఆయు ద్య మ'కాగకులు సమకాలీన కవిత్య్వముతో, దృప్లీవడియుండక, యిం(ద్రియ ముల. నంతర్చు ఖముల6 గావించ్చి యగాధమును విశాలము. నన సూత్చు [వవరచ మును 'జొచ్చి, యందలి యసి ర్య నే నియమయిన, నత్యమును సౌందర్యమును గానముచేసిరి, ఈ తెగకు నంబంధించిన కవులను పాశ్చాత్యులు మర్మ. (148110) కవ్ల లనియు, సాంీటిక (న[1001050).. కవు _లసియు నామకరణము గావించిరి, పాడిచేకగ్‌ అను (ఆంచి కనీ ఇటువంటి కవిత సము నకు 'మొదటమార్ష ము. సిద్ధపజ షాను, అనంతరము "విరెన్‌ మ్య్యూలర్మీ అమకవులు స్మువసిద్ధులె రి, ఈ మర్శక విత్వము. యూర ప్తుఖండమునందుం దన (వకృృతి కనుకూలించిన 'దేశములంబెల్ల వేరు నాంటుకొ నెను. జర్శని'దెశ మందు 'జెమె ఖల్‌ అను యువక కవియు ఆతని. యనుచరులును, అయిర్హాండునందు ఈట్సు; య్‌, ర్య

వ! కవికోకిడ (గంథాపళి అక్జలె సిమ్మున్ను. జజేమ్ను హోయ్‌ * కజిన్సు మున్నగు కోవు “లను ఈ మర్చు క్త భ్యసం [వ చాయమునకి నంజంధిందినవారు, నుర్మక నిత్వము సామాచ్యముగ గీతి (1ంంలు దూడ మున నుండును. అ గ్‌తములందు గానమునకును భానమున సును నమానగారవము: గలదు ఒఇకపళ గానమే (మాధా న్యము వహించినదనిగూడలం 'జెద్వుటకు వీలున్నడె, కావ్య నూవములలో గతమే యు త్త మాత్రవ మని ఫొందటే యాశునికుల యఖిపాయము, మర్మకవులు తక్కు వవదము లలో నమ్మవగానమున్ను నూచనలను గర్భీకరి ముగు, పాల్‌ వెర్లేకన ఈ తగ కవిళ్యమున క లవమణమునలి (గింది సతముల రాచించను. క్ష రెచణంం మతం ంీయళ 22 ప ఉముక్షక రడ ఆంయకటుం 3 లైైడకికలి ₹7జక్రరం 15 జం జడే ౨౦0 మల్ల ఛాంటసట్లా ఏం00016, ౫95 కెం ష0క్‌ ఈలి తం6క10డ *01కకు తటే తం 1 ₹ర్ట8ళటాం పం సశం0 ఇటు పంకం 60016 22్టఓ తశయాా జాను ంళ షండ 762 ఏం మల్లా 7906 6 మిల్లి 88 8 పళంయి. 2 8001 పడక ర్రైం06. ఆఈ64రైఘెక్ట; 'రంఠ6 *0 ౧6న 10964 ఇంతే 80168+ ఈ కోవిత్యమునకు ముర్టుకవిత్య మిని య్‌బ జేరు - “కావలయును ఈ కావ్యములండు సామాన్య వజల కగవ్యు ఎ ఇ విరిప్పడు మదనపల్లి థియొసాఫకల్‌ జాతీయకళాశాల. (వన్స్‌ 'పాల్‌గో నున్నారు. వక

మఠ్మకవిత్వ్తము' ౭ గోచరము.లై న విషయము లుండును, 'సాధారణముగ నీ తరగతి గీతముల వస్తువు ఆధ్యాత్మికవివయముగ నుండును, క₹విగమొక్క. యాంతరంగికాను భవమును విశ్యజనీనతయు గీతములయం దంకీతమై యుండును, కవులయం దాధ్యాత్మిక స్వభావము నిగ్నిదము. కావున వారు బహీరిందియ నిర్లీ తములైన సీమలనుదాంటి సూత్ము (వకృతినిం (బవేశిం చి యందుం గలిగిన యనుభూతిని ధ్యనిమూలకముగనో, సూచ నగన్నో సాం కేతికముగనో 'వెలిపుత్తుర్యు ఈ మర్శకవిత్యము శేవలము అఆ త్భానుభవజనితముగను, అత్మ్నోషభోగమునై ్క యున్నది, జీవనముయొక్క.. యవ్వలిగట్టు ఈ గీతములందుం బొడకట్టుచుండును, యూరపుదెశపు, సామాన్యజనులకు ఆధ్యాష్టాక గంధము శూన్యము, _ కావున వారి కీకవిత్వము మర్మముగ 6 దోంచినది, బాడిలేర్‌ కవిత (ము ఆధునిక "షాషాత గ్రమర్శుకవిత్యమునకు మార్షదర్శక 'మెనదని. యిది వటజకు. "బెలివియుంటిని. ఆతని రచనలో; జాల వసిద్ధమైన -ఈ కింది పద్యములలోని యగాధాశయములను. గమనింపుడు;

వజ 18 2 శంంయం164 శం ఇ0056 01112366 008205 వేడ్‌ రుడు 0058048664 0% 11730౯ 1440260068 1186; గ6క010. షం. 000 4 కీం680 00 87210018 1068) "0046 0000609146 మము 7160 షమి! 1146 ఠాం8. త&ీ5 50103666 60005 ఇ₹4066106 00 &౨|డ 09+ తీశ 1456 10 006 122 1601602018 60900 1016, 00410016 28 డ&210688 &ఉం6ే ఉక 1166, ఏ6001%,. 500968, 206 6010028 21661 15. 191801.

-+ఈ తెగ కవులలో మజుల (గాంచివారికిని ఐరిషువా'

క్‌ రి

౭౪ కవికోకిల | గంథావళి కిని గొంత భేదము గలదు, అయ్యది దేశ కాలవరిస్థితులకు నంబంధించినది. ఐరిషుక వుల కండినంత (వకృతిసాంగ త్వము: [ఫెంచిక వులకు "లేదు, అందువలన "వారి "కావ్యములందు. గొంత కృలిమత పాడకట్టుచున్నది. మనక సమకాలినుండై'న (వసిద్ధ ఐరిషుకవి, *ఈట్సు రచియించిన ఈ వేరిన తే నెగడ్డను 0 ఇ11 00% శం01130. శ0108ఓ6 040 76 & గడ (021 06264 ₹ా2మడిలు ముర 0% మం6 ₹7471 ఈకవి తేన యా త్భానుభూతిని మ్‌ "రెండు “పాదములలో నిమిడ్బియున్నా?డ్యు అనంత సౌందర్యమును (బతివ స్తువునందు సందర్శించినాండు, క్‌ భావలోచన మెరవ్లగా( బడయకున్న; గాంచనేర వంతర్లీన కాంతినరణి.” నతంము! నత్మ-ఏీమునిధావలోచనము గోక్క అంతర్లీన "కాంతిని సౌందర్యమును తక్కిన కన్నులు చూడ(టలుగునా? మర్శకవి త్వమునం దొకవిధమున యన్నష్టతయు ననూపహా ఫ్‌మె న భావ నేం్యదజాలమును గోచరించుచున్నది, ఆ గీత ములందు భావములు అంటీయంటకాచిక్కీ-చిక్కక-దక్కీ దక్ట_క-మనతో 'డాండుమూత లాడుచుండును."ఆకావ్యము నుండి సీవేమి (గ పాంచితివిశి అని యుతరులు (వళ్నించినపుడు "= *పరిక నోబెల్‌ వాబ్యయ బహుమానము వచ్చినది,

మఠ్మకవిత్వము రె “వమో నేను జెవ్చజాలనుగాసి, యొక విధయమెన యవ్య క్త మాధుర్యమును, ఆనందమును అనుభవిం చితినిఅని చెవ్పుటకు మా్యతము సాధ్యమగును, కళయొక్క_. వరమావధియు నిట్టి యనిర్యచనీయమెన రసానుభూతిని శిలిగించుటయే యని యన్ని సం్య్రవదాయములకు నంబంధించిన రసజ్ఞులును, నిలు లును నిర్గ యించిన వివమయమే. “₹0%108 ౧౦౦ 8 0290 011 06 6501210064 09 2000068 ల, 1618 2 06 అని రపీం [దుండు క ళ యొక్క యనిర్యచనీయతను బోధించెను, *1£1[ (2 13 10 06 1010 0 10 96 లం1210066,” బిలము అనుభవింవం దగినదిగ్గాని, వివరింవవలసినదిగాదని డాక్టరు అవనీందనాథ టాగూరు నుడివియున్నా ౯డు ఇట్టనుటవలన ఉ_త్తమతశిల్చ్బము నందు వివరించి చెవ్చనలవిగాని యొక విధమైన రనస్ఫురణము: గలదని మనము "'తెలిసికొనవచ్చును. అడయాకరునందు "'జేమ్సు పాచ్‌ ,. క జిన్పుగారి యింట "నేను మూడు చితవటములను జూాచితిని, ఒకటి నందలాలు వసువు రచియించిన “శివనాట్యమూ, మజిరెండు కజిన్పుగారు జపానునుండి తెచ్చినవి. 'వానిలో నొక చానియందు జపాను (స్రీలు ముంచుకాలమునఠ6 గాగితపు గొడుగులు వేసికొని నంచరించుట చి.తింవబడియున్నది. వాచయొక దానియందు "శీవలము నన్న నిగీతీ లతో ___నవియు 'నేజెనిమిదింటితో, నొక జపాను దేశపు (స్రీముఖము అత్యద్భుతముగ లిఖంవంబడీ యున్నది, -ఈ మూడుచి[తములు నాహృదయమును పహారించి నవి, మర క్‌ విత్వము (4546 0610౮) యొక్క రహన్యము ర

రష కవికోకిల [గంథావళి

ఆ చ్మితవటముల మూలమున నేరుగ నామనమున 'నంకిత "మైనది, అంతవజకు ఆక విత్యములోని యన్నష్ట్రత (1722660689) యొక్క. గుణమును "నేను పూర్ణ్మముగ (గ్రహింవ లేకుంటిని, కివ నాట్యమును,; మంచేీకాలమున జపాను(స్ర్రీల నంచారమును చిత్రింవథుడిన వటమును సాధారణమైన: భొమ్మాలవటముల వలే పరిస్ఫుటముగ రంగులు పూయంబడినపి కావు వాని యస్పష్టత నిల్చక శనై పుణ గ్రముయొక్క- పరనీమయని తలం వలయునేగాస్తి అల్పకౌశలముగల చిత్రకారుల వచ్చీరాని వీరకాయకీచుందనముగాదు. అట్లు చ్మితించుటకు. శిల్పి చాల కళాభిరుచి గటవారిడుగను, చేయితిరిగిన వాండుగను, వర్ల సమ్మేళ నాది విషయములందు! రిపూర్మృజ్డు నము గలవాడుగను నుండవలయును. ఇ వటములయందలి రూవము లను దిలకించి నపుడు మన మనస్సు గాలిలో. "దేలిపోవు నటుల౬ "దేలికయె -చితసారూప్యమును 'బొందినట్లుం డును. ఆ చనూవము వదో యొక యగాధ రహన్య వాతావరణమున్మ "వెన్నెలగా టి యందుం ేలియాడు. మేఘశకలములవలెల బొడ కట్టును, చూడంజూడ నవి గాలిలోంగరగీపోవుచున్న'వా యేమి? యను నాకు మర్జుకవిత్వమునం దోచుచున్నది, "రేఖలతో లిఖంపం బడిన వటమును గాంచినపుడు ళు న్ని కొద్ది గీరలతో నంత సుందర మైన యాకృతిని "నేర్పరియెన చిత కారుండు నృజింప6

మర్మక£వి త్వ ము 22 జీ వళొాక్కు_” కవిత్యమునందువ లె ఈ చి తవటమునందును అనవనర' కళావ దర్శన మునాకగవడ లేదు, అయినను అందు సౌందర్యమును నిరాడంబరతయుల దొలకాడుచున్నవి, అట్టి యన్పష్టతయు నంథ్సీ వతయు6 శేవలము అనల్వ్సక ళానె పుణ్య "సాధ్యములని నేనుగహించిలిని,

మర్మ్ధుక విత్వమునందలి యన్పష్ట తనుగుజించిన కొందణి యభి(పాయముల నిట నంకలించితిని, : 1 తీర4 06 76007 9046066100. 0 5000 060 04600 ఇరర6465 శ0 ఉలుంండి, 10 20% 09 2 0600410 8400693103 0౫ 72860638 0£ 0066 340)6603,.. కం 046 06 649100 'ంష0568 క కంగర్టక ఇజ్లాక 20% డే130ం61 11064016 9 06 రరే6%5640615082 ఆ వ0%6 [027౫04 "జపాను కవిత్వ పద్య భేదములందు. “హెక్కు” అనునది చాల చిన్న పద్యము, అది,పదునేడు.'నేకాచ్మ శీబ్రముల పరిమితిగలది. ఈ పద్యముల “లోని విషయము: జపాను. దేశస్థులకుందప్ప, ఇతరులకు సాధారణముగ బోధ పడనంతటి నంక్షిప్త్రముగ్రనుండును. అందువలననే జపానువాబ్మయ విమళ్ళ కులు *కమి యెట్టివాండొ పాఠకుండును నట్టివాండయగ నుండవలయును" అని వెప్పుటు “హెకు్కు' పద్యముల రచిధచుట 'చాల కష్టమనియు బాషో అను న్మృుపస్‌ద్ధ 'హెక్కుీ కవి తన జీవితమునందు మూడు నూర్ల పద్యములను మాత మె రచింషంగలిగెననియు, యోన్‌నొగూచి. తెలిషియున్నాండు. విషయముల దెలుపుట కొక ఉదాహరణము. ననువదించితిని ; కాలిపోయెను శాలఫ రాలెడువూవు లెంత నిశ్చలశాంతి 'నెనగెడు' నివుడు 1 తనయిల్లు కాలిపోవు సమయమున రాలెడువూవుల నిశ్చలశాంతిని చమనింపంల కవి మనోవస్థయే యీ పద్యమునందలి విశేషము.

శిల కవికోకిల [గంథావళి

2, *2రగం0653 16 0060 2 71010291 & క్రండే 1763 10 2 61046, టి 640001 ౨6 16 0% 0068 &0క్ర6% 11 ___7472టో డట

8. 1 0108 $06046 800414 068 000108 01% 1111510256. "06 6000600120200 ౦01 00]166181 806 1082 1001486 01 267616 670%64ి ప శ06మి ఇక 90044... మెం 2206 &0 001666 15. 10 1456 06 10066 6౧406305 మందు *00 6%0మ601 01 +06 ప్రం90 ఇా1010 60551908 10 1096 1429010655 01 క్షష6క308ి 1666 9 116016, శం 80082080 04% 18 0006 రంఉమ. ాల్టీరం ౫760.

ఈ లత,ణములు ముఖ్యముగ గీతకవిత్వమున కన్య యించును,

మర్చృక విత్యమును టాల్‌ సాయి “విల్బమ'న'నేమి*” అను. తన [(గంథ మందుథ జాలతీ్మీవముగ ఖెండించియున్నా డు. అందు కా కవిత్యమునల గల యగ మ్యుగో చరత్యము "కార ణము, అయినను టాల్‌ స్తాయి తర్క_మంత న హేతుకముగం దోంవదు. ఆయన [వజావత్సువాది? కావున సామాన్యజనుల క ర్థముగాని శిల్చ్బము వ్యర్థమనియు నింద్యమనియు ఆయన యభఖి[ పాయము, ఈ యపూర్యమెన వమూనదండమును, గల్పించి టాల్‌ స్థాయి రషీయా బేశ మునందలి వేగాక యూర పుఖండమునందలి యన్ని దేశముల లలితకళలను దానితోం గొలిచి, సరివడనివానిని తన వివరీతపు విమర్శనమునకు గుటి గావించెను, ఒక వెద్దసౌధమునుగాని, క్రై నవల (పార్థనాలయ మునుగాని దొిలకించినవ్వుడు వానిసౌందర్యము. దోంచుటకుం బూరగమే ఈ కట్టడము "లెందరి పాటక పుజనులసిట్టూర్పుల తోడను, గన్నీటితోడను, కడుపుమంటలతోడను రూఫొంది. శసవో” యను కారుణ్య మా దయాశాలి మె త్తనిమనసును

మర్మకవిత్వము ర౯ా తడిసేయును, కావున టాల్‌ స్తాయి నిర్యచ నములందు. గఖా న్యాయనిర్ష్మ యమునక ౦కు గరుణారనమె యక్కు_డుగా చుండును, ఒక కళయొక్క (శెహ్రత్యము దాసి నర్థము చేసి కొనలోల (వజలనంఖ్య ననుసరించి యుండున నియు, నట్టుగాక యెవరో కొందతిభాగ్యవంతులకును, "శీవలము శీల్వాఖిరుచి గలవారికిసని మాతమే పనికివచ్చు కళ యొకకళ గాదసియు ఆయన సిద్దాంతీకరిం చెను, ఇది వాల యన్యాయ్యమును, శిల్పత_త్త్యమునకు వరమవిరుద్ధ మైన తీర్మానముగను నున్నది. మన మొక కావ్యమును జదువునపుడు హృదయము 'ర సాతిలేకయమైనదా ! "లేదా? యనుడాని ననునరించియు, ఐన యెడల దానిత్మీవతనుబట్టియు. ఆ కావ్యముయొక్క- గుణా గుణములను నిగ్గ యింతుము, ఒక వ్పూడు కావ్యము రమ్య మెన దయ్యు( జదువరి హృదయము నంస్కా-ర వక్యము గావియెడల రసోత్వ్సాదనము గాకిపోవచ్చును. ఈ రెండు నందర్భములందును కృృటికిని చదువరి న్యభావమునకుం గల సంబంధము ముఖ్యము, కాని, *ఇతరు "లెందటీ కావ్యమును జదిమ్‌ యానందించిక! అను (పశ్నవై అతిని యనుభూతి ఆధాగవడి యుండవలసిన యక్కఅలేదు, చిితముల విషయముగూడ 'నిశ్లు యాహింవవలయును, టాల్‌ స్రాయి సిద్ధాంత మంగీకరింవలబడిన యెడల లోక మునందలి చాల యు త్తమోత్తములగు చిత్రములు, కాన్వ ములు, శిల్పములు,క ట్టడములు ధ్యంనము కావలసి యుండును, ఒకరచనయొక్క. రనవ_ త్తతయు, క ళానై పుణ్యమును, సూత్ము

౮౦ కవికోకల 1గంథావళి

బుద్ధి గాహ్యము లగు గుణ వివమయములును షాచ్చుకొలంది వానిని. (గ్రహించి! తదనురూపానందమును బొందు రసికుల సంఖ్యయు తగ్గచుండును, కావు ననే "కాళిదాసుని అభిజ్ఞాన శాకుంతలము జంగవు కథలవ "ల 'పామాన్య(వజానుగ 0జి కము "కాకుండుట, రనజ్ఞ త కుత్మాగముగ నుండనిచే యుత్త తుమైన క ళాన్ఫష్టిని మెచ్చుకొనుటకు సాధ్యముకాదు, అట్లు మెచ్చు కొనుటకు శివీతమైన అభిదచియు అవనరము, అట్టి రసజ్ఞ త వజాసామాన శ్రమునందు నభివృద్ధి చెందియుండదు, వారికిం దగిన శిల్పము లుండనేయున్నవి, ఇంకను గావలసీన యెడల అట్టివి "వేనవేలుగ6 గల్పించి [క్రమ్మక్రమముగలవజల యఖభిరుచిని శివ్మీంచి యు_త్తమశిల్పముల 'వెచ్చుకొనునట్లూన రింవవచ్చును గాని, యాదర్శమును మా [తము జనబాహు ళ్యము నకం "జఇలియంగల (క్రింది మెట్టులోనికి జఉంవరాదు, 'మేఘనం దేశములోని రామణీయకము ఒక వళ్లెటూరికాంపు నకు నోచరింవని "కారణమువేత 'దానిని సరస్వతి “'చేవి యఠక వీఠమునుండి [కిందికి [దోయవ లసినచబేనా?

“కాళిడాన "భావభూతులు సమకాలీన్యవజల యభిరుచి నసనునరించి వారి నాటకములను 'రచీయింప లేదు, అక్ష వారు రాచియించె యుండిన యెడల అవి. 'యెల్లకాలమునకు నాదర్శ (పాయములుగ నుండనోవవ్లు, [వజల యభిరుచిమాతీన వెనుక వానిమొగము చూచువారుండరకుు కాని శకుంతలనాటకము కాళిదాసుని యభిరుచి 'ననునరింని నృష్టింవలుడిన దగుట చేతనే చిరంజీవమైనది, ఈ విషయము కవ్లలకుః 'బెలియనిది. గాదు. తేన నాటకములోని "సారమును 'భవభూతిమహోక వి,

మర్మ కవిత్వము రాం "తెలిసి కొన్ని నవకాలీనుల య జ్జాన్గ జనితమైన నిరాదరణము: నిట్లు తూలనాడెను, | యేనామ కేచి దిహ'నః_ప్రథయం త్యవజ్జాం జానంతి తే కిమపి తా న్వ్వఖినైష యత్న్యః కాలో హ్యయరు.నిరవథి ర్విపులాచ ప్పథ్వీ -=ఈ విశొల [వ పంచమునందు ననంత కాలమున, భన తోడి నమాన ధర్భుముగ లవాం 'డెవ్యడైన జన్మించి, తన నాటకమును *చదివి యానందింవండా! యను తలంపు భవ భూతిని + నూరడించినది. ఎంతసహనము! ఎంత స్వార్థ "త్యాగము | నేంటి కవులు అవయాన లభ్య జనరంజకత్వె మునకయి: తమ న్త్ష్‌ని వ్యర్థ పుచ్చుచున్నారు. మాలర్మ్మి (వభ్యతుల '"కావ్యములలోని సూచనలను, అన్బష్టతను దోవములుగం బరిగణించి టాల్‌ సాయి. ఖండిం చుటయందు. ద వాలే దు, వలయనలా$ ఆయనకుల దోరచి నట్టున్ను ఆయన భావించినట్టును 'డావజీక్రము లేక విమర్శిం "చెను = ఇది చూల' గొవ్నతనము, “కాని, సామాన్య(వజల మన _న్తత్యమును (బ్రమాణముగ€ గొని, ఆ కావ శ్రములలోని విషు యములు వారి క(్రాహ్యూములు గాన్యదోవము లని తీర్మా నించుట 'సాహూనము,: మన , దేశమునందు *“మర్శ్శకవిత్య' మనాదిమ్లైనది. 'డానిని మర్శక విత్వమని ఉఓరొ(ం-నక అధ్యాత్మిక కవిత్వమని వ్యవహరించెధను, ఎలయన, అలాటి రచనలను మర్శకవిత్య ముగ మన 'మెన్నడును భావించినది'లేదు. హోందవజనసా

భాం కవికోకిల 1గంథావళి. మౌాన్యమునకు అవి మర్శములు గావు: వంచేందియగో చర మగు. స్థూల్వ్వవంచమునక న్న భిన్నమగు మజీియొక యంతః (వకృతి గలదనియ్యు నళీంచునది పాంచభాతిక శరీర మేగాని యాత్మ గాదసియుు. జి న్మాంతరము గలదనియుు నేమియు! “బెలియసి కూలివాని'మొదలు సకలశ్తాన్ర 'పొారరగచుం డగు వఆండి[్‌ుని వటుకు కీంందూ బేశముస నందణును విశ్వసింతురు, (వతిదినము మనయింటికి బిచ్చమునకు వచ్చు జానరిగూడ__-. మనది తనది యనుచు నరుడా, మాయలో బడబోకురా మరణ మయొందిన మనది తనది మంటలో యే మౌనురా! బంకమట్లైి యిల్లురా యిది బుగ్గిబున్లీ యౌనురా ఆత్మ యొక్కటె (బ్రహ్మరూప,:మ్మ౦ంతటా కానుండురా.” (అని వాడుచుండును, “కావున మునవాసు ఆధ్యాత్మిక గ్‌ీతములన్క, కీర్తనలను మర్జుకవిత్వమని "వేర్కొ.నలేదు, “మొట్ట మొదట అర్యావర్ష్వమున "వేదములయం సీయూ. ్యాత్మిక కవిత్వము జన్మించి, యుపనిషళ్తులయందు( బరిపూ రత నొందినది. అనుతుణము విిస్తరింయచుండిన వెదికకవి యాత్మ, బహిక్మవవంచమున్ల దనివినొందక్క అంత ర్జు ఖేంది యమై యగాధ మైన యమృుతానందమున నోలలాడి ఆ యనుభూతిని "వెలికి నిట్టూర్చినది, వెదాహ మెతం పురుషం మహాన్ల మాదిత్యవర్షం. తమనః పతస్తాత” అస్‌ మెదికబుప్‌ ఫఘాీోమీంచినాడు.. ఇంతటి మహానం “దము 'వెలికుటుకక్‌ కవిప్ఫాదయమున నెట్లుదాః గియుండగలదు! వీవీలికాద్‌ (బ్రహ్మపర్యంతముగల (పాణికోటులను “అమృత

మర్మక్రవిత్వము లాప సంతానములారా యని సంబోధించినాండు. ఎంత (వేమ | ఎంతయానందము |! ఎంత సత్యము ! తాను దర్శించిన ' తేజస్సు "ఇ పాక్ళత ము, కానన నది వర్మింవనలవి గానిదిః సామ్యుముచే మాత్రము నూహిరవ సాధ్యమైనది. అదియు విలోముమూర' “నీత్తత్ర సూర్యోభాతి న చం్యద్రతారకం 'నేమా వీద్యుతో బాంతి కుతోజయ మగ్వి। తమెవ-భాంత మనుభాతి సర్వం తన్య భాషా నర్వమిదరవిభాతిలి _ అత్సానుభవజన్యమైన యిట్టి యపూర్వనత్యములను -దెదిక బుషాులు వర్షి౧ఛిరి. వారు అధ్యామ్ముక కవిగురువులు, : వివిథమత సం్యవదాయములయందును ఇట్టి కవిత్య వుంకురించి ఇాఖ్రోవతాఖలుగ న భివృద్ధి నొందినది. వెన్షవ కవుల క్షీర్తనలయందు రనమాధుర్యములు పొంగిపొరలినవి, ఇందుకు6 గొన్ని కారణములు. గలవు, వెప్పవులకు భక్తి 1(వధానము, (పేమ యాలంబము, ఆత్మకును బర మాత్మకును గల నంబంధమును రాధాకృష్ణుల | వేమలిలలుగ 'నంీతించి వారు నంకీ రనము వేసీరి, విరహిణియెన నాయిక యెన్ని యవస్థలకుం కాల్పడు శనోో తన్ను 'రాధనుగను సర్వేశ్వరుని కృస్ణునిగను సంశే తించుకొన్న భక్తుండును అన్ని యవస్థల ననుభవించును, నాయకుని నెడంచాసిన నాయిక పునః సమాగముకొట కెట్లు శ్వర వడుచుండున్నో అటులనే వరమా త వే షమును నహిం

౮౪ కవికోకిల [గంథావళి

పంజూలని భాక్తుండును 'వేదనం 'బొందుచుండును, ఇట్టి పార వ శ్యము సాధారణముగ నందజణ్‌భ కులకు. గలుగునది గాదు, ఇది భవముయొక్క. వరపారము నంటు కడ పటియవస్థ.. వన్ని ద్ద దాళ్యారులలో నవూూ జళ్వారులశే ఊయూాదక కలను, వై తన్యుండును న్గట్టియవస్థ్ర ననుభవిం చెను. “రామకృష్న వరమ పహాంనయు నట్టి విశ్చేషవేదన నొంచెనని వివేకానందస్వామి నుడివియున్నారు, నమ్మాాళ్వారులు రచించిన ““తిరువాయి. మొబ్జి 1 అంతయు గొంచె మించుమించుగ విరహిణీగీతము లవి ఇవ్వవచ్చును. మారాషాయియు మహా రాన్ట్ట్రదేశ పు. 'భ క్రులును అ ట్రి రే రన లను రచియించిరి,

"తెలుంగు. "దేశమున మజియొక విధయమెన యాథ్యాా తిక కవిత్వము [ప్రచార ములోనికి వచ్చినది, పోతులూర్లి వీర (బహ్మమ్యు అతని శిషు న్టడగు సిద్దయ్య, వేమన్న మొదలగు తత్తజ్ఞూను లి సంవదాయమున ముఖ్యులు, (బహ్మంగారి "కాలజ్ఞాన కీర్తనలను "వేడాంతే కీ రనలను తరుణాయి 'దాస నులు పాడుచుండగ మనము చాలమాజులు. వినియుందుముః భక్లిగతములందువలె 'వానియం దంతరనము చిప్పిల్లుటకు వఏలు-లేదు, అయినను: అవి సీరనములుగ నుండవు. ఇచ్చుట నొకటి "ెండు ఉదాహరగణములు. అవ స్తుతేములు గావసి: తలంచెదను,

1, తెలుసుకొంది యన్న లాఠ్య తేట తెరువు బట్టబయలు నట్టనడుమా: పుట్టాలో గురునాథూ డున్నాడు.

మూడుచుట్లా కోటలోన ముష్పయిముగ్గూ రున్నారన్నా

ధ్యానాము కోటాకు ఎక్కూపెడికే తలుపూలు దీ సేమన్నారు.

అంపుకాదూ. మెప్పూగాదు ఎన్నరాని యీ. 1బహ్మపదవి చప్పరించీ చూడండన్న సారా. మున్నాది, 2, తనకు బొందెకు ఎపుడొ తగులాట మాయెను వీరెవ్వరో గురుడ! వా రెవ్వరో 1 పుట్టి బూరగమాను పూసి లెస్సా కాని: గట్టిగ కొమ్మలు కదిలాడగా నుడిగాలి దెబ వ్రకు తొడిమజాజిన పండు తొడిమాతో :యేమైన్‌ నుడివిపోయిందా ; వీ రెవ్వరో గురుడ:.. ఉ 1కిగాథ తెల కటి 445956 కళ కధల 62 44న 3బిటి లక 4 ఇ తం 5. 'చిత్తాస్వాతులు రెండు సఠధింప ముత్తెపు | చిప్పాలో పడ్డాది చిను కొక్కటి, ముత్యమై నీళ్ళల్లొ మునిగీ షాయ్యేనాండు చిప్పతో యేమైన చెప్పపోయిందా? వీ రెవ్వరో గురుడ 'వేమనవద్యములలోని భావములను (గహించి కొందరు, వానినిర గ్నీర్తనలలో నిమిడ్చిరి, అట్టి కీ గనె యిష్పూడుః "తెలుంగు చేశమునందు జూలవటకు వ్యాపించియున్నవి, నమకాలీనమైన ఆధ్యాత్మిక కవిత్వమునుగుజించి. కొంత విచారించి యీ వ్యానమును ముగ్గించెదను, మెంగాలు: "దేశమున రవీంద్రనాథ టాగూరును;, ఆయన కవిత్వమార్గ మును "మెచ్చుకొని డాని. నవలంబించు స ల్యేందనాథదత్తూ. మున్నగు నితర యువక కవులును ఆధునికకవిత్య నం్యవదాయ. మునకు నంబంధించినవారు. ఈ "తెగకు రవీందుండు మార్గ

౮౬ కవికోకిల [(గంథావళి +దర్శకుండు.కావున మొట్ట మొదట ఆయన కవిత్య్వమునుగుతించి = "తెలిసికొందము. రామమోహనరాయలు కలక తా నగరమున (బహ్మానమాజమును స్థాపించిన వెనుక బెంగాలీ సారన్వతమున నూతన జీవనంచలనము (ప్రారంభమయి దినదినాభివృద్ధి గాంచినది, (బహ్మూనమాజపు [పార్థన మందిర ములందు6 దువుటకును, మత(్యవ్రచారము గావించుటకును కై ఏ స్తవల పాటలు. (5321005) వంటి గీతములు: రచియింవంబడినవి, -ఈ గ్‌తారచ నమే 'బెంగ్రాలు దేశపు అధుని "కాధ్యాత్మిక కవిత్వ మునకు బీజము, రవీంద్రుండు కాల్యమునందే ఇంగ్లీషు కావ్యములను జది'వెను, అందు: ముఖ్యముగ క్‌ట్పు; "పెల్లి, 'బానింగు అను ఇ ంగ్మీ షుకవ్లుల కవిత్యములలోని సారమును దసివి దిజు నాస్వాదించెను, కాళడచాసుని శాకుంతలము, కువూారనంఛభవము, "మేఘనం'దేశము రప్‌ంటదుని హృదయ “మును (పబలముగు నాక రించిన వనుటకు. ఆయన “పాచీన సాహిత్యము” అను సంథమునం గావించిన తత్పంబంధము మైతన్యుండు, జయ దేవుండు మున్నగు వెప్పవభక్తుల ర్డే రృనలను టాగూరు గాసము వేసివేస్తీ తయాూనందించెను, "ఆ కీర్తనల యధికారము ఆయన రచించిన *ీభానుసింహవదా -వళొ యను గీతములందు సున్పష్టముగ నంకితమై యున్నది. కీట్సు సౌందర్యమును బోవీ.రచిన కవి, "పెల్లి యిం(ది యాతీతములై న ఆధ్యాత్మిక విమయములను గానము వేసిన తపసి. రవీర్యదుని కవిత్యమందు కీట్సు రచనలలోని రామ ఇశకీయకము,. “పల్లీ 'కావ్యములలోని యాధ్యాతిక తృప్ట్వయు,

మర్మకవిత్వము రాత వైస్ణవ గీతములలోని క్రిపారవశ్యమును___వీని మూటిని అత్నసామోత్క-రించుకొని మించిన స్య య. (ప్రతిభావ్య క్రిత్వ ములును సామరన్యము నొందినవి, _ కావున రవీందుని. కనుగుణ మైన సంధిస్థానమై యున్నది. క 'త్సుమి రమేస్‌ ఒయ్‌ ఆకాశ్‌ ఉదార్‌ అమి యేన్‌ వెయ: అసీమ్‌ పాథార్‌ అకుల్‌ కొరేచె మారు.కానె ఆర్‌! అనందపూర్ణిమా”' (నీవు విశాలమైన. ఆయా కాశేమవు ; నేను సీమారహితమైన యా సమ్న్ముద్రమును , వాని రెంటిమభ్య అనందపూర్ణిమ | తాండవించుచున్నది,] ఆర్లయ 'సారస్వత నంబంధమువలన 'బెంగాలునందు. వలె కెలుంగుబేశమున 'ైతముం గొంతే దదూందోళనము గలిగినది, యువక కవులు నం్యవదాయసి ద్ధములై న పురాతన పద్ధతులను ద్యజించి న్వతే ౧(త్రముగథ (గ్‌ా _తేదారులు [తొక్క- సాగిరి, ఇవ్వూుడ 'తెలుగుదేశమున' నా ం్లేయ వాజ్ధ్యయ వరిచితి గల యువక కవులందటు. కొగ్గిగనో గొవ్చగనో 002040 క వ్ర లనుటకు యోగ్యులు. గవిం్యద్రుండు “నోబెల్‌” బవువూనముచే నత్క-రింవయబడి యాతని కావ్యములు హిందూ చేశమంతటను వ్యా ప్లిచెందిన యనం: తరమున తెలుంగు రొమౌస్దిక్‌. క్‌ విత్వము ఆధ్యార్మిక కవిత్య

భాలౌ కవికోకిల (గంథావళి

ముగం బరిణమింప మొదలుపెళ్తును,. తత్పరిణామ -చిహ్నా ములు ఇమ్వుడివ్వుడు తెలులం. కవుల రచనలయందు -బూడ కటుచున్నవి, కాని ముది [వథమదశ యగుటవలనం గొందజణి రచనలయందు అనవసర వడాడంబరతే గమును, కళా కౌాశలమువలన6 (బావ్తమైన కావ 'నే్య్యధజాలముగాక, భావ (వళకటనము గావింవంజాలని గజిబిజతనమును గోచ రించుచున్నది. -ఈ లోపము 'మొట్ట మొదట అనివార్య మైనది, కావున సహీంవందగినది, ఇందుకు: లత్యుము లుగ నమ "కాలినుల కాన్యము లనుండీ కొన్ని (యయుదాహరణములను సంకలింవవచ్చును. గాన్మి అనవసర వివాద హాతువుగం బరిణమించు నని మానిలిని,

నంపూర్ణ ము:

నాటక కళా సంస్కరణము

సంఘనమష్టి, తనయందలి వ్యక్తిని నైతిక బంధములం జిక్కంచుకొని యొట్లు అధికారమువేయునో, ఒక్కొక్క వ్వూడు వ్య_క్షియు6 దన నంకల్చ్ప బలముచేత సంఘనమపష్టిని తన యభి[పాయమువంకనుం [దివ్వుకొనుచుం డును, ఇందుకు మన సాంఘికజీవితమునందు "లెక్కలేని నిదర్శనములను. జూచుచున్నాము, నంఘమునకున్ను అందలియంశ మెన వ్వక్తి కిని బరన్పర నంబంధము గలదు, కావున నొక జూతి నాగరక మైనదని ఇెప్పుటలో నూటికి తొంటై మంది మనుష్యాలై నను నాగరకులుగ నుందురని మన మూహీంచుము,

జాతీయ. జీవితమార్గము ఫొండదారివలె నిమ్నోన్న చముగ నుండును. వాతావరణములోని మార్పులను భార మితి (32౯0౫06169) 'నూచించునటుల శిల్పము జాతీయ జీవి శమునందలి సీచో చ్చదశలను దెలియంజేయుచుండును, కవులు న్యత రం [త్రము గ వస్తుకల్చ్పనము చేయుచున్నన్ను నమ కాలీన భావములును, ఆచార వ్యవ హార ములును వాగి గచనల యందు. (బ వేశించియుండును, కాళిదాసుని 'నాటకములను మనము -చదివినయొడల ఆ కాలపు నాగరకతను మనము శొంచె మించు మించుగ నూహీంవరంగులము, వాల్మీకి మహాకవి

౯౦ కవికోకిల [గంథావళి

లోకో త్త వీరుండై న (శీ రాముని చర్మితీమును సృజించి నవ్చటికినిి నమకాలిన మైన మోందవ సంఘముయొక్క_ నాగర కతయు ఆవార వ్యవహారములును అందు నంకిత మెయుండక తవ్చవు,

(వస్తుతవిషయమునకు వత్తము ; మన '"తెలుంగుజూతి చాల మంది కవ్లులకును, శిల్చులకును, నటకులకును ఆక రమె యున్నది. వాని రచనలు, నృష్టులు, అభ పాయములు భావి నంతతికి మన క భాభికుచిని, కల్చనానై పుణ్యమును, మ్‌ చిత్య గౌరవమును మోందుమిక్కిలి మన శిచమణమును, ెలియం బజచును కావున ఇవ్చటి కవ్ఫలును, తక్కు_ంగల శిల్చులును నమకాలీన (వజా బాహ్యుళముయొక్క_ యశివీతవైన యఖి రుచి యడుగులకు మడులగులొ త్తి సునాయాన లభ వ్రమాయిన6 గ్‌ _రికొజకు పాటువడుటయు చారి చాధ్యతయని తలంచు కొనక, భావివంతతులకుంగూడ మన శిల్పసిద్ధివె ని గారవ ముండునటులు, తమ యభిరుచిని మజిఫొంత నధ్యముగను, ఇ చిత్యదృష్టిని మజకొంత నిశితముగను అలవజచుకొనుట యావశ్య కము,

సువమూా రొక నంవత్పరము[ కిందట ఒంగోలునందుం: డిన నామితులు రావుసా పాబ్‌ డాక్టరు శపా దది రెడ్డి గారికి (ఇవ్వుడు స్వర్షస్థులు అతిధినై యచ్చట "రెండు మూండు దిన ములు గడపితిని, ఆయూరియందు సావింపంబడియున్న యొక్‌ నాటక నవూాదమువార చే. (బ యోగింవంబడిన జ “సువుతి” శ ఆ నాటకము పేరునుగుజించి నాకు నంశయము గలదు. నుమతి యని జ్ఞప్తి కవిపేరును మజచిపోతిని,

నాటక కళా సంన గ్రీరణము కాణి అను నాటక్షమును చూచుట మూ కిరువ్రరకుం దటస్థించినదిం "రండు మూడు గంటల వినోదము కొజకును ఆ వినోద మున అలవీతెముగ' మిళిత మెన రీతిని సమకూరుచుండు భావ శిక్షణము కొజకును మనము సాధారణముగ నాటకళశ్తాలకుం బోవుచుందుము. ేతిడబ్బు వదలించుకొని, న్మిద లేమి: మున్నగు [శమలకుం "భాల్పడియు మనము నాటకము చూచుట కవివేతను నటకులచేతను “మూత సభ్యతా శూన్యులు! మూరు మృగ్యప్రాయులు”్‌ అని ఇవెవ్చక ఇప్పించు. కొనుటకు. గాదు న ప్యాదయుల: శావములు' చూమీంనం బడు: టకు గాదు! కాని , దుర దృష్టవశమున మా 'కానాథ డట్టి యసభ్యవినోదము పా నషచినద్‌. ఆనాటకమునందలి యనా చిత్యముల నుద హారించి. కభ్ధ ఫ్టలోక్‌ మునకు విసుగుపుట్టించి నా యభిరుచినిగూడ. దూూమ్యముగ' చసొనరించుకొనుటక్ను నా కిష్టము "లేనవ్చటికిని “శిల్పము కొజకు అట్లు =వేయక తవ్చీనది కాదు. మేము నాటకశాబయం దున్నంతవజక్ష జటీగిన నథి యూ (కీందివిధ ము గ్‌ నున్నది: 1 గ్‌ ంటు.డైన (చాహ్మాణయువకు( డొకండు ఒక భోగముసాని నుంచుకొని తన యాూస్తినంత యుల గొల్లగొట్టుకొనును. కొంతకాలము సకుర దన భార్యనుగూడ ఆ 'ాానికిం బరివారికనుగో నియ మిం చును, అట్నువన కొల్ల లగొట్టుటకు పటునియొద్ద నొ"క గవ్య మైనను "లేదని తొలచిన వెంటనే ఆసాని యాతసిని విడనాడీ, మజయొక నిని దగల్కొనును, అెండవ .విబుండును ఆ భోగ ముడియు. 'నేకి శయ్య్యాగతులయి. యురడునవమ్పుడు వరీత ట్ర్‌ కుల తెన మొదటి విటుండు వచ్చి చూచి గ బతికి చెడ్‌న వాని

శ్‌

శాం కవికోకిల [గంథావళి వై రాగ్యావేశముతో” ఆసానిని దిట్టుటకుం (ప్రారంభించును. భోగమువారిని దిట్టుట యే. నంఘ నంన్మురణము యొక్క (వథానసూ తమని తలంచువారును. కొందజు గలరని, అట్టి శోటిలో మన నాటకరచయితనుగూడ చేర్చుకొని నాటకము నందలి ఆ నంవిభానమును నహీంచినను, సహింప నలవిగానసిపి మటీకొన్ని బయల్యుటేరినవి, ఆ నాటక తాలయందు ప్రేలు ఇాలమంది యుండిరి. అతిట్లు భోగమువారికి సంబంధించినవే కాక 'సామూన్యముగ స్ర్రీజూతికంతటికి సిగ్గును గోంతను బుట్టించయునట్లు తోంచినప్‌, ళు స్తాన వాకిటిలో నొకనిని, ముందువాకిటిలో మతేయొకనిని "పట్టుకొని చిత్తకార్తిలో గుక్క ్లలవ "లె ౨౨౬౨౨ ౬౭ వారీ ,-4=. , సారకాయలవ లె నుండును అవి, + ,2+కావు, వోగములబొందలు, యొదటి ఇూటతో నివ్వూఅంటింవంబడి ండవమూాటతో కిరననాయిలు పోయంబడి, మూండవమాటతో 'భగ్గని మండిన నా పాద యము సంయమన సాధ్యము కాక పోయినది. వవో రెండు చూటలని. నాటక శొల వీడివచ్చితిని, "రెడ్డిగారును నా "వెను "వెంట వచ్చిరి, బయటికివ చ్చి మనము స్థిమిత వజచుకొను నప్పటికీ నా మొుడదలంతయు( గంవీంచుచుండెను, నాటకము ముగిసీన వెనుక మా దుర్గ్దయమును శసజ్‌ంచి ఆ నమాజము మొక్క కార్యదర్శి యుసన్నసిం చె నని ఏంటిమి,

మళజుంనాటి యుదయమునః ఆ నమాజములోని యొక సభ్యుండు + "లౌము రాతి వ దర్శించిన నాటకమును, చింతా ముణియను నాటకమును దీసికొనివ చ్చి? ఆ నాటకము *-చింతా “ఇ నాటకము నాయొద్దలేదు. జ్ఞప్రియున్నటులు (వ్రాయుచున్నాను.

నాటక కళా సంస్కరణము ౯3. మణివలె నున్నదనియు; అందులో. "లేనిబూతులు ఇందులో౯ ఇాడ "లేవనియ్యుు "మేము నాటకశాలనుండి 'వెడలివచ్చిన యనంతరము వాల న్‌ తవదయమెన కథ జరిగినదనియులజెన్పెను, మొదటి విషగుళికతోడనే మా జీర్ణశక్తి నాశనమైనది 1 అపైని వికివిగాం బంచి పెట్టబడిన నీతిఖాద్యములు “మే "మొక వేళ గై కొన్నను నిరువయు కృము.లై యుండును,

తరువాత ఆ ₹ెండు. నాటకములలోని నంవిధాన ములను 'నేను జూచితిసి 'సుమతి నాటకము చింతామణిక్షిం (శుతిబింబముగ [వాయంబడ్‌ యు న్నదనుటకు నందియము లేదు, జీ నివ్ఫుడు శచింతావముణని సమర్థించుటకుం బూనుకొన లేదు ॥ “కాస్స ఆచెండు నాటక ములను సరిపోల్చినవ పడు మూ(తెము, నభ్యతయందు చచింతామసియే మెలుంగుగనున్నది, చింతా మణికారుడు రచనా 'నైపుణ్యముతో వెల్లడించిన బూతు లను సుమతి నాటక రచయిత జట్కా-బండివారి సభ్యతలోనికి దింపి, స్యుంగ్లార రనమును సిరాబుడ్డలో ఊర వేసినాంయడ: (వకర జామున కి త వస్తువు ఆవ శక మ ని అలంకారళా స్రము యొక్క. మటుంగు సాచ్చినన్సు. అభిరుచి వషయకమెన చర్చ వచ్చినవ్వూడు, దానిని కవియొక్క- చ్విత్తనంస్కార వరిపాక ములక్టు నంబరధించినదిగ మన 'మెజుంగుదుము. ము చ్చ కటికము [వక రణమయ్యు సహృాదయులకు వవపుట్టించు బూతుకూంతల మట్టునకు దిగ లేదు, అట్లనుటవలన నంన్కృ తమునసందు[, అధమిము.లైన (వహననములు లేవని 'నేను నుడువుట లేదు. కాన్ని అవి నహజముగ నిరాదరింవబడినవి. నింద్యవిమయ 'మేభామయందున్నను నింద్య'మే, ఇఛావమువలన

ళ్‌ కవికోకిల: [గంథావలళి భాషకు గౌరవము కలుగుచున్నది గాన్ని ఫామవలన నింద్య భావమునకుర గూడల (బశ_క్రి కలుగదు, క్‌ “నేను సుమతి నాటక (వదర గనమును చూచినవ్చటి నుండియ్యు నాటక రచయితలయందునుు నటనులయడను, (శేమకులయందును నా కొకవిథమైన కద్ధపుట్టినది, అవ్వటి నుండియుల గోందటి యాధునిక కవుల 'నాటక్‌ములను జనరరజు కములవి (వజలచేం దలంవంబడు మటికొన్ని 'నాటకములను స్యువసిద్దులని తలంవయిడు నటకులచే (వదదింవబడుచుండి సపుడు చూచయుచుంటిసి జన రంజక త్యమునకుద గారణములన్ను అందుకై. 'కవులును నటకులును "'జేయుచున్న 'వ్యాపారర హాన్య ములన్ను: 'మోసములనుగూడ [గ్రహించి నా యభ్యిపాయ; ములను ఈ వ్యాసనూలమున. (బక టింప దలంచితిని. ఇట్లు చేయుటవలన "నే నెందజెందజి యనువూనములకు, విమర్శన. ములకుళ బాతు డను. "కానున్నానో నే నెజణుంగుదును, ఈ 'వ్యాసమునందు "నే నెచ్చటనై నను నిదర్శనపూర్వక ముగ నాయఖి(పాయముల ను 'వెలిప్తుచ్చపలసివచ్చినవ్వుడు, చీవరి "న్‌ న నాటక రచయితలను సటకులను నమాజములను విమ రించి దృష్టాంతములుగః శ్రైకొనుట నాకు వారికై గల "ద్వేష మువైేం గాదు, కాని, శిల్చమువై గల గాగవముచేత్క "నెను కొన్ని నాటకములలో అనాచఛచిత స్రములకు నుడా పారణములను ₹ కొంటినిగావున్న ఆ నాటకము లెల్ల అనాచిత్వ్యభూయిష్టము లనియు, ఆయానాటక రచయితలు కల్పనా నిపుణులు కార నియుం"బాఠకమపహాశ యులు తలంపరాదు, అఆ [గ్రంథములవై నను.ఆ కవులపై నను నా కత్యంత గౌరవము కలదు., నటకుల

నాటక కళా నంన్క్మరణము వ! విషయమెగూాడ నేనిశ్లే మనవిచేసికొనుచున్నాను. కావున "నేను నిర్దలహ్భాదయముతోడను శిల్పదృష్టి తోడను రచియిం చిన యీవ్యానమును నాటక క ళాభిమాను లెల్ల రును అన్యథా తలంపక నా నదుబ్రేశమును [గహింతురని వాపార్థనము.

నాటక కవి

ఇవూడు 'వెలువడుచున్న నాటకములలో 100కి 90 నాటకములు *నాటకిమని వేర్కొనుటకు6. దగినవి "కావు, ఒక కధలోని కొన్నినీనులను ఒకటిగా జోడీంచినంత నె అది మొక నాటక మగునని కొందజు నాటకరచియితల య్యర్తైశ్‌ మైయుండును, సాటక మునకు ఆదిమధ్యాంత ములు షక లవ నియు, నంధిబంధమును, నంయాూాగతయు నడలినయుడల నాటక శరీరము విచ్చిన్నావయవ సమూహమువ లె నుండు ననియు ఏచెజుంగరు,. ఒకవేళ నెజీంగయు ఆచరణమున నసమెర్థులె యున్నారు. ఇవ్చటి కొన్ని నాటక ములలో “మేకపోతు మెడ చన్నులు అజవ వేలు” మున్నగు రచనా ఏ వేషము లగవడుచున్నవి, (వజలక న్నులలో. "జీలికణగా చుమ్ముకొట్టుట కలవాటువడి రంగ సం్య్రపదాయములను చక్కగా 'బెనిసినక వులు అట్ట రచనావి'శేషముల న్మాశ లయింతురు, వానితో నాటకనమప్టికి నవనరమైన నంబంధ 'మేమియుండదు. నిరువయోగములును, వివరీతములును నైన అట్టియపయవములను గత్తిరించినను లోవ మేర్ప్చడదు, ఇది ర చనాన్య్యూన తమయెనను, లక (పేశుకులను సులభముగ వలలో వేసికొనుటకు కవి (వయత్నపూర్యకముగ నొనరించిన

౯౬ కవికోకిల [గంథావళి వంచనయమెనను గావలయును, ఒక ఉదాహరణమువ 'రావీచోసు నాటకములో “*అహామక్కు-నీనుి' లవకుశలో “చాక్రలివానియింటినీను "వానిని 'వేటువటుచి, అట్టిసీనులు: (వ'ల్యేకముగం (బదర్శింవల 'బడినపుడు హోన్యరసో త్పాదక ములయి వినోదము. కలిగిలింవ వచ్చును కాని ఆనాటకము లంధు అయాక థాభాగమున "వాని కంత (పాముఖ్యము లేధు, 'మొగమునకు ముక్కు. అందమని యొకశిల్ని మూగనెడు. ముక్కు-నుజేసి యొక మానవ విగహమున కంటించి నట్లు న్నది, నాటక శరీరమందు అంగ్రాను గుణ్యము చాల ముఖ్యము. "కేవలము లోభముచేత అనుచిత మైన కల్పన లకు€ల బూనుకొనుట నింధ్యము.

ధర్మవరము రామకృస్ష్టాచార్యులవారి నాటకరచన తోడం 1 గొ_త్తనాటకలవమణము లేర్పడినవి, నంమెవముగ ఛావమునుం (బకటించుటయన్న ఆకవి 'యెజుంగని పరమ్మ రహన్యము, "రండుమూండు మాటలలో6 జెవ్నందగిన భావ మును అచ్చులో నర పెజికిం దక్కుువగాం జెన్నండు. దుఃఖము మొక్క -పరివమూాణము వాక్యముల, దిర్భత్వేము ననుసరించియు: సంఖ్య ననునరించియు నుండునని తలంచికాంబోలు రాహు కునికి. గొండవీటి చేంతాడువంటి న్య గతమును గల్పించి (పేముకులవై ఆయనకుంగల కసియంతయు. :దిక్చుకొన్నాండు, (వాసీవెట్టిన వద్యము లు (గ్రంథ స్థములు కాక పోయిస్యయెడలః: విన్టృతములగు నను తలంపుతో వాహుకుండు చందదుని దూమషీంచు కథా. భాగమున నివేవించినాండు. వీనినన్నిటిని తలదన్ను 'వాపల్యము మజ్‌యొకటి గలదు. (వసహ్లోదనాటక మున లీలావతి పాడునట్టి *“రారా_ధీలోలా-నాబాల' అను

నాటక కళానంస్యేరణము దత్తి పోటయందు, “సుకువారా-గుణశాలొ. అను పాటయందును “రామక్యష్టుక ఏద త్నముం (బోన "అనియు “కవి రామకృవ్ల” అనియ్యు కవిగారు తన ేరును ఇముడ్భుకొన్నారు. అచ్చట ఒక చయక్క-గనర్దును బెట్టి జ్ఞావికలో 'లీల్రావడి యీ పాటా. చదువునవ్వుడు అంకితము మేకును. తీసివేయపలయును అని మైన పాచ్చరించ బేదు. నటకులును అ యంకీతముయొక/. యనెచచిత్యమును (గ్రహింప లేదు, లీలావతి వ్యాతము ధరించిన మొక నటకుండు ' రామకృన్లకవిరత్నము”అస్‌ పాడుచుండగా విని నేను అశ్చర్యవడితిని. లీలాపతిని ఇంద్రునిద లె- చెంగు. వట్టుకొని "రామక ఫ్ట్‌కవి కాలమునకు లాగవలయునో్నో "బేక కవినే లీలావతి కాలమునకు నెట్టటలయునో, తోంవకున్నదిం అట్లు చేసినను లీలావతి రామకృష్ణుకవడేరు "జీల స్మరింద వల యునో నా కనూస్యాముగ నున్నది. నాటకములో కప్‌ డాణగియుండవలయు'నేకాని ముక్కు. వెళ్ళలొట్టవలసిన యూన శ స్ట్‌ త "లేదు, అట్టి నాటకములవాదకంచు. నభిరుచిగల మనము కాళిదాసాదుల నాటకముల నెట్లు మెచ్చుకొనగలము! నాటకము నాల బొగుగానున్నదిో అని యనివించూ కొనుటకు మజియొకయుపాయను. గలదు. స్థానికమైన ను అస్థానిక మ్రైనను "జేళభ క్తి చేళానుసారము మున్నగుభావము లను వెండుకవట్టు మా(త్రమైనను. నందు కల్పించుకొని ఇారిడుపొడుగు ఉపన్యానములోల బొదిపి (ప్రవేశ పట్టుట; పీందువులు మహమ్మదీయులు కలిసియున్న నాటకకథమొన యడల (ఈ కథ జరుగు కాలమందు. అట్టి భావములు (వజ లలో లేకున్నను) హిందూ యహమ్మదీయ మై,తిని గుజించిన

౯౮ కవికోకిల [గంథావళి యుపన్యానము నొక పాతశ్రమునోటల జెప్పించి నాట్యశాలను 'రాజకయోవన్యాన మంపిరముగ మార్చుట పుట్టినడాది అడవులలో: గాలము పుచ్చుచ్కు. [గ్రంథములలో వర్జింవం బడిన లమణములచేత గుజ్ఞమును గుర్తించిన కుశలవులు మాతృ ేళాభిమానమును గుజించి 'నేంటికాలప్లు భావముల "వెడలర్యగకుు ఉవన్యానముల బలాత్కా_రముగ (మేతకు లపై లగురిపించుట చూడ, “ఆం ధవ తిక? వాల్మీకి అశ్రమము నకుల గూడర బంవబడుచున్న దా: యను (భాంతి పొడము చున్నది, "దెళ్ల-క్రా లహ్మత పి రుద్ద మెనను పురాతన వస్తువు నకు ఆధునికవానన దగిలించుట చాలమండి నాటక రచయి తల కభ్యానమైయున్న ది, ఇది యొక వ్యాపార రహన్యము, ఇవాలవరది. నాటక కవుల రచనాలోవములను, "పాట లును బద్వములును గప్పిపుచ్చుచయున్నవి, నాటకములోసి కల్ప నను బృథ క్కఒగిం చినయిడల ఆ లోవములు బయలువడును, ఎట్టినాటక్షమునై నను జక్క-ట్లూ "బాడలులిగిన మయొకరిద్దజు నటకల "నాశ్రయించి వసిద్ధికి రావచ్చును, అల్లూరు నాటక జసవమూాజమువారు రామదాసు నాటకమును: (గైదర్శించు చుందురు 4 ర్వత ఛెడ్లై జాను చ దా రెడ్డి గా రు ( నా నమౌాజ మునం (ధాన 'నాయకస్యాత్రము ధరించు నటకుం డు కచీరు ప్యాతమును ధరించురు, ఆ [పదర్శనములను జూలమంది కొని యాడుచుందుకు, "రెడ్డిగారు నాట్య [వవంచమున ఆర్జించిన = "వీరు (వతిష్టలకు ఆ నాటకము వట్టుంగొమ్మ, (వజల (వశం నకు నాన్సదమైన విమయము 'నెజుంగవ లయునని చాలమంది యభి'పాయములను గనుగొంటిని, కొంచె మిలచుమించుగ

నాటక కళాసంస్కరణము ౯౯ అందజును -ఈ (కింది విధమున జబాబిచ్చుచుందురు: “రామ చం దానెడ్డి హిందూస్థాని పాటలను జక్క_లగా 'పాడంగలడు, "నాటకము (ప్రారంభమునుండి తుదివణకు పాడుచున్నను, కొం-చేముగూడ ఆయనగొంతు 'రాంపుఫుట్టదు. ఆయన పొడు చున్న ప్పుడు మజికొంత సేవు పొడుచుండిన శకాగుగానుండునని తోలచును, నా మట్టుకు "నను "నెండుమూరులు 09౦౦ల 016, అన్నాను. రామచం(దానెడ్డే గారిని గుతించి చెవ్చంబడున దంతయు. యధార్థమె. కాని నాటకము. వ విధముగ 'మెచ్చుకొనబడవలయును! "పీక్‌ స్పియరు మహాకవియొక్క- (వతిభ; గ్వారిక్కు- ననుసరించి యుజ్జీవిివవలయునా? "బ్రేక్షో యాతని. రదనలకు స్యతం(త మైన యంత స్పారముగల చా! -చదువరు లూహింవంగలరు, బూటకపు టాదారముల న్మ్నాశ యించి. (వ్రసిద్ధికెక్కిన నాటకములు అ్మశయచ్చ్యుతి. గలిగిన "వెంటనే విన్స్‌ ఎతములగును, (పేతుకుల యభిరుచి ననుసరించి (వాయలయలబడు నాటకములు వారియభిరుచి మాఅువటజ కే గార చింపంబడును, తర్యాత నధఃపతనము,

పాతోచి తమైన భామనువయోగించు టావ న్యకము ం మహోపాధ్యాయ, కళ వపూర్మ వేదము "వేంకటరాయ శాస్తు9లవారు బొబ్బిలినాటకమున బుస్సీ దొరపా_తమునకు వ్యాకృ్యత భామనే యువయోగించిరి. కోలాచలము, (శ్రీని వాన రావుగారు రామరాజు నాటకమున వటానునకు ఉత్తమ భామనే యుపయోగించిరి, వారిని ఉత్తమ ప్తాత్రలనుగం జతించి అట్రిభామ. నువయోగించి యుందురు, కాని, [వద వ్మనమునందు. వారి "వేషములకును వారిభామలకును జూల

లంం కవికోకిల [గంథావళి చ్నెరుద్ధ ము గోచరించుచుండును, దాని నొవ్చుకొ న్నను, ఆ. 'పాత్రముల "షాందవపురాణ వరిచితి యూండ చిత్రముగ నున్నది, బునస్సీదొర * స్తంభమునుండి "ఐకురికి అను వద్య మును: చదువును, వటాను నంస్కృృతవద భూయిష్టమెన పొడ వగు సమానములతొ్‌ న్నష్తమారుతములను జిల్లర దేవుళ్ళను తన్ను? జంఫుటకుగా అహ్వానించును, మ్రైంద వెతరజూతులకు సంబంధించిన యుత్తవు స్యాత్రములచే ను ల్త్వేమధాషను మాట్లాడించుట మయొకవిషయము, "కాసి, వారికి మన శా 'పురాణములయందు! బరిచయము గటెగినట్లు [(వాయుట నకు షైందన ఫురాణ పరిచయము జవశ్యకముగాదు, దుఃఖము. కలిగినవ్వుడు తమ తమ మనస్సులలో నెలకొని యున్న _దెవమునో 'దేవతలనో న్నృరించుట నా్యాభావిక ముగ నుండునుగానీ, అట్రనమయమున మ హమ్మా ష్‌యుండు. పౌరా: కాకీక్ష "దేవతలను తలంచుట విరుద్ధముగ౬ గనువ ట్సును, బుస్సీ దొర టైబిలునుండి యువమానమును (గ్రహించినయెడల నుచితముగ నుంజెడిది, వటాను ఖూరానునందో లేక మతే యేవిధమైన మహమ్మాదీయ పురాణమునందో పరిచిత మైన దేవతలను [వవ_క్తలను అహ్యానించియుండిన 'మెజుంగుగ నుంజెడీద్‌, లి

చిలకమర్తి లత్మనర సింహూంగారు రచియింఛిన గ యోపాఖ్యానమున కృస్తార్జునుల 'బెప్పిపొడుపులు, ఆళ్ళ గౌరవమువై దృష్టిగల యే "పెద్దమనుష్యూండును మాట్లాడి యుండండు, ఇక కృ స్లూర్డునుల మూాట'యుల! నంవాదములలో

నాటక కళానంస్కరణుము వచని అంతమా[తము గాటు కేనిజే (వజలకు రుచింవదు, వాొపము |! కవియేమి-చేయును 1 శశతావధానులు పిశుపాటి చిదంబర శా స్త్రులుగారు, గ యోపాఖ్యానమును జాచి దానిన్‌ మించ వలయునను కోరికతో శీరామూంజ నేయమను నాటకమును (వాసే (శీరామునికిని ఆంద నేయునరును నరము గల్పించి యిురువ్ఫరినంవాదమును ముదిరిన కొండవమిరవశాయ 'పొకము థోసనికి దెంపటినారు, రామక్య స్టాబార్యులషారు (వమిాలాడ్టు నియనాటగకమును ర చించి నాగరక విడ్యాంసుల చే (వాయయ బడు నాటక ములలో బూతు ఎంతవరకు నొవ్వుకొనం దగ్గది యనుపవిషయమును దృష్టాంతపూర్వక ముగ దృఢ వజచినారు, (వాయుకొలండది యిట యుడాహారణములకు 'అక్కు్యయుండదు., “జసండుదుూండు ఊరక మచ్చుమూపితిని, నటకులు కొంచె మించుమించు ఇరువది యిరువదియెైదు సంవ త్సరములకు. బూర్వము తెలుంగు దేశమున, నాటకవృ్తి సవలంబించినవా రే నాటకము లాడుచుండిరి, (మరల నివ్వుడు కూడ్సు అకాలమున నాటకములన్నను, నటకులన్నను ఒక విధమైన యనుమానము, హైన్యమును దోంచుచుం జెడిది, ఇందుకు గార ణము "లేఠకవో బేదు. ఆనటకులలో. జూలవ అకు జేశదివ్యు బ్రరులు, తల్లి దర్శడులను, జారపుతాదులను వద. లినవారుగనో బేక్‌ యితరుల నంసారములను జెడంగొట్టిన వారుగనో యుండీరి, వారు (వదర్న్శించుచుండిన నాటకము. "లెల్లను వారి సొంతనృష్టులు,. ఈకాలమున పాపట్ల కాంతయ్య

ంంతి కవికోకిల [గ్ర ంఖావళి

జావ గ్రచయించిన నాటకగీ కావిశ్వకోశ మువంటిది ఛఇారికిం గూడ నొశటి యుండినది. ఇదివరకు రచియింవళబడినవి,; “యిపుడు రచియింవలబకడునపి, యిఃకమిో౭ంద రచియింపయిుడథి “శ్హోవ్హు సర్యనా టకములకును అందు పాటలు గ లవుః "రీవటి "రాతి నాటకము "వేయవలయునని. యనుకొన్నయెొడల్క ఈ 'నాంటి పొద్దున నాటకష్యాతములున్ను సీనులను వారే తీరా 'నించుకొని సందర్భానుపారముగ పాటలు చొప్పించి న్వంత 'కవిత్వముతో నాటకమును ముదముట్ట ఆడివేయుదురు, ఇట్టి దురవస్థనుండి నాటకములను గోమ్మేంచినందులకు 'నేంటికాలపు శిత వాటకనమాదములనారు (దశంసా ప్యాతులు |!

_ పూర్యపునటకులకన్న నేంటికాలపునటకులకు బాధ్యత యెక్కువ $ వలయన, __- ఇవ్చటెనటకులు విద్యావంతులు, “నిర్చాధ్యముగం 1బవ్నల్తించుటకు వీలులేదు, వారు గమ నింపవలసిన విషయములు, 'వాల గలవు, కాని వ్యాసన్నీస్తర 'ఫేకిచే నిచ్చట నొన్నిటినిమ్యూతము (వ్రాయుచున్నాను.

తాను ధరింవంబోవు ష్యాత్రమున్వు కవి పోషీంచినవిధ మును, ఆప్వాతయొక్కం గుణగణములను, మన _స్తశ్వేమును నాటకబంధమునందు ఆపాతమునకులగల స్థానమును. [ప్రయో “జనమును తన కార్య(పవృ తికి హేతువైన భావమును నట కరడు "మొట్టమొదట గ్యుర్తెజుగవలయున్తు, వారు మాటాడు (వతిమాటకును అరము చక్కంులోం "దెబిసియుండ వలయును, అర్థము కేలియని జే ఛావోదయముగాదు;. భావోదయము "కానిచే కాను అభినయించు 'ప్మాతముయొక్క-. యవస్థయందు

నాటక కళాసంన్మ రణము ౧౦౩. నహానుభూతి యుండదు, నటకు 'డెప్పుడును 'పాఠ మందిచ్చు. ఇావివై (9£090(ల) ఆధారవడియుండంగూడదు,

నాటకమునకు అభినయము_ (చేష్ట) (వధానము.. కార్య (వచలనము "వేనియడల నాటక మసిపించుకొనక మమొక్‌ యుషన్యాసమగును, * కార్య్య్మన చలనమును, అభినయ, మును అడ్డగించుపాటలను వద్యములను నటకు లంగీకరింవ రాదు, కాని పాట్‌ .వద్యములవై ని చావల గముచేత కవిః యుర్హోశింవని వోటులలోలహాడ6 (గొత్తనొత్త వద్యము లను క్రాటలను “జేర్చి కార్యగ తికి భంగము గలిగించుకొందురు, వీల! అభి నయలోవమును నంగీతముచేరీ బూరించుకొనుటకు ఒకడాని యందలి లోవమును భిన్న మగమటియొక "దానితో (బ్రయతల్నించుట చింతకాయ బహుమానమువలె నున్నది, .. * ఎది నాటకరచనకు నంబంధించిన విషయము. “ఇందుకు నట కులు బాధ్యులుకారు, నాటకలక్షణమునకు. నరిషోవునదియు తమ (పతి. భను జక్కగ(1[బకటించుకొనుటకు అనువైన పృాతపోషణము. కలదియు నీగు నాటకమును నటకులు పదర్శనమున కేర్పజచుకొనవలయును.. కాని యిప్పటినటకులపద్దతి 'వేబుగ నున్నవి, వృనాటకములో6 బాటలు పద్యములు. 'మెండుగనుండునో అదియే యుత్తమనాాటకమని వారి యభఖి (పాయము, అట్టినాటకములవలన నటకులకు .వచ్చుకీర్తి నాట్యపరమైనది కాదు; గానపరమైనది.

4 ఒకరాజునకు _ఒకరైతు. నిమ్మపండును దెచ్చి బహుమతిచేసెను, చొనిని జూచుచుండన మజియొకండు. పొడవాటి చింతాకాయను దెచ్చి రాజునకు నమర్పించెన్ను రాజు చిజు నవ్వుతో *ఐదియెమి బహుమాన?”” మని ప్రశ్నించెను అందున కాత( డిట్లు జవాబు చెప్పెను;, “ోలావువాసి. పాడుగులో నున్నది. పులునునకు ద్రానమ్మా మొగుడు”

౧౦౪ క్రవికోకిల గంథావళి

నాకు నంగీతము మై “ద్వేషబుద్ధికలదని నా మానన త్వ మును. సంశయింపబోకండు. తగవుకానిచోట మంచిదిమొ నను ఇవెడ్డధి గల చోంచును, బఒకజేళం జారాణిక నాటకము "లలోని నాయికానాయకులు. 'పాటలు 'పాడీనవ్వుడు అనిషస్ట్రము గనైన మన్నింవవచ్చును. పెరా ణిక నాయకులు అవూానువ. శ క్రి సంవన్నులగుటవలన వారీజీపితము మనజీవితముక న్న ఛిన్నము గన్కు ఉఊహ్యముగను, గొన్నియెడల నలౌకికము గను గనువట్టుచుండును, మానవసహాజములగు సుఖదుఃఖ ములను వా రనుభవించునవ్వుడే మనము వారితో నేకీభ వించుము, శొస్వి యార్మిత క సాంఘిక నాటకములలోని నాయకు లట్లుగాదు: "వారు మనుష్యులు, అమానువశ క్తి "వారియొద్ద నించుశేనియు లేదు, "కావున "మౌరి సుఖదుఃఖము లతో మనకు నమిోవ "ారధవ్యము గలదు, అందులో ముఖ వ్టముగ సాంఘిక 'నాటకముల నాయకుల (వ వ ర్త నము వ స్తుతఫు 'సాంఘిక జీవిత ముమొ క్క అదర్శక [వతిబవింబముగ నుండును, అంగోడివిధిలో గుడ్డ త! వ్యావార ముచేయుచుండ మనము (పతిదినమునుజూచుచుండిన సుబ్బి కెట్టియు. జిల్లా కోర్టులో మనము చూచుచున్న ప్లీడరు వెంకోజీరావుగారును మనము (వతిదినమును ఇంటిలో నంభామించుచున్న తల్లి దండ్రులు, అలువిడ్డలు "స్నేహితులు మున్నగు వారు స్టేజి మో/దకువచ్చి “*తులువా వలువా యనియు “ఛఛి పోపో” యనియు. ఫార్సీమెట్లకు అనువుగ విజి”7డి అర్ద ములేని పాటలతో నంవాదములు సలుపుకొనుచుండం జూచి నవ్వుడు "వారిని విచ్చివారి ఆసువికిల బంపింప బుద్ధి 'పుట్టునుగాని అందలి యానందము ననుభవింవంజూలము,

నాటకీ కళా నంన్య్మరణము రరగ్న

నొంచులేని నటకులకుు పాటను సెత ము. [మిం గ్‌వేయగిల పోర్మోనియము శ్రుతి మేలువేనీ "పుణ [ము గ ట్టుకొనునట్లు, అభినయ. చాతుర్యము కొయతరవడిన సటకులకు, "పాటలు అభయ[వధానము చేయుచున్నవి, ఇట్లనుటవలన నటకుండు చొాంగురుగొంతువడి సంగీతజ్ఞాన శూన్యుం డై యుండవలయు నని నా సిదాంతముశకాదు, నాటకమున నంగీతము. అభినయ మునకు? వలము ఇౌవచారికముగ నుండవలయును;

'కార్యగతికి నేలాటి యభ స్టరతరము౬ గల్పింపవరాదు,

నేడు కొందజు 'నటకులు వద్యములు చదువుటలో

నొక యపూర్వవద్ధతిని గనివెట్టినారు, ఒక వద్యమును -5ండు నవూజులు చదువుట, సీనవద్య మైన యెడల€ (బ్రతిచర అమును ెండు లెండు మాటులు చదువుట, మొదటి తూగ ాగముకొజకుం జదువుట! చెండవతూరి అరముకొజకుం జదువుట! తా నొక నభయెదుట 'నటించు చున్నాండ నియు "తాను జేయు అభినయము, "తాను నలుకు మాటలు నభాస్తా రులు [(గహించినో "బేదో యను వవారమ్ము, తర్కూుము, ఇజ్‌ క్రీ: కుని "కె్చటికి నుండగూడందు, అట్లుండినయెడల6 "దాను నటకుండు కాక , విద్యార్థులకు ఉక్త లఖనము. చెవ్వు బడి పం తులవంటివాం డగును, 'రామకృవ్ణమాచార్యుల నాటక ములలో భూమికలు ధరించు నటకులందు పునరు క్రిదోష, మొక గుణముగో "వెలసినది. ఇందులకు మార్షదర్శకుండు కవియె, వద్యములోని భావమునే గద్యములోను పాటలోను గూూడ6 జెవ్వూను. పావనము, (ఉతకుల (గహాణశ కి ననుమూ చించి కాంబోలు రెండుమూండు విధముల నయ భయముల

ఇం౬ కవికోకిల |గంథావళి' తోడ కవిగారు తనభావములను 'వారి మనస్సులోనికిం బిచి 6౯ గ్టాము'వేషగాడికీ మజింత నెయ్యి పొయ్యండి, తిత్తి వూేవాండికి పప్వుకూడా "కావాల్నా”” అనుపాంత భాగవ తుల 'ప్మాతగారవములు ఇృవ్పటి నాటకనమాజములలో గాండల బొడకట్టుచున్నపి, ఏ నాటకమంద్రైనన్ను ఆయాస్థ్రల ముల ఆయాపా[తము వముఖమనియు, ఎంతనీ చప్మాత మైనను. తన నియోగమును జక్యాగాయ సర్వ _ర్తించిన యెడలం (బశం సా ర్హ్యమసియు, నటకునికివచ్చు "వేరు. వలిష్టలు 'తానువోప్‌.0చు పా(త్రయొక్క- యుడ్నాత్త్సగుణముల 'ననుసరించికాక, పా(తో చితాభినయ చాతుర్యమువలన ననియు, నటక "'లెటుంగరుం ఒక వేళ 'యెజింగయు( జావల్యమును జిక్క-లబట్ల "లకున్నాారు. 1వతినటకునకును "గాను నాయకపా[త్రమును ధరించిననేగానసి: సువ సిద్ధుండు గానేరండను అపోహ గలదు, ఇట్టి దురఖి [పాయముచేతనే చిల్ల రప్మాతములను అభినయించిన కొందటు తనయ 'పాళములను జదువక ఉదానీనులయి నాటకము మొక్క సమహ్టిరంజకత్యమునకు లోవమువాటిల్ల ల 'జేయుదురు, ఒక్కొక్కప్పుడు ఇచెడగొట్టుదురు.

"తాను ధరింవబోవు పాాతముయొక్క- గుణపోవణము నకు, న్యభావమునకు తన మన నృత్యము సరిపోవ్లనా "లేదా యను. విచారము నటకుని కుండవలయును, మొట్టమొదట తాను తన మనస్సును స్వభావమును వృథక్క-రించుకొనుట యావశ్యకము, తన న్యఫావమునందు గాంభీర్యమును

నాటక కళా సంన్మధణము ౧౦8 62816 6160606 ను "లేని 'నటకుండు పా(త్రమును న్యభావ సిద్దముగ అభినయింవ లేండు. భూమికా ధారణమును గురించి యించుక (వాయ వలసీయున్నది. ప్యాతోచితగారవమును బోషించునది "వేవము.. 'వేషమునుబట్టి సాధారణముగ మన మొక మను. ష్యుని స్వథావశీలాదులన్కు అభిరుచిని, శీశ్షణము మున్నగు వానిని గురించి కొంచె మెచ్చుతక్కువగం "దెలిసికొనంగలము "కాని చాలమంది నటకులు పాతో చిత 'వేవములు ధగించుట "లేదు, సావ్వితి, నీత, దమయంతి మున్నగు పౌరాణిక నాయకులు మోచేతుల [కిందికి జాజుచుండు జా కెట్టులు, ఎజ్టిస్‌ పట్టుతోం "జేయబడిన “బో” అమర్పబడియున్న టోపా ఉల్లి పొరలవంటి సిల్కులు ధరించుచుందును.. "వారి “వేషములను జూచినవ్వుడు గెరవమునకు మాజు లాఘవము మన మనస్సులలో నుత్ప్తియగును, చారి. కులుకు ఇెళుకులు మూతి (తిపాటలు మున్నగు సోకు లకణములు బజారీడంతలకు(గూడ సు పుట్టించును. 'చేటికలు 'నాయికల తల దన్నునట్లు అలంకరించుకొందురు.. వాగిలో నాయిక యొవత యో 'చేటిక యొవతయో గుర్తించుటకుం గొంత నంభఛాహణము: జరిగినంగాని సాధ్యముగాదు. హిరణ్య కళి పుండు. మున్నగు రాతననాయకులు వదియాజఅవశ తాబ్బమున నోమను పీరులు. ధరించు ఉడుపులను 'వేసినొందుగు,. ఆ యుడుపులలోని ీలికలకు, 5 త్తిరింపులకు వలాటి యర్థ్శ ముండదు. ఇతర రాజప్యాతీలు వదునెనిమిదవ శతాబ్దము

ఇం౮ కవికోకిల [గంథావళి. వాంటి (ఫెంచి విగ్గులను థ్‌ రించుక్‌ స్‌ నర్వ శాల సర్వావస్థల యందు6 దలలు విరగియబోసికొని తిరుగుచుందురు, 4 . కవికల్చ్పనమును దమయిష్టమువచ్చిన రీతిని కత్తిరించు అలవాటు న టకులకు: మిక్కు_ూటముగ నున్నది, కవి సటకుల కన్నం దక్కుువ చ్రతిభ గలవాండయినముడున్ను కథ కొంచెము దీ ర మైనవ డును నాట క్ష మ్‌ టి వ స్రాచికి లే నుల మాల్పడు చున్నది. కాని యిట్రి కత్తిరింపు జరిగిన వెనుక నాటక మెట్టు స్యరాూపలోపమును బొందక యుండునో, స ౧యోగత ెడిన ఆ నాటకమును నహృాదయరంజక ముగ నటకు లెట్లు (వద ర్శిం వగలనో. తో రవకున్నది “ వీనినన్నిటిని దృణ (పాయ "మొన రించు సాహానము మతీయుకటి కలదు, "తెలుటప నాటకము అలో భిన్నవమగు మరియొకభాపను. జొప్పించుట! ఇది కవి యొనరించిన పావము. "కాదు, నటకులు 5426ల లంంఈ వొటకు (అంచేమి 56396 లం ఉన్నదో నోచరించుట లేదు, 06కు మాలు. కలీ0€ కనబడుచున్నదిం) స్వచ్చమైన యుద్దూ భాషను ఎవరిచేత్సన్తెన (వాయించుకొని గుడ్డిపాఠరము'జేసి నభాసారులమై౯ గసిదిర్చుకొందురు, సుప్రసిద్ధ నటకులని "వేరు వహిరచినవారు కూడ సామాన్య (వజల కన్నులలో దుమ్ము కొట్టు టకు. వీలయున యాయ థమమార్లము నవలంబించు చుండిరన్న్య ఇంక ఈ రంగనంపదాయముల పయిసి మమతపోవని. నటకు లుండుట యరగరుదధు, వతానువేవము దరించిన "రాఘవాచార్యులవారి వ ద్ద 8 నవలంబించియే కాబోలు వర్వత రెడ్డి రామచం[దా రెడ్డిగారు కబీరుపాత మును ధరించి రామచాసుతో ఉరూభామలో మాటలాడు

వాటక కళా నంన్క్మథణము ౧౦౯ కురు, పావము ! రామదడానసునకు ఉద్దూభామ శుత పాండి త్యమే కాన్ఫున ఇచెప్పినమాటల నెటులో అర్ధము చేసుకొను నే కాని ఉర్దూభావమలో తిరిగి జవాబు చెవ్వు భాపాజ్ఞానము "లేక "తెలుంగుతో మాటలాడును, తెలుంగువారు ఉర్దూ భావ. చక్కగా నేర్చుకొనునంతవజుకై న నటకులిట్ట చావల్యము వంక కు. బోకుందురసని నా (పార్ధనము.

మహామ్మాదీయ పాతోచితమైన భామ నువయోగింవ 'నిష్టమైనయెడల మహామహోపాధ్యాయ వేదము వేంకట "రాయ శాస్తు/లవారు [(వతావరుదీయమున వలీఖాను [వభ తులకును బొబ్బిలియుద్దనాటకమున పాదరుజంగు మున్నగు "వార్షికి నువ యోగించిన మిశ భెష. రమ్యుముగ నుండును; కాని, వఠాను మొట్టమొదటి (వ వేశమున న్వచ్చమైన 'యుర్దూభాషయును కోడవటిసీనులలో అందుకు విరుద్ధముగ “'నంన్కృృృత వద భూయిష్ట్రమెన నవమూనములను మాటలాడుట “వివరీతముగ దో;చును,

ఒక్కా-క్కంా వడు నటకులు సామాన్య (పేతుకులను నవ్వించి చవ్చటలు కొటించుటకు, అవనర మైన యభినయము చూపి కవి యు(ర్జేశించిన రసమునకు విరుద్ధమైన రసము నువ్చ తల్ల (జేయుదురు. ఒక్య_యుదాహరణము వ్‌ హార ణ్యక శిపుని యొద్దకు చండామార్కు-లు విద్యా పారంగ తులైన (వహ్లాదుని దీసికొనివచ్చి వరీత చేయుడని చెవ్చుదురు, రాజు వరీతచే యును, (వహ్లాదుండు విష్ణువు నేస్నరించును, హిర ణ్యక శి పుండు “శో వగించుకొని గురుప్పుతులతట్టు భూచును. అంతట వారి!

౧౧౦ కవికోకిల (గ్ర రథావళి వడయరోగముపుటి కాలునసేతు లతితీవముగ వడంకింతుర్లు, ఈయసామాన్యమైన యభినయ కౌశలము చూచినంత నె కొందటు! (వేతుకు లు పాట్ట లు వీసుకుకొని న వ్పు సదురు , -ఈ మె చ్చుకోలు చే | బోత్సహింవబడి చచ ౦జామార్కు-లు: మజీకొంత త్మీవముగ వడంకుదురు షావము ! వారి నిన్న, పోయతకం [బేమకుల మనస్సులో కవి కరుణారస ముప్పు, లిల్ల"-జేయ వలయునని తలంచెనుగాని, సటకుండందుకు ఛిన్న మైనా హోన్యరనమును బుట్టింవను, ఇతరులను. నివ్యించుటకు నాట స్ట్‌ 7” శన లము. అవనరములేదు. -చీిలమండలవజకు గుడ్డ కట్టు కొని యుండినయొక్‌ రదు పేజి వెకివచ్చి 'వూకా ళ్ళ వజుకు గుడ్డ నెగ 6దీసికొన్న యెడల అవై చిత్ర శ్రముసకుద జాలా మంది నవ్వుదురు.

నటకులు కవ్లలవ లెనె "వాగి. "వారి శిల్ప నై పుణ్యము వేత లోకము నుద్దరింవ ల దగినవారు,. వారిళాధ్యతే యుద గొంచెముకాదు. కావున [పజానామాన్నము యొక్క- యభిరుచికి వారు తమ శిల్పమును దింప్పుటకం కుం (బజలః యఖిరుచిని (గ మక వముగ నంన్మ-రించుటక్రు( (బయత్నముః

నాటకళాల

నాట్యరంగ. 'మెప్పటికిని యాడార్థ్య్య(భమను గొల్ప వలయును. కాని, మన మువయోగించు వర్రాలకును, మనము (వదర్శించు. నాటకములకును "దేశ కాలపరిస్థితి వైరుద్ధ్యము కనువట్టుచున్నది. 'సారంగధరునో లక కృష్టార్దునులనో మ(దాసు మాంటురోడ్డులో తిరుగుచున్నటుల 1 పదర్శంతుము,

నాటక క ళానంన్క్మర ఇము ౧౧౧ కన్యాశుల్మ_-ములోని గిరీశమును "రాజాంతఃపురములో సంచ రించు చయన్నటుల చూపింతొము, విడుగునకు బియ్యమునకు ఒకే మంత్రము వేయటవలన అట్టివై రుద్ధ్యము సంభవించు

| గ్గ ఎ బా ధరి ప సాంఘీకనాటకము. లాడినను మొదటివన్దా, వీథి, అంతః పురము, దర్చార్కు అడవి అను సీ అయిదు వన్దాలనే యుప 'యోగింతురు; ఒక నాటకములోని, 'నాయకేళడును | వతినాయ కుండును ఒకే యంతఃపురములోనో, "లేక 'యొశేదర్చారు లోనో మార్చిమార్చి కనంబడుచుందురు, నేండు నాటక ఇాలలో అగవడుచున్న వర్షాలు నీనులును ఇరువదియనశ ఆా 'జ్బపు సంకర శిల్పముయొక్క-. ప్రతిక చలు,

ల "టీచరుకుము. సంభవింపకుండుటకొం గొన్ని (వయ త్నములు చేయనచ్చును,. నాటకములను బౌొరాణికముల నియుర జాగ కములసియు. సాంఘుక ములనియు: విభజించి ఓకి్కై క నాటక నమాజమువారు ఒక్కొక వర్లమునకు నంబంధించిన నాటక్రములకందగన యువకర ణముల "నేర్పజచు కొని నాట్యక ₹యందు త్తమ సిగ్షని పొందవచ్చును. అట్ట్లుగాక నమాజము భాగ్యవంత మైనయెడల అమూడువిధములైన నాటకములక అయా దేశ కాలవరిస్థితులకు నంబంధించిన వర్షాలును. ఇతరోవకరణములను శేకరించి. తరువాత అట్టి నాటకములథ€ి (బదర్శిగప వలయును, కాని, యిట్రివ యత్న ములు జమో56చదారుల షపోవణమున నభివృద్లియగుచుండు 'మైలవర౦. నమాజముు ఏలూరు నమాజము మున్న గువానిశే యొకవేళ సాధ్యము,

౧౧౨ కవికోకిల (గ ంథావళి

పౌరాణిక నాటకముల పవర్రాలకు వీనులకు "రావూ యణ మహాభారతములందుల గానవ చ్చు "రాజ (పానా దాద్‌ిః శిల్బ వర్ణ నముల నాదర్శకముగ6 గొనవచ్చును, వారి తేక నాబకములకు బౌద్ధ "మొ గలాయి శిల్ప ములను (గ హ్‌ ౦వ వచ్చును, వర్తమాన స్థితిగతులందెలుపు సాంఘిక నాటకము లకు "నేటి కాలపు నంక రశిల్పమువయోగవడును,వ దియెట్లూ న్నను, (వ "స్తు తము "నా ట్‌ క్ట 6గము అపాద మ స్త కము మార్చు, నొందవలయును,;

ఏ నాటక్‌ సమాజమువ్నారె న నువ దునై:దు నాటు, కములను అవకతవకగ నాడుటకంకు నొకటిరెండు నాటక ముల్యన్తైనను. సక్షియైన యువకరణములత్‌ య్యూముగః (బదర్శించినయెడల అదియ్‌ యశన్య్మ-రము, సంఖ్యక న్నను 'రాళికన్నన్ను గుణమే (ప్రధానము, ఇంగ్లండులో అయిదాఖుూ సంవత్నరములు విద్య స భ్వసి ౮చి మరల హిందూ బేశమువేరిన నామి[తుని అచ్చటి నాటకవిషయములను గుణించి (వళశ్నిం వంగా ఆయన యిట్లు చెప్పెను; 15" వొక “నాటక ము ఆటు నెల: లకు బూర్యమునుండియు. 1వదర్శింవంబడుచున్నదని విని [కిక్సి-రిసియుండిరి. నా్యావక [ను గూర్చుండియున్న యొక "వెద్దమసిమీసి వొచాగిందంగా ఆయన ఇట్లు చెప్పెను. ఇంక అణు నెలలవజుకు. నాడినంగాని చూడదలంచుకొన్నవా రంద జును చూడ లేరు, | వతిదినమును [కొ త్తవజలే వచ్చుచుం: దురు," కంపెనీవారు. ఈనాటకమును నంవత్పరముపాటు అడ నిదే. పక్షాలు మున్నగువానిక్షై వారు వెచ్చించిన ెట్టుబడి

నాటక కళానంన్య ఠణము ౧౧3 (ద్రవ్యముపోను లాభము మిగులదు* నాటకరంగమున యా చార్య భమకల్పించుట "కెంత. [దవ్యమైనను యూర పి యను నాటకనమాజములవారు ఖర్చు "పెట్టుదురంట! అంత (ద్రవ్యమును మనము వెచ్చింవలేకపోయినను. 'వెచ్చించు (దవ్యమైనను ఇచితముగ వినియోగించు టూవశ వ్ర ము ం (పేక్షక మండలి (వేశుకమండలిల్లో, అన్నివిధములె న శిక్షణముగల మనుష్యులుందురు, బహి్వేషములను చూచి “వీరు నిష్కవ మైన క శాభిరుచిగలవారని యూహించుట యసాధ్యము, "నేనట్లూహించి చాలహాలులు పొరవడితిని, (వేతుకునికొక దుర భా ఫ్రసముగ లదు, బిడి దుర భ్వాసమే "కాదు - దురఖి రుచియు, ఒక నటకుండు: (శ్రావ్యముగం బద్యమునో పాటనో పాడిన నెంటనే (0006౫౦౬ 0006మ0/) అని కలు వేసి చవ్పటులు తట్టును, హాల్యా తీపుగానున్నదని అజీర్ష వ్యాధి పుట్టువజకు దినవలయునని వీరిమతము "కాబోలు! ముక్కు. ఒక వేళ అందముగా నున్నదని మటే రెండుముక్తులు "వేయించు కొని చెంపలకతికించుకొనుటకు ఏీరిష్టవడుదురా 1 'ఫునరుక్తి యితరశిల్పములం 'దెంతదోషమో అంతకన్న నాటకకళ యందును మహాపాత కము, (శ్రులిచావ ల్యముచేత నొకవద్య మునకేర 'జెన్నంబడిన ౮8069002 ను మన్నించెదమను కొన్నను సీనునకంతయు 0506 20026 "వెప్పూ వేతుకుల యభి రచి మన్నించుటకు వీలు కానిది. అల్లూరు నాటకనమాజము వారు “రామదాసు నాటకమును నాగఠరకులకు ఆకగ మైన

ఇం౪ కవికోకిల ([గంథావళి యొక పురమున (బదర్శించినపుడు. అచ్చటి (పేతుకులు అహమక్కు-నీను పునరభిసీతము గావలయునని (ప్రార్థించిరంట!!

నటకుని సద్యః 1 వేరిత మైన యభినయములోని యాచి త్యమును 'సౌకు మార్యమును సూ కతను (గ్రహించుటకం యె పాటలోని మాధుక్యమును జవినూచి యానందించుట. బేలిక, "కావునర జాలమింది 'మెచ్చువోలు 'పాటవద్యములకు సంబం ధించియుండును. "నేను జూచినంతవజకు "మెచ్చుకోందగిన అభి నయమునకు 6006610076 "వెప్పిన 1 వేతుకులు చాల అరుదు. చచేయికదలింవ'నేగని నటకుండుగూడ రాగయు కృముగ పాడె నేని (ఓేకకమండలి యాతని నద్భుతమైన నటకునిగ శంకించి బంగారు వతగముల దానము'చేయుచుండును.

ఇ౬కమిద నెన్నటినై నను కవి నటక పేతుకుల. సహకార సాహాయ్యములచేత నే నాటకశిల్పము సంన్మ-రింప( బడవలయును; అభ్యున్నతి నొందవటయును. ఈ మువ్వురును వారి. వారి "వాధ్యతను జక్క-గం గుర్తైటింగి (పవ ర్తింతు ేని నాటక కళకు మంచిదినములు. 'రానున్నవసి నా తలంప్తు,

ఈ వ్యానమునందలి నా యభిపాయములు సాట్య్‌ శిల్పమును, 'నిబగ్గికరించు. బికుసు సిదాంతములుగావు, "స్నేహా పూర్వక మైన “సలహాలు; కావున నే దిద్దుకొనుట కను

అలనొాని "పెదన : గ్త్‌ ద సమకాలిన భావ (పతినిధి

సమకాలీన ఛానములు: సాంఘిక పరిస్థితులు కావ్య 'దర్బణమునందు (వతిఫలించుచుండును, కవి న్యతయ్యతుండయి పూర్వాచార బద్దుండు కాకపోయినయెడల రచ నావద్ధతి యందును "కావ్యవ స్తు నిర్ణయమునందును భావ (వకటనము నందును దన “కాట్రమునరిదు వ్యా _వ్రీలోనుండు పద్ధతులను [గహించును; "లేక 1 కొ త్తభంగుల నావిష్క-రించును. లక్షణ ములు | పతిభావం త్చులెన కవ్లులర చనల వరిశీలనము నలన( "దేలిన సామాన్యధర్థము లే కావున, అట్టి కవులను అన్యలతు. ణములు'బంధింవ లేవు, ఒక్కొటక్కవ్వుడు. వారిర చన భు పూర్వ 'నంవడాయములక న్న బన్నములుగ ను9డి మార్ల దర్శక ము లగును. ఒక్కొక. కాలమునకు బక్కొక్కు. నర (వదాయము రూఢథిమయై యుండును. ఒక కాలముయొక్క-. నృజనశక్తీ “తగ్గిన యనంతెగము నంవడాయము కరుడుక్షల్నను,

వాన్ర్రాముకాని శ్‌ల్పముకాని వకాలమంచదె నను అవ్చటి కన్న నభి వృద్ధి చెందుటకు ఏీలులేనంత పరిపూర్ణత "చెంది యుండదు, నిర్దోమత్తేయును 'బరేపూర్ణతయును ఈ లోకము “నకు సతీబంధించిన గుణములు: గావు. కవి శేవలము [కొత్త వద్ధతు లను గనిపెట్టవలయునను దితతో వద్యాననము "వేసి చశొన్ని కూర్చుండండు, (ప్రాచి న నం్యవదాయములు. సిస్సారము

౧౧౬. కవికోకిల [గంథాపవళి లగును, కాలారర6 దరుగ నేర్చిన బిడ్డ ర తక త్యగర్యూము వహీం చిన మునలి దాది వట్టియుంచినను "పెనంగులాడి వట్టు వద లివచుకొనునటుల స్యతం్యత మైన కవిహృాదయము సంకుచిత నియమ. బద్ధముగాక _ యొదురుతికుగును. అనంత్ప. వ్లి కలిగి నమ్పాడు అజ్ఞాతముగ'నే కవ్మివతిభ అనుకూలమైన 1 వచల సావరణము నేరజుచుకొనును, ఈ కార్వ మాతసియందు= అ్మప్రయ త్నముగ"నే జరిగిపోవుచుండుట వలన స్యా భఛావికము గ నురడును; కవి సిరంతరము "నేక సంవ దాయ బద్దుండే యైన యెడల రచనలయందు వివిధత్యముండదు, ఇట్లనుటచేత కవి నియమరహితుండని "చెవ్చుటగాదు, న్యయంకల్పిత నియమ ములు కలవ. _నియమబద్ధముగాని శిల్పముసందు. కొచిత్య ముండదు, అరాజకత్యముండును, స్వాతం[త్యముకూడ నియమాబన్ధ మె. న

జాతీయ జీవితవవాహమును ఆనకట్టలుకట్టి నూతన మౌార్షముల మరలింవంగల నాయకులు కవులు చారితక మహాపురుషులు 1 వతిదినమును 'పుట్టుచుండరు. అట్టివారిని నృజించుటకు6 (బకృతికూడ కొంతకాలము. 'వేచియుండి శక్తిని నంపాదించుకొనవలయును, _ అట్టి వతిభావంతులు ఫుట్టి నపుడు ఆ కాలమునకు వారివాక్కు. | పాతినిధ్యము వహించును,

ఆంధ చేశ “రాజకీయ చరిిత్రమున దు కృష్ణదేవ రాయల "రాజ్య కాల మొక సువర్మ్మ ఘట్టము. పారిహార రాయ ల చేం(ారంభింవండిన విజయనగర సామ్రాజ్యము కృష్ణ దేవ రాయలనాంటికి బరిపూర్జ తనొంది, భోగ బాగ్గముల6 దులథ

అల్లసాని "పెద్దన అంత దూగుచు నడిమింటి సూర్యునివ లం (బకాశింవంజో చ్చెను.. "తెలు శౌర్యము, లెలుంగుక్సీర్తి నల్లడలం (బనరించెను. ఆకాలమునందు ఆం (ధ సార స్వతే మును కళలును విశేషముగ వృద్ధి చెందినవి. ““ఏలాబిపూవు లంత టను అమ్మబడుచున్నవి, ఆ్మవజలు .గు లాబిపూలను ఆపహాోరముకంకు ఆవశ స్టే ము లయిః నవిగా భావిగచుచుండిరి.”” ఇంక విజయనగర [(వజల. 'నాగర కత్రయు సౌందర్య (వీతీయు భోగ లాలనత్యమును 'వేఆుగం 'జెన్చనలయునా + వర న్పర భిన్న [వ కతు లుగల "రండు నాగరకతలకు- నంబధ౦ధము గలిగనవ్వుడు "రెంటి యందును గొంత మార్చు, గలుగును, బలిష్టమగు నాగరకత దుర్శలమగుడానివి మింగి వైచి, త సయందు జ్‌ర్లి ంచుకొనును. అట్లుకాక "5ెండును తుల్యబలయుతము లయ్యె నేని ఇచ్చిప్తుచ్చుకొనుటలు, అను, కరణములు, అర్మీకరణములు జనుగు యుండును; భిన్న నాగర కతల నంఘర్ష కాము అభివృద్ధికీ అత్యం తావశ్యక ము, ఈకాల* మున ఆంధ్ర దేశమునందు హూందోూ మహమ్మదీయ నాగ ర కతలకుం గొంత నంబంధమును. స్పర్థ యు గలిగనది, పాత యొక రోత, [కొ త్తయొక వింత'' యనునట్లు మొగలాయీల భాగ (వ్రీయత్యము విజయనగర వజలకు వచ్చినది, మహమ్ము- దయ. (ప్రేల రవిశెలు 'పావడలు ఆంధ కాంతేల మనముల' నాక గ ఇచిన వి. . విజయనగరము సుమూరు నూటనలుబది -చదరపు. మయిళ్ళ 'వైెచాల్యముగల గొవ్చ వట్టణము, ఆంధ సామాజ్య, మునకు రాజధాని. సింహళమునుండికూడ సామంత నృపా"

ఇ౧౮ా కవికోకిల [గంథావళి లురు రాయలకు కవృములను చెల్లి ౧చుచు 'నాయబారులను వంపుచుండిరి, పోర్చుగీసు నిపాయిలుకూడ కృష్ణ చేవరాయల దండయా[తలందు షాల్గొనుచుండిరి, వ్యాపారము నిమిత్తము వివిధ 'చేశముల (వజలు అఆవట్టణమున నివాస మేర్ప్చుజచుకొని "సుఖజీవనము నల్పుచుండిరి. -చక్క-ని సీటివనతి 'యేర్పడుట వలన న్న చ్చట మూాచినను వి రువచ్చలు చెట్టుచేమలు (దామ తోంటలు బలిసియుండిన వి. విజయనగ౫ రమను 'మదూూనయాదు వివిధనం[పదాయములు, ఆచారములు నాగరక తలు కర €గ్ని నూతన నాగరకతగ కరుడు కట్టుచుండినది, కృష్ణదేవ రా యబ దండ యా[తలలో పాల్గొ నని కుటుుబము. పిదయనగర మున నుంకియుండదు, విజయగర్వ్య "మొక్‌వరకయు. విరోధి పట్ల ణఇములు కొల గొబ్బుట వల న్‌ (పాప్తించి న (ద్ర వ క్ట వు క్‌ వధక యు6€ బ్రజల అత్సగౌరనమున కం. సుఖజీవనమునకు 'సాయవడుచుండిసవి. "చేశానురాగము స్వఫాపానురా గము పాటమగించెనదిః తెలుంగు మాటకు. 'జెల్లుంబడి. హెచ్చి నది, “'బేశభామలబందు6 *దెలులగులె న్స యను. నానుడి పుట్టనదిె,

ఇట్టి సందర్భములలో నంఘమునందు స్యా త్తం (త్య వీ తయా లాల రా్యాచార "వె ముఖ న్రమును హెచ్చిన దనుట యతిశ యూ_క్తిగాదు. ఈమార్పు అనాంటి సారన్వతము నందును నోచకరెంచవలయును, రాయల యూస్థానమునందు అల్లసాని "పెద్ద నస్క నంది తిమ్మన అయ్య రాజు “రామ [(దుండు, పింగళ సూరన్న ధూర్జటి, మాదన్న రామరాజ 'భూపణుండ్కు తెనాలి రామలింగన్న అను అష్టధిగ్గజము

అల్లసాని పెద్దన ౧౧౯ లుండిరని (వ వీత కలదు, వీరి నమకాలీనతలో. గొంత "ాలవివర్యాసవోష మున్నది. ఒకవేళ శండిరనుకొన్నను, ఏరిలో "నెవ్యరి రచనయందు ఆనాఃటి పరన్చర భిన్నాదర్శక సంఘర్ష ణమును నూతిన దృక్పథమును గనంబడుచున్నది. ?" "వదన మనుచగిత మునందు, కృ వాబేవరాయలకు “వెదనమె € (బీతిగారవములు మిక్కు.టము, "కావున నే___

సః “ఎదురై నచోర:దన మదకరీర్వదము డిగ్గి కేలూ(తయొసగి యెక్కించుకొనియె; మనుచర్శితం బందుకొనువేళర బురమెంగ6 బల్లకిర దన కేల బట్టి యెతత్తె; బిరుద్దైన కవగండపెండేరమున క్షీవె తగుదని నాదు 'పాదమునందొడిగెం గోకటు[ గ్రామాద్య చేక్శాగహారము అడిగిన సిమల యందునిచ్చె; గీ, ఆర్యధకవితా పితామహ యల్లసాని 'పెద్దనకవీర్మాద! యని నన్నుబిలిచె...* ఇట్టి నత్కాారమును గౌగవమును క్యృవ్న 'చేవరాయలుూ మజే కవికినిం 'జేసియుండలేదు, "పెద్దన రాయలకుం (బియా- న్నీహితుండు నూడ. రాజు 'వేంటకు "వెడలునవమూడు: కం [దుని 'వెంటంబెట్టుకొని పోవుచుంజెనంట * కడవజిల్లా 4... * గూడూరులో నబ్‌రిజిస్ట్రారుగా నుండిన. నీలం. గోవిందరాజులు నాయుడుగారు బి. ఏ, బవ్వేలియందున్నప్పుడు ఆసరస్సును దర్శించిఠని నాతోంజెప్పిరి. వారియొద్ద. పెద్దన. వంశపృుక్షముకూడ కలదు ఈ నాయుడుగాా రిప్పుడు న్వర్గస్టులైరి,

౧౨౦ కవికోకిల [గంథావళి

బ బ్యేలియందొక నరస్ఫుగ లదు. "పెద్దన "వేంటటకువ చ్చినవూడా సంస్సులో స్నానము వేయుచుండజెనని యచ్చట [వజలు చవుకొనుచుందుర 6ట,

“ఆం[ధకవితా వితలామహుండొని కృ న దె వ "రాయలు "వద్దనను నంబోధించుట "శీవలము (వీతి మూలక మసియు6. దక్కి-నవారి రచనలకన్న అందు ముఖ్యముగా 'నందితిమ్మన క విత్యమునగ న్న ఇెద్దన కవిత్య మేమంత రన వంత" మనియుం గొందజు వితర్క్మి-ంచురు, అది శేవలము (వీతిమూలక నంబోధనముగాదు; పెద్దన కవిత్యమునందు సౌకుమార్యము, అెనుంగుమాటల తియ్యందనము, "లేలిక చూటలలో నియమింవయుడీన భావ గాంభీర్యము, (పకృతి 'రామణీయక (పీతియు, నవ్వులే యు గ లవు, "ద్దన [(వబ:ధపు నమూనాను నృజించిన వాండు కాకపోయినను, ఆం(ధికరణము గాక న్వతం్యత కావ స్తువును [గహాంచి "కావ్యము రచించి నూతన సంవదాయ "మేర్చజ చెను, (శ్రీనాధుని నె షమథము ఆం(ధికర ణఅమయ్యును స్వతంత [(వబంధమువ లె నొప్పారుచు "వెద్దనకు మార్షము సిద్ధపణ చెను.

ఇతివ్ఫ త్రము వమూర్క-ంజేయ పురాణము నుండి (గ్రహింపయుడినది. తన మనమును ఆందోళనవజణచుచున్న భావయుద్ధమును చె (థీభావమును (వతిఫలింవంజేయుట కనువెన కథనే కవి 'యర్చజచుకొ నెను, మూ ర్రీభవించిన "5ండు అదర్శశములు మన కన్నులయెదుట. బొడకట్టు చున్నప్‌, ఓక టి; హృదయము లేని నెతిక కర్క-శ త్యము; “రండు: భోగ లాలసత్వము, మొదటిదానియందు ఆవార

= అల్లసాని పెద్దన ౧౨౧: వరాయణత్యోమును "ెండవ దానియందః మానువత్యమును గలవు, కవి యూ గెండు 1వకృతులను సృజించి నీలపోమణ మునందు6 దార తమ్యము జూవీంచి యొకదాని కొకటి "భి త్పిగ నొనరించెను,

ఆం (ధ'జె శవముసందు భిన్న మతములు [వబలుటవలన వది నే మలేమ్భునందును వర్ధా శమథ ర్శుములంధును (బజు లకుల గొంత అశ్రద్ధ జసనించినది, మాధవ శాయణులు ప్చేప్ల భాహష్యమును. గచించియు “రాజకీయ విషయములందు శ్రాలోొనియు "వె దెకమళత మును. గొంత వజుకు( బునరుద్దరించిరి, "కాన్ని ాల్లకమముస ఆ యుద్యమముగూడ సన్నగిల్లి నది. 'దేళవరిస్థితులు సౌమ్యుముగ "లేవ్ట ౩ మాటిమాటికి యుద్ధ ములు. కల్ల లబుః నర రజన సామాన్య కష్టములు కలుగు చున్న సమయములందు సీతులు ఆచారములు. వర్షా శమ ధర్శములు నిర్వ _ర్తింపంబడుటకు విలులేదు. యుద్ధ'కోలము లందు వర్ణ సాంకర్యము సామాన్యము,

ఒక జూతిగాని సంఘముగాని బలశౌర్యములు. గలిగి వరా(క్రమవంత మై యితర జూతులవై దండయాత్రలు వెడలి జయముగాంచినవ్పుడు. ఆవిజయపలము ననుభవించుచు వారు భోగ వరాయణులయ్యుదరు. వైరాగ్యము మందునకైన లభిం వదు. గృహాస్థ జీవితవె ఆదరణీయమగును; మతము అ భ్యాస వశమున అగ్గములేని యావారముగ' మాూజీయుండునేగాని, 'టైనందిన జీవితిమునరదు దాని యావశ్యకత అంతముఖ్యముగ దోంవదు, కృష్ణ దేవ రాయల. "రా జ్యకాల నమునందొక న్వు డిట్లి పరిస్థితులు సమకూడినవి, వెద్దన హృదయమును వంశ పారం

భా? కవికోకిల (గశథావళి పర్యము గ వచ్చు ఆచార్మవ్రీతి మొకవంకక్కు నూతన గతులు వముజళోక* వంకకు ఆక్షర్షి 6వంజొచ్చినవి. ఈ గుంజులాటయె' వరూధినీ (ప్రవరుల వ్యవహారమునందు మనకు గోచరించును, క'విక్షీ ఎవరిపై | వీతియెక్కు_వ 1 వమాధినియం దా "భ్రేక్ష (వవరునియందడా 1 ఈ పఏషయము, గనుగొనుటకు సాధ్య్యమగు నా*+ ఈ "దెండు పాత్ర లను కవి: చికెం చిన విధమును విమర్శిం చితిమేని.-ఈరహన్యము బయలు పడును, కవ్చుల కీట్టి వతపాత ముండునా + వల యుండకూడదు ? వారును మానవులే! "వారికిని రాగ "బ్యేషములు కలవు? ఇష్టానిష్టము లు కలవ్వః మానవుసి లోవ త్యమున దును అనంపూర్ణ తయందును గ్షవిక్షి సానుభూతిక లదు, అపుడే యూాతండు మానవ న్యభావమును: గు గ్రించిసవాండగును. పీడించుటయు 'వేధించుటయు. సీకియుత మైనను సీతిచాహ్యమైనను రసార్ట్రిహృదయుని చిత్తమును. ఇాయముసేయును. “భధ ర్శ్మము నిర్మా ర్రింవవ ఖయునుః వర ధర్మ ముకథయె 'నర్గధ రము [యము *అని.చెన్నంబడినది, ఎజుకల వాని ధర్మము వతులను జంపి జీవించుట, అయినన్యు వాని కఆకటమ్మునకు గుజియెన కౌంచముయొక్క.. దుస్థితిని జంట. వవ్నీయుక్కా శో కావేగమును గాంచిన ప్పూడు నవ వీత న దృశ మెన 'వాల్మీకిచ్చిత్తము కరంగి ధారలుధారలుగ ్మనవించినది, యజ్ఞ ముసేయుట అధ రముగాదు; బలిపీఠముయొద్ద కుం ద్‌సీ? కొని పోంబడుచుండిన. గొక్ష్రోవిల్ల ను బుద్ధభగవానుండు చూచి నవ్వుడు: అ యహాప్తురుషుని హృదయము కరుణారన తరంగి త్యమై దానిని కాపాడుట కుద్యుక్తుండాయెను,.. ధర్మము పృాదయము లేని యం(త్ర ము మాననవ్లడు 'స్వాదయముగల'

అల్లనాన 'షెద్దన. ₹ఖ3 యంత్రము, లాముండు సర్ట(ప యోాజసమును సాధించుట కొకు. అకమముగ వాలిని నంహరించను, వాల్మీకి యి విషయము నెజటుంగును; ఆశోశ నినాదముచే దిక్కులు మాజ్యుమోగించుచున్న 'తారవ్లై ఆ మజాకవికి మిక్కుట మన నహానుభూతికలిగి, 'రాముండు, జవాబు “దిత్చుటకుపీలు "జేని [వశ్న లను ఇమెహేశతను వాలిచేతను నడిగనంచాను, తను చాత “రాముని, ధస్తై శ్రీ సరత్య్వమునకు చోనిశలుగునని భరకించి "తాను వక్తాసివచ్చి "'రొము:[డు -జెష్టండు 7ావ్సున దయనవేసినదంతయు. ధర్మమనిచెన్ని వచ్చు వాలిచేత గూడ నొవ్పించెను! వ్యాసుడు. .పొండన పత్‌పాత్యి నారు ఇడుముబు: వడిరన్న కనికరముచే వారి తవ్వులకు సున్నపు పూంతలుకొట్టి బూలిన్యమును మూయిం ఇను, తవు నృష్టులను తాయ పూహించిన వారు కూడ కలరుశ వీరిలో మై గస్ట్వైలయళా అను చ్‌కు శ్‌ల్చి ముఖ్యుండు. అఆతండొ" గర పం: ణీయవదియగు (ప్ర విగ్రహమును ఛలువతాతితో నిర్మించి ఆ సౌందర వ్రముసకు ముగు డయిు మోహించి తన పడక టీంటం కట్టుకో సెనంట!

(పవరుండు నీతి ళాన్ర్రమునందు నిర్ణయింపంబడీన కొల తలకు నరిపోన్సునట్లు నే లరింవంబడిన తొలుబొమ్మ, వరూధిని నిద్యుల్ల తవ లె నువకన్నుల . 'చుదుట శనంచరించు జీవ ను్ఫూ్లి! బయాస్కో-వ్‌. చ్యితము. వరూధిని "చైతన్యము వర సు స్రటముగ శోచరించు టకు (ప న గుండు నృజింప బడెను, కవికి ఆతనిమై "సానుభూతి లేదు. “బుద్ధి జాడ్య జనితోన్నా దుల్‌గదా- [శొతియుల్‌ 1 అని వవరుండు లన లోకజ్ఞాన

ం

౧౨౪ కవికోకిల 1 గంథావళి

ళూన్యతీను అత్మదూపషణప్రాయముగ ఒవ్వుకొనెను, ఈ వాక నము “వేజుసందర్శమున( 'జెన్చ్నలడినన్పటికిసి అతని శీల మును ఆ వా క్యార్థము విరరతర మూసాదించి యీ యుండును, పాదలేవము కరింగిపోయిన యనంతరము తన నిన్వహాయ తను గుజించి దుఃఖంచుసవూడు మన కథానాయకుని నంగ. తులు. * నుజికొన్ని 'బయలువడును. తల్లిదండ్రులకుర దా నొక్క-లడె యల్లారు ముద్దుబిడ్డ, "ఐండ్లి యి: త్పి ష్యులకు న శాఠము చెవ్వు. వయ స్సు వ చ్చిన వ్వటికిని తన్ను. జాడనిైి తంగడి యొక 'నిమిషమైన 'యోర్చుకొని యుండ లేండు, అసర నంెవేళ ఈ బీడ్త బయట. కాలువెట్టిన యెడల బూచులు వట్టుకొను నను శంకచే వాకిలి దాటనీయక తల్లి యెల్ల పూడు రవురదయుచుండును, [వ వరుడు తల్లి దం డుల (పేమాతి శయముచేతను అనావ శ్యకమగునంత జాగ త్త వేతిన్ను నిస్సహాయుండుగ ను లోకజ్ఞాన రహీతుండుగను జీయంబడీన అమాయకుండు।, వరూధిని వెలిక _త్తె యాతండు “*ీనోలయుక౯ కాలుండ్లూ” అని కనివెట్టినది.

(వవరుండు మృగమదసౌరభము. మోసికొనివచ్చు మందమారుతము వలన అచ్చోటు జనాన్వితమని తెలిసికొని చేరంబోయి యొక "బేవకన్యను గాంచెను, అమెయె వరూ: ధిని. అఆ యువతి యనమాన రూపలావణ్యవతి; సూ ందర్య మునుగాంచి భూనందించుటయు దానిని 'మెచ్చుకొనుటయు అసీతికరము గాదు కొన్కి మన నీతిమంతుని చిత్తము సౌం దర్య (పతిరోధక మైన క వశమునందు: మగ్గిపోయినది; పాషా

ళాత్య వెం ధీరత్వమెన 'యెడలం 1 బతిమంటవ స్తంభమును: 'ధ్రీరుంజే ! సిరువమాన _సౌందర్యవత్యులై న 'కామినులయెదుట లోక మే 'యజుంగుని బుళ్యశృంగునివంటి ఆజన్మ మునీశ్యరు లును, అపారనంక ల్పశ_క్రినంపన్ను లైన వి ఇ్యామి [తులవంటి యోగీశ్వరులును చలించిరి, ఇంత యేల? “'బమ్మాకైనయిట్టు రిమ్మ 'తెవ్లలు ఇట్లు చ్నితించిన వారు మానవ స్యభావము యొక్క. లోతుపాతుల నెజ్‌ంగన మహాకన్చులు. నీతిశాన్ర్రము నకు వెజటచి శిల్వమును ద్యజించినవారు గౌరు; ఆ కాలము. నందు అర్ననంఘు మింతటి యాఇవారట ద్దముకా దు "కాంబోలు! 1(వవరు6 డెట్లు చి[తింపంబుడియుండ్‌నం [మోణవంతుడుగ్గ నుండెడివాండు ! ఆయన"యింతకుముం. 'బెన్నండున వకూ ధినివంటి ;[యందక_త్తెిను జూచియలుంగడు చూచినమ్వడు ఆశ్చర్యవడి యుండవచ్చును, అనంతరము మానవ వకృతికి నహాజమగు. కోరీక్ష పుట్టియుండవ చచ్చును, మటుతక్షణము నంబె---ఆలి మగనికి అన్యకాంతల్పపె మనసు: తగులుట యోగ్యముకాదు. తుచ్భసుఖములు “మిసాల్మవి 'లేనియ” ఇసి విర_క్తీపుట్టియుండవ చచ్చును ౧ మజుల ఆ లతాంగి “రావు బతీయకమునకు వశుండయి, *అవ్వరన్క అందును 'నేను వల పింవ లేదు, నన్ను వలచినది, అనన్యగృహీత, నేనేల భోగింవ రాదు?” అని తన మనమును నమాభధాన 'వెట్టుకొని యుండ వచ్చును, మబజునిమునమునం-బె “ఇంత కాలము అవిచ్చిన్న .ముగ నెజవేర్పలుడిన నావతమువేల నేండు భంగమువేసి 'కొనవలయును+” అని నిరతము తనమనములో వ రించి అను

౧౨౬, కవికోకిల [గంథావళి

కరూలవతియెన యిల్లాలిని అన్యాయము 'సేయుటగా6 దలంచ్చి (వ యత్నపూ ర సకము గర దనక్షోది కల 6 జిక లబ ట్రవచ్ను ను, ఇట్టి పరన్నర భావసంఘర్ష ణమునుండి. ధిరుని సంకల్పము- నిర్శలమయి. దృఢమయి యొ ట్రే లకు జయము నొందును, (వ్రవరుని యీ మనోనాటకము మనకుద జూవట్టిన నే యాతని: క్ష. మన సు షాను భూతి కలుగు ను "జే కయున్న అత్వ డదుపొావవాణ పహృూదయుండని దూషీంతుము,

"పెద్దన క్త శిల్చనైపుణ న్ట్‌ము నొటవడి యుండినదా ? రొజణజవడియురడిన అంతటి మూను షత్యము గల వరూధిని నెట్లు సృజింవంగలడు? అట్లయిన (బ్రవరుని వీల యిట్లు యంత్ర విగహముగం దీరిచెను! ఒకటిరెండు కారణములు కలవు, "విద్ద న రాజనము కలవా6ండు, “ీరమణే [పీయదూతిక్ష _జెచ్చి యిచ్చు కమ్రారవిడె మాత్చకింపయిన భోజన ముయ్యెలమం: చము కావలసిన భోగ్మపియుందు, పోతనవ లె ““హళిక్షులె న "నేమి యని స్వ్యశమార్చితము వక్సైెండన్నము. తినుటకు పలయు. త్యాగశ క్రికలవాండు. కాండు, కావుననే వాజ్ఞా (శితుం డు, పూర్వాచార (పియమెన వండి తాభిప్రాయమును బాత్తిగ 'నిరతించుటకు విలు చేనివాండు, అందువలన. నండిత లోకమును నంతృప్తిపరచుటకు [వవరుని ఆవిధముగం జితించెను, జీవితయాత్ర సునాయానముగ జరిగిపోవుట కిట్టి రాజ్యే అవనర మేమో !

"వెద్దన (వవరుని అంతేటి కర్కశహృదయునిగ” నవరిం వక పోయినయెడల మను చర్మిత అధమ కావ్యమసి దూమీంవళ€

అల్లసాని పెద్దన ౧౨౭ బడియుంజెడిది, వరూధినివె ౧ గనికరము చూపెనని ఇవ్చటి శ్రీని "పెద్ద నెర గత్తినూజు నీతిమంతులు గలరు |

“కలంచునే నతుల మాయల్‌ ధీరచి త్తంబులక౯ొ” "అని 'వెద్దన [వానెను, మన యాలంకారిక నం్యవదాయము (వకారము. ఒక వేళ పవరుండ్కుధీరు౯డై నం గ?వచ్చు'నే మొ కాన్ని పావము!! వరూధిని మాయలాండి యొట్లయినది |! మాయలాండియయ్యును. సతియయ్యె నేని దోషము వేదుగ దా, తెలుంగు కవులు నంన్న్భ్బృత కవులవలె వద వయోజనము పాటించువారు కారనియ్యు. "వెద్దన "*నతిని కేవలము (స్రీ -వరూధిసి పన్నిన మూయిలేవి 1! అమె వలచినది$? వలచుట మాయలాండితన మెనయడల ఆమెయు మవూయలా౭డియె, "పెద్దన ₹ారాబ్రపు లెట్లు లెట్టుచున్నాలడు కాబోలు! "బేక మొగమాటప్పు తిట్లా!.

వరూధిని కన్యక - అనన్యగృహీత - నిమ్మంల్మమమ్లైన (చేమగ లది 1 మొట్ట మొధట' వేవసిన్‌ [బే మించెనో అతనినే వివాహమాడినది (గంధర్వుని మోనము. 'తెలియదుగావున) ధన ఘా మ్‌ చుట కొలను న [బవరుని (ైమ్‌ం చుట లేదు, "లేని (వేమ సటించుట "లేద, జూరిణీకి ఇంతటి గాధానురాగ మెక్క డిది 1! '*ఇందునిభాన్యవాం డనంగ నిందుండొ చందుండో యమా యువేందుండ్‌ ” అసి వెలిక ఫైలు అతనిపై లాఘ వము పుట్టించుటకు యత్నించినను “*ఫూంతససిండివంటి వలపుంబచరించుకులంబు నటికిలో, లేంతగదమ్మ”" అని దుర్నీ తులు బోధించినను చెవినిబెట్టక [వవరునే వరించినది, ఆమె

లతల కవికోకిల [గంథావళి యచ్చర కొలమున నుద్భవించినను (పవర్తనము భిన్నము.. తుదకు "ఓేశల సృాదయ. ఆత్మహత్యకూడ చేసికొన (వయా ల్నించినది, వరూధిని (వవరున్ని వరించునవ్వటికి6 గన్యాత సము చెడినది కాదు *ఆవధూటి. (వధమసురతేంబు గ ౦ధర్వపతి గరంచె'! అసి "చెప్పంబడియున్నది, వరూధిని (వ్రవరుల సంగమము తన కిష్టమయ్యునుః కోవి వధలివేసెను. అందుక పరిహారముగ మాయా(వ్రవరుసి మూలమున గొంత రహాన్య సంతృప్రిగాంచెను, కవి చంద నర నమునందు (నంచేశమునకు6 దావుండదు గణాయని) సన్నాగ్లి 'యన్నటికిం గ్తూటమివంక వచ్చు. వి కతి క మగ్నుం డు గానేర్చునే”ో అని "వెల్ల డేంచెను, (ప్రవరుండు శుద్ద ప్రకృతికియ గలిగిన వాంజేయైనయడల వరూధినీ సంగమమువలన వచ్చు విక్సతికీ ఛభయవడవలసిన యవసరముండద్యు అది తణికము, (వవరుండు అనంఠృృ వ్ర హ్యాదయమును నశంతో పష. పట్ట 'యోదార్చి పోయు యుండవచ్చును, వలవించెను. ఆ శోక వేదనకుం జెట్లుకూడ తలలు వాంచి యల్లా -జెను, (వకృతియంతయుం గన్నీ రునిం'చెను, “వెద్దనకూడదుఃఖితే యగు వరూధిన్లిమె6 (బక్కతి కనికరించినదని వర్ణించెను, కర్ణసామీయగు సూర్యభగవానుండు (ప్రవరుని పాపాణహృద యత గమునకు "వెక్క_నమంది రోషభిషమణ స్ఫుర అవహీం చెను; తరుణి ననన్యకాంతః నతిదారుణు వుష్ప శిలీముఖ. వ్యధా భరవివగాంగి నంగభవు బారికి నగ్గము సిస్‌ [కూరు6డై

అల్లసాని పెద్దన ౧౨౯ యరిగె మహీనుగాధము డహంకృతితో నని రోషభీషణు న్వురణ వహించెనో యన నభోమణి దాల్బె. గషాయదీధితి౯ా |

[వవరుండు [కూరుండు - మహీసురాధముండు - అహాం కార యుతుందడు.._ నె బాష్‌. ! “వెద్దనా, ముసుంగులో దాయ కొని సి అక్క-సు వెళ్ళబుచ్చినావు ! కసిదీర్చుకొన్నావు ! -ఈ నసోానుభూతియె యూ పహృాదయ వె "ల్యమి నిన్ను మహో కవి వట్టమునకు అర్హుని 'జేయుచున్న ది,

వరూధిని [వశ్నలలో వాద నై పుణ్యము మెజయు చున్నది; [వవరునివి చప్పిడిజవాబులు, 'యడ్ఞ కోటులం శూ వను లౌటకు౯ ఫలము; మా కౌంగిళ్ళ సుఖంచుకుగ డా | (క్రతువు లొనర్రించుట న్వర్గభోగములకొజకు, న్వర్గమునందు అవశ్యాను భో _కృవ్యమును ధర్మమును యోగ్యమ్మునై న రంభాది భోగములు ఇచ్చటయేల నివిద్ధములయ్యెను అశ మముగ సశరీర న్వర్గసుఖము నమకొనియుండ (వతోవవాన ముల. గృశుండవయి అత్మ నలంచుట యొందుకుళి అని వరూధ్గి (పశ్నించుచున్నది.

"పెద్దన క శాన్‌ పుణ్యమును గుజించి యొకటి "కండు విషయములు సూచ్చించి యా వ్యానము ముగించెదను, ఈ కవికి. (బకృతి "రామణీయక (ప్రీతి వి శేషమముగనున్నది, వద లాలిత్యము.__. అందు ముఖ్యముగ 6 "బెలుంగుమూటల తియ్యని పోకడలు -ఈత నియొద్ల “నేర్చుకొనవలయును, “అల్ల సానివాని యల్లిక జిగిబిగి ! అను పూర్వ విమర్శకాభిపాయము నానుడియై యున్నది, 'వెద్దన కవిత్యము లలితముగ 6 దీర్చి దిద్దంబడి యున్నదనుటకు నందియము లేదు, ““దిలుకడ

౧౦ కవికోకిల (గంథావళి వలయు6గృతికి” అను అవ్వకవి వచనమునందు. గళాగవాన్వు మున్నది, ఒక మనుచ రి త్రమే "కాదు. కొం చెమించుమించు పూర కావ్యములలో 'చవాలవణకు నిలుకడగా రచింవం బడిన వే క “వతైక దిన వబంధఘుటికా సద్యశ్శత (గంథకల్పను" అని "రామరాజభూవమణుండు తన్ను గుజించి "చెముకొనియున్నను వసుచగిత్రము బక్క. దినములో ాయంబడిన 1పబంధము “కాదు. కడవటి నవరణయయి పూర్రియయిన దనుటకు గొన్ని సంవత్సరములు వట్టియండును; అనంగా తన జీవిత కాలమునందు రెండుమూడు "కావ్యములకన్న "నెక్కుుడుగ రచించియుండలడు. (నెఅవడి కుదురుటకై [వాయంబడు కావీ సుున్తకముళవంటివి యెన్ని'యెని ఉండవచ్చును, అవి "లెక్క "లేదు,) ఆ కాలమున 'రాజాస్థానము లె కవులకు శరణ్య ములు, ఆస్థ్టానపండితులు స్థనశల్య వరీతవేయు.. బిరుసు విమర్శకులు, ఇట్టి అగ్నివరతులో 'లెరి తెప్పరిల్లి న కావ్యము-లె "కావ్యములన్నియు. నీతరగతికిం 'జెందినవని "కాదు. -. ఇప్పటి వ రిస్థిశులు "వేణు; వార్తావ త్రీకలు[మానసన త్తి) కలు [పబలినవీ. ఆవ _త్త్ర/కల పుటలు సిండుటకు వివయములు “కావలయును, కవులును, వ్యాన క గలును వదో యొక మొగ మోటమిచేత వదిమైన నొంత (కాగితములు నిండు టక్కు 1వాసిపంపవలసీ యుండును; కాగితమువై ని సిరాతడి యారకముం టి ఖండ కావ్యము పోస్టులోయిడును, 1 ఫూఫ్తులు నరిభచూడక పూర గె (అవక తవకగ్రా చూచి యని యర్థము)

అలసాని "'పెదన: అం. రే ది పత్త్రికలలో ము(దింవంబడును, ప త్తికాధిపతులు మంచి 'నెబ్బరలు వరిశీలించి ముుదించుటకు వీలులేదు. అట్లయిన వారిపుటల నియమమునకు 'వోని గలుగును, ఇట్టి పరిస్థితులలో నిలుకడ నియమ మెట్లు కొనసాలయను 1 తన [గంథము: తొందరగ [(బకటింవంబడవలయునను అక్కా-జు "పెద్దన రండీ గనం 61006 101 €019)5100ఓ20 ౨6760 ఇంచు 0 షక 66 &విడి ₹8106 01 ౦4లలి కిందగా ముక 36 ; తీ పజల! థి. బ్రంఠయ ₹109 9100 0 ఇకక 30ఇ8 ళాజక 01 ఫంకేల్లయలు6 106 ఇరి06069ళ్ల 71 త 0666. 0068 09816462 74% ౮064 476. 5216 01130: ₹6201130+ ఈళ637' 6010648 1 గీరడే 3000660068 &రేడి+ 48 020620 క456 షళాడా బాలింత రాగల అను ఇటువంటి రచనా నియమమును "పెద్దన చాల జాగకరూకతతోల భాటించినట్లున్న దొ, | దావ దె; తై చీటు శ చచితాం ణో మున్నగువా షపంతి (నాయికలు మన సారస్యతమునందు *ంరుదు, కొగచ మించు మించు 'నాయికలందరు ముద్దలు, సగము రమణీయముగ నుండవచ్చును; కన నక లందరు ముగ్గలుగ నుుదురను (వకృతి నియమము లేదు, వరూధిని [పాగల్భ్యముగల కన్యక. ఆానే వలచినది, ఎట్ట శేలకు కస్పుక్య ము దావనేల ధరణీసున నందన యింక నీపయిం, జిక్కె.మయనంబు” అసి త్ర న భావమును బహి :రంగముగ "నెల్ల డిం చెను, ఇట "చెవ్వుట (స్రైసహాజమాా?

93౨ కవికోకిల (గ్రంథావళి “కాంతలు తమ (పేమాతిశయము 'పోవభావములచే సూచిం తురు, పావము! వరూధిని త మళ్లై చేసినది కాని, [వవ రుని మనస్సు ఒత్తిడివడునది గాదు. ఆలసించిన యాతండు మోరకించుకొని _'పోవచ్చునను అనుమూనముచే. పేమను' వచించినది,.

వరూధిని వవ రుసివ లె కర్కశ హృదయ గాదు. భావో (బేక ము కలది/పేశలమైన మనసు నలాాసాందద్యపిపాన మి క్త టము-[వవరుని సౌందర్య మున క చ్చెరు వందినది-వర్గ్మించినది- ఇంకను తనివి సనక యాతని 1పేమించినధి. వరూధినీ (పవ రుల సందర్శనమును: కవి అద్భుతముగ వర్మించను. వరూధిని: ““అబ్బురపాటుతోడ* నయన్తాంబుజముల్‌ వికసిశవ కాంతి+ వెల్లుబ్చి కసీనికల్‌ వికసితోత్పల. వం క్తుల6 (గ్రుమ్మారింపంగ్యా గుబ్బ "మెజుంగుం జనవ గగుర్పొడునక౯ో (బవరుసి గాంచి- నది, మరియు “*యుళంయుళత్కటక సూచిత 'వేగవదార' విందయె లేచి కుచంబులుం దుజుము, “లేనడు: మల్ల లనాడ నయ్యెడం బూచిన యొక్క-పోంక నునుబోదియ జేరి విలో కన [వభానిచికలం దదీయ వదవీ కలశాంబుధి వెల్లి గొల్పి” నది, ఇంకను ““మునుము౯ బుక్వైడు కొంకు లౌల్యము. నిడ౯ా 'మోచంబువి స్తీ తం జొనువం గోర్కు-లు. శళ్ళు, (ద్రివ్చ మదిమెచ్చుల్‌. 'తెవ్నలల్లార్చ నత్యనుషంగస్థితి తచ్చ. పాటొనంగ నొయ్య్యారంబునం జం[ద్రికల్‌ + దనుకం జూచి నది. ఈవపద్యములందు. (బతిముణ వ్యాప్తమైన 'కార్యనం చ్‌ లనము. జీవ క ళభావ్‌లననము నిబిడీక్సుతమె యున్నది. ఇట్టి- పద్యములు: అంధ సార స్వత వమకుటమునందుం (య కాశించు"

అల్లసాని పెద్దన ౧౩౩ జీవమణులు, "ఈ వాకచగక శ్రమునందు పెద్దన తిక్కనకు వూ (లే మె కెండవవాండు,

నిర్జన (వ దేశమందుం (బ్రవగుప్‌ం గాంచినపుడు వగూ' 'ధినికి మొట్ట మొదట కన్యా సహజమైన సిగ్గుపుట్టినది; పుట్టి? పూచిన పోకవెట్టు చాటునకిపోయినది 1 ఇంక నే చెట్టు కాటునకు బోయిన ను ఆమె సౌందర ్‌ ము (ప వరుని కగ పడదు ॥ కావుననే సిద్ధ పహాస్తుండగు కప్‌ సందర్భానుసార ముగి బోయ చెట్టును “జచ్చి వెట్టినాంయడ, “ఇంతలు కన్నులుండో అను వ ద వ్రమునందు లోకో' _క్రియుం జమత్కా-రమును ధ్య్వనితముగం 1 బవరుని నేత్రసౌం దర్యమును వర్శింపరబడినది. వద్యములోని మాటలు. "లేటు "తెలుయ్హైనను భావము గంభీరముగను [బౌఢముగ నున్నది. పొంగిపొరలివచ్చు. (వేమ.వపహాహమును ఆపుకొన

"లేక వరూధిని ఆ ఛాందసుని “పాలిండ్లు పొంగార6 మైయం చుల్‌' మోవ€గళి 'గాగిలించుకొనినదిః ఆ 'దాహ్మణుండు ఓరమోమిడి హో శ్రీహరీ |! యని అంసద్యయమంటి. పొమ్మని (తోసిపుచ్చెను, వీలై నయెడల అంసద్యయమంటి యుండండు! నమయమునకు 'జేతికజ్ఞ మజచివచ్చెను, పవ మా వనజ గంధి మేని జవ్యాజివనల గందంపించు నొడలుగడిగకొని పావు వరివోరముగ నంధ్యవార్చినాండు, వరూధిని యొక్క. యీ యన్ర్రముకూడ నిరువయోగ మైనది. తన సౌందర్యము నిరాకరింవలయుడినందుకుం గోవమును,. కోరంకతీఅనందుల కన పాూనమును, ప్ర్రేజన నహజమైన అళికనిందారోవణ వైపుణ్య మును, కొంచెము '"లేతపాకములోంబడిన గయ్య్యాళిత నమును,

03౪4 కవికోకిల [గంథావళి 'కసిదీర్చుకొను నిచ్చయు వరూధిని మనమునందుల జెలేంగి ముప్పిరిగొన్నవిి దుఃఖము 'పొంగిపారలి వచ్చినది, “పాటున. కింతులోర్తురె? కృషారహితాత్మక, నీవు [తోవని

చ్వోట భవన్నఖాంకురము: సో(కెగ గనుంగొను....”

తన యమ్ముల పాదిలోని మన్నధానశ్ర్రాములన్నియు 'వ్యయమెనవి, _ తుట్టతుదకీ యన్ర్రమొక్క-టి నిలిచి యుండినది, ఇది యమోఘము. కావచ్చును, అయ్యో! ేవండ్యా యీ య(శ్ర్రాముకూడ ఆణ్రాతివె ( దగలి మొక్క- వోయినది,

నాటకము : చర్మితము

“వలదినములకు పూర్వము ౫ కవిరాజు (తిపురనేని “రామస్వామి. చౌదరిగారు క భా పపూర్ణ _ "వేదము. "వేంకట “రాయకా(న్తిగాడి “.వళతావరు, దీయము"లోని కథ చారీ తక కము కాదసి ఒక విమర్శనమః గేోయముగ[ వాసి “వజూ మితోిలో |బకటించిరి ఆ విమర్శనము. [వతావర్ముదీయ. నాటకమును గుజించి. (వాయంబడినవ్పటికిని అందలి. విమ యము నాటక రచయితల కందణకు సంబఎధించి యున్నది, "కావున (ప్రస్తుతము చర్చవీయముగా వర్నడినది,

వాబ్సయ. వీవాదములలో. (వ వేశించుట నావ కృతికి విజాతీయమైన' పని, అందులో ఇప్పుడు నాకు ఓవికగాని, ॥ * ౧౯౩౫ మేనెల ౫. తేదికి ముందు నెలనాండు,

నాటకము చరితము. ౧౩న తీణికగాని యన లే "లేదు. అయినను ఈ విషయము చాల' ముఖ్యమని నాకు తోంచినందువలన, సారన్యత [వవంచ మున వలుకుబడి కలవారు ఒకవమ్బుడు పొరవడుదు లేని (పొర వడుట మానవి నహాజ మేగద!) ఆ పొవపాటు త _త్త్వదర్శన మునకును, సారన్యత పురో భివృద్ధికిని అఆటంకముగ వర్చడం వచ్చునను భయముతో ఈ వ్యాసమును (వాయందల పెట్టితివి. దృశ్య (శ్రవ్య "కావ్యము లకు రచనా వీధానమునతవ్న అంత్య [వ యోజనమునందు వఏవిధమెన భేదము లేదు. లలిత కళల (వయోజన మేదో దృశ్య కావ్య[వ యోజనముకూడ- నదియె.___సద్యఃవరనిర్య్భతి నాటకము సామూజికుల రసానుభూతికి హూతువయి, పహృాదయాహ్ల్హాదము, వనోదము కలిగించిన వాలునా! లేక, యింక '"నేదియెన సాంఘీక [(వయోజనమును, ఉవ దేశమును ఆశ్‌ంవవచ్చునా! ఇట్‌ (వశ్నలక (పాచ్యపాశ్చాత్య విమర్శ కులు భిన్న భిన్న ముగ (వత్యు త్తరము లిచ్చియున్నారు అయి నను నాటకమును సొంఘికోద్దరణము రొజకు ఉవయోగింవ వచ్చునన తీర్మానించిన విమర్శకుల నంఖ్యయే వాచ్చు. నాటకములయందు ఉవ దేశముండవచ్చును కాని, ఆ యువ చే శము రసాత్మకమయి, (ప త్యేకముగ ఒక యువ దేశమని యని వీించుకొనక , అలత్మ్యుముగ సామాజికుల హృదయములోనికి (వ వేసింవవలయును. ఇట్లు నిర్మించుట కళానె పుణ్యము, కవి వాక్కు-ను స్లోదె కమయమని వర్శ్మించుచు (వ యోజనములను "లెక్కీంచున పుడు ““కాంతానమ్మితత యోవ దేశ యు జే” అని మమ్మైాటుండు చెప్పెను, దీనినే పాళ్చాత్య నిమర్శకులు -

03౬ కవికోకీల (గంథావళి

ఈళమిం1120601 09ళ4ఉ0ళ€06”7” అని నుడివియున్నారు, “' ఆనంద మన ఉవచేశమును _ మెదిపి మానవసంఘోద్ధరణమునకు కావ్యము తోడ్పడవలయు” నని హోశేన్‌ కవి చెప్పెను, విక్ట్రరు హ్యూగో, ఇబ్‌ నక మొదలు బెర్నార్లువూ వనజకు గల పాశ్చాత్య నాటక రచయితలు నాటకమును నూనవ సంఘ శేయమునకుగా వినియోగించిరి,

54 గ్ని(1 108 2213 32146”, అనగా, కళ (వయోజన నిగ “శీకకముగ నుండవలయునను వాద మొక టి కలదు. ఇది మన "దేశమునకు [కొ లృ. కావ్యము అఆనందమాత [వయోజన మయ్యును, విశ్వ(_శేయమును చేకోర్చునదిగ కూడ నుండ వలయును 'అని మన లాతుణికుల మతము, వశ్య(_శేయ వును మాటయందు సాంఘిక (వ యోజనత్వేము ధ్యనించుచున్నది. (వయోజన నిర 'పేతుక వాదుల సిద్ధాంత [(వకారము కవి నిరా ధ్యుండు. తన యానందమును పట్టలేక పొడుకొనుచుండును, “నంభుమునందు తన రచనల మూలమున కలుగు అనుకూల (పతికూల [వవ రృనములతో కవి కేలాటి నంబంధము లేదు, నోకిల ఏమి (వ యోజనము నాళించి గానము చేయుచున్న ది! శజలయీరు ఎవరిని నంతృ _వివజచుటకు బిలబిల ధ్యనులతో [వవహించుచున్నది! అని ఏరు (పశ్నిం చెదరు.

"చింతా దీవీతులుగారు ఈకోయిల, "సెల యేటివాదము లను ఇమిడ్చి నాగసుగా (వాసిన "ీయములను "నేనెవ్వుడో చదివినట్లు ద _ప్రియున్నది, ఇట్టి వశ్నలడుగువారు ర్‌ోయి లక -జలయేటికి (వ యోజనము నాళించు జ్ఞానమున్న దా 1 శీదా+! యని విచారించినట్లు కనంబడదు, కోకిలపాట మనకు

నాటకము చరితము ౧38 శుచించుట అది 6 నందముతో 'పొడుచుండుట వలనగాదు; చాన్‌ క ంకన్యరమున మాధుర్య ముండుటవలన, కాకికూడ అట్టి అనందముతో నేగోదా 'పొడును ! దాని గానము మిన గేల రుచబింవదు

కవినిర్ణ రారణ్య (వ'దేశమున కూర్చుండి తన యిచ్చ మము అవసరమువేదు, 'తానే తుమ్మి "తానే దీవించుళొన వచ్చును, కాని, కవి మానవ నంఘములో నొక వ్య క్షిగ నుండి, తన కావ్యవృస్తువు వమూనవనంఘము న్మాశయించి యుండు నెడల, "తానెట్లు ని క్బ్చాధ్యముగ పాడుకొన౭గలడు!

ఈ వాదమునందు. అనుభవ వ్యతి నేకమెన అనత్యము ఒకటి కలదు, కవి ఆనందమువట్ట లేక పాడుకొనునా!. కవి రచించునప్పుడు తేన మనస్సులోనుండు ఒ_త్రిడిని ఆనంద మన పచ్చునా1 "లేక వేదన యనవచ్చునా 1" మనస్సు "జెక్కఒలు వివుకొననిబే. (10081 1018721108 కలుగని'దే)ే ఆనందము జనింపదు. రచనా సమయమున కవి మనస్సు' చక్కగ (శ్రుతి షవేయంబడీిన వీణాతం(తివ లె బిరబిగిసికొని యుండును. వ పిలిచిసయెడల అమాంతముగ్గ వానిపై నయుడి గొంతు నులిమి: వేయవలయునను కోవము పుట్టును. ఒకవ్వుడు మంచమువె కూర్చుండి. (వాయుచున్నామా! "బేక్‌ [కీందకూర్వుండి మంచ ముమై సోటుబుక్కు. పెట్టుకొని (వాయుచున్నామా 1! యను జ్ఞానముకూడ నుండదు, కలలో షద్యములు, నిదుర స్ప్రేల్రు కొనునపుడు "పెదవుల్నపె వద్యములు, "గేయుంబవళ్ళు నాలు

౧౩౮ కవికోకిల (గంథావళి

"గ దు దినములవణకు వక ధారగా ఆవరించియుండు ఇటువంటిొ యున్నా డావస్థను, సూత్ము మానసిక (వళయమును ఆనంధ' మందువమూ? బాధయందువమూ [వనవవేధనవడుచుండు తల్లి ని చూచి, “ఈమె యెంత ఆనంద మనుభవించుచున్న ది!” అని తలం౧చువా రుందు వ? (వనవఏించిన తదువరి తల్లి బిడ్డను మాచుక్‌ న్నపుడు ఆనందమను'భవ్‌ంచును, (వొ సెస్‌ ఎప్ప టికి ఆనందక రముగ నుండదు, (పాసెన్‌ ను రిజల్లును క్‌ ల

గుమ్మటం చేయుటవలన ఈ (భాంతి క లుగుచున్నద్ది, మౌన వావ స్థానుకృతి అభినయము, అభినయము- [వధానముగా. గలది నాట్యము. నాటక రచయిత (వకృతిని యఖథాతథముగ అనుకరింవండు... సామాన్వముగ మొనవ జీవితమునందు నంభావ్‌ంచు (వతినంఘటనము, (వతివిషయమూు- కళయందు మూ_ర్రీిభవింవ( జేయుటకు తగినంత ముఖ్యమైనది గను, ఆవశ వీ మెనదిగ నుండదు. [వకృతివరిపాలనమునందు వ క్తి "అనవనరముగ వ్యయింవంబడు చుండును, కవి కళా దృష్టితో అనావశ్యకము లై న వివరములు వదలిపెట్టి, వర్చి కూర్చి, చేర్చి తీర్చి, క్‌ న్ని నంవత్చరముల "కొాలవరిమితిగ ల కథను మూడు నాలుగు గంటలలో ముగియు నాటకముగ నిర్శించును, (పకృతి అంతగ పాటింవసి షపొదుపును కవి జూగ రూకతతో అభ్యాసించును. కొంచె మించుమించు నాటకము [వకృతియొక్కు. యుత్తేమ పునర్నిర్మాణమని చెన్నవచ్చును. " “అద్దములోవలె (పకృతిని (నాటకములందు) (పతి ఫలింవంజేయుట” అను మేక్‌ స్పియరు సూక్తికి మెజుంగు వెట్టి

నాటకము; చరితము టై నట్లుగను, 'వాఖ్యాన (ప్రాయముగను పరాసు మహాశని అద్భుత నవలా రచయిత విక్త్సరు హ్యూగో ఇట్లు (వానసెను! కళ్లు బం్రంగుడ శం 28 02% 8006096 మీ4క ఇ162ర్వ్‌ 32161 1044 త కుంరుడ 32 మసంుంక ₹0అ6 2. ౨44406 16 ఈ686006ఉ. ౨4 1 06 ఇం 00640040 మహమంద ఇ 8మం060. 2షడి 0113సీ6కే 9600100, 16 ₹01 టాం 0210 ఇ తయ! సంఉ్ర6 0 006008 శశ అర ౨66% మనత 06 6010401685 తళ659006 00% $02% 0010040 204. 1808 ఇం 1006 1 & 81ుర!6 కంకంటండ. 06 తత పేక కంకళ మయంక్‌ పత ఇ 6006608019 మరం ₹ప160 పండి. 08 ఇ₹ం2క00ఏర్ల 6010600603068 ఇడిడే 6006692564 606 00101266 కంక ఇాల100. మ2క0క 2 0666 ర్ర1ం4రు 4 1ట్టమిక్‌ ఉండి 01 ఉ పల్ల! * కజ0య6, 000260 00 18 006 కయ ఇంక%0ళా16626కే నాటకవ స్తువు పొరాణికమైనను, ఇార్మితకమెనను, సౌంఘీక మైనను కవి తన భావనాగ్నీ చేత కరగించి పరిశుద్ధము వేసి, కల్పనాశ_ క్రియను అచ్చులో అసామాన్యమూ రిని తయారు చేయును, ఈమూ రా న్గి (వకృృతికంకు భిన్న ముగ నున్నను దానికి వ్వతికేకముగ నుండదు, ఇట్లనుట చేత కధను తమ కల్చ్పనకు అనుకూలముగ మూార్చువలసిన ఆవ శకము కవికి కలదు ఆార్య కారణ సంబంధము సాటకమున వరిస్ఫుట ముగనో, న ్రంగ్యముగనో గోచరింవవలయును; వదియును 'కారంణరహీతిముగ నంభవింవదహాడదుం. కావున్న కవి అది మ ధ్యాంతములుగ ల “నాటక మును నృజించునవ్వుడు, కథలో నెన్ని,యో మార్పులు చవేయనవలసియుండును, కపిచేతి "కావ్యవ స్తువు (పతిమాశకారుని "వేతి బంక మెట్టి వంటిది, ౦

౪9 కవికోకిల [గంథావళి

ఈపిమయమును ఎడ్స్‌ గార్‌ యాలక౯పో అను అమెరికా క వీం్యద్రుండు ఇట్లు 'చెస్పియున్నాడు :

“00 ఓం 2964 05 9 06 250150 టం ఈ66 18 006 & 22235 01. ఛామ10ర. ఇరాశీరి సుల్ల 27 6 28010064 2 ఇాసే[ 0౪ ౦౦016168 10. +06 85011. 0 *106 ఇా౦రర? కత 618 1%, 13 కంట 6 1476 05 6 ఇం638. 16 ఏేలేం088 +0 ముంత

"రామాయణము మహాభాగ్రతము (వసిద్ధములై న కా'వ్యేతిహాన (గ ౧థములు. ఇవి "చార్య తకములని విశ్వసించు వారు అవ్నటికిని ఇవ్పటికిని గలరు, అట్టికథల తీసికొనినాటక ములు రచించిన భాసుండ్కు కాళిదాసు, భవభూతి, భట్ట నారాయణుడు మున్నగు కవ్చలు మూలకథలను ఎట్లుమూర్చి నదియు మన 'మెజుంగుదుము.. సీక్‌ స్పియరు తాను గొఛిం చిన ఛారి[త క నాటకములోని పాతలను యథార్థ ఇార్మితే క్ష పురుషులకంకు భిన్నమైన నస్వ్యభావశీలములు గలవారిరిగ చ్మీతించెను, ఇది అవ ఫ్వక మైన యొక శిల్వలతుణము, "తెల ని కాగితమువె 'నల్లని్మీ/తయు నలని కాగతమువె తెలని శాండిటికింగల భీవము నోచరింవదు, అందువలననే కోవియు వారి తక "నాటకములందు "సె, తము వివిధ(వక్ళతులు గల వారిని ఒక-వోట 1వవ్నర్షింపంజేసి, నస్యభావ 'తారత మ్యమును

నాటకమునందు. కధకంెునిీ వూన వన్య భావ -చి (త ₹ఇ "వెం ముఖ్యము, "కాము [కోధ లోభ మోహ. మద మూత్ప క్యాది చిత్తవికారములు సర్వజనీనములై, సర్వ కాలీన

నాటకము : చర్మితము ౧౪౧ ములె, మానవనంఘముపై నధికారము నల్చుచుండును, + అట్టి నూనవ స్వభావ శీలములను, మానసిక రహస్యములను కవి 'నాటకరంగమున మూర్తీభవింవంజేసి సామాజికులను ఆనందవర వకుల. గావింవవచ్చును,

60801041 ఇ0253 పేం10%8 +0 06 4డేంమ210 01 05౫ 61- ఒంరంలిశీ బజ581009; 16% $01600 0003068 90656, 106 ₹0106 01 211 ఇగ0026104ఉ$6 0120008 15 26 0906 8160909268

అని ఇాశ్వ్యతములగు వునోవికారముల (పాముఖ్య మును మ్య్యూథ్యూ ఆర్‌ నాల్డు కవీ వివరించెను,

ఒక ముడు (ఫెంచినాటక రచయితయగు మోలియన్‌ కవిని వీమర్శకులు, *ీనీ నాటకములు లత్షణవిరుద్ధము లేని తూలనాడిరదంట. అందుకు *ీసామూాజికులను నంతోవ "పెట్టుటకు వ నాటకలవుణము లావశ్యకములో అంతకన్న భఛిన్నములై న లతణములతో నాశేమివనిల”, అని ఆయన జవాబు చెప్పెనంట | నాట్యకళ (వపూర్తుండగు బళ్ళారి 'టి.”రాఘవాచార్యుల వారు ఒకయు త్తరమున, నేను నాటక మును సామాజికుల దృష్టితో చది వెదను.”” అని (వాసియుండిరి, నాటక యోగ్యతను ఒరయుటకు ఇంతకన్న (శేస్టమెన నికహాోవలము మజియొకటే యుండదని నా యు ద్లేశము,

చర్మితయొక్క-యు, నాటకము యొక్కయు ఉ్రేశ ములు (వ యోజనములు “వేటు; చరత జరిగినది జరిగినట్టుగ చన్నును, జరిగిన ధన్నంతమా[తేముననే నకల నబ్బండును చర్మ త కారుండు (గ్రంథ స్థము చేయును, మంచి చెడ్డల ననున రించి అతండు విషయములను వర్చజచకూడదు, ఎంతవజకు

గా కవికోకిల [గంథావళి జరిగియుండవచ్చునో, ఎట్లు జరిగియుండిన చిత్రాకర్త కముగ నుండునో దాని నూహించి కవి కావ్యమును [(వాయును, ఇారి[తకవిషయము. ౫ తము కవి'తాన్పర్శచేత రూపాంతరము. పొందును, ఇట్లు "వారిరువురి మార్గములు భిన్న మైయుండగా' కవి చరితకారుండు కానందుకు మనమేల యారెనిని వృత్తి వొాడువవలయును 1

మనము నాటకాలకు పోవ్రునది పురాణములు, చరిత ములు “నేర్చుకొనుటకు “కాదు. ెండుమరాడు. గంటల కాలము నిరపాయకరమగు నానందము ననుభవించుటకు, చారిత్రక విమయములు తెలుసికొనవలయున న్న అందుకు తగిన (గంధ ములు గలవు, (వతావరు[దీయములోని కథ చారి. తకమః క్రానందువలన అది (వదర్శింవంబడినప్పుడు 'సామాజికుల. ఆనందమున "జేమెన కొజతయుండునా! వేవిగాండు, యుగర ధరుండు చార్మితక పురుషులు "కాకపోయినను వారిచేష్టలు, మూటలు మనకు 'సంతోవమము గల్లించును,

చాదరిగారు ఢిల్లి యెక్కడ, గంగ మయొక్కడ 1 అని (వశ్నించినారు.. నాటక (ప్రపంచమును యథార్థ (వపంచ దృష్టితో చూడంజనదు, నాటకము కొన్ని కవి సమయముల కును క శానియమములకును లోంబడియున్న అనన్య వర తంతమైన నృష్టి, చ్మితకారుండు గోడనవై తెలుపు నలుపు. రంగులతో లిఖంచినచ్మితము చదునుగా (121 93౫206) నుండినన్సు "వెలులంు నిడలవలన మ్‌ట్టపల్లములను స్ఫురింవం 'జేయును. సల్ల గానుండుచోటు పల్ల ము, లెల్ల గానుండుచోటు: మిట్ట అను చిత్రసమయమును మన మంగీకరించి యున్నాము,

చూపుట అనంభవముగాస్క విధిలేక కొన్ని సంశేతములను అంగీకరించితిమి, అశ్లు నాటకములందుంగూడ కొన్ని నంశేతములు, సమయములు గూఢీమైనవి. నాటక(వవంచమున కాలము స్థలము నంకుచితమై యుందును, "అచ్చట మన ఫావము నంచగించువజుకు అందలి వరిస్థితులు స్యాభా వికముగను, యథభార్థముగను ఉండునట్లు తోందును, బహీకవకాశము యొక్కణ. వృద్ధిశీణతల ననుసరించి కంటిలోని పావ (రంధము) సరియొత్తు కొనునట్లు, (వకరణము ననునరించి సరయుతువొను శ కి మన భావమునకు కలదు, అందువలన నే నాటక [వదర్శనము: మునకు ఉపభోగ్య మగుచున్నది, సునిశిత మన విమర్శక దృష్తితో నాటకము చదువు నపుడు అనంభఛవములుగా కనంబేడునవి నాటక [పయోగ మును వరా చునస్వుడు అట్లు తోం వవు; అప్పటి మన భఫెవ చర్మిత ముము 'నాటక కర ఎంతవటకు వూర్చువచ్చును! అను విషయమును గుజించి (ఫంచ్వి జర్జును కవ్రలయు, విమర్శకులయు అభి పాయములను -ఈ [కింద నుదాహరించు ట్య సం 691668 008% ౧౦02000560 26 ౬0% ఓ 06 పైం66 మిషా 7600026 10 906 ఇంళఉ400క 06 106 6 9100, పీ 066% *0 109 క88మర 0€.10 202 16 862264 అం0క ₹010. ఇ76 కకత రకంంం96 001098 *రం9డ్‌ 008 806 ఇ60160% 2కే మింఠింకు అరథం 006 మ్య 0౦12101 18 046 ₹76 యూ 60. 14 వింశ 00 ర 106 0హ00091200689, వేళల 12 106 ంసం10%1

దళళ కవికోకిల (గంథావళి 208102 166] వైళంళ1డేండి. 6 మడ%య 4 76% శ్రై00%ి 147 0£ 40. వో౦0 25 వ6 రురు24106 06% గేంం8 06 ముషంతి ఇండి 106 శం 0604086 16 18 ౦ యఃం901082136. 0 9076 డేం68 06, 200 06 6016 ర06% 20002 104 06 గి 940దా 00044186" 0067 206 ౨౦ 2184021408. గొనీలా ఓక6. 06 +58 3600 30 మర0ని ఇక 9695 06 యం జడి డ3ర6 906 1686 0% 6266ట0క్ర 20 2000కి” ఆమేంల!&. 06 80 ఒ1డి!041028 ఇక $0 60006 10 6 +ంఉటుం 60 06 సంళంంా08ం4 మ 6 అంటి 01 తంల”. ఆాల్‌?డ%0016 041444 . మై ఇ0016 ఇక్‌ 0£ 06 న$&ర్లటి 0 38050 టొజర్లంర్వ 13 206 18400 18. 6111082646. 515 4057 15 క00 అషక్రంరూ వంటుసకై 006 2 8408600156 0 ౨2966 వారీటుం ళా టు. 76 206 866 0 2188001466 టమ. 0013200623, 18 శమి6 ఫైంం€ 80646 10 018600 6హ04109010666 6046 26 60+ 7621600 1020 6 ఇకేంంంముంం 0 సం6కేటా[6రం8119008 0 ౨ 94[ి00క ఇం. 16 0సు 186 1షంమిం. 08ూ 018 380016 సం 0022666 &8. 116616 & 6216 &5 శవిత00004ా 184 0 మ01644+4622 0006 రంజమిజట6 పైం6% 18 ౨0 21840540, 6 డేం6$ 20% 201406 శ0 ౧8 ₹086 748 066 06116766 శం పేష?6. 12206066, 026 96 29810) పై20డి2068 వే 2ర్ర218, వెం 00 &0000204 0 మం6 మ188021021 యు(ల, 06 10% $01210 61%60160 2064 00161 మిం 80301041 ఇం003ఉ6ూ 18 0 18 2 04 091 106 6805 7 ఇవీ100. 06 00ఆ 10 260212 స 21001 16 ఇ18 ఆ $0 డ6[186 15 ఇగ శం00క. 006 మీ6జక68 +50గలైక 106 డేం150% 4 క స్ర్యష్యర్న 2 యో ర్రూ 2” ఈ యభి(పాయములు ముఖ్యమ. లు కావున కొంచము దీరములేనను పూర్మముగ నుదాహంరించితిని, వఠితలు వ్యోనగ త విషయములను ఆలోచించి వారివారి బుద్ధికీ సూటియగ వర వ్రవసానము "లేల్చుకొందురుగాక |

అలంకార తత్వము

కావ్య లత్సణములను విధించు [గ్రంధములకు అలఠ “కార (గంథములని యేల "పీరువచ్చినది + ముఖ్యమ్ములై న ర సధ్య్వనులుండ గ" అలంకారముల శేల ముంతే | పాముఖ మూాయబడినది ! “తదదోపేౌ శక్టానర్థా సుగుణా వనలంకృలి పునః క్యాపి” అను నిర్వచనము [ప్రకారము అనలంకృతము లైన శజ్హార్థములకును “శావ్యత్వము సిద్ధించునుగడా,

లతణ (గ్‌ వథములు అలరకార' గ్రంధములని హీర వడునవృటికి అలంళారమను పదము కటకాంగదముల వంటి దను సంకుచితార్థమున రూఢి కా లేదు, ఈయర్థము వామనుని కాలమున (ప్రారంభమయి మమ్ముటుసి శాలమునకు బాగుగ రూఢ మైనది. అయినను తరువాతి వారుకళూడ అలవాటువలన లతమణ (గ్రంథములను అలంకార [గ్రంథ ములసి వ్యవ హరించు చండిరి, కావ్య శోభాకరములై న "పే+తుసణములన్నింటికిని అలంజారనామము సార్గ కవుగును,

భామహుని కాలముస్క మాధుర్యము, [వసాదమ్యు ఒీజస్సు అను కావ భా "పీచుప్పులకు గుణములను. "వేర "రాలేదు, కావ్యమునకు శరీరసామ్యుము తెచ్చిపెట్టిన యసం తరము సాదృశ్య పరిపూర్శతకొజకు, శరీరము; ఆళ్ళ, వపణములుు అలంకారములు మున్నగునవి వృథ క రిండ బడీనవ్‌,

౧౪౬ కవికోకిల 1 గంథావళి

కావ్యశో భాకరధర్మ్శములు అలంకారములని దండి నుతము, వామనుడు దండి యభిపాయము ననుసరించి యించుక మార్పుతో “కావ్యం. (గ్రాహ్యామలంకా రాత్‌ ” అసియు ““సౌందర్యమలం కార ౯” అనియు నిర్వచిం చెను, సౌందర్యము. సౌందర్యాపాద క హాతువుల నమిస్షి ఫలము. ఒక్క... కటకాంగదములవలన నే సౌందర్యము చేకూరదు,

వామనుని కాలమున గుణములకు (పాముఖ్యము కలిగినది. అలంశారములకు [(వల్యేకత పొడమూవినది, కావ్యమునకు శోభ నాపాదించు ధర్ముములు గుణములనియు తదతిశయ హేతువులు. అలంకారములనియు గుణళూన్యమెన శావ్యము అలంకారయుత మయ్యు శో భావహాము “కాదనియు

సంస్కృృతలతేణ (గ్రంథ ములు శీ స్తువెనుక నాలుగైదు | తాబ్దుల మధ్య [వభ వించి [క మ్ముక మముగ వ్యాపింవ జొచ్చినవి, లషణ (గ్రంథముల అధికారము మెచ్చిన వెనుక రచింవబడిన "కావ్యములు ఇవాలవరగకు న్యతం (త రచనా విధానమును గోల్చోయి అలంకార [గంథములలోసి లతణ ములకు ఉదాహారణ (పాయమ్ములై నవి.

లాతణికులు 'తార్కికులుగావున అలంకారములు వారి వృథఃకరణశ_క్రి ననునరించియు, సూత్ముతి సూత్ను భీద్యగహణ బుద్ధిననుసరించియు 'కాల్మక మమున "పెచ్చు "వరిగిసవి, మనము వ మాట మాటాడినను అది మీదో మొక యలంకారమగును, అలంకారములు శరీరముకం కు

అలంకాఢ తృత్త్యము ౪8 భిన్నములని వానిని తీసివేసిన అనలు కవితా శరీరమె: 'ఛభరతముస శాలమున “ఉవనమా కూవకం మేవ ద్‌వక్‌ం యమకం తథా కావ్య సా తేహ్యులం కా రాశ్చ త్యార ః వరికీ _ర్తితాః అను [వమాణము ననునరించి ఉవ మ, "రూవక్‌ము,. దీవకము అను మూడు అర్దాలంకారములును *యమకమను శభాలంకారమును గుర్తింపబడినవి, రుుదటుని కాలమున “వాస్తవ మౌావమ్యు మతిశయః “సేమి' అను నాలుగు అలంకారములు గ ర్తింవబడినవి. త ర్వాతే జో యయాలంకారము బహుప్‌కారములను పొందినది. భేదాళా గరంజయతి "కావ్వరంగే 'నృత్యంతీ తద్విధాంచేత :”! అలంకార ములు వరిమితీవదజాలముతో ఆఅవరిమిత భావచ్చాయలను (వకటించుట 'శేర్చడిన భావ ,వకటన సాధనములు, "వాస్‌ రమణీయతకు కారణము భావగాఢ “త్యము, శ బలత్యము; తన్త్యూలమున గతే సమును. వాల్మీకి కాళిదాసాది మహాకవులు ఉవమాలంకార మునే విశేషముగ వాడిరి *జవమా కాళి డానన్వ” అను నానుడి. లోక్షమున గలదు, ఉవమయొ. అన్ని యలంకారము "అకు మూలకందము, అలంకారములు "కావ్వశ నీ్‌్స్రమునకు భూవణములను శ్లా(స్ర్రేయ సాంవదాయానసార ముగ వచ్చు వాటలటుండనిచ్చి, భావ [వకటనమునకు సంబంధించినంత వజుకు అలంకాగ (వ యోజనము నారయుదము, కపి “చవ దలచుకొన్న భావము స్ఫుటముగ సూటిగ పఠిత హృదయ

రళళా కవికోకిల [గంథావళి మున (వ్ర వేశ పెట్టుటకు ఉపమాద్యలంకారములు తోడ్చడును, కొంతనేపు తర్కించి. విమర్శించి వివరించినగాని మనసునకు" వట్టని పేషయములు వైతము అలంకార ఉ్యారమున సునా ఊూనముగ మనమున పహాత్తుకొనును.

• ఉప్పుకప్పుఠంబు నొక్కపోలికనుండు.

చూడంయాడ రుదుల జాడవేటు?! . పురుషులందు :బుణ్య పురుషులు వేజయాం!

ఉర గంటసేపు ఉవన వ్ట్‌ించి వివరింవవలసిన విషయమును; సాదృశ్యబలమున కవియొక "వాక్యమున సాధించినాడు,. ఛావమపాదుపునకు అలంకార మొక సాధనము,

భామస్హూలము, భావములు సున్నితములు, వ భావ. యంరజైనను వదజూాలము వదిమితము, ధావచ్య్శాయ లవరి మితములు, "కావున పగిమితవదజాలముతో అపరిమిత భావ ములను (ప్రకటించవలసియున్న యొడల వవో కొన్ని నంశేత ములు, నమయములు, శబ్దశక్తులు అక్క. అనుబట్ట నపాజ, ముగ “ఉద్భువించును,

క్ష నిత్యము భాషకు అలర కారము, కావ్యము భాపాలత పూచిన సత్తావిపూలగ్నుత్తి; ఫభాహావయానిధి మథింవగా 'మెకిబేలిన అమృతకలశ న్వు, ావ్యమునందు భామయు భావ. (వకటనము ఉ_త్తమస్థితి నందియుండును, ఇావ్యమున కవికి లోళో తర భావచ్చాయలు [వక టింపవలసిన యవనరము కలదు, కాని వదజూలము వరిమితము, ఈ భాపూలోవమునుః పూరించుటక్షై కవివడిన భాధకు [వతిఫలముగ ఉపమాలం.

ఆల౦క్రార తత్త్వము అ౪కో

ఒకడు చలిసీటిని "ాకె ననుకొనుడు, ఆ నీటి చల్ల

దనమును గుణించి ఆతడిట్లు చెవ్వును ; :చల్ల గా నున్నవి,

ఎక్కువ చల్లగా నుంజెనేని ఎక్కువ - మిక్కి-లి - జాలా = మయొంతో . అను. విశేమణముల నువయోగంచును,

ఈ విశేషణములన్నియు సమానార్థకము లె, తార త్ర మ్యమంత గా స్ఫురింవదు, అయినను వాడనుభవించిన చల్లదనమును వర్షి ంభటకు ఈ .విశేషణములలో నొక కకియు': చాలదు, అంతట "వాడు లోకానుభవజ్ఞానము వలన మిక్కీ-లి'" ల్ల గానుండు వస్తువు మంచుగడ్డ రొొకటి యున్నదని లెలిసి. నొని “ఈ నీళ్ళు మంచుగడ్డవ లె చల్లగా నున్నమో అని చెవ్వును. అంతకంబను చల్ల'గా నుండునెడల, మంచుగడ్డ కన్న చల్లని వస్తువు నాతడెజుగని యొడల. ఇక “చల్లని*” యను పదమును సాగదీసి యుచ్చరించుచు ఆ వదార్థమును "తాకినసవ్చుడు కలుగు ముఖవికారము నభినయించుచు “అబ్బ! యీనసీళ్ళు చల్‌ల్‌ల్‌ల్‌ల్‌లగా ఉన్నవి అని నొక్కి..చెమూను, ఇంతటి. శీతలత్యమును 1 పకటింపగల వదము భాషలో రూఢియె యున్న యెడల అతడు సాదృశ్వ్యనహాయము పొంద వలసిన యవనరముండదు. శాని యీ. భామయు ఎవ్నటికిని* అట్టి వరిపూర్ణ్మత వాందజాలదు,

““అరవిందాలు గదోయి' కన్నులు” అని కవియొక రమణీయవతి కన్నులను వర్శించును. కవ్చులు భఛావో!(దికృ మానసులు, వారి దృష్టి. భావరంజితము; శబలితము. అందు- నలన సామాన్యులు మయూడజూలని అంతర్జీ న గుణసౌభాగ్యు మును కవి దర్శించును; కవి [వకటింవ దలచుకొశ్న భావమూ

శరగిం కవికోకిల “గంథావళి లివి;- ఆవె కన్నులు వీశాలముగ నున్నవి, కన్నుగుడుకొనల నాజూకైన యెజ్ఞరంగు కలదు, కన్నులలో జీవకాంతి “తొలికాడు చున్నది. తెల్ల వెలుగు వాడచూఫపు చున్నది మె త్తదనము అర్ష/త్యము గలదు; ఈ భావములన్నియు కవి వర్మింవవలయునన్న ఒక సీనపద్యము [(వాయవలసి యుండును, ఈ భానములన్నియు స్ఫురింప జేయు ఒక్క_వదము వ భావ. “లోను ఉండదు. కావున కవి తాను వర్శ్మింవదలచుకొన్న గుణములన్నియు. అరవిందమున నున్నవని తెలిసికొని యుండుట చేతను అరవిందముయొక్క_ అనుభ వజ్ఞానము సామాన్యము గావునను “అరగవిందచాలు గదోయి కన్నులు” “అని నంశ్సీవ్హ లేఖనమున ($80%1 0206) లిఖంచినట్లు ముక్త నరిగ వర్చిం చెను,

ఇట్టి సం శేతముల వలన భావముల యిమిడికయు భావ “పొదుపును సీదించును. వసుపు ఎజుపు నీలము అను మూడు రంగు లీ [పధానములు, చిత కారుడు ఈ మూడు రంగులను మిశమము ,వేయుటవలన "వేలకొలది వర్షచ్య్భ్చాయలను నృజించును, క్రవియునశ్లే వరన్పర భిన్న వస్తువులలోని. గుణములను మేళవించి సూత్న సృష్టిని “చేయును,

కావ్య కళకు చిత లేఖనమునకు దగ్గరి నంబంధముండి దను వాహారన ఛీదముల (15016066 01 10661000) ననుసరించి వారి మార్గములు భిన్నములు, చితకారుడు ఉవవాూానోవ “మేయములన్ను "మేళవించి లిఖంచును, అనగా అరవిందముల లోని చె శాల్యము నిగనిగ మొదలగు రమణీయగుణములను కన్నులలో మూ ర్తీభవించునట్లు చి(తించును, "వేజుగా అర

అలంకాథ తత్త్వము: న. వంద వ్యతములను' కంటి (వక్కంన (వేలాడ గట్టవలసిన యవ భావములను " కలుపును; అట్టి భావ నమ్మేళ నము స్ఫురింవ "జేయుటకు ఉపమాద్యలం కారములను అృశయించును,.

విరటుసి, నృహమునందు సెరంథి వాలకముతో' నున్న (దావదివై కీచకుని మనసు లగ్న మైనది.

యీ యొడలీ, చీడి యిట్రి యేవవుజందం

బోయన్న మదన వికృ్ళతిం

జేయుననుట యెంతయు నిషద్ధముగ్గాదే, అసి ఆమె మయుంత 'వారించినను కీచకుడు: వ్‌నడు, పినజూలడు, * శామోది కృమాససుడైన వీ చకునకు (వకృతిలోని "రామ? ణీయకమంతయు సై రం(ధిగా మరా _శ్రీథవించినట్లుకనువట్టినది, ఈ భావ గాఢత్వము. తన్యూూలమున గలిగిన రనత నృ్మయత్యము: (వస్ఫుటము "వేయుటకు తగిన భావ కావలయును. కీచకుడు ఆమె యడుగులను మూ చెను; సామాన్య ఛామలో వానిని వర్శ్మింవవలయునన్న్య, అవి మెత్తేగన్సు 'యొజ్ఞగను ఉన్నవని చెప్పవచ్చును. అట్లుగాక ఒక వేళ వర్శించువాడు నహ్భృదయు. జై న యెడల అవి *'శిరీమకుసువము వేశలములు””అని వర్ధించును, ఈ మాట 'లేవియు కీచకుని స్యృాదయమును జిజ్జూతలూచూ. చున్న (వగాఢ భావో(దేకమును శతాంశ మైనను [వకటింవ "లేవు. కావున శీచకుడే తన భాషతో ఆమెను వర్ణింవ నలయును;

ఇదిగలి. తవికోకిల' 1(గంథావళి న్‌॥ "నెత్తమ్మిరేకుల మెత్తందనము దెచ్చి . __ _ యచ్చున బెట్టినట్టంద మొంది; చ్మక్రవాకంబుల చందంటు: కౌనివచ్చి చందురునను6 గాంతికందేర్చికూర్చి బా అళికులంబుల కపృృుగలయంతయును దెచ్చి _నారువోనిన భంగి నవక.'మెక్కి అంఘితలములు కుచములు నాననరజు అనుపమానభోగములకు నాన్పదంబు శ్చ సెత్త మ్మిరేకుల "మె త్తందనము: వఇనాలదు: లోకములోని నెత్తమ్మిలేకుల 'మొెత్తందనము. తెచ్చి కరువుపోసినగాని అతడు భావించిన 'మెత్తదనమునకు సరిపోదు, ఈ భావ (వగాఢ త్యము ఇంతక్షన్న తక్కువగా చెమ్వుకెట్టు! సామా న్య "మెన మాటలు వాలనవమ్రూడు కవికి అలంకార మే శరణ్య మని వ6ఛామ2ం వచిరపెను: . (అంటూ) మండి 1గామ్‌డైి 045 10 ఇ ఇాం51డే 08308 0౨9) 1 300645 06. 120864ర్ర6 01 ఢేర్ర010ా,. ఉయంట09) 294 2680600600. యంత. 18118 ౨606804ర్తూ మంరి!20 01 6000201020 16 రుజర్‌ కం 1 6 8601602685 0 06404్హా ఇాంచిరీ8 60. 200655 [43 1రే6ంజక, ఇంతే 10 06 20392806 01 శే62మ6. 0 ఇ038240€ 'ర62866= టిం మ6 ఇడింంటం9 08 2612002021041 14208్ర64క్ర6 18 96 02సే బం01 84103 211066 14 100 పురైజుటుంల్ల $0 0టుఅంక 108 000086 శ661పర8 గామి), దుమ్యంతుడు కణత మె, (పాంతేమున "వేటాడుచు ఆ (శమ కరం గముపై విల్లె క్కు వెట్టు నమయమున 'వెఖానసు లిటసిరి;

ఆఅలంకాథ తత్త్యము అనవ నఖలు నఖలు బాణాః నన్నిపాత్యోయ మస్మిక మృదుని మృగశరీరే పుస్కరాశా వివాగ్నిః॥ =భాజులు మ్యూుగయా (వీయులు , “వేట యందు కళుణా రహితులు కూడ, అట్టివాధిని మృగమును' చంవవద్దనిన (వయోజన మేమి [1 రాజు హృదయమున "కారుణ్యము పుట్టింద వలయును, -ఈ మృగము మృదువైన శరీరముగలది శ్రాధ కోరం జాలదు, "బాణ[వయోగము శేయకుడు. అని "వెఖాన ను లందులేని రాజు నరకు చే స్తేయుం డడు, "కాని మ్యాదువైన మృగశరీరము ఫువ్నరాళశికిని చాణము అగ్నకిని వోల్ప్చబ డినది, రాభ్తా నీవు జింక మె క్రాణము. వేసిన పూల "రాశిలో నివ్వు "పట్టిన కైసుమా అని చెఖానసులు చెప్పిన క్లై నది* రాజునకు తన (కూర. "కార్యముయొక్కో.. ఘారోరత్యము హృదయమున సూటిగా నాటినది, జింక బతికినది, కవి వ్యుదు అను విశేషణములోని సామాన్య భావముతో స్రువ్చ రాశిలోని సుగుణము లన్నియు. మేళవించి అపూర్యమును ప్యృాదయంగమము నైన మౌార్షపమును మృాగశరీరమున "కాపాదింవ జే నెను, కంటి కగువడని ఉవమేయమును అగువడు ఉపమాన ముతో పోల్టుదుమేసి 'భావమున కాలంబము దొరికి బోధ సులభమగున్ను “వాని మన స్ఫు కాసార జలమువలె న్వచృ ముగ నున్నది”. మసస్సు అదృష్టము జలము దృష్టముం ఉవవమాన నపాయముచేత ఉపమేయము నూహింవగలము, నము అత్మ గుణసంయోగము వలన ఉవమేయమును శోభింవర 'జేయునదిగ నుండవలయును,

ద్క కవికోకిల [గంథావళి'

'తారకాభరిత గగనము, నము దము, మహోన్నత" పర్యతపం క్తులు మున్నగు ]వకృతి విశాల గభీర రమణేయ- నృష్టులకు ఉవవమూానములు "లేన్ల. అయినను కవులు వానిని అంతకంశెను తక్కువ రమణీయములె'న వస్తువులతో నరి పోల్చియున్నారు. విశాలమైన దృశ్యమును మనస్సు ఆకళించు. కొని అనుభపించశేదు, ఆ దృ థసమునే చి (త కారుండు. పరిమితమైన భిత్తివె చ్చితించినవ్వుడు చూచి అనందింతుము, ఎందు. వలన (పకృతి దృశ్యముయొక్క_. వె గౌల్యము అనా" వళ్యక మ్ములై న వివరములు ఇందుండవు. ఆవరణము, సంకుచిత మగును, "చిత్రము అన్ని మరాలలు ఏకళకాలమున మాచి అనందింవగలయంత _ వరిమితమైయుండును. కవ్లులుకూడ- రొొంచె. మించుమించు ఈమార్షము'నే యవలబించిరి,

“సవది ముకులితాక్షీర రు దనంర6భభీత్యా

దుహితర మనుకంప్యా మ(ద్రిరాదాయ దోర్బ్యాం

సురగజ ఇవ బృిభత్‌ పద్మినిం దంతలగ్నార.

[పతిపథగతి రాసిద్యేగ దీర్తీ కృతాంగః”

ర్ముదసరంభ ఛీతిచే కన్నుమోడ్ఫ్పిన పా ర్వతిని హావ! నంతుడు మోసికోనిపోవుటను కాళిడాన మహాకవి, అద్భుత ముగ వర్శించెను. అది "పార్వతిని మోసికొని పోవ్టుట- ఊహించుట కష్టము, అృదిని సురగజమునకును మూర్చృపోవు చున్న పార్వతిన్మి వెళ్ళగించుటవలన యించుకవాడి దంతః లగ్నయమెన "తామర తీవకును పోల్చి, పరిమిత దృశ గ్టముగ మార్చి అనుభవింవదగిన రమణీయతను, కవి సృజించినాడు...

అలంకార తత్త్వము రగడ " అస్తు త్తరస్యాం దిశి దేవతాళ్మా హిమాలయో నామ నగాధిరాజః పూర్వాపరో వారినిధీ విగాహ్య స్థితః పృథిన్యా ఇవ మానదండః.ి' ఇందు హిమవత్ప్సర్యతమును కొలగజికు పోల్పుటలో కవి: వీ విధమైన సౌందర్యమును నర్గి 6చెనో నాకు గోచరించుట: కొన్ని మానములు అలంకారములు నిత్యవరిచితము. లయి యొక విధమెన తిరస్కారఫావము కొల్పుచుండును. వ ద్శన్మేత , అళతాంగ్న శంపాలతాంగ అను నమానములు కేవ లము (గ్ర; పర్యాయపదము లె నవి, పద్మన్మేత యన్నంతనే “యుదోయొక (స్రీ యిని "ఇదాటిపోదుము.. "కాని బఒక్కటతు ణమె న ఆగ్‌ ఆ "న్మేతసద్దుముల సౌందర్యమును మన పహ్యృాదయమున చచితిం మకొనము. కావున కవిత్యము లోని సౌం ద ర్యమును మసన మనుభవింవవలసినంత యనుభవించుట లేదు, అలంకారత _త్త్వ్వమును వాసవ యోజనమును గు ఆెటిగ్సి నచవో అలంకారము లావళ న్‌్‌ ములా కావా యను చర్చలకు దిగ నవసరము లేదు, (వతిభానంతులగు కవుల రచనలందు: అలంకారములు అవశ్యకములగు వోటుల అృవయత్నపఫూర్వ్య వాల్మీకీ వమవోక వికి పూర్యము అలంకార గంథము లుండి యుండవు, (వెంచ వవ్నీశకోక ము హేతు వుగా క విత సము. న్లోకరూవమున (పవహించినది, ఆయన యువయోగించిన యలంకారములన్నియు భావ [(వకటనావశ్యకతా నంభవ

రగడ కవికోకిల [గంథావళి ములు, అలంకార కొ వ్రాములు వ్యా ప్రిలోసికి వచ్చినత ర్యాత కొందజు కవులు “శీవలము అలంకారముల వాడిరి, సీరనము లైన వింత వింత యలంకారములు పుట్టినవి ఉవమయొక్క- 1వ యోజనము విన్న ఫతేమెనది. పిరుదులు ఇసుక తివ ఏలె నవి. వమోజములు కొండలై నవి. కేవలము ఆకృతినీ సూచించు ఉవమానము_ లధమములు, రానురాను ఇట్టి వర్ణ నములు కవితా సంప్రదాయము లె నప్‌,

అలంకారములు కీయు క్థలతో నిండిన మేదో వ్యాపా రములుకావు, 'ధావ (వకటనా వశ్యకతయే అలంకారము లకు (వభవము, ఇవి కటగాంగదములవలె శరీర కాహ్యాము ౨౮న భూవణములు "కావు,

తెలుగుకవితలో క్రొత్తతెన్నులు

తెలుగు కవితలో [కొత్తతెన్నులు (ఈ వ్యానము రెడ్డిగారి అనంపూర్ణ రచన, సాహత్యాభిలాములకు

వుపకరించునను వుద్దేశ్యముతో ఈ సంపుటిలో చేర్చినాము. --సం.]

పూర్వకాలమున మానవ నంఘమునందు మార్పులు ఇవాల ఆలస్యముగ జరుగు చయుండినవి, “దేశములకు అనన్య నంబంధము వరిమితముగా నుండుటయే దీనికి కారణమై ఉండవచ్చును, సంఘమున కలుగు మార్వులు “వాజ్బయమున కూడ కలుగుట నహజము. ఈ కాలమున వరబేశ (గంథ శాకళంల న్ట్‌ము వల్ల ను 'వార్తావ (తి కల మరాలమునను మూర్పులు అసనతికాలమున జరుగుచున్నవి, ఈ మార్పులు. అనుకూల ముల్లా? (ప్రతికూలములా! అనిగాని ఆవశ్యకములా! కావా! అనిగాని 'యోచించుటకుకూడ తడనవ్సలేదు, సుడిగాలిలో తగులుకొన్న 'యెొండుటాకువలె మన సంఘము గింగీరీలు కొట్టుచున్నది, వర దేశమున మోగు. (వతిధ్వసికిని ఇచ్చట (వ్రతిధ్వనులు పుట్టుచున్నవి. .

జీవవిలసనము. ఉన్నప్పూడు కదలిక ఉండుట స్యాభా వికము,. ఈ కదలిక “రెండు విధములు, సోపానములను ఎక్కు. కదలిక యుకటి; దిగు కదలిక మజటొకటి, మన వాజ్మయ (వపంచమున "నేడు జరుగుచున్న మార్పులు వ క్షదలికకు నంబంధించినవా అసి నిర్ణయించుట అంత తేలికగా కని వీంచుట లేదు, అయితే, కాలము మాత్రము అన్నిటిని తూర్చార' వట్టును, పొల్లుగింజలు "దత్తా చెదారము గాలికి

౧౬ర కవిశోకిల [గలథావళి ఎగిరిపోవ్రను, గట్టిగింజలు మాతము నిలిచి ఉండును ఇది (పాణములేని యం[త్రమునందు ఆజ్ఞాతృణేక రణము. ఇాననొ ల్లంఘనము లేదు, ఒక్క-సారి కాళము. (తిప్పిన గడీ యారము వమా మార్చులేక 24 గంటలు నడచును (పాణముకలిగిన జంతువులో ఇటువంటి యాంతిక [వవృత్తి "లేదు, + నిర్బంధ విమోచనము భావదాస్య విముక్షికలిగిన (వథవమ దశలో, స్వాతర్యత్యము విశ్చంఖలత్యముగ భావించ. బడును, విశ ఫ్రంఖలత్యము నాగరిక స్యాతంత్యము "కాదు, అది నయాగరా వవాహ పొతమునంటి అనంయమిత కక్కి, దానిన నియమబద్ధము "కావించినమ్హుడే జనోసకారి యగును, _స్వాశర్యత్యము నియమరహితమైసడి కాదు, (వజూ (ప్రభుత్వము టంంయుంతారల్లు. జూనన బాహ్య మైనది "కాదు, “ఇరటికిని సతులు నియమములు "బాధ్యత లు కలవు? మానవుడు బమువిధమ్నులె న భోజన షదార్థములను జీర్ణించుకొని వానికంకు భిన్నయెన తన శరీరమును పోమీంచు కొనునశ్షే బక జూతికూడ ఇతరైేక నాగరకతలలోని ఉత్తవు ధభర్జుములను తనలో జర్మైంవ జీసుకొని సాంఘీక శరీర మును ."వెంపుచేసుకొను చున్నది. తన "దేసాత్తత్త్యమునకు వికటించిన వడార్థములను వడల్మగ్రక్కు. చున్నది, ఒకమూడు ఇతర “దేశములకు జూతులకు ఇాని పరిస్థితులకు అనువైన "పన్న మనకు నరివడ కపోవచ్చును, [వతి జూతికి ఒక్‌ జాతీయ:

తెలుగు. కవితలో కొత్తతెన్నులు. ౧౬౧ వ్య క్రిత్వమున్నది , జాతీయ నంవదడాయముల లో వేరు నాటు కొనని'చే వైదెనను “చిరకాలముండదు,

1914 వ సంవత్సరమున (ప్రారంభమైన [వవంచ “జీేశమునందు ఎన్నో "చాడ 2 యోద్యమములు, పుట్టగొడుగుల: వలె పుట్టి పరిస్థితులు కొంచెము మారునవ్చటిక్సి నళించినవి, వాని (వ్రతిధ్యనులు మన "జీేసమునకూడ వినబెడినవ్సి

చిత లేఖనమున "క్యూబిజం” (౮201) అను వద్ధతి ('ఫ్రాన్సుచేశమున పుట్టి ఇంగ్లాండు జర్బనీలకు వ్యాపించినది, “కూబిజం' అనగా మనము చూచు (వతివ స్తువు ౧౫౦౬ గా అగవడునట్లు చిత్రించుట.. ఇది మన యిర్శద్రియజ్ఞానమునకు అనుభూతికి అతీతమైనది. జగ దేకమైన భావమున్ను సార్యజని నానుభూతిని కవిగాని చిత కారుడుగాని వ్యక్తిగతమైన భాన సౌందర ముత మేళవించి అందరకు రుచించునట్లు ఆకృతి బద్ధము. చేయగలడు, కాని తనకు, మూ(త్రమే అనుభూత_మైన దానిని వ కవికూడ జగ-బేకము చేయలేడు. ఈ క్య్యూబిజము గతి కూడ అళ్లు అయినది;

లస్టి గస్ఫాటిజం (గ9118002460) అను కంటికోగము అంద రకు "లేదు. ఆ జబ్బు ఉండువారికి రస్తా హెచ్చు తగ్గులుగా కనబడును, అది రోగమని తెలియక, స్పల్మేర్యదియ జ్ఞానము కూడ "లేనియెడల అట్టివానికి (ప్రవర చము మిట్టవల్లములు గా కనబడును. అట్టివాడు చిత లేఖకు డయ్యెనేని తన చ్మితము లలో నమతలముండదు, అట్టి చితములను మనము మెచ్చు

ఇటలి కవికోకిల (గంథావళి కొన జాలము, అది [కొ త్త ఉద్యమము "కొవచ్చు. కాసి అ "చ్మితములను 'మెచ్చుకొనుటకు మనకు కూడ అస్టి గ్మాటిజం అను కంటిజబ్బు రావలయును, కొన్ని ఉద్వ్యమములు ఇటు వంటి అసామూ న్య (వకృశతులకును “కాలమునకును సంబంధిం చినవి, 640186, 643మ్కు కితటుగేంరు, 006689101190 అను చత “వేఖన వద్ధతిలు కూడ 2008000231 09060102) కీ నంబం ధించిన చే, యుద్గమందు చూచిన ర క్షపాతమ్సు పనోగరతగము కరస ను మన వతం సస న టా మృత్యువు ఈలాటి మార్పులకు కారణమై యుండును, గా4%్క, ఓ & క్రైం9ూ రంమం48వ్‌ చం69510918668 6601910 82265, 06 శ00మ8 08 మయం, మం₹సరై జరిరే ఉంర్ష్ర06 11. మంళలుంలళ 60668. 08 105005 ఇమిడే ఫై204686 70100. 476 ఇళం6ర 016 01 06 క్రైం6జ8 ౨6440. 0 ఇజం, జర్జనిలో ఈ చచ్మిత్రముల నంత -వట్టినప్పూడు. 'డానిని 'బహీరంగ పజచుచు అథ్యముడు ఇట్లు చె స్పినాడు: 0౮10189) 24418001 80180. మంరైంం910900. &96 శ06 ప69% 6 011108 0 6000000. 7100. 001 600046 60016 టోం 211 636 ౧061005 ఇ౫6 610062 0164 202 226 606 మ౦గేం00. గలా 2న 810017 606 జాయకేంష! 52ముంు6 గ 08 60016 ఇఏ00 0కి 128 ఉల0164 6. 0009 01 క్ర6ం4006 జక1866 $12160 జంకే క్ర?60. 0806464 106 రై 08 ర50స08 ఓడి. 4606606409. ఈలాటి వివరీత కళాచావల్యము వారి శే నచ్చలేదు. ఇక అటువంటి పరిస్థితులు "లేని మనశెట్లు నంతోవము సపాూర్చును, .. వస్తుతపు మహాసంగ్రామము ముగిసిన తర్వాత కూడ శృశానవాటికమైన యాూారపునందు వీవ రీతోద్యమములు జాతుల న్య్వాతం [(త్యము: నాళ నమైనవి, 'వాబ్బయము భగ్నము

తెలుగు కవితలో కొ త్తతన్నులు ౧౬ "కాలేదు, అది మ్యాతము ఎందుకు భగ్నము కాకూడదు అను భావములుగల ఓక వాజ్ళుయ. హిట్లరు పుట్టి యూాగపున ఒక వివరీతోద్యమము లేవదీయునేని 'దాని. 1కొ_త్తందనము వలన మన '"దేశమునందుకూడ ]వతిధ్యనులు పుట్టును. ఎద్దు ఈనినదనిన గాటకట్టి వేయుమసి ఇచెమూటయేగదా యిప్పటి టము కానంతవజకు మనకీ యనుకరణ దురవస్థ తవ్పదు, అయినన్ను కాల్మవవాహమున మార్పులు అనివార్య ములు, ఆంధుల 'సాంఘీక జీవనమునందు వాజ్బయమునందు కొన్ని 'మార్చుల్లు కలిగినవి, వీళేశలింగంవంతులుగారు ఇంగ్లీషం రచనా మర్యాదలను “తెలుగులో (వ వేశ వెట్టిరి, గురిజాడ అప్పారావుగారు గిడుగు రామమూర్తి వంతులు గారు వ్యావహారిక 'భాపోద్యమమునకు మూలప్తురుషంలై రి. ఇట్టి మార్వులు నేటికాలప్తు "తెలుగు కవితలో పాడచూవీనవ్‌, విన్న ఫ్రలేమైన వల్లెివ దాలు మరల చలామణియెనవి, ద్వివదకు గౌరవము కలిగినది. [కొ త్తఛందస్సులు పుట్టినవి. ఆంగ్లో యుల "కావ్య మర్యాదలు ఆకృతులు మన కావ్య పద్ధతు లందు కొన్ని మార్పులు. కలిగించినవి, ఖండకావ్యములు (వముఖమ్ములైనవి, కవితావస్తువునందు మార్పు. కలిగినది, నవలలు ఉవక థలు పుట్టనప్‌. ఆఫీసుకు పోవుసవ్పూడు కోటు బూటు హ్యాటు తగిలించు శొని యింటికి వచ్చినత ర్యాత ఎవ్పటివ లె ధోవతి తుండు గుడ్తతో ఉండినళ్షు ఈ మార్పులన్నియు వాహిరములే, శవితాంత రంగమున, కవితా మూల సూూతములలో

రిటళ కవికోకిల [గంథావళి ఈ మూల సూత్రము లెట్టివి 1 యథార్థమైన కవిత సమునకు లని వార్యముగా ఛందస్సు. అనుగళత మాను,

కవి (వతిభయీ కవితకు | పాొణము,

కవితా (ప్రయోజనము నద్యఃవర నిర్వ్యుతి, తక్కిన [వయాజనములు ఆనుషంగికములు,

కవితయందు రనరామణీయకములు 1 పథానములు,

రన (వ తిబంధక ములెన "హీత్రువ్చు లు కావ్యదోవములు, సూ[త్రములుకూడ జగబేకములుగ నుండును, ఈమూలు సూ తములకుకూడ ఈనాడు. చేటుమూడు. అవస్థ వచ్చినట్లు సూచనలగ్గవడు మన్నవి. -

"రాజకీయ వివయములలో [౭౧౫౦౦40 (వవేళించి: జనసామాన్యమునకు 'మేలుచేసినది, అశ్షే 'వాబ్బయములోని. కిస్‌ [ప వేశించినది, ఉవకారమునకంళే అవకార మే వేపినది, ఎందుచేత 1! 'రాజకీయమైన మౌంరం6[201 నియమబద్ధము, వాజ ్రయములోని ెలయింం016 విశ్చుంఖలము, ఆ జె మొ[కసి- తవ్వూతోవ తొక్కి నవూడు. అధికారముగల (ప్రజా (పతి నిధుల చేతిలో కళ్ళెమున్నది. నరియెనదారికి (తివ్నగలరు, వాజ్డయములోని 'డెమొకసి తవమూడారి వట్టినవ డు 'దానిని

తెలుగు కవితలో 1కొత్రతెన్నులు జన. మరలించు క ళ్ళెము చేతవట్టుకొన్న (వతినిధులు-లేరు, అందు. వలన ఈ "డెమొ కసీ యింతవరకు విశ్చంఖలముగా నే (ప్రవ_ర్తించుచున్నది,

"తెలుగు. కవితలో 'నేడుజరుగు మార్పులలో ఛందో' బద్ధముకాని వచనపు తుంటలను (వాసి డానిసి క విత్యమని నామకరణము చేయుట ఒక "వెద్దమార్పు. ఈ నావెల్లి' “తెలుగులో [కొత్తగా (వవేశి ౧చినది, ఈ కవిత్వము [వాయు వార్పు. వ జెనిమిదివుంది నవకథులు. మనబేశములో ఈకవి త్వము కూడ ఒక | వ్రతిధ్వని, (ప్రతిధ్వనులు ప్రతివలించిన కాంతులు సారభూతములు కావు. అనుభూతి జన్యములును.

అమెపకా. "బేశకమున 816 ₹%1మి26. అను సరతడు. మీం8?65 0801858 అను [గ్రంథమును రంచివెను. 'చాసీకి ౪9౬1026 అని ఉేరుచెట్లినారుు అనగా 5668 ?6గ6ర-ధందో బద్ధముకాని పద్యము, భా వద్యములు అమెరి కాలోక రకు ఇరగ్దాండులో [పజల మనస్సుల నొక్షర్షి ంచినవి, “క్రాస్రను మేమనగ్నా వానిలో ఛందస్సు 'లేనందునలనకాదు, అమెరికా దేశ స్తుల ంష06166 భావములు సర్వమానవ స్యాభా్యాత్రము విశాల్వమెన ౧032000116. అవద ములలో అద్దమునందు (వతిబింబమట్లు ఇంస్ట షంవారికి గోచరెంచినది. ఆ భావములు: అందర హ్యాదయములను గద్ధ రెంవగల నమర్ధములు, నేనా (గ్రంథమును మొట్ట మొదట -చదివినవ్వుడు ఇబువంటి మహో. న్నత భావములు -ఛందో బద్దమైం యుండిన మజెంత రమణీయ ముగా నుంజెడివో యని తలంచితిని,

ఇడి కవికోకిల [గంథావళి

ళా ౪01120 గచించిన కొన్ని వద్యములు లయరా 'న్వితమై ఛందోబద్ధ వధ్యములకు 'దా వాపునకువచ్చుచున్ననవి, హ్యృదయములోని లయను "మొదలంట 'యెవరు కోయగలరు! ఛందస్సునందు లయపుట్టును, "లేక మనసులోని లయవలన -ఛందస్సు పుటును. లయ క(తిమముగా కల్నించుకొన్న చాడు అది సఫము. కావున నజగ 'జీకవు [(వవరచములోని అన్ని జాతుల భాషలలోను. అమర బద్ధము కాని అనాగరిక భామలందును కవిత్యము సం ద్‌ బద్ధము గానే ఉన్నది, ఈనియమము. స్వాభావికము కానియెడల 'జగబి కత సము సిద్ధింపధు 22165 అనియు సూలముగా మన కంటికి కనబడు వస్తువులు కూడా. 00141664 (గ్‌ 2860110065 అనియు ెవూచున్నారు. ఈ 26121138 'కాలావకాన బద్ధమ్ములే న తరంగములుగ (వనరిం మును, ఈ అలలు లయాబద్ధములు, -ఈ (వకృతియ లయా "బద్ధము.--.లయస హజము. లయయొక్క_ (కుతి సుభగ త్యమే “ఛందస్సు,

కవి తా విషయములందు మనలాతణికులకును యూ 'రపియకా విమర్శకులకును గమనింవదగిన "భేదములు. "లేవు; వెంంటూ 13 6 సం! 0161610% 0€06260/ అని ఆలకొ పో "అన్నాడు, శీశీటం1021 [08286 అని "కార్గ యిలు 'చెప్పినాడు, "06?6 13 90060108 2ఇ020 10 ము, 16 67ల మ2%69 29 ం116?06 1౬ 116 540106 169 ౪1010 03౯౯6201 అని జర్శను కవి తె లయా. సౌందర్యముల సాహచర్యమును వీవరించి

తెలుగు కవితలో కొత్తతెన్పులు ౨౬? నాడు. ఛందస్సు యదార్థ మైన కవికి ఆటంకము కాదు., నహాయకరమె, పసృాదధయములో "నేమూలనో డాగియున్న భావములు ఉద్నికృములయి. ఉ్తేజితములయి లయాళ క్తి మూలమున ఉత్పతన తుమములు "కాగలవు, *తీమంటోం॥! క్రజ్‌ మడక 10 211 140ర్రషర్రం9 663. &ర20201-164 10 బ౦6ట్రూ, కట 15 షక 106 000ళాజుకి. &ం0100ుఅ6 08 6 ముకం జుతే 03000 71వ. 006 ?6256. *2% నాం 06105 * 68100 09 006 16 'బైం6% 16 6 మయు!ఃష016 సరం 0 118. 800286 226 / ఇరే0రైశంరే..0 8 2066 ఇుడి గేం 0జ206 01010టీ ఆని చం దసు న నక కవి మనసులోని లయాశబ్ద సారన్యములకును గలఅవినా శావ నంటంధమును 20ఇ018. గారు వచించినాకు,

ఛందస్సు లేని వద్యము విన్నవ్వుడు ఉప్పులేని చప్పిడి, కూరతో అన్నము తిన్నటులుండును, [శుతిరంజకత్యము అభావమగును,. ఆఅనందదడాయక హేతువులలో ఒకటి లువ మయి మన ఆ నందము: పరిపూర్ణ ముకాదు, ఇంకను ఏలైన యడల ఆనంద హేతువులను చేర్చుట న్యాయముగాని ఉన్న వానిని జడ'బెరుకుట నమంజనముకాదు, అవని చేయుటకు కవులే అవనరములేదు, వ అ సమర్థుడు కరడ చేయవచ్చును , రాయప్రోలు సుచ్చారావుగారు. నవ్యకవులకు (వతి. నిధిగ రమ్యూలోకమను కావ్యనియమ గంధమును రచించిరి. (పాతవైనంతనే త్యజింపరుః నవీన మైనమ్మాత్ర వరీరపర్వు [పియములై 'న హృదయ 'సేవ్యమానము లైనవెల్ల స్వీక రించి భావాంబరమలంకరింతు రర్ధి,

౧౬లా కవికోకిల [గంథావళి

చిర యశః స్ట్థాయిగొనిన 1పాచిన సుకవి

వాబ్బయమునను: ఆకర్షవంతమయిన,

రమ్యభావకలాపముల్‌, శ్రావ్యమైన

శబ్దరీతి విధానముల్‌ నం[గ్రహం తు,

శీలమట్టుల నొచితి చెదరనీక

అహివిధాన అక్ష్సీల మనాాదరించిి

['పేమమంత మహోపాననామయులగు

నవ్వుల కుపాదియయ్యె' సౌందఠథ్యమొకటె. ఈ రమ్య్యలోకము. సుబ్బారావుగారు. ఉద్దేశించిన నవ్య కవుల 2016300 గా కనబడుచున్నది. (శీశీగారు కూడ. వారు ఉ ధ్రేశించ కనకవుల వతమున మరొక ఏ1291600 (వకటించినారు.. ఇది “ఫిడేలు రాగాలడజ౯ాకు 130 గ్రా ఉన్నది, 000. అంప్‌. 2గళంరేంంగంం. ఈ రాగాలడజళక అనునది -ఛందోబద్దముకాని. వద్యముల నంపుటి. దీనిని రచించిన కవి మూవాడె, 1906 లో "సారాంశ మేమనగా ౨

ఒక చూటకు ఒక అర్థం అదీ న్యాయం. కాని

“యా [వపంచంలో మాడండీ, లక మాటకు వది అర్ధాలు, ఒక అతమరానిశీ లత. అరాలు, ఇక ఆ౭ండో కొనను” ఒక అరానిశే కోడికి పాలు ఈ నా శాల నిరంకుశ త్య ౦ భరించ శేష్‌ నవకవి, వ్యాకరణర మారం! వాక్యానికి కర్త కర్మ (క్రియలు విథిస్తారుకాదూ, ఏటికి నవకవి విడాకులి స్తున్నాడు. క_ర్హలేకుండా ఒక [కియమా(తం నిరంకుశంగా: విహార్శిస్తుం కే కొందరు కళ్లు పొడుచుకొంటున్నారు. కాని కవి నర్వతో ముఖ స్వాతంత్యదూత, స్వేచ్చా దాత, విభక్తి విశ్చంఖ

లంగా మికారు వోనచ్చు, (వతిఫలం విచ్శిత సౌందర్యం, విచ్చిత వే సౌొం దర్యం వ, సౌందర వ్‌్మే విచి (త రు ఛందస్సుల చండ శఆాననానికికూడా. "కాలం వెళ్ళి

ఫోయింది,. గవి పహ్యూాదయంలో “రాగాలవన ఎట్టి తీగలు సాగితె అజే గతానికి ఆకా౪ాం నిర్ణయించాల. నవక వికి అనుకరణ అనహ్యూం, ఇవన్నీ బుణపతూన నవకవుల' తిరుగుమాటు, చదవండి ఫిడేలు “రాగాలడజకొ,

లీటరు ఉ్ఞైశించిన నవకవులు ఒకరిద్దరు తవ్ప్బ (శ్రీశీగారితో సహా నాకు మిత్రులు, వారి సౌజన్యమువై న నాక సమ్ముకము కలదు, ఒకవేళ వారు * “వచన వద్యాలనే దుడ్డుకరలతో వద్యాల నడుములు విరుగ దం తాము” అని నిరాఘాటముగా చాటినప్పటికిని వారిలో ఎవ్యరిలోను ఇటు వంటి గడుసుదసము నాకు కనిపించలేదు: అందుచేత అభి (పాయ "భేదములు నాగరకుల. "స్నేహమునకు -భంగము. కలి గిరచవని నానమ్మాకము.

__మనాయ(వోలు సుచ్చారావుగార గశ1010610 లో ప్పి దాం రీకరింవబడీి న కొన్ని విషయములను గరించి నాక అ భ్‌ (పాయ "భేదము లున్న ప్పటికిని క వితావిషయమె "వారు. 'కావిం “చిన సనిర్భయములను గరించి నాకు ఛిన్నాఖ్మిపాయము "లేదు, అసి నర్యాంగీకార పాతములయి. సాంప్ర 'డాయిక్‌ము ట్ర అల వాటులోనున్న నియమములె, కో విత్వమున రన గామణీయక ములు షెచిత్యిము ఉండ 'నక్క-ర లేదసి యొవరు చెన్నరు,

౧8౦ కవికోకిల [గ్రంథావళి (శీ శీగార నవకవులకంయె సుబ్బా రావుగారి నవ్వక వు లె తెలుగు "దేశమున ఎక్కువగ నున్నారు. అందుకు వారి. రచనలే. మగునంతటి బలహీనముగా నాకు నోచరించినది, ఒక అతుర మునకు లక్ష అర్ధములుండిన కవులకు ఏమి. యిబ్బంది లేదు, ఒక మాటకు వది. పర్యాయపదములుండిన వమా చిక్కు- "లేదు అవ్‌ అన్నియు వాడుకలో రూధ్నియెనవి. కావు, నానార్థ ర త్నమాలను ముందు 'వెట్టుకొని పకవి కవిత్వము (వాయడు, పూర్వము శే షకావ్యములు [వాయుదిన ములలో అట్టి నిఘం టువులు ఉవయోగవడి యుండవచ్చున్సు. ఇప్వూడెవ్వరు కేన కావ్యములు ద్వ్యర్థి కావ్యములు (వాయుట లేదు, ఆ (వస్తా 'నయే అనవనరము,

నిఘంటువులో ఉన్నధన్న మాత్రమున కవి ఆ వద మును [గ్రహింవదు, కవి (గహించువదము [శ్రవణ సుభగము గను తన "భావము [పకటించునదిగను. ఉండును. కావుననే. తిక్కన “కావ ట్రంబు సరసులైన క్ష వుల చెవులకు నెక్కి నగాని నమ్మ "జెందు పరిణతిగల్లు క శ్వరుండు"* అసి చెప్పెను, దీనిలో శబ్దసారళ్యము సౌకుమార్యము ధ్వనించుచున్నది. నరుల్‌ వోహాళించినలీల దవములోన షదొరయు శ బములు గరార్చి*” అని ఇ౦౯6. 04200100 సూచించినాడుః నానార్థ నిఘంటువు లురడినందువలన, ఆంధ్ర వముహోభాగతము భాగ వతేము మున్నగు గొప్ప (గ్రంథములను రచించిన ఫూర్వకవు

తెలుగు కవితలో కొ త్తతెన్నులు ౧8౧ లకుగాసి "నేటి కవలకుగాని వలాటి యిబ్బంది కలుగుట. లేదు, నవక వులకు మూ[తము. ఈ "బాధ యెందుకు కలుగోవలయను!

ఓక వేళూనవకవులు నా నార్ధ రత్నమాలాది నిఘంటు వులు మునిసిషాలిటీవారి చెత్తదిబ్బల స్టోరు అని అనుకొను వతమున ఆచ్చెత్తదిబ్బలు మనము నడచు "రాజమౌార్లమున లేవు, "వానిని 'వెదకుకొని పోవ్రవారికే కనబడును, ఆ చెత్త దిబ్బల ఫారము వకవయు 'మోయుట "లేదు, అందులో నవ కవులు తాము మాయుచున్నా మనియు. భరింపలేమవనియు అనుకొందుచేని అది వారి (భాంతి, విడాకు లిస్తున్నాడు. జఒక్ష [(కియమా(తం నిరంకుశంగా విహా రస్తే కొందకు క్ష ళ్ళు పొడుచుకోవడం. వెందుకని శీ (శీ గారి (వశ్న, చిన్నయనూరిగారి 'జాలవ్యాక ణాన్ని దండిస్తామని నవకవుల 'వలిజ్ణః చిన్నయసూకోగారిని విమర్శింపవలసీన * భాగములు "వేరవ్సన్నవ్‌. అవికర్త కర (క్రియ లలో "కాదు, ఆ వని దత్వులె న వండితులు పూర్యమే చేసీయున్నారు,

మనుష్యులు అన్యోన్యము మాటలాడుకొనుటకు తేమ. భావములను. వెల్లడి చేయుటకు భాష పుట్టినది. మనము. వాక్యములతో మాటలాడుకొందుము, ఒక వాక్యమునకు కనస్‌నము ఓక కర్త ఒక [క్రీయ వుండుట అవనరము, ఈ నియ, మము అనుభవ జన్వమైన అక్కరవలన పుట్టినది,

ఒక మూడు ఇద్దరు మనుష్యులు మాటలాడు కొను నవ్వుడు ఓక [కియనే ఉవయోగంచవచ్చును. “వంరా వస్తావా + అంటే వస్తున్నారా” అనవచ్చు; అవ్వుడు

౧౨. కవికోకిల [గ్రంథావళి కర్త 'లేలికగా ఊహించుకొనబడును. మూడవ వానిని శరించి చెవ్వునమూడు “వస్తాడురా” అని అంకు “ఎవడురా * అని రెండవవాడు: [వ న్నింపవలసి యుండును, ““రాముడురా”” అని మరల వీడు జవాబు ఇవవ్పవలసియుండును, ఇట్టి నంశ యము, శాలహరణము, ఇబ్బంది తొలగించుటకే ఒక 'వాక్యమున ఒక కర్త ఒక క్రియ అవనరమని. వెప్పిరిం ఈ సయమము మన భాషకే కాదు, అన్ని భాషలలో నున్నది, ఈ నియమము (పాచీనము కాబట్టి నవకవులకు మసము వదలదలచుకొన్నను అవి. వదలవు, -ఈ నియమమును బహిమ్య్ము-రించి శీ (బే గారి కోరక వశారము ఒక్క (క్రియ'ే యేకచ్చకాధివత్యము కట్టి పెట్టిన యడల మన ఫామమూగ ఇవిటివారి భాషమయగును. ఇది కొత్త ఆవిష్క-రణము కాదు. ఒక ,గొవ్న సిద్ధ యుకాదు,

కవులకు ఫామను. 'పొదుపుచేయు. గుణమున్నది. కవి ఎన్ని తక్కు మూటలతో క్రీస్రాస్వయ దోవము'లేకుండ వవ్చగలడో అన్ని తక్కువ మాటలతో తన "భావమును -వెల్లడించును. అట్లు చేయలేనియెడల కవిదే దోవము, షప కరణము నుబట్లి క్ష్రరనుగాని కర్మను గాని యా పాంచుకొనుట సులువైనయెడల వానిని. వరిత్యజించును. “*వచ్చెడువాండు ఫల్లుణుండవశ్యము. గెల్తుమనంగ రాదు”అసి తిక్క న్యవానెను, గ్యాల్తుము అను [క్రియ కర్శను అవేవ్నీంచుచున్నది. ఎవరిని గల్లుము + పాండవులను, తిక్క_-న పాం డవ్లలను 'అని (వాయ "లేదు, (వకరణమునుబట్టి ఊహించుకొనవచ్చును,

తెలుగు కవితలో (కొత్తతెన్నులు తిష

ఇ పూర్వము సిద్ధమైయుండినవి చక్కగ తెలుసుకొనక పోవుటచేత నవకవులకు ఇట్టివి అపూర్వనీద్దులుగ తోచును, ఇంతయేల 1 (శీ శీగారు ఎంతవరకు తమ వాదమును ఆచర ఆలో ెట్టగలిగరో "తెలుసుకొనుటకు వారు రచించిన 10/0 ను ఉదాహరణముగ' తీసుకొనవచ్చును, వారు తమ చాదము (వకారము వీఫ్రిక యంతయు [క్రియల తో సింవీయుండిన లత రులు విమర్శింపవలసిన యవనరము ఉండియుండదు; వలయన ఆ భామ మనుష్యులకు అర్ధము కాదు, శీ శీగారుకకాడ విభ క్తి వళ్యంఖలముగా మీకారు. పోజూలనందుకు నంచోమము, విభ క్తోలు "లేని వాక్యము అన్నో న్యసంబంధము "లేని వదనమూ పహాముగ తోచునేగాని భావము "తెలుసుకొనుట దోర్లఛభము, "తామే అనుసరింవ లేని తియరీలను ఇతరులపై "వార వేసి వారిని -చీకాకువెట్టుట మయొందుకా అని నాచింత, అయితే దీనికొక సమర్హ నము న్నది. నవ కవ్టలు, తవ్వ కవిత్యమునకు తవకు ఏలాటి సంబంధము బేదను న మ్మకముకలవారు కావున "వారీ 'ఉియరీలు ఒకవంక వారిరభనలు మరొకవింక నడువవ చచ్చును ః నిజమే. నిరంకుతా। కవయః అనే వలుకుబడి పూర్వ్యమునుండి వ్యాప్తిలోనున్నది, అయితే ఒక్క. భేదము మాతము కనబడుచున్నది, పూర్యులది నియమబద్ధ మైన స్వాతం(త్యము, మనవారిది అరాజక మైన విశ్చంఖలత్యము, "కాళిదాసువంటి (వతిభానంవన్ను డైన మవోకవికిహూడ “పాంశు లభ్యే ఫులే చశనమును 'తెలుపుకొనగా, ఒకటిన్నర చేజి చక్కగా (వాయ:

౧౭౪ కవికోకిల [గంథావళి లేని మాబోటివారము దుడ్డుక[రలెత్తుకొని బయలు దేరి సడు ములు విరుగదన్తామనడముు అహంభావి కవులమిని కరీచు గంట (మోగించ డము ___ ఇదీ ఒక నావల్లి గానే సనవదడు. ము న్నది, వారి సిద్ధులను వి మరిం నుమేని మిగులునది అపహాం: ఛావమే, తక్కి.నది అభావ మే,

నవకవికి అనుకరణ అనహ్యామని వారన్నారు. అను సరణము. నిస్సారమని అందరు ఒవూకొనతగిన విషయము, "కాని ఏంకి మన'బేశపు కవృలను అనునరించడము అనుకరిం: చడము అనహ్యాము, వరా్బేశ కవుల ననుకరించడము: వరః మౌార్ధము , ఈ వచన వద్యములు 7210 7/010022 పద్యముల. కనుశరణము "కాదని యయెనరు వెవ్చ్నగలరు,

ఛందన్వుల చండ కాననానికికూడా కాలం వెళ్లి పోయిం దని 1; గ్ర గారు [వాసినారు, కది. “శీవలంర (భాం త్హై వది సంవత్సరములకు పూర్వము భావకవి. అని అనిపీంచుకొను ట్‌ వృక్ష గారవము. "నాడు భావకవులమని యనుథొన్న"వారుకూడ. "నేడు ఆవపేరువహించుటకు సిగ్గువడు చున్నారు. ఇవ్వుడు ఆ నా వీ పోయినది, అంతే యీ నవకుల వచనవదా థ్‌ నావెల్పికూడ, "తెలుగుజాతి వరాయిది కానంతవరక్కు తెలుగు వాగి హృదయమున రనజ్ఞ త నశించనంతవరకు్కు తెలుగువారి సాంఘిక జీవన (వవాహమునకు గట్లుగా అంధ మహో భారతము భాగవతము రామాయణము జీవించి ఉండునంత వరకుణెలుగు కపి త్వమునకు ఛందస్సునకు విరహముక లుగదు, ఎన్ని రాజ్యములు పుట్టిచచ్చినవి ! ఎందరు రాజులు గతించి నారు 1 ఎన్ని నాగర కతలతో మనకు నంబంధము కలిగినది*

తెలుగు కవితలో (కొత్తతెన్నులు ౧౭౫ అయినప్పటికిని ఇవ్నటివజకు "తెలుగువారము తెలుగు వారము గానే ఉన్నాము. భాగవతము "చదివినమ్రుడు ఒడలు పులక రింవని. ఆం(ధు డుండడు, భారతము విని తలయూవని తేలు వా డుండడు ఇవి మోన జూతీయసిద్దులు, వీనిముందు తక్కిన నావెల్టీలు పానుమంచుని యెదుట స చ్చగంతులు,

'నా రాయణచాబుగారు "తాము రచించీన వచన వ ద్య ములను ఒక్షణూరి వినివించిరి, వానియందు ఈ ఫిదేలరాగాల డఉజ౯ా్లో వలటెకాక్ష, ఉన్నత ములెన ఛావములుండినవి, ఆయనకీ వవ ద్య మె నను చక్కగా చదువగల శక్తి కలదు ఆ వధ్యములందు ఒకదానితో నొకటి పాందిపాసగని లయా ఖండములు. (0403216 01 ౧/8) వినివించినవి. ఛందస్సును త్వజించికిమంటి శే వీనిలో లయాఖండములు నోచరించుటకు "కారణ మేమని యంటీని, (వానిలో ద్యీవద పాదములు, న్‌త వద్యముల తుంటలు కనబడినవి, ఇవి ఆకాంవీతముగ

గుడిపాటి "వెంకటచలంగారు రాగాలడ ప. అభి (ప్రాయము: ఒక వచ న వద్యమున (వాసిరి.. ఆ వద్యము: చదివినమ్రక్కు వీరు చందోబ ద్ధముగ వచ్చు. కవిత్యమును "శీవలము నవత్యముకొరకు అవయవ విచ్చేదము ేసియుందు రని నా -,యయూసహాకు తట్టినది, నా యూహా యదార్థ ము "కాకపోవచ్చును. -ఈ నిదర్శనములు గమనింపుడు,

'వేయ కన్నీటిచుక్కల వేడిగాను. చెవుల ఘోషేంచి కలవరపరచగలవు, ఇవి "రెండును పరిఫపూర్ణముగ తేటగీతి పాదములు,

మ8ి౬. కవికోకిల 1గంథావళ

చురుకుమనునట్లు పెట్టిన (ప్రోకులాడి) మొదటి "పాదమున * సోొక్కి " అనియు "రెండవ 'సాదమున “నంకులాడి! అని చేరి న "తేటగీతి పదయులగును,

నూరు వెక్కి రింపులనాలిళల్‌ (గవెలిక్రి

దిక్కుడెక్కుల పకవకల్‌ (తేజరిల్ల) ఈ 'పాదములలో "మొదటిదానికి “౫ ఇెలికే అనియు ండవ డానికి * లేజరిల్ల” అని చేర్చిన "తేటనీతి పొదములగును,

వీరి హృదయములలో దేవుడు (వసాదించిన లయాః కష్టి ఉన్నది. నవత్యముకొర ము నహజశ_క్షీసీ అడగ దొక్కి. పరిపూర్ణమైన అశారముసందు అవయవములు ఖ్జీదిరాచి. వీరు సాధించిన ఆ మహా్యశ్రమయో-జన చేది! ఈ అవకారము చారెశే చరుంటలుగ కత్తీరించి చీట్లవ్యాకీ కొబివస ఘు కలిపి మరల చు జాన “శపషిన ఇక్‌ అనం బద్ధమైన (0 = ప మ00104ళి చ్యిత్రము కనబడును, ఈ షిచ్చిత్రసాందర్యయమేనా. ఛందో వై శకల్యమునందు విరు అశించునది 1.

ఈ నవకవులు రచించు వభనప్వు మంటలకు పద్యము లస్‌ ఎట్లు "వీరువచ్చినది! జూమెటివలన, (వోను జీరాను లదును (నకారము కళ్తిరించి వివిధ వగరిపిచులుగా తుంటలు చేస్తి ఒఇకణాని (క్రింద నొక టి అపీకించిన (వాసు జో య్యిటీగా నోరును. ఇది జూమె[టి కవిత్యము, -ఈ కవిత్వమున, తిక్కన ఇవ్నినట్లు వివి 'చథానముకాదు, కన్ను (ద్రథానము, ఇది తను భరగనమువటన గద్యమకాకాదు, ఛందోవిరహిత మే

తెలుగు కవితలో 1కొ త్తతెన్నులు ౧౭8 దున వద్యమూ కాదు ] తిశంకునివ లె నడుమంతరగమున. వేలాడుచు "౭6టికిం "జెడిన "లేవడ 'యొనది,

ఎంత కాల మెనను. “తెలుగు. కనిత్యమునకు ఆవ్యత్తాలు ఆ నీస గీత పద్యము లేనా వేశేమిా గతిలేడా యని యందు "లీని, కలదసి నేను మనవిచేయుచున్నాను, | కొత్త ఛందస్సులు: ఆవిమ్మ-రించుకోని కవిత ంము (వాయవ చ్యును, అవి (శ్రవణ సుఖముగా నున్న యెడల నిలిచియుండును, (ప్రస్తారము వలన ఎన్ని వృత్తములు ఫుట్ట లేదు 1 అవి. అన్న్‌ మన చెవికి, రుచించుట "లేదు, రుచించినవి మూత్రము, నిలిచియున్నవి.

ఆడినదల్లా ఆటకాదు, పాడినదల్లా పాట కాదు, శిల్బము నకు నంయవమసనసము' (ట౮2100 అవసర ము; వనియందు అటు వంటిది కన్పించదు,

(శ్రీశీగారు నవకవులు సాధించిన మహాోసిద్ధి యని: "తెలుగ చేశమునకు శిఫారసుచేసిన ఈ ఫిడేలరాగాల డజ౯ను. గురించి "రెండు మాటలు, ఆ ప్తున్తకము చదివినప్పుడు నాకు కలిగిన ఖావమిది వ యూవన (ప్రాదుర్భ్యావ సమయమున. కామోదిక్తడయి. ““కామౌార్తాపి వకృతికృషణా చేతనా చేతనేషి'* అను కాళి ఊచాసు సూ శ్రీకి ఉదాహర ణ(ప్రాయు: డయి వలపు వస్తులతో 'నవసి మతీచెడిన యువకుని ఉన్న త్త (వలాషములు (1426 £219క్ర)గా నాకు స్ఫురించినది. బ్యురా "వేంకట సు (బహ్మణ న్ట్‌ంగో రు చెప్పినట్లు ఒక్క. ౧1౪౧౧6౩8 ఉన స్షంతనే కవిత్వము: “కాదు,

అభినవాం[ధ సాహిత్యము టాటా

[క్రీ కొంపెల్ల జనార్ధనరావుగారి సంపాదకత్వమున వెలువడుచుండిన “*ఉదయిని” ష్మతికలో ఈ వ్యానము [వకటింపబడినది, ఎానం.] సంషుమునందును వాద్ళయమునందును మార్పులు అనివార్యములు, అన్యనాగరక ఆతా నంనర్గమను బాహ్య నెమి _త్రమువలన మార్పులు అలవీతముగ తలనూపుచుండును, బక 'వాబ్బయము యొక్క చానోగులుు మంచి 'సెబ్బరలు లెలిసికొనవలయునన్న దానికన్న భిన్న సంవ దాయము ననునరించు మజశియొక వాజ్ఞ్వయముతో డీ పరిచయము మన కురండవలయును, అదై ్యతావస్థ్టయందు తరత మజ్ఞానముండదు, మన 'ేశీయ వాబ్ళ్బయములన్నియు ఏకనం[ పదాయ బద్ధము లయి నంన్క్యృతే వాబ్బయమునకు [వతిబింబములుగ నుండినవి, ఆంగ్లేయుల నంబంధమువలన' పాష్ళాత్యనాగరకతతో

మునకు వరిచయము కలిగినది, వారి వాబ్బ యము, వారి (వకృతి విజ్ఞానము మనదృష్టి 'నాకర్షి ంచినవి. వారి వరిపాలనా వద్ధతి మనయందు స్వాతం_ల్యేచ్భ పురికొల్సి జాతీయెక్య మును వెంవొందించినది. నంఘమున6 దవతరించిన ఈ నూతన స్వాతంత్య (ప్రియత్యము రాజకీయ విషయములం చే కాక వివిధ సాంఖుక చర్యలయందును తలసూపినది. కట్టు "గాట్లకు లోనయి బహిర్వా $్ట్‌పీని కోలోయిన సర్దనశ క్లులు “నేడు నంకుచితావరణమునుండి వెలి కురికి అళొస్దచిత "కార్య శల్చనకు సిద్ధములై నవి, వాణ ఖ్రయము సాంఘీక జీవనముయొక్క_

అభినవాం[ధ సాహిత్యము ౧౭౯ 1వతిబింబమే కావున నంఘమున చెలరేగిన ఈ నంచలనము, ఈ ఆందోళనము, ఈ స్వాతంల్యేచ్చ దానియందు మాత మెట్లు (వక టితము "కాకుండును + క

(వబంధములలోని వచ్చి ఫృంగారము నేంటి యఖి రుచులబట్టి మొరటుగ తో చినది అందలి శ ఫ్రైాలంకారములు, భావ[పేవకములుగాక కేవలము బుద్ధిపర్మిశమకు వినియోగ వడు “తెచ్చికోలు అర్థాలంకారములు ఈళగ( 11600021 8)10008-= 31039" అని నిరసింవబడినవి. ఈ యసంతృ ప్తి (వతికూల విమ ర్గృనముతో నే వ్యయమెపోక వాజ్మయ నిర్మాణమునకు తోడ్చడినది, కందుకూరి వీలేశలింగం వంతులుగారు 71028 0౦ ౪216లిరలీ 6411709 గ౯2౪013 అను ఆంగ్లేయ నవలలను మానాగా పెట్టుకొని తెలుగు నవల ర చనకు మార్గదర్శకులెరి. వారు ే.క్‌ ఎవీయరు నాటకములను లెని గించిరి. నాటకములు, [(వహననములు, వ్యానములు, ఖండ కావ్యములు; కవిజీవితములు (వాసి వంతులుగారు ఆంగ్లేయ "వాద్దయములోని కొన్ని రచనావిధాసములను, సంవదాయ ములను తెలుగులో "వెలయించిరి,

వాద్ధయ రచనలలో కలిగిన మార్పులతో వాటు భాషావిషయములందుకళూడ కొంత సంచలనము (పారంభ మైనది (గాంథిక భావ కృ(తిమమసియు నహాజమైన వ్యావ పోరిక భామలో (వాయుట ఆవశ్యకమనియు గురిజాడ అప్పా "రావుగారు, గిడుగు రామమూర్తి వంతులుగారు తలంచి అం దుకు కావలసిన మందుగుండు. సామగ్రితో (గాంథిక భాపా "వాదులను ముట్రడించిరి. -ఈ యుద్యమమునకు ఫలితముగ

అరాం కవికోకిల [గ్రంథావళి వ్యావహోరిక ఛాపూచవాదములోని స హేతుకత సమును కఇ్రవూడు అందరును అంగీకరింవక తప్ప్చినదికాదు,

(ప్రపంచ వాజ్శయముల నెల్ల జ్‌ర్సి 6చుకొని తన శరీర ము: నకు కావలసిన నెత్తుకు కండలుగ మార్చుకొనుటచేతనే ఆం్లయ: 'వాజ్శయము నేడు అవరిమితముగ వృద్ధి చెందు చున్నది, విదెశ వాజ్బయ సం బంధము 'నూత్న నృష్టికి (వతిబంధకము. కాదు, ఒకవేళ అపూర్వనృష్టి వరకము- కావచ్చును. ఇందుకు ఆంధ బేశమున సుమారు మువ్పది సంవత్సరములనుండి [వబలుచున్న అభినవ కవి తో ద్యమమె- తగన తారాా-ణ, ఆంధ కవుల [వతిభాన _రృకికి నూత్న నాట్యరంగముల 'నేర్పజచిన తప్పేమి!

అప్పారావుగారి ముత్యాలసర ములతో అభినవ కవితో ద్యమము | పారంభవమదునది. సంయుబ్బసాగర్ల కల్లోలములలో గాలివీచినక్ష్యాల్ల వొట్టుకొనిపోవుచున్న అభినవ కవితా నావకు కట్ట మంచి రామలింగా రెడ్డ గారు కర్ణ ధారులై నిలిచిరి. వారు. రచించిన కవిత్వ త్ర లల్తే ౧విచారమను విమర్శన (గ్రంథము -ఈ నవీనోద్య మము నకు మార్గదర్శక మైనది, ఈ నవయుగ కవి'తా' (వ భాతముయొక్క- [(వథమకోచులు రాయ్మపోలు సుబ్బా రావుగారి కుటీర గవాతముళలో ]వనరించి ఆయనను | వబో ధించినవి. సుచ్చారావుగారు అంతకు పూర మే కవిత్య మల్లు చుడిరి. ఆయన రచించిన *లలిత” యను [వథమ కావ్యము కఫ శ్రాలంకారయుతిమై పూర్వ (వబంధ శైలిని తలపించు. చున్ననుు అంబే 'భావికవితా పరిణామముయొక్క-. సూచ "నలు పొడకట్టుచుండినవి *.. అఆకాలమున నెల్లర క్ర పూర్వ

అభినవార్శధ సాహిత్యము రిరాణు (వబంధము లే “పాఠ ఫ్ర 9థములు, అభినవ కవితకు మూానా- "లేదు, (వతి కవియు సొంతవూానాలు సృజించుకొనవలసి యుండెను, ఒక నంవ డాయము క రుడుక ట్టిన "వెనుక (వాయు. వారి కంతక ష్టముం డదు. వికాపుర మున సు బ్యారావుగా రు స్థావించిన అభినవ కవితా (గంథమండలిని. (లేక (గంథ మాలయో నాకు జ్ఞ ప్లిలేదు.) గుతించిన మొక కరవ్మతమును. పూర్వ మొకస్పుడు. సి వి, కృష్ణయ్యగారి యొద్ద "నేను చూచితిని, అంగ్లేయ. సాహిత్యములోని వేరీన తే నెగడ్డలను అభినవాంధ "కావ్యములలోనికి "తెచ్చుట ఆ (గంథమండలి. యుగ్షేశములలో నొకటియని, అందు (వాయబడి యుండినది, (ప్రథమమున సుబ్చారావుగారి యుగ్దేశ మెట్లుండినను తరు. “వాత వారు రచించిన కావ షములు నత రత నృష్ష్టుల సయ్‌, చవృవలయును,. ఆయన వెనువెంటనే యూావమౌర్ల మవలం బంచినవారు అబ్బూూరి రామకృస్తూరావ్రుగారు, 1915, 1916. మొదలు. పింగళి లనీ, శ్రౌంతం, “వెంక చేశ్యర రావు గార్లు, విశ్వనాథ నత్యనా రాయణగారుు "వేంక టషార్యతీశ్వర కవులు, శివశంక రతా(స్ర్రిగారు,ు. కృష్ణతా(క్ర్రిగారు మజి యింక కొందజణు ఈ నవీనమౌార్ష ము నవలంబించిరి, తరువాత [కమ (కమంగా ఇపూడు 1వాయుచున్న కవ్రులందజు కొద్ది గనో గొవ్నగనో న్వ్యతంత్రముగ'నే ర చించుచున్నారు. వీరందజు వక మార్దావలంబికలయ్యును వ్య _క్రిగత శిల్ప వరిపాకము ననునరించి రచనలలో తారతమ్యము నోచః రించును,

షలా౨ి కవికోకిల (గంథావళి

ఈ అభినవ కవితోద్యవి పలితముగ' కొంత పునరుద్ధ “రణము, కొంత నూతన సృష్టి కొనపాగినది, “ద్యివద కావ్యంబు ముదిలంజ,, ఇ "అని తిర స్క-రింవబడిన ద్విప దలు, వ్లైవదములు, పునర్గ్రిహాణ యోగ్యములై నవి, ఖండకావ్య ములు గేయములు, నవలలు, నాటకముల్సు వకాంగక నాటికల్కు ఉవక్‌ థలు, వ్యానములు పుట్టినవి ఇవి యన్నియు "తెలుగువాణికి నూత్నాలంకాగరములె. ఈ యిరువదియైదు సం వత్సరములనుండి పు టి న వా ద్బాయము. విమర్శి రాయ ట క్త తగినంత విగివిగా నున్నది. వ్‌సమ రె నను వివ్పతుపాత బుద్ధితో ఈ వాజ్ఞ్యయమును విమర్శించినయెడల "చాల ఉవపచూగక్రరముగ నుండును,

అభినవ క విత్యమును గటించి యువ్వుడిమ్వూడే నొన్ని యాశ్నేవములు, (ప్రత్యుత్తరములు 'బయలు'దేరు చున్నపి. కాన్మి ఆవేవములవ లనే వత్యుత్తరములుకూడ మూక ఉమ్మడిగ నున్నవి. ఈకాలమున [(వ్రాయబడునదంతేయు వ్వత్తియని తృణీకరించుట యొంత అనమంజసమో: ఈ నాటి రచనలన్నియు మహోత్క్యుష్టములని 1 వశంసించుటకూడ నంత యవిభారమూలకమె. బానోగులు ఒక వర్తమాన "కాలమున కే సంబంధించినప కావు, ఇచ్నెత్త (వాసినవారు ప్లూర్యముకూడ కలరు, అయితే ఆ వ్వెత్తకును మనకును నూరులవొలది నంవత్పరముల అంతరమున్నది. కావున; 'ఆ 'వ్నెత్త యంతయు [కుళ్ళి కాల్యవవాహమున కొట్టుకొని పోయి. అంతస్సారముగల 'యేకొన్ని కావ్వములో నిలిచినవి, ఎచ్చటనో దాగ్రియుండిన ెత్తలు పురాతనములన్నంత

అభినవాంధ సాహిత్యము మలాపః

మా[తముననే అచ్చ త్సింపబడినవి యివ్వటికిని మనకు దొరకుచునే యున్నవి. ఈకాలమున (వాయబడున దంతయు. (బతిక్రీయుండునని యెవరు చెప్పగలరు! ఈనంశ యము కాలమే? తీర్చగలదు, [వ కభావంతులగు కవ్లులు వకాలమందైన నుం దురు,అయి తే వారిమారక్షములు భిన్నములుగ నుండవచ్చును. వోలవర పు 'రామ(బహ్మాముగారు “'వజామ్మితలో” ఆధునిక కవిత్యమును విమర్శించఛిరి, "వారి విమర్శలో. కొంత నత్యమున్నదది. గొంత తొందరపాటు, కొంత పొరపాటుకూడ ఉన్నది. వీరికి వడ్డాది సుబ్బరాయుడుగారు మున్నగు 'వెద్ద కవులతో వలాటి తగాయిదా లేదు, రాయ్మపోలు సుబ్బా రావు; అబ్బూరి రామకృష్ట రావుగార్ల కావ్యములతో గూడ వఏరీలాటి యిబ్బందిలేదు, కాని యితర కవులు రచించిన కాన్యములన్నియు. 'చ్నెత్తలసి వీరభ్మిపాయవడికి. సుబ్బారావు రామకృ స్టా రావుగార్ల కా వ్యములను 'మెచ్చుకోగలవ్వారు తది తరులు (వాసినదంతయు. 'చెత్తయని యెట్లుతలంచికా నాకు బోధవపడుట వీదు, "మారి, కావ్యములలో నున్న గసుణములును దోషములును తక్కి-నవారి కావ్యములలోకూడ నున్నవి, వింగలి లశ, ఆతం "వెంక కేశ్యర రావు గార్ల “సౌందర నజద నము విశ్వనాథ నత్యనారాయణగారి “ఆంధృ్మవశస్తి” శివళశంకరఖా(స్రీగారి ' హృదయిశ్వరి కృష్ణ శా(న్ర్రైగారి గీత ములు "వేదుల నత ్రనావాయణ శా (స్రిగారి ఖండ కావ్యములు 1 జూషంవాగారి “ఫిక్తాసి నాయని సుబ్బారావుగారి వమోత్య గీతములు, సుశక్చారావుగారి “హంపీ మే[త్రము”, బసవరాజు అప్పారావుగారి గేయములు, నండూరి సుబ్బారావుగారి

"౨౮౪ కవికోకిల [గంథావళి 'యంక్షిపాటలు, కుందుర్తి నరసింహోరావుగారి “వంపానరస్పుి (ఆదియొక ఖండ కావ్యము), బొడ్డు నాపిరాజుగారి *వివంచి యవాజ్బ్యయము నై 'న అలం కార (పాయము లుగ నుండగ లఫవ్ఫు మచ్చునకుగా కొందథి కవ్నలను, వారికావ్యములను చేర్కాం 'టిని, చక్కగా కవిత్యము [(వాయగల కవులు ఇక 'నెందలో నేడు ఆంధ "దేశమున నున్నారు. ఈ రచనల న్నియు ఇెత్తని ఇవ్వుటక్కు రామ్మబహ్మూముగారు. సాహసింతురా 1 అట్లు “సపాహసింతుచదేని "వాది యభినవ కవితాపరిచయము 1016-వ సంవత్సర వర్యంత మనియే మన మూహింవవలయును. అట్లు గాసిచో వారి సప్ఫాదయత్వమును మనము. శంకింప వలసి యుండును, శ

రామ[బహ్మూముగారు శయూావించిన కావ్యదోవము లు నేటి కవిత గమున కానవచ్చుచున్నవి క దురాన్వయము,క్షి మో నయము, - అ ర ము భోధవడని వదము లకూర్పు, నిర ర క్ష వదాడంబరత్యము, భావ(వకటనము చక్కగా చేయలేని గజిబిజతనము, మున్నగు కావ్యధోషములు: [వ త్వేకము గ ఆయాగక్ష వికి నంబంధించిన రభనాలోవమూబే "కాసి అవియెల్ల అభినవకవితకు లత.ణములు కావు, కవ మనస్సులోని భావము స్ఫుటముగా. (వకటించుటకు తగినంత త్మీవము కాకపోన్సట చేతను భావమై కావలసి నంత [వభుత్యము. 'లేక్షపోవుట చేశన్ను 'భేవోచితమైన పదమును 'వెదికకొన "లేకపోవుట. చేతను ఇట్టిదోవములు. కలుగుచుండును, . స్వాతంత్యము: చేకూరిన వెంటనే నం (వదాయములమిది (ప్రమాణ గాగవము నశించును, అట్లు నశింపనిదే నూత్న నృష్టిని పురికొల్పు,

అభినవాం్యధ షాహిత్యము లాగ 'సాహానవములవడదు. ఒకొక్క వడు మనము స్వాతం[త్యమును చుర్వినియోగ వజచుచుండుటయు కలదు, స్యాత ౧(త్యము దుర్విసయోగవడునను భయము తే పారతం(త్ర్య్య మనుభవిం చుట భావ్య్వముకాదు, తజ్వులువేయని'జే మొవ్వులు నేర్చు కొనము.. ఒక నూత్న సం్యపదాయము క రుడుగట్టు (వథ మదశ యందు. యిట్లి చోవము లున్చతిల్లుచుండును, రవర్షదనాధ శాగూరుగారు కవిత్యము వాయ. (పార వభించిన "కొలమున నే నూత్న సంవదాయముకూడ అంగురించుచుండినది. డానికి టాగహారు గారుకూడ కొంత వఅకు వాధ్యులు, [వథమమున ఫ్‌రు (వాయుచుండిస బంగాళీ క విత్యము అర్థమగుట లేదని అందఆఅు. గోల ట్రెరి, ఇమ్టాడు మన క విత్యము న సోచరిరచు దోషములు అమ్బుడు ఆయన కవిత్యములో కూడ దోరలినవి. చీసిని గుజత్‌ంచి తన “జీవ సస్థ్థ తీ. యందు ఫ్‌ొంత సమర్థ్తి విచిరి,: ఈ నందర్భమున అభినవక వుల కష్టములను గూడ హమానము గుర్తింవవలయును, వారావ[ికల మూలమునను, వివిధ (గ్రంథ బాహుళ్యము వలనను నేడు (పపంచమంతటితో మనకు సంబంధమున్న దిః కావున మన భావములుకూడ విరివి మొనవి, మనభాష మన భావములతోపాటు వృద్ధిపొంద లేదు. ఈ రరల్ల పష ఇ66610227 0 ౭95. 6% ఫేలం1ంల్లైి. అన్నట్లు (కొ తృభావములను, అందలి తరతమ చవ్యాయలను 'వేలిపుచ్చు టకు [కొత్తరకపు వదముల కకూర్పు అవశ్యకమగును. కవి యొక్క. భాహావభుత్వము, పదములు కూర్చు నేర్పు ఇట్టి యడ నువకగరించును,

గి౮ా౬. కవికోకిల గ ౦థావళి

ఛామ యొవ్వ్పటికిని భావములకంతు. "వెనుకవపడి యుండును. భావములు మూటీనంత సుళువుగా భామ మాజుదు, అయినన్ను కార్యకుళలుడు కొజముట్లు'లేని లోవ మును వెట్లో పూర్తి చేసికొనును, 'పతిఖావంతులగు కవులు, (గ్రంథక్షర్తలు జన్మించి. సమకాలీన భామను తమ కూర్చు "నేర్చుచేత వివధ "భావ [పకటనార్హముగ నొనరించురు, వదజాలము నంకుచితమయ్యున్నను కవి ఆవశ సకమునుబట్టి ఒక యిుం(ద్రజాలముపన్ని వాపా దార్మిద్యమును అతిక మించును, ఫూర్వమునుండియు. క్షవ్చలు "కావ్యములలో ఉవ. మాద్యల 6౧కారములను వాడుచున్నారు . భామహునికాలమున నాలుగు అలంకార ములె గ్వుర్తింపబడినవ, కాని [కమ శమ ముగ. విమర్శకుల, వృథక్క_రణ శ క్షివలన అలంకారములు: -వెక్కుులయి. మనము [వాయు (వతి "వాక బ్ట్‌ముః నమానమ్ముు వదో [మొక యలంకారము కిందికి వచ్చునక్షైనది, కాని మొట్ట మొదట యలంకారముల నువయూగించిన కపి, అప్‌ యలంకాగములన్కి కవితక్రు 'మెటుగువట్టుటకుగా వాని. నుషయోగించుచున్నానను జ్ఞానముతోకాక్క "తాను (పక టింపదలచిన ఛావ తీవ్రతను యమొక్క-వోక స్తు ఫ్రరిరవ జేయుటకు వడిన కడగండ్లే యీ యలంకారములని నా యుర్తే నము, “తాను: :చెవ్చదల చుకొన్న భావమునకు ఉచితమైన వదము: భాషలోనుండిన "ఈయు వమా ద్యలంకార ములకు: అవనర ముండదు. భాషకు సహజమైన లోవమె యీ యలంకారము. లకు మూలము,. ఒక యదాహగణము చూడుడు:

అభినవార్యధ సాహిత్యము రలొకి నఖలు నఖలు బాజుః నన్నిపాత్యోఒజయ మస్మిజా మృాచుని మృగశరిరె పుస్నరాశా వివాగ్నిః* దుమ నింతుడు ఆశ్రమ మృగమును తరుముకొని వచ్చు చుండగా కణ్వశ్‌ ష్యులు మశూచి 'జానిని ర వ్వీంచ నెంచి, ట్స్‌ గ్రాజూ్యూ యిది యూ శమ. మృగము వీనిని చంగవదగే దని ఇిప్పిరి, అ మ కురంగవముని 'అెదరు వెట్టిసంత నే సార్వ భౌముడు. భీతిల్లి డానిని వదలునా! దుష్యంతుడు మ్చొగయా (వియుడు, వేటాడుటకొటుే వ చెను, జీవహింన త(ప్రీయులకు (కొత్తది శాదు. కావ్రన వెఖానసులు ఎట్లయిన చాజు స్బృాడ యమును కరుణార్హ ము కావించి మృగమును రశ్మింవవల యును, అట్టియెడ “*మృదు.కె న మృగశరీరమునందు బాణము [(చయోగింవవలదు” అని (బతిమాలిరి. మృదువు అను విశే మణము బాధ నోర్నుకొన లేని కోమలత్యమును స్ఫురింప "జేయునుగాన్ని _ వంత నుకుమూరమిని _వెఖానసుడు. చెప్పిన కాజు హృదయను ఆర్ష్రమగునో అంత సౌకుమార్యమును స్ఫురింప జేయుటకీ ని కేవ ణము: వాలదు, కావున వైఖానసుడు ఆ భావ తీవ తను, సౌం(ద్రతను ఇట్లు [వక్‌ కించేను $ రాజూ, సీవ్చు మృగముతై జాణను "వేయుదు వేని పూలరాళిలో అగ్గి "పెట్టి నశ్షే 1 చ్చూవ్రులు వాల శల ములైసవి,. "తాకిన కంది పోవ్టనవి, తల నిడికోద్దగినవి, తన (డేయసి ధరియింయనవి, “తాను (వణయ బవుమానముగ గొన్నవి. 'బేవ్సని పూజిం చుట కర్ష్యమైనవి, [పకృతిదేవే దరవోనముల వంటివి, మనో ఈర ములైసవి; ఇట్టి పూలకే నగ్ని రగల్చినట్లుగునా | -ఈ కార్యము [క్రూరము ఘోగేరము,. ఎంత కర్క_శాత్ము డై నరు [3

లల౮౮ా కవికోకిల (గంథావళి' ఈ "కార్య మొనరింవడు, ఇక సరసుడైన దువ్యుంతుని మాట "వేజ చెప్పవలయునా + ఈ సాదృళ న (వభావము “మృదువు” అను విశేషణము అంతకు 'పూర్వము స్ఫురింప జేయ లేని 'ఖున్నో భావములు. ఇముడు దానికి సంక మించినవి, కవి గాఢతరమైన తన రసానుభూతిని చెక్కుచెద6నీ

యక పఠరితల హృదయముల స్ఫురింప జేయును. భఛావమునక ఇామ "కేవలము నంజ్ఞామ్మాత మె, ఒక్కొక్క _వ్పూడు మనము ఛానించిన దొకటి, (వకటించిన దొకటిగా వర్పడును, కావున దీనికొక గీశంయలు000 కలదు. ఇందుకు (వతీశారముగ భావము త్మీవతరము. కాసిబే భావ భావమునకు లొంగదు, శవి యవయోగ్‌ంచు సంజ్ఞ లు వఠితలకుగూడ "తెలిసినవిగనో "తెలిసికొన తగినవిగనో యుండవలయును, పదమునకు నిఘం టువు [వసాదించు అర్హమునకవఐమె "వేణు శక్తులుకూడ కలవు,

క ఖీ ఆ శక్తుల యన్నిటిమెనను కవి .యాధారవడి తన భావమును స్ఫురింప "జేయును, తృన భావము కతరుల"కెటుకవడనియంత క్లి షసంచ్హ్చలతో (పకటింవబడియున్న ఆ పద్యము మూగ అపిండ్సిల ౮ సను శన ఫ్ర “ వెవిటి వారల నంభాెషణమువ ల వ్యర్థమగును, "కావ్య వయోజనమందు ళూన్యమగుటవలన దానికి తావ సత్వ పశనికూడ సిదించయును. ఈ ఓ 22180276 గారు “౮ం14ల0 ౯62- 88౧” అను ఖండ'కావ్య నంపుటమునకు "తాను రచించిన

ఆభినవాం్యధ సాహిత్యము రిం౮ాభా క 14కమ2లీ 83310903 60100, ఇండ 0161021107 0498 0% ఇ6006 10% 8611065 1 రై65466361064 ర 46460659, 201౮ 02 9250 లీ భావ స్టమునకు ముఖ్యమైన . గుణములలో భావ స్ఫుటత్య “్వ్యాక్‌ టి యని ఈ విమర్శకుని యభ్మిపాయము. శ్రావములు 'వాచ్యములుగ ఇ యుండవలయునా + వ్యంగ్యముగ నుండకూడదా! అని కొందతు (వశ్నిం పష వచ్చును. భావస్ఫుటత్వము వ్యంగ్య మర్యాదకు విరోధి కాద, [ప్రకర ణార్థము సోచ రెంచుచునే త్ర దతిర్తి క్షమైన వేశొక భావము స్ఫురించవచ్చును, " క్లి స్టార్ధ నమన్వితము లన వద్యములను దీసికొని యవి వ్యంగ్య (వధానములని సమర్ధించుట ఇవమ్షాడొక యాచారయైనది. ధ్వని [వధానము లని యెన్న బడు నంన్యల్భత న్లోకములలో వ కరణము నక నంబంధించిన యర్ధము సులభ (గ్రాహ్యాముగ నే యుండును, _శామ్మబ స్మాముగారు బూతుకథల వివర సంచికి, వీరికే బూతుకథలవై గలిగిన ఆగ్రహము. అభినవ సాహిత్యము నంతటిమై |పసరించి వాగి విమర్శనమునకున్న విలువను తగ్గిం చినది. బూతుకథలు "వెలువడుచుండుట యదార్థ మేగాని అభి నవ 'సారన్యతమంతేయు. ఈ బూళులుతన్న మటి యిం కేమి "లేదని చెప్పుట ఆ 'సాహిత్యముతోడి వీరి వరిచయ మెంత పాటిదో మనకు గోచరించుచున్నది, మున్నటివె నను నేటి -వెనను బూతులు బూతు ఖే, నాగరకాభిరుచిగ లవారికి అట్టి కథలు వీవము పుట్టించును. అట్టి కథకులు ప [స్ర్రైలను సంన్క- రించుటకు (గిరీశ మువ ౭) 1వయత్నించుచున్నారో ఆ సన్ర్రీల అత్మగారవమున కే. అట్టి కథలు భంగశకారులుగ నున్నవి,

౧౯౧౦ కీవికోఠీల (గంథావళి

కథలు [వాయువారందరు ఇట్టి బూతుకథ లే (వాయుటలేదుం ఇట్టి కథ లే. (ప్రచురించుటకు "కెండు, మూడు నూనవ(తిక ఆ కంకణము కట్టుకొన్న వి.

““సుఖోధిని*” వ్యతికయందు గోనవకళ్చలు .... బూతు. కవసముి” ఆని రామ్యబ హ్టాముగారు రచించిన వ్యాసము ““'వజామ్మతి లోనీ పొన్టసమునక్ష న్న మతేంత ,తీవమైః బూతుక్రథ లతో వారికిగల వరిచి యమును నారకవజఆచూ. చున్నడి. ననకవ్చ లెవ్వరును జూతుకవనము (వాయేట లేదు, వారి కవిత్యమయులో సి శృంగారము నభ్యముగ ను నాజూకైన యభఖిరుచిగలదిగ నుండును, కవిత్వము [వాయుచాగి సంఖ్య ఇవాల తక్కువ, వారి కథలలోగూపడ బూతులేదు, అందులో మాదన న "'రామ్మబహస్తము గారు సిషయ వృథక్క.రణము. నందు. కొంత వరిశమ చేయుదురుగాక యనియు, అభినవ 'కొన్య సాహీత్యే వరిచయము కలిగంచుళొందురుగాక

అఏ[తలక్షణము*

(క్రి ప, వి, రాజమన్నారుగారి సంపాదకత్వమున: వెలువడుచుండిన్‌ “ళళ అను. మానపష్మతికయందు, ఈ .వ్యానము (పకటింపబడినది, జానం,)

తొమ్మిది నంవత్పరములకు( బూర్వ్యము 'బెర్లోలు లౌఫర్‌ (కెం0016 మ£20[6%0 అను నొక జర్జును వండిచుండు టిబెట్‌ 'దేశప్తు “తాంజుర్‌ ** 1గంథమాల నుండి *“"రెమొ ఈ శాన్వి?” "లేక “చ్చి త్రలనణము” అను నొక శిల్చశాన్రు మును జర్భను అనువాదముతొడం (బకటిం వెను, ఆ 1గంథము నందలి "విమయమున సంమేవముగ6. [గంద వివరించు చున్నాను. -

టిబెటు "దేశమున బౌద్ధధర్భుము (వపతిష్టింవయడిన యనంతరము అబేశపు భావమలోనికిం జూల నంన్కృత (గ్రంథములు తర్జునూ. చేయంబడినవి; ఇట్టి పు న్తకములతోడ “కాఃజుర్‌””, “తాంజుర్‌” అను. ఆరెండు గొవ్ప (గ్రంథ మాలలు నమకూర్చంబడినవి, [వస్తుతము "మేము పర్యా లోచించు [౧౦థము *-క్రాంజ్రర్స్‌ ** [గంథ మాలలోనిది,

• చ్యితలక్షణమను క్షికత్సో వంగ్రసాహిత్యవరిసత్‌ ష్యత్రశ్రయందు రవీయదనారాయణ "ఘోషగారొక వ్యానమును (బకటించిరి. అందలి ముఖరి భాగమును సంకలించి రామానంద చట్టోపాధ్యాయగారు. * పభాని” వై్యత్రనంచికయందు6 1బకటించిరి, దానిని కళ కొటకు' నేను తనిగ్గించితిని. ఎ=దు+ రామిరెడ్ధిం

యా కవికోకిల [గంథావళి

క్‌! (గ్రంథ మాలమొక్క్య-_.. సూ (చేనీఫాగము 19కి-పు.

(0) దళతలన్య [గోధవరిమండల బుద్ధ పకిమా లతణము, లి ధీ

[త్స నంబుద్ధ వామీత (వతిమాలతణ వివరణము,

( క్‌ చి (త లతుణము,

(జ) [వ తివూ షూనల శకుణము,

వనురల చితలతణము మూడ థ్యాయములుగ విభ జింపంబడి యున్నది.కడవటి యధ్యాయమునం బలు 'తెజులగు లైన వొలతేలను గసజించియు. [గంథకారుండు. వివరించి యున్నాడు, మువ్చదియారు పిధముల నయనభ్ధాంగుల వర్మ్యస మందుర గలదు, ఆ యధ్యాయచుం'బి చళి ల వద్ధతినీ గుటీంచియుళ "జప్పంబడీయున్న ది వ్‌ షూ ధ్యాయమందు( జత విధ్యయొ కయ! జతల యణమను. (్రంథ ముయొక్మాాయు నుత్వ త్తి నర్శింవలుడినది, ద్యితీయాధ్యాయమూునందు జత విద్యయొక్క. చె విక నంబంధపుగాథ (వాయంబడినదధి- 'హఊుదటి ₹0 డ ధార్టయ ముల చివర *ీ నగ్న జిత్‌. కత చిత లకణము" అని (గంథ రచయికపేరు తెల్పంబడియున్న ది,

“మొట్ట మొదట భూలోక మునగ జ్మితవిద్యను సృజించి నదె నగ్న భిత్తు అను న్‌ కే “దోజు, ప్తూర్య కాలమున, యశ స్యియు, ఛార్జికుండునయి ఛాయజిత్తు అను. 'రాజొకోడుం డొను, ఒళవముడొక (బావ్మాణు: డా తని యొద్దకువచ్చి నాప్తుత్రకుం

చితలక్షణము ౧౯౩ డీవేళ నకాలమరణము' నొంబెను ; నావియపు[ తకుని యమాలయమునుండి మరల6ం బెచ్చి యియ్యవలయు: ? నని యడిగెను, “రాజు తత్త ణమె తన యమోఘ తపః(వభావము చేత యముని సమ్ముఖమున కు రవ్చీం చి ఓ 'శాహ్మణ క్ర (తకుని పునర్జీవునిగ నొనరింపు” మసి కోరెను, యముండందులకు నమ్మాతింపక 'పోవుటవలన నిరువురికి ఫర యుద్ధముజరి గను తుదకు యముండు. పరాజిత [(పాయుండదుకాంగా, (బహ్మ్మ యరు'దెంచి వారిరువురిని నమాధానవజచి, “నివు బాహృణ పు(తకుని రూవము ననుసరించి రంగులతో నొక చితవట మును లిఖంపుము అని రాజు తో 6జెవ్చెను, అందుకు న మ్మ తించి రాజు చచిత్రమును లిఖించెను,ు అంతట (బహ్మ్మ యా 'చ్మితమును (గాణవంతముంగానించి (బాహ్మణున

“నీవ నేంపేవిధముగ నగ్న(-పేతముల జయించితివో, యి'దే విధముగ6 జిరకాలము న గ్నిత్తు డవగుదువు గాక *ీ అసి (బ్రహ్మ రాజును దీవించెను, 'చితకారుండు "దేవ డానవుల రూవములన జీలించి వారిని వశ్యము చేసికొన లండు అను ఉ ఫైశ మె చీనా. టిబెట్‌ 'బేశముల చితవిద్యల మూల

సగ్నజిత్తు రచించినది భూలోకమునల (_బథము చిత్రము. (ప్రాచీన భారతీయ (గ్రంథములందుం గొన్ని స్థలము: లలో నగ్నజిత్తు సమాచారము నోచరించుచున్నది, శకుని గాంధారుల తం(డియగు గాంధారరాజునకు నబలుడనియ్యు నగ్న జి త్తనియు, "బేరులుగలవు: ఆయన “*వహ్లాద శిష్యుల

౧౯౪. కవికోకిల (గంథావళి డని” యుం 'బేర్కొ.నంబడియెను, “(వథిమమున' వేదమును యద్ఞ్హ మును అవిర్భవించినవి, మై త్యనిర్థాణ మొనరించుటకు జ్మతవిద్య యావశ్యకము, అందుళొజకు చితవిద్య "వేద న్యరూవముగ 6 బరిగణింవంబదినది, నేనె మొట్ట మొదట మానవరూవమును. లిఖంచితిని; "నేనె మానవునికి మొట్ల మొదట నీ చిత లేఖనవిద్య "నేర్చంచితిని. అని (బ్రహ్మ వ్యవ హరింవంబడిన ది. నగ్నజిత్తు విశ్వ్యకర్నకు శిష్యుండు, నగ్నజిత్తు రచియించిన చిత లమణము ఆరవ శ తాబ్బము నాంటికె వ్యా_ప్తిచెంది యుండవలయును, వలనన వరాహ మిహిరుండు తన బృహత్సంహితయందు నన్నజిత్తు శిల్ప మతమును "రెండుచోట్ల నుదహరించెను,

చిత లత (గంధ మున ముఖమండలము మూడు ఛాగములుగ విభాగింవంబడి యున్నది, చిబుకము నాలు గంగుళుల్లుు నాసిక నాలుగంగుళులు నుదురు నాలుగంగు భుల్కు ఇదిగాక చ్మకవర్హులు ధరించుకొను ఉస్పీమము అను “శీశ గ చృము నాలుగంగుళులు, చ్మితలతమణము సంపూర్మ ముగ గ్రాహ్మాణ్య గ్రంథము. మహాదేవుని వలుమాజు నుతించుటవలని ఆ (గ్రంథమును నంకలించిన యతండు శే వుండని యనుమానింనవలసియున్నది. కాని [గ్రంథ మధ్య భాగమందు (బహ్ముకే (ప్రాధాన్య మొనలగబడి యున్నది. 'వై దిక యజ్ఞ మందు వ్మిగహము లకు స్థానము లేదు, (చావాణ్య ధర్జమునందు విగ్రహారాధన "మెవ్పుడు వ రీతిని (వ వేశ పెట్టం బడినది ెలిసికొనుటకు వీలువడదు, బౌద్ధమత వ్యా _వీకిం

చితలక్షణము ౧౯ాగ్మ

బూర్యమె విగ్రహారాథనము అలవాటులో నుండినట్లు జాతక కథలు, లలితవిస్తారము మున్నగు బౌద్ధ గంథములందుం (బమాణములు దొర కుచున్నవి = వైదిక మం[తములందు నై పుణ్యము అసామాన్యమని _తెలియవచ్చుచున్నది. "కాని వాన్తవ జగత్తునందు అట్టి కల్చ్పనలని మూూర్రీభవింపదజీయు టకు చారు (వయత్నింపరె రి, అయినను, యజ్ఞ "వేదికా యూవ_స్తంభ నిర్మాణములందు దమ శిల్పకల్పనము, "నేదో యొక రీతిగం గనంబజచిరి. చిత్రలతణక్నర్త వైదిక యజ్ఞము లను గుజించి చెవ్వు సందర్భమున౬ జై త్యములను వర్ణించి యున్నా[డు, క్‌ క సాహిత న్రమునం దుం యే ట్టి శబ్దము ఇవాల నరుదు, మనకు బౌద్ధ చై త్యములను గుజించియె విశేషముగ 6 "జెలియును. అయినను వైదిక _యజ్ఞవర్మ నా సందర్భమున నొక విధమెన చెల్యే చిత లతమణమ? మహా భారత మునందలి యాదివర్యము , మొక్కు తొంబదినాల్లవ యధ్యాయమున చిత లతమణముతీ యొక్క ద్వియాధథ్యాయమునందు, "చేవలోక మున. జి (లే విద్య యుత్వె _త్తీయెన వివమయము వ రిం వఠి బడినది, విశ్వసృష్టియెన యనంతరము చేవతలు తమ మూ రులను చామె చి తించుకొనిగి, -+ఈ విధముగ! 'జూజయు బలి విధులును ఉత్ప న్నమ్ములె నవి, [వ థ మా ధ్యాయము నందు, మనుష్యుండు స్వాభావిక స్నేహావ్రీతులకు వశవ_ర్తియయి మనుమ్య -చ్మితముల రచియించుట కెట్లు (వవృత్తు డాయెునో, ఆ కథ వివరింవం బడియున్నది, విశ్వ్యకళ్వాణము కొజకు,

౧౯౬ కవికోకిల |గంథావళి రించుటకు (బ స్మచేం ( బేరితులై న "దేవత లు తమగనవమి మూర్తులను గ ల్పించుకొన్న విధానము: ద్వ్యితీయాధ్యాయము న వివరింప బడియున్నది,

చ్మకవ ర్తి చ్మితలతణములను ఈ (గ్రంథము ముఖ్య ముగ బోధించుచున్న ది, శిల్చర ననా వద్ధతియందు న్కు శిల్చ సయ మములఎదును. (చూచిన మౌందవ, బౌద్ధ; జన నందా యములకు. విశేష "భేదము "లేవియుం గానరావు. గాంధార "దేళవమునందలి య నేక భాస్కర్య నిదర్శనములవలన అందొక (పాచీన చితకళా నంవ డదాయము;౮'డె నని యూహింపం దగి యున్నది, టిబెట్‌ దేశముయొక్క_.. మతనంబంధయమెన చిత రచన "గాంధార చత కళకు నంబంధించిన యొక శాఖగల దలంవవచ్చును.

శ్రాజ్బ్బూయును ఒయాయ్‌ -చి-ఇ-సోంగ్‌ అను నిరువురు చిత్రకారులు భారతీయ. చిత్రశిలాదర్శనములను కొరియా, చీనా”చేశములథ (బవేశ వెట్టిరని చీనా బేశముందొక నానుడీ

(వటిమలు, నొలతవేయుటయందు అంగుళియె (ప్రమా ణముగం చైకొనంబడినది ఎవని (యే ేవత) చిత్రము లిఖంవబడునో యాతని (ఆ దేవత) అంగుళియె [వ్రమాణ ముగ6 దీసికొనవలయును. ఛిన్న భిన్న వరిమాణములు గలవిగ నున్నను ఆయా చిశ్రములందు అంగ్మవతే ట్రంగ వ రస్పరానుగ ణ్వాము వొఆఅకు నిట్టి నియమము ఉగ్రేశింపం బడినది.

చితలక్ష ము ౧౯౭ చక్రవర్తి పురుషుని రూవవర్షనము ;-చకవర్నియొన భూవతి మేఘ. ముక్తాకాశమునందలి చం [దునితోడం దుల తూగును, ఆతని శరీరము చుట్టును [ప భామండలము చి(తింవ బడవలయును, ఆతని ముఖమండలము చంద వభవలె శు భమైయుండును, ఆతని [భూయుగళమును, [గీనమును, ఫాలమును అత్యంతసుందరములు: ఆతని శీశముల వర్ణము ఉజ్ద గలముగ ను నోమలముగ నుండును; నాసిక యున్నతము గను చక్కగ నుండును, అధరోష్ట్రములు రకృవర్థ భూషిత ములు. అతని దంతములు ముకాఫల ధవళములు; న్నేత ద్యయను అకాశమురీతి నీలమును, సుదీర్చృవి_కాంతముమ, ఆతని భూయుగ ళ్‌ మధ్య(వదేశ మునం 'దేజఃపుంజమూ- శోభించుచుండును, ఆతని శృుభకాయ మకిసుంద?మావ ముగల జ్యితింపరబడును, కర్షద్వ్యయము సనమ భావముగ€ జ్మితింపంబడును. ఆతని కంఠము శంఖనదృశము[! న్య-ద ద్వయ మధ్యవ ర్మిస్థానము వరిస్ఫుటము! వదములు హస్త ములు పుష్కు-లములుు శరీరము వమూంనలము నాభిదవీణా వ ర్వనమును గంభీరమును; ఆతని శరీరము నకల్మప "'చ్రీశము లందు: గుండముగ నుండును, మజియు నంధిస్థలములు (శీళ్ళయుబ్బులు) దృష్టిగోచరములు కావు. అతని యూరు ద్యయము._ వనుగతొండమువలె. గుం్యడముగ. నుండున్యు గోళ్లు అర్థ చం[డ్రాకారములు; వదతలము ఛ(తచిహ్నితము; అంగుళ్‌ వఫొాడవ్స గను గుండము గ నుండును, ఆతసివ ర్థ్‌మూ' చంవక పుష్క-మువలె గౌరవముగ నుండును,

౧౯౮ కవికోకిల (గ్రంథావళి

ఆదర్శ పుర్తుషుల శరీరము మూంనలముగ నుండును; కాని నరములు, కండలు,మున్నగునవి కానరావు. వమము సుఫుష్టముగ ను, విశాలముగను, నమతలముగను జి(తింవం బడును, చకవర్తులకును, "లీక "దేవమూర్తులకును కోర మినసము లుండవు, వారిని షోడశ వర్ష యువకులనుగం జితింష వలయును, :వారి శరీరము సింహోదరమువ లె పొడవుగను, విరినిగనుండును, ఈ నకల లతణములు టిబెట్‌ భారతీయ చ్మితములందు. 'సామాన్యముగ గోచరించును;

చిత లవణ కారుండు నయన ములను జ్మితించుటను నుజించి యొంత వివిగ నువ బేశించియున్నా డో, అంత యక్కు-.డుగ మటియీ యంగమును గుజేంచియు. 'జెప్పియుండ "లేదు. వీలనన "న్మేత మె భావవ్యంజనమునకు; (బధాన నహాయకారి, (గ్రంథకర్త యాకార భేధముల 'ననునరించి [క్రింది విధమున నై ద విధములై న కన్నులను వర్ణించి యున్నాండు,

(1) ధనురాకృతి (౨) ఉత్పల వతాకృతి (8) మతో దరాకృతి (4 వద్శవ్యతాకృతి (5) *కవర్రాకృతి. ఈ నయ నాకృ్ళతుల పరిమాణములు నిర్ణ యింపంబడినవి, ధనురాక్ళతి గల 'న్మేతము నిమోాలితపాయము, దాని విస్తృతి మూడు 4 యవల(వమాణము, ధనురాక్యతి మొదలు. [కమముగ నొక దానికన్న నొకటి. విరివియెనదిః; ధనురాకృవికన్న అది బదియవల (వమాణముగలది, ధ్యానము[దాకలితులై న ాాావన్వవానము

4 ఒఓకయవ యంగుళిలో మూడవభాగము

చితలక్షణము అకా యోగుల నేత్రములు ధనురాకృతిగలవి. సాధారుణుల కన్నులు ఉత్పల ప తాకి నొందియుండును, భయమును [కందనమును సూచించు కన్నులు $వద్ద్శవ(తొకృతిగం జ్మతింప అబడవలయును, * యాత సా కోధ వ్యంజకములగు "నేత ములు క వ ర్రాకృతిగ లిఖంవవలయును. ేవతల కన్ను లం చక్క గల జి[టింపంబడిన యడల రాజులకును (బజలకును మంగళము గలుగును, జేవతల 'న్మేతములు 'పాలవ లె శుభ ములుగ నుండును, న్నిగ్ధమ్ములె న నయన వల్లవములందు "నేలాటి కర్కశత్యమును నోచరింపదు. నయనశోభ, వర్మ నత నదృశ ముగను, నిందనిలమణే- మధ్యమున. దరభించు చంచలశాంతిపుంజనముపస తె నుండును, తెరకళలు నల్గపిగను జెద్దవిగను నుండవలయను, కన్ను లకువ "లె గనుబొమ్మలకుం గూాడం (బకార భదములు వివరింవంబడియున్న వి, [(వశాంతవ్య _క్రియొక్క. కనుబొమలు అర్ధ చందాకారముగ నుండును, (కో ధావిష్ష్రుని కనుబామలు ధనురాకృతి గలిగయుండును, భీతునియొక్క.యు విలపించు వానియొక్క.యు. గనుబొమలు నాసి కానంధిమొద్ద నుండి ఫాలమునందు నగమువజుకు వ్యాపించియుండును, వర్ష నిస్యానమును గుజీంచిన £ొ న్ని నియమములు? [కింద వీివరించవ(ంబడుచున్న వి.

(1) ర్యక్షవర్థము:._.. ఉత్సలాకృతి నయనముల యంచు* లకును, అధరోప్తములకును (వింబఫల సద్భృశముగ | నోళ్ళ. కును, నోళ్ళ మధ్య (వదేశములందును (ఉత్పల నాగఫణా

• ఇచ్చట ష్యత్రముల యాక్యతియె కేవలము (గాహ్యము

చి౦ం కవికోకిల (గ్రంథావళి ములవలె) పా న్తమునందును ('యెజ్లి 'శామరవ లెనాలుకకును ( నెత్తురువ ల్వె వదతలమునందలి లత్తుక ఫూ.తకును నిర్గ యింవంబడినదిః + ల (2) శుక్ల వర్ణము: దేవతల కన్నులకు (పాలవ ల) ధంతములకు (ముత్యములు, వద్శబీజములు, తుషారము, మళ్లెప్తు వ్యులవ లై నే (కవ ర్సి వరి చృదమునకు, నిర యిరవధ బడినది. శ . (5) సీలవ ర్గ్ధ ము?-- 'తొరకలకు (ఆకాశమువ లె) “వేభములకు, (ఇందనిలములు, భ్‌ మరములు్యు. అంజనము, మవమయూరకంఠము, ఆకాశములవలె (ఉక వవర్ష ము! --తారకలకు నిర్ణయింపంబడినది, () జాబురాయి (వసుఫు) వ కోము:.. కరనఖర [వ సాదనములకు నిర్ణ యింవంబడినది, (6 సువర్షము;.__చ్మకవ రుల శరీరమునకు (జూంబూ "నద సువర్ష్శము, (వస్తు వటిత వద్శబీజము, * చంవకములన లె), ఈ యారువర్ష ములందు ఎటుసప్సు, "తెలుపు, నీలము, సువర్ష ముల కె (పొధాన్య చమైనయగ యిుడినది, (రుధిరోనారి వ వె జాఖము,)

వ కావ న్ట్‌ము నహృదయుల రంజించజేయునో ఆ కావ్యమునందు. రామణీయకము. తవ్పనిసరిగా ఉండును. అట్లు "లేనియెడల రంజకత్యమునకు హేతువుండదు. మన ఆఅలంశారికులలో అర్యాచీనుడై న వండిత రాయలు. *రోమణీ యార్డ (వతిపాదక శబము "కాన [ మోని వెప్పినట్లుగనే అమె రకా "దేశ పుకవి, కథకుడు ఆలకొపో కూడ * 'లయాబద్ధమైన సౌందర్యనృ షయ కవిత్వమని నిర్ణయించినాడు, "కా వ థ్‌ ము నందు రామణీయక ముండవ లెనన్న అభ్మిపాయము ]పా చ్య పాశ్చాత్య లాతణికులకు కవులకు నమ్మతమైయున్నది,

కావ్యనమర్చిత మైన రామణీయకము ఎట్టిది.! ఇృదమిద్ధ మిని నిర్ణయించుటకు తగిన జగ 'బిక మైన మానదండము లేదు, రామణీయకము. జాహిరమేకాక అంతరిక మన౪ఃసితికి కూడ నంబంధించిన దిల్ల (వ తీవ ఖ్‌ కిక్‌ అనుభ వైక వేద్యముగా నుండు సౌందర్యము: అవ్య _క్తియొక్క- ,_గంసాకారము; ప్యాదయ పరి పాకమును అనునరించి వృద్ధి తణతే లను వాందును, అయి. నవ్చటికిని స్థూలముగను, . మార్షసూ చకముగను కొన్ని సామాన్య లతణములు గోచరించక పోవు,

కవిత్యములోని రామణీయకము వకవ స్తువుగాదు, వక లింవబడి, కవిివతిభచేత సచేతనమై ఆకృతిబద్ధ మైన ఛావమః మొక్క- నమిష్టి వోూహనత్వ్యమె సౌందర్యము,

౨౦౨ కవికోకిల [గంథావళి

(వతిభావంతుడై. న కవికి అపూర్వ వస్తునిర్మాణతమమా మెన (వ్రజ్ఞ ఉండును, అద్దములో బింబము (ప్రతిపలించినట్లుగా సహృాదయుల పృాదయములందు శ్రావచ్మితములను (వతి ఫలింవజేయు. నర్మ నాశ_క్టి కవికి న్వభావసిద్ధముగ ఉండును. ఈ శ_క్ఞి యీకవికి పరిపూర్ణ ముగ నుండునో అతడు. అమర కోని, వాసిది సార్వ కాలినమైన అమరకవిత,

'కవి కులగురువైన కాళిడాసునందు ఇట్టి భావ చిత రచనా కౌశలము వరమావది నొందినది, మేఘసంబేశ మంతయు ఇట్టి రమణీయ; చ్మితముల వరంపరయీగ చా! ర మ ణీయ.. వ స్తువు నిరంతరము నంతోవషమును చేకూర్చునసి కీట్సు కవి చెప్పినట్లుగా మనోహర భావచి.తములు; దృశ స్టములు, జరా మరణావస్థలు. పొందక మనభావలోకము పై అధికారము- *జెలాయించు చుండును.

చూడండి, కాళిదాసు చచితెంచిన జింక ఏంత రమణీ, యముగను ప్రాణవంతముగను మసకీ భావనగోచరమగుః

(గీవాభంగాభిరామం ముహు రనుపతతి స్యందనే బద్ర్దదృప్పిః

పశ్బార్దేన: (్రవిష్ట, శృథపతనభియా. భూయసా వూత్వకాయం

దర్భేరర్దావలీడ్తై 'శృమవిపృతముఖ భంశిభిః కీర్ణపర్మా .

ప క్యోద(గ్రప్ణతత్వా ద్వియతి బహుతరం స్తోక ముర్వ్యాం (పయాతి. దువ్యుంతుడు మృగ యావినోదలానుడయి. రథ మెక్కి-- విల్లెక్కు-వెట్టి జింకను "వెన్నంటి తరుము కొనుచున్నాడు. జింక శరవేగముతో వరుూత్తుచున్నది. అది 'చెంగలించి: వరుగెత్తుటచేత కొంత భూమిమైన కాళ్ళానుచున్నని.

ఎక్కవగా ఆకాశములో పోవుచున్నది. రథం కనబడినపు 'జెల్లా మొడతిప్పి చూచుచున్నది. శరవతన భయముచేత్ర "వెనకటి. భాగము పూర్యకాయ ములోనికి చొచ్చుకొన్న టుగా కనబడుచున్నది, వరుగత్తు అలసటేత నోరు "తెర చుకొన డమువల్ల సగం నగం కొరకిన దర్భలు అక్కడ క్కండ దారిలో వడి అది పోయిన జాడ ెలుపుచున్నవి, కవులు సౌందర్య (వ్రియులు కాబట్టి దుఃఖావస్థలోకూడ కాళిడాసును ఆ జింక రమణీయ భింగిముమే జ కర్టి ంచినదెః ఈ చిితము ఇవాట్రా అభిరామముగా ఉన్నదని కవియ్‌ సర్టి ఫికేటు ఇచ్చు శకుంతల సఖీనహీతముగ' పూలతీవలకు నీళ్ళు పోయుచు “వియంవ ద సిర్దయముగ నాకంచలవల్క.లమును బిగించి ముడి'వేసీనది;, కొంచెము నడలించు” మిని. అననూయను. అడుగుచున్న ది. *అనుతణ విజృంభమాణమైన సీ యావ నాన్ని. అడ గవమ్మాా”” అనీ అనసూయ "చలో కృలాడు చున్నది: ఈ మాటలకు సిగ్గుతో తలవంచుకొన్న ముద్ద రాలు, శనుంతల, దుష్యంతుని లే న్నులకు నిర్వాణ సా(మాజ్యమై కనువట్లిన శకుంతల నేటికికూడా మన కన్నులకు ఆ విధము గానే పొడకట్టుచున్నది. తదేవ రూసం రమణీయళతూయాః

అను సూ క్రికి ఉదాహారణ (పాయములయి ఈ దృశ్యములు మనలను: మం[తనుగ్ధలను షవేయుచున్నవి,

౨౦౪ కవికోకిల [గంథావళి. కాళిదాసుని కవితా సమ్మోహాన (వభధావమునకు చిక్కి. నపహోానుభూతివలన తామె దుమ్యంతుల మనువొని శకుంతల వనవివోర శృంగారము ననుభవించి, పుస్తకము మూసిన వెనుక, కలగని 'మేల్కొ.న్నవారివ లె లోకము “జిలిసి, దువ్యంతుడు తుమ్మెదనుగురించి అనుకొన్నట్లుగనె "తామున్ను దుష్యంతుని ఉగ్లేశి ఛి * “కృ 'తార్జుడవు పేజీ నోయ్‌” అని దీరనిశ్యానము విడిచిన వఠితలు ఎంద స ఖు రుండరు 1 నలకూబరనసన్నిభు డైన 1వవరాఖ్యుడు. వరూధినికంట బడినాడు, అమె. అబ్బురమొంది నయనాంబుజములు వికసించునట్లు భరాచినది, మాచి, యముళర. యళత్‌కటకనూచిత వేగపదారపింద యై లేచి కుచంబులుఃా :దురుము లేనడు మల్లలనాడ నయ్యెడకా బూచినయొక్కపోక్షనునుబోదియం జేరి విలోకన్నపభా వీచికలర దదీయపదవీకలశాంబుధి వెల్లి గొల్పుచుకాం ఆమెత తరము ఆశ్చర్యము -ఈ వద్యములోని (వత్యమర ములో అంకితమై ఉన్నది. "తాను కన్యాత నహజమైన సిగ్గు న న్‌ శి మా లి గల వినయవతి యని (వవరాఖ్యునికి తోవవలయును, ఆయన వగూధిసి సౌందర్యమును చాచి ముగ్ధుడు "కావలయును, ఈ "రెండుకార్యములు ఒక్కసారిగా సాధించవలయును. ఆమె. (వక్క-ననున్న పోక చెట్టు వెనుక నిలుచున్నది, వచింత చెట్టుదాటుననో నిలుచున్న యెడల ఆమె సౌందర్యము 'వవరా

సాహిత్యములో రమ్యత ౨౦౫ ఖ్యునికి గోచరించదు. ఈ చితముకూడ మన' పృ్యాదయము చొచ్చుకొని వదలిపోదు, ఒక్కొక్క కావ్యము చదువుకొలడదీ మన భావ(వవంచము వృద్దపౌందుచుండును, సుందరమరా రు ద వమ కా "లేన ప్రీ పురుషుల జనాఫాకూడ విరివిచెందుతూ ఉండును. భూమిమైన స్వర్ణము స్థాపించినట్లగును,

నర్‌, సి, ఆగ్‌ * రెడ్డిగారు ఒక "కావ్యమునకు (వాసిన ఉపోద్తాతమునందు * “వతివద్యము చి త్తరువున కనుకూలించి నదిగా ఉన్నది అని కావ్వముళల మనము మకూడవలసిన నడి రామణీయకమేే నని (వాసియున్నా రు, వారు కవీ యొక్క భావ చితరచనాకాశలమునకు [పాము ఖ్వ మొనగ్ని నంస్కా-రవరిపాకము సనునరించి సిర్మాణశీలమెన భావ బంధురత 'ననునరించి నొద్దిగనో గొవ్పగనో అలవడీి యుండును; కవి కావ్యమునందు సౌందర్యము సంపాదిరచుటకు "పే-తుభూతములైన వానిలో. భావ [ప్రకటనా విధానము క్‌ 0606 6300658100. 18. 0ంజఉటాః శం సరఅ1860% 6228551030 16 ₹8110658, దగోమయు_ క్షమెన భావపకటనము అందపీకారమనియు* ఒక్ష ఆంగ్లేయ విమర్శకుడు "చెప్పీయున్నాడు, పార్‌(గేవు మహాశ యుడు తాను చేకూర్చిన వపద్యసంపుటమునకు 1వాసిన ఉపో 'ద్హూత మునందు * భావ(పక టనము "లే ట తెల్ల ముగ నుండ

౨౦౬ కవికోకిల [గంథావళి వలయును. అట్లులేనియెడల అపూర్వకల్పనాశ క్రీ యున్నను ఆలోవమును ఫూరించ లేదు*? అని (వాసియున్నా దు, భావమునకు (పక టనకు పంబ (వతివింబ భావనంబం. ధము గలదు, కవి మనస్సులో [పస్ఫుటముగ వర్పడిన భావము అట్లు (వకటితమగును, అట్టుకాబేని అపూర్ణ్షముః గను. క్లిష్టముగను = (ప్రకటించబడును, మన "భావములు: వాచ్యముగ ను వ్యంగ్యముగ ను [వ క టిందవచ్చును. వాచ్య మునక న్న వ్యంగ్యమే 5 మణీయమని. అందరును. ఒప్వుకొని యున్నారు, అయిసను వీమసోక్షవి గచించిన 'కావ్యమునందుః గూడ (వతి వద్యము. (వతివాక్యము ధ్వని [వథానముగ ఉండదు. గుణము హోెచ్చుళొలది రాశి తగ్గుచుండును, "కావ్యములవ లె సహజ సౌందర్యమును కోలుపోయి బాద యాక గ్ల కముగ్గ నుండదు, కొందరు ఆధునికులు ఫావశబ్ద క్లీష్టత్వమును ధ్యనియని 'పొరవడినట్లు కనుపించును, ధ్వని [(వథానముగ్గా నున్న పద్యమునందు శ్లోకమునందు. (వళ్ళ, తార్థము చక్కగా బోధవదుమూా వ్యా క్యాతిశయ. మయిన వేరొక భావము స్ఫురించును, ధ్వని యొమ్చుడు. నేల విడిచి: సాముచవేయదు, ధ్వనికి బీజము వద్యములోనే ఉండును, "కావ్యమునందు. సౌందర్యాపాదక హేతుసామ్యగిని. స్వీకరించుట యేగాక తద్చంగ "హేతువ్రలను వర్టించుటకూడ అవనరమె, దూరా న్వయము 0. దురన్వయ ము, అన్వయ కాఠిన్యమ్యు 'భావక్షిష్టత్వమ్ము అర్ధముపొనగని పదముల కూర్చు; భావ డారిద్యమును అచ్చాదించు. అనుచిత నిరర్ధక

సాహిత్యములో రమ్యత ౨౨౭ శశ్తాడంబరత మున్నగు కావ్యదోవముల్లు శావమును అవగతము. వేసికొనుటకు (పతిబంధకములు గావున అవి వరిపహారింవదగ నవి,

అనాెచిత సము రనభ ంగ'హేతునవ్టగాన అది. ముఖ్య ముగ వరిహారింవ తగినది, కొచిత గ్రమనగా (0%మ0856036, లోకజ్డూనము జీవితమునందెంత అవసరమో కావ్యమునందు కూడ ముఖ్యమె, అది మధ్యాంతములుగ ల "కావ్యాకృతి యంద అంగాంగ నంయోగిత్క అవయవాను. రూ వత్యము పరిపూర్ణతను. చేకూర్చి “రామణీయకమునకు 'నపహోయశారి కవి తన శావ్యమునందు. ఇట్టి _సౌందర్యాపాదక సామగ్రిని చేకూర్చి, శ జ్ఞార్థములకు సమాన గౌరవముమావి (శో[తపేయత్వము. సంతరించి రమణీయసృష్టి చేయుచు న్నాడు. గావున సాహీత్యములో సౌందర్యము ఫునీభవించి యుండును, ---(ఆలిండియా రేడియోవారి. సాజన్యంతో)

నేటికవిత - (పకృతిపూజ

(వకృతిని అర్చించుటలోను పకృతి సౌందర్యమును అభివర్శించుటలోను, ఫూర్వకవులకును, నేటి కవులకును కొంత మౌర్ష భేదము కనుపడుచున్నది. (వబంధక వులు కృ(తిమాలంకార (పియులు. నేటి కవులు సహజ సౌందర్య, [వియులు:"కాలానుసాగరముగ మానవనంఘము, దాని ఆచార వ్యవహారములు మార్పు చెందుట సహజము, నాంఘిక వరిణా' మము 'ననునరించి దాసి న్మాశయించి (బతుకు కళలుకూడ మార్పు "చెందుచుండును. భూత భవివ్యద్వ రృచూన కాలము లకు అవినాభావ సంబంధము కలదు, కావుననే యొకటి "లేక నురియొకటి యుండదు.

కవులు, వకాలమునకు నంబంధించిన వారై నను, "వారి రచనావిధానము మొర్పు'చెందినను, వారికి లోకమే. [పమా' ణము. [వ కతి సౌందర్య వర్ణనము మానవ స్వభావ చిత్ర ణము వారికి ముఖ్యమైన విషయము, అందువల్ల నే కాబోలు ఒక అయయ విమర్శకుడు. 0౯6 13 6 606638 0౯0066 “కవులకు (వకృతి ఆరాధ్య దేవతియని చెప్పినాడు,

" పూర్య కవిత్యములో అనంతృ _ప్లిాెంది 'నవ వ్‌ కవి: త్యము (వాయవలయునను కోర్కె, ఈ నాటి క వులకు మ్యాతమే సంబంధించినది కాదు, మన పూర్వులకును వారి కంక పూర్వులున్నారు, వారికిని వారి పూర్వుల కవిత్వే ముపైై కొంత అసరితృ ప్తికలిగి నవ్యకవిత్వము (వాయవలయునసి

'నేటికవితల్య పకృతిపూజ ౨౦౯ (వయత్నించియే యున్నారు, శ్రీనాథుడు తన కవిత్వమును నవ్యమని చెవుకొ నెను. "తెనాలిరామకృష్ణకవి “న్మంండ పురాణ నీరనిధి కౌస్తుభమై (వభవించి దేవకీనందను. నత్కం థొద్య వము నవ్యక విత [ కళాకలావమన్‌ కుందనము౯ా ఘటించి కడు[కొ_త్త సౌమ్మెనరించి”! అసి నుడివియున్నాడు, ఇచ్చట నవ్యక విత్య క శాక లావము; [క _ల్తేగు సొమ్ము అను మూటలు ముఖ్యముగ గమనింవతగినవి, చేమకూరు "నెంకన్న "తెలుగు. కవిత సమున శ్‌ త్త పద్ధతిని [వ వేశ విళ్షైను. ఆ రచన లోని నవ్యతను, అఫూర్యతను తస నవమకాలికులు "మెచ్చు రొనవలసినంత మెచ్తు కొన లేదసి పావ మానవ్యక వ్‌ “ఏ గతి రచియించి నేని నమకాలము వారలు మెచ్చవేగదచాగో అస ఆ శాభంగమును 'వేడినిట్టూర్పుతో | పళటిం చెను, మార్పులు కోరినది నేటికాలపు కవులు మూత మేనని పొరవడుటవలన మన చార్మితకదృష్టి నశించ్చి ఫూర్వకవిత్వ మన్నంతనే అసహ్యవడుట ఒక 'నాగరక అచారముగ పరిణమించినది, 1910 వ సంవత్సరము 'మొదలు (ప్రారంభించిన నవ్య కవుఆ రచనలు 1985 వ సంవత్సరమునాటి కే పూర్యకవిత్యముగా మారిపోయినదన్న విషయము నవ్యకవులు జ్ఞ ప్పిపెట్టుకొన్న యెడల పూర్వ కవిత్వమును అంతగా ద్వేషింవవలసిన అవనరముండదు. మొదటి నవ్వక వులకు పూర్వక వుల రచనలేగడా మానాలు, అభిరుచుల ననుసరించి. కొందరకు తిక్కన, కొందరకు [శీనాథుడు, మరికొందరక పింగళి సూరన "విద్దన లేగ డా అభిమాన కవులు; తరువాత వారి వారి నైజ [వ తిభ ననునరించి మార్పులు "వెందియుండవచ్చును,

న! కవికోకిల 'గంథావళి

[వ కతి 'రామణీయకము వర్శ్మించుటయందు పూర్య కవులకును ఆధునికులకును దేశకాల స్మాతభేదముల ననున వించి కొంత 'తారతమ్యుము కొంత విభిన్నత అగవడుచున్నది. దీనికి అలంకారిక మతముకూడ యొక 'శారణమై యుండును,

రసవాదము :భరతముని నాట్య శాస్త్రమున నిర్వచింవ బడినది. బహుశా (వభవించినదనికూడ ెవ్చవచ్చును. నాట్యమునందు నాయికా నాయకులు ముఖ్య పాతలు, తక్కిన వెల్లను కొవచారికములు, "కావుననే వకృతి వూనవ చర్యలకు “శీవలము నే _త్సీమాతే (మవయోజనసము (340% కక00%6) "గా రెండవస్థానము నలంకరించినది, "కావ్యములు గూడ (క వు [క మముగా' ఈ పద్ధతినే అవలంభించినవి. వాసి యందును మానవచర్య లే ముఖ్యములు; మానవచర్యలతో నరబంధములేని (నకృతివర్ష నమునక్షు తావుబేదు, మానవ చర్యలకు సంబంధించి, రనపోషవణకు కావలసిన మాత్రము (వకృతివర్ష్మ స ము [(గ్రాహ్యామని. వారి మతము, అనాగ రక జాతుల చర్యలు మాన వేతరములై న వశువయ్యోది జంతువుల చ ర [లలో ర సాభానముతవ్చ రనమునకు వరిపూర్ణ్మ త చేకూర వని వారి తలంపు,

-ఈ మతమును | పతిఘటించిన వాడు అలంకారికులలో అభినవుడు జగన్నాథ వండితరాయలు, రమణీయార్థ మును (వతిపాదించు శబ్దమే "కావ్యమని నిర్వచించి కవితాన ర్తి నాట్యర 0గము సువిశాలమొనర్చి మహాకవుల గ చనలకు గతికల్పించినాడు: "లేక, మహోకోవుల (వతిభను వండిత ఛాయలు గారవించినాడనికూడ "చెప్పవచ్చును, అట్లు కాని

నేటికవిత - (పకృతిపూజ అలంిం యెడల, రనవాదవకారము కాళిదాసుని కుమారసంభవము లోని “మధుద్వి రేవః కుసుమైక పాలే వపా వియాం స్వామను ర_క్రమానః”* అను శ్లోకమును, దానివంటి మరి కొన్ని రమణీయ శ్లోకములును రసాభానమునకు దృష్టాంత ములు కాగలవు, మను చర్మితలోని 6 ప్ర విపాంగముగన్న యెొలుగించుచునుసారాి” అను చక్కని నీనవద్యము రసా భానమగును, ఇంత యొందుకు రతి ఉభయనిషస్టము "కానందు వలన మనుచరితకభ రసాభానము, లోకము ననునరింవని వాస్ర్రమెట్లున్న నేమి, మనుచరిత రమణీయముగ నుండుట "లేచా? కావ్యలతుణములు క్‌ న్ని నాట్య శా న్ర్రామునుండి దిగుమతి యగుటవలన యిట్టి యిబ్బంది కలిగినది, లోకము (వమాణమన్న నంగతి యేమైనది, ఆధునిక కవ్సలు అన్యాభావిక పు క ట్రుబాట్లను ఉల్లం ఘించినారు గావున వారు కావించిన [వకృతివర్ల నములు ఒకొక్క-వ్వుడు నాయికా నాయక నిరపేకుకముగాకూడ నుండును, [పొద్దుపొడుపులు, మునిమాపులు, సెలయేళ్లు, వనములు, కొండలు, "మేఘములు, చం[దోదయము, అవి యివి యననేల, రమణీయమెన బాహ్య(వకృతి యంతయును మానవచర్యల సంబంధము లేకున్నను తమంతతామె మనో పార దృశ్యములుగ నున్నవి, అవి కవికి (వ ల్యేక వర్గ నీయములు, ఇంగ్లీ షువారి £2%06 00600 40090 060 -ఈ "తెగకు చేరినవి,

౨ంతి కవికోకిల (గంథావళి కవ్ఫలు పూర్వు.లె నను, ఆధునిక్కులె నను (వకృతిని' వర్శించుటయందు "రెండువద్ధతులను అవలంవబించిరి, కవుల దృష్టికి వకృతిలోని (వతి అణువును [పాణవంతముగ నగవడు చుండును, అందువలన (వశృతిని మూానవీకరించుట, మాన వుని కష్టసుఖములతో (పకృతి సహానుభూతి చూపుచున్నట్లు' వర్ణించుట మొద్నలె నవి [వథమ విధానము, (వకృతి సౌంద ర్యమును స్వాభావిక ముగ వర్శించుట "రండవ విధానము, ఈ "రెండు విధానములను మన కవులు, ఇ్తంగ్నీ షు కవులు సమానముగ * నవలంబించిరి. మనుచరితమున 6 త్ర క్ర్రుణ్తి ననన్య కాంత, నతిదారుణ పుష్ప శిలీముఖ వ్యధాభర వివశాంగి నంగభవు వారికి నగ్గముచేసి [కూరుడై యలిగె మహీసు రాధము డహాంకృతితోనని రోమభీషణ స్ఫురణ వహించచివో యన నభోమణి దాల్బ్చెకపూాయ దీధితి౯” ఇచ్చుట సూర్యునకు మానవత్వ వమూారోవపీంవబడీనది. వరూ ధిని దుర వస్థకు మనసు మెత్తవడి, అందుకు కారరుడెన (వవ రాఖ్యుని పె గోవముగల్లి ్కకబ్పీన్సి మొగమునై న కూడ సాడదొసని సూర్యభ గవానుడు అ_స్తమించుచున్నట్లుగ వర్శ్మింవబడినది. ఒక యాధునిక కవి, తన దుఃఖమున (వకృతి మితునివ లె పాలొనుచున్నదని రచించెను; ( సో

చిత్తతాపంబు బాపుకో6 జేలగట్ల

కరిగి కూర్చుండ, మూక్రనహానుభూతి

పైరు తలవంచు భారంబుపంచికొన్న

| పాణనఖులట్లు కవులకు (పకృతితోడు.

"నేటకవిత =. [పకృతిపూజ ౨౧౩ ఆపఠళదిక్కాంతసైతము, అస్తమించు అరుణబింబంబుతోం గన్నులవియంజేయు తనదు పూజారియిక్కట్లు తలచి కుంద ఎజ్జపుండాయెనో యేమొ హృదయమనగ, (పకృతిని మానవీకరింవక 'స్వాథావికముగ వర్శ్మించిన రచనలు ఆధునిక కవులు చేసియున్నారు. అట్టి రచనలు పూర్వ, 'కావ్యములందును ఆ చ్చట చ్చట గోచరించుచు న్నవి ॥ ఆ రచనలసంఖ్య తక్కువ అనియే చెప్పవచ్చును. రమణీయ వస్తువులు తమంత తావే వర్ణనా" "యో గ్యములయ్యును అవి మానవ చర్యలకు భి _త్తిక యయి? 'కావ్యవర్మ నములో మిళితమెనవ్వూుడు మరింత సుందర ముగ నుండును, మానవ 'నాటకరంగమునకు బాహ్య (పకృతి పరచావంటిది. ఇందుకు వివిధ "జేశములలోని మహాకవుల ఈ ర పాస్యమును కవులేకాక -చితకారులును' (గహించిరి. వారు కొండలను, వచ్చిక బయళ్ళను, వనము లను, "సెలయేళ్ళను. మాతమే చితించి తృప్తి వడరు, ఆ దృశ్యమును (ప్రాణవంతము చేయుటక్కుు 'మేయుచున్న ఆవునో, పూవులుకోసికొనుచున్న పెల్లనో "లేక చలన శీలమెన' వేని జంతువునో చి(తింతురు, సముద్రము త రంగ సుందరమయ్యు దానిలో నొక "యోడ [తు భ్ళిం తలాడుచున్నట్లు చితింతురు ం ఒక "పెద్ద తుపాను వీచుచున్నది. ఇట్లు నిరూ ల ములగుచున్నవి, ఇంటికవ్వూలు ఎగిరిపోవుచున్నవి, “వెళ

౨తింళ కవికోకిల [గంథావళి “విళార్భటుల తో "మేఘములు: గర్జించుచున్నవి. కుండపోత గా వర్ధము కురియుచున్నది, కాని ఈ భౌతిక చొర్జన్యమునకు గురియయి. నిన్సృపోయుడై "బాధవడుచున్న మానవుడు ఆ చితములో కనిపించని యొడల అది మూనవ పహృాదయ మును ఆకర్షి చదు, కవులు అవలంబించిన "చెండు వద్ధతులు రమణీయములై నను మానవచర్యలకు సంబంధవడిన [వకృతి వర్షనమె మరింత (పాణవంతముగను మనోహరముగ అధునిక కవులు చేసిన గొవ్పవమార్చు కథావ స్తువునకు నూనవన్వభావ చితణమునక . నంబంధించి యున్నది, సామాన్య మానవ జీవితమునందు కూడ కవితార్షమైన రసోత్పాదక ఫఘట్టములున్నవసి రుజువుచేయు శావ్యములను “రచించిరి, మానవన్వథావ చి త్రమునకు అవ కాశముకలిగించి, వాలివోయి 'పాతవడ్డ కవితా నరన్వతి యొడలు [కొత్త నెత్తురు "పెట్టుటకు తోడ్చడిరి. అందుకు వారు మనకోందరకు

=2వం దు వలు:

(ఆలిండియా రేడియోవారి సౌజన్యంతో

సాహిత్యంలో వెచితి

“యా. 'వ్యాపారపతీ రస్యానసయితుం కాచిత్‌ కవీనాం నవాదృష్టి అను అనందవర్హ నుని నిర్వ్యచనమును, “ష్షణే తణే నూత నై రె్వచితైః జగన్న్యా స్యూత్రయంతి” అసి "నవి అను వి శేషణమును అభినవ గు వపాదులు వివరించి" నారు. అనుతణము నూతనమైన వె చితులతో జగత్తులను. సూతిస్తూ ఉంటుందట కవి (వతిభ,

ఈ వె చితి” నే వండటం ౧౦0యల6€ అనే భూటకు. పర్యాయపదంగా నేటి విమర్శకులు రూఢి చే స్తున్నారుం -ఈ వె చిత్యమునే లోకో తర చమత్కా-.రమ”ని పూర్వ

-ఈ 008060. ల16000%___వై చితి అనునది కవిత్వము- నకు సహజమైన జీవమువంటిద్యా లేక అనుషంగికమీగా- వచ్చిన "కావ న్‌ భఛాయహేతు వులలో నొకటియా

యదార్ధమైన కవిత్వమునకు 'వైచ్యిత్యము జీవము, నవ్యత యె యీా.వై చిత్యమునకు మూలము, గింయ28(16 ౧౦౭౦ అంచ భావనావటిష్ట్రమెన స్వేచ్చా [వయ కవిత్యమని.- మనము నిర్ణ యించుకొను వతుములో మహాకవుల "కావ్యము- లన్నియు :ఈ వర్షమున కే "చెందును,

మహోక వి కవిత్యము స్వేచ్చావప్రియమని యంటివిగదా- అట్లయిన అది లక్షణ బద్ధముగాదా లక్షణ బద్ధము కాసి"

౨౧౬ కవికోకిల ([గంథావళి కళ యీ ఉండదు. కాని ఆ లవణములు న్యయంక ల్పితములు, (వతిభోచితములు, (వ ల్యేకములు,

కాళిదాసు, భవభూతి మున్నగు నంన్కృృత కవుల “యందును *ీభావాంబరవీధి విశ్రుత వీహశరిణి ” అసి నర న్వతిని (వశంసించిన నన్నయ మొదలు ఈ కాలమువరకు గల "తెలుగు కవలయందును * ఈ గంగుజటం లయం! "జేళ కాల పాత భేదముల ననుసరించి కొద్దిగనో, గొవ్చగనో గోచరించు చున్నది, నేటికాలపు కవులే 0020816 కవృలని చెవ్వటకు ఏలులేదు,. 'కాలభీదం, ఆవార వ్యవహోర భేదం ఉండుటవలన అందుకు త గువై నవిధముగా -ఈ 002260 61008620 మారుతూ వచ్చినది,

158వ శతాబ్ద ఇంగ్లీషం వాజ్బయ చరిత్రలో నిరసన మైన ఘట్టమని నోొందరి ఆంగ్లేయ విమర్శకుల అభి పాయము, ఆ కాలపు 60-0123310 వద్ధ జెక్షి (వ తిన్న ర్జి ఆా గకిం8060 కవితోద్యమము 19వ శ ఆతాబ్లి ఆరంభమున బయలు దేరినది. ఆకాలపు నవ్యక వులకు లవణ సిర్భంధములు, ఛందో నిర్బంధ ములు, వ్యాక రణపు కట్టుబాట్లు అసహ్యములుగా తోచినవి, పూర్వ రచనవై అనంతృ వ్లి కలిగినది. ఈలాంటి స్వేచ్చా (సియత్వేం కలుగుటకు (ఫంచి వివ్లవంవల్ల ఇంగ్లాండులో వ్యాపించిన నూతన భావముల (వభావమే కారణమని చెన్న వచ్చును, బందాలు వదలించుకొసి కాలుసేతులు హాయిగా చాపుకొన్నారు కవులు ఈ మార్చు రచనలలో నోచరించినది,

సాహిత్యంలో వైచితి తిం8 కళ్మీ 116016 01301688 ౨0186 ఇం౦98 916 16761 వెం 01 06 6% 5160. టుజశ్‌ 8110006 6468) *న్సిశ్శబ్ద మైన కంఠధ్యని ఆకులలో వినబడుచున్న దె, నిశ్శబ్వత టోర్చిన నిట్టూర్పువలె నున్నది” అని ఒకచోట 'కీట్పు” (మ64ట) అంటాడు, అవ్చటి ౫౭౦-129516 కవులు యో విధముగా (వాసీయుండరు. నిశ్శబ్దమైన శబ్దమేమి! దానిని చెవి యొట్లు గప్పుర్తించును 1. దానిని శబ్బమనుకెట్టు! ఈలాటి మివమౌాంసలోపడి తుదకు దానిని తవ్చని [తోసిపుచ్చెదరు, శబము'లేని' క ౦ఠస్యరం అను [వయోగము "హేతు వాదమునక నిలువ లేకపోయిననూ వ ంచేం[ దియాతిగి క్షమైన "'యేదోయొక రహ స్యేందియముదడ్యాా రా బుద్ధి వ్యాపాగ నిరచేతమకముగ ప్యాదయములో [వ వేళింది అనూహ్యమైన నిశ్శబతను కల్సించి మనలను రనతి న్నయులను చేయుచున్నది, “విసన మధుగ్గగితికలు ఆనందదాయకము లే. "కాని" వినని మధుర గీతికల్ను మరీ అనందదాయకములు! అని పాడిన కవికీ నిగర్రవవాణిని విను దివ న్స (శ్రోత స్సు ఉండవలెను, ఆనందవ ద్ధనుడు నిర్యచించినాడు. . “ఇజ్జార్జ శాననజ్ఞాన మాతేళైవ. నవేద్యత్మే వేద్యతేనహి కావ్యార్థ త త్త్వథైై రైవ "కేవలం మహాోక వుల వాక్య ములలో వదాతిరి నసములెన శావములు స్ఫురించుచుండును, "వానిని తెలుసుకొనుటకు శ క్లొర్ధ శానన జ్ఞానముమా[త మే చాలదు, కావ్యార్థ త_త్తజ్ఞ త అవనరము, 'వెచ్మిత్యమునకు మూలము నవ్యత్యమంటిరిగడా 1 మానవుని రసావేశము లలితకళల మూలమున బహిర్గత

అలో కవికోకిల |[గంథావళి' మగుటకు మొదలువెట్టి కొన్ని "వేల సంవత్సరములై నవి. ఇంకను. [కొ _త్తదనమేమి. ఉండును? అని నంశయమా? (వకృతి అనంతము; అనుకు వరిణామశీలము, "దేశ కాలపరిస్థితుల మార్పులు కవల (వ్రత్వేక (వతి భావిశేమములు. ఈ నవీన త్వ మునకు యూతువులు. ఒకే విషయము పదిమంది కవులు "చెప్పినయెడల తలొక విధముగనుండును, క విత్యముపుట్టి నప్పటినుండి (స్ర్రీవర్ణనము కవిత్యములోనికి దిగినది, ఎన్ని వేల సంవత్సర ములనుండి యో కవులు (అభలను వ ర్ఫించుచున్నారు.. ఆ కళ్ళు ఆ ముక్కు, ఆ మొగమె. కాని యిన్ని, వేలమంది కవులకు పరిమితమైన (స్ర్రీశరీరము కవితాలంబము 'కావడ మెట్లు! వస్తువు ఒకి కు అయినను భావప్రకటన వివిధత్వము వలన చమత్కా-రమువలన నవ్యముగా కనపడును, "వే నెవాకలంక ల్లో "పెరిగిన చేమకూర రుచి యాస్తాం!

కడుహెచ్చు. కొప్పు దాని

గడవం. జనుదోయి హెచ్చు, కటియన్నిటిక8ఇా

గడుహ చ్చు, హెచ్చు ్చైలన్ని యు,

నడుమే పసలేదుగాని నారీమణికి ఇ. సాధారణ మొన భావమే, సాధారణమైన వర్ణన యే, కాని. ఛావ(పకటనలో చమత్యాా-రమున్నది. తిట్టిన. తిట్టి పొగడి

ఇక్క “యతి విటుడు గాకపోవు మెట్లని' (వలిజ్ఞ ేసీన్ల,

నంకుసాల కవి ; [క స

*త్తుకొనివచ్చు కటికుచోద్వ్య త్తి చూచి

తరుణి తనుమధ్యమెచటికో దలగిషోయెోో”

అనిచెప్పి, అంతటితో తనవి. సనక *“ఉద్ధతులమద్య వేదల కుండదర మె” అని లోకో కిపాయంగా నిలిచిపోయేటట్లు ఒక అన్దాంతర న్యానం వినరినాడు,

(శ్రీనాథుడు “ఆ స్తిన్నాస్తి విచికిత్సాహేతు, శాతో దర౯ా*” అని యింకొక తీరున నడుమును వర్ణించినాడు, ఈవర్ల నములన్ని ఒకే విమయమును. గురించి "వెలసినవ్చటికిని భిన్నత మువలన న వ్యత్వేమువ లన్మ చమత్కా.రమువలన రనవంతములయి అనుభోగ్యములగు చున్నవి.

ఉన్నది ఉన్న,్లు చెప్పుట కవిత్వముగాదు, న్యూసు -ఓీపరు రిపోర్టు కావచ్చును, "కేవలము వ్నార్తలను [పక టించడం కావచ్చును. లోకోత్తర వర్ష నానిపుణ కవిక ర్శ "కావ ' వుని మ మ్మ్‌టుడు. నిర్యచిం చినాడు, ఈ అభి,పాయము లాాతయణికులందరు నంగీకరించినటే. లోకో _త్తీరత్యమనగా అనుభవసాథ్మీకమైన ఆహ్లాదగత చమత్కా-రమని వండిత రాయలున్న్నూ, చమళ్కారమనగా 'చెత్తవస్తార రూవమగం విన్సయమని విశ్వ్యనాధుడును వివరించినారు. ఇట్లనుటవలన చమత్కార రహీతములగగ శేవల శ ఛ్రారములకు "కావ

(| క్ట బధ లీ యోగ న్ట్‌లే సిద్ధింవదు. “కావున నె చేమకూర వెంకట కవి:

“పతి పద్యమునందు జమ త్యృతి గలుగం జెప్పనేర్తు వెల్లెడ, బెళుకే కృతి వింటి మపారముగా: క్షితిలో నీమార్గ మెవరికికా రాదుసుమి” అని రఘునాధడరాయలు తన్ను నుతించినట్లు "చవ్వుకొని 15

అ౨ం కవికోకిల [గంథావళి' వట్ల సత్యమే. యని యనవలయును, | వతి పదర సోదయముగా కవిత్వము ప్పిన తెలుగు కవులలో చేమకూరు 'వెంకన్న ముఖ్యుడు ఆమన నూర్షం నిజంగా యొవరికీ అబ్బలేదు, మహాకవుల పోకడలు అనుకరణ "సాధ వ్రములు గావు, 'చిత్తజుడల్లి తూపుమొన చేసినం జేయగనిమ్ము పై ధ్వజం. బెత్తిన నెత్తనిమ్ము వచియించెదం గల్లినమాట గట్టిగా అత్రరళాయతేక్షణుకటాక్ష విలానరన్నపవాహముల్‌ కుత్తుకబంటి తామరలకుకా దలమున్మలు: గండుమీలకుజ్నా -ఈ వద్యము 'ప్రతీయమానం పునరన్యదేవ వన్త్యస్తివాణీము మహాక్షవీనార యత్తత్‌ 1పన్‌ద్ధావ యవాతిర్తీక్తం విభాతి లావణ్యమివాంగనాను, అను అలతణమునకు ఉదాహారణ (పాయము గనున్నది. అంగనలయందు అవయవాతిగి క మైన లావ ణ్యమువ లె ముస కవ్సుల వాక్యములందు సిఘంటు అర్థములకు మించిపోవు భావస్ఫురణలు ఉన్నవనుట నిజమె, సత్య ఛామకడకు కృష్ణుడు "రావడము పారిజాతావ పారణములో తిమ్మున -కఈ విధంగా వర్ణించినాడు, అరదమునెక్కి 'కేతన 'పటాంచల చండలమేన తాల్యితో దురగజవంబు మున్గడవ్మదోచి కడంగెడు. త త్తరంబుతో దెరిగెడు బండికండ్రపగిదికా | భమియించుమనంబుతోడ నా' హరి ననుదెంచె సత్యసముదంచిత కాంచన సాధ విధికి, ఈ పద్యమున కృష్ణుని యాతురత మనఃస్థితి అద్భుతముగ వర్శింపబడినది, కంటికి గోచరింపని "తాలిమి మనస్సు 9

సాహిత్యంలో వైచితి ౨౨౧ తత్తరము, దృగ్గ్లోచరములగు. శేతన వటాంచలము, తురగ జవము, 'బండికండ్లు వీని నంబంధమువలన మూ_ర్రిమంతము లయిసనవి. రథమును దానిలోనున్న కృష్ణుని ఒక్కసారిగా మనము చూచుచున్నాము, కృష్ణుని మనస్థితితో పోల్చ బడీన ఉపమానములును రథములోనివె. ఫిలిముడై రెక్టర్లు చఇరావీంచే. 58206౯10 00566 6130163 లాగా ఇది తోభించు చున్నది. దీనిలోని వృస్తుసామ[గి నర్వసామాన్య మైన బే, "కాని వానికి కల్పింపటడిన వరన్పర నంబంధము కవి భావనా వటిష్టతను చాటుచున్నది.

20049646 కవులకు (వ కృతి అనుసనరణముకంకు భావ సృష్టి అత్యంత ప్రియము. పూర్వరచనలరై. అనంతృ_ప్లికలిగి నమ్షిడు నవ్వర చనకు 'దారి యొర్పడును, (పాణముకలిగిన "వేవైనా (పత్‌కూల వరిస్టితులు. సంభవించినప్పుడు. తిరుగ బడును, 'కాలార తిరుగ'నేర్చిన బిడ్డ డాది. నిర్బ్వంధములకు ఎదురుతిరుగును. [వబరీథరచనా విధానమువై కలిగిన అనం తృ _ప్టియే యీనాటి కవుల 1కొ త్తృపోకడలకు 'హేతు-వె నది,

(ఆలిండియా రేడియోవారి సాజన్యంతో,)

'నా కవితానుభవములు కవుల అనుభవాలను వినడానికి లోకం ఉవ్విళ్ళూరూ మంటుంది, కవికి "కావ్వాసిక్షీ అవ్‌నాఫావనంబంధం. ఉంటుంది. కవి మనస్తత్వం, 'భావవంవంచం తన కావ్యాలలో (వతి ఫలించడ 6 నహాజర్కి కవి. జీతం కావ్యాలకు, కావ్యాలు. కవి జీవితానికి వ్యాఖ్యా వాయంగా క్‌ నివిస్తాయి, అందువ ల్ల నే కవిజీవితానుభవాలను "తెలుసుకొని ెంటిని సమన్వయ. వరచుకొని అనందం. అనుభవించడానికి రసికలోకం ఆశవడు- గుంటుందధి, (వో(గ్రాం జెనెక్సరుగారు. కాకతా భయంగా నా కిటువంటి అవకాశం కలిగించడం సంతోషకరం, నాకు ఒక క[గామం సివానం. బ్రవ్పటివరకు 'నాజీవిత

మంతా ఆ [గామములోనే కొనసాగిపోయింది, ఆ వరినరాలా (వభావంవ వ! నో యమో నా జీవితంలోను కవిత్య్వంలోను [గామోణత్వె6 వరిస్నుటంగా అరకిత మై ఉంటుంది, ఒకయువ కవికి కవిళాక న్యకు జరిగిన నంభఛామణములో. ఒకవ్వుడు నే. నీ విధంగా [వాసినాను;:

గ్రామవానిన్కి ఎజుంగను గ్రైతవంబు,

(పకృతి తల్లి నృన్యంబున6 (బబలినాడం్గా

బొలముల విహరించుచుల [బాద్ర్ధుయిచ్చుచుందు

నేట్టి నా ముర్ధువలపును నరయభేవె?” తనకు “దె నందిన చర్యగా ఉన్న కవితాపూజను గురించి ఉత్క_.ంఠనుగురించి -ఈవిధ6గా అన్నాడు:

నా కవితానుభవములు త౨3 “క ప్రత్యుషన్సుల నూత్నప(త్రములువిచ్చి విమల హిమబిందువులురాల్ను నుమవితతుల తోడరబమద్నాశువులు వీడిపాడుచుందు( గలిక్కి నీమనంబంటెడు గానములనుం”

• సందెమబ్బుల చిజువేరు చాయదీసి పండువెన్నెల పనరున( బదనుచేని: తరుణ్మి నీ పట్టుమునుగు నద్దక మువైవ విఫలయత్తంబులంజల్ని వెళ్టినైతి* శ ష్పార్రిజాత్రపుష్పుంబులు 'పవనహతిని మృదులకృణములరాలెడు నెడల, నీదు చరణవిన్యాన కోమల శబ్బ్దమనుచు నడుగుగుర్తులం బలునూజు నరయుచుందు* నా మి[తులు కొందరు నా కావ్యాలు కొంతవరకు ఆత్మచార్మితస్యోరకాలుగా ఉంటవని అంటున్నారు, పూర్వం “నను (వాసేటప్పుడు అజ్ఞాతంగా నాకాభావము ఉండినదో "లేవో చె ప్పలేనుగ్గాని మ్మితుల వ్యాఖ్యానాలవల్ల యివ్వుడు నాకాన మ్ముకం కలుగుతున్నది. నాకు కవిత్వం యాదృచ్చికంగా లభ్య మైనది, అంబ శ0?63(851 80 అన్నమాట, [వథమ కవితా ననందర్శ నానికి దారితీసినవి యీ క్రింది పరిస్థితులని స్ఫుర్తిస్తున్నది, 4 గూళులకువచ్చు షక్షుల కూజితములు . నంజకెంజాయ 'గారడి చక్కదనము విరుల వినవచ్చు. కీటకావ్య క్షగీతి కాపువానిని సైతము. కవినొనర్చుల నా కవితావధువు నంవన్నుల యింటి ఆకవడుచు. అందువల్ల నా వటుపోతలోను చెవుచేతల్ల్లోను అణేగిమణిగి ఉండను,

౨౨౪ కవికోకిల [గంథావళి పిలిస్తే రాదు, *వ స్వే నిలవదు, తలవని తలంపుగా వస్తుంది నగములో పమో పుట్రిమునిగిపోయినట్లు “వడలిపోశతుంది. ఒక్కాక్కంవ్వూడు అలత్యుంగా వచ్చిపోయిన జాడకు యా- వరాగ గంజీత వదాంకా లే దుఃఖక రయమెన సాత్యుంగా సిలిచి- ఉంటవి, . క్ట

• వాలతి రానూవచ్చె పోవనుం బోయ పచ్చిలత్తుక పూత బై దలియడుగు ముదలు వాకిటి ముంగలం దనరె! నకియ మేలు మునుంగు నందడివినియు పవనకంపితపర్ణ రవమనుకొంటి (పేయసిచేతి దీపక్ష కాంతిగ్రాంచి యమల క్రారాశోభయని 1 భాంతిపడితి వింతముగ్గుడనైతి - వంత పారపడితి.” భ్టాగ వవ తుల యింటి. బిడ్డను "పెడ్డి చేసుకొన్న నిరుపేద సంసారికి వ అవస్థ కలుగుతుందో నాకూ. అదే: అవస్థ వట్టించినది, భూచార్యా నాకూ ఆవిడకు ఎంత “తార తమ్య ముందో...
• నీవ్రరాణివె యౌదువు; నేను. బిచ్చ మెత్తు పచ్చీబికారిన యిద్ర్దజకును దారతమ్యంబు కొండంత; తరుణి యింత పోల్చ లేనైతి నినునమ్మి మోసపోతి.”” *. జలదపథంబునందిరుగు చక్కనిచుక్కవెయయ్యు నాపయిర = గల [పణయంబునం బసిండిగద్దియడిగ్గి పాలానథయి బచ్చకం 'చెలకడం గూరుచుంటివి: కృషివలబాలికయట్లు,, గడ్డిపూం దలిరుల కాన్కతో( 1బథమదర్శన ముతృవమయ్యె దొయ్యలీ,”

నా కవితానుభవములు ౨౨౫

అంటూ పలవిస్తూ ఉండేవాణ్ణి, ఒక వేళ నేను ఎంత బీదవాశ్ణే అయినవ్చటికి "నేను మనివీ,నే "కాబట్టి నా శార్య అన్న అపహాంకారము ఉింటుందిలేండి, సీవేమన్నా నాకు తాళిగట్టి మంతపూతంగా నన్ను పెండ్లి చేసుకొన్నావాశ! యిక్కా_ంత అహాంభావ (౯2 406600 ₹166 తత్యం వట్ట = వడ నందువల్ల కొంచెం "చాటువూటుగా హావభావాలచేత నా మనస్సుకు తగిలేటట్లు స్ఫురింవ చేస్తూ ఉంటుంది,

అయితే మనలో మాట చెబుతున్నాను. నేనూ. అంత నిరవరాధుణ్తి 'కానులేండి “కంఠా శేష [వణయినిజ నేకిం పునన్షారసంస్థే” అని భార్యా వియోగంవల్ల యక్షుడు దుఃఖంచినట్లు "నేనూ దుఃఖించి ;

రనపిపానలనడచు నీరమ్యమూూర్తి "మెరుపువలెనైన గనుపించి మరగిపామ్ము

అని చాల దీనంగా "వేడుకొన్నాను, "వేదేకొందీ యింక కొంత బిగసి వదో కొంతకాలం కుదురుగా కాపురం చేశాము, సంతానంకూడా కలిగింది, కాలంగడిచి పోతున్నది, కాస్త యింటివట్టున వుంశే బాగుంటుందని నాకోరిక, కాని నాకోరిక నిష్పయోజనమెంది. కసితీర్చుకో దలచుకొని ' వెంకటచలం” గారి నవలలు, కథలు. అన్నీ పట్టువట్టి చదివాను, వ్యభిచ రించడ? ఒక్‌ గుణమని సిద్దాంతం చేసుకొని, అందుట్లో మావివాపహాం (౦౫౪ల1ల౦6 గ85712 86 "కాబట్టి, అంత చచ్చు దసంగా ఉండడం మతీ లోకువగా వుంటుందని అపవాంభావ

౨౨౬ కవికోకల (గంథావళి కవ్రులవద్ద కొంత అహంభావం ఎరువుతీసుకొని సాహానం సంపాదించి చిితలేఖను చేరదీశాను, సరాభా నా మానసవన్వ ఫెావంలో ఉంటే చిత్రం, నా యిల్లాలికి మనసులో ఈర్ష్య్వపుట్టింది+ నన్ను 'వేటాడడం లో క్‌ తల మ ౮ "మొదలు'పెట్టింది. నేను కొంచెం మూతివిగింపు కకూపినాను, హూనము ధరించాను, నేటికైనను నా యున్మ్కి నీకుందలయపు వన్నె; నది కొంతభాగ్యంబు మెచ్చుకాండ, బహుళ సంతానవతియైన భార్యవలపు సాటిగాదయ్యె( గొందగు లాటమునకు, (పేమన్నూ తాలం 1దెంపెడి బిగువునడలి బిచ్చకత్తియషోల్కి నీ పెలుపులేక వచ్చినిలిచితి ముంగిట్ట నిచ్చకాల వైనధదలయొుత్తి చూడవు మౌనివైైత? అంటూ. ఫూర్వ్య(పమను తోపింవజేస్తూ, బొటన [వేలు నేలరాస్తూ కన్నీ రునింపింది, చత లేఖకు నాకు కలిగిన సాంగత్యం ఫల్యవదం కాక పోయినవ్చటికిన్‌ కవితకు నామిద ఉన్న పూద్యపేమ యింకా మోూసిపోలేదని బుజువు చేసేంది, బయటికి "తెచ్చికోలు చిగింపుడూపినా లోలోవల నా హృద యం. 'వెన్నవలె కళగి్‌పోయింది, అన్నానుగడా ; వలె ననుజేరవచ్చా బహువర్హ సుశోభిత చ్చితలేఖ; చే. వలదన€ జాలనైతి; 'నెల్మపాయము. 'మోనముంజేసె; నిక్కముర దెలిసిన్‌ నీవునుం జెలిని6 దియ్యని కౌగటంజేర్తు వింతకుళ

నా కవితానుభవములు చిలికి అసి వోడార్చినాను, ఇద్దరం భాయి భాయి. అను కొన్నాము: నిరహాంతరమువల్ల మూ నమూాగమం [వణయ -చిక్క_ణరగా కనిపించింది. త ర్వాత ఫలిత శే నం కనుపీంచి: చెలువలు. [ప్రేముడిం గదుము చిక్కని కౌగిళులజు నుఖించి ని చ్చలు మధురాధరామృతరనంబున మత్తిలి యౌవనంబు. ని శృలమని యెంచి కామషరిచర్య యొవర్చుచు భావిళకాల చిం తలు: తలపెట్టబోని పశుతత్త్వుని నిద్దురలేష వచ్చితిజా, అంటూ- హెచ్చరించింది. పొవం[! నా యిల్లాలి ముఖం 'మేఘాచ్చన్న మెంది చూచాను, అతివ పాఠపాట్ల పహననం: భాడినాము భరత వాక్యంబుగాంబెట్టం వలపు ముద్దు; అని ఒక ముద్దు ము దించాను, ా(ఆలిండియా రేడయోవారి సౌజన్యంతో)

మహాభార తాం(ధ్రీకర ణముతోడ ఆం(ధుల నాగగక జీవితము (ప్రారంభ మెొనదని చెవ్చవచ్చును, గానట బీనకే. చదివి నంతృప్తిపడు అంధులకు నర్వ్యలష్షణ సమన్విత మైన భావ. కవిత్వము 'చేకూడినది, వైదికమతము వ్యాపింప జేయ వలయుననే కోర్కె.యయే. భారతాంధ్రీకరణమునకు మూల "కార ణము, రాజరాజు "వె దికమితాభిమాని "కావున నన యను ఆ మహోకార న్రమున నియోగంచి ఆదరంచెిను, మొట్ట మొదటి య్యుద్ధే ఫ మెట్టిదెనను ఆం(ధ్రులకు ఆం(ధ భామకు మహోపకార 'మొనగూడినది,

అరణ్యవర్వము ప్తూర్తి శాకపూర్వ్యమె నన్నయ అ_స్త్వమిం-చెను,. ఆయన మరణము వింతవింత కింవదంతులకూ ఉఊహాలకూ. ఆకరయమెనది, “అనలు నంన్య్ట్యుత భారతమును "తెనుగు చేయడమే ఒక గొవ్న అవచారము; కాబట్టి దుఃఖ భాజన్నమైన అరణ్యవర్వము: ప్పూర్తిగాకమునువే నన్నయ మరణించినాడు”” అను నమ్మాకము "దేశమున వ్యాపించినది, దీనిలో ఆశ్చర్య మేమిన్నీ లేదు. నాగరకయుగమని 'ెవ్చుకో బజే.యా యిరవయ్య్యూ నే తాబ్బమునకూడ ఇట్టి విశ్వ్యానములు

"రెండువందల సంవత్సరములు గడచిన వెనుక తిక్క-న యవతరించి. ఈ యాంధీకరణ భారము వహించువరక ఈ పనికి పూనుకొన్న వారు "లేరు, త లపెట్టినవారుండవ చ్చును*

తిక్కన న. అథర్యణాచార్యుడు భారతము రచించెనని వినికిడి అచబేమెనది! దానినిగుజించి కొన్నికట్టుకథలు (వబలినవి.. అయితే యీ మధ్యకాలమున భారతమును తెనిగింపగల మహాకవి ఆంధ చే శనమునలేడా! "“రామాయణమంతటి బృహ త్కా-వ్యమును నిర్వహించిన భానస్క-రాదులున్నారుగ దా, బహుశా అరణ్యవర్వము ను గుజించిన మూఢవిశ్వానము! కొద్దిపాటి మార్పులతో తిక్కన నాటికిగణూడ వ్యాపీంచి' యుండిన దే మొ! ఇటువంటి విష్యానములకు "కారణభూత వైంనః అరణ్యవర్య శేషమును వదలిపెట్టి విరాటవర్వము “మొదలు: వదునేనింటిని 'తెనిగిం చెను,

నన్నయకును తిక్క-నకును షుమారు 'రెండువ6దల* నంవత్సరముల “కాలవ్య త్యానము న్నది ఈ మ ధ్యకాలమున రాజకీయ సాంఘీక విషయములం'బేమి భాహావిషయము నంబేమి, (పజల యాచార వ్యవహారములంటేమి కొన్ని వమూర్చులు తవ్చక 'జరిగియుండవలయును. నన్నయ తిక్కణనల* "కావ్య[వయోజన దృష్టి భేదములకు -ఈ మార్చు లే బాధ్య ములై యుండవచ్చును. నన్నయ వైదిక దృష్టితోను, జగద్ధిత బుద్ధితోను. ఇారత రచనకు పూనుకొ నెను, తిక్కన శిల్పదృష్టితో ను ““ఆం(భావళి "మవోదముం బొరయించు బుద్ధితొను భారత రచన కొనసాగీంచెను,

తిక్కన కాలమున కే ఆంధులు, ఆంధ త్యము అను: నొక (వ ల్యేకత, సాంఘికజ్డూనము అంకురించి యుండినది, -ఈ నాటి (గ్రాంథిక, వ శ్రవహోరిక భాషావాదములవలె నే*

ఇతి30 కవికోకీల [గంథావళి

ఆనాడును మార్షకవితా "బేశికవితావాదములు పుట్టియుండి నవి, దీనికి కారకులు శివకవులు, జూను తెనుగున కావ్య గళార్థ ము "సామా న స్రజనులకు బోధవడునట్లు [వాయు టయి వారి యు శము, అట్రి (గంథములే మత (వచారమున కనుకూలముగ నుండును. ఇట్టి యుగ్దేశముగల కవులలో (వ్రబంధ వద్ధతిని (వాసి (వబంధ రచనకు మార్షిదర్శిమయెనవాడు. న న్నె-ోడుడను "రాజకవి, నిర్వచనోత్తర రామాయూామున రిక్క_న చేసికొన్న నియమములనుబట్టిన్నీ తర్వాత కొంత కాలమునకు భారతమును రచించిన విధానమునుబట్లెన్ని ఈయనకూడ జూను "తెనుగు ఉద్యమమునకు నంబంధించిన వాడేనని "చెప్పవచ్చును. నంన్క్మబ్చతశ జబ్బ బహుళ మైన ద్‌ర్ధ నమూానములకంకు “అలతి యలంతి తునియలుగి”* విరుగు "తెనుగు శబములపైననే యాయనకు అభిమానము మెండు, వివకవులవ అనే తిక్క.నకూడ యిట్టి నియమములు చేసి కొన్నను ఆచరణలో మాత్రము విధిలేక కొంత వతిజ్ఞా భంగము. కలిగినది. ఇది కాలవరిస్టితినిబట్టి అనివార్యము కూడ, అదివజ కే నంన్కృతము ఆం[ధమునందు తిలతేండుల న్యా యము” కలిసిపోయినది. అ రచ్చీ భఛామమరూాలము న పారనీభామ మత్‌ంత నంవన్నమైనట్లు నంస్కస్టత నంబంధము వలన తెనుగు భావకు వదజూల నవ్చు స్‌ కలిగినది + కాని, ఆ కాలమున ఈ జూను తెనుగు ఉద్యమమే లేనట్లయిన తిక్క.న "కాలము నాటికీ తెనుగు వద్యములు ఇనవగుండ్లుగా తయా_రైయుం డెడివ్‌,

"కేతన రచించిన దశకుమార చర్మితమువలన తిక్క ననుగుటించి కొంత 'తెలిసికొనవచ్చును. తిక్కన బహు కళా" నంవ న్నుడు. వాక్చ్పతినిభుడు, నక లాగమార్థ త్త వే త్త ఉభయకవిమి.తుడు. ఇంలేకాదు, తిక్కన అభిమావ భాన భవుడు, కామినీ చ్నిత్తచోరుడు, వుజాతత్పరుడు. ధీరుడు,

రిక్కన నిర్వచనోత్తర రామాయణమున. “నే: నుభయకావ్య(ప్రౌథిం కాటించు శిల్బ్పమునం. ారగుడరల గ ఖా విదుడ* నని చెప్పీయున్నాడు, కవిత్వము సా న్ర్రముకాదనీ, శిల్బ్పమస్‌, కళయనీ తిక్కన. [గహించినాడు. తిక్కన మహి* మును ఫూర్ణ ముగ తెలిసికొన్న పూర్వకవులలో ఎజ్జి న (వథముడు,

తనకావించిన నృష్టి తక్కొరుల చేతంగాదునా, నేముఖం

బున దాయల్కినపల్యులాగమములై పాల్పొందున్నా వాణిన

త్తను నీతండొక్రరుండ నాంజనుమహత్వాాప్తిం గవ్మిబహ్మ నా

ది న్తుతింతుం గవి తిక్కయజ్వ నఖిలో ర్వీదేవ జాభ్యర్చితుకా, తిక్కన కావించినది నృష్టి. అది యితరులచేత గానివనిం ఆయన గ్‌ విబహ్మ, వది. యొట్లు! సంస్కబ్బతమునుండి లెనిగిం చి? నది న్యతం[త సృష్టి యెట్లయినది 1 'సంస్కృృత మూలముతో తిక్కన భారతమును సరిపోల్చి చూచినవ్వుడే తాను కావించి- నది సృష్టియని నోచరించును,

ఒకటి "రెండు వాక్యములలో నంన్క్యృత భారతము: నకును తిక్కన యాం(ధీకర ణమునకునుగల తారతమ్యము చెప్పదలతుమేని -- మూలము. అస్థిపంజరము '- తిక్కన ఆంధ్ర క రణము ర ర్స్‌ మాంనయుత నైన జీవన్మూూ రిం

ఎవ రేచ్తి కవికోకిల [గంథావళి

కవియే కథ వెప్పినట్లుగాక పాత్రలే మన 'యెొదుట నిలబడి వ్యవహరించునట్లు, వారి మనోవృత్తులు. భావవికార ముల్కు అభినయ వర్ణనమూలమున మూర్రీభవించునట్లు రచించుక తిక్కనగావించిన గొప్ప మౌార్ను. నాటక వద్దని కలిగినది. తిక్కన యక్క_డెక్కడ ర సాభ్యుచితముగ మూలాతి[క్రమణము చేనెన్కు ఎక్కడెక్కడ కచిత్యమును పోషి,0-వెను అను" చర్చకు. నిదర్శనపూ ర్యక ముగ పూనుకొందు మేసి భారతమంత పెద్ద విమర్శన 1గంథము [వాయవలసి యుండును, అయినను ఆ మహాకవి అవలంబించిన రచనా పద్ధతులను కొన్ని టిని చదూ-చెదము,

్ట్ర సంధాషణమూలకమైన నాటక వద్ధతిలో కథ నడుపుట, .

(2) రనపోమణకుగా యఖేచ్చముగ మూలము నతి మించుట్ట అనమూలకమును చేర్చుట; మూలమున మట్ట గించుట,

(8) వస్తువ్చయొక్క_ ఐక్యమునకూ కథాగమనము నకూ అభ్యంతరము లై న భ గవద్లత లవంటి 'వానిని వధలుట,

(4) ష్మాతలు [పాణవంతములుగ స్ఫురించుటకు అంగ వికారాద్యఖినయములను కన్నులు గట్టినట్లు వర్షి చుట, ఎమగునట్లు శీలమును పోషీంచుట, న్‌

(6) జాచిత్యమును పోపించుట,

తి క న ౨౩3

(7) ఉదయా _నమయాది వర్ష నములు కథ లో మే

(8) భావరసానుగుణమైన కెలి,

వీని యన్నిటి సమిష్టి: ఫలిత మేమన గా అం(ధ్రీకరణము నంస్క్యృత మాత్యకకంయకి 'వేయింతలు క భావిశిషమయి 'సినిమూా' చిత మువలె అనువుణ భిన్న "కార నగీలమయి అంధ 'సారనస్యతమునకు వట్టుగొమ్మయయి నిలిచినది,

కొన్ని ఉదాహరణములు |

(1) విరహవిపహ్యూలుడై న కీచకుని యవస్థావర్ష నములు, సంభాషణముల్సు అ ఘట్టములోని | చౌవదీవర్ష నములు వాల వజకు. అమూలక్రములు, అవి "లేత ఫాక్షపు (వబంధథోరణిలో వడినను వాల. మనోహరమ్ములై యున్నవి,

సుధేష్ణ. వారుణి బెమ్మని. (దావదిని కీచకుని యింటికి పామ్మునినవ్వటి స్థితి మూలమున ““శంకమానారుదతీ” అని చెప్పబడియున్నది. ఇది కొంచ .మించు మిరచు “(జావది నం బేహిస్తూ వడ్చును అన్న 51286 6160109 కు నరిపోవును, “కాని .యిక్క_డ లోపీ5చినది ఆ 8166008 ననునరించి అభిన యించే పాత, ఆ లోపాన్ని తిక్కన పఫూరించినాడు. అట్టి (దౌవది 'ష్మాతైను నాట్యర్గంగమున నిలబెట్టి మన కన్నుల యెదుట అభినయింవించినాడు,

ఓ ఉల్ల ము తల్ల డిల్ల దనువుద్దత ఘర్హుజలంబు డాల్చుచుక డిల్లవడరగ”* ఇంతవటకు ఈ చిడిముడి "వాటంతా అభినయము., “నాకిది కడింది విచారముపుశైై; అందు(బో నొల్లననంగరా్సా దచటి కూరక 'పోవనురాదు,

వ3ళ కవికోకిల 1గంథావళి

నేర్చు నంధిల్లగ దీసి గాపికొను చీము నమెట్టిదొ”” ___ ఇది- స్యగతము, మనసులోని ఉరిమాట, తలపోతల పోవాటము, 0 06 0౯980610 06--146(13 6 గ(3జగం% అనే మానసిక నంఘుర్ష ణము, ఒక చిన్న 51286 01/60/0%. ను అభినయించు' పాతగా మార్వ్వగలిగిన తిక్క_న యం[ద్రజాలమె. తెలుగు ఛారతమునకు అనన్యమైన విశిష్టతను. చేకూర్చినది,

(శ తిక్కన. నిన్తిత్తోమెన లోకజ్ఞానము కలవాడు "కాన్ఫన క"చిత్యములను చక్కగ పోమించెను. బృహాన్నలను ఉత్తరకు అట 'నేర్పుటకు నియోగించుటకు పూర్యము అతడు. నిజముగ నప్పంనకుడా బీక పుంసత్యముకలచాడా' అను సంగతి 1వమదలచేత పరీక్ష చేయించి విరటుడు తన నంథయము తీర్చుకొన్నట్టు మూలమున నున్నది. ఇధి. బాల “మొరటుగాను బూతుగాను కనిపించును, దీనిని ** నెపఫు ణంబున నుచితంబుయెై 'నరసి* యని తిక్కన నాజూకుగా మార్చి తన సున్నితమైన యభిరుచిని 'వెల్లడించెను,

(ఈ) ోనిగూఢన్త్వ్యం తథా పార్థకీచకంతం. నిషూ దయా” అని కీచకుని రహన్యముగ చంవవలయునని భీమునితో (దావది చెప్పినట్లు మూలమున నున్నది, దీనికి. విరుద్ధముగా ఛీమ కీచకుల యూుద్ధము ఇట్లు వర్షి వ౯బడినదొ,

“శబ్దనమభ వద్ణోరో "వేణుస్ఫోట నమోయుధి”అనిన్నీ అన్యోన్యం (వతిగర్జ్హతాం* గోవిరరావ మహాబలం”? అనిన్నీ *నదంతంచ మహోానాదం భిన్న భేరీ సమన్వితం” అని అంటే పూరిండ్లు కాలునప్వుడు "వెదురు బొంగుల గణు

తిఠక్య్మన ౨౩౫ సులు వగిలి 'వెట్లదిమ్మలవ లె శ బించును, అటువంటి ఫ్‌ బ్బ ములతోను, అట్టహోసాది .గర్జనముతోను, భేడి వాయించు నవ్వుడు డానిచర్జము వగిలిన ఎంత ఫబమువచ్చునో అంత శబముతో ను వారు పోరినారట |! ఈ ,అల్ల క ల్లోలము నకు రాజగ్భృహములోని* వాలేకాక యూరివారందరు ఉలిక్కి. వడి లేచి యుందురు, తిక్కన పూర్యావర సందర్భ "జె రుధ్యము కలగకుండునటు___ యె ట్‌ల్ని

తనయగ పాటొరు లెజబు(6గుదు

రని నూతుండు, నమయభంగమగుటకు భీముం

డును గొంకుచు. జప్పుడు సే

యని గూఢవిమక్ధన [పహాఠముల దగళా. అని యుచితముగ మార్చి రహస్య యుద్ధమునకు నూటికి నూలువోగనునట్టుగా తిక్కన కావ్యగుణము

లను సూమయ్మముగ తడవి యింతటితో విరమించుచున్నాను. జ(ఆలిండియా రేడియోవారి సొజన్యంతో

16

అషాదాంతనాటకనుు - మోరాబాయి)

(శీ దువ్వూరి రామిరెడ్డిగారిచే రచింపంబడిన. “మీరాబాయి” అను వధాంచ నాటకము నెల్లూరి వెంకటగిరిరాజాగారి కళాశాల “పాంతవిద్యార్థి సంఘను” వారిచే తే (7-5-2933) దిన (ప్రదర్శింపంపడ నహృవయులగు [పేక్షకుల నంస్తుతికం బ్యత్రమైనది.అప్పటినుండ కొంతకాలము వజకు ఆసాటక మును =గుజించినబాగోగుల. వివాదములు స్థానిక షృతికలయందుల 1బ్రచు రింప బడినవి, అప్పుడు నెల్లూరినుండి వేలువడుచుండిన “వ్‌ంయ[110౯” అను వత్రకయందు “ోరనలుబ్దుంయు” “మీరాబాయిని గురించి ఒక విమర్శనము కచించి ('పకటిరచెనుం (శ దు. రామిదెడ్డిగారు “కళ్ళా పయుడు” అనుపేరుతో అదే స్యతికయందు గోరనలుబ్ధునో యాక్షేపములకు6 (బత్యు త్తర మిచ్చెను. ఈ విమర్శనము షాతకులకు ఉపయోగపడునను ఉద్దేశ్య ముతో ఈ నేంపుటిలో చేర్టానాము. ..- నర

5 ఫ్యంగార మేగాని విళరయేగాని జక పేరనము. అంగ కడవ. రానములన్నియు. అంగములు” అను వనిట్టివి మజికొన్ని సాహిత్యదర్నణములోని నాటక లవమణముల నడాపహారించి, అ లవమణములనుబట్టిదూడ మిోరాబాయి నాటకమున రస్తా భానము కలిగినదని తీర్మానించి, (రనాభానస మన్నంతనే, అబీవో గుణలోవమని పామరుల యూహాా అది యటిది “కానేకాదు, అదియొక వారిథాసీక వదమిని _ పెడ్డ -తెటుం వౌాణాది విబేశబల సాహాయ్యమున శొననము లుల్లంఘించి విళూర్‌లు ేంపుచున్నారుగడా ఇవ్వుడు కవ్చలు![” అని కాల

'విషాదారతనాటకము = మీరాబాయి అతత గళేబరము నేల |వాలడాయనియు, ఒక వేళ అట్లు (వాలనీయక

• యాడ్డీ (వభ్యతుల టాజిడీ నంచిలోని కొత్త నంజీవసిం "జెచ్చిపోసి నిలుపర గ లనూ ఆమందు (ఆగి కనులమువెడినను ఎంబేసి (బతికి ఉఊర్జి తముగా”నుండునే మొ” అని కులముచెడని తన పౌరాణిక మన్నన్తత్త్యమును, నందేహమును, రన లుబ్బుండు 'వెల్లడించినాండు, ఈ సురాణ “పురుషుని వగ కు నకును నంబేహామునకును గారణము కాలానుగుణముగల6 'దలసూపు మార్పులను గ్పుర్తింవనేరమి యనియే. నాతలంపు,

అవలణములు నాననములా + లాతణికులకు అను శాసీంచు. అధికారము. ఎవరివలన6 గలిగినది! ఆ యధి కారము. వారీ స్యయముగం_ దెచ్చిపెట్టుకొన్నదా ఇతరు బలిచ్చిన దా! లతణములక లత్మ్య్వములకుఠగల నంబంధ మేమి నాటక లతణము లిళమిీంయవల బుట్టుటకు అవకాశ ములేచడా! సాహిత్య దర్పణములోని నాటక లతుణములు. ఇవ్చటి నాటక శరచయితల్‌ నెంతవజణకు బంధించును ? శృంగార _ వీరములే నాటకమున6€ (బధాన రనములుగు నుండవల యునా! రసాథఖాన సిద్దాంతము 'టాజెడీ! బ్రకును 'జెట్లునా! అను -ఈ విషయములను మనము. విచారించి. నిగ్గు చేల్చిననే గాసి. “శాననవ్యా ప్త సాహిత్య రాజ్యమున పితూరీలూ” లేంపు స్త్యాతం(త్యై (వ్రీయ్యులెన "నేంటికాలపు కవుల ఇఆయుద్య మముయొక్క- గౌరవమును మనము (గహింవ "వేము, కళలువోళ తదంతర్షతములగు లకణములును సన్యయం భ్‌ వములు | అపి (వతిభాశాలు లైన కవల భావ [ప్రపంచమున నుద్భవించి రచనాముఖమున వ్య క్తమగును,

౨౨౩౮ కవికోకిల [గంథాపళి కొంతకాలము. గడచునవ్చటికి వివిధములగు రూవక్టమూ "లేర్పడును, "మొట్టమొదట ర+చియించువారికి. మార్గదర్శక ముగ లవణ (గ్రంథము. లుండనేరవుగదా |! అందువలననే నివిధత్యమునకు: అవకాశముండును, తరువాత కొన్ని నూజుల సంవత్సరములకు (అనంగా నిర్భాణయుగము: డాంటిన వెనుక) లాతణికులు తమకుల 'బూర్యము రచియింప( బడియున్న రూవకములను బరిశీలించి. నిర్మాణపద్ధతి, ఇృతివృ_త్తము, గాయికానాయుకులు, రనము మున్నగువాని యందలి "భీదముల ననునరించి రూవకములను గొన్ని వర్షములుగ విభజింతురు. లతణ [గ్రంథములు వ్యాపించిన (క్రమమిదియే, తరువాత స్వతం(త రాచనము సన్నగిల్లి అనుకరణములు బయలు దేరినవి. 'నేంటి కవులు సాహిత్య రాజ్యమున వితూరీలు సలుపుట అన్యాకాంత మైన న్వరాజ్య మును దమవరము చేసికొనుటేడే యని రనసలుబుండు కక కలో రు నాటక రచనముగూడ నొకవూడు (వభవించి (కమ (క్రమముగ నభివృద్ధి చెందిన బే, భరతముని నాట్యశాన్రు మునకుం బూర్వము ఎట్టి (పేవణేయకము. లుండీినదియు మనమెజుంగము, కంనవధ, బలిబంధనము, అను రూవక ముల. "పేరులు వతంజలి యుదాహరించెనేగాని యూసపురాతన రచనల తత్త స్యమెట్టి వో మనిమతుంగము, సౌొమీ లి కవిపుతాదుల 'రూవకములు మనకు లభింవలేదు, మన పూర్వ పుణ్యవశ మున భాసుని రచనలు. లభించినవి, భానుని రూవకములకును దరువాతి కాళిదాసాదుల నాటకముల,.

విషాదాంతనాటకము = మీరాబాయి ౨౩౯ కును గల 'తారతమ్య మరయుదుమేని కాల[కమముగ వచ్చు మార్పులను మనము గమనింవంగలము, తనకుల బూర్యము రచింవంబడిన '*కంనవధి యందువలెనె భాసుండును “డ్తురుభంగము” అను రూపకోమున వధను 'చ్పేజివై చూపించెను, కాని తరువాత నాటకములలో అట్టి సంవ్‌ ఛానము. వర్జింపంబడినది; ఇట్టి మార్పులు అనేకములు పాడకట్టును, వమూర్పులు అనివార్యములు, కళలకును: మూనవ నంఘమునకును సన్నిహిత నంబంధముగలదు. _ అందు. బొడసూపుమార్చులు కళలయందును (జబ తివించించుచుండును,

లతుణ (గంథములలోని నియమములను బొల్లువోక అనునరించిన సంస్కబ్చతే కవ్టల నాటకములెన్ని యివ్వూడు (వదర్శనయోగ్యములై యున్నవి ఇ క్హూర్రీ (కుల నియమ ములను అనుకూలమెన ంతవజకు ]గహించి, వ లయుచోట్ల క్‌త్త లతణములం చ్చుకొని రచియిరచు నేంటికవ్లుల నాటక ము లెన్ని [(వజారంజక ము లుగ నుండుటలీదు 1 లవ్వణములు జౌాననములుకావు; మూర్షదర్శక ములు. కాలము గడచుకొలంది భిన్నవార్లము. లేర్పడుచుండును, కళ ళ్చావి వరిణామ మెన్వరు వలుకలోలరుటీ?

నాట్యరం గ వరికరములయందు ఇప్పటికిని అవ్చటికిని ఎంత'యోూ' "తారతమ్యాముగలదు, -ఈ భేదము నాటకర చన యందును జూవపట్ర దా! 'నాయకు(డు వ స్టుము న సంచరించు. చుండునో ఆ స్ట మును స్ఫురింప రజేయంగల ఆ లేఖ స్రవటములు వరాలు "లేని కభూకాలమున నటకులు వర్శింపవలసిన అంశములు మండుగునుండును, కావుననే కార వసం చలన

తి౪౦ కవికోకిల (గ్రంథావళి మునకు గ థా(వ్రనరణమునకుం [బతికూల్యమెనను సంన్య్మ్య్బుత నాటకములందుల గవి త్వ భా గము హపోాచ్చుగనుండును. ఈ "కాలపు నాటకములలొ నట్రివర్ల నములకు: అంత యవనర ముండదు, సేక్‌ స్పియరు నాటకములకును, ఇబ్బక౯ా, బియరక నక్కా గాల్‌ స్వర్థిః 'బెర్నార్డువూ మున్నగు ఆధునికులు నాటక ములకునుగల “(60691645 "భీదమును; (గహింతుమేని నాటక రచనావద్ధ త్రి యంత అభివృ ద్గ్‌యెన దో మన మెజుం గక వపోము,కాని అభివృద్ధి సూచక ములుగా నున్నను మార్పులు: గలిగినపు డెల్ల " పూర్యాచారపరాయణులగు. పండితులు [వవంచ ము తల(కిందై. వోవుచున్నదో యనునట్లు గ గ్గోలు: వడుచుందురు. 1 కొ త్తపాంతల నంధికా లముస్న ని ట్రిపోరాట ములు తవ్నక నంభివించుచుండును,

ఇతర కళలవ'లనే నాట్యకళన్రైతము రాజాాశ్రయ మున'నే యశళీవృద్ది చెందినది, “రాజ ప్రాసాదములందు నాట్య మండవము లురిజెను, వసం త్రో త్పవ నమయములరదు రాజుల మొక్కయు వండిత నాగరకులయొక్క యు వ్‌నోదముకొజకు నాటకములు [పదర్శింవయుడుచుండెను. రాజులు శృంగార (వియులు; 1 అంతఃపఫురములను: న్వర్షతుల్యముగ నొనర్చ్భుు కొనిన నంవన్నులు, వారికి జీవితము. సుఖమయము, కావుననే మనబదెశమున శృంగార రన్యవధానములైన నాటకముల నంఖ్యయే 'షాచ్చుగనుండును, వీరరనము (గ్రాహ్యామ య్యును. చాసికిల (యాధాన్య మొనంగి (వాయంబడిన నాటకముల: సంఖ్య అల్పము, కాల్మక్రమమున6 బరిస్థితులు మాటినవి, శృంగార వీరములకన్న నన్యములగు కరుణ. ఇాంతములు

విషాదాంత నాటకము - మీరాబాయి అ౪గ

నాటక్షమున (పాధాన్యము వహించుటకు ఆటంక 'మేవిం యను విచారము బయలుబేనెను, భవభూతి కరుణము అంగ్‌గా. ఉ త్తరరామ :చరితమును రచించి “రనేషం కరుణో రనజి అను ఆర్యో క్రికిం గశారణభూతుండాయను, వాంతరన (వధానముగ కృష్ణమిశుండు (వబోధ చందోదయ నాటకమును రచించెను, 'పావము! ఉత్తరరామ చరితము: లామషణికుల తత్తటవెట్టినది, ఇందలి రనము శృంగారము కాదు; వీరముకాదు, ఇక ఉత్తరరామచరితము లతమణ చాహ్యామనవలయును. ఇబెట్లు పానంగును 1 లోకము అంగీ కరించునా! 'భవ్లభూతి నెట్లయిన లతుణ బద్దుండని తీర్మా సించుకొనకున్న లతణములశే గౌరవము తగ్గునుగడా | అందువలన లాతణికులు, ఉత్తరరామచరితమున (వధాన రసము కరుణము గాదనియు, అది విప్రలంభ శృంగార్త మనియు ధర్గ (్రవీరమనియు దర్క-వాదములు. నలిపి కొంత: అత్న నంతృ _ప్రివడసిరి, అట్లుగాక లత్యుము ననునరించి (కొ త్తలమణమును నెలకొలుపుకొని యుండిన భవభూతి స్యాత ౧(త్యమును మానము గారవించిన వార మైయుందుముగద! రతి ఉభయనిష్టము కానందువలన మోారాచాయి నాటకమున రసాభానము గలిగినదని రనలుట్లుని వాదము, ఈపాటి విషయము కవియు 'నెజింగియుండును. కాని, రసా భఛాన నంవీధానముకూడ [ప్రదర్శన 'యోగ్య్వమని కవిమతము కాబోలు, కావుననే యూకవి “రని ్‌ సద్దాం తమును (తోసిపుచ్చి *““రమణీయార్థ గవతిపాదక శబ్దః కావ్య””మ్మును పండితరాయల నిర్వ్యచనమునకు ఉదాహరణ (ప్రాయముగ,

టు! కవికోకిల [గంథావళ్‌ "తాను రచించిన *వనకుమూర్శా *కడవటి వీడుకోలు"? అను "కావ స్రములందును. ఇట్టి 'రనాభానినంవిధానములను చేకూర్చి యున్నాాఃడు, కవి మాిరాబాయి నాటకమున శృంగారరనము: వరిపూతిన్‌ "సేయందలచుకొనచేదనుట స్పష్టము, రత్తి ఉభయ నిష్టము కానియపుడు చూవట్టు మానము, ద్వేషము, ఈర్ష్య, రోవము, వానిమకాలముస6 గలుగ దురవస్థలు, మనోవిప్త వము కవి రూవీంవం దలంచుకొ నెను, ఈ తెగకు నంబంధిం చిన వబంధములు పూర్వమే రచింవంబడియున్నవి. కీచక వధ, శుకరంభానంచాదము, సారంగధర చరితము, మను చర్మిత ము మొదలయిన (వబంధములు: -కఈ కోటిలోని వె, (చౌవద్‌ కీచకులయందు. రథే ఉభయనిష్టము శానందువలన నే వీ చకుండు దుర్శురణమ్తు పాంచెను, చి(తాంగ్‌ సారంగధరు లలో:౭గూడ రనము ఉభయనిష్టము కానందువలన నే సారంగ ధరునకట్టి పాటు గలిగెను, లాతమణికుల సిద్దాంతముల ననున రించి యిట్టి కావ్యములు; నాటకములు, త గులంబెట్టంబడ వలసిన వేగ దా |! "వేయి సాహిత్యదర్పణములననై న బుగ్గిచేయ నోర్తుముగాని, లోకో తర రామణీయకము కనులగ ట్రించు మనుచరీతమును మంట వేయలగలమా + ఈఈ 13 6 +86 ఇ201505 28 5608 2015 జ?6 ౦ ఈ666;..= ** [0165 60976261008 క0605169, 00165, మమ01ళంమ8 0 ఇమ 8028 %08 ఠీం7% ౧౯ గెట్‌ 06% శ72264?424 “66/౫0 226 0 00206020 .0£ 816. 106 200664 కంర ఉక మకితం6 8 0 పేరయణలి ౨400061 608 $0 ఇం 08 క్రజర603 294. 042001ఠొకల” బాల్‌. 102 0% (౭౭64 శ

విషాదాంత నాటకము =: మీరాబాయి ౨౪తి రతి ఉభయసిష్టముకానిచవో, రచన హోస్యాస్పదమగు నని రసలుబుండు లతుణ (గ్రంథ ములలోని కొన్ని (వమాణ ముల నుదహరించెను. ఈ లామణికులు శృంగా. రాను కృతిర్యాశునహాసళి అను భరత నిర్యచనమునే యనుకరించి లతణము. లల్లి నేగాని సొంతముగ నాలోచించి యందలి "ఖీదముల నరయరెరి, రతి ఉభయనిష్టము "కానియపుడు హోన్యము పుట్టుటకు నాయికా నాయకులలో నొకరీయంవొ లేక యిరువురందొ లాఘవము ([[0701ట) అగవడవలయును, అ టుగాక 'యుభ యులందును గారవమున్వు 3630030ల:5 0% ౧౮9౦036 పొడకట్టు నూనమ్ము ఈర్ష స, [కోధము; కసి తీర్చుకొన వలయునను తలంపు పుట్టును, -ఈ. భేదమును లాతణికులు (గ తానుగతికు లగుటవలన) గ్నుర్తిందలేదుః ఇట్టి వివయములందుర గేవ లము నవేతనుల యనుభవమేగిచా [వమాణము | కట్తరు. రంయ% శ2ర్రంర్వే 3 ఈ0% ౨18000 0 4210క్రైగ6ః 400 1 శం: టజక్షండ్వి? 902108 అక్‌ 2 8ంయే0156 01, ౨068 7266 శామ్‌ ₹6 206 3564 0 &33061106 6921410 0121060033) = = ఇల ౭ 0 శమం రేండ0ఉ616 గ్ర06! 18 00 0156021403 16 డేంంక 201 వం1ష06 0 13 ఇష్‌ ఇ45 0066 ౨961167664 $0 పేజ?6 డరరలం6కి, సంక 6 26410 పైకండిగ06॥క 16 2కు 000006 00౫ 69, 20

౨౪౪ కవికోకిల గ్రంథావళి ఖైపంగగ06క 14 &క్రణ10. 0000 2000111 01 616 0150021011 0160, 014 కం 1 శ0జ1ూ గ1కం606 ఇంకే ఇ 200165 ఇమ. 1800040411 ఇం60&67 18 ౨0618 ఇమ 0024 0 606 964298 07 ఛామ1ం0. 16 మేంపై6క శం 2200 218 ఇమ్ము మ6 ₹ా13%65 కం రేలేగరేం 18. రికీ $01010. 011 62003 మమంగల్లక 05 డిం14810008

మోరాచౌాయి నాటకములోసని మీరా కుంభరాణా అగ్బరు "తా౯ాసీనులు. చర్మితకు నంబంధించిన వారయ్యు సమకాలికులు గారు, "రాణా క్రీ స్తువెనుకో 14[% మొదలు 1460వ నంవత ఎరము వజకును, అగ్బరు: 1516యమొదలు 1605వ సంవత్సరము. వజకును "రాజ గ్టమేలి ద. కాణా సింహానన మధిష్టించిన 187 సంవత్సరములకు అగ్నరు వట్టము గ టు కొ నెను, కాసి, నం్యష డాయానుగతముగ్గ లోకమున వ్యావించి' యున్న కథయందు మారా అగ్వరులకు నంబంధము. కల్పింవ బడియున్నది, మోారా కథ మూడు నాలుగు విధములుగ (గ్రంథస్థమై యున్నది. ఒక కథకును మజియొక కథకును "భేదములున్నవి, అచ్చమాంబగారి “అబలా. నచ్చర్శిత రత్నమాలి” యందును *మిరా గీతకావళి+ అను హిందీ: [గ్రంథమునందున్ను “భక్తవిజయము” నందును. మిరా కథ గలదు “*రాజస్టాన కథావళి” యందు "రాణాచర్మిత' కనంబడు చున్న టబేగాని మిోరావిషయమై అందుల్లానలబడదు, జాలము మోరా- కథకు. గొంత “పౌరాణిక: స్పర్శ కలిగించినది; యథార్థ చరితము పురాణ గాథలలో లీనమైనది,

విషాదాంతనాటకము:. * మీరాబాయి అభరు

పిాందూదేశ చ 5[తాంశములను బోధించుటకు కవ్‌:

యా యితివ్య _త్రయును (గ్రహించి యుండ(డు; "తాను గరూపిం వందలలయకొన్న భావన్నర్థకు -ఈ యితివృ_త్తము అనుకూల ముగ నుండునని యూహించి దినిని (గహించి యుండును. పాతపోవమణ సరణికూడ చార్మితకముగాదు, అగ్నరు ఒక (కొత్త మతమును స్థాపించిన వాండయ్యు. ఈ నాటకమునేం జూవదయుడినంత భొకితత్ప్చరుండు "కాండు, రాణా అంత "హేతు "వాదియుంగాండు, కథ 'చార్మితకము కానియపుడు పాత పోషణము. చర్మిత నమ్మాతమా "కాదా యను విచారముతో మనకుం బనిలేదు,” ఈ నాటకమున నాయికా “నాయకుల పా(త్రెపోమణము *టాజెడి లతణములకు నరిపోవునా లేడా: యను. విషయమే (వస్తుతము విచాగింపవలసిన యంశము,. (ట్రాజెడీ తృత్త్యనిరూవణము దేశకాల పా(తాను గుణముగ మౌాజుచుండెను, గగీకు [టాజెడీలనుండి అరిస్తాటలు నమ. కూర్చిన లత్సణాము'లె చాల కాలమువజకు అనునగరింవలబుడు. చుండీన వి, స్థూలముగ, -ఈ (టా జెడీలను (గ్రీకులవి, ఎలిజబెిచు కాలమునాటి వి, ఆధుసికులవి, అని మూడు. వర్షములుగు విఫ్లజింపవచ్చును. (గక (టూజెడీయందు. పోన్యజనకములగు నంభామణము లుండకూడదు, వస్తువు; కాలస్థల [కియెక్యములను బొంది యుండవలయును, కక్కు దినమున జరుగ6 గలవీవయమె నాటక సిబద్ధము “కావల, యును,. కాలము చెల్లుకొలంది (టాజెడీ రచనయందు కొ న్ని మార్పులు అ జ్ఞాతేము గన్వు అనివార న్ట్‌ము గను గలుగూ

౪౬ కవికోకిల (గ్రంథావళి

చుండెను. కొందటు వండితులు ఇట్టి సూర్పులకు సాధుత్యము [వసాదించు కొజకు అంస్రాటలు లతణసూ( తములను సాంగల ద్‌సి (5 _త్తృవ్యాఖ్యానములు వశేయుచుండిరి, మజణింత లాగు నవ్చటికి అఆస్తూతములు 'తగవోయను. అవ్వృటినుండియుం (బాతలతుణములు [కొత్త నాటకములకు మార్గదర్శక ములు కావు అను వాదము బయలు బేరినది, పే.క్‌ న్పియరును అతని నమశాలీనులును నాటకములను రచియించికి, ఈ “నాటక ములలోని విశిష్టత మయుమనంగా: సైగ స్రముండదు.... కథ కాన్నేండ్రపాటు జరిగినదిగనై న ఉండవచ్చును. [టా జెడీ నరూచునమూడు కలుగు జూలి, భయము, చి త్తనంవోభము మున్న గువానియొక్క.. యొ్తిడివలన జనించు మనోనిర్భ రత్యమును నడలించు హాస్యము కొన్ని పా్యతలమూాలమున నంపాధింవంబడును,. ఈ కాలముననే 29881-0600%66 అను మి[శనాటకము [వభవించినది. ఇటువంటి నాటకము (గీకు నాటక లతణములకు వ్యతిరేకము “కావున (గాహ్యాముక్రాదు అని కొందజు ఆకాలపు రనలుబులు నాదించిరి, శాన్ని ఈ తరగ్గతి. నాటకము. [గ్రీకు అతణములకు వ్యతిేకముగ నున్నను, నమూనవ జీవితమునరు. (బతివింబక ముగనున్న దనియు ఇట్లు రచించుట క ఖానై పుణ్యమనియు జూన్నను పండితుండు సిస్రాంతము చేసెను, ఫూర్యూులత.ణ విరుద్ధము “లయ్యును [(బజూనురంజక ము లగునేని అంగీకృుతములయి అట్టి నాటకములు భావినాటక లతుణాములకు లతమ్యము_లె “ంపొందంగ లవు,

విషాదాంతనాటకము .. మీరాబాయి. ౨౪౬

కొంతకాలము జరిగీనది, రాజకీయ సాంఘిక వ్‌న్లవ ములు వూనవనంఘమునం6 జిగరకాలము 'వేళ్ళునాటుకొని యున్న పూర్వసీతులను, భావములను, "పెక లించ్చివైచినవి, మానవుని విజ్ఞాన్యవపంచము దినదినము విరివియగు చున్నది, (వజాస్వామ్యుములు గప్పర్హింవయిడినవి, (వజా(వభుత్వమే ఆదర్శ మను మూలసూ తము అంగీకగింవంబడినది, సరు మానవ సమత్వము నిరూపించుటకుల బ వక్తలు, నవ్నక్తలు, సంస్కర్తలు త్రమజీవితముల ధారవోయుచున్నారు.. -ఈ విప్లవము ఈ సంచలనము కళలయందును (బతిఫలింవడా 1 (వతిఫలించినది, నవయుగ [1వథాతమును సూచించు "వేగం జుక్క_యోయనునట్లు1828-వనంవత్సరమున నార్వేదేశమున ఇబ్‌'స౯ా అను నాటకకర్త జన్మించెను, ఈతసి సిద్దాంతము: 'లేవియనిన[ స్యగతము, జనాంతికము, ఆకాశ భామణము “మొదలయిననాటక సమయములు ర చ నయొక్క-భాల్యా వస్థను "జెలుపునవి, ఇట్టి అస్వాభావిక 'సాధననంవత్తీ సాహాయ్య మచేవ్మీంవకయె నాటకములు రచింవవచ్చును, [టాజెడీ క థా నాయకుండు రాజుగా నుండవనసిన యవనరము లేదు, కడవటి రంగమున. "నెత్తురు కాలువలు 'పాజింవకయె అద్భుతమైన (టాజెడీని సృజింవచ్చును, సామాన్య మానవుండు సాంఘిక జీవితమునందుం(బతిదినముఅనుభవించు విషయములో నెంతో (టాజెడీకలదు. నాటకము వినోదముకొజుకై_ రచింపంబడునది కాదు, నంఘమును శుదిపజచుటకు, ఈ సిదాంతములే “9001ల 214౪” అను. సేంఘిక నాటకములకీ మూలము లె నవి. "కేక్‌ స్పియరు నాటకములలోని “విధి బలీయము”

౨౪౮ కవికోకిల [గ్రంథావళి అను ధ్యని యిజబ్బక నాటక ములలో “వంశ పారంవర్యాగత చూనసిక శారీరక గుణావగుణముల బలముగా మాజీనది, ఈవిధముగ 6 (చయాణవంత మైన వమూానవనంఘముయొక్క._ వమూర్పులననునరించి శిల్బత _త్తేే నిర్గ యమునందును భీదములు తలయెత్తుచుండ గా ఈ ర హన్యమును గు_ర్తింవ లేక,వి త్తృనము నుండీ చెట్టు "మొలచినను వేళ్ళకు నంటుకొని నిరువయాగ మయి కుల్లిపోవుచున్న [ప్రాంత బొ భళ్ళెములను వట్టుకొని 1వేలాడు రనలుబ్జుల సంకుచితన్యభావము అనుకంవసీయము శడా! ఇట్రనుట మన పూర్వికుల లతుణ [గ౦థముల నెల్ల. (దోసిపు చ్చుట కాదు, చారి ర! సామర్థ న్రములను గ ర్రాజులక పోవుటకాదు. అనితరసాధ ్రములగు వారిసిద్దులను విన్శరించుట కాదు+ వారి కీర్తికి భంగము కలిగింవవలయునను తలంపును "కాదు, అట్లుచేయుట మనకాలి (కిందికొవ్యు ్రను మనమె నజుకు కొనంజూచుటయె. 'నేంజెవ్చవచ్చినది వమనంగా; ఎవ్వరును __ అందువలననే మన పూర్వికులును సర్వజ్ఞ లుకారు, ఎవ్వుడో "వేయిసంవత్సరముల్లకు జరుగ ంబోవ్రమార్పులను ముం'బే యూహించి వానికెల్ల లతుణములు (వాయుట మనుజులకు సాధ ్రముకాదు. అందుక యి పూర్యులవయి ధ్యజమె త్రవలసిన యవనరమునులేదు, కాసి, మనకులేనివి యితీగులవలన (గ్రహించినంద ప్చేమి!మ నవిజ్ఞానమంతయుమనసౌంతము దేనా! ఎన్నిజాతులు పాందూ దేశ ముపై దాడి వడలినవి? ఎన్ని విధ ము లెన నాగరకతలతో మనకు నంబంధము కలిగినది! ఇట్టిసాంగ త్యమువలన మనజాలియందును, విజ్ఞానమునందును, మార్పులు

విషాదాంతనాటకము =: మీరాబాయి. త ళీ౬ు, కలుగ లేడా ?,ఇది [కొత్తయా? కులము చెడుటకు రనలు బ్ధుండు ఇవ్వుడు ఉలుక నేల? ప్రాత వానివై. గౌరవ ము [కొ _ల్తే హేనిప్వై ద్యేషముగ మాజకూడదు. సనాతన లాతుణికుల యజ్ఞ'వేదిక లక డ ఆధునిక కవికుమారుల సృష్టులన్ను బలి యీయరాదు. నృష్టికి (గొ_త్త(ప్రాంతలు "లేవ, అది యొవ్పటి 1001 నాటకము రచింవం దలందుకొన్న పుడు, కవి భావము నందు ముఖ్యపాత్రలు పాడకట్టి భావింవను భావింవను [వస్ఫు టములగును, వానిచట్టును అయస్కా-ంతముకడకు ఇనువ ముక్కలు వరగెత్తునట్టులం దక్కి-నపా(త్రలు మూలసదురు! ఈ భావ (స్రతీమలు (పాణవంతము లై, యథార్థ ములట్లు లోంచును, ఈయంతర్నాటకము. బహిరాకృతి దాల్చ్బంబోవు నప్పటి యూవేదనమును, మనో నిర్బరత్యమును, నృష్టిే రకముల గును___క భానృష్టికి ఆదిమ ధ్యాంతములు గలవు, అది యవయవ నమన్యిత మైన యాక్సతి. అందు “అవయవములకు అనురూవ త్యము నహజముగం బొనంగియుండును, నాటక న్వరూ వము. ““గోపుచ్భాకృతి * అని పూర్వులు (0028100 ఆశ్రయించుకొని యుండును, (ప్రాణికిని విధికిని, వ్యకికిని నంఘమునరకున్ను మంచితనమునకును ఇెడ్డత నము నకును, భిన్న సంకల్పములు గల మనుష్యులకును, భిన్న మత ములకును స్పర్ష పుట్టినపుడు "దాని యుత్పత్వ్యున్నీలసోపనంహోర ములే నాటకరూపమును ధరించును. ఈ, పరన్పరన్పర్థ వధాంత నాటకములయందు మజీంత వ్య కృమగు యందును,

౨గోర కవికోకిల (గంథావళి

(టాజెడి లతణములను గొన్నిటిని వివరించి యాలతు అణములకు మోరానాటక మెంతవణకు: సరిపోవునో చరాచము; కథానాయకుండు రాజుగాంగాని "లేక యంతటి గొవ్చవాండు గాంగాని యుండువలయును, ఇట్లనుట నర్వజనీనత నంపాదిం: మట కొకు, "రాజు దుర వస్థ యు మవోరణమును "రాష్ట్ర ము న్‌ "కెల్ల సంబంధించి యుండును, కావున అట్టి నాయకుని యధః పతేనముం జూచినపుడు మనకును సహానుభూతి, కలుగును. నాయకునకు ధీరత్యము, ఉదాత్తత్మ దృఢ నంకల్పక క్రి మానవ సహజము లగు గుణదోవములును ఉండవలయును, నాయకుండు నకల నద్దుణ నమువేశుండగా నుండెనేని మనకు జాలిపుట్టదు, వికర్ష ణము కలుగును, 'నాయకుండనుభవించు దుఃఖమునకు అఆత౭డును గొంతవటుకు చాధ్యుండను. సూచన "లేనిచె మనము సహించియుండ లేము, ఎట్టి కొణంత్రయు "లేనట్లు నాయకుని శీలము ఛితించుట. సీతిమంతులకు గుణ “మెనన్సు శిల్పులకు అది అవగుణమనియె నామనవి. ముఖ్య ముగ వధాంత నాటకముల లోని నాయకునకు ఏవైన కొన్ని గుణలోవములు "బేసియెడల దురవస్థ సంభవింవదు; నాయకుని పూర్వసుఖస్థితిని (శ్రదర్శింపవలయును, "లీక సూచింవవల యును, ఉతృరో_త్తరము సంభవించు దురవస్థకును మున్నటి సౌఖ్యమునకుల గ్య ల "తార తమ్యిము వలన నాయకుని క్ష పొటు మజింత నిశితముగ మున మనస్సున నంకిత మగును, ఈ వధాంత నాటక (వవంచమున నాయకుని యు(ధ్ధేశములు, కోర్కెలు, కార్యరూవమునం బరిణ మించునపుడు. విరుద్ధ ఫల[వదములగును, “తానొకటి తలంచిన దైవ “మొుకటితలయచో”ి నను నానుడి యూనాయకుని యెడ

విషాదాంతనాటకము = మీరాబాయి అగి

ముఖ్యముగ వ్కార్తించును, తనకుగలుగు దురవస్థ ఆకస్మిక ముగ వచ్చును, కాని అందులో. దనకును గొంత "బాధ స్టే గలదు, నాయకునికి గలుగు కష్టవరంవర 'వానివేష్టలనుబట్టి అని వార్యముగను; ఒక్కొ-క్క-పుడు.. వీధి (-వేరిత మైనట్టును స్ఫురించును, ఉల్లూంతలూ6చు సుడిగాలిలో గిరికీలు గొట్టు ఎండుటాకువ లెల దన్నేశ_క్రి అకర్షించుచున్నదో కనుంగాన "లేళ్క మనస్సులోని భావో ద్యేగ మును. బయట నంఘటన ముల్వ యుటే ్వ్‌ గమును వీక్‌ మె. [వవహింవ్మ అం దు చుక్కాని “లేని నాపకునివ లె నాయకుండు పయనించి యెట్ట కేలకు దుర్గ రణము నొందును, నాయకుండు. "తాను జేయువసి దుష్టమని విశ్వసిం-వ

నేని న్యాయమార్ష మువలంబించినట్లు నటింవండు:ు. తాను పొరపాటువడినను, జానిని పొరఫాటని "జెలిసికొనంూలక, న్యాయముకొజుకు; థ్‌ రముకొజుకు( "గాట్టువడుచున్నా నను దృథఢవిశ్యానముతో దురవ సుం "రాల్పడును, కావుననే మనకు జాలిగలుగును, ఒశేదృవ్మియందుం బత్త్వపాతము, ఒకే వూర్షమునందు6 బట్టుదలయు: నత నికి సహజము. ఇం ేదియు. 'గార్య కారణ నంబంధమునకు వెల్లియె యుండీదు, వాయకునకు సంభవించు కష్టములు 'టైవదత్తములుగావు;ు మాసవచేప్రా జనితములు, నాయకుని యధఃవ తనము, అతని దుష్టత్యము వలన కలుగునది కాదు; పారపాటువలననో తొందరపాటు వలననో కలుగును, గొవృ గుణములతోందాటు అజాగరూ కతయు, కొస్నిటియందు అజ్ఞానమును; గ్య ర్వమును, ఉదదికృ భావమును, 'నంశయమును -ఈ సాయకున కుండును, "కావున నే

శగ౨ కవికోకిల 1గంథావళి మొక యింగీ సం విమర్శకుడు. ేక్‌ స్పియరుతటా జెడీలలోని నాయికా నాయకులను గుటించి యిట్లు చెవ్పెను:._ 01200160 శమం ల రండ ఇడి 4026 07962, తిం0మ64 €0 595 $06 03164 21820; 0206110, ౩010168 204 010$01166002] కంతూ 1 019 ఫష581005 56 ౦9208106 $0 1480; ఏకం 105601 1068 ష౨ికి 6167651 11064211 66000664 0 0006110 హు06ం1ూ? 680 6000661666 ఇం6 ర0066, 10008అ049% ఇరగ యంరు1015 శం6కే 7 18 6711 కేడంర్ర00008 04. 00549114 వె.ఉఠ06ము 6010110041 ఇరగ ₹62కు నాఆ జయం1ట068, 266 7 00. ₹1400168; వ క క60]10ర1 60000064 07 6600646001 ౮010140015 0765 ఇా661-+ పడ్డ 0 016 366. 6004అయం64ే 0 84000 *0 ప1601165 త0%0%ా ఇ౦0005 ష9ిడి. 401108 65 07 ౮160026422 21 0£ 036 జ౫6 బ14066 10 606 6:౦! 10040100. ఇమం ళా 6 సంజ2024016 0£ీ 4566108) నాయికా నాయకులలోని యిట్టి గుణలోవములవలన నే (టాచె డి నంభవిం చును,

*ుతేయు. యా. చావు నాటకముల మార్షమున మూరా నరయుదుమేనిో అని రసలుబ్ధుని వ్య ంగ గ్రచమత్కాా రము ! *కుంభుసి యుదా త్తత తటాలున ఉవస్థితము కాదు, నిపుణముగ' చూచినను కాదు. వంతి గొవృవాండురా అని సూవమ్మమైనను సూటియెన సూచన వినంబడదు, అభిమాని, విషయలో లుండు, ఉద్ధతుండు, "మొండిక శై, జూల్టురిడు అని [(గహింపంబడుచుండును, ఎంత వ దో చ్చితుండో అంత గుణో (చ్భితుండు. -చత్తమునం "బాదుకొనని వాని పతనము వ్‌పాటి యువబేశపటువుకి అని దోపూారోవణము. ఈ రసలుబ్దుండు

విషాదాం౦తనాటకము = మీరోబాయి ౨౫౩ “ఉవవత్తు్యువన్యానపూర్వకముగ వాగారంభముం. బొర యించి వాండయ్యు "నకారణాముం జూవక యిట స్‌ట్లు వాగారంభముం బొర్మయించుట6 దనతరక్కమునందే తనక (బత్యయము చాలమిని సూచించుచున్నది.

రాణా హేతువాది (81002100 గా నగవడు -చున్నాండు, అతని యభి,పాయములు కొన్ని హిందూముత విరుద్ధములు, ఆతనికి న్వర్ల నరకములయందపఏ నమ్మక ము లేదు, (వజలను భయపెట్టి ధ రమా చగింవంజేయుట కొజకును, నహిం చియుండుటకున్ను నరకము; న్యర్షము వెరాణికులు నృజించిన గాలి మేడలని ఆతని నమ్మకము, ఊహమా మెన పాలనము (దమునునమ్మి 'వేతిలోని వాయనపు, యాత జాజవీడువండు. యావన సౌందర శ్రము లెట్లు "కాలబద్ధములో వమూనవుని భోగాభిలాషకూడ = నక్షై యనియు ఆకామ్య్యను "రాగ మె అనుభు క్రమయి వార్ణ కము నందు. దృవకాంచనము వలె నిమ్మ-ల్జుమమయి. 'బహుకాల సహవాన జనిత చాంధ వ్యముగ మాజుననియు6 దలరచయుకొని: 'సామాన్యగృ హాస్థ ధర్మములను గుంభుండు ఆచరించుచుదిడెను. కవటగురువులు లోకమును మోనగించు చున్నారనియ్యు. వారి. వలుకుబడి నన్న గిల్లిన నేగాని లోకులకు మూఢభ్యాక్తి నశ్‌ంవదనియు నాతండు తలరచను, లోకాతీత ధర్శుములు కుక్కమూతి విందియలని యాతని భావముః వెదిక మతమునకు వ్‌రుద్ధ మ్సులెన మతములు లేవద్‌సిన అచార్యులందణు అపవేకఘులు. “కార్ము. అవి వారీ మతి విశ్వానములు!

చరఖా కవికోకిల. [గ్రంథావళి

రాణా పొరుషవంతుండు 2: మొగలాయిీాలు హీందూో రాజ్యమును ధ్యంసము'చేయ నుద్యుక్రులె నఫు డు వారికి, (బ్రతిన్పర్సి గనిల్బి రనప్వుత గౌరవమును నిల్చిన మహో 'యోథుండు? మాన సింహాదులవంటి కొందజు రనప్తుతులు: అగ్గరునకు లోంబెడి చుట్టటికములు కల్పించుకొని గులా ములైయుండ "తానొక్క_ండె యగ్బరున ధిక్క_రించెనుం పౌరుషమమునందును వీరత్యమునందును గొవ్నతనము లేడా? రాణా అగ్నరునకుం బ్రబలద్వేపి.. అతని నామము. నుచ్చ, రించుట గూడ6 దనరాజ్యమున అవరాధము. అగ్న్బరు. హిందూమత వతపాతమను ఆచ్చాదనము మజుగున( చాంగ్‌. మెల్ల 'మెల్లగ హిందూ రాజ్యముల. గ బలించు చున్నాడు; ఆతని రాజనీతి అత లన్బర్మి అసి “రాఠళ్లా 'యెజుంగును, "కావుననే అతనిపై రాణాకు "బ్యేమము: ఇది. తృత్తియ నహజము, 'వారు నన్నాసులు కారుగ దా!

రాణా నంసన్క్మరణాభిలాపి; (వజల మనస్సులే కాదు: పాలనాయం[త్రముకూడ నంన్మ-రింవ6 బడవలయును అసి తలంచెను, లౌకిక విజ్ఞానమును, జీవితమును 'ద్వేపి.0పంజేయు (వతిమతమును వమూనవుసి మనోవికానమునకు అంతరాయ మనియు, అట్టి నంకుచిశత మతములను దన రాజ్యమున నమ్మా ర్హింప వలయుననియు(- గుంభుని అభ్యిపాయమును 'నంకల్ప మునై యుండెను, "కాని; కాలము [వతికూలము, పాపము! ఈ నంన్కట రలు ఎవ్పటికిని “02816 ౧ల౦ి పా్యతములుగానే వరిణమించుచుందురు, వసుకస్తు మతమును సంన్క_రింవం బోయి “*సీలువి 6 (బాణములు విడిచెను, అవమూనుల్లా

వషాదాంతనాటకము ... మీరాబూయి ౨గగ ఏరి వతనమునందును గొవ్పతనము గలదు |!

“రాణా 'మేవాడు 'రాజ్యాధివతి యయ్యు నర్యసుల భుండు, తలారి దర్శనము కోరినపుడు మం[తులాటంక వెట్టినను “నా దర్శనముం గోరిన వారినెవ్వరిని ఆటంక 'పెట్టకుండు, నాకంతకంయె న్నుత్తమ కార్య మేమున్నది”, అని వారిని మందలించి తన విధివపర్యతమును స్ఫురింవం జే నెనుం

"రాణా ధీరుండువ న్యాయైక వతృపాతి. “నిజ మెజింగీన, "వెనుక నా క_రృవ్యమును అనుకూలమును మటచు నంతటి భీరువును గాను; స్వార్థవరుండను గాను, నా నంకల్వ్ప్వము నము పాల్లునోక కొనసాగి తీటవలయును అను: ఏరుని, దృఢ నిశ్చయమున గొవృతనములేదా ?

"రాణా అభిమాని, అభిమానము 'దాసునియందు అవగుణముగ నుండవచ్చును; కాజునందు. అది :గుణమె

రాణా ఉద్ధతుండు, అవును, తక్పేమి! అశ్చరునంతటి. వానిని యెదిరించి "మొగలాయి. [వభువ్లులకు గుండెగాలమయి ఇిశోదియా. వంశక్షీర్తి దిగంత విశోాంతము 'గావించిన కుంభ “రాళాయందు గర్వము ఆస్థాసిక ముగాదు, ఉచితమే,

రాణా విమయలోలుండా ? * నంన్కృత నాటక్షముల లోని నాయకులతో నరిపోల్ని చూచిన్న వారికం3చు. రాణా వషయలోలుండు శాండు? వారికంకె నెల్లవిధముల

తగల కవికోకిల 1 గంథాషళి శకుంతేలను జూచి శామ్మ వేరితుండ్రై తం్యడి యనుమతి లేక అమెను (అంతఃపురము జే వేరులచే నిండియున్నను]) గాంధర్వ విధిం బరీణయవమాడీ గర్భువ వినిలేీసి, ఆ ర్ధమెసన మన నుఉచఛిత, మైన 'డానినే కోరినదసి తన తపూను దుడిచి వేసికొని, ధర్మ 'వకారము వట్టమహిపి. కుారున ే "రాజ్యము చందవలసి యుండంగ్యా మోహాఐధ్‌క్పుత చిత్తుండయి. శకుంతల నుమూారు నశే "రాజ్యము నొనంగునట్లు వాగ్దానముచేసి, పరారియెన దువ్యుంతుండు విషయలోలుండు కాకుండుకెట్లు 1! వగవత్న్నీ (వచుండయి। విరాగిణియెన తన భార్యను పీయుపాయముచేతే జీవితము గడుపుకొన 1వయత్నించిన రాణా వి మయలోలుం్త డగ కెట్లు 1 చాణా చర (ప్ర సరా బ్బుఖుక చెసం దుననేగడా మిారాకొజకంత పాటువ డెను, గృహాస్థ్టులకుల దమ కార్య లతో నంసారము చేయవలయునను కోర్కె. వషయల్లోలత్వ మొన యెడల ఇంక: గార్హ్యస్థ్యము గతి యేమి యగును! ణా మొండిక చైయా! “కొండు, తనకు యథార్థ మసి తోంచినదానిని. నిర్వహించుకొను పట్టుదలయు సంకల్ప శ క్రియుంగల లేజశ్ళాలి.. న్‌ “రాణా జూల్ముంయా! జూల్నుఃడనుటకు మూడర్థములు గలవు! యూ వించి పనిచేయ బేసివాఃడు, 'శూకు డుం, అజ్ఞందు ం అజ త యేదో యొకవిషయమునందు; అది తాత్కాలిక ము. [కూర త్రము కడపటి దశయందు వచ్చును; అదియు6 దాళ్రా.

విషాదాంతనాటకము. . మీరాబాయి లి్మ్మోతీ లికమే, న్వభావముకాదు. "తానుజేయు [పతికార్యము నిశ్చల మును నిర్వికారమునగు: మనస్సుతో యోచించి ేయుజేని “టాజెడి అసంభవము. ఈర్చ్యా(గస్తుని చిత్తము యోగి మనస్సువ లె. నిర్యికారముగ నుండదు, అ నమయమున. నెట్టి 'వానికిని బుద్లి మందగ్గించును. బంగాకు జింక లోకమున నుండునా యుండధా అను నివేచనముకూడ లేదాయెల దా “'రామునకు* రాతసుల మాయా త ౧(త్రములు ఆయన యొజుధ గనివి కావు. రాముండా జింకనేల తరుముకొని వోవలయును! మొట్ట మొదటినుండియు. సీత లత్మణుని భృ్నక్తివిశ్యానముల "వెజఆుంగనుగడా! అతనిని శంకించి నీత యేల కర్ణకఠతోరముగ దూపీంవవలయును?! అంతమా్శతము "తెలియదా? వారిరువురు “ నిశ్చలముగ సిర్వికారముగ ** 'యోచించుకొని చరించి యుండిన నీత “రావణావహృతయొ యుండదుగచ్యా. దీనికి, నమాభాన మేమి ! కాలము 'కానియప్పుడు ఎట్టివారికై నను బుద్ధి మాంద్య ముకలు గును...-లిట్ల నుటచేత వారు స్వాభావిక ముగ మందబుద్దులని ఇన్వుటకు వీలుకలడా + "రాణా యధఃవతసమునకు హేతువులై న 'స్టాలిత్యము "లేవి! అతిలోక మన _స్తత్యమును గు త్తెజులగలేని యజ్ఞానము, పౌరాణిక మతమునెడ “సహానుభూతి లేకయుండుట,. బావ [వకోవమ్సు 'సంశయశీలత, అభిమానము, తోంవరపాటు, అగ్నర్వుపైని (వబల చ్యెషము, నిశ్చ లన్యాయెక నిరతి, దృఢ సంకల్పము, వీనిలో. నగొన్నిగాని అన్నియుంగాని కొఆంతవపడీ యుండిన కుంభ రాణా జీవితము మటియొక తీరుగా నుండీ యుం జెడిది,

వగల కవికోకిల [గంథావళి _ “ఆ మోరాబేవి సౌజన్య నతీత్యములు ఇతర' స్ర్రీజన విలవ.ణణములు; వతిచదేవత 'కాకున్నను మోర క స్వైక నిరత చిత్త; మిర మహిమ యిల్లుదాటి ఊరుదాటి హీమైల నలసనేతు వులందు వశమి ౧చినది..,మిోర 'పాట భూలోక దుర్లభము, , :పతీయెడ ఆమె "కాఏపంచిన యవచార్తము కాన “క్రాదు, అట్టి లేజోమరూ_ర్తియందు. దొలుత అవరాగ శంకయుల దరువాత (కృష్ణగతమునంటె) అన్యరాగశంకయు వహించి హిందువు, వివేకి, "రాజు ఉవ(శ్రుతి కులికినవాండు ఆ స్లికుండు కానేకాండా*+ ఆమె నర్వము చేతను బవ్మితీకరింపంబడిన భావముల నడువు నుండువాండయ్యు కుంభ్రుండు భాంతి చెంది ఈర్ష్వ్వపొంది =. డాని నిముడ్చుకొనంజూలక =, ం అవాత్యు లును (శ్రైజలును ఇడిసీవోగా. ,*విరారను ఆ చావునకు పొ్రీ కరించెను, తరువాత ఒక యలంతిపార చే తానునుం జ చవ్పైను_ ఇదేమి (టాజెడి! దీన "నేమి యుషదేశము! "నాస్తిక పితయు ఆస్తిక ప్వుతుండు హిరణ్య (వహ్లాదులు.,,మఠి పతియు పత్నియు మోరా కుంభులు, - ?1వజామాత్య కింక "రాదె సర్వ జనాంగీకా రానంగ్‌కారములు వినంబడుచు వదరనీక నిమర్శకు ఎడ మిచ్చుచునే యుండగా అట్లు చంపను చావను అంత అననురూపులా! అనంభావ్య వస్తువు చిత్తమున 'కెక్కదు.” అని రసలుబ్బుని 'వాధధోరణి, దీని నుండి కొన్ని సిజ్హాంతములు (వశ్నలు విడందీయవచ్చును, మారా భక్తురాలు; కృవ్దధ్యానవరాయణ,. "రాజు హిందువు, వివెక్సి (అంతకుముందు జాల్ముండని నిందించియుం

విషాదాంతనాటకము = మీరాబాయి అగో "జెన్సువప్‌తభావముల మధ్యనుండి ననాండు అ స్తికుండెట్లు కాక యుండును! అట్టివాండు. మోరాకు. అట్టిచావ్లు ఎట్లువిధించును! అట్టినతివై శంక యెట్లు కలుగును! [టాజెడి నసంభవించుటకు కులభేదము్ను మతే భేద ముండవయును,. .వడెనిమిది నంవత్సర ములు సుఖజీవనము చేయుచుండిన ఛార్యాభ ర్త నడుమ (భాంతిని తొలగంచుకొని యుండవలయును, అట్లు జరుగలేదు "కావున ఇది అనంభావ్య వస్తువు, కావుననే ఈవ్నస్తువు వ న. న... నం

రనలుబు.-డు మిీారాను ఆటఎజూచు సామాజికుల దృష్టితో. జూచుచున్నాండేగాని కుంభరాణా దృష్టితోం జూచుటలేదు. ఇదిగొవ్వ పొరపాటు, ఈ పొరయీ రనలు బ్జునిం “టాజెడిక హేతువైనది, రాణాకు మిరా ఏట్లగ వడును+ ఆతని మనన్త _త్తమేమి! అని విచారింవవలదా! పాండవులు. ఫష్టుడు, పేదురుండును (శ్రీకృష్ణుని దెవన్వకూవ మని తలంచినన్సు 'రాజబంధువు బంధించుటకు. దగినణవాడు రములు ఘానేర తవమాచరించి వావులేస్‌ వరము రటగొన్న హిరణ్యక శిపుం డు వరమభ క్తుండె'న (వహ్లాదుని భఛక్తివభా వము నడుమనుండియు ఏల విష్ణుభ క్తుండుగ మూ లేదు! ఎవరి (వభావము నడుమనుండి విభీషణుండు. "రామభ క్తుండాయెను? అదివారివారి మన్నన్తత్త్యములల బట్టియుండును హీందువుల కుటుంబములలో థ బుట్టి నయందణజును ఆ స్పీకులు కావలయునను సనియతియున్న ధా! మతము వంశ పారంవర్యాగతమగు ఆస్తి

౨౬౦ కవికోకిల [గంథావళి

వలె వారసులకు లభించునదిగాదు. అది వ ష్‌ నుల చి త్తనంస్కా-

రముల ననునరించి భిన్న భిన్నముగ నుండును. మారా వరమ

ఛక్తురాలని [పజలు అమాత్యులు తలంచిరి, రాణా మా[తము

“ముతావేశము కూడ నొక మానసిక వ్యాధి యని తలంచను, “నీశంర లం స్వెళంటిం10బ్ర్‌ 1ఉంరులు21 పెళాంం108ై

అను మనస్త త్వశాన్త, (గ్రంథముల జదువ్రదుమేని రాణా నిశ్చయమునకు హేతువులు కోలవని 'తెలియకపోదు___. మన“ మతాభిిప్రాయములకును రాణా అభిషాయములకును శ్రీదము

కలిగినంత మాత్రమున నాటక్రమును నిందింపందగ దు నాటకమున నాయకుని కవి యట్లు -చితిం చెనని మూత్ర మే

వీచారింవవలయును,

ఈ నందర్భమున ౨ ౮ 12196ఇ51800 గారి యభి (ప్రాయ మెంతేయు నమంజనముగ నున్నది; “1 20164 424 20 ఇంగ6 00 26025 06 ౪164 0060156 102%. 6 187/3 రేరరేత06ి6ే 00 ఉంటు ఇఫంల లం06€16 కీల 6008381006 ౫10 16లేర్‌ 19 కుల ౧౮౩6౦4100౮

మోరారాణాలక రనలుబ్లుండు కోరిన మత భేదమును గలదు, కాని ఆమత భేదమే:ఈ నాటకమున (టూజేడీకిమూాల “కారణము కాదు, అది ట్రాజెడీ వీజములు; సులువుగా నంకు రించి వృద్ధి చెందుటకు దగిన "ద్వేమమును బుట్టించి అనుకూల వ రిస్టితుల సంపాదించిన ది, వచెసిమి'దేండ్లు సుఖజీవనమునలిపి అన్న్యూన్యము మనసు క్ర లసియు9డిన భె ర్యాభ_రృల మధ్య “టాజెడి సంభవించిననే అది మజింత ఘానేరముగ నుండును, మారా యందు స దుణము లేకాక ఆఅయామ చరమదశ కుల గారణమైన గుణలోవములుకూడం గొన్నిక లవ్ల, వాని ఫలిత

విషాదాంతనాటకము' = మీరాబాయి చి౬ఒరి"

“మేమి! అవి కుంభు నెట్టు నంటే ే 'వెట్టినవి1 అనువిషయము లే మనకుం జర్బనీయాంశములు, అతిలోక మతా వేశము,నిశ్చల వె రాగ్యముగల కులకాంత సామాన్యగృహాస్థుల కుటుంబ ములో ఇముడదు, వతి యిస్టానుసారము వ్నర్తింవ రురడుట, గృహాక్కత శ్రములందు నిరాదరణము, వతి పహ్యాదయమును తన మాటలు ఎట్టు నొప్నించునో 'బెలిసికొన నేరక "తాను విన్న నంగతి డాంవరికములేక మాటలాడు అమాయకత్వము, విషయ వరాబ్బుఖత చే అజ్ఞాతముగ నలవడిన తృణీకరణ భావమ్ము మిరాళీలములోని రం(ధములు, మిరామాటలు "వావ (పాయములుగ నగ పట్టును, -ఈనంగతి మోూరా.'యొబజుం గదు, 'బేడినను గుజించి 2చెమునపుడు “మిీనరాజు, విధి. యదృశ్వ హస్తము వెనువెంట 'నంటి మృత్యువధములకడకు నిస్నీద్చు నయ్యొ 1” అనియు మజియొకచోట “పాలనా దండళ క్తి నశ్యరమటన్న వీడుగగవంటిేి సత్యంబును వినెద 'వెపుడొ”” అనియు మోిరా యన్నఫుడు "రాణా వవిధముగ రాణా వదరక 'యేల ఆలోచింవలేదు అను [వశ్న అవిచార మూలకము, కొందజు విమర్శకులు , రాణాను ఒభిల్లోతో నరిపోల్చిరి, పాత పోవమణమునందు? జూవట్లు ఇతర భేదముబేకాక వారిరువురక -ఈ (కింది క్రేదముకలదు: ఒఖిల్లో 'యేువమూ (త్రమువిచారించినను [టూ జెడి జరిగియుండదు,ప్లాటును కరాలిపోయియుండును. 'జెన్‌'డె మోనాను ఒథెల్లో నంశయించు చుండెనేగాని అయాగ్రోను ఒక్క_త్షణమెన నంశయింవ లేదు, క 6ర్చాంక్లి యోక్రు "నేను చేతి గుడ్డ ను ఈయ లేదు_వివారింపుముి”

తికి కవికోకిల [గంథావళి అని భార్య చెప్పినను ఒఖెల్లో విచారింవ లేదు, అట్లు విచా 'శించిన అయాగో కుట బయటబడును; 'ెన్‌ జెమోనా చావదు. -ఈనాటకమున అట్లుగాదు, గాణావిచారించను, విచారించుకొలగ:ది ఆతని నసంచేహాము బలమగుచుండేను, (వత్యవ. సాత్యము దొరకినది. దానిని రాణా దృఢముగ నమ్మెను, అతండు న్యాయాధివతివలె “నివృమపాతముగ?”' విచారించుచున్నానని యనుకొనెనేగాని సాత్యుమును అందులో6 దనకు 1బజలవికోధ్సి తనయంతః పురము జొచ్చి "రాజఫ్లుత కులమున కె కళంకము. "బెచ్పెను, మానవంతుడగు తృత్తియుని చ్చిత్త 'మెట్లుండును? వదరక 'యోచించుటకుం దగియుండునా! ఇది ( భాంటిగాదాయని యందులేమొ. అది (భాంతియని తెలిసినది యితరులకు, "రాణా యథార్థమనియే గ దా నమ్మియుం డెను. అట్లయ్యు న సాజముగ నంశయనీలుండు గాన తన్ను! 'డానె శంకించుకొ నెను. *'అందటు వెడలివోయిరి” అని కువూరసింహుండు చెప్పినపుడు “అమాత్యులు, [వజలుు ెనికులు *మిరాస తత్వమును సంశయింవరు: నేనేమైనథ 'బొరవడితినా ఓ అని మొక్కి-.ంత ఆలోచించును, తత్‌ చమణమె అగ్బర్ము అంతః పురమునుజొచ్చెనన్న న్గు స్ధతి ఆతని భావ షిథిని6 బ్‌ఖా చనృత నము గావించును. మనస్సులో సుడిగాలి "రేంగున్యు "వేయి అ గ్నీవర్యతములు ఒక్కుం మ్శడి (వేలి యగ్నిత ప్త పాహాణ[ద్రవమును బె కెగ రజిమ్ము బ్తను, [కోధా నల జ్యాలలు ఊర్పుల్లై బయటికి "వెడలునుుః ఇంక రాణా 'యెవ్వ్యరి యభి

విషాదాంతనాటకము = మీరాబాయి ౨౬3 (ప్రాయములను నరకుగొనండు “న్యాయమని తోంచిన యడల. (బవంచమునకు6 (బతిన్బర్ధి గ నైన నిలువగలను* అని గర్జిం చను, ఇట్టిమూర్తిని మనము భానించుకొనద గలుగుదుమేని. *్టుడం106 109108 10 €౯2816 82286865 అనువర్నన్నమునకు నుదాహరణ_పాయముగా నుండదా! మనసులో నిట్టివివ్ల వము- హల చేయసచుండలాడదరాణా *ీవదరకే! యూచించుటకు అతల జేమి జీవన్ముక్తికి యల్నించుచున్న 'యోగియా 1 వహ్లాద భృగువతన గరళ "పానాదులంబో ల నే సౌజన్వము ఇట్లు వీడింంంబడుచున్నదను జాలి కలుగక డార్ద న్యము ఎట్లు భంగవడునో చూతము అను కోతూపాలము. వినోదము కలుగుచుండును. ఇ బే అతివూనువ నర భావమునకు ఫలము! ఇృందేమి [టాజెడి 1, =... .ర్మాతి వడుకింట వకాంత' మున కంఠమున తదాలింగనము ఎదురు-సూచుచున్న ట్టిది,. అకాండముగ ఆకంఠమె ఆచేశతనే నులుమంబడీ చచ్చుట! అదిటా జెడి[”అనిర సలుబ్బుండుడెన్‌ డెమో నా'చాయిని స్టరించి' 'నాండు! మూారాభాయిపా్నాతపోవణమునందు అమానుషత్వము' "లేదు. ఆమె వరమ.భాక్రురాల్ను క ఫవ్షథధ్యాన వపరాయణ) గాన కళల అయినను అట్లుండుట యమోానుషముగాదు, ఆమె మహిమలు (2122016) చరావీంవ లేదు, (వహ్లాదుండు వనుంగు లచేయదొక్కింవంబడియు, గొండ చరులనుండి క్రిందికిలదోయ బడియు, విషమిప్పింవంబడియు. జూన లేదు, ఇదిగ డా యమాూను మత్వము! మోరాచాయి (ప్రహ్లాదునివలె మత్యువ్చను జయింప "లేదు, ఆమెయందు మానవ నహజములగు.కొన్ని లోవము: లును గలవు, అవి యింతకు ముంచే [వస్తావింప 4 శుడినపఏ ఇ

౨౬౪ కవికోకిల [గంథావళి

“డజన్‌ డమోనా వధ అట్టు కరావీంవం బడవలయునా "లేదా అనువిషయమును గుజించి ఆం్లైయ విమర్శకులలో నే భిన్నా ఛి పాయములు గలవు,

10 క00906 1626613 28210, ౨2518 0 0/06110 200621 శషంం1102 0౯ 0౯1016 ₹0ల/ న న్‌01163002:6 123 $12066 ఉబ్రజ105€ 04000085 002 0 ₹6026561-= ఛం 0% ఖల ౪6286 2 31016906 0౯09064110” 16 666066 0€ ₹010. క్త, 0060659211 080001 20/1 20066 క60346064[ 25 2810

ఇట్టి విషయములందు 'సావమూాజికుల మన్న స్తత్వముల ననునరించి భిన్నాఖ్మిపాయములు. పొడసూపుచుండును, శక పురుేర్త్యా కారణమును” రచ్యకేక్కించి మర్యతుల 'యెదుట విచారీంచుట మందధమనియు, ఇందు రహన్యముండ వలయుననియు మజీయొక యామేవము,కుంభ రాణా మంత్రు లను బిలిపించినది పురుకేన్త్యా కారణమును విచారించుటకు గాదు: అమూల్యమైన వజహారము తన యంతఃప్పురచాసి సుశీల ధరించుకొనియున్న దను నంగతివిని, బలవంత రావు వలన కొన్నినంగతులు తెలియంగ్రాః ఆ విమయములను. పిచారెంచు టకు మం[తులను రావించెను. అవిచారణయందు వైద్యుల వృత్తాంతమును ఆ వె ద్యులలో నొకండు అగ్నరగుటయు -దలియవచ్చెను, పురుపేర్త్వ్యాకారణము రహన్వముగ నుండు టకు వీలులేదు. రాణా ఈన్హ్య్యాగ స్తుండగు భ్రర్తయేగాద్య న్యాయాధిపతి కస్తాండ, ఈ రెంటికింగల "భేదమును [గ్రహించుట వలననే "రాణాగొవ్చతే నమును ధర్భబుద్దియు నోచరంచు చున్నవి. వదో యొక నాటకమును దీసికొని దానికిని-ఈనాటక

విషాదాంతనాటకము . మీరాబాయి ౨౬౫ మునకును సాదృశ్యము కల్పించి “అందుండిన న్షే యిం చేల యుండలేదు అని వశ్నించుట కూడ ఒకవిమర్శనస చమ త్క్చతికాంబోలు !

అగ్బరు ఆాక౯కాసేనుల నంభామణము మెట్ర'వేదాంతము "కాదు... అనంభామణమూలమున మనకు వారి మన న్త _త్త్వము చక్కగ స్ఫురించును. ఇట్టి భాగ ములు చదువున వ్వూడు9ం ఫుగ నే యుండును, కాని [వదర్శిన వరముగం జూచినపుండు, కార్య (వచలనము "లేనందువలన, కొంత (విసువు) మిం30[09/ నోచ రించును, కవి యీ *స్‌నును” కొంత నంనం_రించిన బాగుగ నుండుననియ నాయాశయమును.

గీ

“కొన్నియసంభవములు” అనుశీర్చి క్మకింద పదునేండు అనలఖభవములను మిోరా నాటకమునందు రనలుబ్ధుండు మూవించెను, ఈ యనంభవములను గుణించి కొంత తెలిసి కొనవలయును, నాటకమును గొందజు “వతినరంబునం దన (య భావ మొంది” చదువుదురు, అట్టి వఠితలు, ఆటచూచు నవ్వుడు ఎట్టి యానందముంబొందుదునో అట్టి యానందము నే చదునవునవ్వుడును పొందుదురు, కొందటజు దోవనికూవణము కొక చదువుదురు, ఇట్లు చదువువారికి అనంభవములని తోంచినప్‌ ఆటవూ చు చారికిగాని, మొదటివిధమున? జదివిన వారికిలాని తోంవవు, నాటకము. జదువునపుడు కొన్ని సంభ వములుగం దోంచినవి (వదర్శింవంబడిన పుడు అనంభవములుగ నగవడును, ఉదాహరణము:; ఉ త్తరరామచరితమున, దండ

క్‌ కవికోకిల (గ్రంథావళి కాటవియందు రాముండు నీతను న్థరించుకొని దుఃఖంచు ఘట్టమున, వనదేవతల [వభావముచే అదృశ ఫ్రమానయగు నీత 'రాముని (వ క్క నిలంబడియాుండును, -ఈ భాగము. జదువు నపుడు అనంభన మేమియు గో చరింపదు,;.వబలయన నీత అదృ క్యగానున్నదని యనుకొనుటకు మనభావము ఉవక్షరించును కాసి, యిీాఘట్టము (వ్రదర్శింవ బడినపుడ్కు.. నీత యగవడు. చుండలా' అగవడ లేదని భావించి మన కన్నులను వంచించు వ్యవహార సిద్ధమైన [వవంచ మువేజు; నాటక (వవం

చము వేటు; ఒకదానిని వేజోక దాని దృష్టితో విమర్శించుట-: ఉభయము 'నెలుంగమికీం డార్క్యాణము, కొన్ని ధినములు, నెలలు, నంవత్పరములలో జరిగిన వివయము మూండు. నాలుగుగంటలలోగ్యబదర్శింవంబడవలసీన రూవక మున నిర్మిత మగటచేతం గొన్నినమయములను నియమములను కవ్చలు- అంగీకరించిరి. సామాజికులు*నాటక [వదర్శనములోని "కాలా సంకోచమునకు అలవాటువడిన వారగుట అందు అనంభాొ నత్వము గోచరింపదు,

ఒకవ్వుడు సంభివములుకొన్ని అసంభవములుగ నగ వడును “టి 15 30800266 జక సం[ంరి అను సామెత, మనము విననిది కాదు... నాటకము మూచువారీకిని జదువుః వారికిసి అనంభఛవములస్‌ తోంయందగువానినే కవి ఆలోచింవ వలయును,

రనలుబ్ధుండు నాటకములోని విషయములను జ్జ వ్‌

"పట్టుకొని యుండిన ఇన్ని నందేహములకుల [బశ్నలకు అవ

వెషాజారతనాటకము ఆ మీవాజాయి చాషిలే

“కాన ముండే యుండవన? వ్యావమును ఇంత నిడీవిమై యుండదు తన 1వళ్నలకుద జూాలనజకు నాటక మునం'దే (వత్యు తరము అన్న ఫి, అనంళ వముల మిదారించుస ప్పుడు ర్‌ సలుబ్బున్‌ నంఖ్యూ (క్రముముే అనునరిదచెదను, న (షే వబ కచువై శ కుందా "గాజ్యమునర చాను (ఆవేశించుట సాహనశారస్టమని అన్బటుంగును; అమివను మూరా సందర్శనము బవశ్యక _ర్రన్యమని తటంపెను, ఇందువలన అగ్బురుని పాహానిశత్వుడు.. (తరిళంమటంలు అట్టు చనకు నోచరించాను. ర పాన్యముగ ౬ బర చిశమును (బే తించుచూరు. "రోజు బంయ్యును మందుగురతు సొమ్మని వంటిది ఇట్టుకొని వట్టపుశునుంగునెక్నిం కారుగా | అగ్నళ్కు విరోధి 'దాస్ట్ర్రమున నిన్నహోయురడ్రై 'కాటుమెట్టండు. అన్ను, (వజల శమ్మక మె "హానికి దశకు కవచమైనది. యూరపు దేశమున జరిగిన మహా నంగ్రామమున కై జరు స్న్యతులలో షోకండు మాజువేసమున, సీకొనద్యివక్కం వడిపిన (ఫంచి వటాలపు కచారుని (బవేశించి 'కావీంచిష యడ్యుత సాహాన కార్య ములు. చదివిన అవి నత్యములా 'బేక కల్పితములా యను సంచేహామునకుం సాల్నడుదుము2,

అన్నరు వ్యజవారమును. గురుకట్న ముగనమర్శించెను, 'తానట్లుచేయుట పొరపాటని. వెనుక చింతించిన... ఇట్టి పొరపాటులువడు చునుష్యాబోకచోటడ "జేరినప్పుడే (ట్రాజెడీ

(9) ఇచ్చట రనలుబ్బ్రుండు వొారవతివాంయు.. “రాణా కఈవవారసింయుని మొదటితూరి వంపినపుడు అగ్భురును -చంపు

౨౬౮ కవికోకిల 1గంథావళి

టకుగా( బంవ లేదు? మారాను అనుసరించుటకు బంపేను, చంపుటకు! దనకే ఆ డ్డ "లేదుగావు న్‌ రాణాయొద్ల రు వ చ్చెను, రన బరబ్బుండు త లంచినట్లు | “చంపుమన్న యాజ్ఞ ను దాను చాట లేదు, ఆ యాజ్ఞ _"లెండవతూంరిది, "

(8) రనలుబ్లుండు తేన నంచిలోని *“"కేడియం కాటుక””ను చాను కోన్నులకుల జరుముకొన్నట్లు తోంవదు. అట్లయిన అప్పటి పరిస్థితులు చక్క-గ గోచరించియుండును. ఆనమయ మున మళత్రులును ఇతర "సేవకులును 'బెడిసిపోయి యుండిరి, సోమూారసింహుండొక్క..లడే రాణాకుల బట్టుంగొమ్ము. “కావున ఇానినే వంవిను ఇదంతయు 'రాతికాలమున "రాజ (పాసాద మున జరిగ?ను, జెడిసిపోయిన మంత్రులకును దండ నాథునకును ఈనంగతి యెట్లు "తెలిసీ రాణాకు సహాయవడుదురు? "రాకా సౌంతముగ వారి నహాయ్యముకోరునా! అగ్నరు సిబ్బందితో "రాలేదని రాణా. యొజుంగును, అట్లు వచ్చియుండిన “వేగుల వారు. 'తెలిసివోకయుందురా ఓ! తలారి చెప్పీనపుడుగూడ ఇద్దజు చాటసారులనియేగ దా "చెప్పెను, అన్పరును జంపుటకు ఒక్క- రనప్వుతుని 'బంపుట తప్పంట! వద్ని సీ నందర్శనము నకై వచ్చిన యల్లాయుద్దినుని మువ్చదివేల సై న్యమును వ్‌డు వందలమంది రనపుతవీరులేగ దా చించి చెండాడినది,

(4) నంభవ మే, వీలయన అగ్న్బరు మరైము రాజు నకు (బియము___ఆ జ్ఞాతృణే నేం శావరాధ మువలనం గలుగు నప్రియముకంకటు ఈ వృత్తాంతము " నెజింగించుటవలన గలుగు 1వియము 'షాచ్చుగా. నుండునని తలంచి. కుమారుండు రాణా యొద్దకి వ రుగ్గల్తెను,

విషాదాంతనాటకము = మీరాబాయి ౨౬౯

(5) ఇచ్చట రనలుబ్దుని నందేపాము నహేతుకము, మిరా మరణవ్నార్తను అగ్న్బరుచే నొకమాటలో చెప్పించి యున్న ఈ నందేహమునకుం దావుండదు,

(6) తన 'యాజ్జ్ఞను నిర్వ_ర్రించునను నమ్మకము చేత నే రాణా మోరాను ఆజ్ఞాపించెను, ఆమె తిరన్క్మనతియు6 గాన రాదు. "రెండవతూరి కువూరుండు. అగ్వరు ఉదంతము 'చెవ్చ వచ్చినపుడు మారా యమునామార్షమునం జనుచుండెనని చెప్పను రాణా "సీవకవర్డి తుండయ్యును ఆజ్ఞాపింపంగ ల స్థితి లో నేక దా యున్నాండు, మోగా తన యాజ్ఞ ను తృణీకరించిన అన్పటి యతని నిర్ణయ మెట్లుండునో మన 'మెట్లూహింవం

(7) కుమవూరసింపు(డు ముందు బయలు దేనను; అగ్నరు 'తా౯ేనులున్న స్త్లలమున 'వెదశేను, వారచ్చట లేరు, అతండు. వారిని "వెదకచుండెను, కుంఛభరాణా అతనికన్న అయిదో (లేక) పది నిమిషములకు 'వెనుక బయలుదేరెను. అడ్డ డారిబట్టి కుమారునిక న్న ముందు ఆ స్థలమునకు. బోయి 'వెదకుచుండెను, వెనుక వచ్చు కుమూరసింహునికి ముందు. బోవు “రాణా యగపడుటయొట్లు-అనంఛవము 1! కుమూరుండు “తండీ, నీ 'వేల యింతలో నిచ్చటికి వచ్చితివి?” అనెను, "తాను వచ్చుటకు ముందుగ నే యెట్లు వచ్చితివను భావమె గడా ఆ వాక్యము న ధ్య్వనితమగు చున్నది,

(8) కుమారుండు. తన్నుందాను పొడుచుకొ నెను; పొడుచుకొన్నటు నటించి రాణాచేల బొగడించుకొనుటకుల గాదు; దుఃఖభారమును నహీంప లేకయీ, వాడుచుకొ నెను,

౨౭౦ కవికోకిల 1గంథావళి తన్ను6 'డానే కుదురుపాటునల బొడుచుకొనెను గావున 1ఆయపులుట్టు” చూచి పొడుచుకొ నెను. అవ్చటికిని (గుక్కు. మిక్కు- మనక చావలేదు, తన విపాదమును 'వెలిపుచ్చు మాటలు. పలికియే మరణించెను, "ఇచ్చట కుమారుండు కుమాగసింహుండు. నుంభుని చచీ;కకటిమజుంగునం 'బొడి "నిను. అఆ సమయమునకు దన్నవైపున కేవక్క-.. కనంబడు చుంజెనో ఆ [ప కానే పాడీ*చెను, బహుశః వెనుక వ క్కగ నుండవచ్చును, ఆపోటున దో్యోమరణ సంపాదికాగ్‌ వదినిమివ, ములు. (బతుకనిచ్చునదిగా నుండును, ఇం'దేమి నిర్వ్యహణంపు తచ్చిబ్బు కనంబడుచున్నది? అది యొచటనున్నదో రనలుబుండు. తన బుదిని కోధించుకొనవలయును,. (9) (ఎ) ఒశే విధమైన యావ్నెవములు చర్విత చర్వణ ముగ అందందు. దలయెత్తుచున్నవి, అందువలన: "నేనును బునర్వుక్తిదోషమునకు అగ్గము కావలసి యున్నది, రాణా “సీచువాదియని యిదివజుకి 'తెలివీయుంటిన, మారా మతము 'నెడ నతనికి నహానుభూత్తి లేదు! తన గార్హ స్య సుఖమునకు భంగము కలుగుటవలన మత బ్వేవము మజింత నిశిత మెనది, "కాని, యా మత ద్వేషమొక్కటియే మొన ఇట్టి టాజెడీ జరిగ యుండదు: అగ్నరు. అంతఃపురములోనికి వచ్చుటయె (టా జెడికి కార్త అము, మోరా (వసిద్ధభ _కీ అగ్బురును రవ్వీంచు టకు 'హేతు.వై నది, రాణా మిీరాను శిథవీంచుట తనమతము కన్న భిన్నమ తము నవలంబించినందుకేంగాదు; అగ్బరుపై మరులుగొన్నందుకు, అగ్నరు ఒట్టు పెట్టుకొని "చెప్పిన మాట ల

విషాదాంత నాటకము ... మీరాబాయి ౨౭౧ వలన మిోరా నిరవరాధయనియు 'డానే (భాంతి వడె ననియుం 'బెలిసికొనీ ఛింతించెను. కష్టములు తలడా(కినప్పుడు మనస్సులో 6 .గగొంత మాటుపాటు నపూజమేగాని, అవిమన। (వకృతిని మునుముట్ల మార్యంజూలవు, మతము మాజుదు.__ శా_స్తవుండదు మహమ్ముదీయుండు కాండు, న్నాస్తికుండు అఆ్నస్తి కుండుకాడు. (భాంతీచే నిరవపరాధను, భార్యను, చంపితినిగడా యను. దుఃఖాగ్ని పహృాదయమును 'బరితవీంవటజేయుచుండ మత భేదముల మంచినెబ్బరలు. తలపోయుటకేమి యవకాశము గలదు ఆ దశలో +

(9 (0) రాణా మోరాను నిర్భంధమునందుంచినది___ తన భార్య వీథుల "వెంబడి విచ్చివట్టి తిరుగుచున్నదను. అవ వాదము నుండి కాంచి కొనుటకును, క్టువ్టమందిర మునకు. బోసీయకిండుటకును, మిగతడానికి సమాధానము (9) (౭) లోనే కలదు.

(10) ఇదిగ్టేజలో సరియైన దీవసాకర్యములు "లేనందున కలిగిన లోవము. నాటకమున నట్లులేదు,

(11) ధ్యాన నిర్శగ్న చిత్తు. మయుడ లెజుంగ నివారు ఎల్ల కాలమాళ్లు యుండరు; కొంత నేవటికి. వారికి సామాన్య మనఃస్థితి గలుగును, 'రామక్యవ్ల పరమహంనయు నిశ్లై కొన్ని గంటలో ( బలేకుయుకటి రండు దినములో థ్యాననిర్హుగ్ను ౯డై యుండి మరల 'సామౌాన గ మ న ;స్థితిని, వొందుచుండెను, ఇది నపహాజమే. యమునాతీరమునకు వచ్చుచుండినపుడు

తి8ి రి కవికోకిల [గంథావళి మోూ'రాబాయి సామాన్య | మనఃస్థితియం'బే యు౦ డెను, కావుననే అగ్బరు తా౯్సేనులతో నంభావీ.౦ చెను,

(12) నాటకమునకు నంబంధింవని హాల్ల కల్లోలముతో రసలుబ్దునకుం బనియున్నను ఇతరులకుండదు.__మిారాకాయి "రాముండు కాదు. ఉదయపుర [వజలు అ యోధ్యా [(వజలు "కారు,

(18) మేవాడ్‌ అనగా మధ్య దేశము, అది రసప్తుతుల 'రాజ్యము* చితోడ్‌ గడు పూర్వ్యరాజధాని, తరువాత "రాజ ఛాని ఉదయపురమునకు వమార్చంబడినది. యమున 'మేవా డులో [వవ పీంచుట' లేదు, బనాన్‌ నది ఉదయపురము। పక్క- [(వవహించుచున్నది. ఈ యువనదియు యమునలో గలయున్ను ఈ నదికేమెన యమున యని మాజువేగున్నదో యేమొ "తెలియదు. కథలో మాత్రము యమున యనియున్నది., కవియు ఆ యముననే (హించి యుండు'నేమొ.

(14 సుళలీల యుల్ల పుడు దొంగలించు స్వభావము కలదియో కాదో చెవ్వుటకు నాటకమున ఆధారములు లేవు. సుశీల తాను సౌగసుక త్తెనను (భాంతికలది; తన్నలంకరించు కొనుట కా హోరమును దొంగిలించియుండును. దానికి ఆ పోరపు విలువ- తెలియదు, నపహాజముగ దొంగ కాకపోయి నను ఒక్కొ-క్క_ వూడు ఒకనికి దొంగలించుబుద్ధి కలుగుట అనంభవముకాదు, ఈ [పశ్నలు నాటక విమర్శకుండు అడుగ వలసినవి కావు-__ఇట్టి (వశ్నలు పోలీసు శ్రేమనులో ఉచితము లుగా నుండును,

విషాదాంతనాటకము .: మిరాభాయి ౨౭3

(15) "తానెవ్వుడో విన్న యువ్మశుతి మరణనమాయ మున వీల కుంభునకు జ్జపికి శావలయును 1 అట్లగునేని జ పికి రాందగినవికూడ చాలగలవు; నాటకములోని "పాతిక మల ఏను హస నన శ క భాగము స్పనరభిసీతము కావలసియుండును! తన జీవితమును సింపచోవలోక నముగ6 జూచుకొన్న ఘట్రము ముం'జే డాంటి పోయినది, "ళు మరణ సమయముసనం దనమనము నాక మించు కొనందగిన భావములేవి ! తన (భాంతి, మీరా మరణము, తన మరణమ్ము.. వీనిని గుజించిన తలపోంత లేగ దడా నహాజములున్ను నమంజనములును,

(16 మోరా పాటను .గుటించి యొకమాజతైన కుంభుఐడు. (వస్తావము చేయలేదంట ! ఇదియొక యనంభవ మిోరా. పాట కుంభునకు. (గొ_త్తదికాదు; లోకమునకు వింతగ నుండవచ్చును,

(17) ఇందలి యితివృత్త్రేము నరయ్మవదాయాగత మై లోకమున వ్యాపించియున్నదనియు. జార్మిత కము "కాదనియు ముంజే 'తెలివయున్నాను,

రనలుబ్ధుండు నాటక ఛామను గుజించియు నిట్లు వీమ ర్మించెను: *ీమిరా నాటక భామయందు' ఉత్తమ మ భ్యమ పా(తలకిడిన మూం(ధ మంబె ఇంస్తీషు జాతీయము, వ్యాకృ'తా ఛాసము (గ్రామ్యుమును అందందు€ జెవింబడుచుండెను. ఎన్ని వాక్యములో యింగ్మీషంన క్రనువాదములు. గ్లాని తెలుగు జాతివి "కావని తోంచుచుండెను”” శుద్ధ [శో(తియుం డై మడీ

౨౭౪. కవికోకిల (గ్రంథావళి ౫; గటుకొన్న రనలుబ్లుండె 22810, 609౪613100, అను ఇంగ్సీషూ ముక్క-లు వేయనిదే తన నభ్మిపాయము వెల్లడింవ లేని. భి ల స యఫుడు ఇంగ్లీషు జాతీయము లేకయే ఇాక్యము రచింనలేని యపుడు జంక ఇంగ్నీషం తెలుంగులు నేర్చుకొన్న వారి విష: / యము వేటుగ. 'జెవ్చవలయునా 1 ఇంగ్నీ షుభావ. వ్యాపించి" ] యున్న యీకాలమున నెంటదెన నొకచోట ఇంగ్నీషు జాతీయ. | ములు దొరలుటలో ఆశ్చరం ఫ్‌ మేమియు లేదు. ఇంగ్లీ షు జూతీయ'. క్ష ములు తెలుంగు రూవముతో వాద్మయముస. (బ వేళించి' న; నపుడు అవి రమణీయములుగ నుండునేని అంగీకరించిన స్స తప్పేమి! ఒప్పేయగును, ఇట్టి మార్పులు మున భావమలో నెన్ని శ జరిగియుండ లేదు + గుంటచిక్కుుల సంన్క్భ తాన్యయము' షః ధాటికశే నాశనముగాని అతెలుంగుభామ ఇంగ్లీషు జూతీయా | ములు కొన్ని చేరినంత నే చెడిపోవునా + . ( రూోయముుమతు/ * | న (ఒం (ఉంటం జ్జ

. _ వెరం(66 8 €ం ₹016400 2033, కిశ్‌డరే[28-21 |