Telugu ఆంధ్రమహాభారతము_బొమ్మకంటి వేంకట సుబ్రహ్మణ్యశాస్త్రి - anilvaranasi/indianlanguages GitHub Wiki

క నౌ

• దా. ల ల్లీ “తిగ్నీతి. సె ళా కో గ క్‌. " అణు శి శ .. ళ్ళ / శ క ఎ ఈ " న జలే అ గ
• ఖు | ॥ న యన్న శ ఏ అణి కః కు. /( (| న | చం ళల ౧ టి, స ట్‌ ౮ ల లే ౫ టీయె (రె కకం మై ్గ్‌ రా లొ. టి. ॥ .. క వ్‌ . + క్ష లతల అల 7 యు. . " . 1 ల్తో 3 న్ని ణో గ క్తి లా ల = వ న్‌ ( ం నలో _ జు క ర్‌ గట్టి ళ్‌ తా ఉం + ఖ స్ట] 4 లల? న్‌ గ ణో 2 న... ॥ వలి స / ఆం!!! న ళ్‌ త్‌ [] న | జ్జ .. లో £ న లీ [౯ ఛి ఖీ . ఇళ €౬ శ లే మి ౧౧తో. సన భు ళ్‌ తంటా ్‌/ శి. తో షం ౨ళ్కా టీ ం తౌ న్‌. ం" . , ఏ , ర ల ఇ న్న గే ్గ. గే ఆ క్ష ళ్‌ త్త] ఖ తి య న క (6 శ స లే అ టీ త న 2 “111 గ్‌ యో గ గ షః వ్‌ (క 1 ఎ రప వ న రమ హై . 1 బ్‌ గానో ఖ్‌ 4 ఈ జరం చ సస లత ష్‌ ప | . ల ఇ! య (

• ఇ | ళీ తి |] ఇ ర ఇ ఓ ప ్‌ క్ట ఠం , సాం ళ ॥ + | ? ఏ ఇ ౫ కా | య లు 4 ఓ నో ఆ" ఫశ న | జ ఫ్‌! ఎనో 2 త వండ శ' ౮ ర్త లీ గా “= తో క్‌ లం యా క. | వ స్‌ ల ' ణో

గ "ఆటలు యా. (గా [| పచనరాప్యము]| ఓమ్మికంటు వెందటసు బహ్మఖజ్యగా ప్ర (ధా వాలైవిణ) ఫాన్‌: 6252 (గలపాడి దీరాస్తామి సన శ్రుగముతారామా బుక్‌ డిపో కోటగుమ్మం-రాజమంద్రిక౫ 1! కాపీరైటు) 1930 లః 15.)

ఆం(ధ వుహాఫహౌారతపవ్వు ఆదిప ర్వ వంం సరృయాగము మన్యుడిక్‌ వె(తుగు 'పాంవవులకు ముసిమనుమగు, (నుతసేన ఉగ సేన, ఫీమసేనులనే ముగ్గురు తేమ్ములు కమ్ము కాయ గా 'రాజవృపుభురై న జన మేజయుగు హ నీనాఫురం రాజధానిగా రాజ్యం 'యేలుతున్నా గు, ఒకనాడు ఉదంకుడు అనే వి(పుడు అతనివ ద్లకు వచ్చారు, అప్పుడే తశ్లనిలసు జయించిసచ్చి ప్‌జ యో త్సాహంతో వున్నాడు పరీశ్లి త్‌ , వచ్చిన ఉదంకుని చక్క-గా 'సవించి వచ్చినపని తెలియ జేయమన్నాడు, అప్ప్వుగు ఉదంకుడు “రాజూ ! తశ్షకుగు మహాదు ర్మా రగు, వాగు మదోన్నత్తుడై నీ తం(డిని కాటువేసి చంపాగు, ౧ తి యానా ఇ అటునంటివాణ్ని శ్రమించడం మంచిదికాదు, దుష్టశిశ్ర ణా శిష్టరశ్రణా దీమొూదశ్వుల న పాండువంశపు శీ తిపాలుడనెన నీవు తక్షణం తత్షకాది సర్బ్పయార్దం సర్పయాగాన్ని సాగించ. అన్నాడు, తక్షకుడు తన తండడిని చంపావవి "తెలుసుకున్న జన మేజయుగు - అదెలాసంభవించిందో వినరించ మన్నాగు, ఉదంకుడు వెప్పనారంభింభాగు, “*నరపాలా!

న్‌ (శ్రీ ఆం[ధ మహో భారతము సీశం(డీమయైన పరీశి త్తు ఒకప్పుడు వేటకు వెళ్ళి మృగాన్న్నక దానిని కొట్టాడు, చెబ్బతిన్న మృగం పారిపోయింది, నీతం (డి దాన్ని తరుముతూ *శమిోకుగు” ఆనేబుపి. ఆశ్రమం చేరాదు ధ్యానంలో పున్న శమికుణ్ని మృగంజావ అఆడిగాగు ఆబుష్‌. మానంపూని ఫుంవటంవ ల కోపించి ఒక పాముయొక్క_ వ్భుత క ఖేబరాన్ని ఆయన మెడలో వేసి వెళ్ళిపోయ?*గు అప్పుడె గుకుకులంనుంచి వచ్చిన శమి కాత్మిజుడ న “శృంగి ఆనేవాగా తనతం(డి 'మెవలోని మృతసనర్బాగ్న్‌ మాచి (5 “ధించి హ్‌ తం[డిమెశలో చచ్చిన పామునువేసీ అవనూనించిన ఆపరీక్షి త్తు నేటికి యీేశనరోజున పాములతో అతికూరమైన తక్షకుడనే పామువేత మరణించుగాక” అనిశవీంచాగు, ధా్యానానంతరం కళ్ళు "తెరచిన శమింకుడు జరిగినసన్నీ తెలుసుకొని బాధపడి “సాయనా! రాజును ఆంత దారమణంగా శపించరాదని తన కొడుకును మదలింధారు,

అనంతరం “గారముఖు*వనే శిష్యుని విలిచి, సీతండికి, సంగ శాపాన్ని ₹లివీ రశ్షణమౌా్థాలు "నతుక్కో_.మన్న్యాగు, సంగతి 'ఇలిసీన మీనాన్న గారు ఒంటి నింభం మేష కష్టించు కుని గాలికెనా చొ ర శక్యం గాని ఆమందిరంలో నేవుండి రాజ్య పాలన చేసేవారు, ఆరురోజులు గడివాయి వడవరోజున బువ్‌, వాక్యం పాలించేందుకు భీషణ విపదం(ష్టు కైన తక్షకుడు హ స్తిన పురం రాసాగాడు, మార్గ వుధ్యంలో అఆతడిక్‌ కాక వపు ననే (నాహ్మణుడు క నివింయాదం, ఆ కాశ్యపుడు మం(తవేత్త అసీ పరీక్షిత్తుని రక్షి౦చేందుకు "వెగుతున్నావనీ (గహింది

ఆదిప ర్య ము 7 తళ్లకుడు అతనిశదురయా వ్ర్‌డు తన కాటునుంఛి రాజుని కావాడ వం యొనరితరమూ కాదన్నాగు తక్షకుగు తన మం తానికేతినుగు లేదన్నాడు కాళ్య సుడు అఫుగు తశ్షకుడు నమిోపంలో వున్న ఒక చెట్టునుకరచి దానిని (బతికించమన్నా డు, తక్షకుడి కాబుక్‌ ఆ చెట్టు బుగి అుయివేోయింది కాశ్యపుడు నుంత్రోచ్చాటన చేసేళరికి ఆ చెట్టు మళ్ళ (బతికింది, తెక్షకుడు ఆశ్చర్యవాయి కశ్యపుడికి కానలనినంత కనకాన్నిచ్చి "వెనక్కి. పంపేశాడు, కొందరు నాగుల్నిపిలిచి మిజనకునికి వారిచెత దర్భలూపళ్ళూ పంపాడు, వాటిలోని ఒకపలంలో తానో చిన్న కీటకరూపంలో ఉన్నాగు మోా తండి ఫలాలు ఆర గించబోయీసరికి తక్షకుడు నిజహాపాన్ని దాల్చి నీ తం(డిని చంపాడు వాడు రాజు 1 తం డికె జరిగిన అవవమానానిన్‌ ఇ భంగి సవీంచటం ధక శం ఫ్‌ వో కుడి శ_క్ట్‌ఇలియక అతిని నెడలో పామువేసీన నీవీళ్ళి పాదుల తపు లేదు, బుపి,నాక్య (పకారం నీతం(డిని చంపడం తశ్లకుడి న్‌ గన ఫి మెనప్పటికన్నీ, రశ్షించన చ్చే భూసునుణ్ని లోఖిని చేని, మరల్చి మాయావిక్టు నీ తం(డిని చంపటం కేవలం తక్షకుడి అహంభావానికి చిహ్నం కాబట్టి తంట(డీని చంపిన తక్షకుడి నం గ్టాాస్న్ని తగ'లేనీనా పాపంళేదు. కతశ్ల తీష్పుకోవాలం శే నర్చ యాగ యే మార్గం అంటూ ముగించాడు, ఉదంకుగు, జనమెొ జయునికీ కూడా తిక్షకుడివై కోపంవచ్చింది. సర్పయాగానిక్‌ నీదం అయా ఫ్ట్‌+ యజ్ఞ శాలలు నిర్మించబడ్డాయి.

గ్‌ చండభార్షపుడు షా మసి ఎహా కనవ్ఫుడు ప్‌ం/ భెర్లపుడు 2ైమన, (బ్రహ్మ శాక్టరవుడు పంగ చప్టా ఉన్దాత, కొత్చుగు, వేదవ్యాస భగవానుడు అని3

ఉద్దాలక్క ఆ వేయ, పర్యత్కృ నారద, శాలఘట, కుంకుల మొదలైన మహాక్టుల సమక్షంలో సర్పయాగం ఆరంభం అయింది, ఈ సంగతి తెలినీ తశ్లకును యిం(దుణ్ని నీ 'వేడాడు ఇందుగు అభ యమిచ్చి అతనిని తనవద్ద నే వుంచు కున్నాకూ హోతేలుమం(తపూర్యకంగా ఒక్కొక్క. సర్పాన్నీ అవాహన చేస్తుంళే అతిభయంకరమైన సశర్చాలు నచ్చి ఆ య్ఞగుంతంలో పడి, మూడి మసె వోతున్నాయి. య త్ల అంతా దుర్గంధం నా ఫ్రపీసోంది. ఒక తంలపవీ. శెండు తలలవీ మూడు తిలలపీ, నాలుగు తిలలపీ, పదితలలపీ, కూడా పాములు పున్నాయి, ఒక (క సెడు వొడఫు మొదలుకొని, కమ్మ యోజ సాల వొవవుగా వున్న సర్వ్చాలు అనేకం ఆ సనన కుండాల్లో అళునులు బాసాయి. వాసు! వంశీయ్యులై న శలపాల, చ(క ప్‌చ్చిల, పూ ర్హ, మానస, క్‌ టలీద్ళ హాలీవముక, కజ్లక కాలదంత హిరణ్యబాహ, కేణ, శరఃణూలూ, తక సంశీయ్యులైన పృ ్యాంవక 9, మంవలక, పీంవనీ ర్‌ + రభేణ కాదులూ పారా వతి పారిజాత్త. పాంశవాది అయిరాపత నంనీయులూ. వరక, రుం కాది క "రవ్యులూ యః శంకువ ర్హ, సిఠరక్క కుఠ రాది ధార దులోకొన్ని నీలివర్తానిప, ఇంకొచ్నె ౮ కృవర్హాసివి, మరికొన్ని అనీతవ నలు ఇం తందుకు! పాముల్ని చంపటంకోనం య జ్జైం తల పెట్టి అపర శారదలై న మహక్టులు హోతలుగా మం(తో ఇ్య్బాటన” ని అహ్యాసిస్తుం శు యేసాములై లే మాతం ఛానక ఛసాయాా?

ఆదిప ర్వ ము ర సర్పలోక భీకరమైన సవనమలా సాగుతుండగా అక్క-డి వారు జన మేజయుణ్ని వూని “రాజన్‌! వతక్షకుణ్ని వతి హో(త్రుడికి బలిచేయాలని తమకు సమకట్టారో ఆ తెక్షకుగు యింకా రాలేదు, అతడు యిం(దుడిదగ్గ లే ఉన్నాగు” అన్నారు “అయినాసంే తక్షక నాశనానికి [తీవ యత్నం వయ స్టడి ఇం[దుగు న ర్చాన్ని వదలకవో లే యిం[దుడిక్‌ సహా తకకుణ్న్ని ఆవాహన చెయ ఫ్రడే” అన్నాగు కోపంగా జన మేజయుగు, వెంటనే హోతలు సుందరాలూ, మంగళ (పదాలూ అయిన కంఠాలతో “న పే*ం(దతెక్ష కాయ స్వాహా అన్నారు అం ే-వున్న పళంగా యిం[దుడు సకలపరిజన సం'సేవితుడొతూ విమానాధిచహూనూై యజ్ఞ గుండంవై ఫు అసంకల్పంగా నే జారి వోనారంభించాగు, ఈ వూహీంచని పర్శితికి తట్టుక లేక భయ పడి, యిం(ద్రుగు తక్షకుణ్ని వదిలేనీ తనదారిన 'తానుపోయాగు తిక్షకుగు భయ(భాంతురైై మెలికలు తిరిగిపోతూ అన్నిగుండం లొకి తలక్రిందులుగా పడిపోడానికి ఆ కాశ మార్షనుండి జూరు తున్నాడూ సరిగా ఆ సమయానికే ఆయజ్ఞశాలలో అగ్రుగీకిన “ఆ న్తీకుడది పరంాఫాగం, ఆగు=అఆగు- ఆగు” అఎ ముమ్మారు తక్షకుణ్ని వుర్ల శించి అన్నాడూ ఆ కుడు, ఆతడి పవిత వచోశ క్రివల్ల నిం నీ "జీలక్షీ నగువము ( వలాచసా గాడు, తక్షరకుడ్తు ఆ గక జన మేజయుణ్ని. పలురకాల కీ రించాడు. అతడి పూర్వేక్కులె న పాండపుల్ని (పస్తుతించాచ, జన మజయుడు (పసన్నువ య్య్యాడు. మం(త్రిబలాన్ని సహాతిం నిష్పలం చేయగల అతన

[0 (శ్రీ) ఆంధ మహా భారతము వచోబలానిక్‌ అచ్చెననంది నమస్కరించి. మెచ్చుకోలుగా “నీ ఇచ్చకం వెప్పు తీరుస నన్నాగు ఈనిమిషంనుంచి యే సర్బ్పమూ యజ్జగుంపలో పండేందుకు వీలుశేదు అను(గహాంచు అన్నాడు ఆ స్తీకుడు అదితప్ప యింశేదై నా కోరుకోమన్నాగు జనమేజయుడు "లెక్క_కుమించిన బంగారం యిసానన్నాడు, ఆ న్తకుడు నవ్వీ “రాజన్‌! నేను నాగరాజయిన వాసుకీ మేన లుణ్నమహ వీమయెన జర త్కా-రుడిక్‌ నాగకన థి అయిన జర త్కా. రువుకీ జపించినవాణ్న నాప నా బంధున్రల కన్న బంగారం యెక్క-నకాదు ఇచ్చకం తీరుస్తానన్నావు ఇచ్చపుంకే తీర్పు 'లేదం కే వెళ్ళిపోతాను, ఆడితవ్పిన వాడననుతాపు సుమా అన్నాడు పగసాధించటంకన్న న త్యా న్ని. సాధించటమే యొక్కువగా. తలచిన జనమేజయుడు యజాన్ని ఆ పేఫాగు, తక్షకుడు స్వేచ్చా గా నళ్ళిపోయాడు పాములకు గండంగడిచింది,

ఆ యజ్ఞ సమయంలోనే జనమేజయుడు. , వ్యాసుల వారిని కురు- పాండవుల గాథ వినిపీంచమని కోరాడు, అందుకు (న్రీవ్యాసులు తనశిష్యు వై నవై శంపాయనునిచూసి “నాయనా "నేను నీకు చెప్పినగాథ ఏీరికి వినిపించు” అన్నాడు.

వై శంపాయనుడు చెప్పనారంభింభాడు,

ణా౦ది

“విష్ణుస్వరూపుగై న వ్యాసులవారిక్‌ నమన%్క-రం పెద్ద

లందరికీ నా (పణామాలు గురుదేపులై న (న్తీ) వ్యాసులవారు

ఆది*ప ర్య ము |!

యీకథని జయమనేపేర రచింఛారు, భారతపవీరములకథ గాబట్టి... భారతంగా చేరొందింది. దీనిని లవ శ్లొకాలలో రచించారు. ఇది విన్నవామప సర్యపా పాలనుండీ విమ_క్టిపొందు తారు,

జన మేజయవమపహారాజూ! ఇది వంశే రాజులకు సమ సన భోగాటయాకలుగు తాయి సంతానహీనులు పు(తవంతులవుతాకు అవివాహితులకు నివాపహోలు జరమగుతాయి, వ్యా పారస్థులకు " ంలెళ్యులు దీనిని విని తీరాలి. ఎవనై చే (బాహ్మగుడి ముఖత్య యిీాకథ వీటాళో వాము సర్య పాప వీము కులే ము కులనటం సత్యం,

జన మేజయ భూపాలా! వీకా(గ చిత్తంతో యా శకథ వినే సీకు సమ _స్తమనో ఫష్టాలూ నెరవేమతాయి,

కథా[పారంభము

వైశంపాయనుడు చెబుతున్నాగు టీసువిశాల భ్‌ తొర్విని భం”ానుడు శుభప్రదంగా పరిపాలిస్తెన్నాడు, ఒక నాగు ముగ యూ వినో దార్ధం "వేటప నెళ్ళాకు, అలనీపోయి చల్లగాలికి గంగాతీ కాన విహరించనచ్చి, అక్క-వ మానవా క్చటెని సంచరిస్తున్న గంగను మోహీం వాగు, ఆమెకు తన మనసును వెప్పాగు ఆమె అంనీకరించింది. కాని, ఒక పషళతు పెట్టింది. *“భూవరా! "నేసు యెస్పుకూ యీంవోనీనా అన్బుచెప్ప కూడదు, అలా అయితేనే నీతో వుంటూ మాట తస్సావో నిన్ను విడిచి వెళ్ళిపాతా” నంది, నేనని శంతనును ఆమెను

19 (శ్రీ ఆంధ మహా భారతము యింటికి తెచ్చుకున్నాగు, ఆనెయందు యీగుగురుకు వూరుల్ని కన్నాడు శంతనమహ రాజు ఆమె ఆ యేడుగుర్నీ కూడా పురి ికందులుగానే తీసుకుపోయి గంగలో పారేసీందిం సంతనుగు కుమలిపోయాడు, కాని వారించికే ఆమె తనని వదలిశోతుంబే చూనన్న భయంతో వూయకుండిపోయాడు, శంతనుకికి గంగ యిందు యెనిమిదవబిర్ల జన్మించాడు, అతవిని కూడా తీసుకు పోయింది గంగ ఉండబట్ట లేని నంతనుడు ఆమెకు అడ్డు పడ్డాడు. ఆమె నవ్వ్‌ - “సాకు యెదురు చెప్పావు. గనక నిన్ను విడిచి -నిళ్ళిపోతున్నాను. నీమాట దాటరానిది గనక యీ వీడ్డను నధించను, పెంచి పెద్దజేనీ అప్పగించుతాను, అనిచెప్పి విడ్ణతో సహా 'వళ్ళ్శిపోయింది, ఇరవై నాలుగు సంనత్స'రాల అనంతరం శంతనుడు “వేటకు నళ్ళి - మృగాల్ని తరుముతూ గంగాతీరం చేరాడు, అక్క-పవ గంగ, యిరవై నాలుగు సంవత్ప'రాల యువకుణ్ని ఫం రనుసీ కప్పగించి 6 బ్రాజూ! నేను గంగను స్‌నల్ల నాయందు జన్మించిన కువమూరుజే యితడు, గెంేయుడుగా వ బ్రవహారింప బడుతున్న వీడు వశ్‌ష్టులవారినల్ల “వేద "వేదాంగాలు, పరశు రామునివద్ద అన్ర్రవిద్య నభ్యశించారు, ఏడికీ యీగులో కాలా చముదుకులేదు. నీ బిడ్లను తీసుకెళ్ళు అని చెప్పింది. ఛంతనుడా బ్సకు 'దేవవతుడని వేకు పెట్టి రాజకార్య్యా లలో నియమించాడు మలుపు తిరిగిన తన వలపు తాలూకు సీవిగునుచుకచడా ఈ "దీవ(వతుడు! అందువ ఖ్లయెంతో (పేమతో

2] ఆదిపర్వ ము 1 [సే

క్‌న్నాళ్ళ అనంతరం శంతనుడు యమున తీరాని!ి వట. నెళ్ళాడు, అక్కడ అకకికి సోకిన సుగంథానిలానికి అబ్బు గపడి ఆపరిమవం వచ్చిన దిశగా ఆాాజసం డం ?రం వళ్ళగా అ సువాసనలు 'పదజళ్లై సౌందన వ్ర్‌నంతి మొన శ రీ్‌ళం గల యోజనగంధి కనువించినది, ఆమె పేను సత్యసతి మత్స్య గణనాయకుగై న దాశ ర జవు(తిక నసంతనుడా మెను సెలచ్చి జాహి(్రుంకు యిచ్చేలా వుంకే వీల: సానన్నాడు చేనలు పగ్టేవాడు, సెద్దకొడుకుకు అనా యం చేయ మనస్య్క్రంచక నంతినుడు సనుకకు 'వళ్ళివాయాడు, సత్యాసతి గురించి బంగ ప్టుకున్నాగుం ఈ సంగఖఫి 'తెలినిన 'దెన్మట్రైుడు దాన రాజు

6 క్యూం తిండీగారి తర్వాత రాజ్యాధికారం మో ₹ఇాహ్‌ా (తుల నిస్తుంది. మూ న్‌ల్ఫెను నాకు గ్రగా అను[గహంచండి అని వినయంగా అక్రిగాదం అంతు కా పల్టియుడగుం “నుప్యు పీగ్భొ భ కళతో వప్పీంది బాగానే వుంది. మరి నీ తరువాత నీ ఫొడు సుతా వారి కోొశంకులూ యింత నిజాయితీగా వుంటా రా చెన్ను ్‌ అశ్నాదగం, 'దేవ[నతుడు నవ్యాడు,

“సఫూజసీయుడా! మావీతృ 'జెన్టల వీదప తము జాప్ర్‌ాం (తులే రాజ్యానిక వారసులనవు'తారు, నా తసగాజులు కాని, పు(తె పా(తచాహి(తులలో యవరుకాని య నాక్టు- రాజ్యం

కేసీ (న్రీ) ఆం(ధ మహో భారతము

కోసం రగవ పబీయకుండా వుంజేందుకుగాసు నేసు వివాహం చేసుకోను, జీవితాంతం (బహ్మవారిగా నే (బతుకుతాను అసి (ప్రళజ్ఞ వేశాడు "దేవ[నతుడు,.

దివినుండి పూలవాన కురిసింది. సత్యవతి యదలో అను రాగం నిశ శంక మై విరినీంది, తన పుళుడి అపూర్వ (ప్రతిజ్ఞ క్‌ గంగమ్మ మురిసింది. ఎప్పూడూ యొక్క-డా, యెవ్వరూ చేయ "లీని భఛీషణమైన (పిజి సనేసీన యీ 'దేవ(నతుడు యికనుంచి భీష్ముడనే "వేర (టనిద్ధువవు తాగు” అని అంబరవాణి సంబరాన పలిక్‌ంది,

“ఇక మి ఫు(తికను నాక మాతృమూర్తిగా అను (గహించండి” అని వేతులు జోడింవాగు "దేస(సతనాముగైన ఫమ్మగం పల్లెరాజు 'వ ల్లోఅన్నాడడు పిల్లనిచ్చి పం పాడుఅవిల్ల నే తల్లి గాభావించి నమస్క-రించి సగారనసంగా తసుకు వళ్ళి తిండికి నమర్వించాగు ఖీమ్ముడు.

మనోవాం౦-ఛ తీర్చిన తనూభవుడి (ప్రజ్ఞకు 'మెచ్చుకో వాల్ల (పతిజ్ఞకు నొచ్చుకోవాలో తెలియక తికమకపడి, చివరకు కువూరా! నీకు స్వేచ్చా మరణాన్ని నరంగా యిస్తు న్నాను, నీవు కోరుకునేవరకూ నీకు మరణం లేదు అంటూ కాగలించుకున్నాడు శంతసుగు,

కొన్నాళ్ళకు నంతనుడు నత వ్రనతియందు చి. తాంగదడా విచిత్రపమ్యులనే బిడ్డల్ని కన్నాడు వారి ససీతనంలోనే ఆయన కాలంచేయటంతో ణ్‌ భీష్ముగు, జహ్టు2ైన చి(తాంగదునకుపట్టా

ఆదిప ర్వ యము కేప్‌ భిపే.కం చేశాగు. ఒకనాగు చి తాంగదువనే గంధమ్యుడాతసే నద్దకు వచ్చి రాజూ! సీ పేరూ నాపేగూ హడా చితాంగ దుజే! ఇద్దరం ఒశేపేకతో వుంచటం భావ్యంకాదు. వీవడ-నె తే నాతో యుద్ధం చెయ్యి "లేదం'కు సేచు మాక్చుకో” అన్నాగు మహో పఫొరుషనంతుడె న పౌరవుగు యుద్దానికి సిద్ధమై కురు ౦ ధ ధిజ-. మె(తం చేరాగు, అకడ గంధర్యుడీ చెతిలో మరణం భారం భీష్ముడు, సాత్యనతులలో కనిష్ణాన విచ్చితపీష్యు డి! రాజూ [భి -కం గావింవాగు ఆనగనిక్‌ యు కృసయస్సు రాగానే కానీ రాజ పు(తికల్ని స్య్యయ ౦ంవరంనుంచి - రాజుల్ని నించి తెచ్చాగు వారిలో పెద్ద డషఅయిన “అంఎబి ఆాసుసాగ్వానిక్‌ నిశ్చ యమెన కన్యనని చెప్పటం వలన = అమెను సార్యాని పదికు పంపేసి _ తిక్కన అంబిక- అంబాలిక అనే యిమునుగ్నై తెమ్ము డికచ్చి చండ చేశాడు, నవనవలాడే ననయానన భరితెం! న ఆ భార్యలను కూడి విచిిగఏర్యుడు కామోాపభోగాలు అనుభవించసాగాడు అయి జే నిత్య కామ(క్రియాలోలతకు పలితంగా రాజయశ్మి గ్రకు గురయి చిన్నసనయసులోనే విచిత్రపీమ్యాడు చసివాయాగు, ధృతరాష్ట్రడూ పాండురాజూ విదురుడూ ల్తక అంతటితో తన నంశం అగిసేోతుందని భయషడిన సత్యనతి నాయనా! "దేస(సాళా! కులం నాశనం కాకుందవా వూవటంకన్న గొప్ప ధర్మం నేదు నా బి జ లు చనిన్‌

16 న్రీ ఆం(ధ మహా భారతము యారు, అందునల్ల నుప్ఫు పెండ్లాడి పం శాభిసృృద్ధి చయ” మంది *ోఈ సయసుళోనా[ొ అని" ఆం 3రంగికులు ఆశ్చర్య పోయారు, భీష్కుడుమూ[తం “వవయమై నారోమైనానా(పతిజ్హ (9 6౬___ 0__ (్‌ షా

(సత తిుుగు-దుూ” అన్నాడు నంశనర్థనం యెలాగా అని దిగులుస్టూ సత్యనతితో భమ్మగు అమ్మా. గుణనంతూై న (బాహ్మ౧ుని పవ్‌లిచి మరదళ్ళ గర్భాన సంతానొత్ప లి వెయిం చనచ్చు అది కాస్తో) క్త మే” అన్నాడుంఅప్పురు సత్యః తీటేవి భీష్ముపితో యిలా అంది,

“కువూూ-రా! ఒళఠవాడు నేను యమునణలో పషననడుఫు తుండగా వళశిషవమువా రి పౌొతుకూ, శ కీతనూజుకూ అయిన

రు యె ని 0 0

పరాశరులవాను కలిశాప, ఆయన నా యంయ రాగ బద్ధ్హలె నదిలోని ఒక్ష ద్వ్యిపంలా నన్ను కలిశాను సనా కన్య తానికి హోనిలేపి సరాన్ని (ప్రసాదించారు. ఆయనవృల్ల నాకు సద్యో

ఇ గాం గర్భంలో రుుమూచుగడు కలిగాగు, అశనసరమైనజ్యుడు తలుచు కుంకే ససాను అన్నాగు నావిక్ట తిపశ్శాల్సి "వేదనిదుకూః దివ్య ఫుమువ్వునికి కలిగినవా ళూ కావటంన ల్ల అతనిని పిలిచి వీవు చెప్పిన పుధాలో నం శాభివృద్ధి జరిగలా మూసాను, వవుం టావు*” అన్నది "“ మహా(పసాదం” అన్నాడు ఫసమ్మడు,

సత్య తి స్మరించటం ఆలస్యంగా సోతమాల్క దించారు వ్యాసులవామ ఆ వాష్టసులే "వేదవ్యాసులు, అయనే పరా ది లా టా భీ ద్‌ ఒహ అఆ నరాడు న. బ్ర చి ధక; స బ్ల సత్యే తిర పుట్టిన బిడ్డ తల్లిక్‌ (సణామిల్లి ఆశ్జ్యపించ మన్నారు ఆమె జరిగిందంతా చెప్పింది, భీమ్ముణ్నే పరిచయం చేసింది, మరడళ్శ్ళయందు వంశవర్ధనులను కనమంది వా ట్ర్‌

అదిప ర్వ ము క్షే జదల 2 ॥ | క కాళ్ళ ధి మహి అంతా విసి 4(వౌఠా। ఫు(భజాతవై న సీప్పు చెప్పింది తప్పక అఆచరినాను, "దేవరళి భా నంగా జాశ్రునమ్మతమైన యా న; ఎప్‌ ఇ ల్సి ల నాం, సత్యవతి, బుతుస్నాతమైన పెద్దదోవలిం శయ్యా గృహాన వుంచి. “మా బానగాలొన్తాను- మంచి పు(తుణ్ని సామ అని చెప్పింది, వ్యాసుడు నచ్చాడు, కృస్మ చెజపైన వ్యాసులవారింి చూచి భయపడి ఆమె కళ్ళు మూసుకొంది, 6బ్రవ్మ్యూ! ఏ కోడలు కళ్ళు మూసుకున్న కారణంగా ఆమెకు నో ప్యుకు వాగు అంధుడుగా ఫుషతాగు,. పదివేల యనుగుల బలం వుంబటబుంప్‌ వెడు ఫ తాధికమెన నంతానంతో ఏవిరాజిలుతాగు ఓ. ట్‌ అన్నారు వ్యాసులవారు అముర్నాగు త ల్లితొ సత్యసతి బాధ పడింది అంధుడినల్ల "యం (ప్రయోజనం! గెండన మరవలి య౦దు మరో బా ఖై యియ్యి నా బది వౌ అలవారితో ఆ రాల శయా్య్యగ్భుహంలా ఇ-జపకోపఖఫ న అంబా చా లిక వ్యాసులవారి రూపొన్నిి ఏాచి "వెలవెలబోయింది, వ్‌న్మర్థ్‌ అయింది. నురునాటి ఉదయం కృ స్ట్యదైై పాయనులు తలిని జర రం... మట్‌, “అమ్మా - నన్నువూబచి - వవ ర్వ కలిసిన కారణంగా అం వఠర0--- బాలికకు పాండు దేహూడై న కొగుకు పుతదతాగూా అన్నాగుం 0 ఒకరు (గుడ్తి యింకొకగు పాండు అలా కాకుండాసర్య లన్షణ సమన్వితురై న మనో బుణ్ని (పసాదించమని తెల్లీ ఆంగాపించగా వ్యాసులనామ అలాగే కాని మృనామి, ష్షః ౮

16 (శ్రీ ఆధ మస భారతము

ఇద్దకోచడలు అంఏీకను వీలిచి యీ"సోనరైనా జాగ స్‌గా నవచుకో అంది ఆమె వా ఫ్రసుపవాగిని తలచుకుంటూ నే భయ కంపిక కాసాగింది, అందువల్ల తినదాసిని అుంకరించి పంపింది

ష్‌ ఇ కరనసయెన 2,దచతుం “౮ వా౮6స వెన్‌ ఆ దాసి అన్య క్షమైన భ_క్రిదపత్తులతో వ్యాసుల వారిని "సీవిం చింది,

తమవాయినాటి వుదయం వ్యాసులవారు “అమ్మా నీ రోచలు తానుగా రాకండా చానీని పంపింది. ఆమె ఆఊందు పు(త్‌ 'త్చాదన గాపంభాను, ధర్మ విదు మూ, బాం బుద్ధిమం తుకూూ అమిత విద్యానంతుడూ అయిన బి కలుగుతాడు” అసి చెప్పి అవ్బుళ్యులసూ్య్యూరు.

'పెద్దామ్‌ అయిన అంబిక్షకు పుట్టినవా2 పుట్టు (గుడ అయిన ధృత రాష్షు/డంం శచాంచవయామ అయిన అంభాలికకు (వభ వించినవాడే పాంగువ ర్త గా(తువైన పాండురాజు, దానికి వుద్భువించినవాటే విదుముడు

ఆ ముగ్గుర్నీ భీష్ముడు లానే తం(డిలా నా కాడం నాన జపిగాచు ధృత రాష్ట్రు/డు అంధుడైన కారణంగానూ పిదు దము శం శరూ(దుతయిస కారణంగానూ వాంగారాజు పట్టాళి వీ రు” (పజారంజకంగా పాలన చేసున్నా గు,

వాడ యల క ఎవి

గాంధారపతిమైన సుబలుడ్‌ కుతువుు గాంధారివి. ధృతి రాష్ట్ర/నకు యిచ్చి క ఖ్యాణం జరిపించారు. భర అంథ్రువని "తెల్సిన నెంటనే గాంధారి ఒక వ(న్ర్రంత తిన నే తాలను ంధిం చిందెం భర్తయందు న్మేతదోపాన్ని చూడ్డం కూడా యిష్టం లేకపోయింది, ఆ పతివ/తకు,

ఆదిప ర్వ ము 10 కరు౦0తి ఇది ఇలావుండగా కుంతిభోజుడనే రాజు సంళతానహాను “2 న కారణంగా = తన మేనలుగు మూరసేనుని కుమూ ౫ 6౦. ళం) గ బాలి “పృథొ అనే ఆమెసు పు(తిక గా న్యకరించాగు, కుంతి ఛోజుపె యింట పెరిగిన ఆ పృథయె కంలీబేవిగా పేళంగదింది ఆమె "దేనతాతిధి నత్తా రాగో అపను తయె చరించేది, ళా) ౯ ఎ వయోలా ఒకనాగు ఆ రాజ్యూవిక్‌ దుర్యాస మహి పవచ్శా కుంతిని ఆయన సేనకు నియమింఛారు, ఆయన ఆమె 'సవసు మిచ్చి ఆ సుఫొక దిన్యమం( తాన్ని ఉపబేనించాను, గాలా మణీ! ఈమం[తోచ్చాటనతొ నువ్వు 'యేచేళతను ఆహ్యోని ప్లే అలీ ౧ ౮ ఇ భా ఓ కి తస వూ ఖఅ 4 ర్య అ 'దేసత సచ్చి సీకు సంతానాన్ని (పసాదిస్తాణ అనివెక్సి శు క్కాబో తానో * కనా్యాచాపల్యంన ల్ల కుంట ఆ మం[(తప)భావామ్ని షస్‌న్లీ లించనెంచి సూర్యుణ్ను ఆపహాంనించింది. ఆయన అనుగ హాం జే వల్ల సదో్య గర్భంలో ఆమెకో కువవూరుదం ఉదయింమాాం, వహాజ కవచకుఎవలాలతో (పకాశించె ఆ గాలు అనంత*౦ కగడిగా (పసిస్ట 3ందాగు, వ అధ ఫు టు కం కన త లీరా న్యివుట్టాక -వాణ్నె యం చెయా లీ త్ర యువ్య్య-న డావాలో అెలియక బాధపడి గత్యంతరం ₹ని కుంతి. ఆ మట్‌, ఏ నికి చందిన అతిరధుడనే సూతుడికి దొరికాడు నంలుళిని సూతుమ ఆ బిళ్ల్షణ్న్‌ వర్యసాదంగా భావించి తీసుకు వి

ల (శ్రీ) ఆం[ధ మజా భారతము త్‌న భార్యయైన 'రాధక్‌చ్చాగు, రాధ యుంతో (సేమతొ ఆ వ్యణ్ని పెంచసాగింది.. ఆ పసివాడికి నృిషసీనుడూ. అని నామకరణం చేవాగం, ఇక్క.డ కుంతికి కొన్నాళ్ళ అనంతరం యుక్తచయస్పు క వచ్చింది కుంతిభోజుగు స్వయంవరం (పకటించాడు ఆ స్వయం వరంలో కుంతి పాంగురాజును వరించింది, . కుంతికి పాండురాజుతో శై భనంగా వివాహాం జరిగింది. అటుపై న-మ(దదేశాధీఘళై న ద్ద ల్యుడివ్‌ మాని అనే సోదరి ఫపున్నదనీ, యాననవతిమయై గుణరూప నంపదలలో సాటి ' ేనిదనీ యురిగి భీమ్మడామెనుహాూడా పాండురాజుకి చ్చి 'పెంస్లి చేయాలనుకున్నాడు. శల్యునితొ మాట్లాడి వివాహం చేసే ౫ వాడుకూడా నెలపాటు యిమిిపుకు భార్యలతోనూ నంసార సుఖాలసుభవించాడు వాండు రాజు, క్ర అ పిదప వాండురాజు భువనవిజయాభఖిలాపతా ఛీహ్మా దులఅనుమతి ఆశీర్యాదాలత్‌ | విజయ యా(తక్‌ బయ శ్లే రాడు దశార్హ, మగధ, మిధిలావి'దేహాలని జయించాడు, కాకీ సహ్య పుండ దేశాలలో జయపతాకా న్నెశాడం ఇలా యొన్ని 'చేశాలని వెప్పేది! అఖండమైన విజయాలు సాధించి. హా స్తినాపురానిక్‌ మరలిపచ్చాగు వాండురాజు, పాండురాజు తన భుజబలంతో _ అన్న గానెన ధృత రాష్ట్రూడిచేత నూరు అశ్య మేధాలు చేయింవాడు- లశ్షసున గ్‌ నము(దికలు దానం చేయింవాడు,

ర్‌ | ఆదిప ర్వ ము ల

అలా ఉండగా పాండు పట్ట మహిషులకు ననవానం చేయాలనే విలానఫు కోరిక కలుగగా - నారితోసహా పాండు రాజు అపవపుః కు 'నెళ్ళాగుా

అపవీలో నిజసఖులతో య భేచ్చగా విహరిస్తాన్న పాంగురాజు ఒక రోజున వేటాడుతూ వేడి రూపాలతో దాంపత ఫ్ర నెరపుతున్న మునిదంపతులపై బచాణ(పయోగం వేశాడు, అందుకు కినిని ఆ ముని “య్రుసంగమం వల్ల నువ్వు చనిపోతావు” అని శపించాడు,

పాండురాజు విచారించి వివారించటం థిరుల లక్షణ కాదని గుర్తించి - వాన(స్థాశమం నెరప నిశ్చయించు కున్నాడు, అంగబలాన్ని హస్సినకు పంపేసి, తన పనపస్టిం గురించి. ఎెలుపమన్నాడు, అర్ధ; కాము భోగాలను విడిచి, భార్యలతో - నాగశ్చత పర్యతాన కొంతకాలం, వై (శకవ వనంలో యింహొంతకోలం, శాలకూట హిచూలయ గంఫ నూవన పర్య తాలలా మరికొంతకాలం గడిపి యిం(దద్యుపె్నై సకోనరంచేరి - చివరగా శతశ్చంగ పర్యతెంమిోద _ నిననీష్లూ తపోద్‌క్ష పూనాడు,

ఒక అమావాస్యన డు అక్క-డి బుములందరూ (బ్రహ్మా ంంోీ కాసనిక వగుచూంవటం గమసించి = తేన భార్యలళొ కం-గి తనూ వారివి అనుసరించాడు వాండు రాజు, బుషులు-(స్త్రీలు అక్క-డికి రాళేరనీ _పెగా- “సంతానహనులకు దుర్ష భమైన లో కాలు కోరవద్దనీ పేప్పారు, *నసంతానం కలిగది యెలా? అన్నారు పాండురాజుః వార ఆలోచించి - వాంగురాజూ!

ఓలి (న్రీ ఆం(ధ మహా భారతము వమూకు అంతా ఏచిచేంగా ఉంది. నీకు మహో 'తేజస్యులైన బలు పుడతారని మా తపో ల్‌ చబుతోందిం వెళ్ళు వెళ్ళి ఆ [పయ త్నాల్లో వుండు. ఆని -"ననక్కీ- పంపేళారు, పాండవులూ = కౌరవులూ (న సంగమం జరిగి ేనే (వాణం వోతుందనే ముని శాపం వుండగా తనెలా తిండి కాగలడో అర్థం కాశేదు పాం జంరాజుకు చివరకు కుంతిని వీలిచి కుంతీ! తనవ ల్లనిజ భార్యకు కట్టనవాడు పుత్రులలో. (శ్రేష్టుడు, ఆ అన శాశం “లనప్పుడూ = -వేశీ దారులు మూడాలి,. ఉత్తమ పురుష సాంగత్యంస ల్ల కలిగిన బ్య్యాలుకూ+డా ధర్మరీ తా ఫ్రపు(పొళేనని మనువు ఘోష్‌. స్తున్నాడు. అందువల్ల వు_ర్తమలోక (పా పీకోసం యెవరైనా మహాపుగుుషుడివ ల సం తానవతివికా” అని చెప్పాడు. టా) ఆమె అంగీకరించ లేదు=మోరుతప్ప అన్యుని తలచనైనా -బేను అంది, పరపుోుషుణ్ని వరించటం పాపం - అంది పాండురాజు నవ్వి *భ్ధ ర్త వెప్పింది చెయ్యడమే భార్య విధి పాపపుణ్యాఫలం - భ రజే కాని భార్యదికాదూ అంటూ యెన్నో రకాల నచ్చచెప్పగా చిట్టచికర కామె- దుర్వాసుడు. తనక చెప్పిన మం(తరహస్యాన్ని చెప్పింది “అ (బావ్మూణుడు అబద్ధం ఆకళావని నేననుకోను... మారు యింతగా అడుగు తున్నారు గాబట్టి మీ కోసం యిప్పుడు ఆ మంత్రం జపిసాను చెప్పండి ఏ మహో పురుషుణ్ని ఆహ్యానించను!. అనీ అడిగింది

ఆదిప ర్వ ము ఫ్ర కనమన్నాగు రాజు కుంతి మం(తౌన్ని పఠించి యముణ్న్నే స్న్మరించిది. య ముడు అను(గహించాడు, కుంతి గర్భన తిఅయింది అనంతరం కొంతకాలానికీ సూమ్యిగం తులా రాశిలో వుండగా- చం(ద్రుగు జ్యేఫ్టా నక్ష(తంలావుంతగా శు క్షపక్షంలో పూ నొనామ్ని అయిన పంచమోా దివసొన కుంపి (పసవించిందె. ప్రుట్టన ను. పుష్పన్స కురిసింది. *“ఈబాలుడు ధర గ్రైవిదుగు ధర్మమూ ర్రిమై ధరాచ(కాన్ని వాలించగలడు ఈతం శుభ స్రులతో నంశం ఫునీత మవుతుంది. అని అ(భవాణ పలికి, ఆ వివకోయుధిష్నశుడు” అనినా మక రణం చేసింది ఆతడే ధర్మరాజు ర్‌ లు ర్‌ కుంతి (పనవించడా నిక ౭ండేళ్ళు ముందుగానే గర్భం చాల్చిన గాంధ్లాగి కుంతికి పుుుకొచ్చినా తేనూ వజ పుట్ట "వేదనే తపనతో -గ ర్యాన్న్‌ (బద్దలుకొట్టుకుంది _ పిండం బయ పడింది. నంకోజారకు-ల న వొాసులవారు వచ్చి అపిండాన్ని నక ఎ. ఎ వీశజలంతో కడిగారు. అది సూళగ'క్య- ముక్క-లయ్యిందె, యె వ్టసులవారు ఆపీింవ శకలాలని నూః ధక కుంజలలో వుంచి నూతలు పె “మరి రెంవళ్ళ పాటు వూరయకోండ” అని చెప్పి ధర్మ రాజ' పుట్టాక , వొంగురాజు మే కుంతిఏి పిలిచి (పతాపవంతువైన వురో కుమూారుణ్న వాయుబెవుడిద్వా ర కనవని చెప్పాగ, కుంతి వాయువును పిలిచింది. ఆయన అన్మ గహించాగు, అనతి కాలంలోనే, గురు చందు లిషరూ

ట్టు (వ్రీ ఆం(ధ మహా భారతము

నింహూరాశిలో వుండగా మి([తెమ-హూ రంలో (త్రయోదశీ తిధినాడు సూర్యుడు నడిమింటనుండగా లిశాలదేహుకూ మహా బలిస్షుశూ అయిన కుమారుడు కలిగాగు, ఆకాశవాణి అకనిక్‌ ఫీమ సేనువని పేమ "పెట్టింది,

ఇక్క_-వ అడవిలో భీముగు పుట్టాడు. అదే శణాన అక్క-వ హా స్తీనాపురంలో కుండలలో వున్న పిండాలలో తొలి శకలం నుండి 1దుళో్యోధనుడు వుద్భపుంచాడు, అసవిలో పూల వాన. = నగరంలో ర_శ్తవర్త౦ కురి శాయి,

ఆ వీమ్మట దుశ్శాసనాది కెౌరఫులు తొ 0 తొ మండు గురూ దుస్పలలఅ నే సహోదరీ పుట్టారు. ఫప్‌ుందరి! న్నా ముంచే గాంధారి గర్భసతిగా వుంవగా ధృత రాష్టు)నకు ఒక లలని (ప్రీ యందు యుయుత్సుడు. పుట్టాడు. ఈ విధంగా ధార్తా రాష్ట్రులు నూటయిద్లరు, ఇందరికీ ఒశేఒక్క- సహాొదరి దుస్పల ఆనసెసు మె ంధనుడిక చ్చి పెళ్ళి చేఫారు,

ఛీముడు. పుట్టిన పదవరోజున కుంతి ఆ కువమూరునితో నసవకోవ రాసిక్‌ వెళ్ళివస్తుండగా ఒకపులి ఆమెమోద పపజబోయింది పాండురాజు దానిని చంపొడు కాని పులినివూసి కుంతి ఏతావ హమెన కారణంగా చేతిలోబిడ జూరి (కింద కడాను, పషజపం

౬. ౧2 డే పపడం తివవుగా ఆబ్వినుతాకి. అక్కడి బ౭శచలు పిండిసండి అయి పోయాయి, వజతుల శ్రమైన ఆ శిశుపు శరీరం పటిష్టతక అబ్బార పడ్డారు దంపతులు,

ఆదిప ర్వ ము ల్స్‌

ఇ్షు బశ్ణలు పుట్టినా తృప్తి ల్లన్‌ పాండురాజు కుంతిని పవ్‌లిచి దేప(దుని ద్యారా కుమవూమణ్ని కనమన్నాడు, ఆమె యిం[దుణ్ని తలచింది అతశూ అనుగహంచాగు,

పాల్గునమాసం ఫల్గుణీ నత్ష్యతాన కుంతి (పనవించింది, ఆ విళష్త పరమశివుడే జయించగల పరఠా(క్రమ శాలి అనస్కీ అతకికి ఫల్గుణ నామం తగినదనీ-ఆకాశవాణి పలికంది, ఆ పలుయిడే అస్టనువు అతగు పుట్టగానే 'దేశదుందుభులు (మోగాయి. సజ్జ నులందరూ హా ర్థ పులకితు.లై నారు. అప్పరసలు అడారు, గంధ మ్వలు పాడారు రోజులు గవనసాగాయి.

పెద్దతోటికోడలె న గాంధారీ, నసవఖతిఅయిన కుంతికు-డా స్కుత్రవతులవటం-తను మా[తమూ గో(డాలిగా ఉంటం బాధ అనివంచిందె మౌానదిక

ఆమె పాంగు రాజును చేరి. తన వునసులో బాధను చెప్పపంది. కుంతి ద్వారా ఆ మం(తం తెనకూ వెప్పీంచమన్‌, సవతి కా౭ట్ట తానుగా అవగడా కి అభిమానమనీ కూ-డా ఛెప్పింది. పాండురాజు అంగీకరించి యూ విషయం కుంతిక్‌ చెప్పారు, కుంతి మాఫదిక్‌ మం(తో పచేశం వేనీంది,

మాది అశ్వనీ చెనతల నాహ్య్వాన్‌ం చంది, వారిన గహం నల్ల యిద్దమ కుమారులను (ప్రసవించింది. ఒకేసారి యికవుర్ని కన్న యామె "తెలివి చేటలకు అశ్చర ట్రైన్‌ ముంది కుంటి, ఆయిన పుకు ప్వుతులే నకల సహ దేవులు

ఇక్కవ పాంపవులు, అక్క-డ కౌరవులు పమగు తున్నారు, మహాధనుష్కు-గై న శుకమహో రాజు వాన(ప్రస్థాన్ని

లి (శ్రీ ఆం(ధ మస గారతము న్యికరించి శతశృంగ పర్వతం ఆ్‌రాగు, ఆయన పాండుపు(తు ౬౩కు అన్ర్రవిద్య నే ర్చాగు, థర శ్రరాజు-తొ వురం వినరటంలోను భీముడు=గ దాఖాలనంలోను, అసనుడు విలువిద్య లోనూ, నకుల పహ బేఫపులు -డాలుకత్తుల యుద్ధాలలోనూ ఆరి'లేరారు, అప్టనుని పదునాలుగవయట-అతని జన్మదినంనాగు ఆ ఫర లే (పాంతలో బువీగణాలకు భోజనాలుయేరా ఎటుచ శారు, నిందుసమయంలోని హడాన్సుగులపల్ల, కుంటి భర్త పిషయమై జాగ త్త తీసుకో 'లేకవోయింది, ఆ ఘడియుల్లో స వొండురా జు హృదయం కామవశం అయి వమౌాదదిని మోహించి కౌగలిం చాచు, తక్షణం పొంగురాజు (పాణాలు సదిలాగా, మాది నాతికేక వేసింది. సలితం. శూన్యం, తననల్ల భర్త మరణిం ఇారు గనుక్క తనే సహగమనం చేసానని, ఆమె భర్తతొ "పల్ళి పోయంది _ స్వ గ్దాసికి మాది కొడుకులతో కలిపి అయిదుగురు పాండవులనూ కుంతి పెంచసాగింది, శతశృంగ వాసుల ఆ ఆకగురిసీ వెంట బెట్టుక్‌ సి నూది, వెండు రాజుల అస్ధక లు తీసుకుని గుకుజూంగల "దేశం నెళ్ళాము, భీష్ముడి సను కంలో ధృతిరాష్టు/నకు జరిగినవన్నీ విన్నప్‌ంచారు, “-సేట్రక్ష్‌ పది హేడురోజుల (శ్రందట పాండురాజు పితృలో కాలకు నెళ్ళాగడు- మాది సహగమించింది, ఇవిళో అస్థికలు, ఈబిడ్లలు పాండుపు(తులు” అని వారిని అప్పగించి ఆ బుషులు అదృశ్య మైపోయామః రాజోచితంగా, యుధిష్ట్రమగు కర్తగా-పాంగు రాజుకు కర్మ కాండలన్నీ జరిపించాడు ధృత రాష్ట్రడు, కరస

ఆదిప ర్వ ము ప” జరిగిన పన్నె ౦డారోజులూ పాండవ లతో గాటు హా సినాఫుక ౦. వు _ (పజలం తా మొల పట్లారు, 6_ ట్‌ రురు = పాండవులవుధ్య ద్వేషారంభం పాండవులకు వ"దో కంగా సంస్కారాలు జరిగాయి* నామ దురో స్రథనాదులత్‌ అఆగుకుంటూ (పనృద్ధులాతున్నారు పరుగుపంబేలో,. అన్న పానాదులలో, వాదఘట్నన (రహలలా ఛీ మ'సేనుడు దుర్యోధనాదులను మస్ధించేవాగు, కెరవులందర్నీ పటుకున్మి వారి తిలలతో పాండపుల తిలల. సకొశ్చ్య్వేవాడు మహాబలిష్టులై న దురో్యధనాదులను నేలను పతపెని యీజ్చె వాగు, స్నానసమయం౦లా" కొ"రవుల్ని -పదెనీ మందిని నందం చంకలలోనూ యిరికించుకొని నీటముంచి ఉక్క్‌రిబిక్కి రయ / దాకా నదివజీవాగుకాదు, కెరవులు వెట్లమూదక్కా ఆరు య" స వను (ఇ శా శం శ ౦ -జ్వ, తుంశే భీముడా చెగ్గనుతే న్నే వాడు, అతన్నుకి చెట్లు వూన్విపై ల టబడి మలి ల ల్లైగగ లాటి ॥ ల్‌ మ ఠ్‌ అధ్య ఇ సరం నున్నక5 రపులు (కందపడిపాయవారు, నిజాసనికియిపన్నీ 1 ముడు చిన్నతనపు ఆటగా నే చేశాడు. కాసి దుక గ్యననుడి గుంెలూ. ర్చణ శేసీంది. చేతి బలిష్ష్ర వైన ఛీముడ్ని యలాగోలాగ అంతం దుర్యోధనుగు గంగానదీ తీరాన (పమాణకొటి తీర్థం వద్ద = వున్న, నూలు వస్తాగలతొ వీచి తమైన గల్త లు ఇ నన. లామ్‌ బద క్‌ వీ టష 2 సఇ అ లాం (కస్త నిర్నింపచేసీ దానిక్‌ వుదక (గీవనం అని పేరుపెట్టి - జల (6పలకు రమ్మన్నా శథం * పాంవవుల్నీ, ఏపాపం "బఇలియని పాంపజపులు

ల£0 న్రీ) ఆంధ మహో శొారతము “నళ్ళాను, దుర్యోధనుడు ఛీముడికి వీిహోన్నం 'పెట్టాడం, వళ్ళు మరచి పడిపోయాడు భీముడు. అతనిని తీగలతో కట్టి గంగ లోకి విసీజేశారు కౌరవులు, గంగలో పడ్డ భీముడు సరాసరి వెళ్ళి నాగలోకంలో పడ్డాడు, కోతిని శరీరం [కింద పడి - అనేక పాములు చనినో యాయి, ఎన్నో పాములు అతనిని కరిణాయి. ఆ కాటువల్ల -దుర్యోధనుడు పెట్టిన విషం విరిగిపోయింది, భీముడికి మెలు కువ వచ్చింది "లేచి బంధాలు "తెంచుకుని. పాముల్ని 'నేలశేసి కొట్టి చంపేయసొగాడు తట్టుకో లేని నాగులు గమ్మున వెళ్ళి తమో(పభ్యులై న వాసుకికి యీ పవ్‌పషయ0 చె వ్చాయి, అప్పుడు అక్కడికి వచ్చిన అర వుడు ఫముడ్ని గురుపట్టాగు కుంతికి కన్నతం(డి అయిన నూరసేసుడి తాతగాే అర వ్టకుడు. అందు నల ఆయన తన మునిమనవ రాలు కొడుకునుగు ర్హించి అలింగ నం చేసుకున్నాడు, అర్యకుడు “బ్రశ్రసికీ బలవర్థకమైన రసం యిప్పించండి” అన్నాడు, భీముడు యెనిమిది కుంవలరసాన్ని యొునిమిది గుక్క-ల్లా ౧ (తాగ. శాడు యునిమిదినోజులు అక్క-జే నిదపోయి తొమ్మిద్‌ రోజున "లేచాడు, అతడు (తాగిన ఆ రసంవల్ల అతనికి పదివేల యునుగుల బలం వచ్చింది. న్నానం చేస్తి కెల్లబట్టలు - పూపులు ధ3ంచి భీముడు నగరానికి వచ్చి. తల్లికీ ధర్మరాజుకీ జరిగిననన్నీ చెప్పాడు. “ఈ విప. యాలు ఎనరికీ వెప్పకు - ఏమీ ెలియనస్టుగానే ఉందు” అన్నాగు ధర్మ రాజు, కాళవులు యిలా అనేక రకాలుగా పాండవులను వధించే (పయ త్నాలు చేసు న్నాను, కానిపాంవ

ర్వీ! ఆదిప ర్వ ము ల వులు వావటంశేదు, ఇంతలోనే వారికి విద్యాభ్యాసం జరిపే నిశ్చయంతో కృ పాచార్యుసి గురువుగా నియ్యమించామి,

ఒకనాడు రాకుమూరులందకూ బంతి ఆడుకుంటుండగా బంతి నూతిళో పడిపోయింది, ఎలా తియా (నే అర్ధం ౩ ₹దూ రాజపు(త్రులకు, ఇంతలో శ్యామసప్ప్రళై న (బాహ్మణుడా (దోణనామభేయుడు వద్చి తిన శన్ర్రవిద్యా పాటనంళకో ఆ బంతిని వ కితీశాడు నాటినుండి (దోణ డు కురు పాంపజవులకు గురువయ్యాగు, ఆయనవద్ద - రాకువూమలు చక్క-గా విద్యా భ్ధా వ్‌ చే స్తున్నారు,

రోజూ విద్యాస్థలని నీటికి పంసేటప్రూరు అంవంక్‌ మెద ఫఘుటా లిచ్చి-తేన కుమామవై న అశ్వష్థై" మకు మాతం చిన్న ఘటం యిచ్చేవాగు (దోణుగు, అందువల్ల అళ్య హైమ ఆం దరికన్నా ' ముందుగా నచ్చేసేనాడు, తిక్కనవామ వచ్చ ఆళోపల (వో:పతినిక్‌ యున్నూ అసా)లగురించి చెప్పవాచా, ఇది గు రించారు యిం[దతీనయుడు, అతడు జలాశ యాస్‌ క్‌ వళ్ళ డం వూ నసేశొగు, ఒకమూలకు వెళ్ళ సమణా్ర్రం (పయోగంచి కుండసిండా నీమపట్టి అశ్య స్థా మకన్నా ముందుగానే వే సి

అందరూ ని ద్యానంతులయిన అనంతరం వారి శ క్ర పరీక్షించే నిమి త్తం (దోణుడు “భాసొ మనేకృ(తిమ ప్సీని నిర్మించి ఒక నృవా(గాన పుంచి దాసిని గురిచేయ మన్నాడు, ఆ లక్ష వ్రవిద్యలో అ:స్టనుతక్క- న "లుపొందాగం,

ల్‌0 (వ్రీ) ఆం[ధ మహా భారతము

అటుపైన అందరు పెద్దల సవువమూనా అ్ర్రువ్‌ ద్యా (ప్రద ద్శనం "యేర్పాటు చేసారు, అందులో పాంజడవుల'దే మై చేయి అయింది, ముఖ ఖిగౌ అధనునిదూచి ఆందగూ ముచ్చటపడ్డారు అదేసమయంలో అతిరధ పుతురైన నృృషసేకుడు (కరుగు వచ్చి- అష్టనునితో తలపడ్డాడు రాకమూకలకో తప్ప అప్షునుడు పోరాడ డన్నారు పెద్దలు వెంటనే దురోధనుటు అతగ్ని అ" గ రాజా ట్ట్‌నిక్‌ అభిపి. ప్రుణ్ని చేశాడు, కాని సూతకుంం అనే నెపంతో అతనిని పోటీలా సాల్టానిన్వ లేదు, సుదూరంసుంచి కనచకుండలలాతో (పకాశించే అతనిని తన వజ్ణగా గురించి కుంతి మూర్చృపోయింది. ఆకార ఫ్‌(5 మం ఆక్క-డితళోముగినీంది

(దోణాచార్యునికి గురుదశ్రి ౪ సశుర్పిం స సమయం సచ్చింది. (దొణాచార్యుడి మనసులో ఒక కోరిక వుంది. అది (దువదుణ్ని పరాభవపంచటం, ఎందుకం శే - వాళ్ళిద్దరూ బాల్య స్నేహితులు ఒ౩ గురువువద్ద విలువిద్య 'నేర్చారు,. (దుపదుగు పాంఛచాలానిక్‌ రాజయా ఫ్‌ (దోణుగు (బాహ్మాణత్యంతొ దర్శ్యిదువయ్యా్యాగు. ఆ 'మయంలా అకి క్‌ అశ్వ ్రైమ పుట్టాడు అశ్వన్ఞామకు పాలుప ప్లై నాీకూడా లదు (దోణుడి!ి చిన్ననాటి అతగానివద్దకము 'వెళ్ళాగు. కాని - రాజభోగమత్తుకై న (దుప జుడం (ద్రోణుని అన రానిమూటలని అవవమానింవాడు, చాంతో అతనిమిద పగబట్టాడు,. గురుదక్షిణా సమయంలో (దోణుడు పాంచాల రాజును పట్టి తెమ్బని కోరాడు, రాకుమారుల్ని

ఆదిప గ్వ ము ఫ్‌! ఎవరూ సాధించలేని ఆ 'కార్యాస్న్న అస్టనుగు సాధించాడు, అప్పుడు (దోణుగు ఫు తరపాంచాలాన్ని తీసుకుని దశ్చి ణ పాం చాలాన్ని (దుపదున కే యిచ్చి ఆతనిని క్షమించి నదిలేశాడు. ఆపరాభవంతో వెళ్ళిన (దుపదుగు (దోణున్నిజయించే కొడుకుసూ, అప్టనుణ్ని పెళ్ళాజె కూ=తుర్న్నీ కనాలపి తలచి రాజ్ఞ (5ప్ప (ఆాపదిి పుట్టారు. వీదప అహ్టునుడు సౌవీర యవన ేశాధీశుల్నీ, దా మి(తే సుమితు ల్ని జయింఖాడు, భీముడి సాయంతో భూర్చు దిక్కుూనవున్న పదివేలమంది రధికుల్ని యోూభులనూ సాగ్గథినం చేసుకున్నాడు, దశ్చిణ దిక్కున దిగ్యిజయం7సీ గణనాతీత మైన ధనరాసులు గెల్చి ధనంజయువయా్య్యడు, ఈ విధంగా అ్వునుడు వీజయయా(త సాగింధాగు, ఇదం తావింటూన్న ధృతరామ్హ?డికి తనకొగాళలక్‌ యీమి "లేకుండాపోతుంజే అని బంగపట్టుకుంతి, అందున బ్ర కుటి*రాజ నీతిజ్ఞనై న కణశరుడితో సం(పదించి పాంపవదవువం యొలాగా అని అలోచించసాగాడు, (పజలలో పాండనవులకున్న గౌరవ (ప్రపత్తులవిషయ మై దురో ఖ్టధనా దులున్నూ ఆస "యా (గసౌలై వున్నార్కు సలితమే లక్క్‌-యిల్లు, లక్క యి ల్లు వపాంవనులను వారణావతం పంపించెయ్యా్యాలని ధార్త

ఏ2 (శ్రీ ఆంధ మసో ఛారతము దగ్శనోత్ముకతె కలిగేలా పలువురిచేత తత్చుర (పభ్వాలిసి వివ రింసజేశాగు. పాండవులు సీద్ధంఅస్య్యూరు. అది -ఇలిసీ దురోో ధనుడు ఆనందించాడు, వంటనే తన అంతరంగిక సచివుకై న పోచనుణ్ని పిలిచి--- మంతీ! పాండపులు వారణానతం "వెళుతున్నారు? నువ్వు ముందుగా అక్క_వకుచేరి = లక్య్థ-మన్నుు నేయాి నూనె వి రానివ తి [ జర య ఇఒ కొం, లహ మిళితంవన లక్క-యిల్లు నిర్మించు అగ్నస్పర్శ తనలినంత మా తాన దగ్గమయ్యులా తయామ చెయ్యి. పాండవులు కుంతీ నమేళూ) ని దిస్తూంకగా = ఆ యిలు తగలజబిక్రాయి క్ట లసి చెప్పాగు పురోచనుడు స్మల్లెయని -నళ్ళిపోయాడు, అటుతినువాతే ధర్మ రాజాదులు ఒక ఫు భమ-హూా రాన వానణావతెం (పయాణం అయ్యాను. అప్పుడు వీపు చుజ్రు ధర్మ రాజుతో, రాగల (పమాదావ్న్‌ మ్లెచ్చభాహలా చెప్పాడు, ౪6 అడివిలో అగ్న్న పున్నప్ప్వుడు అ జీవాలూ నన్‌ నాయి కాసి, కలుగుబ్లో పుంజె యొలకలకీ (ప్రమాదం జరగదు” అన్నాడు విముముడు, ధర్మరాజుకూడా నేచ్చభాపలో నే--- “అర్ధం అయింది" అన్నడు, పాలుణను క అప్షమిోా తిథినాడు రోహిణీ నశ్ష.(తెంలో ౧ ౧ టి (పయాణమైన పాండనులు - వారణానతం సుఖంగా చేరారు. అక్క-డ పురోచనుడు వారిఎ లక్యృ-యింట నిడిదిచషయించాడు, ధర్మ రాజు ఆయింటిని పరీక్షించి వీదురుని మాటట్వ” సత్యాన్ని

ఆదిప ర ము ఫల (గహీించాగుః ఫీముడికీ, అష్టనుడి[ చెప్పి సె కీ లలకుండా రహా స్య్వంగ" జూగరూకుల వుంచమన్న్యాగు, అప్వూచే వీదురుగు పంపిన ఒక వ్వ్‌ సారంగాలు (త్రవ్వేవాగు వచ్చాం అతను లక్య-యింటిలోపల సౌర ౦గం (తివ్వాగుం న్స రోజు రా(తి ఒకి లయ తన అయిదుగురు ఏళ్ణలతో నచ్చి ఆలావమొగ్భుహ (పాంగణాన శయనించింది ఇబేఆదసుగా భీముడు ముందుగా - ఫురోచనుడి గదికి నిప్పు పెట్టరు. అది యిల్లంతా వా ఫ్రఎంచింది. ఈలోపల పాంజవులు సొరంగ మౌార్షం గుండా త్రస్పించుకున్నారు, నారంగ నిర్మాణ శార్య(క మంలా నిద లేకపోవడం చెత వాళ్ళు నీరసంగా వున్నాము, ఆ నీరసంగా వున్న తిక్కన అయిదుగుర్నీ - ముహాబలిష్ట్ర=న శముడు తన భుజూల్ట భరించి తీసుకు ఇళ్ళ. పొాంజవులు గంగాతీరం -చేశీనరికి ఆక్క-ప విదురుడు పంసిన య౦(త్రనహతమైన నావ సిద్ధం గావుంద ఇాలకుడు పాంవవులకు వందనం వేసీ ఏదు చుడు చెప్పిన రహస్య సంశళతాన్ని పీ్‌సరించాడూ, పొంతవులు తె ప్రిపడి _ ఏదుపడికి మనస్సులోనే వందనాలర్పించి, గంగ మర్నాగు కు ఇవా నేసరికి, బు ఆయివోయిన లక్య-- యింటిని మూసి (పజలం ౮” ఫఘాల్గుమన్నారు. ఆయిదుగుకు ఫొడుకులతో” ఆక్క్యవ పగుకున్న ఖి లయ తగులాండివోయింది, ఆ భిల్లులే పొాంవవులనుకుని - కుంతీ నహీతంగా పాంవవులు శాలిపోయినందుకు కుమిలిపోయింది (పజానీకం, ఈనార్త

ఫ్ర శ్రీ? ఆంధ మహ భారతము 'జెలిని దుక్యోధనాదులు సంతోవీ,0ంవారు, ధృత రాష్ట్రడు తన ఆనందాన్ని మనసులోనే చాచుకుని వైంమా(తం క్రపట దుఃఖాన్ని ప)దర్శించాగు, సర్వం తెలిసిన విదురుడు- “ధృత రాస్ట్రా/! ఎక్కువగా యీడనకు వెండన్సలు చచ్చిపోయి వుండ రనిఆనివీసోంది” రన్నాడు, కురుజనం అంతా వొంవవులకు వు_త్తరకి)యలూనివా వాంజటూ సకమంగా వూ రిచేశామ. అక్క_వ వీదుముషు ఛిష్ముడి దుఃఖాన్ని దూడలేక ఆతని! మాత)0 రహన్యం యదాద్ధాన్ని చెప్పాగ, భీమ్మడు అఆనదింవాగు, విదురముణ్నీ అభినందించాగు, వాడింబాసురుడు

గంగడాటిన పాండవులు ౯ ౦దమూలాలుకాన్సి మధుర ఫలాలుకాన్సి కనీనం నిర్మలజలం కాని లభ్యం కానీ అఆవవిలోక్షి వెళ్ళాము, అక్కడ భీముడు తక్కి్ననవారిని క్ష (పచెశంలో వుంచి తిను జలా స్యెమణార్థం వెళ్ళొాగు, బహుదూరం వెళ్ళిన తరువాత ఒక జలాశయిం కనిపించింది. ఆ జలాశయంలో తన దస్పికతీక్చుకుని, భుజంకై వు తరీయంలో సీళ్ళుపట్టి అవి కారి సోయీళలోపలే తేన వారున్న స్టలం చేతుకున్నాడు గ్రాప్పటి కె ఆకలి దప్పులగా నిదా లేకపోవడం సుదూర(పయాణాల వ ల్ల యేకృడ్ల ఆలనటత్రో ధర్మాష్టనస నకులసహబేపులుు, త ల్రీఆయిన కుంతితి వసో గాఢ నిదలో మునిగివోయ*"5రు, వారి న్ధలికీ థీ ముడు దుఃఖంవాడు, వారి! సదాభంగం క లిగిచడం యిస్తం లేక _ తను జాగరణ చేసా వారిని సంరక్షించే కార్యంలో

ఆదిప ర్వ ము ల్‌ఫ్‌

అబే అజవిలో *- మపహాబలఖాలి అయిన పాడింబుగు ఆనే రాక్షసుడుతన సోదర్వియెన కమలపాలిక ప-.డింబితొ కలని వుంటున్నాడు అతనిక్‌ నరవాననతగిలింది, పొాంపవపులను గు రిం వాడు శంటసే చెల్లిన్న్‌ పవీలిచి ఎలానో ఆలాగ అ ఆనుగును నరులనీ తననద్షకు లతన్నుని ఫురమాయింఇవావకూ ఆమె ఆన్న అనతి తలదాలిచి రాక్షస మాయతొ చక్కటి దవముణ్‌గామూ: వాంపవుల నమిపాసిక్‌ సచ్చింది.

అక్క-వ బిగుకె న కండలతొ - వెడల్పాటి రొమ్ముతో మహాకాయ. గై పెద్ద పెద్దక ళ్ళత” తనవారిక్‌ కాపలా కా స్తున్న ఫవు-ణ్న్‌వగాని మన్మధ తరాల పాంబడి వమనులుపొంది ఆతని వీిషయాలడిగి తసవిషయీాన్ని యా చ, తప్పకుండా చవ్పీంది, తినని వరించమంది, శముడు అంగీకరించళేదు, అమె రక త కాలుగా (బాన్టించనాగంది.

ఎంత'సేపటిక్‌ చెల్లలు రాకవోనడంతో హీడింబునూ తినే స్యయంగా నచ్చాడు హీడింబి ₹మునిపై మనసు పపపం గమనించి ఆమెను $ోప్పడ్డాడుఅ మెనుకు =డాచం వేసానన్నా గు ఫ్‌ీముడు అఆగ్మ పడ్డాడు “నున్ఫ్యఆరి ప్లే నావాళ్ళక్‌ ని దాభంగమ వుతుంది. నీశమైనా దమ్ములుంకే ఆలాపైకీపద నీ సంగతి తెలుసా ఈ హడింబ నా పాదాలంటి ఫుంది. ఈమె జోలికి వచ్చినాసశే నీ తాట తీసేస్తా అన్నాడు,

ఫీముడూూ హిడింబుడూ, ఆ (పాంతాసికి దూరంగా వెళ్ళి ఐ ద్వంద్వ యుడ్దానికిదిగారు, వృమాలు పెకలించి విసుకు

6 (శ్రీ ఆం[ధ మహా భారతము కున్నారు, పెద్ద "పెద్ద బండలతో - పరస్పర ముష్టిఘా తాలతో ఒకరికన్న ఒకరు ౭చ్చిపాతూ యుద్ధం చేస్తున న్నరు, దూరంగా పోయినప్పటికీ కూడా- వారి భయంకరమైన యుద్ధధ్యనులక్‌ కుంతీ. తక్కినవారు కూడా నిద ₹చారు, ఎదు రుుగా పున్న పాడించి అన్ని విషయాలూ పూస (గుచ్చినట్లు ఇెప్పింది. “సంటనే వారందరూ యుద్ధ పాంతం చేరారు, అసు సుడు భీముణ్న్న దూనీ “అన్నా! అలసిపోయిన బున్నావు "లెక పోతే వ్‌ణ్చ్న్‌ చంపడం యింతసేపా! సుపుర తప [ జు నేనోపట్టు పథళతా”” అన్నాడు, చానితో భీముడుకీ కోపం "పెరిగి = ఆ పీ-డింబుణ్ని అమాంతం చంపి అనతల పాజశేసెచుం, తీ లై అన్న గారూ, తమ్ములూ; హిడింబీకు-*డా అతన్ని మెచ్చుకున్నారు. అన్నగాగ్ని శంపవీజే బాధక అగనేదు సరికడా- ఆ పీరుడిమోద మరింత (పేమ “జరిగింది. హీిడింబికి, కాడింబి - భీముని తనకు (ప్రసాదించమని కుంతిసీ, ధర్మ రాజునీ (పాఫ్థించింది. వారి అంగీ కారంతో థఫీమ:డా మెను గాంధర్య విధిని కలిశాడు, ఆమె ఫుతవతి అరయ్యువరకూ మామే ఆమెతో పుంటానని ఒప్పందం పెట్టాడు కొన్నా భ్ళకు వారికీ కుమవూరుడు కలిగాడం హప్‌-డీ౦ంపి గర్భం ధరిస్తూనే (ప్రసవించిన ఆ బ్‌ ఆ పూడ్డానిక్‌ యువకుడిలా వున్నాడు పుడుతూనే తి ల్లితంగంలకు (పణమిల్లాడు, అ కుమూామడికి “ఫ్టుటోత్క-చువని” -జ్రీుు “పెట్టారు. అతనిని వాచి పాంవ వులూో కుంతీ చుంతో అనందింధామ వాకు యిపష్పుగు తిల్పు

ఫ్‌] ఆదిప ర్య ము ఫ్‌ కుంకే అప్పుడు వచ్చి సేవించుకోగలమని చెప్మి - హిడింవీ, ఘటోత్క_చునూ. నిష్య-)మించామ, బకాసురుడు

తిం (పకూణం సానిస్తు న్నవారికి వ్యాసులవారు కని ఏంచి-కుభాన్‌స్పు లంద జేశాచు. వారిని *“ఏకచ(ి పురం దాకా తీసుకు సళ్ళి అక్క-డనుంచి అదృశ్యులయ్యాాను, పాండవులు (బాహ్మణ'వేపాలు ధరించి _-ఏకచ[క పురంలోని ఒక ప్‌ఫుస్‌ యింట విడిదివేశారు. అనుదినం భిశూటననెని కడుపు నింపు కుంటున్నా మ, ఒకనాగు-కుంతీ, ఫీముడూ యింటిలో పున్నామ, తక్కి.ననవారు భిష్షకు నెళ్ళాము, ఆ సమయం+శోే యింటి యజ మానులున్న వాటాలోసుండి వీిహాోదారనం నివివించింది.. కుంతి ళ్ళి వారి దుఃఖాన్‌ క్‌ కారణం అడిగింది, ఆ యింటి యజమా సులు యిలా అన్నమయ “అమ్మా! మూయిీిా 'యేకచ(క వరా నికి బకాసుసడని ఓ యమ లాగున్నాగు, వాడీ దేశం అల్డ కలోలం చేసేస్తున్నారు, రాజుకి వాణ్న్‌ జయించే శ కీ లేదు అందువల్ల (పజళే వాడితో ఓ ఒప్పందం చేసుకున్నాము. (పతి వోజూ ఒక బం =2గం అసారం- ₹ండుదున్నల్నీ ఒక మసనివ.నీి వాడికి పంపాలి. శేకపోతే వాడు మొ త్తెం అందర్నీ చంపే సాగు, అన్నీ పంపవచ్చు కాని, మనసీషివి పంపడం యెలాగా! అసి ఆలోచించి-=రొ 6జ్లుక్రో యింటినుంచి పంపాలి అనుకున్నా ౦ ఈనాడు మభూనవంతు వచ్చింది, వమాకున్నది ఒక్క-డే బజ్జడు, వాన్ల పంపళేం, నాని, వాడు వెశతానంటాగు= ఇంటాయనా “౨న తానంటాకు నేనూ సనెవతానంటాను, వ౭.క్క-ల్లై వెళ్ళినా

038 (న్రీ ఆం([ధ మహా భారతము తక్కిన యిద్దరం (బతకళలిం అని చెన్నీ దుఃఖస్తున్న ఆమెను ఓచార్చి - కీలంలేకదా'! మిరు నిశ్చింతగా వుంచండి మా అబ్బాయి బదులు మా అబ్బామిని పంవుతాను, వాడు మం(త్రసిద్ధుగుకూడాసూ, అయి బే-యీవిషయం యువరికీ చెప్ప కండిసుమూ!ీ అంది కుంతి, ఇంటివారు అంగీకరింధాక-జం చెడు అన్నం-అందులోకి సరిపడా దిశుసులూ-బండికి రెంగుదున్నలూ తీసుకుని భీమన్న బయిచ్చేరాడు,

మెల్లగా ఆ రాత్తసుడి నివాసస్థానానికి చేరి భోజనం చేయడం మొదలుపెట్టాడు = భోజనం పూర్తి అవుతుండగా భీముడు ఆ రాత్వసుళ్లై పిలిచాగు - ఆ పిలుపుకు వులిక్కిపడిన బకాసురుడు గమ్మున తిన గుహనుండి బై టకునచ్చి భీముని మూసీ ఆశ్చర్యపోయాడు, తన ఆహారం తింటూన్న భీముని మోన బకాసురుడికి యెక్క-డలేని కోపం వచ్చింది,

బకుడు భీముడితో కలబడ్డాగు = ఇవారిరున్సరి మధ్యా సంకులమైన సమరం సాగింది - ఆ సమరంలో సర్యమానవ క భ్యాణకరంగా భీముగు బకాసురుణ్ని వధింధాడు-ఆదడివూ-సి బరుడి సెన ఖ్‌ పారివోయింది. భీముడు బకాసురుని క శేబరాన్ని నగర సింహద్యార వరకూ యీరగు కొ చ్చి, దాన్న క్క-బేనుంచి యిల్లు చేరాడు, ఈ వార్త 'యేశకచ(కపురమంతటా (సాకి పోయింది, అందరూ అనందింధారు,

(చౌపది స్వయంవరం పాండవులు కుంతీ సహిత్నులై - వకచ(కపురంలోనే

ఆదిప ర్వ ము లీ9

వుంటున్నారు, కొన్నాళ్ళకు ఆ యింటిక్‌ స చ్చిన ఒక (బాహ్మ ణుని ద్యారా - పాంచాల రాజపు(తి అమిన (గొపదిక్‌ స్యయ౦ంవరమన్న సంగతి తెల్సింది. అ సస్య్యయంన రానికి "వెళ్లా లసి నిశ్చయించుకున్నారు వెంచవులు, అక్క-డికీ వా వుల వారునచ్చి వారి నిశ్చయానికి అంగీకారాన్ని "తెలిపారు,

వారి దిస్యసం దేశాన్ని అలించి _- పాండవులు తెల్టియైన కుంతిని తీసుకుని పాంచాల బేశం-నై పుగా (పయాణమయా 5 ఒక పగలూ - ఒక రాీ నవచి గంగాతీరంలో వున్న సోమ (శవ తిర్థం సమిీాప్‌ంచారు. వపాండునందనులు, ఆ చీకటిలో పొర్థుడు ఒక కొలటకంచుని _ కాగడాలా పట్టుకుని ముందు నడుస్తుండగా - వెనుకతట్టున భీముడు రశ్షగా వుండగా వారిరు పురి నడువూ కుంతీ ధర్మ నకుల సవాబేవ్రులు నడుచుకుంటూ ఆడవిలో (పయాణం చేస్తు న్నాను,

అదే సమయ+న .గంధర్య రావే న అంగారపస్టుగు _- ఆ తరంలో వపెలులతో క నీ జల(కీవలాదుతున్నాగు. పాంపవవుల పదధ్యనివిని, అతినికి అ్మగహం కలిగింది. వెటనే రథా రూఢునైై ధనుష్టంకారంచేసీ మానవులారా ! వేను గంధ రుణ నా పేరు అంగారపస్టుడు, “నేను అను రా(తం యా తీరాన జల[కీడలాజతాను, నాతొ సోరాషడానికి 'బేవదానస యక్ష రాశళ్లసులు కూడా సాహనీంచను, ఈ వనం నా ే5ట 'అంగారపర్షననం” అని వీలువబడుతోంది. కాబట్ట =. అగణుగు ముందుకు వియ్యకండి” అన్నాడు తీపంగా=

డీ (న్తీ ఆంధ మసాో భారతము

ధనుస్టుం కారం వపువినిబజేనరికి అ్టనుడికి యుక్క-డలేని కోోపవమరా సచ్చింది. మై గా అ గంధర్యుగు మాట్లాడిన క్రీ అ అగ హోగ్నిలో అజ్యంలా పడింది. - అందునల్ద అర్జునుడు కన్టీ ర్వా గంధర్యా నద్‌ తీర్ధాలు యెనజబ్బసామ్మూ కావు- మేం నీ శేకలకి జదిరపోయేవాళ్ళం కాదు. మంచిని గార విసాంకాన్తి మదాన్ని గారవించం- చేన వుంశు పోరాడిగెలువు

• ఇదిగో. దిస్యమైన ఆగ్నేయాస్తాొన్ని (పయోగిస్తున్నాను దమ్ములుంచు నిల అంటూ- లేజోనంతీమూ, తీక్త్రమూూ, సిద్ధమూ ఆయిన ఆగ్నేయాస్తా)న్ని వీడివాగం,

ఉఊాంతో గంధిర్యూడి రథం దగ్ధ మైవోయింది, అతని ఆయుధాలు కొలిపోయి, నేలపడిపోయాదను. అలా భూపకితు పైన అంగారపక్టుని జుట్టుపట్టుకొని. యీడ్చి తెచ్చి, ధర్మ రాజు పాదాలవద్ద పడ వేశాడు కొం తేయుడు, జంగారపక్షుని భార్య ధర్మరాజుని శరణు కోరగా _- అతనిని (పాణాలతో వదిలారు పిదప వామ _ మితులయిపోయారు, ఎన్నో - విషయాలు మాట్లాగుకున్నారు, ఆ మాటల్లో = ఫురోహితుడు "లేని తతి యుడు అనేక భాధలు పడతావని తెల్పుకుని పురోహతుణ్ని దూూపించమని = గంధర్యుణ్నడిగారు = పొాంవవులు, అందుకు అంగారపక్తుడు = అక్క-డికి సమిపంలో 'ఉతో్క-చిమనే తీరం పున్నదనీ - ఆ తీర్థంలో ధామ్యుడు వున్నాపనీ-అతనిని పురో హీతుడుగా యొంచుకోమనీ చెప్పాడం, పాండవులు అలాగేనని 'నళ్ళిఆయ నను పున్లోహితునిగా సీయమించుకుని. పాంచాలం చెపు (పయాణం సొగించారు,

ఆదిప ర్వ ము ర్త మెల్లగా వారు పాంచాల రాజ్యం చెరి. 'రాజధానీ నగరంలో అగుగు పెట్లారు, (డ్రాపదీ స్యయంన రానికని సచ్చిన అగణిత రాజగణాలతోనూ, అలంకారాలతోనూ పాంవాలం కన్నులపండుగగా వుంది. పాండవులు ఒక కుమ్నురి వారి యింటో తము బన యేర్యాటు చేసుకున్నారు, ళం) ౮౫ అది పెష్యమాసం, ఘుద్ధ అష్టమి తిధి, రోహిణీ నత్ష్మతే యు కృమెన అఆనాడి పాంచాల రాకుమారి స్వయంవరం. సభ అంతా కోలాహలంగా ఉంది, ఆ నసభామధ వ్రంలో రంగస్థలం, ఆ రంగస్థలంమిద నిడువై న భాపం ఉాద్ధ్యభాగాన వుత్స్యె యంత్రం వున్నాయి, అంతలోనే దృష్టద్యుమస్నగు-తెన సోదరి మున కృప | ాపదిని |] "నింటనిముకొని ఆ రంగసలం మోదిక్‌ నచ్చాడు. అందరూ (౫ "పద్‌ నాందర్య్యాన్ని అనలోక్‌ స్తున్నారు. పాంజపులు మరీ వుత్చాహంగా వున్నారు. ఆనమ యంలో దృష్టద్యుమ్నుడు సభని ఉర్షైశించి. “వీరవరమలారా | ఇక్క-డున్న యీ ప్‌ంటిని యక్కు-బ్ట్టి=(పక్క-నేవున్న అియిదు గాణళాలూ వుపయోగించి సైనున్న యం(తకం(ధంలోంచి లక్ష ఖ్ట్‌ముసు శీేదించేవానినే నాసోవరి నరిస్తందిొ అనిచెప్పాడు, ఒక్కొక్కరూ వచ్చి (పయత్నించసాగారు. ఎవరు యొంత బలంగా ఏపింటిని యొక్కు- బట్టా లనుకుం[ఎన్నారా! = ఆ విల్లు వారి నంతకు ెట్టింపు బలంగా విసిశేసోంది, ఆ కోలాహలంలో . స్యయం౦వ రానికి వచ్చిన (న్రీక్చ (ముడు = విపరూపాలలో నున్న పాండవులను గురించి -

శీ వ్రీ ఆం[ధ మహా భారతము అన్నయైన బలరామునికి మూవీంవాగు, వొాంతపులను వూానీ ఆ అన్న దమ్మ్చులిద్తళా మత్స్య్యయం(తం జోలికి పోసవం కుడు. లేచాడు, అతిభయంకరయమెన ఆ వింటి? సునా యాసంగా యెక్కు- పెట్టి = గాణాలు తొడిగాడు, అంతళో (లౌపది-* నేము సూతజూాతివాణ్ని నరించనుూ-= అని బిగ్గరగా అంది. లశ్ల వ ఛదనకి నిద్దపడ్డ క సడి కీ మూటలతో సవ్లో ఛేదన మాయినంత పనయింది, ధను ర్భాణాలు నదలి వెళ్ళి తన ఆసన నం వై కూమ్స్‌న్నాడు,

"వేవాడంం అస్టసుడు, అగుకు. వేశాడు యం(తంవై పు, (గాహ్మణులు కెలాహలం చేశాక _- రాజులు ఆగ్చర ట్టి వొయారు. (దుపద, దృష్టద్యుమ్నులు వ్‌చ్మితంగావమూ స్తుంపగా వాష్ట్రగు వింటిని దపీ, నారితడిగి అమ్ములు సంధించి లయుస్ధన్ని ఇ₹దించాడు, నభంతా కరతాళ ధ్యనులత" = వగ చలతో - ఆశ్చర్యవచనాలతో నిండిపోయింది. (గాపతి ఆర్టు 'మెవలో జండ వేనీంది.

వంతో పొందరికి కన్నెఖ్ర నయ్యింది. ఇందరు శ్ల(లి యులుంణగా (బాహ్మణ'నక్‌సా రా రాకుమా కెను? ఆని కోపీంచారను రాజులు, వారు (దుపదునిమై కి రాసాగారు, వారినివూానీ (దుపదుడు (బాహ్మణులను శరణు వేడాగు.

"నెంటనే భీముడు =ఒక్ష మహోనృమోన్ని పెకలించి-ఒక్క కుదుపుతో ఆకులూ అవఏీ రాల్చి అప్టనుడి సరసన నిలబడ్డాడు

ఆదిప ర్య ము డ్తేలి అ్వునుడు మరింత ఉత్చాహంతో ధనుస్పు దాల్బాగు. వారి పరాకమాని కి శ(తియ లోక మంతా దద్దరిల్లింది, బలరాముడు తిన మేన త కొడుక్కులె న వాంజవుకు సాయంగా "నవతా నన్నా క్చమ్హు వారించి అబ్బను ల్‌ సామాన్యుడు కాదు, అవసరమనిపి ప్తే నే వెబుతాగా _అంతవరకూ మన గూవల చేతుల్లో-యూీ తుచ్చులు పడే పాల్లు వినోదంగా మాదాల అన్నాడు, నో అంతలోనే కశాకనులు తలపడాము, లపవేమంలా నున్న అస్బునుని శ క్స్‌ అబ్బురపడీ క్‌ స్తు అయ్యా | ఖం దుడొ కావి తనికుమవూనచుచ23 న అసునుడం కానీ కాకపో ( న నాతో తలపడి నిలవడం అసాధ్యం.తమకు ఇమెవరో నజం అ టో చి ఆరు కు ళా అమ ణు బావ జ “చెప్పంది ఆన్నాడు, అస్పునుడం నవ్వి నువ్వు ఫావించెవారిలో యజఒక్క-డ్ని కాను-నేను గురూపదేశంలా (బహ్మ, ఐం(దా స్తా/లు సాధించుకున్న వాణ్ని” అన్నాడు. ఆఏ విని కర్టుడు 6 ల్‌ లం సీఎ 4, ర న్‌ ౦ గా హాం కూ. అదే నిజమై -మిది (బాప్‌ శ్రై కి (బావ్నణ తెజస్పును యదిరించట౦ మూథఢిలక్షణం ఆని చెప్ప్‌-యుద్ధం వీరమించే నాడు, భీముడు కల్యుణ్న రెండుచేతులా మ ₹ వి నేలశేని డం, అహా) ఆకోటి ఒకే చపటు సఫొళఎయా? సె కట్టాడు (బా హ్యాణకోటి ఒకే చిప్పస్లు కొట్టసాగింది ఎప్పు. లే కర్తుడు యుద్ధం మానేశాదో. భల్యుడు 'నేలపడ్డాణ =తేక్క్‌ న రాజులు పవరార వోయానరు మిగిలిన రాజులు యిలా (బాహ్మణులు రాచకన్యను చపట్టటం దానికీ (దుపదు వంగీకదించటం ధర్మ మేనా ! ఆని శాంతి యుతంగా

దీర (శ్రీ) ఆం[ధ మహా భెరతము చర్చ మొదలుపెట్టాను. వెంటనే (క్తీకృష్ణుగు, లేచి “(డ్రాపదీ స్వయం౦ంనరం ధర్మయు కంగా జరిగింది _ నం'బేపహాంలేదు” అన్నాడు బలరాముడు లేచి _ “కాదంటారా యినరైనా * అని నాగలి యి లి నిలబడ్డాడు, ఆ 'జెబ్బెక్‌ మిగ తె వాల్లు పరారై వోయారు,

ఫేమాస్టునులు పాంధాలీ సహీ-తు.త యింటికి వచ్చారు. వసూనే అ “అమ్మా 1! వళ్ళ “తెచ్చాం 1” అన్నారు కుంతితో ఆము పగాకున - “అందరూ పంచుకోండి నాయనా *” అనే నంది, తర్వాతి (గ్రాపదిం దాసీ చింతించింది, తల్శి మాట తిప్పని తనయులు వాళ్ళు = అలాగని ఒక్క- (గ్రని అయిదు గురితో కాపురం వేయమనటం యీం నా న్టాయం - అని -ఆమె చింతించింది. ఆ సాయం(తం భీమాస్తన నకుల సహాబేవులు

ఇనసన్న్నీ దృష్టద్యుమ్నుడు ఇవాటునుంచీ పరా స్తున్నాడు- ఆలోపలే బలరామకృష్ణులు నచ్చి వారిని పలకరించి = తమ బంధుత్వం చెన్వుకున్నారు. వారు ధిర శ్ర రాజుకు ననుస్క_౦0చి శలవు తీసుకుని వెంటనే వెళ్ళిపోయారు,

కుంతి, (చౌపదిని విలిచి - పాండవులు. తెచ్చిన భియో న్నందూపించి-- “ఇందులో ఒక భాగం 'ేవతలకు నివేదించు, హొంత (బాహ్మాణులకు అర్పించు, వరికొంత లీనీ మభునల్ని ఆ(శ్రయించుకు వున్నవారిక్‌ పెట్టం తక్క్‌-0ది. *ంగడు భాగాలు శసి-ఒక భాగం యీమహాకాయుగై న భీముడికి పెట్టు, తక్కిన

ఫ్‌ | ఆదిప ర్య ము డఫ్‌ దానిని ఆమభాగాలు చేసీ నువ్వాభాగం లీసువ మంది, అతి గారి మాట అక్ర రాలా పాటించింది-అయోనిజ,

ఆ రా(తంతా పొంవవులు యద్ధ వూహాల గురించి, అయుధాల గురించీ మాట్లాడుకున్నారు ఇనన్నీ గమనించిన ధృష్టద్యుమ్నుడు తం(డ్రినిచెరి వెల్లి వి చేపట్టినవారు శ్రి యుల్లాగ వున్నారు” = అంటూ సవివరంగా అన్నీ చెవ్చాగు, మర్నాడు (దుపదుడు గొప్పవిందుచేనీ పాండపులను పిలివాడు చాతుర్య రాలవారూ అధిననీం చేందుకు అనువై న నాలుగు రకాల రథాలనూ పంపాడు,

పాంచవులు శ్ష్యతియోచిళతాలై న రథా లెక్క. ఇళ్ళాను భోజనాలు & (తియాచితంగా చేఫామ, అనంతరం ఆయుధ జాబ చేరామ. ఇవన్నీ మూనీ వారు క్షతియులేనని అనం దించాడు (దుషదుగు, అటుపిమ్మట = సుంతీవచవం చెప్ప- అసి చెప్పాను పాంపనులు, (దుపదుడు ఆశ్చర వవ యాడు అప్పుడే నఇ్న్బారు వో ట్రఎ)వాకు వచ్చి “(దుపదా | సీ షు +తురు వూర్యజన్మలో శివార్చన చయగా మెచ్చి శివుడు దర్శన మివ్బాగు, అప్పుడావె 'పతించేహీ - పతిందేహి అఏ అయిదుసార్షడిగింది. అయిదుగుముషతులు మరుజన్మలో లభిస్తారని వరమిచ్చి శివుడు 'అదృళ్యువయ్య్యాగు, ఆయనవే యామె, శవాజ్ఞ దాట ₹ేంొ అని చెవ్చొడు, అందరూ సంతో వందారు,

శీర (శ్రీ ఆం[ధ మహా భారతము ఆ పైన (దుపదుడు ధర1రాజును పూజించి ముహూ యా యో రం పెట్టంవాలి. కులగో(తాలూ, నశ్షతమూ సెలవిన్యండి అన్నాడు. ధర్మరాజు నవ్వి “(ద్రుపద నృ పేందా . మో రండ కింత ఆ(తుతపగుతున్నారో నాకు తెలుసు మా యిష్టం ఫలించింది. మో కుమా ౩ అయిన కృపను యొన1కచ్చి పెండ్లి ఎవి ౯౮6 (ఈ) చేయాలని కల్నించారో వారికి చ్చేపెంగ్ని చేయబోతున్నారు, మేం పాంవవులమే, లక్ష్య భేదనం శనీనవాడు అస్టనుడు అన్నాగు. (దుపదుడీ ఆనందానికి మేరలేదు, చం(దుడు వుహ్యమిా నక్ష (తంలోక నగంస్తున్న అఆరో౫ ధర్మ రాజుకూ- (గాహదిక్‌ ధామ్యులవారి పారోహత్యంలో లవాహం జరిగింది. పిదప ఒకో్కో- సుముహూ రృంలే ఒక్కొ క్క_రి చొప్పున తక్కిన నల్లురితో నూ కహాడా. పరిణయ మయింది (గాపదికీ, సుందరమైన కటి[పదేశంగల ఆమె యక5ోజు కారోజే కనా వ్రతం వుండేది. ఆ మెను పఏనాహ మాడి పాంపవులు (దుపద నగరంలో సుఖంగా వున్నాము, ధర్మ రాజుపట్తాభి జకం ౮ ల్‌ ఈ సంగతులు “తెల్పిన ధృతరాష్టు/డు మునసులో చాధపడ్డా, క్‌ కేనూ(తం "లేసి నవ్వులు నవ్వుతూ “సా వంక వర్థినులు మళ్ళి లఫఖింవారు, వెంటనే బంధుమి(తె సహితంగా యిక్క-డికి రప్పించండి” అన్నాడు, విదుుుగు వెళ్ళి పాండవులనూ, కుంజనీ, (ౌపదిన్‌ "తెచ్చాడు, దృష్టదు వ్రముషగో (బౌపదిని స్యయంగా పల క్ర

ఆదిప ర్వ ము ర్తీ/

మంటి సరు. ఇళ్ళ ది ఛా ల గంధి ర అ శం అధ కు న్‌ నద యెుక్క-0చాడు, హ_నృనాపురంలో పాం౫నుల ఘన న్యా నం యిచ్చాడు, అనంతరం గాంధారి అజ్ఞ 3 మసభకరణ నుభ సక్సత, శుభతిధి వారాలువూనీ పాండవులను పాండురాజు వుందిరాన (పవేశ పెటాను,

ఛీస్మాదుల హీతపులు ెవిలో జోరీగ లనగా వారి ముంచిమాటల పోరు పవడబేక ధృత రాష్ట్ర/డు ధర్మ రాజును వలిచి “నాయనా! అనాదిగా కౌళన వంలీయులకు ఖాండన (పస్థమె రాజధాని, కారణాంత రాలనల్స అది శిధిలనమైపోయింది. నుప్వు స్‌ అర్థ రాజూ ట్ర్‌ ఆ భాగంగా తీసుకుని ఖాంతన(పస్తం రాజధానిగా దాన్ని సున రుద్ధరించుకో, సియందు భక్రిగల వాళ్ళు సీశ్లో నసామా అన్న్యాగు, గులపోద గంగాజలం వచ్చింది. కృష కృప్త్క బాపహ్లూకాది

కై ర్‌ం ప్‌

'రాజులంఈె న వ్చారు, అందరి నసమశక్షంలో (శీ వా ట్ట్రసులవామె వచ్చి ధర్మ రాజును అభిషికు ణ్న్న చేశాన.

సాంతపులు భయంకరయమెన అ౫విలా వున్న ఖాంషన (పస్థంచేరారు, కృృషునితా" నహ ఆ (పదేశాన్ని మూనీి కృష్తుడం చిమనవ్వునవ్వ్‌ - యిం(దుణ్నిర్చించాడు, కస్త పృదయ మె3గిన యిం(దుడు సెంటనే విశ్యకర్మను వీలిచి. ఖాంవప్మపస్థం మూవి “శిల్పి ! ఈ అ౫విని - రమణీయ మహ నగరంగా నిర్మించు-ఇది నీ హాస్తకాశలంథో యింధ్య(పస్థం మారాలి” అన్నాడు,

గీరి (శ్రీ ఆం[ధ మహా భారతము

(శ్రీకృన్లుని పర్యవేక్షణలో విశ్వకర్మ అద్భుతమైన నగ రాన్ని నిర్మించాడు. దీనిక “ఇం(ద్యపస్థ'మని పేరుపెట్టారు నా యింద (పసన య ధర న. యేలుతున్నాడు,

ఈ సంగతులన్నీ 'తెలిని కౌరవులు వుడిక్‌హోతున్నారు, అయిదుగురు పురుషులు _- ఒక (స్రీతో (బతకటం కష్టంగనుక (దగాపది. కారణంగా వారి నడుమ తగనుపెట్టి నాశనం చెయ్యాలని పన్నాగాలు పన్నసాగారు,

పక్కా యిం[ద(ప్రస్థంలో (శ్రీకృమ్లుడు ధవ్మారాజున ద్ద అడ్డ తీసుకుని, తక్కిన వారివద్ద శలవుతీసుకుని - ద్యాగక వెళ్ళి నోయాడు, కన్ని రోజులత ర్యాత నారదుడు సె చెడు అ ధర్మ రాజు ఆయనను పూజింధాగు, అనంతరం నారదుడు సుఖానీనై. _- *పాండవులారా మాను అయిదుగురూ - ఒ౩ థార్యతి (బతుకుతున్నారు. ఇందునల్ల -౪ఆమె కార ణంగా మో మధ్య తగవృలు శేగే అనకాశం వుంది, మో "రంత యిదిగా వున్నా లోకులందరూ మంచివాళ్ళు “కారు. పుసుషు) నీతి నవవడికలకు నష్టం తెచ్చేది (్రుయే - అందు సెల్గ ఆ -స్ర్రీవిషయం౦లో జాగ త్తగా వుండాలి, ఒకి ప్పుడు సుందోపసుందులని యిద్దరు రాశసులుండేవారు, వాకు మహో బలనంతులు-నారి నెవరూ 7లవేకపోయారు, వాళ్ళిద్దదూ కలిసి యేడు పధ్నాలుగు లోకాల్నీ ర్‌ గ్‌ోలం చేయసాగారు అప్పుడు (బహ్మ “తిలో తమ” అనే అందగ_లైని సృ్మంచి- సుంద్‌ 'పసుందులమధ్య తగవు పెట్టమని పంపాగు, అమె వారి

ఆదిప ర్వ ము త్తీఫ మధ్యకు "వెళ్ళింది -వారు కామంతో ఒడలు మరచి.ఆ మెను తమతో ఫుండమన్నారు. అందుకామె - తాను. యిరువురితో వుండనన్వీ వారిలో యెనరు బలవంతులో 'లేల్చుకుంళేు వారి తో కే వుంటాననీ చెప్పింది. నేనని = ఆ సుందోపసుందులు పరస్పరం పోట్లాగుపని ఒకళ్ళ నొకళ్ళు చంచేసుకున్నారు అందువల్ల , అఆపది ఛాలా (పమాదకరమెంది. నా మాటవిసి_ మి=రో నియ మం సపెటుకోండి, (పది మా అన్నదమ్ములో న ట్‌౧౧ ఒక్క-క్కారితో. ఒక్కొ-క్క. యీడాది ఫుంటుంది, ఒకరితో వుంజగా - తక్కిన నలుగురిలో - యనరు ఆ యికరువుగరినీ నరానీనా వారుపన్నెండు సంనత్సె రాలుతీ ర్థాటనం చెయ్యాలి. ఏమంటారు? అన్నాడు, అఆ ఒప్పందం నచ్చి, పాండవులు - అంగీకరించారు, ఈ విధంగా పాంవనులు _ యి౧(దపద్ధాన్ని చక్కగా అన్‌ గ్‌ ల ఎజయు విలాసం ఇలా వుంవగా ఒకరోజున ఒక (గాహ్మ[ుడు అచగునుని వద్దం నచ్చి = తెన గోపుల్ని దొంగలు తీసుకువోతున్నా రనీ కాపాడామనీ అర్ధ్థంచాడు, కా పాడాలం శేఆయుధాలుకావాలి, అసష్టును” ఆయుధాలు లయుధ శాలలో వృండిపోయాయి, "సళ్ళి 'వేవాలుంయే చిన్న అడ్హంకివుంది. అచేమిటంశేు అఆయీడంతా (దాపద్‌ ధర్మ రాజులు కలిని వ్రుంటారు. వారి నెనరూ దూడ్ల రాదు, వారు ఆ నమయంలో ఆయుధశాలలో వున్నాము,

ఫ్‌ (శ్రీ ఆం(ధ మహా భారతము వారినివూ స్తే పన్నెండేళ్ళు తీర్ణాటనం, “వళ్ళకపో చే-(బాహ్మణ రశ్నణ జరగదు, “గో బాహృ్మణరత్త బే ముఖ్యం” అని యొంచి పార్థుడు ఆయుధశాలకు "నెళ్ళి ఆయుధాలు "తెచ్చి (బాహ్మణ గోవుల్ని రక్షించాడు, ఆటు తర్వాత ధర్మ'5 ౫ వద్ద విన (ముగ్చై నిలిచి - తీర్రాటనదీత్ష వీసుకొని బయలుదేరాగు, అస్టుసుడు నశానరి హరిదా్యారం చేరాడు, గంగాతీరాన వీడిది చేసీ వుండగా - నాగకన [1 అయిన *ఉలూచి'” అ3నిని చూసి మోహించి = మాయతో తన నాగలోకానికి తీసుకు వెళ్ళింది. అక-ట వారు కొంతకాలం భోగాలు అనుభ వింఛారు ఆమెకు “ఇరావంతు వని కొడుకు పుట్టాడు. అస్టనుడు శలవు నీసుకుని మళ్ళ (పయాణం సాగింభాడుం నూర్పు.నై పుగా - కభింగ 'ీశం వరి-అక్క-వనుండి సమం(ద్రతీరాన - మణిపుగం వేరాదు. మణి పురం యునరాణి అయిన చి. తాంగదను వనాపహాూవూాడాగు,. అమెకు 1 పు(త్‌ దయం త ర్వాత అసనుగు మళ్ళి బయలుదేరి పంచతీర్ధాలు చేరాడు. అక్కడ తీర్ధంలో స్నానం చే స్తున్న అప్టనుని ఒక మొనలి పట్టుకుంది అస్టునుడు తన భుజబలంతో దాన్ని బయటకు లాగేసరికి ఆ మొసలి- 'వర్ల్ష అనే యక్షకన్యగా మూరి, తన శాపనృళత్తాంతిం. చెప్పి, అదృశ ట్ట చుయ్యింది, అక్క-వసుంచి బి గోకర్ణం, అటునుంచి (పభాసతిర్థం

1. ఆ ప్వుతుడే బభృవాహనుగు 2. గోకర్శవే,(త్రమే భూవై లాసం,

ఆదిప ర్వ ము ఫ్ట్‌ 11 శరాదం, (పభాసతీర్ధంల కృృన్నుడం యదు"₹5/; ఎవాస్ట్రుని గారవిం చాడు. అక్క-డనుండి కుసారుసులు వత కా(దిర, తరువాత

౯౪ జి 6౬. ద్య్వారకకూ వెళ్ళాను, పబ్దుణుడు వాసుదేవుని వందిరంలో కొన్నిరోజులు గడిపాడు, కుని చెల్పెలైన సుభ(దమోద మనసుపడ్డాడు. సుభ(దకూడా పొర్ళునె వలఛింది --మానవుగు అంగీకరింవాగు,

య"+దవులందరూ కై వతకా(దిమోద వుత్ససంలో వుంపగా “నొంలేయుగు సుభ (దను రధం యొుక్కీ్‌-.ంచుకుని తేసుకు వోయాడుః ఎదురువచ్చినవారిని చీల్చి చవెండాడాగంం బల రాముడు కోపింవాడు, కాని - కృస్తుడు సనాంతింపచవేసాడగు, సుభ(దా ప్రనుల వివాహం ఘభపదంగా జరివీించాగం,

కృష్ణుడు అనేకమెన లాంఛనాలలో యిం(ద(పస్టం వాచం య ఫొనా, ఫాకు సాహ గజరకు జఅబివమునుందు జసిి 0వ" నచ్చాడు, కొన్నాళ్ళకు సంభ (దకు అభిమన్యుగు జన్మిం ం (౧ ఒదికూండా య.ధిష్ట్రమనీసెల్ల (పలివింధ్య్యని, భమునివల్ల (భుతసోమునీ, ప్రైనుడి న (శుతకర్మనూ, నకుల నహబేనుల వల శతానీక (గుం సేనుల్నీ (పసవించింది,.

౧)

అందరూ ఆనందంగా వుంపగా-ఒకనాడు కృష్ణార్జునులు ఖాండననంపవై పు విహారార్థం వళ్ళా, అన్న హాే(లెందు నచ్చి _ ఖాండననన దవహానానిక్‌ తోచ్చ్పపమన్నాడు. కృృష్షునిక చకా/యుథాన్నీ - అప్టునుడికి గాండీస అక్షయతూణీరాల్ని యిచ్చారు, ఖాంపవవన దహానాన్ని సహూంచ ₹క-యిం(దుగు

ర్ట (శ్రీ ఆం[ధ మహా భారతము వర్ష 0 కురింంభాడు, ఒక్క-చుక్క. నీరుకూండా అగ్ని మాద పడకుండా అషస్టనుడు అడివిమిద రశత్నణచ( కాన్ని నిర్మించాడు భూమరహితంగా జ్వలిస్తూ - అగ్నిహో(త్రుడు అడివిమొత్తం కాల్చేస్తుంునగా. ఆ ' అడవిలోని సర్య్యపాణికోటి సమసి పోతోంది. ఆ సమయంలో *మయూడనేవాడు అష్టనుణ్ని సఠణు కోరడంవల అతగు వూతం (బతికాడు, మట్‌, ఖాంజవననం దహనం అయిపోయింది. అన్ని (పసన్ను డయి యేమైనా కోరుకోమన్నాగు కృష్రార్లునులు వారి దివ్యాస్తా/లను కశ రారు, అట ఇం[దుగు సమయం చవ్చినప్పుగు అస్త్రాలు యిసా నన్నాగు, *మా మధ్య విబెధాలులేని స్నేహం క'*వాలి”- అసి కృ సూర్తులు ర్ర్‌ేగగా “దేవేంద్రుడు అంగీకరించాగు, ౯ జ కృ స్తాస్టనులూ, మయుడూ - అగ్నికి (పదవ్చణ నమ స్కా-రా లాచరించి రమణీయమైన విమానాన్ని అధిరోహించి యమునానదీ తీరానికి విహోరార్థం నెళ్ళార, 0. సభాపర్వ వంం యమునా తీరంలో కొంతసేవు విహరించి = ఒకచోట ఆనీనులయ్య్యారు కృ స్తార్టుసులు, మయుడు-తనని కా పాడినం దుకు అప్రనుణ్న వేనోళ్ళ వాగిడాకూ నేను దానవుల శిల్పని,

7] సభా.ప ర్వ ము ర్ట నన్ను రక్షింఇావు గనుకనీకోనం యేమైన చేజ్చాం అనుకుంటు న్నాను-నీశేంకావాలో అడుగు” అన్నాడు, కృృస్టుణ్న అడ్రగ మన్నాడు. కాంబేయుడు మయుడు, క ఎమ్నణ్ని అడిగి చే ధర గ్ర రాజుకోనం నభూతో నభవిష్యతి అనేలాటి. సభ ఒకటి నిర్మించు” అన్నాడు, సశేేవన్నాడు మయుడు కృష్ణుడు ద్యార

మయుడుసభా నిర్యాణం కోసం బిందుకరస్పు నడ్లనుంచి మణీిమయభాండం తెచ్చాగు, వసూనస్తూ పూర్యం శతృసం హారం వేనీన వృషపర్యుడు ఆ సరస్సువద్ద నిక్షిప్తం చేసీనటు వంటి దిన్నీ, లత్త గదలతో సవానమైనదిన్నీ అయిన బంగా రం తాపడం వేనీన గదరి తెచ్చి ముడి! యిఇ్భాడు, ఆ సరో పరంలో పున్న వరుణుడి మహాశంఖం “*బేనదతాన్ని” ఇచ్చి ఫల్గుబుడి కీచ్చాడు, "చ్చిన మణిమయ భాండంత్‌ సభా నిర్భాణం చేశాడు,

ఆ సభలో బంగారపు చెట్టు వున్నాయి. అది స్వయం (పకాశవంతమై వుంది. ఆకాశమంత యుత్తుగా ఉండె ఆ నభ 'మేఘమౌాలికలా ఉంది, ద్వా గాలూ, (పాఠకారాలూ స్తం భాలూ, సమ_న్వమూ రత్నాలత్‌ నే సర్మించబడ్డాయి. వాట స్నీటా చి(తిపిచ(ళాలన చి. తాలన్నీ పున్నాయి*, అమహా సభలో అందమైన కోనేరు నిర్మించాడు, తామరాకులూ, తామురతూడూలూ, తెమరపూలూ, కూ+డా ముణులతొటి ర త్నాలతోటియే సిర్చించాడు, అవ సన్నీ (పకృతిలోన "ల నేసువాస

ఫ్ట్‌్తీ (శ్రీ) అం(ధ మహా భారతము నలు "వెదజల్లుతున్నాయిః ఆ సరసిలో దిగేందుగాను మెట్లు కట్టాడు. కు[భజలంతో దాన్ని నింపాగు-ఆ సరసిలో బంగా రపు చేపల్ని, తా బీళ్ళనీ వుంచాడు, వర్ణించడానికి అలవి కానంతి అందమైన ఆ నభను పధ్నాలుగు మాసాలలో నీర్మించి “కింకరులు” అనబడే యునిమిది వేలమంది రాశ్షసుల్నె రక్షకు లుగా నియమించాడు, ఈ వార్త ధర శ్రరాజుకువిన్న వించాడు, అస్టనుణ్ని ఆలింగనం చేసుకొని శలవు తీసుకు "సళ్ళివోయాాడు, వేదవిదితమైన డొనధర్మాలూ అవీ సాగించి. సభా (పవేశం గావించాడు. ధర్మరాజు "దే; స్థానాల్లో యిష్ట్రదేవ తలను సాపించి పూజించాడు, 'దేసతల మధ్య 'దేవేందునిలా అనేకమంది వీకలూ, సత్య(నత్తులై న రాజులతో ధర్మజుడు కొలుపుతీరిన ఆ సఖే * మయసభ” జరాసంధుడు దుర్గభమైన మయసభ “సంపాదించుకుని, అనుజన్ములు తన అజ్ఞుసువర్ములె మెలుగుతుండగా ధక శ్రబద్ధంగా యిం(ద (పస్థాన్ని యేలుతున్నాడు 'యుధిష్టమడా, ఒక రోజున నారదుడు వచ్చాగు, పాండవులాయనను నగారనంగా పూజించారు, అప్పుడాయన _ ధర్మరాజుతో యమసనసభలో మి తం(డిమైన పాండురాజును కలిశాను ఆయననిన్ను రాజసూయం చేయ నున్నారయ్య్యా” అని చెప్పాడు,

సభాప ర్వ ము ఫ్‌

ళ పంనిద కంస 22, నీరు ఇరా లద సద

ధర్మ రాజు (శ్రీకృన్లునికి కబురు పెట్ట డం, వాసుదెన్రగు యిం(ద(ప్రస్థంన వ్యా డు, ధర్మ రాజుగువూా ధవునితళోరాజసూయం విషయమె (పసంగించాడు, ఆందుకు సుజ్ఞునిమైన పనమాలి కస్పూజ్ర ర్‌ కాలంలో పరశు రాముగు యీాలోకంలో రాజులంద ర్న తన పరశువుతో నరికి పోగులు పెట్టాడు తవ్బీ వెడీ మిగిలిన తక్కువరకంవా ళ్ళి యిస్పుడు రాజులుగా వెలామణీ అయి పోతున్నారు, (పస్తుతం జరాసంధుగు భూమండలంలోవున్న రాజులలో నూటిక్‌ యెనమై అఆరుగుర్ని బంధించి వుంఛాగు, తక్కిన వాళ్ళనుకూడా గెలిస్తే వారినికూడా కలిపి రు దుడికి బలి యివ్యాలసే అభ పాయం౦లో వున్నాడు, వాడు మహ+ లుడు వాణ్ని సిరి సె ఆ రాజు లందర్నీ గెల్చిన ప్ల”. అసి, చెప్పసొగాడు, *వాడు అజయుడు, వాడి దెబ్బకీతిట్టకో లేక మేం వుభురానగరం నదిలేశాం, భోజనంశానికి చెందిన ప్ఫ్టానిమిది కులాలవాఖ్లూ-మనమూ నే నాడీ టై నగ 'యివ 'ఖెదివి "కేకుండా చాసనొస్టృతం మొదలెట్టి మూగూసందల సంసత్సి రాలు వి( శాంతి లేకుండా నోరాడిచే * యింకా వాడిసె న్యం మిగిలే వుంటుంది, అంత 'పెద్దసై న థి అతనిది, ఇశవిని'సదిం చే 'యొందుకు చెబుతున్నా నం కు- రాజసూయ అంకే యొందనో ఫికుల్ని సిర్టించాలి, రాజలోక౦ంలో స్యమాల్టువు కావాలి, మహాపీకులై న దుళ్యోధన, భీష్మ (దోణ, అశ్యళ్ఞామి. వై బ్యాదు లందరూ నిన్ను మన్ని స్తారు, నితో యుద్ధం వేసా

ర్ట్‌గ్రి (వ్రీ) ఆంధ మహా భారతము

రని అనుకోను, అయితే యీజరాసంధుడున్నా జే "వేడొక్క_డూ ఒకయుత్తు పైనచెప్పిన వీరులందరూ ఒకయొత్తూను, అంచేత- జరానంధుణ్ని జయించకుండా గాజసశాయం చెయ వని - అవ్నాడు అదంతావిన్న ధర్మరాజు “దూశావామారి ! నువ్వు కాబట్టి యీ కష్టనష్టాలు ముందుగా చెప్పావు, (తికరణాలా వూ మేలు కోచేవాడివి సువ్వు, ఇంతకీ యీ రాజకులాంత కుడి చరిత) యేమిటి అని అడిగాడు కంసాంతకురు చెబుతు న్నాడూ "ఈ జరాసంధుడి తండ్రి బృహద్యధుగు, అతేనికీద్దరు భార్యలు సంతానం లేక దుఃఖంచే అతనిని కరుణించి చండ కౌశికుడనే బుషి ఒక మామడిపండు నిచ్చారు ఇదు భార ఖో యందూ సమూనొసురాగం గల రాజు ఆ పండుని యిద్దమ భార్యల. నమంగా పంఛాగు రాణులు గర్గవతులయ్య్యారు సుఖ[పసవం అయింది, కాని యిద్దరికీ చెకో చె క్కా-గా పుట్టాగు బ్‌, ఒక వెక్క-కి ఒకకన్ను ఒకచెని ఒకచేయి ఒకకాలుగా పుట్టిన ఆఆకారాలునూనసీ వెంటనే బయట ప్‌సీచేయింవార్వు అ రాతి నగరంలో తిరుగుతున్న జర అనే రమోర్ర్రీ ఆ ముక్క-ల్న్ని సంధించేసరికి దైవికంగా అవిరెండూ అతుక్కుపోయి శిశువై యేషనస నారభఖించాడు, ఆ శిశువు వగుపువిని - అంతః ఫురమంతా ని(ద్రలేచినచ్చింది.ఆనిక్షసు రాచబిడ్ణగా గుర్తించిన జర చంపకుండా రాజుకు వప్పగించి తనన ని పున్వువితునై న ఆ బిడ్డ తన పే5 పర్టిల్లాలని చెప్పి విళ్ళివోయింది, జర ౪.త నం ధింపబడ్డవా దే జరాసంధురు”

సభాప ర్వ ము ర్‌ అది వీని ధర్మ రాజు తలపంక్‌ంచి - ఏీడు వావడం టావాశొ అనగానే ేశపుడు నవ్వాడు, ఎందుకు ఛానడు? నీకు నామిాద నమ్మకంఉం కే _ భీమాద్టునుల్ని నాతో పంపు అన్నాడు, అందుకు ధర్మ రాజు “అబేంమాట క ఖస్లై! నిన్ను నమ్ముకపో లే -యిక నమ్మదగ్గవా ళ్ళెవరున్నారు మాకు? తప్ప కుండా ఫీమార్తునులకు తీసుకు వెళ్ళు” అనవంతో _. *శుభజ / లీ ఘం” అంటూ లేవాగు కృృస్తుడు, జరాసంధవధ వలె వనస్ర్రృధారణ చేశారు. మో(త్రరూపాల్ని దాచుకుంటూ మగధ దేశం చేరారు, రాజధానిమైన గిరి వజం వెళ్ళారు, అక్క-వ “రుపభూు వనే రాక్షసుడి చర్మంతో తయారుచేసీన నగారంలు మూడు ఉన్నాయి. ఆ నగారాలు ఒక్కసారి (మోగి షే నెల్తాళ్ళదా కా ఆ (మోత అలాగే ఉంటుంది, అటువంటి నగరాల్న పగులగాటి పారేశాను. క ఫ్ర షసౌూమనులూ ర రాజ భీముడూ కలసీ-అక్క-డి చైత్యేపర్యత న్‌ఖరాన్ని. తము భుజూ లతో (గుద్దె కూల్చే శారు, రాచనగరంలో పూల అంగడిచేరి బలవంతంగా పూలదంజలు తీసుకుని "వేసుకున్నారు, నరానరి జరానంధుని వద్దకు వెళ్ళాను, స్నాతక "వేవులూ -అతిభులూ+ అయిన వారిని ఆదరించాడు జరానంధుడు, “*వం కావాలి? అన్నాడు. కృషుడు- *రాజూ! ఏరిదరికీ ఒక నియమం వుంది, లణ ద్‌ అర్ధరా(తి దాటి కేనేకాని నీతో మాట్లాడరు.” అన్నాడు. సశే అ. ౧౧ నన్నాడు జరాసంధుడు,

8 (శ్రీ ఆంధ మహా భారతము

అతిధిమ'ర్యాదా తత్ప్సరుడై న జరానంధుడు అర్ధ రాతి దాటగానే భీమాస్టున మాధవులదగ్గంకి నఇ్బాడు, వారిని కూర్చోమని, తానొక ఆసనాన కూర్చుని న అయ్య్యా!-స్నాతక (వతులై న (బాహ్మణ వేషాల్లో వున్న మో రెవరు?! స్నాతకు "లెక్క డా పూలుధరించడం యొముగం, మిరు ధరించారు, ఏంటినారిమాటపంవల్గ యేక ఏ సక్‌ ఆతలు మోావేతులోస పంగా

వ ట్ర లం ౧౧ ౨౬

అన్రుపవీస్తున్నాయి, మో(తి చేజం క నివిసోంది, వైతే థి నీఖరం కరాల్చాన, 3ఘుఖదా్యా రాన రాకుండా మారుదారిని వచ్చారు అందువల్ల, సత్యెం చెప్పండి, మిరు రాజులైనా (బావ్మాణు లనా సత్య మె (పధానంో అని అన్నాడు జరాసంధుడు, కృస్తుడు కంఠం సవరించుకున్నాడు,

“జ గ్రాసంధా ! నేను కృస్తువను వసు'బేన నందనుణ్నినీ (పాతశ్యతువునే. ఇకవీకు-పాంగురాజు తనయ్యు౯న ఉమాప్టు నులు, సన్స్‌నో యధ్ధం కోీరివఇ్చ్చూం. 'రాజలో కాన్ని 7౦థా ల్నించి వము కృల్నినేసి నీ నస్మనూట్‌ లాంఛనాలు వ దులుకో -లీదా- మూతో య.ద్ధంచెయ్యి. అన్నాడు,

జరాసంధుడు నవ్వి - ప్ర యద్ధంచ స్తారో! మోాే ఇప్పండి అంటూనే-తన కుమారుగై న సహబభబేవునికి రాజ్యా భిపే.కంచేసే యర్చాట్లకు అ్జ యిచ్చాగు. అనంతరం కృృషుడు జంనంమనిశో “మూలో యువరితొ పోరాడాలనివృందో నసీచ్చే చెప్పు అన్నాగ, జరాసంధుడు భిముణ్ని యొన్నుకున్నాగు,

యిటువంటి వాడిచేతిలో అవవమేమంచిది అంటూ మల్ల భయంకరమైన పరాక్రమం కటిన వారిద్దరూ ద్మిగ్భమ కలిగించేలా యుద్ధం చేయ సా గారు, కనుగుడ్లు 'రాలిపడేలా మెనలమోద (గుద్దుపన్నారు. వాహాభగాప్‌ంగా పోరాడుతున్న వాళ్ళవోరాటం పర్య'తాల దెబ్బలాటలానుంది, ఒడిని పట డం, పట్టి విసరసం, వినీరి మాదపపడం, పడివేవటం, "లేచి పట్టుకోడం, పట్టి నేలకుకొటిడం ఒక్క- శేమిటి - అతు ఫ(గ లేన 'దెహోలుకల వారిరువుకూ వుద్భటమైన పోరాటం సాగిం చామ, మల్టయుసద్ధ(పప్‌ఎలన మహాకాయులిన్షాహవా పూర్త [ళ) ఉం ౬ (6 ర్‌

కుంభ, పురోహ స్త, వృష్టభంగ, తృణపీవనంలాటి పట్లు (పయోగిస్తూ-=శా రీ గ్ర ఘుద్ధ పావ్యమి మొదలు (తె యోదళి దాకా దెబ్బలాగుకున్నారు. చతుర్షశినాటి రాతికి జరానం ధుగు అలసిపోయాగు, అది గురించిన నల్లనయ్య “ఫిమూ! శ్మతువు అబనీనప్పుడు యెక్కువగా వీడించకూ-వదు, పీడి స్తే ఛ్యతువు చచ్చిపోతాడు" అని మర్మంగా పలికాగం,, ఆ నంశే తం అర్ధం అయిన భీమన్న జరాసంధుణ్ని పె కతి, గాలిలోగిర గిరా (తిప్పి - నేలనేసి కొట్టాడు. పీపుమాద మోకాళ్ళతో (నుమ్మి, అదిమి నింహగడ్దన చేశాడు, అతని కాలిని తన కాలితో (తొక్కిపట్టి-.మరో శాలు పట్టకొని ₹0కుగాచీల్చీ అ_స్తన్య స్తంగా చేసి అవతల పారేశాడు, భీముడి చేతిలో జరాసంధుడు చనివోయాగు, అది తెలియగానే - జరానంధ

60 (శ్రీ ఆం(ధ మహా భారతము

తనూజుడై న సవాదేవుడు భయ(భాంతుడై. వచ్చి- కృస్ణుణ్ని సరణ కోరాడు కృష్ణువతనికీ అభయ మివ్బాడు, జరానంధు డీచే బంధించబడ్డ రాజకులాన్ని విడిపించాడు, అందరూ ఆయన ఆచేశానుసారం ధర్మరాజయందు మన్నన కలిగి మెలుగు తామన్నారు,

ఈ విధంగా తన శ(త్రుపును -జలివుగా భీముడివేతి శం పించి, కృస్తుగు పాండపులవద్దా భామ్యులవారివద్దా శలవు పుచ్చుకుని ద్యారకవెపు నెళ్ళివోయాడు, జ రాసంధన థతో పాండపుల కీ ర్రిరత్నానికి సానపట్టినట్లయింది.

దిగ్విజయి యూత

ఆత ర్యాతే అప్టనుడు అన్నగారి ధనాగారం సింపొలన్న తిలంపుతొ ఆయన అనుమతి తీసుకుని దిగ్విజయ యాకు, బయ నే రాడు, తేన దిగ్విజయ యాత్స్క)కు ఉత్తర దిక్కు నెన్ను

(పారంభంలో నె పులింద దేశాన్నీ, కాలకూట, అవ రా లనీ జయించాడు, సుమంఫఇలాన్నిి గల్సీవారి సాయంతో ఫక మొదలైన "యీడుదీపుల రాజుల్ని ఓడించాడు. అనంతరం అందర్నీ తోడుగా ఫీసుకుస కిరాత్క చీనా, సము[దపు లంకల ఏకులతో అలరాే (వౌ గ్‌ తిషపురం ముట్టడించాగు, (పాగ్గా తిసే.శ్వరువై న భగదత్తుడు వారంనోజులు హోరా హోరా పోరాడాడు, ఎనిమిదో రోజున తను అష్టనుడిత్‌" యుద్ధంచేయ

ేనని అంగీకరించి, ధర్మరాజుకు కప్పం కళ్టుందుకు క గీఆ

8] స భాౌప ర్య ము గ] రంభాడు, అంతన్లిరి బహీర్చిరి వుపగిరి మొదలై న దేశాల్ని, ఆ చుష్టు(పక్క_లనున్న కొండరాజుల్నీ జయించి వాళ్ళదగ్గర పన్నులు వసూలు బం శాడు, అక్క_డనుండి బృహంతరుణ్నీ , సేనా బవీందుణ్నీ లాంగదీశాగణు, వాసుజే5ంం సదామం, వుత్తర పులూకం ఆదిగాగల "రాజూ [ ఆ(కమించి ఆ యా రాజుల్ని నళపరుచుకున్నాడు, పంచగణ చేశాలను ఓడించాడు, పెరన్వ రాశైన అశ్వగశ్వునివై. దండె అవలీలగా జయిం చేపాగ్యు ఉత్పెవసం "నేత సంఘూలనబటదే కొంవదొంగల ముఠాలు 'యీడిం టిని తన పాదా(కాంతం గావించుకున్నాగు, కాశ్మీర రాజుల పది మంవలాలతోనూ లోహీతుని "గలివాగరు, (తిగ ర, క్రో క్ర నరీ మొదలెన దేశాల రాజుల్ని నిర్జించాడు, అందమైన అభి సారి నగరాన్నీ “*రోచమానుూవనే రాజునీ వశపంచ్చు కున్నాడు. గుహ్య, చోళ, కాంభోజ దరద కోహ్క రుషికుల్ని నొధించి సుంకాలు వసాలు వేసాడు, క్‌న్నానులు నివనీంచే కింపురముషుల రాజూ ఫ్ర ఈ=డా కూల్చాడం హాటక బేశం సిరాటంక గా లొంగిపోయింది, ఈ విధంగా అప్టైసుడు వు నం! దిశను జయించి అగణిత రత్న రాసులను విచ్చి. ధనుంజయ నామం సార్ధకం ఇసుకున్నాగు, ఇక భీముగు తూర్పువై ఫు బయ ్లైురాగు, వాం చాల్వ అహిచ్చ(తలతొ మొదలు పెట్టి గంపక్క విదేహ చఊచాసా ర్ధన రాజ్య్యూలు గలిచ్చి ";దిదేశం వెరి పదమూడు వోజుల పాటు నిను వాలుని అతిధ్యం న్వకరించి- మళ్ళీబయ వేం ఏఏ మూర

62 (శ్రీ ఆం[ధ మహా భారతము కోనలాది "దేశాలసీ - మలాది రాష్త్రాలనీ సీడించి, మత్స్య (ఈ) 6 మగ ధఛానఘాభయాది దేశాలు వశపకచుకుని _ క రాత రాజు లకో-నూర్వు దిక్కును నూడ్చి పెట్ట ధన కనక నసగా వాహనా లన్నిటిత్‌ యిం(ద(పస్ధం చేరాడు. దక్షిణంచై పు దండయా(త సాగించాడు సహదేవుడు, .. నలవణంగా దశ్సిణదిక్కు- 7లిచి - ఛీమసుతుడై న ఫఘటోత్క- ' చుని పిలిచి లంకలో వున్న విభీషణుని నద్గకు దూతిగాపం వాగు విభీషు గు తక్షణమే రత్నాంబరాదులు సమస్తం కానుకగా పంపాగు, నహాబేవుడు జె (తఈ్రయా( ముగించి స వ్య్సాడం, అపూర్యమైన సేనతో నకులుడు పశ్సిమదికగా వెళ్ళి- చాశౌార్తం శిబు (తిగ ర, అంబప, మాళన పంచకర్చట, నూధ్యమిక -దేశసాలమిాచ చాడి చేసాము, సము(ద దవుళ్లోసి ఆపగు సం వాదించిన ధన్న్నాస్న్‌ పదివేల యునుగులు అతికష్టం మోద మోసుకురా గా - ఇం(ద్ర(పస్థం వేరాడం, రాజసూయిం౦ తన సమయం వమాసుకుని (శ్రీకృష్ణుడు యింద(ప్రస్థం నచ్చి “రాజరూయం చెమ్యు” అవి ధగ్మరాజును (సోత్చ్స పాంవాడదు. ' నహ బేనుగు అన్ని "దేశాల రాజులకీ ఆహ్వానాలు పంపాగు, నకులుడు స్వయంగా" హా స్పినాపురంచేరి వీష్ట(దోణ కృ పాళశ్వవ్ల"మ విదుర సుయోధనాదుల్న్‌ సపరివారంగా తీసు

నసభాప ర్య ము (9 సొామోత్తూ వ్యాసులవా శే (గహ్మగా నియు రుల" య్యారు ధనంజయ (గ్రోతీకులై న (గాహ్మణులు సామగానా నికీ యాజ్ఞ నల్కు_గు అధ్య్వమ్యుడుగానూ, ₹ామ్మ్యసహితు తై మై లుడు హూోతగా, అతిని కుమామలూ-శిష్యులు యడుగుకూ అందరూ నవ్చేశావ యాగానికి. భత్ష్యు భోజ్యూదుల పూఖ్లు దుశ్శాసనుని క్రీ (బాహ్మణస త్కార బాధ్యత అశ్వ స్టౌ మకళూ అప్పగంవారు రాజుల్ని సిన్సానించశం సంజయుని కీ "కార థ్ర(కమె నిర్వహణ భీష్టులవారిక్‌ అంద చేనాపు, 2౦0గాపం రత్నాటూ అందుకుని పంచి పెట్టమని కృ పాచామ్యుణ్నీ థన వ్యయానిక విదుకుల్న కానుకలు పుచ్చుకో డానికి దుకొష్వాథ మణ్నీ సియమిం చాను, వచ్చిన (7"హ్మణుల కాళ్ళి కడిగి వాళ్ళ వాదోదకం నెత్తిన జల్లుకునే పనివిమూ(తం కృస్తుశు తానుగా కోరి తన నె తిన పెట్టుకున్నాడంం యజ్ఞ సమారంభం మసహాపంబకంగా సాగింది, అప్పుడు భీష్ముడు థర్మ రాజుతో - నసెయనా-* ఈ రాజలంతా రాక రాక వచ్చారు అందరి అభ్బ్యాలిమ్యు, ఎవచు “ందరిక న్నా వ మనసులో వారిక్‌ తొలిగా అన్ట్యమియి థ్‌ అని చెప్పాడు, అ సమష్టు లెనరో నువ్వే పప్పు తాతా అన్నాడు ఫర్మ రాజు ఆయన వా క్యాన్ని పాటించారు పాంవవులు ఇదికంటకమైంది

గ్ర (శ్రీ ఆంధ మహా భారతము

“అఆసాహా! వందూసుకుని యీ నోల్లవాడికి అర్య ష్టం యిచ్చారు! వృన్దువంటారా! ఇతని తంశడి జీవించివున్నాడు, బంధువుఅంటారా (దుపదుడిక న్నా దగ్గర వాడు కాడు ఆచార్యు డంటారా _ (దోణుకున్నాడే ! జ నువ్వేదో ధర్మాత్మ్నువవని మేం కప్పం కుళ్షుందుకు ఒప్వుకున్నాంగాని - మగప్‌రుషవని కాదు, రాజరత్కా-రాల సభలో ఛతిచామంూలు లేనిగా ల్లడికా ల్‌లిఅక్హ్య్యం? అంటూ .కృష్షుడ్మినై పు తి9గి అతని దుయ ట్టి బ్ట నారంభింఛాగు, వారించబోయిన వారిని ఇస్‌ = న్‌ ర్ము య్యండి” . అన్నాడు సహించలేని సహ ెవుడు స(రునలేని “కృష్ణుడి కే తొలి అర్హ్యం యిస్తాము కాదన్నవాడి నెత్తిన నా యసనసంకాలు పెవతాను, సాహసమున్న వా చెనడో రావచ్చు” అని క_్రిదాయబోగా - పెద్దలు ఆపారు. “వాడి వాన వాసుబేపుడి చేతిలోవుంది - నువ్వు తొందరపవకు” అన్నారు. సహదేవువి మాటలకు కినిసిన శిశుపాలుడు "ఈ పశుపాలుణ్నా ఒనశేసు కొ స్తున్నావు” అని తగులుకుని మళ్ళ కృష్వనింద (పారంభించాడం, భీష్కుడు- వేచి ౮-జగేఖరములారా శిధువాలా! (శ్రద్ధగా వినండి, మేం పూజించిన కృష్ణుగు 'బేవు వని మేం నముతున్నాం. మిలో వానునూడిన వా ల్మెనరో త్యరగా 'చేల్పుకుని ఆయనతో తలపవండి అన్నాచు అఆ మాటకు శికఘుపాలుగు భగ్గున మండాడు - మ9ంతి మామించ నారంభించాడు. అంతవరకూ వూరుకున్న కృపుడు మెల్లగా జన్చిన్సు వాలా! నీ తిప్పులు వంద శ్షమిస్తానని మి అమ్మకేమాట యిచ్చాను, పందా అయిపోయాయి. మరిఅన్నాడు మాట్లా

సభాపర్య ము 65 తక్కు అన్నాడు శిఘుపాలుడు తధా స్తు అని శౌరి చకాన్ని స్నృరిం వడం అది రానటం దాన్ని శిశు పాలునిపై (పయోగించ టం అది అతడి శిరస్సు ఖండించటం రెప్పవాటు కాలంలో జరిగిపోయాయి, వాలామందికి కడుపు మండీనాకుక్క్‌-న చేసుల్లా పడవున్నాకు, అనంతరం రాజసూయం దిగ్విజయంగా ముగి నీంది, కృస్తుడు దాారకకు వెళ్ళివోయాగు, వాయిదారి మయసభ * మానధనుడి మానభంగం

అంతా 'వెళ్ళివోయాక కూడా దాయైన దుర్యో ధథధనాదులు కొన్నాళ్ళు యిం[ద(ప్రస్థంలో వున్నారు. ఒక? '"జున మయసభ దూడాలనుకున్నాడు సుయోధనుడు బయ సై వాడు ఫే వవాష్ట్రన నకుల నహా'బేవ్రలు సభా. వ.శేపాల్ని మూాపడా నిన్‌

ముందుగా ఒక నృృటిక మణిద్యారం వుంది. మయసభ దరావడానిక్‌ నే సుయోథనుడికీ ఆదిలోనే పట్టరా హంస వాదు అన్నట్టు ఆ ద్వారం తగిలింది, నిజూనిక్‌ తగలకనోను- "కాసి పారదర్శక రాలై న సృటిక మణుల దారం కానసటంన ల్లి తలుపులు 'తెరచే నవున్నాయనుకుని గబాగబా నవవవంతో మూసీ వున్న తలుఫులు మొహం పగిశేలా తగిలాయి, నకుల సహా చేన్రులు టదార్చారు. శాంతం - శాంతం అంటూ "హు అసివిదిలించనీ మరికొంచెం లోనికి వెళ్ళానూ అక్క-వ సృటిక మణి నిర్మితమైన “నేలనూ ఆ వేలమిాద 'మొలిచినటున్న వత ప తాల్నీ మాయగా చలించే వాంసల్నీ వూనీ- సర స్న్‌ అని

66 (శ్రీ ఆం[ధ మహో భారతము (ఛమసీ-పంచ "ప కి తీసుకుని మెల్లగా శాలుమోపీ-అది నేల అని గు రించి కించిత్తు బాధపడ్డాగా, భీముడు వుుత్తరీయం వవాటుగ” నవ్వ్యాాగా, నా నవ్వు వ్‌సిపించి ధార. రాష్ట్ర)డు దహించుకుపోయాడు. అయినా యేమో వయ్య ₹క-మరికొం వెంముందుకు నడివాగు, అఆలానడిచి, జెరచినున్న దా్యారాన్ని చూస్తి మొదటి ద్యారంలాగే సృటిక తలుపులు నుంటాయిను కుని_బలంగా (తో సాడు, నూనా వ్‌ నెట్టటోయిన సుయా శాచకన్యలతో ఆ సభలో. విహరిస్తూ అప్పుడే అక్క-డిః వచ్చిన (గపది యిదిచూని ఒక 'పేనవ్వు. ఆఎనాల్లు"న వ్వా, అంతలోనే ఉమాపట్టున నూ దేయుల్ని చూ ని నవ్వులాపి వొలగిపోయ "మ. సహాంచవేకపోయాడు గాంఛారి తనయుడు "లేచి వళ్ళు దులుపుకున్నాడు = మళ్ళ ముందుకు నడివాడు అక్కడున్న మాయాజలాశ గూన్ని వ+ానీి “*బదిస రధూలా (ఛభమపడకూవదు” అనుకుంటూ నిర్భయంగా దానిమోంచి నడిచి వెళ్ళిపోయాడు, “వాాశా రానా ెలివి'అన్నట్లువూశాగు పాండవుల్ని, మరికొంచెం ముందుకు నెళ్ళి, అలాటిదే నుగరో జలాశయంలో పడ్డాడు. కాలుజూరిన కార వేశ్యరుణ్ని దూసి కలకలా నవ్వారు పొంగు పుత్రులు, అప్పుడే అక్క-డికొచ్చిన పాంవాలి బెౌవగారి పాటుకు' పకపకా నవ్వింది, సరిగ్గా ఆనవు యాసనిశే నచ్చిన ధర్మ రాజునుచూని అందరూనవ్వులుఆ పారు. ధర్మ రాజు వడిగావచ్చి దుర్వోధనుడిక్‌ చేయూత నిచ్చాడు, కాసి, అతవజందుకోకుండా తనకు తానుగానే లేవబోయి మరో

సారిపడి మొానికి "లేవాడు, ధర్మ రాజు - అన్నయ టక్‌ పొడి గుర్డలు "తెండి - అన్నాక, వారు భుుభనసా/లు 'తెచ్చియి వ్యావ, ఇంకక్క-డ వుంవ లేక హ_స్పినకు మళ్ళొడు రారాజు, దుర్యధనుడి దుఃఖం

హస్తినాపురం వచ్చాదన్నమా కు కాని మనసు మన సులో నేదు. రారాజుకి, ఆ మయసభా సౌండర్యం గురొచ్చి నప్పుషల్లా ముందు ముస్థుడయి వాడు, అశ్చర్యపడేవాడు, తన పరాభవానికి బాధపడేవాడు, పాండవ(న్రీకి అసనూయపడేవాడు అది “తనకి దక్క_-బే అవి 'బెంగబడ్డాడు. తిండి తిప్పలు త్‌ ఫోయి, చిక్కి. శః వ్రమైనోతున్నాు. అలా అయివోతున్న 'మేనల్లుణ్ని చూసి శకైని'మెల్ద ౧7 సమిోపీించాడు అనడి బంగకు కారణం అడిగాగు, దురోసధనుడు చెవ్చొాగు శకుని అతణ్ని జ్జ గింది ఓదార్చి యిలా అన్నాడు

“ఏలపరా[కమాల్లోమనం ఆ పాండవుల్ని రోమి వెయ, లేం వారి పరాక్రమం యెలా వున్నప్పటిక్‌న్ని, మహాబల శాలి మైన కృష్తుడి అండ వాళ్ళకి వుంది వాళ్ళని జయించేదాంరి చెబుతా ఒప్పుకుంటా వా” అని అడిగాగు శకుని “టంత కన్నానా 'చూమా | “అన్నాడూ దురొ్య్యధనుగు. అయి *ధర్మ రాజును పాచికల ఆటకు పిలు, అఆ ఆటలో నా సాటి కాగల మేటి మరొకగు లేడు. మై గా ధర్మరాజుకు ఆ ఆటలో అను. భవంశేదు కాని-అఆడాలనే కోరిక సాచ్చుగా వుంది అని వె ప్పాగు దుర్యోధనుడు సంతసించాడు,

68 (శ్రీ ఆం[ధ మహా భారతము

4 షం కి ఆస ఇ ళల ఆనా,

మామా 'మేనల్లుడూ కలనీ ధృతరాష్ట్రుడి దగ్గరికి వెళ్ళి యీ సంగతి చెప్పారు వ్‌దురుని సలహా తీసుకున్న ధృత రాష్ట్రడు “ఇది తగదు” అని చెప్పాడు కాని, దుర్య్యాధనుడి మంకుతనంవల్గా, పు(త వాత్సల్యంతో నూ ధృతరాష్ట్ర )డు అంగీ కరింవాడు, పాండవులకు క్‌యులు "పెట్టారు ఈ రోకలి “హోరణ స్పటికం అనే పేరుతో "వేయి స్తంభాలూ వంద ద్యా రాలు + గల నభ నిర్మించారు, జూదం ఆడడానికి,

"పె త్తండి అనపె ధర్మ రాజు తమ్ములతో = సహా వచ్చాడు, జూదం మొద్నలెంది,

తొలిజూదం౦

“సుహృద్దూ్యూతం” అసి సేపు పెట్ట బడ్డ “మాయా ద్యూతం. లో “మొదటిసారిగా తన మణి హారాన్ని జందెం పట్టాడు ధర్మరాజు ధఛకుని దాన్ని గెల్సుకున్నాడు, యుధిష్ష దుడు మె. (తరధాన్ని పందెంగా కానాడు, శకుని దాన్ని -గల్బుకున్నాడు, లక్షమంది ఉఊానల్ని పం నెం పెట్టాలా వాంపష వా(గజుడు శకుని దాన్నీ "గెల్చుకున్నాడు, ఒకసారి "వెయ్యి మదపు కేనుగుల్న్‌, తరువాతి వెయ్యి రథాల్నీ, యికోసారి గంధర్వజూతి అ శ్వాల్నీ;, మరోసారి నాలుగువందల నిధుల్నీ చింరికి తననద్దనున్న సమస్తమైన ధనాల్ని పణంగా పెక్టేశాడు అన్నీ చ్చే గు శకుని (బాహ్మణ ధనం వినా - తక్కిన "రాజ్యం “మొ త్తం పందెంకా ఫెగు ధర్మ రాజు సక్రుని నెగ్గాడు, నకులుణ్నీ, సహబేవుణ్ని, అస్టనుణ్ని, భీముణ్ని హూడా ₹ెల్చు కున్నాడం. చినరకు ధర్మరాజు తనను తినే షంబెంగా

$] సభాప ర్య ము 60 కాసుకువి ఓడిపోయాడు, (శాపదిని కాయమని (వోత్సహిం చారు, కొరనులు, ఆమెనూ ఓడిపోయాడు ధర్మ రాజు, కొారన్రులు ఆనందించారు, జ్లూనులు దుఃఖంధారుః దుర్యోధనుడు (పాతిగామి అనే సూతుని విలిచి- “ఆ

(బౌపదింనా డానీ దాన్ని సభలోకి రమ్మను” ఆని. చెప్పిపం పాగ, నాడు శాళ్ళి చెప్పాడు, అదివిన్న (రాపది ఆశ్చర్యపడి ళన్వన్సు రజస్వలనీ, యకవ(స్ర్రనీ, 'యీక -వేశనీ అయివున్నాను, నేను సభకు రావటం తగనిపని-ఇంతికు= ధర్మజుడు నన్నోడి త్ర నో డాడో-తిన్నోడి నన్నోడాశో కనుక్కునిరా”ొ అని పంవీంది, (పాలిగామి మరలివచ్చి *- యీ (ప్మ్నును సభలోని

వారిని అడిగాడు, నభ స్త థింగా వుండినోయింది, (వాతిగావితై

క్‌ీవించి, ధరో్యోధనుగు దుళ్శాసనుణ్ని పంపాడు (గాపదిని లీసుకురమ బ్రైిః

అతను వళ్ళి (ద్రౌపదిని సభకు రమ్మన్నాడు, ఆమె తన

సి చెప్పంది, 5ఆ నియమాలు కులాంగనలకేకానీ. నీలాం4 దానీలకకాదు రాపే-= అంటూ రాజసూయ యాగానంతళం అవబ్బథస్నా నంతో పరమపవి(తమైన ఆమె . సీలిశేశాలను గువ్పిటబట్టి సభవైైపు యీడ్చుకురాసాగాడు, అమె ఫడు ఫఘోడున యవ్వ సాగింది కాన్స్‌ దు శ్శాససుడా మెనువదల లేదు, అనరాని మాటలంటూ ఆమెను సభకు 'ఆచ్చాడు. ఆమె దుసు లునగంవూడివోయాయి ర క్‌ ౦వురకలతో వుందా మె-చీకా

ఆమె దుస్థితికి సభలో యెవరూ. నోకె త్రశేదు కాని. లోపల్లోపల కువిలిపోసాగారు. భీముని అఆ(గహానికి అంతం

"70 (శ్రీ) ఆంధ మహో భారతము 'కేకుండాపోయింది. “అన్నా - ధర్మరాజూ! జూదం, మద్యం, వ్యఖఫచారం- యీ మూడూ అవినాభావమైనవి. మద్యం. తాగ మత్తులై జూదమాడతాను. బూదగ్భహాల్లో-ఆ జూదన్లు న్యభి చాకుల్ని వుంచుకుంటాక, అంత (తాగిన్నకె పులో కూ-జాయ్‌ు జూదరీ తననద్దనున్న న &్రఖదారిణిని పందెం శాయగు, అటు నంటిది న, పనై ననువ్వు నిళకహధక శ్ర మవారిణని కట్టుకున షయిల్లా లిని ఫణంగా పెట్టానం శు. . అసలి జూదం ఆడిన నీవేతులుతగ 'లేసేసాను-నకులా-= అందుకో అగ్ని" అన్నాగు, అస్టునుషశన్ని ఓదారు సుంవగా కస్టకందుకున్నాడు. “పంచం కాయకుండా పవి(తంగా వూసుకునేంత గొప్పదా ఇది ఒక్క- మగనితో వుంచవలసినది అయిదుగురితో వున్న యిది జూరిణ్‌- ఇం కెంద రిళో వున్నా తప్పూులేదు-ఇది సంసారికాదు. దుశ్శాసనా దివికి సగంబట్ట వే తీ ఫావేం తక్కిన నగంరూడా లీ చ్పీమ్‌*” అన్నాగు “కానీ-త్యరగా” అన్నాగు దురోధ్యనుగం, దు శ్యావనుగు-ఆ మె చీరలు లాగనారంభివాగు, అంతటి (దుపదరాజ నందిసీ-దిక్కు జీని పోయింది. మూనీవాయినం ముగైదునులావుంది - కళతప్పీన ఆవె ముఖం కౌరవుల నిండు సభలో-యాజ్ఞ్మ సేనిని వివస్ర్రైను చేస్తున్నాగు దుశ్మ్శాగనుగు, ఆ మెజుట్టుపట్ట్రకునిబరబర యీడు స్తున్నాగు, వాశడిపదాఫూ తె లక్‌ "ఆక్క- లేదు వాడంలిట్టినతిట్ల[ వాడినబూతులకీ అంతకన్నా "లెక్కలేదు. అమెగోడు యొనకరు వింటారు! ఆమె విజవకపట్టు కున్న నసస్తా)న్ని నిర్దాక్షిణ్యంగా, కసాయితనంగా లాగిపేయ సాగాడు దు శ్యొసనుడు,

సభాప ర్య ము గ!

మండిపట్టాడు భీముడు” ఒ-కేయ్‌ దుశ్శాననా! నీయిా

సీచకారా ట్ట్‌స్‌కీ (పతిగా నీ గుండెలు (బదలుకొటి ఆ నెతుకు తీ €ు రా అవీ

(ఆాగుతానా*” అన్నాడుం

ఇంతలో దుర్య్యూధనుడు = తేన యనవు తెజమ్రోదివం చను తవ్పీంచి = తొడ" చరిచిో్పో (చౌపద్‌! 'రా-దానీదానివి. నాయా జై పాలించి _ యిక్కడ కూరొ్ప”. అన్నాడు, భు మన్నాడు వాయునందనుడు, ఓరికులపాంశనా ఏ తొతలు వగూప-మా తొ య్యలిని రమ్మంటున్నావో ఆ త'డల్ని _నా? భీకర గడాఘాతాలతో పచ్చడిపచ్చడికిందకా,9 నిన్ను చంవే సాను అన్నాగు,

మూరు మా ₹ానినలు _ నోళుముయ వండి” అన్నాక వస్తా)పహరణం చశేయనాగాడు ఆమె తిల బెదుకుంది, గుం స్‌ు కొట్టుకుంది. - కా పాడండి 'మొరో అని 'యడ్చింది ఆను చీర లాగే స్తున్నాడు దుశ్శాసనుడు ఉన్నట్టుండి ఆమె మదిలా తెరరోపాయం తెళుక్కు.న మెరినీంది,

యాజ్ఞసేని మనసులో యసజ్ఞపురుషువ2ై న మాధవ్రుగు న్‌లివాగు, “అన్నా గోవిందా ! అంది - స్ట్‌రచి తంతో న సంకల్పుగై న వాసుదేన్చగు అదృశ థ్రరూపంలోవుండి _ (చాప

"70 (శ్రీ ఆంధ మసో భారతము మోదనుంచి- వాగు తిసేసీన బ్టులు గుట్టల వోయాయి, లాగి లాగి వాడి చేతులకీళ్ళు పడివోయాయి. అయాసం నచ్చింది, వ్‌ చ్చీనంతెపనయి థ్రంది.

ఇదంతా దూ స్తున్న విదురుడు_దృత రాష్టు/ణ్ని పదేపబే సాచ్చరించాడు, “నీ కులనాశనం తప్పదు. అయోనిజమైన (గపదిని అవమానిస్తున్నారు. అని చెప్పగా - చివరికి ధృత రాష్ట్రాడు కలుగ చేసుకున్నాడు, అ దుశ్చర్య ఆపమన్న్నాడు,. అమ్మా! పాంచాలి! నువ్వు మహాతల్లి వి - నేను (గుడ్డవాళ్లై అమున కారణంగా యింత అపవారం జరిగింది - ఆ(గహిం చక్కు నున్ఫ్యు (ప్రదర్శించిన మాహాత్మ్యం (తిలోక పూజనీయ 'నెంది-నీశేచై నా వరం యిసాను కోరుకో” అన్నారు ధర్మ ఓ... వ్‌ అయాశిి రాజును విము క్రణ్‌ చేయమంది. పాంచాలి, ఇంకోనరం కూడా కోరుకోమన్నాడు సత్యవతీపాౌ్యత్రగు తిక్కన నల్లుగురి నీకూడా విము ఫుల్ని చేయ మంది (౮"పది. వమురోవరం హూ డా కాశ రుకో మన్నా డు, “రాజూా!-.క(త్రియ కాంతకు ౭ండు నరాలే హద్దు-” అంది (ద్రుపదరాజపు(తి పాండవులు, యాజ్ఞ చృవితో కలిసీ యిం(ద(పస్థ్రం మళ్ళ్శారుః

వు లీ జూద౦

శకున దురాలోచనత్‌ దుర్యోధనుడు తం(డిసద్దమళ్ళ మంకుపట్టు పట్రా, ఇంకోసారి జూదం ఆడాలన్నాగు. ఒకే ఒక్క. పందెం. ఒక్క-టంశ1ు ఒక్కళకు పందెం అన్నాడు, పు(త(పేమ అనే అంధత్వం (పజ్ఞుచనువును కవ్చివేయగా =

సభాప ర్వ ము గ ధృత రాష్తు/డు వెంటనే 'సేనకులను విలిచి _ యి(ద్ర(పస్థం వెళ్ళ పాండవుల్ని వెనక్కి తెమ్మన్నాడు,

పాండవులు వవ్బూరు, ఒకే పందెం ఓడినవాళ్ళు పం న్నెండేళై వనవాసం-ఒకయీడు అజ్ఞాతవాసం చేయాలి, అజ్ఞాత వాసం జనం వున్న వోట్రనే చెయ్యాలీ. ఆ అజ్ఞాతవాసంలో కనకవారిగుకు వొరికిపో కేమళ్ళీ12 యేళ్లు అరణ్యవాసంయేడాది అక్హాత వాసం నియ మభంగంగాకంచడ అరణ్యాజ్ఞాతవా సాలు గడి వీన వచ్చిన తర్యాత యొనళ్ళ రాజ ఫ్రం వాళ్ళు 'యలుకోవచ్చు,

పందెంచవేఫారు, పాండవులు ఓడిపోయారు. తమ అఆభర కాలూ అవీ విడిచి, "లేడి చర్మాలు దాలా నరు, అందరి వగ్రా శలవు దీసుకుని అడవికి 2 శ్రైరారుం

కుంతిని తినవద్ద అృభ్రపెవతా నన్నాడు విదురుడు, నే .. వాష్లై వెళ్ళాక ధృతరాష్ట్రగు విదురుణ్ని విలిచి - “పాండవులు వెళ్ళారా! ఎలా వెళ్లారు అన్నాడు, విదురుడు

ట్ర) చెప్పటం అఆరంఖింవాడు _ నెళ్ళారు, (పతిజ్ఞాపూర్వకంగా నెళ్ళామ, వంచించి జూదంలో గల్చిన కౌరవులమిోాద ధర్మ రాజుకు కోపంనచ్చింది, ధర్మమూ ర్హిమైన అతనికోపదృక్కు లుపడి యొక్క-డ నీ కొడుకులు చచ్చిపోతారో - కుల క్షయం అవుతుందో అని-తిన వూపులు బయటికీ రాకుండా మొహం మోద ముసుగువేసుకుని వెళ్ళాడు, నా యీ బాహు బలంతో దుష్టులెన కరవుల్ని నాశనం సాను అన్నట్టు భుజూలుయసపం

గగ (న్రీ అఆం(ధ మహా భారతము చేసి=వాటిని పదేపదే 'ూసుకుంటూ వెళ్ళాడు భీముడు సవ్య సాచినైన నేను-యీ కౌరవులమిద యిలానే శరవర్రం కురిపి స్రాను అని చె వ్చేందుగాను యుడా పెడా యిగక జల్లుతూ వెళ్ళాడు అబ్జనుడు, తమ కష్ట కాలాలలో = ముఖం పోలిక దొరక్కు-౦డా వుండాలని నవహాబేన్సడు ముఖం అంతా మసీ పూసుకున్నాడు. నకులుడు తన అందానికి యీ (ప్రే తనని మోహీంచ కూడదని తనువంతా మట్ట రాసుకున్నాగు, ఇక యాజ్ఞ 'సేని తనని అన్యాయంచేసీన వాళ్ళ (గ్రలు. నేటి! పధ్నాలుగోవట-భ ర్త లూ-కుమారులూ-బంధువ్రలూ చచ్చాక వాళ్ళశవాల దగ్గర దుమ్ములో పొర్గ్షాడుతూ యేగుసారు. రక్ష సీకాలూ, టూళి ధూనరితాలూ అయిన చీరలో జుట్టు పీరియ బోసుకుని తిలాంజలులిచ్చి యిలాగే వసారు _ అన్నట్లుగా 'నెళ్ళింది, ధామ్యుడు-దర్భల్ని కొనలు నైబుత్నికై ఫు వుండేలా పట్టుకుని.త్యరలో కౌరవుల పురోహితుడు యిలాగే అపర కర్మలకి వైబ్టరతాడు అనడానికి సూచనగా - యమపామం గానంచేసూ నెళ్ళెడు. ధృత రాష్టా/ _ సీ కుల నాశనానిశే యిదంతా చేశావు అన్నాగు విదురుడు,

ఇంతలోనే నారదుడు (పత్యశ్షమయా్య్యడు కౌాళవ సభలో _“పధ్నాలుగోయీట జ భీమార్టునుల పరా[కమంళతో కౌెౌెరవనకులు నాశనం అయిపోతుంది, దుర్యోధనుడి దొష్ట్య మే షినికి కారణం” అనేనీ అంతన్జానం అయిపోయాడు,

దుర్యోధనాదులు తమ రాజ్యాన్ని రక్షించే భారం (దోణుడిక్‌ చ్చారు, దొ )ణుడు నవ్వ్‌ నా సాయశ కులా

సభాప రి ము గ

(సయల్నిస్తాను. కాని నన్ను చంపటంకోసమే పుట్టిన ధృష్ట దు వ్ట్‌మ్చు గం పాండవవులపమాన వున్నా పసి మర్చివోనద్వ అతా యుద్ధం తెప్పదు, ఈ లోపల అక్షి భోగాలూ అనుభవిం వెయ కండి. దానధర్మాలు అపీ చేసుకుని సిద్దంగా వుండండి” అన్నాడు,

అఆ మాటల నెనక కొగననాననం తప్పదు. అనే ధ్వవిని అస్ధం చేసుకొన షగు ధృత రాష్ట్రడ దం వద్దని విదురు ముందునుంచీ 'మొల-కుంటూనే వున్వాగం వ్‌ న్నానుకాదు”” అనుకున్నాడు,

జా 0 అరణ్య ప ర్వ వు వనవాసారంభం = అక్షయ సాాత

ఇం(ద'సేనుకూ మొదలయిన ముఖ్య పరివారం పధ్నా లుగువేల రథాలతో బయలుబేంగా-సుభ (దా, అఫిమన్యు = (గాపదీతనయ. లు అయిదుగురూ = వీళ్ళందర్నీ తీసుకుని వాంజ దిక్కుగా నెళ్ళారు వనవాసానికి గంగాతీరానవున్న “ప్రమాణ! మనే మ/ి చెట్టు (కంద ఆ పగలూ ఆ రాతి గడిపారు

మరుసటిరోజున ఉదయానికల్లా యెందరో (బెహ్మణ లు వచ్చి తామూ ధర్మ రాజుత్‌బాశు పచ్చేసాం అన్నాము,

"76 (న్రీ ఆంధ మహా భారతము ఎంత చెప్పినా వినలేదు. ఎందరొ 6 ఒబృుషులూ ఉన్నారు వాళ్ళం దర్నీ పొమ్మునేక పోయారు పాండవులు, కాని నగ రాలలో మృదుమధురమైన ఆహారం తీసుకునే వాళ్శ్ళందరిక్‌ కందమూ లాలు తప్ప వుచేమిా పెట్టలేమే అసి యుంతో వీచారిందారు అప్పుడు ధామ్యమహన్నే ధర్మరాజుకు సూర్యమం(తాన్ని వప 'జీశించాడు. సూర్యుడిగురించి తపస్సు చెయ్యి” అన్నాడు, ధర్మరాజు అలాగే నన్నాడు, సియ మం తప్పకుండా నింగివొరను ఏవనకుండా కొలి వాడు, ధర్మ రౌజు; (గహపతి మెచ్చి (ప్రత్యశమయ్య్యాడు అక్షయ పాలే నిచ్చాడు ధర్మరాజు డాన్‌ ని పిచ్చి (౮"పది శేతిలో పెట్టాడు. దాని సహాయంతో అవవిలోవున్న వాంవవ పర౦వారం అంళటికీ చక్కటి ఆహారం లభించింది. కొన్నాళ్ళ క్క-జే వుండి పాండవులు కొమ్యుక వనం చేరారు, కామ్యుక వనం _ కిస్మైర వధ కామ్యుక వనంలో ఒకరోజు అగ్ధ రా (తి న్టీ పెద్ద రాత కళ్యూ-నల్ల టి ఆకారం- మహాభయంకరంగా వున్నాడు వాడు, రషోఘ్నమం( తాలు పశించవంతో వాడివమూయలు యెందుకూ శసి.మహాకోపంగా 'ఎవళ్ళురా మిరు? ఈ కిమ్మాధుడి పేరు ఇవితే ప్ట్టలుకూడా సీచ్లు ముట్ట'వే! ఈ కామ్యుకవనంలో

10] అర ణా ప ర్య ము లాగా నర్నులై వుండీ నిర్భయంగా నచ్చేస్తున్నా కే! - ఎవరు మామ? అన్నాడు. అందుకు ధర్మ రాజు, అతశిక్‌ తమందరినీ పరిచయం వచేపాడు, అందులో ముడిపేరు ఏవనగా నే కిమ్మ్మోముగు పెద్దగా అన్న బకాసురుణ్ని, నావ సం అయిన హాడింబాసుముణ్న్న ఏడేిగా చంపింది జే =" రారా ఈనాతితో సన్‌ఫని ఆఖ కు” అన్న్నాగు కెమ్మ్మోరుగు, అవమాట ఫూ ర్‌ యిందో 'వేవో అప్పటి కస్పుడే ధర్మరాజు ఫసుడికి మైగచేయటం ఫీముడు వాడి ముఖం (బద్దలలు: ఖ్‌ ఒక చరుపు చరవటం = యిద్దచూక్ష వై బజ్హం జరిగివోయాయి* మహా భయంకరమైన ఆ కొట్ల్టాటలో ఛీముడు రాక్షసుణ్ని నేలమిాద పేని ఫళఫెళా విరపేశాడు శవాన్ని దూరంగా విసిరివాశేఫహాడు, ఆ 'వెబ్బకి ఆ అూవిసి "మయము త్తం 'ఊెతయా ఫ్ట్‌ున్న్‌ వడిలినోయాయి, రాశ్షసులతోేనపో, ర్చృష్ణుడికో హాం

పాంపవులు రాజ ష్టం కోల్కోయి, ననవానంలో వున్న రని 'ఇలిసి క్చుష్టుడా సరాసరి కామ్యుక వనాసిక్‌ వవ్బాగం, అతనితో వాళు యాదష్రలు ఇవ అషాలూః భోజులతూ, అంధ కుటూకూణా పచ్చానుం వబాంచాలంసించబి ధృష్టద్యుమ్ను చూ ఛృష్ట కణూ వాళ్ళూ పవ్చాము సాం౫వుఆ అవస్థ వే

“ఇంత మోసం చేస్తారా కారవులు! పాండవుల్ని మోనగించనమందే యమన్నా అళ్గాటన్చా వ్యవహారం అను

(3 (శ్రీ అంధ మహా భారతము

కుంటున్నా ₹మో! చీల్చేస్తాను వాళ్ళని క తికి కండగా సరికి కాకులకీ (గద్దల! వేసేసాను. వాళ్ళని సర్యనాశ నం వేసి ధర్మ రాజును స్మమాట్టుగా అభిపేకిసాను” అన్నాగు తేన చూ వున్న వాళ్ళతో "రాసీ అర్టునుగు లేచి (పాక్థించి కృష్ణుణ్ని వాంతింపచేనాడు,

(చాపది వచ్చి తన గోడంతా చెప్పుకుంది కృష్ణుడికి సోడున విలపించింది. (5 "పదిసి శ్పీడా రా ఏడు కృష్టైడు టన్సీల్రాశ రగులుతున్న పగ వృథా కాదు, అఫ్ట్రనుడి నాణాలతో అనాడు ఖాండవ వనం దహింపబడింది. ఇక కారసనమూ కాలిపోతుంది నువ్వు ష్‌ ఫ్రం వుండు” అని చెప్పారు.

అనంతరం అనేకమైన విషయిలు ముచ్చటించు కున్నారు, కృష్ణుడం-సుభ(దాభిమన్యుల్ని చా్యారకకు తీసి కెళ్ళి పోయాడు, ధృష్టదు ట్టముమడు (దొపదికొడుకులు అయిదుగుర్నీ కాంపిల్యం తీసుకు వళ్యాడు. ధృష్ట కేతు తనసోదర్కీ నకులుడి భార్యా అయిన 'శేణుమతిసి” భు క్రిమలీ నగరం తీసి కెళ్ళాడు, అక్క_ణస్నంచి, (భాహ్మణులతోటీ, పరివారం తో టీకలిసిదై్వైత వనం వేరారు పాండవులు,

అక్కడ వుండగా ఒకనాడు వ్యాసమహ నీ వెళ్ళారు నారిదగ్గరికి, ధర్మ రాజుకు “పతిస్మృతి” అనె రహస్యవిద్యను వుపదేశించి, దాన్న అట్టునుడికి చెప్పమని, ఆ విద్యాసాధన

చే స్ప శివప్రసాదంగా దివ్యాస్తా/లు లభిసాయనీ వెప్పోగు, మై్యతేననంవచ్చి వాలా కాలం అయింది గనక స్థలం మార

అర ణి ప ర్య ము "5 మనిచెవ్ని ఆయన వచ్చేశారు, పాండవులు మళ్ళా కామ నే కామ్యుక వనంలో వుండగా ఒకనాడు ధర్మ రాజు అస్ట నుణ్ని పిలిచి-.హ్యాశసో క్తమైన మహామంట తాన్ని వుపచేశించి

దివా ఫ్రస్తా/లు సాధించుకుర మ్మని వు త్తరదిశగా పం పాడు,

నవాశుపతాస్రం౦ అవా

అన్న గారి అజ్ఞ వీరసావహీంచి బయలుబేరిన అప్పునుడు ఇం(దుడీి ఆ'ేశంపై శివుడిగురించి అఖంవమైన తపస్సు చేశాడు నివ్సుడు అను[గహంవాగు, చంద్రశేఖరుడు వెంచువాగుగాను, అయన సామేనిసాని వెంచీతగాన్తు యితక (పమధగణాలు చెంచు సేనలుగానూ మారడం జరిగింది, శివుడు స్యయంగా సవ ట్ర్‌ చి తపోవనం చేరాగు, ఆయన సంకల్పంతో వమూకుళ్త అనే రాశ్లసుడు పందిగా మారి నగొషవవవపవయ ఫ్రం "మొదలు తీసి బలంగా లాగి కట్టాడు దాన్ని అటునుంచి పర మళ్ళ్య రుడో బాణం "వేశాం, నెంకూ వరో కొక్కలోనూ తగ లగా ఘు వరించి, ఛచసిపోయి, ఆ పంది కా నామాయ మైంది, "తకానేనీన పందిక్‌ మరొకడు చాణం "సయ బ్రతంనల్ల -వేట

మ్‌, ధర్మాన్ని అతి[కమించాపనే ఆభధోపణతో అప్రనుగు అభవుడి మిదకి అమ్ము సంధించాశు, ఆయనకూడా కాస్సేపు విలా సంగా అస్టునుడిళో యుద్ధం చేశాడు, ఆనంతరం అసస్టనుణ్న మరింత ఇచ్చనొట్టాగు. ల్టనువు మయెక్కషశేని ఆవశమూం

ర0 (నీ) ఆం(ధ మహా భారతము యంద్ధం చేయసాగాడు, ఇంతలో నేపొదిలోంచి వీనీన బాణాలు చేతిలోనే మాయమైపోయాయి. మమశ్షణంలా వాత్రఏఅక్షయ చూణీరాలూ మాయామైపోళూయి, ఫరీోం నుండిపోయింది కొంచేయుడికి. వెంటనే వేతిలోవున్న గాండీనం ప్రైశక్‌యెట్తి యిీశ్యరుడి బ్యుర(బద్దలుకొట్టాలని్‌ ముందుకురి కాగు, అగాండీ వమూ మాయం అయిపోయింది, అయినా ర్లైర్యం తగ్గలేదు పారుడిలో ఈసారి మ లయుద్గం వేయాలనుకున్నాడు. నిశ్చ లంగా నిలబడి చిరునవ్వుతో పరా సున్న్నాడు ఫిల్లుడం అఫ్టై నుగు అ ఫిలుణ్ని ఫొదివిపటాలనుకున్నా డు పదుకి అందనంతగా ఇృదిగ పోయాడు వెంచునాయకుడు,. చిసరిక్‌ నవ థన చి పరా[క మూవికి మెచ్చి - తన నిజరూపం చూపించాడు. అర్జునుడు (బ్రహ్మానంద భరితుడయ్య్యాగం, “ఏం కావాలో కోరుకో” వున్నాడు ఈశానుడు క పాన్సుపతం (పసాడించ” మన్నాగం ఫల్టుణుడు మంసత్ర,ుజప్కు ప్రయోగ వుపసంహారాలతోహోమొా లన్నింటితోటి పాశుపతాన్ని అనుగ్రహించారు. పశుపతి, ఈ నా ర్త “జీనలోకంలో లెలిసిపోయింది, నందనవనం “నంటే యింగదుగు కనిపించాడు. *రథం పంపి స్తున్నాను అందులో మనఅనురావతికి వ స్చెయ్యి అన్నారా, ఇ(ద్రుగు. అర్జునుడికి అర్థసింహాసనం యిచ్చాడు బొంచెతో స్వర్గం "వెళ్ళి అన్ధాసనం అధిస్ట్రంచటం వమూటలా!

అర ణా ప ర్వ ము రే

ఇం[దుకూ నరుణుడూ, అగ్నీ, కుబేరుసస-: యముడూ ఆందరూ అన్ట్రనుడికి దివ్యాసా/లన్నీ యిచ్చాను, ఇం[దుడు స్యయంగా అతనిని సకల దివా శ్ర (పయోగోప నంహాోర విదుణ్ని చేశాడు ఆతిర్యాత కౌంశ్రేయుణ్ని వి శాంతి పీపుకో మని వందనననంలో విడిదికి పంపాడు, ఆ వెనకనే ఊర్యశీనీ సం పాడు ఊర్వశి 'దేవ వేశ్య = అప్పరస దాని అందంముందు సర్యం దిగదుగువే దాని ఆటముందూూ దాని వాటముందు" యికెమో కనుపిుంచదు, అది తలుచుకుంశేు రాళ్ళనిసై తం రసీకుల్ని చస్తుంది. ఎంైనా వేశ ట్ట అనౌషక "వే శ్యేకదా ఆమెనచ్చి - అ్వైనుణ్న్న కోరింది. అస్టైనుడు ఒప్పుకో

'వేదు, “మా వంకర పురూరవునియందు. నీకు సతీత్యం వుంది = ఒకటి పండు = ఇం(దుగు నా తెండీ మరి ఆయనకూ నిసా, * సే మొ తేంమోాద నువ్వు నాకు త ల్టవి _ నన్ను శతృమించు” అన్నాగు ఊర్వశి వాలా కోపం న చ్చింది, కావాలని వస్తేకాదని కాలదన్నన్హావు నువ్వు నపుంసకుడివై వో నిత్యం (స్ర్రీల మధ్యనే (బ్రతుకు - అని శవించి. వెళ్ళిపోయింది ఇదంతా వెయ్యికళ్ళత్‌ గ మని స్తున్న ఇందాగా 'సౌం౧నేవచ్చి అప్టనుణ్న్న ఓదా ర్చారు, “పంగ ప్ట్టకోకు ఆది నీ కెచ్చిన శాపం నర మేఅనుకో నువ్వు యలాగె అజ్ఞాతినాసం చయ్యాలిక దా అప్వుగు నీ జాపం ఇతరమలకు తెలియ ప్‌ండా నుంటబందుకుయిా వాసం (బ్రహ్మోాంవంగా వఫ్రకథఘుయాగపరగులుంది. ఆ సంవత్సరం గడవగానే యీ శాపం పోయేలా అన్ముగహి స్తున్నాను ఈ లోగా నువ్చ్వుచాలా నేవ్చాకోవాలి” అంకజా అతనిని చిత

రి (వ్రీ అఆం(ధ మహా భారతము "సీనుడికి అప్ప చెప్పీ నాట్యశాస్త్రం 'నేర్పమన్నాడు, ఇలాధనుం జయుడు స్వర్షంలో వుండగా ఒకనాడు రోమశుడు అనే ముని వచ్చాడు ఇంద్రుడు ఆయన్ను కాధూ ట్రా క్షం వెళ్ళి -ధర్మ రాజూ దులకు మిరు దగ్గరుండిలన్ని తీగాలూ+దూవించండి. అప్టనుడు త్వరలోనే వస్తావని చెప్పండి” అని ఆజ్ఞాపించాడు, రోమశుకు సే నన్నాడు కామ్యుకవనం

అస్హునుడు "వళ్ళి ఊచాలానాళ్ళయింది. అతడికోసం జంగ పె శ్లేసుకున్నారు పాండనవులూ = (చౌపదీ (చెపది మరీను.

సరిగా ఆ సమయానికే రోమశుడు వచ్చాడు, ధర్మ రాజు అతనిని యధావప్‌ధిగా పూజింభాడు, రోమసుగు తను అవురావతి 'వెళ్ళవం, అక్క_డ అస్హనుణ్ని వూవటం, యిం(దా దులు అవని ఘనత చెప్పటం, ధర్మరాజు చేత తీర్ధయాత్రలు చేయించమని చెప్పీ అతనిని పంపటం వివరంగా ఇప్పాడు ధర్మ రాజూదులు వాలా సంతోషించారు,

త్రీ ర్ధయా (త

ధామ్యుణ్నీ మరికొందరు (బాహ్మణుల్న మాతంతీసు కుని (దాపదీ సహితింగా తీర్థయాత్రకు బయ శ్రే రాడుధర్మ రాజు

ముందుగా నై మిశం దర్శించారు, అత్య, గంగా ఘోష్య, కన్య్యాతి న్ధాలు గడిది - గోమలీ బొహుడా నదుల మోంచి (పయాణంచి = గంగా, యమునలు కలిసే పుణ్య

అర ణి ప ర్య ము రి

తే(తం (ప్రయాగ దర్శించి-.గయ పర్వతిం పరానీి-గయలో అత్ష యవటాన్ని దర్శించి ఆ చాతు ర్యాస్య(నతం 'సెరపీ అక్క _-డనుండి అగ స్వ్యా(శమం వెళ్ళారు.

అక్క-డ ధర్మరాజు రోమశుణ్ని అగస్త్య మాహత్మ్యం అడిగాడు రోమనస్స్‌ుడు చెప్పనారంభిం చాడు, “ఇల్యలునూ, వాతావీ అని అన్నదమ్ములుండేవారు. రాశ్లస కులానికి చెం దిన వీళ్ళు 'మణిమతీఫురంి రాజధానిగా యీలుతున్నారుః వారిలా వాతాపి చిన్నవానూ _ కామురూపీ కూడాను అందు నో వయెవరై నా (బాహ్మణుడు తమయింటికి వస్తే ఎ తమ్ముశ్లై మారుకూపంలో తరిగేనీ కూరవండి సెళ్షువాగు తినగా నె-- “తమ్ముడూ” అని పిష్చేవాడు “ఐంటనే లోపల నాతెప్‌ (బతక అఆ (బాహ్మణుడి పొట్ట చీల్చుకు వశ్చేసేవాడూ ,

వాతాసపిజీ [5 0

ఒకనాడు అగ్నస్థ్యముని ధనార్ధిమై శృతిపర్వునూ (పధ్నశ్వుశూ అ నే రాజులను వంట బెట్టుకుని మణిముళపురం

ఇల్వలుడు యుంతో గౌరవంగా పేళ్ళస ఆహ్వానించాడు ముందు భొంచెయ వ్రిడీ అన్నాడు యిల్వలుడు. రాజులు భయ పడ్డారు “వద్దువద్ద్డు” అని యుంతగానో చెప్పాము. అగ స్త్యుడిది వినలేదు “వడ్డించు అన్నాడు అగ స్యుడు, ఎప్పటిలాగే యిల్వ్య లుడు వాతాపిని మేశనివేనీ కూరొండి నడ్తించాదు- అగ స్తు డిక్‌ ఘుబ్భరంగా తినేశాడు అగ స్త్య్యుదుం (బువ్‌ (లేన్నాగు

ర 4 (నీ ఆం(ధ మహో భారతము ఇల్వలుడు సంతో మింఇాడు, “తమ్ముమూ! యిలా రా!అన్నాడు, ఉధంతలోనే అగ స్త్యుడం పొట్ట నిమురుకుంటూ “వా తాపీజీ రం అన్నాడు - అంజే వాతాపీ జీర్ణం అయిపోయాడు. నోరెత్తితే తన్నేం మవసారోననే భయంతో యిల్యలుడు 'లేలుపట్టిన దొం గలా గప్‌చిప్‌ “అయిపోయాడు, అగ స్మ్యుడి్‌, కూడా వచ్చిన 'రాజులకీ అడీి*న కానుకలసన్నీ యిచ్చుకున్నాడు” వోవ్రుస్స్‌డు ఇప్పిందిప్‌ని ధర్మరాజు ఆనందింఖవాడు అగ_స్త్య చరిత యింకా వినాల్నుంది” అన్నాడు రోవుఘుడు మళ్ళ అందు “సప్తసముదా౨లూ = గుటరకాయునా '0హా” కాలశీయులని - కాలాంతికుల న రాశ్షసులుం డేవారు, వాళ్ళు సము(చాల్లో డాక్కు-ని వుండి, అదను దూసుకునివచ్చి మునుల్ని వాళ్ళనీ బాధ పె స్టవారు, ఈ బాధ పడలేక అం దకూ విష్షువుని (పార్టించాడం, అయనహాడా పెదిమి పిరిచేనీ “సము( దాల్లో ష్స్‌ ళు యింక్‌ం చెయ్యండి, నొ ళ్ము వె టపజడగా నే నరికి వారయ ఫ్రండి” అని సలహా యివ్చాడు, సలహా అయి చేయిచ్చడుగాని సము దాలుఖాళీ చెయ్య వం 'యలాగ అనుకుని మళ్ళీ ఆయనదగ్గర కే వెళ్ళారు. సముద్రంలో పడు కున్న విష్ణువు సావకాశంగా అఆలోచించి- *ోఒకపని చెయ డీ వరుణుడి కొడుకు అగ స్త ట్టి ని వున్నాడు, నెళ్ళి అతన్నిప్టుకొని కార [ సాధించుకోండి” అన్నాడు, 'దేనతలందరూ "వెళ్ళి అగ స్త్యుణ్ని ( పార్థించారు. అగ స్తుడంతిటివాగు "లేశనిపొగి జేశారు

|| అర ణి ప ర్వ ము రఫ్‌ "వినకటివో సారి వింధ్యపర్యతుణ్ని వంచేసి 'జేవతలకు మేలు చేశావు, అలాగే యిప్పుకు 'దెవ శ*ర్యాన్ని నెరవేర్చు” అన్నారు “వింధ్య పర్వ తాన్ని వంచజంయీమిటి?౫” మధ్యలో అడిగాడు వొాంచవనా(గజుడు,

క వెబుతా అని 'మొద"లెట్టాడు రోమశుడు సూర్యా దిిగహాలు మేరుపర్వతం చుట్టివస్తాయి అది వూని వింధ్య పర్వ తానిక్స్‌ కన్నుకుట్టంది, సూర్వ్యుణ్న్న ప్‌లిచి తనచుట్టా కాడా తిరగమంషి అది సృష్టలో లేదనీ = తను స్యతం(తించి తిరగడం కుదరదనీ చెర్చాశు భాన్కురుడు, ఎందుకు తిరగవోే చూసానులే అనుని, వింధ్యపర్యతం యెదగడం ఆరంభించింది అలాఅలా ఆకాశంపకీ యెవిగిపోయింది, (గ హోల్‌ అస్షంగా నిలబడింది. (గహసంచారం యప్పువ2ై తే ఆగివోయిందో లోక గమనం ఆగిపోయింది అప్పూడు అందరూ వెళ్ళి అగసు ఫ్‌ (పార్టి స్తే ఆయన అను(గహూంవాగం, తన భార్యమైన లోపా ము(దతో నహ వరుణాతి శ్రజాడు వింధ్యను బేరాడు,. చాలాసేపు నిలబడ్డ తర్వాత వింధ్యుడు అగ స్త్యుణ్ని హపూన్సీ = “మహాభాగా వమిటి మి అజ్ఞ అన్నాడు, “*వంలేదోయ్‌ నేను దశ్చిణా పథం వెళ్ళాలి దాడి కావాలి, అన్నాడు వాకుణి అం లెప్తు యెదిగిన నింధ్యుగు నంగాడు, అగస్తు స్ట్‌ పర్వతే మోాదనుంచి అటు వెళ్ళి 'మళ్ళినేనిలా 'వెళ్ళాలంశు యిక్కడ యెంత సేపు పడిగాపులు పడాలో యమో! మన స్నేహాన్ని పురస్మరిచు ఘని- నేసు వ చ్చేదా కా యిలావంగునేవ్రంా అని చెప్పిచక్కా_

ర్‌ (వ్ర ఆం(ధ మహా భారతము బోయాడు, దక్షిణాదికి వెళ్ళిన అగ స్తుగు మళ్గవు త్తగాదిఃి రానూేదు, అవింధ్య, పర్యతరాజు వైకి 'లేవస"- =దు. అదిగో అటువంటి ధీశాలి అగ స్త్యుడు, జేవత లొవ్బానకదా అగ స్త్యుని దగ్గరికి వచ్చి-సము(దాలు ఇ్రంకించమన్నాకు, సనేలెండి అశేసీ వాతాెపీని జీ రృంచేసుకున్న తనపొట్టనోసారి తగుముకుని- = సము(ద్రతీ రాని పఇచ్చాడా, మెల్లగా ఒకో్కో-సము( దాన్నీ గుటు కాయాస్యాహో చేసీశాడం రాశ్లసులు పెంబిలు పడివోయామి, “నంట నే "దేవేం్యదుకూ పొల వళ్ళి కమ; ఎకేయుల్ని చంపే శారు. మళ్ళీ అగ సుడి దగ్గరకొచ్చి ఉభమన్సుగా హూ! సము(ద జలం మళ్ళివదిలెయ వండి. అన్నాయి, అగ స్తు [న నప్వ్‌-7- లా తప్పమ్మా ! అలాటి పనులు చెయ సకవదు - అగప్పుడో శ దగ్గర కెళ్ళారు. సము( దాశేఖాళీ అయిపో లే యెలాగ? అన్నావు కంగారు పపకండిం త్వరలోనే సము(దాలు సిండుతొయి అన్నాడు. .మశేమిా అనలేక మళ్ళిపోయాన 'బేసతలు - ఇదే అగస్త్యుడు సము( దాలు (తాగసీన సంగత” అని ఆపాడు రోమనుడు, గ “నము( దాలు వీ యిలా సిండాయి! అన్నారు పాం డవులు *గంగ భూలోకానికి రావటంవ ల్లి అన్నారు రొ క్‌వ్లు శుడం, *గంగ యులా వచ్చింది! అన్నాడు ధర్మరాజు నువ్వు (పశ్నించటలో మహదిట్టవి, మంచి మంచి విషయాలు 'యేర్పి కూ =ర్చి అడుగుతావు, గంగావతరణం చెబుతాను విను అని. "మొదలెట్టాడు రోమనుడు,

అర ణి ప ర్వ ము ర గంగావతర౭౦

ఇయ్యాకు వంశానికి వెందిన సగరుడనే రాజు అశ్వ్‌ 'మేధం వేశాడు, అనిని కొడుకులు అర్ననె వేల మందీ గు ౩7 నికి కాపుగా వెళ్ళారు. వెళ్ళగా ళ్ళగా ఓవోట ఆ గరం మాయమైపోయింది. దాన్ని సదకటంకోసం ఆ ఆ5వై "వేల మందీ యుండిన సము[దాన్న్‌ (తెల్యి పాతాళం చేరారు అక్కున తపస్సులో ఉన్నాడు నారాయణుడి అపరావ'తారమైన కపీల మహర. ఆయన వెంతనే గురమూ ఉంది, అది యిం(దుని మాయన ల్ల జరిగిందనుకో-ఆ గతాన్ని మూసి డాన్ని కిపీఎ మహచై దొంగిలించావనసీ. అతను నొంగముని అనీ -(భవాపడి వాయి థి చేసుకోబోయారు. ఆయన కళ్ళు "తెరచి వదానాతం వే వాళ్ళంతా బూడివయివోయారు, అప్పుడు సగరుడి మనువు వైన “అంకుముంతుూ వనేవాడు నెళ్ళి ఆగురాన్ని "తెచ్చాడు తన తం(గులకీ పుణ్యగతులు యెలాగ! అని వినయంగా కపీల మహ్బరిని అడి* చే ఆయన జవాబుగా "గంగని భూమిక్‌ లె స్పే యా జబు్యమోంచి ఆగం౦గ (పపహి స్త-వీళ్ళక వు తమలోకాలు దొరుకుతాయి” అని పొప్పాడం ఆ పని అతనివల్ల కాళేదసుకో కాని-అతని మనుమరై న 'భనీరథుగుంతిన ముతాతిలకీ యెలా ₹.నౌస శేపుణ్యళోకాలు కలిగించాలని-గంగకోసం (తీవ్యపయ త్నంచేసీ చిపరక్‌ తపస్పే మార్గమని గుర్చింది గొప్పు తపస్సు చనాడు, గంగ (ప్రత్యక్షమైంది. ఆమెను తనతో రమ్మున్నాచ భగీరధుగు, అందుకు గంగామత లే నవ్స్‌ - నేను నింగినుంచి "నేలకు పడి లేనా (పవావాఫు వేగానీకి యెవరూ తెక్ట్వకో లేరు

808 (నీ ఆంధ మహా భాంతము నన్ను భ రించగలవాగు ఒక్క- జేవున్నాడు = నీవుడు అంచేత నువ్యాయన గురించి తపస్సు-వేసీ ఆయన ఒప్పుకుంళే ఇప్పు” అంది. భగీకధుడు భర్చుడి గురించి తపస్సు చేశాం, ఆయన గంగవి ధరిసానన్నాడు. జటలు విరబోసుకుని నిలిచి. “నాతల ' మోదపడి-భూమికి 'వెళ్ళమను ఆ గంగని అన్నాడు ఇంజే ముంది!. ఎక్కడలేని వగలూపోతూ దూకింది. గంగమ్మ, ఆ మెతో పాటు పద్మాలూ పడ్డాయి = వేపూ వచ్చూయి--- ఆతాబళ్ళూ వచ్చాయి, వం చెప్పమంటానవు అదృ శ్యాన్ని! నద్‌ ' రూపంలో గంగ తనలోని సమ స జలచరాలకోససాో భూమికీ “దూకింది, సము(దం నిండింది. వొాతాఖం చేరింది గంగ, సగరుని సంతానం పుణ్యలో కాలు పొందింది. సగరుని పేరిట సము[దం ఇ సోగరమైంది, భగీరభునిపేర గంగ భాగీరథి అయ్యిది”

ఆ కథ వీ౨ ఆనందించారు పాండవులు, మళ్ళీ బయ ్రేరి నందా-అపరనందా నదులలో స్నానాలు చేనీ హపే-యకూటం చేరారు, వి శామి(తా(శామం, కాళతికీనది, బుప్యుశ్చృంగుడి మడుగువూూశారు, అక్కణ్నుంచి గంగా సాగరసంగమం చేరి గ్‌ సుస్నాతులయ్య్యారు. కళింగ 'బేశం వెళ్ళి వైతరణి వూతారు, మరికొంచెం ముందుకు వెళ్ళి ఒక వనం చేరాక, అక్కడో పెద్ద -వేదికని మూపీంభాడు రోమశుడు, విశ్వకర శ్ర ఒకప్పుడ వనంలో గొప్ప యాగం చేశాడు, దక్సిణగా దక్సిణభూభా గం యానత్తు కశ్యవుడికి యిచ్చేశాడుు అవని అలిగి అంత

అర ణ్వె ప ర్వ ము 83 రాళానికి "సళ్ళివోయింది, కళ శ్రసడు అమ్మెకై కళోరతపస్ప్సు చెశాక కనికరించి యీ వేదిక రూపంలోనే కళ్ణాపుడికి నిజ రూపం చూవీంచింది, ఈ వేదిక యుక్క్‌_తే మహోావీర్యవంతు లవుతారు, దీ మం(త్రపూర్యకం గా యక్కా-లి. అలాకాక పోలే యిది నెంటనే సము(దంలోక్‌ వ్‌ వోతుంది” = అని మం (తం చెప్పాడు, ఆ మం(తం చదివి పాండవులు ఆ వేదిక నెక్కి. ఏర్యవంతులయ్యా్యారు,. అక్క_- శననుంచి మ హెం(దగిరి చేరారు,

పరశురాముడు

ఆ .మ హేం(దగిరి మీటే వున్నాడు. పరశురాముడు ఆయన దర్శనంకో సం పాండవులు అక్క_డ ఆగారు. ఆ రాత్రి) పరశురాముడి శిష్యు 2న “అనృతనతుళ్తి భృగురాముడి కథ చెప్పమన్నారు అతను చెప్పటం మొద లె నేడు, “బ్వ్బుచీకముపహా ఛి గాధి రాజు కూతురయిన నత్యవలిని వివావాం ఆడాడు. బుచి కుడి తండి అయిన భృగుమహ్నర్రి ఒకనాడు కొడుకు అశమా షేర్‌ వచ్చి, కోడల్ని మూానీ. ఆమె 'సేనలంది ఆనందించి *వం కావాలో కోరుకో అన్మూయీ” అన్నాగు, అప్పడా సత్య సతి మామయ్యా ! మూ అమ్మకి ఫుకుషు నంతానం శేదు, అందువల్ల ఆమెకో మగబిర్షనీ, నాకో మగబిడ్డనీ (పసాదిం చండి” అంది సరేనని వెప్పీ '“చదూావమ్మా ఎప్‌ | బుతుస్నానం చేనీ నువ్వు మేడి చెట్టనీ, మ్‌ అమ్మ రావి చెట్టునీ కా” నిలించు

విస్టా "రతశ్చాన్య భూమిశ్చనాభిః ॥

ర (న్రీ) అం(ధ మహా గ్రారతము

కోండి” అన్నాగు. కాసి, వొరదాటున సత్యనతి రావిచెట్టు ఆమె తలి ేడివెటునీ కౌగిలించుకున్నారు. అది (గహంచిన

గం) రి భ్‌ ప్రగుబువ, రార యలువింళా | చెప్పింది “తారుమూనరు చేసారు, (౧)

అందునల్ల మోకు పురుషు సంతానం కలగటం ఖాయ మేగాసి వృ అవలంభిసాడు, (గ్రహ్మూజ్ఞన సంపన్న జగద్వి ఖ్యారో డొతాడు. నీకు కళిగేవ్సి (చాహ్మణునైైనప్పటిఃంి తా(లే ధర్మంత్‌ (పన ర్విసాడు. అన్నాగు సత్యన మిత ॥ సత్యనతి బాధపడి “నూ అమ్మ కొడుకు సంగతలా వుంచండి, నా బెస్ష మాతం (బాహ్మగుజె కావాలి. ఛాంతిశచవముదవు తపాదు లతో కు+డిన వాదేకానాలి, కావాలంకే ఆ యౌ దనూ అపీ నా మనవడిక్‌ సం(కమించ పరం యిన్యండి. అది “నారే- అలాక్కా-నీి అసి “సళ్ళిహోయాడు ఛృగుమవాక్షి. కొన్నాళ్ళ సత్యనతి, ఆమె త్రల్దికు డ్రా గర్భం దాల్చానరుం సత్యివతిక్‌ జమదగ్ని మహ్షి పుట్టాడు, అమి తద్లిక్‌ కౌశికుడు పుట్టాగా. శ్ష [తియుడూ, అపురూప పరా[కమవంతుశూ అయినప్పటిక్‌న్నీ (బ్రహ్మా చేజస్పే గాొప్పదనిగు రించి (బహ్బజ్ఞ్యనిగా (బహ్మర్స్‌ గా మారిపోయాడు. ఆ కొశికుడు ధర్మ రాజూ! ఆ౪శికుడనయ్య్యా వి శ్వామి(ఠండు. ఆనాడు సత్యనలి క్రోరినవరంనల్హ జమదగ్నికి రావల్సిన తూ(త్రం అతఏ కుమూరువై న పగసు రాముడికి సంక మించింది, ఈ జవమదనగ్నికీ అయిదుగురు కొడుకులు పుట్టారు, వాళ్ళందరూ పువ్వులూ; సమిధాంా = "లేవడానికి అరణ్యాసికి “నిళ్ళారు. జమదగ్ని భార్య అయిన చేఎక సీటికోసం వెళ్ళీ

అర ణా ధ్‌ ర్య ము ర్ట ఒక-వోట చి తరథుడ నేరాజు భార న్ట్‌లత్‌ జల(కీశలాగుతుం శే దూసి మోహీంచి-ఆరాజుతో కు=ఢడింది, మహాతపత్మాలిమైన జమదన్నికి నత వి అవగతెమెంది. "ఎంటనే కొరుకుల్ని వీలిచి- తల్లి నినరికి తే నరకంనస్తుంది గనక నరకంగాక నరకంోఅన్నామ. వాళ్ళిని ఫపవించాడు జమదగ్ని, ఇంతలో పరశురాముడు నచ్చాడు, తండి ఆజ వింటూనే తలి తలని మొం-2ంనుంచి వేరుచేశాదు. జమదగ్ని వెొచ్చుకొని, *వంకావాలో కో కుర్ర” యీలుకోండి, నా అన్నల లొపాలు త "లగించండి, య.స్ధంలో యుదురులేకుండా నేను చిరకాలం (బతకాలో అని మూదు వరాలడిగాడు రాముడు, ఇచ్చాడు జమదనగ్న, ఇలా వుంవగా ఒకనాడు కార్తవీర్యాప్టనువనే రాజువచ్చి, మ్యూతమదడంత్‌

/; అవమాన 6 కీ; చేనీ జమదపెగి హూ, జ దూజడనీ లాక్కువోయాడు. రాముజఉొ చ్చెనరిక్‌ యా నంగి తెల్సింది. వెంట తరిమాడు. కా ర ఏఠరారస్థనుణ్ని చంచేసి ఐటీ 4 బ్యా హోమ భేనువూ అవ్‌ వెనక్కా తెచ్చావు ఇది తెలినీ రాజుకొడు కులు రహస్యంగా ల[శమంవరి జమదశ్న్నసి నరిశసి వ్‌ వోయారు, భగ్గమన్నాగు భార్ల్షన రాముడు. ఇర్ష్మనెయొక్క-సారి భూ(పదశ్సి ణంచేసి, “క(తియుగు” అన్న (సతివాణ్ని తనగంవ) అననా నననిలాన ననా లులనాలనాతనుతతకమా నత నకనమలితా చోళ ములక నయా నులకనాలా నడుము నుాా వానగా కానడ నుక కాపులను నమా ననానానను జ ఈ కధ అప్వాదశ పురాణాల్లో మరోలా ఉంది

09 న్రీ) ఆం(ధ మజా భారతము అమోఘమైన యజ్ఞ్యలుచేసి భూమియానత్తూ కశ్యపుడికి ధార పోశాడు, సర్యసంగపరిత్యాగియై- (ప్రస్తుతం యిక్క-డ తపస్సు చేసుకుంటున్నారు, అంటూ అన్ఫతి[నతుడు పరఫ్‌ురావమ వరిత్రచెప్పటం పూర్తి చేశాడు. పాండవులారా(తి అక్క-డే విశ్రమించి మర్నాటి ఉదయం పరశురాముణ్ని దర్శించారు. అక్క-ణ్నుంచి దషఫ్టిణంగా. వెల్లారు పొాంపనులు,

నోడావరీ స్నానం వేశారు. ఈ గోడావరి దశ్చీణ “దేశంలో గంగంత గొప్పది. నాసీకాతయంబకంలో పుటి 'రాజమ హే౦[ద్రవవం మిదుగా (పనహస్తున్నది. అలా (పయా ఆఅంచేసి పాండవులు ప్రభా సతిర్థం చేరారు ఈ సంగతి తెలిసీ కృష్ణుడూ; బలగాముశూ, సాత్య]ీ 'మొద్నలెన యాదప ఏకులం'తె వచ్చి పరామర్శించి వెళ్ళారు. మళ్ళ బయ రి పాండవులు పయోమీనది దర్శించారు, నర్మదానదిన చూశారు చె ఛూర్యుపర్వతం వూనౌారు, అక్క_డే రోమభుడు పొండనవులకీ సుకన థ్‌ కథ చె ప్పాడం,

చఛం[దనరోవరంలో స్నానాదికాలు ముగించుకొని, యమున చేరారు. అక్కడ మాంధాత య క్టైచరిత స్‌నిపిం వాడు, అలా ముందుకు సాగారు పాండవులు నీద్ధలిర్థం విష్ణు పదం, విపాశనది, మానసతీర్థం, భ్‌ అగుతుంగ పర్యతందాటారు అకాడే, శిబి జేగకి తన మాంసాన్నిచ్చిన కథ వెప్పాడు రోవునుడు, "అలా "వెళ్ళి "ళ్ళి బదరీననం చేరుకున్నారు.

12] అర ణి ప ర్వ ము [03 వుదవ్యూపహరణం ఓ కఈజున భీముకూ (రాపదీ గంధమాదన సాసువులో వీహరిస్తండగా అక్క_డికో పువ్వు యెగ%రినచ్చి పడింది. అది మాని (శాపది మరిన్ని పూ-వ్రులు కావాలంది, సచేనని + ముడు ఏ "వో ని నకు వొాషకిన భత రం బాను ఉదుంంలి త బయ శ్రైరాడు,.. తనకు దొరికిన పువ్లరు ధర్మరాజుకు చూవీం వేం నళ్ళిచళ్ళి ఫముడు ఒక చోట తన శంఖాన్ని పూరిం వాడు, ఆ ధ్వనిక్‌ ఆ (వాంతమంతా వీకావిక్నలె పోయింది. ఆ ధ్వనిని ఆ (పాంతాన గుహలో నదసోతున్న పహానుమంతుడు విన్నాగు, తమ్ముణ్న సూండాలనిస చ్చి దారికీ అంగా తో క్‌ పెట్టుకుని పడుకున్నాడు, ఛీముడువచ్చి శోక తీయ్య మన్నాడు “నాకు ఓవీకచేద్రు, నువ్వే తీస్కో” అన్నాడు హనుమ. శీమ (ప్రయత్నం చేశాగు భీముగు, తోకకదల లేదు. భీముడునెంటశే వెతులు జోడించి (పార్సించాడు, సంతనీంచిన ఆంజనేయుడు నిజరూపం దూూవించాగు, భీముడు ఆనందించాడు, అతని కోర కమ ఆంజనేయుడు తాను సము[ద లంఘనం చేసీనప్పటి రూబాన్ని దూపాడు, యుద్ధంలా లష్టనుని కళథనాన్నవుతా నని వరమిచ్చాగు, జూ(గ తగా 'నిళ్ళిరమ్మని సౌగంధికనదో య క్షూల్ని వాళ్ళనీ ఓడించి సౌగంధికాలు తెచ్చి (ాపదికి ఇవవ్య్బాడం భీముడు, ఆమె అనందించిరి,

(తీ (శ్రీ ఆం(ధ వముహా భారతము వాళ్ళు అక్కూవ పుంటూభ్రండగా నే జటాసునువనేవాడు (బాహ్మణ వేషంలోవచ్చి వాళ్ళ కలిశాడు, ఖీముడిలేని సమ య౦ంవూనీ పాండపుల్ని యెుత్ముకువోబోయాడు కాని వాడిపాపం పండీందా అన్నటు అప్పుడే వచ్చిన ఫీముడు వాణ్ని పట్టుకుని చవ్చెటట్లు 5 టాడు. వమురికొంత కాలంయిలా నరనా రాయ॥ణె (శ మంలో గడి పేశారువాళ్ళు, తర్వాత ఆ ర్రిపే.ణుడీ ఆ[శమం చేరారు, అక్కడ ఉండగా ఒకనాడు అయిదురంగుల బంగారు పున్ను యెగరలొచ్చింది. అపి యింకా కావాలంది (చ "పది. భీముడు బయశ్షరి గంధమూదనం యొక్కి- శంఖంపట్టాడు కుచకుడిక్‌ యమెనా ఖ్‌ యుద్ధాసిక్‌ నచ్చాయి కుికుడి 'స్నెహి తుడూ మహావీరుకూ అయిన మణిమంతుగు సెద్ద గద పట్టు కుని సచ్చాడు, కాని [ముగు అతడి ఆటలు సాగ సిప్యకుండా అటశాయించ్లి చంపేశాడు, పువ్వుల్ని లెచ్చి పాంచాలికి యివ్బాడు, ఆమె ఆనందించింది. అది మూసి ఫీముడు మరింత అనందింమాడు, ఆ ర పే.ణుడీ ఆ(శంమలో నెల వున్నారు. కాని, ధర్మ "రాజు మననంళతా అర్ధుసుడిమో టే ఉంది, వెళ్ళీ అయి 'దేళ్ళ్గయి వోయింది ఇంకో రాలేబేమూా! అని బంగగా ఉన్నాడు, ఇలా వుండగా ఒకనాడు ఆకాశంలో (బహ్మ్చాంవమైన నెలుగు కసి పించింది, జేరిపూసేలోపల, బేవలోకం నుండి ఒక బంగారు గంధమాదనం మిదికి దిగింది. ఆ రథం పాండవుల నమిావాన ఆగింది

అర గణ ళ్ళ రి తు ఫ్‌ ఆహా! అర్హునుడే |

ఈ రధంలోంచి ఒక దివ్యపుకుషుడు డిగినచ్చి నోమకు గిరీ, ధామ్యుఢడికీ, ధర్మ భీములకీ పాదాభివందనం చేశాడు, దివ్య మణి మాణిక్య భూపితుకై. సామా పెందు? లా యెదమట నిల్చిన ఆవ ర్ట కస్‌ వూవగానే అందరినోటా ఒకసారి *- ఆసహ+ అప్టనుజే!” అస్నృమాట వచ్చింది, అందకూ అతొనిమి కాగ చించుకున్నా ము?

అఆమర్శ్నాడు ఉదయరి మునులమధ్య కు -స్పువిఉస్మ్నూ కు పోంవవులు అబేసమయలోే యిం(ద్రుడున వా గు, పాంవవుల్ని అభినందించాగు, అప్టనుణ్ని పొగిడాడు “నా కుమవూమడ అప్ప నుడు = దేపహ ఇ+స్థమై సివాతకపచుల్ని సంహరింఇాడు” అన్నాడు యిందుగు “అదెలా సాధ్యం ఎలా సాధించాడు అవి అడిగాగు ధర్మరాజు, “నేను చివ్యదృష్టితో గమనించిన అ్నపైనుడు థ_్థీసామ న్ధ్యాలువినూ అంబా అంతమందిమభా ణ్‌ వె వ్చాగశం, అనంతిరం పాండవుల్ని దీవించి 'వళ్ళివోయాగు,

సాంపవులు శీ. సంవత్సర కాలం అక్క-జె ఉన్నారు,

పొము

ఇలావుంవగా అ (పాంతారణ్యాన్లో వేటకని వెళ్ళాడు ఫీముడు,. పటాడి అలనివోయాడు ఆ సమయంళలా' అక్కడ ఒక భయంకరమైన సపెద్దపాముని మూశాడు. అది పసుపుపచ్చ రంగులో "తెగ మెరినీపోతోంది అదిఖీముణ్న ాసింది దూనీ చూజ్ఞంత నే అతడి *ెండువేతులూ . నోటిశో మం క బుచ్చు

06 (న్రీ ఆం[ధ మహో భారతము కుని అతణ్ని చునైసింది విడిపించుకో వాలని యొంత (పయు ల్నించినా వ ఫిక్స్‌ మే అయింది భీముడికి. ఆయాసపడివోతున్నాగు, ఫీముడగు, ఇలాఉండగా ఆ(శమందగ్గర వున్న ధర్మ రాజక నక్క్య- క-త వినవీంచింది. ఎడమభుజం అదిరింది. భీముగు ఇంకా రాలేదు అనుకుంటూ పాదచిహ్మోలనిబట్టి- న ళ్ళారు ధర్మ రాజు -నెళ్ళినూ స్తే యముంది-ఒక 'పెద్దషొంవచిలున ఫీముణ్ని చుళ్తు సింది ఛీముడు స్పృహతప్పిపోయే స్ధితిలో నవువ్వ్నూడు. ఆశ్చర్య పోయాడు ధర్మరాజు, వినయ పూర్యకంగా అంజలిఘటించి సర్చపఘా ! నువ్వు మామూలు పామువని అను” * శేకవోతు న్నాను ఇదిగో నువ్వు నూంగంకోసనమే గనక ఆ యువకుణ్న పట్టుకుంకే-దయ చేసి సది౭ మ్‌, నీకు కావలసినంత డి మాంచం పెడ తానోఅన్నాడు అందుకుపాము తనుమానూలు పామును కాననీ నహుషుణ్న సి, ఛ్రాపవఫాొన యిలా అయిందనీ చెప్పింది, తొానడిగిన (వశ్నలకు జవాబు చెవినే ఛీముణ్ని నదిలేసొనంది. అజవగమన్నాగు ధర్మ రాజు, అడుగుతున్నాడు సర్పనాజు, సాము ? (బాహ్మణుడం కు ఏవరో? తెలుసుకోదగింది యీది ? ధర్మ ॥ సత్యం, శ్రవమూ, అహింసా తపసూ ఎం దదూ, దానం స(త్చన_ర్తనా 'యువరిలో వుంశు వాడే (బాహ్మణుడు. సుఖదుఃఖానికి అతీతమైంది శోకాన్ని నశింపజేసేది అయన (బ్రహ్మమే "తెల్చుకోదగ్గదిం పము | ఛాతుర్వర్థాలకీ (బహ, సత్యం సమానమే కదా?

మరి నుప్పు చెప్పిన సత్యమూ అపే ఒక న్యూనుడి లోనే ఉంట అతన్ని (గావ్మూణడు అనే చెన్నాలా |

ధర్మ : ముమ్మాటికీ,

వొము సుఖదుఃఖా తీతమైం దే 'తెల్చుకోదగిందన్నావు, అసి 70ంకూ లేదంటూ యుముంది?

ధర్మ న నువ్వన్నది నిజమే కాసి, అజ్ఞానాన్ని అథిగ మించి “అపాం బహ్మ్మన్ని” _ నేనే (బ్రహ్మస్వరూ పాన్ని అసి "తెలుసుకున్న వాడిక్‌ సుఖం కాని, దుఃఖం కాసి యుంతె మాతం వుండవు

పాము ; సవతిని బ క్షు (బాహ్మాణునైై తంనర్జ విభాగం గ లెమిటి!

ధర్మ 2 గట్టిపన్నే వేశావు. వర్ష విభాగం కష్టం. ఎందుకం కే యొక్క తదాసినావర్ష సంకర మే కనివిసోంది. వమాట్లావం దాంపత్యెజీవితం గవపడం భావూ, పుట్టక - ఇవి అందరిక సమాన మే, ద్యొజుల్మా ((టహ్మ, క్షత్రియ, నై శ్యులు) విష్ణపుడి తే-చెలోపనయ నాది గ్యులునిర్య ఇటా చేట అర సా శ? సల ౯ ర్‌ క _౨౦చిటప్పుడు-తెబ్లి ని సావి(లై అన, తిండిని అఆచాక్యు ననీ వ ్రవహరిస్తారు. సంస్కా_రం జరివీ = "వేదపఠనం చేయించేదాకా ఆ విష్ణ శూదుడిక్రందే జమ. ఆందు వల్గ నడవ ఊె|(పధానం ద్‌ స్నా శూ(దుడుః (బాహ్మ ఎువవు తాడు దాన్నిబ్బళ్టు (బాహ్మణుగు నూ ద్రువవు తాడు, ధర్మరాజు జవాబులకు సంతోషించి భీమ:ణ్ని విడిచి పెశేశెడు నహుషుడు,

ర (శ్రీ ఆం[ధ మహా భారతము

తరువాత పాండవులు మెల్లగా కామ్యుకవనం చేదు ముస్తీ నారదమునసీ కూడా నావ్చారు, కొంత నకముయ ముండి

మార్క_ంజోయముని వాళ్ళకి దుందుమారుడీ కోథ్మ అ(తికథ, సరస్యతీగీత, మనుచర్శిత. (పళయనర్షనా ఇవె ప్పాడం, కలికాలలో థర్మ-చ్యుతి యలాజనుగుతుందో చెప్పమన్నాడు ధర్మరాజు, మాక్క-౦జెయముని యిలా చెప్పాడు,

రలికౌాలం

గజకొయుగం (ప్రజల్లో సత్యం శీ ణించడరవ ల ఆయువు తరిగిపోతుంది, అంచత అవిద్య, తద్యారా జ్షునంతి అజ్ఞానం అధికమయైపోతుంది. అజ్ఞానంన ల లోభం, తిద్యా రా కామం, అందువల్ల (కోథం, ఉఊజాంతో వీరోధాలూ "పరిగివోతాయి కటి కాలవు౦0'తా పరస్పర కలపహోలూ, న నంకీఠరమే ననుకో, (బ్రహ్మణులు జపనియ ము స్వా థ్యాయాల్ని వదిలేస్తారు, నూ(దులు తపస్సు చేసారు, రాజులు నూదుల్లా (నవర్రి సారు, సుగంథ (దన్యాలు వాటి. (పథానం వుండకుండా పోతాయి. (ప్రభువులు (ప్రజల్ని భయ పెట్టి యెక్కువ పన్నులు గుంజు తారు, (పజలు దాచుకున్న నొమ్ము దోచుకుంటారు; (బాహ్మాణుడు వ్యవసాయం, వర్తకం చేసాడు,

పురుషులు (స్రీ ఉఊసులవుతారు,. భార థ్రలు భర్తల్ని అన రానీ మాటలంటాకము (ప్రులు మానం అమ్ముకుని (బతుకు

అర ణి ప ర్వ యు ౮0 శారు. వెప్పరానంత నీచంగా గడిచే కలియ గంలో ఫంబళ (గామంలో విస్తుయశుడనే (బెహ్మగణునియింట, వ్‌స్లువు కచ్‌ మూర్తిగా అవతరించి పునఃవ ర్రన్యనస్థరి స్థాపిస్తాడు. అక్క-_డితో మళ్ళీ కృతయుగం ఆరంభంఅవుతుందో అంటు + అది పూర్తి చేసి మండూక్ష కన్య సుకోభన కథనీ, అఆ తర్య్యాత కువలయా భ్యుడీ కథనీ చ వ్చాగం, అటు తరువాత కృష్రుకూ, మూార్క-౦0 డేయ మునీ కూడా థర్మ ర జుసద్ద నలప తీసుకుని వళ్ళి పోయారు, వాళ్ళు "వెళ్ళిన పిదప పాండవులు కామ్యుకవనం వదలి మైస్వతీవనం చేరారు.

ఘోషయా (త

ఈ సంగతి తెలినీంది దురోథనుడిక్‌ ఎలాగైనాస₹ తన న భవాలు మూపించి వాళ్ళిలో యీవ్హ్యాసశాయ లు కలి గించాలనుకున్నా గు, వాళ్ళని రెచ్చనగ్‌ గి అసవిలో నే వాళ్ళని పహతనూ చే 'ఎయాలనుకున్నాడు,

వంటనే యొనిమిది వేలరధాలూ, తొంత్రై వేల గు(జాలూ ముఫై వేల 'యనుగులూ లక్షమంది పదాతులూ వున్న సె న్యంత్‌ వేటగాట్లా, విదూపకులూ, (వియురాళ్లా, సుయోధనుడు, దై్యైతవనంలో గొప్పగా వేటాడారువాళ్లి అనంతరం ్య్యైతసరోవర (పాంతంలో హా. శొలలు సిర్మించు కున్నాడు దురొ భగుడు.

100 (శ్రీ, అఆం(ధ మహో భారతము

కందమూలాలు మొదలె న ఆటవిక సంపదని సాధ నంగా ఉంచుకుని ఆణె ్వ్‌తే సరోవర (పాంతంలోవే ధర్మరాజు సద్య స్క_-ందం అనే యాగం చేస్తున్నాడు,

ఇక్కడ దురొగ్యధనుడి పెన్యం (కీడాగ్భు హాలు నిర్మించ బోతుం కే చితాసేనుడనే గంధర్యూడి మై న్యంవచ్చి యిక్క_డ కట్టరాదని శాసించింది. కారవ'సేన వినలేదు. వారి! దేహశుద్ధి హోనీంది గంధర్య 'సేస, పరుగెత్తి తమ పాట్లు రారాజుకు చెప్పాను సై నికలు, వారం తాభారీ యెక్తునన చ్చే శారుయుడ్దా నికి ఆ యుద్ధంలో చి(తసేనుడి మాయాజూలానికి తట్టులో లేక కరుణం కాలికిబుద్ధి చెప్పాడు. చిత్రసేనుడు దురో ్రధనుణ్ని రథం మోద వేసుకొని చక్కా-బోసాగాడు,

ఇదిమాూాసీ గొలలందరూపరుగుపరుగున నచ్చి ఏ పాంపవుల వాదాలమోద పడ్డాను రాజుని కాపావమన్నారు, భీముడు నిళ్ళనన్నాడు, “తగ్గశా స్తే జరిగింది వొంగ భవవకి అన్నాడు, కాని ధర్మరాజు మాటమిద మై ఫ్రైరక తప్పలేదు. ఛమాష్టునులు అసమానమైన పరాక్రమం (ప్రదర్శించి రాజును విడిపింధారు, ధర్న రాజు-దుర్యాధనుణ్ని మందలించి వదిజే 'హొడం. చిత'సేనుడి దగ్గర ఓటమికన్న - వీళ్ళదర్శన మే. “రారా జును బాధించేనీంది,

దుర్యోధనుడి పాఠతాళయా[త

అసమానం భరించలేని అభిమానధనుకై న సుయో

ధనుడు (పాయోపచవేశాని! నీద్రపడ్డాడు,

18 | అర ణి ప ర్య ము క్షే]

ఈసం గటి దేవేంద్రుడి నోతిలో పీడిపోయి వా టెళంంనో తలదాచుకున్న రాశ్లసులకీ ₹ల్పంది, దుర్య్యాధనుడు రాక సాంశతో పుట్టాదు. అంవేత లాక్షసులంవరూ వంట కళలో మం'చేనీ 'కృ తివి" సృష్మించి దుర్శ్యాధశుస్త పాళాఖిం

వాటి రి స్టే ద్‌త్రి

చిమ్మన్నారు ఆమె ఆలాసే హవోసీంది, జూఖిని "గలుపుకోన మే పుట్టావన్‌ చెప్పారు

“నువ్వు అమ్బనుడి గురించి ఛభయిపజడకు, అతడిని కురు చంచేసాడు, ఎందుకం కు-కృస్యుడి మెతిలో చనిపోయిన నరకుడ్తి ఆం. సై త్‌ ఏ హా! “పై "అర్ర తి ఎట 6 సస రుసొ

౦న కస్టడీలో (ప స్ట కాం అందువ ల్ల క్ట స్తాస్తునుల్ని అతడు చంపేసాడు, అవీకాదు? _ వరా 1 పకులు అనే చేల నెయ్యికొట్ల మంది రాత్మనులు ఫుస్టాటన్న పరు. అబ్బునుడు వానా హతిలో అణగారివోక తప్పదు. మన జాతింతా దుఃఖ సమః (దంలో వుంది. నువ్వే నానవి కాబట్టి వళ్ళు (పాయోప'నేశం మా నెయ్యి. అసి రకర శాల హితవు చెప్పీ ము భా పంపేసాము మర్న్వాదుదయం రారాబు _ రాతి తను పూానీంది కంగా నిజమో అగంగాక శాన తపండ్లా నిజమేనని నిశగాాణ న. య ల్‌ో ౮క్‌ | థ్‌ చేసుకుని = (వాయోపసఖాన్ని లిిమించుకుని తన నగరం చేరాడు, మంధవునికి గుణపాఠం ఇక్క-వ పాండవులు, యెష్క-.నకాలం ఒకేచోట వండ

109 (నీ ఆం(ధ వుహా భారతము

ఉం మంచిదికాదు = అఏ నిశ్చయించి ఎం మ ళ్ళె కామ్యుక వనం చేశారు. ఒకరోజు పాండవులందరూ వేటకి వళ్ళివోయారు, (ొసది, ఆవ చెలిక ఇ, ధామ్యుకు, (భాహ్మణ-లూ మూా(తెం వున్నారు ఆశ్ర వముంలో,

ఆ సమయానికి సాలు యున రాణీని పెళ్ళాడాలని "వడు చున్నాగు జయ (దథుడు (మసెంధవుడు) ఇతను దున్య్వోధనుడి వెళ్లాలి భర్త, చతురంగ బలాలతో ెడుతున్నాగా,.

ఆసమయంలో ఆ(శమం వెలుపల నిలచి ఛ రలనాకకె నికి క్సి సోంది ్రైాపది. అమెను వూాళాడు మోహీంధాడు, ఆమె యెంత చెప్పినా వినకుండా-దుస్టాత్కు డై బలనం తెానరధం మె నుంచి ప్రీసుకుపోసాగాడు, (ద్రౌపది చెలిక ఫె ధా(తిక దిక్కు- తోచక ఫఘోడుఘోగున విలపించసాగింది. ధౌామ్యుడా జయ(దథుడి రథం వనుక పరుగి తృసాగాడు,

అదినో _ పచ్చేశారు పాంపహినులు = విన్నారు ధాతిక వప్పింది. -=ంటనే రథాలు అటుతిప్పారు, మ హాయుద్ధ మె సంభవించింది. రథాల్నీ; గుజ్తాల్ని, యేసుగుల్ని పట్టుకు అబే ఇావవంమోదాగు భీముడు. నకులుడి బాణాలకీ. ససహాదేవుడి ఖడ్గాని కణం తీరిక లేకుండావోయింది. శ తుసంహారంలొ కుడి చుకమలబాణాలేసే అష్టనుడిగాండీన ౦ యొ్న్నైుగ తులుతిరిగిందో యుందరి (పాణాలుతీసిందొ: అఆకాడొనశాా-*ేదు, మహాబలు ౩న కోటికాస్యుణ్ని ఒక్క గచాఘాతంతో. చంపేశాడు ఛీముడు. అప్టనుగు పన్నెండుగురు సౌపీర కువూరుల్ని యేక

అర ణా ప ర్వ ము 108 కొలంబో చంజే నాడు 'రెండు[కోసుల దూరంలో ఉండగా నే అప్టునుడు ఒక్క వాణంతో అతడి గుర్తాల్ని చంపేశాడు, జయ(దభుని!ి కాళ్ళావలేదు, (చాపదినివదిలేనీ పారివో నుద్యూ క్రుడయ్య్యాగు, వాంవవులా వదిచేది? రధందూ-కి తుష్పభాక్‌ దూరిపోయాడు మై ౦0ధవుడు, భీముడువాడికీ బైటకులాగి యెన్నో రకా ) కొట్టగలడో అన్నిరకాలా కొట్టాడు, చినరికి వాడి తల కాయ పెచ్చుశ్లేచిపోయీలా గారిగేశాడు, “బళ పెంధవా |! (బత కలని వుంటే = (పతినభ 5 వెళ్ళి. అయ్యా! నేను పాం వుల దాసుణ్ని* అని వప్పుకోవాలి నువ్వు. ఏం వెబుతావా?ి లఅనాబ్షగు, చెప్పనం చంవేసాజేమోనని భయపడి అలా నన్నాడు జయ[(ద్రథుడు, వాడీ పెఇనెక్కలు విరిచికట్ట 'ఆ(శ మానిక్‌ తెచ్చాను భమాపస్టునులు, రాగానే భీముడు వాడి గొల పగిలేలా ఓ మొట్టికాయ మొట్టి “నువ్వెనడివి రా౪ అన్నా గుం “ పాంవనుల దాసుణ్ని” అశ్న్యాడు యీడుపఫుముఖంతో , నాడిఅవ తారం :1=సీ (చాపది పకపకా నవ్వింది. *“డాసుడా! నచ

అయిే ఈ డాసుళ్లూదిలెయ ట్టండి అంది. ధర్చరాజు అతః! మొద్ది చెప్పీ పం నాగు,

ఈ కథ యిక్క-డిలా వుంవగా=కస్విడి వంటిమోదనున్న కవచకుంపలాలు హరించెందుకు యిం(నుడుపన్నా గంపన్నా డు అది గురించి సూర్యుడు ముందుగా సెచ్చి క్‌ స్టడిక్‌ చెప్పాడా, “వమెనా సాలే యివ్‌ యిస్వ్యకు” అవ్నాడం, క స్తం అంగీకరించ లేదో* నేనునా సర్వస్యం ఒదులు తానుగాని-నాకీ ర౯వొదులుకో

10% (శ్రీ ఆం(ధ మహా భారతము “ను అన్నాడు, సూర్యుడు కర్పుడిక్‌ అతని జన్మ నృ తాంతం ప ప్పాడు, అయినా కనుడు ఒప్పుకో లేదు కబాన్రే సీ యిషం ! ర్‌ం రా రి 6 ఓపనిచెయ్యి, ఇం(దుడి దగ్గర నే ర్‌న్సంది అది అతను యిసే యివి నువ్చ్యు యియ్యి ఆసి చెప్పి 'నళ్ళివాయా ర రానేవ చ్చాడం "దేవేం(దుడు. అపగనీ అడిగాడు కవచ కుంచలాలు “శ క్రినిొఅడిగాడు కరుడు, ఇచ్చ్యాగు యిం(ద్రుగు, కవఇాన్నినిడువు పఫదునుగ ల ఖరంతో రని యిచ్చే శాడు కరుడు "చేపదుందుభులు (మోగాయి. పూలవాన కురినింది, “వ్రు పళ దాతె![ొ అనీ బుషులు కీ రించారు, 'దె'వేంద్రుడు తృ విగా "నళ్ళివోయాగు, “అమ్మయ ర్‌! యింక అపస్తనుడికి భ యం౦ంలళేదు” అనుకున్నాడు, యక్షప్రశ్నలు పాంవపుల అరణ్యవాసం పన్నెంగొ "చుడు అయిపో నచ్చింది, వాళ్ళు నుళ్ళీ వై ్యతననంలో క్‌ న వ్చోశారు సీరోజున హా) బుడువ భి" నం జ్‌ అం! ౪ షం ంకో జక లీ (బాహ్మాణుగువచ్చి, తన ఆరణి జింక కొమ్మట్ద యిరుక్కుు పోయిందనీ, ఎంత "నదికీనా దొఠరకళేదనీ. అది శేకనోతే తన నిత్యికర్మలు ఆగిసోతాయ నీ, యెల్మాగైనా అఆరణి వెచ్చిపెట్ట ముసి శ్‌ దం మ 0. ఇ ౫ ( వక | ౮ య మనీ కోరాడు, (బాహ్మణ కార్యం వద్‌ థాల్యం అగు బయ సై రాకు పాంవపులు జింక కనసివించింది. తరిమూారు, ఎంత తరి వినా అంద'వేదది, అంతలోనే అదృశ స్ట అయిపోయింది. తాకీ. రం ఆస *. షు ళ్ళ ్స్‌ చం టమ గల అలనిపోయారు. పాంవవులు, ఆశ చోేష్చ్టపోరూరు. ఓ చెబ్టునివని జ అదిపర రంలో దూవండి

అర ణ్యె ళో ర ము 103 సిలిచాకు, వాళ్ళకి దాహంగా వుంది, నమిపంలోనే సరస్సు వుందని చెప్పాగు సహాబేసుడు. “నువ్వెళ్ళి మంచినీళ్ళు (తాగి మాకు (పటా అన్నాడు ధర్మ రాజు సహా దేవుడు వెళ్ళాచు రాలేదు, నకులుడు "నెళ్ళొడు శోగంగా అతనూ రాబేదు. అస్టనుణ్ని పంపాడం ధర్మరాజు అతనూ రాలేదు. భీనుణ్నీ పంపాడు అతనూ రాలేదు ఆశ ర సం వేసింది ధర శ రాజుక్‌ తినే స్యయంగా "వెళ్ళి వరాతుడుగ దా-తమ్ములు నలుగురూ, జీనక్ల వాసి సరస్సు ఒర్హున పడివున్నారు ఎంతో విలపించాడు ధర్మ రాజు ఇంతలో మైనుండి ఒకళొంగ మనుష్యుభాపలో యిలా అంది '“ధక్న్మ రాజూ 1 ఈ సరస్పునాది, నా అన శేకండా (తాగితె యీనీళ్ళు ఆ'వవిష్టమై (నాణాలు తీసాయి, చెప్పినా వినకుండా నీ తెమ్యుులు అవి (తాగ మరణంధదాను, నుప వాళ్ళలా దుడుకుతనాసకి వోజదు గనక, నచ్చావు నాకు, నే దడిగిన (పశ్నలకి జవాబు వెప్పూ” అన్నాడు,

“ఇంతకీ మి=రెవరు యన్షులా *ొ అన్నాడు ధు శ్రరౌజు '₹్భ”ను అంటూ ఆ కొంగ యక్సృుడిగా మారి యనుట నిల బడింది. “*జవాబు చెప్పూ అని (పక్నించటం మొద ల₹ట్టాడు, యుడు ఏ సార్యుని వుదయింపచే'సేబేది 1 ధర్మ రాజు ౩, షపర(బ్రహ్మం యక్షు సూమ్యాడికి రెండుపక్కలా తిరినే 'దెనమ 1 ధర్మ ; "దేవతలు.

106 (శ్రీ) ఆంధ మజో భారతము య ఏ సూర్యుస్త అ్నస్తమింన చేసేదేమిటి! అతడికి ఆధార 'సైలో అజా2

ధర్మ ; అ 'సమింపచే'సేది ధర శ్రైం: ఆధారభూతమైంది నత్యం,

య : మనిషి, దేనివల్ల (శో(తియుడవుతాడు ? 'దేంనల్న మహ త్తం పొందుతాగు. + 'బేనిిల నహాయనంతు డప్పు తాడు దేనివల్ల బుద్ధి మంతుడా తాత +?

ధర్మ : (శ్రుతి (వేదం) వల్శ (శోతియుడు అవుతాడు. తపస్సు వల్ల మహత్యం ఐాందు తాడు, ఖెర్యంవల్ల సహాయ నంతుడ”తాగు, పెద్దలని 'సేవించవంసల్ల సద్దిమంతు ఊడ” తొడు

య 'దెవత్యం, సజ్జనర్వేం, మానవత్వం, దుద్టనత్విం యివీ (బాహ్మణుడీ5, థ్స(తీయుడి5 యెలానసాయో న్‌

ధర్మ : నువ్వడీగినవి వరసగా-- వేదపఠనం తపస్సు, మరణం; పరనిందలవల్ల (బాహ్మణుడికీ, అ _స్తవిద్య, యజ్ఞం, పీరికీతనం, శరణన్న వాళ్ళని రశ్చి ౦చకుండా వది లయ గ్‌ టాలవల్ల శ్ష(త్రియులకీ నస్తాయి,

య | యశ్షేయమైన సామం ఏదీ ?

ధర్మ ఏ (పాణం*

య ఏ యజస్పేద్‌ !

య ఏ యజ్ఞం యేది వరిస్తుంది

య: దేన్ని అకి([కవించదు ఢి

అర ల ఫ ర్య ము 10/7

ధర్మ ఏ బుక్కు-ని,

కామ్యులక, సంతా నచ్చ కలనాళ్ళ] యవిముఖ్యం శ ధర్మ ఏ వర్ధం, మంచి విత్తులు, గోవులు, ప్యతుడు..-- య 9జీ చ్చనం యెవరు ధగ్మ : "జేవతలకీ వీతకులకీ, అభికులకీ ప్టెకుండా తినేవాడు, య : భూమికన్నా బరమవై నవారు ఆకాశంకన్నా ఉన్నత

'మనవాను ఎనరు ?

కక ధర్మ: త ల్రిదం(గులు య : గాలికన్న వేగమైంది యేది? ధక్మ ఎ, మనస్సు య $ గణక న్నా దట మెంది యది ?

యణ క్రయ

య, నిద్రపోయినా కళ్య్ళిమూయ నిది థి య) ప్కువ్‌నై చైతన టం లేనిది ? య ఏ రూపం వుండీ హృదయం లేనిది ? ధక్య ఇ రాయిః య? వేగంనల్ల విస్తృతమయ్యాది ? థర్భు 8 ఏరు, య 8 పరాయిచోట 'స్నేహతుశెవరు ?

108 (శ్రీ ఆంధ మహ భారతము య £ ఇంటినద్ద 'స్నేహితు అవకు 1

య :; జబ్బుకొ వున్నవాడికి స్నేహితు అనరు ? య : మరణానికి నీదుంగా వున్న వాడిక్‌ స్పే పహూతు అనరు ? ధర్న ; దానం న అన్న ల

య సర్వ్యభూ'తాలకీ యవకరు 'అపిధి ?

య : ఏది ననాతనమైన ధర్మం ?

ధర్మ , హోమం,

య ; అమృతం ఏది ?

ధర శ్రే న చం(దుగణు

య ఏ: ఈ (పపంచం వమిటి?

ధర్మ ఏ గాలి,

య ౩ నిత్యం ఒంటరిగా విరగ వా చెవగం ?

ధర్మ ం చం(దుడు

య = చలీ కెది మందు?

ధర్మ : అగ్ని

య :వితనాల పా్యతళో "పెద్ద 'దేది ?

ధర్మ ఏ భూమి య : ధర్మాని!£ నెలవేది ధర్మ ; సామర్ధ్యం

14 అర ణ్య ప ర్య ము 100 య :కీ రికీ, స్వన్లానిక్కీ సుఖానికీ యేది నెలవు 1 ధర్మ = దానం, సత్యం, శీలం య ఏ మనివీ!ి అత్మ ఎవరు! జై వికమైన చుట్టమెవరు? జీవనా[శయం యెవరు? య : అతని పరమా[శయం వది? ధర్మ +, దానం ధర్మ న నా మర్ధ్యం య : ధనాల్లో గొప్ప బేది? య : లాభాల్లో గొప్పబేది? ధర్మ , ఆరోగ వం య : సుఖాగ్లూ ధర్మాల్లో యదిగొప్పది! ధర్బ్మ ; సంతోషం _ అహంస య | నిత్యం ఫలించే'చేది? ధర్మ ఏ; యోగం య : వదిన్మిగహీ స్త సంతోషం లఖి స్తుంది! ఏది విడిచిపెడితే మనిపి మంఛచివాషపుతాడు! ధర్మ “ మనస్సు న్గహిా ఫ్రే సంతోషం లఫీ స్తుంది కోపం విడిచిపెడితే మంచివాడవు కారు, యక్షుడు అడుగుతూనే ఉన్నాగు, ఫ్‌ర శ్రే రోజు జవాబు వొబుతూనే ఉన్నాడు,

10 (న్రీ ఆంధ మహో భారతము

య $ పరస్పర విరుద్ధాలేన ధర్మార్థ నియమాలు మూడూ ఒకేచోట. ఎక్కవ కలుసాయి !

ధర్మ £ భార్యలో,

ఈ విధంగా తన (ప్శ్న్నోలక! తడుముకోకుండా ధర్మబద్ధ మన సమాధానాలిస్తూన్న ధర్మరాజుని మొచ్చుకున్నాగు, యుడు, “నీతమ్ముళ్ళ్గలో ఒకణ్ని (బతికిసా. కోరుకో” అన్నాడు, ధర్మరాజు “నకులుణ్నీ (బతికించు. అన్నాడు, ఖీమా య్టల్ని కో రుకో'లేకపోయావా ౪ అన్నాడు యమ్వుడుః

అందుకు ధర్మరాజు 'కుుంతికొగుకుల్లూ 'సెద్దవాళ్లే "నేను న్నాను, మాది ఫొడుకుల్లో పెద్ద వాడుంజటం ధర్మం. అంచేత అతన్నే (బతికించు' అన్నాడు, ఆథర్మబుస్థిక మచ్చి అందర్నీ (బతికించాడు య క్ష్యుగు,

అప్పుడు ధర బ్ర రౌజూ (బాహ్మణుడి ఆరణిగురించి అడిగాడు అదంతా తనమాయినని చెప్పే అఆ అరణి ధర్మరాజు క్‌చ్య్చాడు

యనుడు, అనంతరం యిలా అన్నాడు,

ధర్మరాజూ! నేను యన్సృణ్ని కాను ధర్మ బేవతను నీ ధర్భాివర్వ నానికి వెచ్చుకున్నాను. మి అరణ్యవాసం గడువు అయివోయింది.' అజ్మతవాసం ఆరంభింఛండి. మోా ఆరుగురి! అజ్ఞాతవాసంలోక్‌ ఉపయోగ పజే యకూపాలుకా వాలం ఆ రూపాలు లభీనాయి., మా అజ్ఞాతవాసం విజయనంతంగాముగు స్తుంది ఇది నానరం” అసి అ దృశ్యమయ్యాాగా, పాండవులు ఆనందింవారు, ఆరణి అచ్చి (బావ్యూణుడి కచ్చారు.

0

క్షే విరాటపర్వవు అరణ్యవాసం అయిపోవచ్చింది, ఇక ఒకటి ఇంగు వ్‌రజ్తులు మాత్రమె గ గువుంది అనగా - ధర్మ రాజు-అంతసరకు- తవమళో వున్న (గాహ్మాణులను వారి సానాలకు వీడ్కె-లి వారం, అభ థ్ట్‌ంలిర పరివారం మాతం తోడురాగా కొంత దూరం రభాగూన్నుల (పయాణంచేసీ ఆగారు ఆ రాట పాండవులు, పాంచాలి సహితంగా సమావేశమై - అజాత వాసం గురించి ఆలోచించ సాగారు, ముత్పె ఫ్‌ గౌన్ని పరిపాలించే విరాటుడు రాజులంళో (ేష్టుడుగా స్‌రి చెందినవ్సున్నాడు గనుక ఆయన 'రాజ్యంలా" అజాతవాసం సాగంభాలని త ర్భానించుకున్నారు, అనంతరం ఫర్మ రాజు - తాను “*కంకుభట్టు” అనే "పేర కొలువులో వేలి తనకున్న జ్‌ న్‌జ్హనంతో. రాజును అలరిగానన్న్యాడు, ఆ "వంటనే భీముడు _ తాను *నలలుూ వనే పేర వంటలవాడిగా చే ను త్‌ ఘు ధిక వ్‌ జక / నః 6 టాం శభ. వర తానన్నా అప్థూగు అస్హునుడు పూ రం నస్న్న డౌర్యశి "వేడివాడివ్‌ కమ్మని శపించింది, ఇం[దుణు కరుణించి - అక్హాతవాస కాలంలో ఆ ఫొపం వరంగా పరిణని-సుందని అను(/గహంఇవాడు, అందువల్ల - నేను 'బృహన్నలి అనే -వీకుతో. వడిగూపంలో అక్క_కహారి కన్యలకు నాట్య నంగ్‌ "తొలు 'నేప్పళతా” నన్నాడు, “'తా(మ(గంధి) వేముతో నకులుష్సు అశ్య పాలకుడిగా 'చే-రేందుకూ -*తంటతీ పాలొ నామంతో నవా "చేపుడు పసు పాలకుడిగా కుదిఆజీందుకూ నిర్తయాలు జరిగాయి,

[12 (శ్రీ ఆంధ మహా భారతము (శాపది-*“మాలిని” అనేపేరుతో విరాటుని రాణీనద్ద సై రం(ధ్రీ నృ త్తిలో చేశేందుకు నిశ్చయ మయి ఫ్టంది.

ఈ విధంగా తమ తమకు అనుగుణా.లై న కొలువులు నిశ్చయం అయినాక అభ్యంతర పరివారాన్ని కూడా పంచే శారు. “ఎవ నెనామాజాడ అడిగితే ద్ర్యైతననం విడిచివచ్చాం. తపవాత సంగతులు మాకు ఆెలియవని వప్పండి” అని వారిక్‌ మరీమరీ చెప్పారు అందర్నీ పంపాక - పురోహితువై న ధామ్యుడు ముందు జాగ త్త కోసం పాండవులకు సేవా ధర్మాల్ని చెప్పాగు, అన్నీవిని పాండవులు అనంద హృదయు లయ్యారు,

ఆటుపిమ్మట కాళింది నదీతీ రాన్ని అనుసరించి మత్స్య "దేశపు సరిహద్దు సమిసించారు. అక్క-వ ఫామ్యుడా ఆగిపో యాడు, అగ్నిహో(లాలసి రశ్షి ౦చే బాధ్యతి ఆయనది,

అక్క_డనుంచి అవవుల "సంట నవక (పారంభించి పాం వవులు మత్స్యపురం సమిో పాలకి చేరారు,

అక్కడ తమ తమ నియమితే “నపాలలో విరటుని ఫొలువు చేరాలని నిశ్చయించుకున్నారు. -వేపూలు మార్చినా తవు అఆయుధాలనుబట్టి తమసి గు రించే అవకాశం వుంది గనక, అజ్ఞాతవాసం భంగపగడుతుంద నే వుత్లేశంత్‌ ఆయు ధాలను జూ(గ త్త పరఠరణాలనుకున్నా రు, "“నంటనే పాంపవులు తము ఆయుధాలను శవాకాచంగె మూటగట్టారు, చెంతనే ఉన్న ఒక "పెద్ద జమ్మి చెట్టుమోద దట్టమైన కొమ్ములమధ బాచి

మయుడా వానలకు వెక్కు- చెదరకుండా వుండేందుకు అక్క-న చచ్చిపడివున్న యొద్దు చర్మాన్ని "తెచ్చి కప్పారు,

విరాట ప ర్య ము 115

అయిదుగుకు పురుషులూ = ఒక (ప్ర కలినీ వడినే అందువల్ల ఒకరి "వనుక ఒకరు వెడదాం అనుకున్నారు... ధర్మ దేవ తాను(గహం వున్న అపాంవవులకు వు తరక్షణంలోనే అనుకూలమైన -వేపూలు అమరిపోయాయి,

ఆవేళ గనిరాటరాజు బై వీకంగా బయట ఫొలువుప్‌రి వున్నాడు ముందుగా కంకుభట్టు నామ ధేయంతో యుధిష్టరుడు వలలుడనే మారమ'వేరు ధరించి భీముడు బృహన్నల సం ఖ్‌ అస్టనుడు, తామ[గంధి-తం(తీపాల నామాలతో నకుల నహ ' "దేన్సులు విరటుని క ల్వులో చే-లేరు. చ(కవ రుల 'తేజస్సులతో అలరాశేవారినివూనీ అశ్చర్యనితూ నే, వార తనకొలువులో వుంచటం మహద్భాగ్యంగా భావించి కొలువులిచ్చాడు వీరా టుడు, (పది “జూలిని అనేపేపతో విరాటుని రాణిఅయిన సుభేస్తవద్ద మై రం(ధిగా చెరింది.

పొండవులు నిరాటంకంగా తవు అజ్ఞాత వారంభించాకు, కుభ(పదంగా గడుపుతున్నారు. అప్పుడప్పుగు రహస్యంగా సమావేశమై క ష్టపుఖాలూ అప్‌ చర్చించుకొంటున్నారు... అందుకు అనువుగా వారు వరనగాఎజయ, జయంత, విజయ జయ లేన, జయద్భృల అనే గూఢనావమాలతో వ ర్తిస్తున్నారు

కీచకవధ విరాటరాజుకు మరదీ = సేనానాయకుడు న్‌ చకులలాోో

[శీ (న్రీ ఆంధ మహా భారతము పెద్దవాశు- అయిన నీంహూబలుడు = తన అప్పగ్శారెన సుఖేస్తసు వ ౩పడాసిన్‌ నచ్చాడు, ఆమెను వూాపబోయిన సమయంలో అక్క-డ మాలినిగా చెలామణీ అనుతున్న పాంవాలిని మోహీంవాడు, ఆమె వెంతకుచేరి పేరూ వూరూ అడిగాడు దానీపని తగదు రాణీ! అన్నాడు -తిన హృదయం ఆమెదే నన్నాడు = తనని యథలుకోమన్నాడు,

పాండవ పల్నికి ఆ మాటలు కళోరళగా వినివించాయి"” తనలాంటి తక్కునదానిపె మక్కువగానటం అతనిలాంటి యెొక్కు_వవారికి తగదని నొక్క్‌_ చెప్పింది ““అన్నా” అనిపిలిచింది

అయినా నీంహబలుగు వినలేదు - అన్నా కాదు- ఇలాంటివి యెన్ని అన్నా నిస్ను వదలనే అన్ను లమిన్నా అంటూ క్త విత్వెం మొదలెట్టాడు - అప్పుడు [దుపద రాజపు(తి తన "పెద్ద పెద్ద కళ్ళను మరింత పెద్దవిచేసి - రోపంగా-నాకు దుర్చరబలో "పీత్నులెన భి రలు అయిదుగురు వున్నారు, . .వారందగూ గంధ ర్యులు-పిచ్చిపిచ్చి వేహాలేస్సే చంపేసారు. జాగ త్తి అన్నది. సంపన్నుడాయె అందువల్ల వాడు-భ_ర్హలకు భయపడి ఆమెతన వద్దకు రావడానికి జంకుతోందని భావించి. “నీ భ్రర్తలవల యీమిో యిబ్బంది లేకుండా నే చరాసా-నా నగ ఏడీ? నాస్‌ద ఫ్రం సనీక్రు3లియవు గంధమ్యూ లేకాదు గంగాధరుడొచ్చినా న శే యా సింహబలుణ్ని యేమాీా వెయ ట్ర్‌ రు” అసి (చేలసాగాడం = న్పీఘ "రానీ ఆతని మూటలు ఏవీనేక ధర్మ రాజు దొరసాని _ అఆదాపఫు నుండి "నిళ్ళిపోయింది.

వీరాటప ర్వ ము 11ర్‌ పూవిలుకాని తూపుల కోపవేని ఆ భూపాలక కుల (ేష్టుడు - అప్పగారి వద్దకు పోయి - ఆ చెలునను తనకు వప్ప జెప్పమనీ - లేదంకేు ఛసాననీ చెప్పాడు - అప్పగామన అదిరి పడింది. “నాయనా! నీకిది తగదు. ఎందరో మంచి నంరంలో పుట్టిన అమ్మాయిలు నిన్ను వరించి నీతో సుఖస్తూండగా యిలాంటి నీచతనుకోరటం తిపస్పుసుమూ ! అదీగాక ఆమెకు "'పనిమిటులున్నారు, ఒకరుగాదు అయిదుగురు వాళ్ళు గంధర్వు లట-వారినల్ల కీడు మూడగలదు” అని శప్పే అప్పను ఆపి- “తపా ఒప్వూులం నంగ తేల? ఇప్పుడా ఒప్పులకుప్పసు ఒప్ప చెప్పేయ్‌ లీరాలొ నని ఛీష్మించుక్కూ-ర్పున్నాడు. ఆమె లేక నోతే చచ్చివితానన మరీమరీ చె న్పాడు, సుభేస్త జాగ త్తగా ఆలోచించింది, మూలినికి యం జరిగినా ఆమె మొగుళ్ళు పేనే చంపేసారు... ఆమెను అప్పగించకపోతే వీడు వింహాంతో ఛసాడు-ఎలాగా వీడిచావు త ప్పేలా లేదు. అయినా లెమ్ముుడు అకిగినకోరిక తీర్పకపోవడం యెలాగ? అనుకుంది ముందుభయ పడినా, ఆ వెను వెనుక-తన తమ్ముడేం తక్కువవాడు కాదనీ వాచూ మహాబలనంతుజే గనక రాజ్యమూ - రనుణీ టలవం తుల సాల్యుగనుక = మె 'మొనుళ్ళత దెబ్బలాడి గెల్బుకుం టాడం 'లెమ్మనీ-*సనే! అమె నీసాయం(తం-కల్లు తెమ్మని నీ చెంతకు పంపుతా తక్కినవి నువ్వు చూసుకో అందామె, సంతోషించి వెళ్ళాడు కీ చకుడ్చు సాయంత్రం సుభేప్ష (రాపదిని పిలిచి _ దాహంగా వంది. మా తెమ్కుడీ మంది

116 (నీ ఆంధ వముహా భౌెరతము రంలో మంచికల్లు వుంటుంది తీసుకురా” అంది. మాలిని ముందు ఒప్పుకొనక పోయిన = తర్వాత. తప్పనిసరియై వెళ్ళింది, అక్క_డ కీచకుడు యీవేవోకూశొడు కామవచనా లతో ( చేలాపన సాగించాడు, ఆమెను బలాన పట్టబోయాగు, ఆమె పరగ _త్తింది, నీంహబలుడు వెంటపడ్డాడు పమగె త్తినెళ్ళి పాం వాళు సభలో పడింది, = తరుముకొ చ్చాడు వీనకుడు, ఆమె తనను కాపాడమని అందరినీ అడిగింది, కాన్మి సీంహబలుణ్ని యొదిరించేందుకు యునరిక్‌ గుండెల్లెవు రాజుకిసహీతం దూసనావా నా (ప్రతాపం అన్నట్టు ఆమెను తన్నాడు కీచకుడం,. ఇది చూశాడు నభలోవున్న భీముడు = కళ్ళు ఎ(దబడ్జ్డాయి కండలు వుబికాయి = గుండె నుండింది = క'చకుణ్ని చం పెయ్య్యాలనుకు న్నాడు - 'నెంటనే ఆ (పక్క-నేవున్న వృమోన్ని పెకలించ బోయాడు, ధర శ రోజు వారింఛాడు, అనంతరం[ 5" పదినిదూచిఎ “నభలోకి యిలా రావటం తగనిపని- నాట్యక "కెలాయేమిటా తిప్పుకోడం? ఫో సీ భర్తలున్నారన్నావుగా గంధక్యులు కాగల కార ఫ్రం గంధర్యు లే చేస్తారు. వెళ్ళు అన్నాడు కంక భట్టు "వేషంలో ఉన్న ధర్మతనయుడు,

(దుపదరాజనందనికి దుఃఖం రోషం మిళితమై పెల్లుబీ కాయిీఅన్ఫ్సనవును నాట ఫ్రవౌడక యేంచేసాను? నాభ రలలో నాటా ట్రలునేన్చేవారూ (బృహన్నల) జూదరులూ (ధర గ రాజు వున్నారు - నాకిం30 చేతినపుతుంది” అని నిమ్సురంమాడి నిళ్ళి పోయింది. ధర్మరాజు కించిత్‌ బాధపడ్డాడు, ఎందుకం కే-

15 | వీరాట ప ర్న ము కే 1 అజ్ఞ్వతవాసం ఇంక కొన్నిరోజులు మా(తమే వుంది యిష్వుగా చె టపవటం మంచివికాదు, కష్టమంతా నృధా అయిపోతుంది వంటలవాడి "వేషంలోవున్న భీముడు కీ చకుణ్ని యెంచేసినా మూలినికీ సేడికీ యేమిటి సంబంధం అని అలోసారు (పజలు. కూూవీలాగి తే యులాగా నిజం బై టబడుతుంది, అది భీముడికి కొద్దిగా అర్ధమయ్యి వూరుకున్నాడు, ఆ రాతి - పొంవవపల్ని సంట శాలకునచ్చి, భీముణ్ని చేరి తన నోడు వెప్పుకుంది, తేన అవమానానికి పగతీర్చమంది. భీముడు నల్‌ - “వరిదానా | సమయంకాదని ఆగాను కానివాణ్న వదులుతెనా! చాలానాల్లుగౌ యెవళ్ళ నీచంపక ముమోతోచ టంశేదు. ఏడితో మొదలెవతా చంపటం, శేపుపీణ్ని వాయ వూాటలళతో నమ్మించి, 'రా(ి ఒంటరిగా న రనశౌలకు వస్చై టట్లువూగు, తర్వాతి కథ నేను నడుపుతా” నన్నాడు, ఆమె సేేనని సెళ్ళింది. మర్నాడు అమె, "లేని వగలు నటించి కచకుణ్ని అర్థనా (ల ఒంటరిగా న గన శాలకు రమ్మంది వొడు ఉబ్బిపోయి “అలాగే నన్నాడు, అరా(తి అంధ కారంలో పడి, కామాంధుగై న కీచకుడు, సేవించిన మద్యం కళ్ళ! ఫారలు గట్ట్ర్‌న మెకంతో, ఒంటరిగా న ర్తనళెల చెరాగు అక్క-డ (దాపదిని చాటున నిలప్కి ఆమె స్థానంలో భీముగు పడుకున్నాగు. కీచకుడు చీకటిలో ఫీముడితో సరసమాడబో మే భీముడు దాన్ని సరసంగా పరిణమింపచే శాడు, ఇద్దరూ 'జెబ్బలాడుకున్నారు. గట్టిగా (గుద్దితే చష్పు డవుతుంది. ఎవనైనా లేస్తారు వచ్చివూ ప్ప కీచకుణ్ని చంప

116 (నీ) ఆంధ మసో భారతము టం కుదరదు అని భీము, యొననై నాన స్టే జనువు పోతుం దని కీచకుడు - చప్పూడుకాని చప్పిడి[గుద్దులతో యధ్ధం చేయ సాగారు అమోఘమైన పోరాటం సాగించి, భీముడు వాడి రొమ్మున మోకాలితో పొడిచిన పోట్టకి రక్తం కక్కుకు చచ్చాడు కీచకుడు. కోపం తగ్గని పనమానసుతుగు, కీచకుడి తయారుచేశాడు శవాన్నీ, (దగాపది ఆనందించినది. భీముణ్ని పొగిడింది. భీముడు తనవంట శాలకు వెళ్ళిపోయాడు. అనంతరం (దౌపది, (పతిధ్యనియిచ్చే ఒక మండపంలో నిలిచి, అందరూ నిద్రలేచేలాగా- “ఓహో! "లేవండి, దుర్శాష్త3 నన్నవమా?౦ చిన క్‌చకుణ్ని నాపతులైన గంధక్యులు చంపేశారు... వాడి శవం న రనశాలలోవుంది, వెళ్ళి వుత్తర(కైయలు చేసుకోండి” అసి అరిచింది,

ఒక్క-సారిగా అంఎం౪ సద్రమత్తులు వదలవాయోాయి, ఏమిటి * నింహబలుణ్ని చంపడమే! అని కాగడా కేసుకొచ్చి న రన శాలలోదూతారు గు ర్తుష్ట్టడానికివీలు లేనట్టున్న శవాన్ని వానీ అబ్భ్బురపోయారు, వెదిరిపడిన అభరణాలూ అవి చూసి గు ర్తుపట్టారు, గంధర్వ్యు లే చంవీవుంటారు. వాళ్ళు చం వేపద్ధతి యిలాగే వుంటుంజేమోనవమ్మూ ! లేకపోతే, కీచకుణ్ని చంపే 'మొనగా డెవడున్నాడు * అని పలురకాలగా అనుకోసాగారు,

అంతలోనే కీచకుడి సోదర్నులై న ఉపకీచకులు సచ్చారు, ఫఘూోడుఫఘూోడున విలపిం బామ, అంత్య(క్రైయలకు యేర్చాట్లు

వీిరాటప ర్య ము 10 గావింఛారు, ఆందులోఒకడు అన్నగారి ఇావుకు కారణమైన ఆ పైరం(థిని నదలడాసిక్‌ పీళ్లదు. దాన్ని కు-డా లీసుకుపోయి సజీనదహానం చెయా వల అన్నాడు, తక్కి.నవారు సరేనన్నారు అందరకూ కలినీ శీచకుడి శవంమిద (చపదినేసీ స్మళతానాల ని పునాగారు,

భీవంయుడు ఉపకీచకులని చంపుట దిక్కుతోచని (డాపది విలపించసాగింది, అయ ట్ట్యయ్యా! యిప్పూశెవరు దిక్కూ” అని వాపోయింది తిన భ్రర్తలండరూ పరా[కమించ సమయం కాకపోయెనే అనుకుంటూనే, అమె తన పతువైన పాండవులను రహస్యమైన పే రణో పీలవ

6% 6... న. సొగింది. జయా ! జయంతా ! విజయా ! జయ చ్చేనా జయ దృలా! మా భార ఫటై న నన్నీ నీచులు బంధించి తీసుకుపోతు స్న్షైరు రారా _ కాపావరా” అని మూ ల్తీభూత శోకెంది

(౮ *పది,

అప్పుడే వంటశాలలో ని(దకు ష్యకమించబోతున్న భీమ 'సేకుడి వెపులబడ్లాయి ఆ ఆ_ర్రనాదాలు, అకంఠస్య రాన్ని బట్టి రహస్య నామాలతో వీలవడాన్ని టట్టి ఆమె తవు భార్యయే ననీ, ఉపకీచకులు ఆమెకు కీడు తల పెట్టారనీ గు రించాడు, "వను "వెంటనే కోటగోడ దూకీ-స్మ శానస్థలం చేరాడు, అక్క- విధంగా మహో(గస్వ్యరూపు2ై భయంకరంగా నకుస్తూూ కీచ కుని భవానికి యెదురు వెళ్ళాడు, అదిచూనీ కొందరు. *అయ (్‌

190 (శ్రీ ఆం[ధ మహా భారతము గొబోయ్‌ గంధక్యులొ చ్చారు. మన పనీ అఆఖాొి అని సారి ఫోయారు. ఉపకీచకులునూ[(తం మా అన్నను చంపిన పగ తీరుసాంో అని అరచి భీముణ్ని సీఫొని అరనిమిషంలోనే అం దరూ మరణింఛారు, భీముడు పాంచాలరాజ తేనయను విడి వంచి అంతఃపురానికి పంపి తను మరో మార్షం వంబడి తన వంట శౌల చేరుకున్నాడు, ఇవన్నీ తెలిసి విరాటుడు ఆందోళన పడ్డాగు. “ఈ మైరం(ధి యిక్క-జే వుంకే యీావివ భర్తలు మొత్తం 'రాజ్యూన్నే చప్పరిం చేలా వున్నారు. ఆమెను యిక్క-డనుంచి (పార్టనా పూర్వకంగా పంపెయ్యి. అం భార్యకు చెప్పాడు, సుభెస్త్వ 'సైరంటధిని నెళ్ళిపొమ్మ నీ, ఆమనిదూస భయంగా ఉందనీ - రెండు చేతులూ జోడించి 'పెగుకుంది. మైరంధధి నవ్వి, “అమ్మా ! నాజోలికి రానివారిని నా పసులేమి చెయ్యు, ఇన్నాళ్ళు ఆ[శయం యిచ్చారు. ఇం హక పదమూడు రోజులు వుంవనిన్వండిచాలు,. ఆపైననా భ్రరలు నన్ను తీసుకు వవతాను, ఈ వుపకారానికి (ప్రత్యుప. కొర ౪ గగ గం ప వపక*తివేసి పవతతారుూ అన్న ది, కృతిగా నా భర్తలు గొప్ప వుపకృతిచణ పవతారుూ అన్న కాదంశే యేంతంటా వస్తుందో అని సుభధేప్ట సరేనంది, “సరిగా పదమూడఃరోజులయ్య్యాక వళ్ళిపోనాలి. అందె, “నళీి నంది సైరం(ధి. నురో పదమూడు రోజుల్లో అజ్ఞాతవాసం పూర్తి

వ్‌రాట ప ర్య ము | .7.| అయిపోతుంది. అనంతరం మంచిగా రాజ్యం పంచు తారో--- పడుతలంపుతో వెడిపోతారో ఆ కారవులు అనుకుంది. దుర్యోధనుని దురాలోచన

ఎలాగ నా పాండవుల అజ్ఞాతవాసానికి భంగంకలినించి తిరిని పన్నెం జేళ్ళు అరణ్యవాసం, యేడాది అక్రాతినాసం వేయిం చాలని దుర్యోధనుడి వూహ, అందునల్లే అనేకమంది గ౮ా| చామల్ని పంపి పాండవుల జూడ వెలుసును రమ్మున్నాడు,

ఆఅందులౌె కొందరువచ్చి, పాంజనవుల జూడా జవాబూ "మేమి లేదని చస్పారు, కస వృ జక్క. వీచేషం, మత్స్య బెశపు సేనానాయకుై న కీచకుణ్ని గంధమ్యాలు చంపారు, ఆ గంధ మాల భార ఖ్ట్‌న్‌ చెరపబోయావట నీంహబలుదు, అందుకు రెవించి ఆ గంధర్వులు యిలా వెశారటొ” అనిన్నీ ఇస్పారు,

దునో వ్టైధనుడు శాణం ఆలోచభచించి _- *సంబచేవాంచేదు _ ఇది ఫీముడిపవే, క చకుణ్న చంపటం యిం(దునితరం కూడా కాద, మె గె ఆవదాని కారణంగా అన్నాసు గనక, ఆమె (గాపజె అయివుఠిటుంది, చంప్‌నది ఫీముచేకాని -వీవొకడం కాదు, పాండవులు మత్స్య జేశంలో నే వుండినవుంటానము, మీాే మంటారు *ో అని అడిగిగాడు సభ్యులని,

దు శ్మాసనుడం "తేచి * “ఇంకా ఆలోచనేముంది? వీరా ఎడు మనకు శ(తునాజు, వాడు ఖచ్చితంగా పాంవవ్రలకు ఆశయం యిచ్చె వుంటాడు, వెంట నే యుద్ధశ రీ "వియించండి” అన్నాగం,

199 (శ్రీ ఆంధ మహా భారతము దురోోధనుడి కీఆలోచన "నచ్చింది “నిజమే యుడ్దానికి -నెడితే వికటుడికో పాంవవులు రాకపోరు వభ్చారా - మళ్ళి వనహాసం, గు ప్రవాసం వూస్తహం పన్నండి” అన్నాడు, అనడం తడవుగా (తిగ ర్లాధశువైన సుశర్మ "లేచి “ర్రారాజూ ! నాకూ*, వికటుడికీ బద్గవైె రం వుంది. అందున ల్ల టమ ౧౧ "సను ముందుగా నెళ్ళ దక్సి అదిశ లో ముట్టడించి, మత్స్య చేశా నికి (పాణతుల్యమైన నోగణాగ్ను (గహిస్తాను. అది వెలిసి విర టఎయడు యుద్ధానికి నసాడు అప్పుడు మోను ఉట త్తరాన నో(గహ ఇం చేయండి. ఎంత రహస్యంగా దాగ్‌ పున్నా పాండవులు అ(శయ మిచ్చినవాడి భతాన తప్పక యుధ్ధానిక్‌ వ సారు” ఇది బాగా తలకెక్కింది సుయోధనుడికీ *అలాన కానిడ్లాం, సున రా! నువ్వునిస్తె న ర్ట్‌ంత్‌ దక్షణ నొ (గహణం "చయ్యి నేను భీష్మ (దోణ కర్త కృ పాశ నై మాది పిమలత కలసీ వుత్తర గోగ్రహణం చేస్తానో” అన్నాడు ఆనందంగా, ఆరో చే సుశ ర్మా, మగ్నాడు కొరవులూ నో(గహణా గచ బయ నేరారు, థా ద దక్షిణ గోోగహణం ఎపునవై ఆ సుశర్మ తన అవూర్వ _సనావెఫాసితి మత్స్య దేశపు 'డఫి ణభాగా న్న తాకాడో, అక్కడి గె ల్లలు కంగారు పడిపోయాను. అంతలో నే యేరన్టం "తెచ్చుకుని కత్తులు

విరాటప ర్య ము 1 ౨ఫఏ

దూశార్కు కాన్ని సుశర్మ ధాటికి తట్టుకో లేక వారివో యామి, సుశర్మ మిసం తిప్యుకుంటూ గోవుల్ని మరల్నుకుపోసాగాడు,

ఈవా_ర్తవిన్నాడు విరటుడు సెంటనే సర్వహెన్యాన్నీ సనమికరించుకుని యద్దానికీ బయస్షైరాడు, ఆప్పుడు ధర్మరాజు అతిని. చేంతకు చేరి. *రాజూ! నాకూ అంతో యింతో యుద్ధం వచ్చు, మన నలలుకూ, 'తామ(గంథి, తంతీపాలుకూ రూ డా యుద్ధవి దా శ్రవిశెరదులే కనుకమ మ్మల్ని కూ-డా కీనుకు నళ ఛ్థండి మికు జయాన్ని కలిస్తాం-అన్నాడు కంకుభ్ట్టుమోద ఎనలేని గారనమున్న విరాటరాజు నళేనసిి వారు నలుగురకు- నాలుగు మంచి రధాలూ ఆయుధాలూ యినన్బాడు,

అక్క_-వ మరలివోతున్న సుశగ్మను అటకాయించి విరా టుడు గొప్ప య.ద్ధం చేశాగు, మొదట్ల* వారిధా టి! తట్టుకో "ఫ్రైక్త సుశర్మ యస్తైన్యం చెల్లాచదరై పోయింది, డానికీ కినిసీ సుశర్మ స్యయంగా విరాటుణ్ని యొదిరిచి, మూర్చసోగా ట్రై అతనిని తన రథంమిద వేసుకుని సజయకంఖం ;-దుతచూ

'బెంబెలుపడే విరాటుడి పైన్యానిక్‌ గం | చెప్పి, భీముణ్మిదూనీ “భీమా! మనకు (నతభంగం కాకుండా నునెళ్ళి 'రాజుసు విడిపించు” అని అజ్ఞుపించాడు కంకుభట్టు.

అనషం తవవుగా భీమసేనుడు ఉక రాకృ్ళతి దాల్సి, అడ్డావ్చే యనుగుల్ని తిప్పి తిప్పి కొట్టాడు,

కే 9డీ (శ్రీ ఆంధ మహా భారతము చినరకు సుశర్మను బంధింవాడు, విరాళణ్ని విడీపిం వ్రాగం సుశర్మ సైన ట్టంలో ఇాలాఖాగం కాలిక బుద్ధి చెప్పింది విరాటుగు భీముణ్ని మెచ్చుపన్నాడు, ఈ వలలుగు లేకవో జే మూ వమూన(వాణాలు పోయవి అన్నాడు అటునంటివా గణ త్రోడంగా 'తెప్పీంచినందుకు కంకుభట్టుని పాగిడాడు. ఆ రాలి వాళ్ళు యుద్ధభూమిలో వి శాంత్సికె ఆగారు, ధర్మరాజు సుక రని వదలమని కోరాడు, విరాటరాజు అలాగే "వేశాడు, అఆమ'ర్నాడోొ భీష్మ, (దోణ, కృ పాళ్య ట్టామ దుశ్శాసన (పభృతుల సహాయంకో దుర్యోధనుడు ఉ త్తరదిశను 'తాక్‌, అక్క-వ (గోగ్రహణం చేశాడు. గొల్లలు పరుగు పరుగున రాచనగరువై పు "నిళ్ళ్శాను. ఉత్తరగో [గహణం౦ శకారవులము౦దు నిలువ '₹ేక వచ్చిన గ్‌ వలు పిరటుడి కువూరవిలలో ఒకరైన భూనుంజయుడు అనే పేరుగల 6 త్త కువూరుణ్ని దూసి కౌరవులు వేసీన అఘాయిత్యం చెప్పారు, ఉత్తరకుమారుడు మండిపడ్డాడు వాళ్ళని చీల్చి చఇండాక్రేసొ నన్నాడు ఎటొచ్చీ యం.ద్హానిక్‌ వళ్ళెలంశకే తీన రభాసికీ సారధి లేడే అఎ బాధపడ్డాగా, అప్వుగు అక్క-డికినచ్చిన సైరం(ి - ఎందుకు లేరూ! బృహన్నల వున్నాడంగా | ఖాండవనం దహించినప్పూడు అప్టనుడిీః యిం(దుడికీ యుద్దమైంది. ఆ యుద్దంలో అర్జునుడి రథం నడిపించెైవరు! స్పహన్న లి అంది

16] వీరాట ప ర్వ ము కేల్‌

“బ్ర వే "ంటనే పీలివించు" అన్నాడు వ్ర _త్రరకుమూా రుడు బృహన్నల వచ్చాడు, రథం సిద్ధం చే కాడు, కవవాలు ధరించి ఆయుధాలు రధంలో సిద్ధం చేసుకుని, ఉ తరకుమా రుడు రధికుడుగా అతిరథుడై అక్టనుడు రథసారధిగా కుకు సేనలనై ఫు కదిలారు,

విరాటుడు దక్షిణ గో[గహణం వుంటాడు గసుక- వుతర నో(గవాణానిక తప్పకుండా అజ్ఞతవాసంలో ఉన్న పాండను'ల వస్తారు చూడ్ద్డామని వేచివున్న కౌరవ బలాన్ని అంతిదూరంనుంచి చూస్తీ వుత్తరకుమూరుడు త_తరపడి రధం మించి దూకి వుత్తరీయం జారిపోతుండగా పారిపోసాగాగుం అది మూనీ కౌరప'సేనలు నవ్వాయి, ఆ నవ్వులు విని బృహ న్నల తనూ రథం దూకీ వుత్తమణ్ని ఆపాడు, పారివోటంవీరుల లక్షణం కాదని ఎంతగా ఇెప్పినా లినళేదు. ఇక లాభం శేదని బృహన్నల యుద్ధం తనే చేస్తానన్మి అతనిని రథం తోలమనీ ఈ రథవమరాా యీ వ్‌ంస్టా నా బలానికి ఆగవు, పద అని ఆ సమిపంలో తమ ఆయుధాలు దాచిన జమ్మివద్దకు సచ్చి ఆ కట్టవిప్పమన్నాడు, ఉ_తరకుమూరుడే అమూటవిప్పి అందులో రత్నఖచితమై 'నెలుగాందుతున్న దివ థ్‌ ధనుస్సును మూసీ “"యి'దెవరిది” అన్నాడు

బృహన్నలనవ్వి-*అది గాండీపమని అక్టునుడివిల్లు నేనే అహ్తుసుణ్ని ఆ విల్లు యిలా షౌ-అన్నాగు, ఉ తరకుమూరుడు

జే ౧) అని

126 (శ్రీ ఆంధ మహా భారతము 'పీడిరూపంకోనున్న బృహన్నలని మూసి. “నిన్ను నమ్మను, నిజం గె అస్టనుడి వే అయి లే సవన నావాలటూ, వినర ణలటూ వష్పు. అప్పుకు నమ్ముతా” నన్నాడు,

అర్జునుడి పదిజర్టు = వాటి వివరాలు

స౪వ్‌ను”" అని బృహన్నల వెప్పటం "మొనలు సెట్టాడు “నీను "తెల్లటి రమణీయమయిన వ్యర్ధం కలిగిన "దేహంతో (పకాశిస్తాను గనుక అష్టనుడంటాన, ఫల్గుణీ నక్షత్రంలో పుట్టటం చేత పల్గుణుడం అన్నారు, నాతి తీ కుంతికీ పృధ అన వుపవావమం వున్న కారణాంగె నన్ను వొప్పాగు అన్నారు, ఫత్చీ ఛయం౦ంకరమూ, యిం(ద్రద త్సోీమూ, అయిన యీ మకుటం దాల్చిన కరణంగా కిరిటిఅని, నడా తెల్లటి గు(రాలు వూన్స్చిన రధాన్ని అధికోహస్తాను గనుక శ్వేతి వాహసుడనీ పిలుస్తారు, యుస్థ్ధాలలో ఆరిహృద్యిభంజనంగా పొారాడి. నెత్తుశుకులు సృష్టిస్తానని ఛీభత్పుడు అని పేకపెట్టావ, అపజయం యును గకవోవడంచేత విజయుడని పేక, ఎం౩టి వారినై నా చంపగల గటంవ ల్ల జిసష్టువనే “జీ, కుడి ఎడమల చేదం లేక శరములు వదలు సామర్ధ్యం గల్జుటవలన సవ్యసాచి అనే పేక, భూమం వలాన్ని జయించి, రాజసూయాధ్య రానికి ధనం సమకూర్చు టంచేత ధనంజయువనే పేరూ న వచ్చాయి”

ఈ విధంగా బృహన్నల చెప్పగానే నమ్మి, వుత్తమడు గాండీవం అందింఛాడు, గాండీనశం ధరించగానే బృహన్నలకు శీడియూపం పోయి యధారూపం కలిగింది, ఇందుడిచ్చిన

విీిరాటప ర్య ము 97 కుండలాలు చెన్సుకు అముగాయి, కీరీటం మూస్ధాన (పకాశిం చింది. దివ్యమైన రధం శ్వ తాశ్యపూరితమె ముంగిట నిలిచింది అగ్నద త్తమెన క వధ్యజం రధంమిోాద ఎగిరింది, చేవద త్తం చేతికి అందింది. అష్టనుడి దివ్యగూపామ్ని చూసీ ఫుత్తరుగు అబ్బురపడ్డాగు, పాస్టువతనిని సారధిగా నియవి-౦చి = క్‌ొస్ని మెలుకువలు చెప్పి రధాన్ని శమివృతె"సికీ (పదక్షిణంగా వోనిమ్మన్నాగు, ఉత్తసుడలా రధం తోలటం ఆరంభించగా నే దిక్కులు విక్క_టిశేలా దిన్య శంఖమైన తన ేవదతాన్ని పూరింవాడు శ్యతవాహనుడు,

ఆ శంఖధ్యని 5 కారనశిబరంలో అలిసామాన్యులుగుం పొటుతోనూ, వెవ్టలు పగిలీ చచ్చారు సామాన్యులు (వాణాం తకమెన మూర్చనొందారు, మధ్యములు భయ పడిపోయాను, యోధులు *ఎక్క-డిది దుసృహనాదం” అనుకున్నారు, (వాజ్ఞ 'లెన భీష్మ (దోణులు ఆ శంఖనాదం అష్టునుడిదిగా గు రించి అతిడు స్లే మంగా వున్నందుకు ఆనందింవారు కోవా _ర్హదుర్యో ధనుడిక్‌ చెప్పాను “అయితే పాండవుల్ని మళ్ళీ పన్నాండళ్ళు వనవాసాన్‌ క్కీ యేడాది అజ్మతవాసానిక పంపుతాం గడువులో పల వొరికీపోయాడు గాండీవి"అన్నాడు దురో ప్రధనుడు భీష్ముడు నవ్వి “వ్యరివాడా! వారి గడువు అధికమానంతో కలుపుకుని నిన్న నే లీరిపోయింది, (నతభంగం కాలేదు, మనకు (వాణభం గం కాకుండా కాసుకో, పదమూడు సంపత్పిరాలుగా ఆతు చుకున్న ఆవేసం యిప్పుడు విజబ్బృఫంచిందిల అన్నాడు, కద్దుడు మాతం "లక్క-హషయకుండా “అప్రనూూ కే యపడికి "ఇక్క?

128 (శ్రీ ఆంధ మహా భారతము వాణ్ని నిలువునా చీళ్చేసొను” అంటూ బీరాలు పోయాడు,

అంతకంతికీ అస్టునుడి రథం చేరువవుళోంది. అహ్హాను తోొక్క-సారి తన గాండీఠ ధనుష్టంకారం చేశారు ఆ ఠంకా రానికి చెట్టమిోాద పలు 'రాలిపడీ చచ్చివోయాయి, ఆకులు రాలివోయాయి. మబ్బులు (బద్దలయ్య్యాయి. ఎందరో కొరన యోధులు. కళ్ళు తింగి పడిపోయారు, ఇక లాభంచేదని ఫీష్ముడు పశువుల్ని తోలుకుంటూ ముందుగా దుర్యోధనుణ్ణి 'నళ్ళివామ్మన్నాడు, *మేం "వెనకా లేవుండి అస్టునుణ్ని అటకా యిసాం అన్నాడు. మైక్‌ కబుస్ర చెప్పినా అసునుడి సంగతి

ఐటి ఓ... (౧ జ్ర

"తెల్పిన దుక్యోధనుడు (బ-చశ్రి అని పకశుగణాలతో ముందుగా బయ చ్చే రౌడు కరిపురంవె పు, ముందు రారాజు సైన్యం, "వెన కాల కురుసై న్యం విడుతుండగా -అన్టునుడు తన రథాన్ని 'రెంటీనడుమా పోనిచ్చాడం, అ నడుమనుండి “నేను అ స్టనుణ్ని గోరత్షణార్థం గాండీవధారినై_ వచ్చాను. ఆపండి “ఆలమందల్ని అసి బిగ్గరగా శేశ్‌క వేసి శస్ర్రృసంధానం చేశాడు. అవుల్ని ఫురం వెపు మకలింవాడు, అనంతరం ఉత్త రుడిక్‌ కుర్తుసె న్యాన్ని పరిోఆలనగా చూపుతూ ఖీష్మ (దోణ కర్ణ కృ పాశ్య స్థానము సుయాధథనాదులను గుర్తించే వాడు,

ఇంతలోనే కర్టునం ధనుస్టుం కారం చేస్తూ పార్థునిమోవకు

జ జర ల అగా ర్న సూ ౧7ా ఆలై్రసి

వమ్బాడు భీష్మ(ద్రోణ కృ పాశ్వస్రైామలు కుండా | తెనితో కలిసి పఫలబ్దుణుణ్ని ముట్టడించారు. అదిచూసీ దుర్యోధనుడు కూడా విజయుణ్ని తా కాగు, ఈ విధంగా కురుమైన థ్టంలో

విరాట ప ర్య ము కేస (పముఖ్ములై న అఆప్రవ యోభధలూ ఒక్కసారిగా పాంవన మధ్యముణ్ని చుట్టి పోరాప నారంభించారు, అషప్టనుడు రెచ్చిపోయి. ఆస్టరకూ- అమ్ములతొ జవా ' ములు చెబుతూనే పదాతి సైనా ట్ట పట్టి పల్గార్చాడు, ఠరథా లని తుత్తునియ లుచేశాడు, గుత్రాలను చంపేశాడు, సొారధుల్ని చావగొట్టాడు, రధికుల్ని రక పు కురుల్లో ముంవాడు, దుళ్మొౌ సన దుర్ముఖ ఫకుని సెంధవ బాబ్లాక సోమద తాదుల్ని పష్ట్టు టె వెంటనే రాభేయుడీలో ద్యంద్యయుద్ధం వైరా వ్‌ రథధాన్నటు మళ్ళించాడు, వృళాసుర యిం[దులులా పోరావ సాగారు కర్షార్జునులు, గాండీవి విడిచిన కూర నారాచచయా నికి తట్టుకో లేక కరుడు రణభూమిని వదలి పారిపోయాడు, అనంతరం (దోణున్ని సీకొని అయన సరీకం "మొతాన్ని తన శరాలతో సింపేశౌడు, అదివూనీి హాహాకారాలతో పారిపోయీ యట్‌నౌ బ్టైనముళ్ళించి అశ్వత్థామ పార్ధుణ్చి నిల చేశాడు హపొదమనింగాలా కలబడ ఆ వుల యుద్దనై పుణా నిక్‌ మింట భక) య్‌ (థర దేవతల కంట అచ్చెరువు కాపురం పెట్టింది. అసమానమైన పరా(క మంతో అశ్యళ్ళామ అర్జునుడి పీింటి నారిని (లంచ సింహనాదం చేశాడు, మండిపడ్డ అషప్టునుడు, మరోసారి పింటికే నారినితొడీగి అమ్ములు సంధించి అశ్యై"మ రొమ్ముపగీ కేలా లకీ ఓరి ఫో | స్‌ో కొడు ఇ రిపరి 4 కొట్టాడు, అదిపవూాణ అశ్యన్థామకుత దుగ” కృ పుడువ చాడా కిరీటి అశ్వత్థామను వదిలి కృవుడితో యుద్ధం మొవలు

180 (శ్రీ ఆంధ మవాో భారతము

పెట్టారు. భీభత్చుడి శరనంచయంతో కృపుడి శరీరం తూట్లు పడిపోయింది. ఏిల్లు విరిగిపోయింది. అదిచూసి, కృపాచార్యుడి చ(కరత్షకులు తొమ్మండుగురు ఒక్క-సారిగా అస్టునుడి మోదకి రాబోగా ధనుంజయుడు ఆ తొమ్మండుగురి శిరస్సులూ యీక గాణంతో యేకకాలాన నరికేశాడు. కృపుణ్ని విరధుణ్ని చేయ డంతో అతగు ఆశ్వన్ఞామ రథం యెొక్కా-డు, ఆ "నెనుక పాం డవ మధ్యముడు పితామహుగై న భీష్మునితోతలపడి మూర్చ పోగొట్టాడు. భీష్ముడంతవాడు మూర్చపోవడంతో కురుసై న్య్యాలు పారిపోసా గాయి. అదేసమయంలో అస్టునుడు దుర్యో ధనుణ్ని తాకాడు, తీవ శరాలతో అతనిని గాయపరచి మాయజూడం అడటంకాదురా అస్‌ చెప్పీవాడిచి ధర్మ బుద్ధితో మసలమని సాచ్చరించి విడిచాడు దుర్యూధనుణ్న. ఎక్కడ చంచేసాణ్‌ ననే భయంతొ మళ్ళీ "సేనలు (దోణాదుల నాయ కత్యంలో నెనుకకురాగా. సవ్మూహనా స్త్రాన్ని (ప్రయోగించి అందర్నీ విగతస్పృహుల్ని చేశాడు కాంలేయుగు అనంతరం వు త్తరకుమూరుణ్ని మూని *ఉత్తరకుమారా! మనం యున్ధా నికివ చ్చేముందు మోవెల్లెలు ఉ _త్తరృబొమ్మల పెళ్ళిళ్ళకిగాను ఏరి తలపాగాల కుచ్చులు తెమ్మన్నదిగదా! ఇబేళిదను వెళ్ళి తలపాగాల కుచ్చులు కోసుఫొనిరా, అదిగో భీష్ముణ్ని వరాశావా ! అయన జోలికీమా[తం వెళ్ళకు, ఆయనకు ఈ సమ్మోహనా సో/పసంహరణం బాగా తెల్పు, అయనస్పృవా కోలుపోడు పడిపోయినట్లు నటి స్తున్నాడంతౌ” అని మరీ మకీ పాచ్చరించిపం వాడు, అలాగనని ఉ తకకుమూరుడు తలపాగా

విరాటప ర్వ ము ఫీ] లకుచ్చులు తెచ్చాడు రథం జమ్మి చెబ్బునెపు పోనిమ్మున్నాడు అ'ష్టనుడు,. ఉ త్తకకునూరుడు అలా7. చేశాడ,

ఆ తర్వాత కా'స్పేపటిక్‌ సృహలాకి సచ్చిన కరన సీనలు తమ తలపాగా కుచ్చులుకూడా కౌంతేయుడు కోసుకు పోయా-డని ఆ(గహపడ్డారు, భీష్కుడు వారిని మందలించి, తల పాగాకుచ్చులు సోతేపోయాయి.. తలలు కో సెయ్య నందుకు సంతోపి.0చండి” అని 'వెప్పి వెనుకకు మరల్చాడు,

రథం జమ్మి చెట్టుచేర గానే పార్జుడు గాంశీవాన్ని యథా స్ట్థానంలోవుంచ నియమించి తనకు (పసాదితాలైన యుద్ధ భూపణాలసి (పార్సించగా అవి అదృశ్య మయ్యి పూర్యవు బృహన్నలనగూపం సీద్ధించింది. గాండీశం కై నవుంచి వు త్తముగు రాగానే, ఆతని మానూలు రథంమిోద యుక్క్‌. బృహన్నల సారథ్యం చేస్తూ, ఉ_తకుడి గెలుపు నగరంలో ఇెప్పమని ముం దుగా గో పాలురనిపంపాగు, *ఉత రా! నువ్వె రథిపడిగావుండు ఈ విజయం నీదిగానే చెప్పు. రహస్యం సుమవా”అని సాచ్చ రించాడు అ్టోనుడు ఉత్తకుడు, ఆరని నూట కాదన ₹ేక *స రి” నన్నాడు, విరాటునికిపాండవులు తమునుయెకుకపరుచుక్‌ నుట

దక్ష ణగో[(గహణంనుంచి విజయోత్సాహంతో" వచ్చిన ని రాటునిక్‌ ఉత్తవగో గహణవా ర్త, ఫుత్తరకుమానుడు యుజ్ధా సిక్‌ “విళ్ళవం "తెలిసీంది. ఆయన ఇాలా వీవారించాడు, "నంటనే కొంత టైన్యాన్ని తోగుగా వెళ్ళమన్నాడు. అంతే

199 (శ్రీ ఆం(ధ మహా భారతము లోనే గోపాలకులువచ్చి ఉత్తరకుమారుడి విజయాగ మనాన్ని చెప్పటంతో రాజుఅనందించాడు. వారికి బహుమతులిచ్చాడు ఉ శ్రరుడికి ఘనస్వాగతం యిచ్చేందుకు వర్పాట్లుచేయించాడు ఆఆనందసమయంలో పాచికలాడదలచి. కంకుభ ట్టును కూరో ల నియమించి వెంతనున్న పైరంటధిని పిలిచి, పొచికలూ పల కమూ "తెమ్మన్నాడు. అమె అను చేసింది. అట మొదల య్యింది.. విరాటుడు తన కుమూరుడి విజయాన్ని పలురకాల పాగుడుకుంటూ ఏమేమో చెబుతుండగా, వినీవినయిక వుండ బట్టలేక కంకుభట్టు “వేషంలోవున్న ధర్మరాజు - “ రా-జేందా! మామా అనుకోనంకు ఒక్క- విషయం చెబుతా, మో అబ్బాయి -ఇలిచాడనుకోడం (భను 'సారధిగా వెళ్ళిన బృహ. న్నలమా వాణ్ని "గెలిపించి ఉంటాడం పె, వ పరా[కమం, నర వం బృహన్నల వేకాని వు త్తరుడివికావు” అన్నాడు" అం దుకు కినిసి చెంతనున్న పాచికలు విసిెశేశాడు విరటుడు, అం. దులో ఒకటి పొరపాటున ధర్మరాజుకు తగిలింది, రక్తం కార సాగింది. నెనువెంట'నే వెంతనున్న పైరం(ధి తన పటళొం గుతో గాయం అద్దింది అంతలో నే వు త్తరుడు వ ్చాడు, కంకుభ క్షు ధర్మరాజు అని "తెల్సిన కారణంగా ఆతను చాలా బాధపడ్డాడు అయినా అష్ట్రనుడి ఆజ్ఞానుసారం జరిగిన దాన్ని వుళొకలా చెప్పి, అప్పటికి తప్పుకున్నాగు, ఆ రాతి పాండవులూ పాంచాలీ రహస్యంగా సమో వేశమయ్య్యారు. అ మర్నాజే తాము నిజరూపాలతో బైట పడాలనే తీర్మానానికి వచ్చారు,

17] విరాట ప ర్య ము 108 రెంచడనరోజువారు కు(భోదకస్నాత్సుల శ్యతవ స్తా?లూ శ్యతసుమాలూ ధరించినవారై, విరాటుడి కొలును వేరామ, యుధివ్యమడు విరాటుడి రాజనింహాననంమిద ఆనీనువయా గు కొంతతవ్యవై న తమవాత ఫ్వృతురైన వుత్తర కుమారునితో కలని సభకు న చ్చిన విరాటుడు, పంఛాగ్నుల్లా (పకాశిస్తన్న వారిని మూనీ ఆశ గసవోయి కశపంతో *వమిటా దుస్సాహ సం 8 నీంహాసనం అధ్యి,స్తారా!? అన్నాడు, అందుకు అప్రనుడు "లీచి, నిజానికీ ఆయన కరార్పున్న నింహాననం అయన హోచాకు తగదు, ఎందుకం కే), (పపంచం మొత్తాన్ని పాలించగటల్లిన ధర్మ రాజుకీ, సీ మత్స్య సుర నింహ సనం యేుమూలకి * = న్నాడు విరాటుడు అబ్బురపడి ఈయన ధర్చ్మ రాజూ! అయి పే తక్క్‌న వారీ అవి (పశ్నించగా, పాష్టగం వలలుణ్నీ, 'తామ(గంధ్‌, తంతీ పాలుల్ని పరిచయం చెఫాడు, ఛీముడు పుబ్టుణున్న్ని యనిగించాగు, ఈకథనాన్ని 6 తరుడుబం పరివాడు, వీరాలుడు 'అఆంపబేసుకురి, ఈ రాజ్యం మోరే వలు కోండి, ఇన్నాళ్ళూ 'ఇెలియక ఏమైనా దుర్భాష లాడికే మన్నించండి అని "వేడుకొన్నాడు ఉ త్తరకుమూరుడు నవ్వి, ఈ రాజ్యం కొరవుంనుండి' వానే గలిచి మనకి యిచ్చామ ఫుచ్చు కున్న టే యివ్యటం గొప్పకాదు. మశచై నాయియి వ్రలన్నాను కుమూరుడి యు ర్త మైన పలుకులకు సంతోషించి వ్‌ రౌట్రుడు, అస్హ్రనుడికి తన కూతురైన ఉ _త్తరనిచ్చాడు, అప్రనుడా మెను పరి గహించ దు, అమె తనవద్ద నాట్యం సమ్చృకుంది. శ్‌ష్యు "రాలు పు(తి కాతుల్య కాబట్ట అమెను తన కుమూరూూన

1లీ4ీ (వ్ర) ఆంధ ముసా భారతము అభమన్యున కిచ్చి పెంస్ల చేస్తే కోడలిగా ్వీకరిస్తానన్నాడు, విరాటుడు ఆనందింవాడు, వెంటనే వేదపదు.లైన వి(ఫులను పిలిచి ముహూర్తం పెట్టించాడు, బంధువి[తులందరిక్‌ వివాహా అహ్య్వానాలు పం వారు, ఉత్తరావిమన్యుల కళ్యాణం

అటు తరువాత పాంవనులు జమ్మి చెట్టును చేరి తము అయుధాలు పూజాపురస్పరంగా తీసుకున్నారు. మత్స్య పాల కుడి సహాయంతో నృపస్తావ స్రంలో ఉంవసాగారు. కబురందిన బలరామ కృష్ణులు, సుభ(దాఖిమన్య సహితు-లె వుపష్లాన్యం వచ్చారు,

ఇటు పాంచాలనుండి (దుపదుడు, దృష్టద్యుమ్నుడూ 'మొద్నలెనవారూ వేశారు, న్‌ బ్యుగు, కానీరాజు బలగంతో సహా వచ్చారు. ఎప రెనరి తాహతుకు తగినట్టుగా వారివారికి విరాటుడు సత్కారాలు చేశాడు,

అనంతరం -వేదమూ ర్రుల్తెన వి(పులు వుంచిన సుము పహలూరాస ఉ తరకూ, అభిమన్యునకూ వైభవ పేతంగాక ళ్యౌ ణం జరిపారు, అభిమన్యుడిక్‌ 'యుడునందల ఎనుగుల్ని, పదివేల గుశాల్ని, అయిదులక్షల ఆవుల్ని, లక్షమంది దాస దానీ. పరివా రాన్ని, 'దెండు' వేల రథాల్నీ యిం 'కె అనేకమైన మణీ రళత్నాలనీ ధనాన్ని అరణంగా యిమ్శారుం

అన్నీ [గైకొని పాండవులు ఉపస్లాన్యంలో సర్యభోగా లతోనూ తులతూగుతూ సుఖ్హులె పున్నారుం

వాటిలా

155 ఉ ద్వ గపర్వ వు

ఉ_త్తరశ్‌ అభిమన్యుడికీ అతిలోక వైభవంగా. పెళ్ళి జరిగిపోయిన ఓ నాలుగు రోజులయ్యింత ర్వాత ధగ్మ గజ వీరటుని నభకు వవ్న్బూడు, పెళ్ళికని వచ్చిన బంధువులూ వాళ్ళూ అందరూ వున్నారు అక్క-వ, ధర్మరాజు రాగానే లందరూ పెళ్ళిముచృట్లాడుకుంటున్నారు, అందర్నీ చూసి క్షుడు "లేచి నిలబడ్డారు “ ముపహ+ళర్రాజులా రా” అన్నాడు, ఆ సర్యం వినపవగా నే అందరూ మానం పషహీంచి అలు వరాఫాను “వా అభిమన్యుడి పెళ్ళి ధర్మమా అంటూ అయినవాళ్ళం అందరం కల్పుకున్నాం, పాంవవులంకే మనం దరికీ అభిమాన మే, అంచేత వాళ్ళ పురోభివృద్ధికి తగిన విష యం ఒకటి యిక్క-వ (పసావిస్తున్నాను, ఇన్నాళ్లూ ఆ కొర వ్రులు పెళ్టన బాధలన్నీ సహీంఛారు మనవాళ్ళు, అరణ్యవాసం అజ్ఞాతవాసంకు*=డా అయివోయాయి. మరి జూద నియమం (పకారం యిష్పుకు పాంచవుల రాజ్యం పాంపవులకి రావాలి కాన్సీ కొరవులు యి చ్చేలా వున్నట్టు నాశేంళోచదు. ఆకార ణంగా కొరవ సాఠవనులక్‌ యుద్ధంతప్పదు అనివసోంది, ఆసలే పగతో కుతకుతిలాడిపోతున్న పాండవులు వాళ్ళని (పాణాల్తో వదలరు, అయిలేనేం * పొంచఫులు రాజ్యపంనులు కాబ్ట్టి స్వల్చ్బమైన బలంతో మాతెమే నుంటారసి ఆలోచించి దుర ధనుడు మి(తి రాజ్యాల సహాయాన్ని లతీసుకుంటాదు, చెన్నా

106 (శ్రీ అంధ మహా భారతము చ్చించేమిటం కే, యిక్కడ మన పాంవవుల్ని అభిమానించే మనం, నెంటస మన పైనా ఫ్ర లెచ్చి సీళ్ళకి దన్నుగా నిల బడాలి, ఉ్రంకో ముఖ థి విషయ మేమిటం 1కు, "సేనేదోఆంటున్నా సనీ, యుద్ధ మే నిశ్చయం అయిపోయిందనీ అనుకో కండిసువూ! ఏమో దురోగ్యధనుడి బుజలో 'యీముందో మున కేం తెలుసు, ముందుజా(గ త్తకో సం యా నాలుగుముక్క-లూ చెప్పాను, ద్ర యొవనై నా సపెద్దమనిపి.ని పంపించి కౌరవులకో గాత్యించెయ్య ఓం మంచిదనుకుంటున్నాను అని చెప్పి ఆగాడు కృష్ణుడు, బలరాముగు లేవడంతోనే -కృష్తుగు కూర్చున్నాడు. “పూతమ్ముడు చెప్పింది అన్నినధాలా సబబుగా నే వుంది” అంటూ బలనాముడు చెప్పపం ఆరంభించాగు, జ పాంసవులు జూదంలో రాజ్యంపోగొట్టుకున్నారు. అది యియ వ్ట్‌నోన్‌ అడ గపం, వాళ్ళుయస్య నం బాగానే వుంటుంది. లా క్కౌక పోతే పాండవులు ఖచ్చితంగా య.ద్ధం దేసావ,. మనం శక్తీ సంతుల మే అయినప్పటికిన్ని యుద్ధంలో ర కృపాతం వాంఖించ తగనిది, అంచేతి ఆ పంచేదూతని యునర్ని పంపుతారో కాని కా సవినయంగా మాట్లాడేవాణ్ని పంపండి. ధుర్య్వోధనుడి చిత్తవృ త్ర్తినిబట్ట (పార్ధనా పూర్వకంగా నే ర-జ్యం అవగాథి, ఎందువేతనంటా శేమో! జూదంలో మోసంచేసింది శకుశే కాసి, దురో్యోధనుడు కాదు, అందునల్ల కౌరవుల్లో య్‌ అధ ర్మమూ లేదు" అసి బలరాముడు వూ ర్తిచస్తుంవగా నే 6-స్రేళ్త పోవడమేమిటిశ+్‌ అంటూ ఠక్కున ల్‌వాడు సాత్యకి,

విరాట ప ర్య ము [ఫ్‌

“అధర్మం ౯ "రవుబ్లా "లేకపోతే ధర శ్రర ్జజలో వుందా! అంత అధర శ్రమే వుంకే జూదగృహంలోనే కౌరవుల భరతం సళ్షువారు పాండవులు, కామ్యుకననంలో కృష్ణుడు “కౌరవు” ల్నిప్పుడే చం పేసా, మోకు రాజ్యం యిసానన్నా నరే ధర్మ బద్దంగా వనవాస అజ్ఞాతవా సాలు పూ ర్తిఅవ్యాలి అసి జెప్పిన యీధర్మమూ ర్తి నియెంతగానోబాధ పెట్టా శే కొారసులు, పోనీ, దుర్యోధనుడు మందివాజే-మరి (గాపది బట్టబూడదీయించ తం యమన్నా రానుందా? ఘోషయా(త యత్నం అయిన ననేనా ? గో(గహణం యెందుకు చెనీనట్టు 1 అలాటి వాళ్ళి ద్యర = వేతులు నలుపుకుంటూ 'రాజ్యం యిప్పీంఛండి” ఉపి (సాథధయపడ్డం వుత్త అల్పత్యం. థమాగానే అడగాలి. తున మైలే “ఓరి కౌరవులారా! మిభావులుమూ-డాయి జూగగత్త అని కూడా వెప్పాలొ అన్నాడు సాత్యకే,

"జాను సాత్యకి చెన్పీంచే బాగుంది అన్నారు అం దరూ “శుభం "వెంటనే దూతని పంపండి. అలా! బేశజే శాల రాజుల్ని కలసీ సహాయం కోరండి. బద్ద మంతు “లప్వూుహూ ముందు. కోరినవాళ్ళకే తోడుపడతాకు. జాగ త్ర నేను ద్యారక 'విళ్ళినోతా, ఏర్నాట్టు అయ్యాక కబురు ప్టండి” అన్నాడు క ఫన్సుడు,

పాంవవులూూ రాజులూ అందా (శ్రీకృష్ణుణ్ని 'యుంతో గొప్పగా సాగనం వాకు

నెనా? సనా?

అనంతరం పాండవులు మళ్ళీ ఉపస్లావ్యం శేసుకున్నారు (దుపదుడు-= "వేగంగా పనులు ముగించుకొ నేవాళ్ళూ, వేగంగా వెళ్ళగలహెళ్యూ అయిన వాళ్ళవి విలిచి మిత దేశాలకు ర్‌బు రులు పంపాడు, తన పురోహితుణ్ని కారవనభక దూతగా పంపించాడు, కృష్తుడి సహాయంకోనం అస్టనుడు స్యయంగా బయ ఫైరాడు,

అషప్టనుగు "నెళ్లేసరికి అక్క-డ దుర్యోధనుడు ఉన్నాడు, కృష్టుశుపడుకొనిఉన్నాడు ఆతనితల-నె పుయెలై యినపీఠంమోద దుర్యోధనుడు కూర్చుని ఉన్నాడు. అక్టునుగు కృష్ణుని పాదాల దగ్గర వినయంగా నిలబడ్డాడు, అక్హునుడు క్చస్తుడం "లేవాగు, ఎదురుగా అష్టనుడు కనివీంభాడు, అనంతరం దురో వ్రథనుణి వరాశాడు, ఏటిమిలా నచ్చారు! అని అడిగాగు, దానికీ దురోోధనుడు-“మాకూ పాండవులకీ యుద్ధం జరోేోలా ఉంది అంచేత సీసాయంకోనం వచ్చాను, ముందు వచ్చిన వాళ్ళకి సహాశరించడం నీవంటి విల లశణంొ-అన్నాడు,. “నిజమే! కానినేను ముందుగా అప్ప్టనుణ్ని దూశానే! సరే, అలాఉంచు ఇద్దరూ నా సహాయంకోనం నచ్చారు గసుక ఓ పని చేస్తాను, నా సహాయం ₹ెండురకెలుగా విభజిసాను. ఎవరిక్కా-నలసింది వాళ్ళు కోోటకోండి అయిలే అస్హునుడు స్‌ కన్న చిన్నవాడు గనుక, ముందుగా అతను కోరుకుంటాడు అన్నాడు కృష్ణుడు, దుర్యోధనుడి! యిష్టంవేదు, ముందు 'యీం కోరుకుంటాదో

ఉ దో గప ర్వ ము శప అర్తునుడు! అనీ ఆతని నందేహం కాని, తప్పదుగనుక అలాగే “వినండి కృష్ణుడు చెబుతున్నాడు. నేను ఓ5ైపు, నా "సేన నారాయణ గోపాలసై న్యం పదివేలమంద్‌ ఓ సు "సను యుద్ధం వయ నా ఊరికే యీదో ఆలోచనలు వెబుచుంటా నంఫ, నా సెన్యం వూతం మహాోపీరులు వాళ " యుద్ధం చేస్తారు. ఇప్పడే కోరుకోండి యెొవళ్ళ కేం కావాలో -అమ్టునా, ముందు నువ్వు కోరుకోవోయ్‌ _- నీకు యి భాగం కావాలి? నేనా! సేనాళలొ అని అడిగాడు కృష్ణుడు, నువ్వెకావాలి నువ్వే కావాలి అన్నాడు అష్టనుడు, సైన్యం దక్కి- నందుకు సంతోషిస్తూ, బలరాముడి దగరకు వళ్ళ్శ్ళాడు దువ ల్‌ ధనుగు నేను నీవైపు మొన్షవాన్నే కాని నీనైపుక్‌ వష్తే కృష్ణుడికీ నాకూ శతృత్వం వ స్తుంది, అంచేత నేను ఎటూ ర జాలి "వెళ్ళను అన్నాడు బలరాముడు, కృ్‌ష్నుడు అప్టనుణ్ని అడిగాడు, అ'బేమిటాోయ్‌! యుద్దం చెయ వను అన్న నన్నుకోరావ్‌' [2 అని, అందుకు అసునుడు జ వివయంగా “కృస్తా |! నువ్వు యం.ధ్ధంచ స్తే వమా గొప్పతనం యేముంది! పాండవులు బలహినులే, కృష్ణుడే యుస్ధంలో గెల్చి యీ భూమి వాళ్ళకు యిచ్చాడు ఆంటారు అందువ ల్ల యుద్ధం చెయ్యుద్దునువ్వు* నాచేత చేయించు నారధాసికి సారధివికా”

140 (శ్రీ) ఆం[ధ మహా భారతము అనంతరం కృ స్లూరునులు కెర్యాలోచనకొ సం వుపస్తో న్యం వళ్ళారు, ఇక పాండవుల పమొన కొంద, కారవుల పతన కొందరు రాజులు పోగుపడసాగారు, అప్పుడే, మద "'బేశంనుండి కౌరవుల మేనమాను అయిన శల్యుడు యూ కజు రందుకుని వాంచవులకోనం వ సున్నాడు, వౌార్షమధ వ్టంలో ఆయ నకీ ఆయన 'సేనకీ అనేకమైన సౌక ర్య్యాలా అవీ వన్చాటువేసి ఆయన మన్ననవాందాగు దుర్యోధనుడు “సిశేం కావాలో కోరుకో” అన్నాడు శల్యుడు, “యుద్ధంలో నా పమౌన నిల బడు” అన్నాడు దురో్యోధనుడు, గీసంొనన్నాడు శల్యుగు. ధర్మ రాజు నొకసారి కలిసి వసానని చెప్పి శల్యుడు పై వ్రైరాగు, _ జరిగిందం తావిన్నాడు ధర్మరాజు, “దీ స్రేముంది! మనల్ని నసంతవ్వ్మ. పరచిన వాళ్ళ ఫోంక్ర తీర్చృటం సలత్చువషుఎ అశ్షణం, అలాగే చెయ్యి మామా కాని, ఒక్క-విషయ౦-మన అస్టును డికీ వాళ్ళ కర్షుడికీ పడేపోరువుంది చూశావ్‌, అది చాలా భయంకరమెంది, అష్టునుడిక్‌ కృృస్షుకు సారధ్యం వహాసాడు, కర్దుడిర్‌ తగిన సారధిలేదు, కృస్తుడితో సమానంగా రధం నడి “బీది నువ్వు ఒక్క-డివే, అంచేత అతనికి రథసారథిగా నిన్ను సియమిస్తారు, అప్పుడు నువ్వు కక్టుణి మనస్సు విరిగే మాటలు చెప్పి, అనరానిమాటలు అని అన్ర్రశ స్తా/లు నిష్ప యోజనం అయిసోయ్‌లా చేయాలి. ఈ పని చేసిపెట్టు” అని అడిగాడు యుధివ్యమగు, “ని అన్నాడు శల్యుడు, ఇక సాత్యకి, శేదిరాజు ధృష్టశేతువు, మాగధ సహా

18] 6 దో గప ర్వ 0 కేశ] "దేవుడు కేకయ బేశపు రాజులు అయిదురుగు, (దుపదుడు, వీ రాటుడు, వాండ్య్యులూ- యిళత్యాదులూ 'మొతంమిద ఒక్కొక్కరూ ఒక్కో. అవమోహిణి మైన థంక్‌ వే-రేనరికి పాండ వుల యసె్‌న్యం యీడు అమోహిణీ లయి ఫ్రండ్‌

ఇటు నరకాసురుడి కొడుకైన భగదత్తుడు ఆషపి-శి 'సేనతోటీీ భూరి(శనుడు ఒక అత్షూహీణీ కాంభోజ యవన సింధు సౌవీర చేశాల రాజులూ తవు తమ పె న్యాలతో వచ్చారు, నీలుడు, కృతవర్మ, వీందానవిందులు నలుగురూ కలిని నాలుగు అజూహిలులూ తీసుకొచ్చారు. ట్రక్‌ చిల్లర మల్లరగా మరోమూడు అవషొహిణీలు చేరితే మొ తంమిద పదకొండు అషైహిణీల 'సీన తయారయింది కారవులకీ,

సంజయ రాయబారం

(దుపదుడు పంపిన పురోహితుడు మళ్ళీ వచ్చాడు, త్వరలోనే వాళ్ళ మనిషిని పంపుతాం అన్నారు అనిచెప్పాడు ఇది జరిగిన కొద్దికాలానికే కౌరవుల దూతగా నంజయుడు వచ్చాగు, కుభల (పశ్నలూ అవీ అయిన తేర్యాత నంజయుదడు గొంతు నవరించుకున్తి ధృత రాష్ట్రుడి నందెశం వెప్పటం ఆరంభళింభాడు,

ళసన్సు చెబుతున్నవన్నీ మ్‌ సైతం అయిన ధృగ 'రాష్ట్ర/డు వెప్పమన్న వేగాని, నా సొంతం ఒక్క. ముక్క కూండా-లేదు, జూ(గ త్తగావిను ధర్మరాజా! కౌరవులకీ మాకూ యస్థంహానిక రం 5 “రవులకన్నా మిరు నయసులోనూ, విద్య లోనూ, జ్ఞైనంలోనూ, శొాంతంలోనూ తమంలోనూ, దమం

142 (శ్రీ) ఆం[ధ మహో భారతము లోనూ నూడా పెద్దవాళ్ళు, అంచేత తెలివగా సంధి చేసుకో నాలేకాన, యుద్ధం యుద్ధం అంటూ కారో్క్చోకూ-వదు, వాకలి 'తెచ్చినబట్టలా స్వచ్చుంగావుండే కులగార వానికి డాగుపడ్లవు తుంది, మిరు యుద్ధం చేస్తీ యుద్ధంనభై జనత్తయం అవుతుంది ఫీడి తే ఓడిపోయా మనీ, "గెలి సై అయ్యా! మనవాళ్ళని చంపే సుకున్నా మే అనీ యవత్యవలసీవ స్తుంది, నువ్వేం తక్కు-వ వాడ సనికాదు మా అభిపాయం, యీ భీముడు గద పట్టుకుని యుద్ధంలోకి దిగితే పట్టశక్యమా! - అష్టనుడు గాండీ5ం సారించి రణభూమికి రధారూఢుదైన స్తే (బహ్మ'దేవుకై లే మాతం ఎదిరించి నిలవగలడా? నుప్వు కోపగించి ఆ యుధం పట్ట వేకాని పడి బే శ తువులకీ యమధర్మ రాజు వేకడా! అంతివా ఛృమిారు, అయినా కొంత శాంతం నహీించికారవులతో సంధి చేసుకోండి, ఎందుకం శే, కారవుల్లో మూత్రం శూవమా పే*మిల్లేరూ! భీష్మ, (దోణ, కర్త కృ పాశ్వ నామ శల్యులు ఆనుగససుచసూ ఆరి పుష్య న్హాల్గాగా జయింప శక్యం కాని వాళ్ళు దుర్యోధనుడి తమ్ములు మహాపరా[కమవంతులు వాళ్ళ హొడుకులు 'అచే యులు మరి బాహ్లకుడూ 'సోమదత్తుశూ ఉన్నారం క భక్లు శ్ర్ననాసగే యుదిరి నారు అటువంటివోళ్ళత్‌ కూడుకున్న కొర వుల్ని గెలవడం యొవరితరంచెప్పు! అసలుకొరవుల్ని యెవ్యరూ "గలవ లేరు, నా మాటలు విని అనన్య కలహంమాస్కి సంధి చేస్కోండి. ఈ యుద్ధం భీష్ముడిక్కూ-డా యిష్టంలేదు. ఆయన ఒప్పుకోనిపని నువ్వు చెయ్యవనుకో అయినా చెప్పాల్సిన

ఉడ్‌ దో గప ర్వ ము 140 వాణ్ని “కాబ65 చబుతున్నాను అసీమిా సె తండి మోకు ఇప్పమన్నారు” అంటూ ముగించాగు నంజయుగు,

తలపంకించి, ధర్మరాజు కబంజయా ! వారి నం'దేశం బాగుంది తప్పకుండా కౌరవులతో సంధివేసుకో వాలి, అయితే ఇదినరకుట్ను౦-దీ ఆ దురో స్టధనుడు మమ్మల్ని అనేకర కాలుగా బాధలు పెట్టాడు, అప్పుడు దుర్యోధనుడి సీతి చప్పిధర్మపధాన నిలబెట్ట లేకపోయిన అంధమహారాజు యివ్యాళ మాకు సితులు పెబుతున్నాడూ అంఘచు "యిదంతా మూ మోద ఆయనకున్న (ప్రల్యేశాఖిమానం మాత్రమే, ఇరమపమాల్నీ సమదృష్టితో మూసే 'మెి చేయించ నచ్చుకాని, యిలా చేసినట్టయితే తద్యారా జరుపబడే మై(తిని లోకం హా రించదు. పండు మా కిచ్చెయ్య్యండి తొక్క. మిరు తీసుకోండి మనిద్దరం సంధి చెసు కుందాం అం కే ప్రజలు వుచ్చుకోరు. అయినా మహారా జేదో కబురు పంపాడేకాని. దుర్యోధనుడు మమ్మల్ని స్నేహపూర్వ కంగా ఆదరించవం అనేది జరగదు, '" అదె జరిెేేపనే అయి'ే యిదినరకు వాడికబుద్ధి చెప్పిన వాళ్ళ్గమాటల్న్‌ీ వినేవుందటేవాడు అందువ ల్ల నుప్యిలాంటి మంచిమాటల్ని చెప్పీ మమ శ్రల్న దాధ పెట్టకు. అనకూడదు గాని, ధృతరాష్ట్రుడు మూ(తం ! జూదం ఆడినప్పుడు విదురుగు యున్నోర కాల హళివులుచెబితే వివ లేదు గాసి క ర్‌ దుక్య్యాధనుల మాటల్ని మాతం స్‌న్నాడు, సే ఇకముందు కూడా ఆ ఫఘటం అలావోవల్సింది - వాళ్ళ వూటల మోద యింకొ యచో "పెద్దరి కాలూ అవ్‌ అంటూ

కే ఉత్త (శ్రీ) ఆం(ధ మహా భారతము

అన్నావు, సంజయా! ఎవరు పెద్దలు ? కృృష్పుడు పెద్దకాదా + పెచ్టేక చా! వురి యితన్ని లక్ష్య పెవతాడా దుర్యోధనుడు గి అస్టునుడితో ళ్‌ సరితూగే విలుకా చేసీ యిీభూమ్మిాద! ఎవడన్నా ఉంశే చూవపీంచు మూాద్టాం. అలాగని అఆ గౌరవం అస్టనుడిక సాడాః అదీకాదు” అని నిమిషం ఆగి, ఉూసీరితీసుకొన్సి మరింత దృథంగా మళ్ళిఅందుకున్నాడుధర్మ రాజు, “సంజయా! నిజంగా స్నేహమే కోరివ్చంశ్సే, భీష్మ (దోణులున్నారూ, క్‌ర్గ కు లున్నారూ-విారు మిమ్మల్ని నెగ్గాలేరు- కాబట్టి సంధిక్‌ రండి అనటం భానవ ఖీ వేనేమో ఆలోచించు, అంతవాడవై లే స్నేహా న్నెందుక్‌ ([- రావు? భష (దో ఇకర్ణశల్య కృ పాశ్వ్రైమలు తము ౩వో (రవ్యితల కెత్తఈా రనుకుంటున్నా శేమో 1! వం? అసప్టనుడి శ క తెలియదా వాళ్ళకి! నిన్నగాక మొన్న జరిగిన ఫు త్త గో(గహణంలో భీష్మ (దోణులుయిద్దగూవున్నా రకదూ! రుచి దూశడలేదూ మా వొన్టుడి పటుతర బాణనంచాయాన్ని ? చెబుతున్నా -భీవ్మ(దోణులు కాదుక దా.శివుడూ, యిం(దుడూ కలిని దండెత్తి వచ్చినాన"ే వా ళ్ళెవరూ మౌా అర్జునుడిముందు పట్టుమని పదినిమిషాలు ఖచ్చితంగా నిలబడి 'దెబ్బలావలేరు, వలయాలుగా (తిప్పుతూ మూ గీభవించిన రౌద్రంలా యుద్ధ జు 4 . సాక బు ల. ల జం జై భూమిలో తిరిగే టప్పుడు యుదిరించి దెబ్బలావక్మ- సదు గుండె ఖ్రైర వ్రత "లేరిచరాచ్చ శ్రైర శ్రమున్న మొగాడ్‌క్క_డున్నా డా ఆ 5 "రవుల్లో? నకుల సవహాబేనులు కట్టలు ( లెంచుకొన్న వరద

ఉదో (1 గప ర్య ము షే4ీఫ్‌ నదుల్లా మహో బేకంతో శతువులమిద దూకి తే ఆపగలరా ఈ బిరుదు రాయళ్ళందరూను? సే వొదిలెయ్‌- ఇప్పుడీ ఆవే శం యెందుకు * ఇన్నాళ్ళూ ఆ కౌరవుల ఆగడాలునహీంచాం అలాగే ఇప్పుశూ సహిసాం, అయిల్తే ఆ ధృత రాష్టు/లవారు మమ్మల్ని వలిచి మా యిం(ద్ర(_ప్యాం వమూకిప్పీం చెళ్‌ మను, లేదుపోనీ-ఇంకోపట్టణం యేదై నానశే యిచ్చిసంధి వేయ మను, మేం సీద్ధంొఅంటూ చెప్పటం ఆపాడు ధర్మ రాజు, సభం ఆ" నిశ్శబ్దంగా వుంది. సంజయుడు మెల్లగా 'లేఛాడు, చేతులు జోడించుకున్నా డు,

“ధర్మనరపాలా ! నీకు మంగళం అవ్వాలి.నువ్వు యెవరి నై నానే యెటువంటి దై నాసశతివ్పీదాన్ని క్షమించగలవాడివి, స్మత్పవ ర్తనా, అహింసా సీకు జన్నతః వచ్చిన గుణాలు, అందు వశ్ణే నువ్వు అందరిచేతా కీ రింపబడుతున్నావు, అటునంటిీ నువ్వు రాగజ్వేపాలకి లొంగిపోయి, కౌరవులమిద కక్ష పూానటం భావ్యం కాదు, వాళ్ళు అవి వేకుచే, అంతిమా(తంచేత ఆగహంచటం నీబోటివాడికి తగదు, వాళ్ళు మిం రాజ్యం మోకు యివ్వక వోవచ్చు. అలాగనివాళ్శతో కలహించకం నీ య౦ంతవాడు చెయ్య తగ్గ పఏికాదు.నీలాటి శమదమాదులున్న వ గ అడుక్కుని అన్నం తినవమైనా మంచఛచిదేకాని. ఆయిన వాళ్ళని చంపేసీ ఆ రక్తానాన్ని తినడం కీ రికరం కాదు. వాళ్లు చేసిన యునో స తవ్పీదాలకీ ఓర్పుకున్న నువ్వుయిష్పూడు నూ[తం యెందుకు ఆ వేశపడుతున్నావో అర్దం కాదు, కాబట్టి,

శ్వర (శ్రీ ఆం(ధ ముహవోా భారతము వాళ్ళని శక్లమించేనీ వాళ్ళు 'యీంచేనీనాన చే సహించి, శొంటి కరుజవనే కీ ర్తి "తెచ్చుకో అన్నాడు సంజయుడు, విన్నాడు ధర శ గాజు' ఊలిఅన్నాడు, కదూండుసంజయీా! కొస్ని కొన్ని పూడ్డాసిక్‌ ధర్మంలా కసీపిసొాయి, రానీ అప్‌ అధర్మా లే. మరికొన్ని స్థూలంగా అధ ర్మాల్లా అపుపిస్తాయి.. కానిధ ర్యా లే, “అహింసా పరమోధర్మ్య అని చెప్పినమాట వొ స్త్రవమే, అలా పా పాత్నుల్ని సమూలంగా నాశనం చెయ ట్ట్‌మని గూడా ధర్మం పబుతోంది. హీంసా కృత్యాలను చేసీ పాపాత్ములు పోఏ'బే, అపహాంస (బతికీ బట్టక న్షేది "లీదు. కనక. పాపుల్ని చం పెయ్యువమే పరమధర్మంగా వుంటుంది రాజుకి రాజులకీ యుద్ధం చెయ్య వం ధర్మం తప్పితే అపకీ రి వ స్తుంది. మూడు ఇలా సీత్రో ధర్మ చర్చ సాగించడం నిన్నేదో ఒప్పించటం నాకు అనవసరం మాకు పెద్దగా మేం (శ్తీక్చృ సున్ని యున్నుకున్నాం. ఆయన అన్నీ తెలిసిన మనిఐ.. మనిఎ. రూపంలో వున్న భగవంతుడు కూడాను అందువల్ల ఆయన ఆ థ్‌ యేదై పె ముం అలా చేసాం. సిక య్‌ం ఎెప్పాలో యేమిటో ఆయ నేచెబుతాడుూ అనివారుకున్నాడు ధర్మ రాజు సంజయ.డ కృష్ణుడివై పు తిరిగాడు. కృష్ణుడు గొంతు నవరించుకుని యిలాఅన్నాడు *నంజయా! కౌరవుల పాండవుల కలహంద్యా రా రాబోయే అపారమైన కష్టనష్టాలు నాకు యిష్టంలేదు. థృతరాష్ట్రడికి యిష్టంలేదు, అందుకే ఆయన విన్ను రాయరిగా పంపింఇూడు,. ఇంతవరకూ కాగా ఉంది

నా ద్య్యాగ పర్య ము కేశ కొరవ పాంవఫులు వాత్తుగా వుంవడమే వాంఛనీయం, కాని, దుర్యోధనుడు దురహంకారిగదడా | పొత్తుకుదరనిసాడా అని ? అన్నాననికాదుు ముందుగా నంధి విషయం మి వైఫువించే ఆలోచింబాలికదా! వాడు సంధిసాగనివండని మోకు 'జెలుసు, అందుక నే మారొచ్చి తియ్యటి మాటలు చెప్పి పాంషజపుల్ని లొంగదిసుకోవాలని చూస్తూన్నారు నిజానికి శాంతి వహించి, పాండవులు లోకంచేత పొగడటజేకంశు యుద్ధంలో క"రవుల్ని యుదిరించవ మే చాలా( శేష్టం అనీనా అభ పాయం ఇంతెం దుకూ |! యిప్పుడు మోారు వమూకు చెప్పే నీివినచనాలు మి దురొ్య్యూధరుడిక చెప్పిదూవండి ఛస్తే వినడువాడు, సంజయా 1 లోకంలో యొుందరో నీచుల్ని పూశవాను నేను, వాళ్ళందరిక్‌ తగ్గ గుణపాగాలుష-డా చెప్పాను, కాని మికారవులున్నా శే యిటువంటి నీచులసు మాతం యక్క-_ డా వూవలేదు, జూడ ఆడదాం రమ్మనమని పిలిచి మోసంతో గెలిచారు. పోనీం జూదం అడ్డం గెలనవం అవన్నీ వొదిలెంప్‌, ఎంత లి స్తే మాత్రం పాండవ పల్నిని పట్టి పరాభవిస్తారా ? నిండుసభలో చీరలు విప్పేసారా ఏదో పరాయి రాజుల తాలూకు'బే, శ్మతువుల భార థ్‌ అనుకుందావూ అంశే సొంత బంధువా యిరి, _పెగౌ ధర్మరాజు అన్నగారు కడా! అతని భార్య వదినవుతుంది కదా! వదిన తి ల్లితో సమానంక దా! అటువంటి (రౌపదిక్‌ అలాటి అవమానం వశాచే! అబే గాం ధారి కయితే చేసారూ ! ఇలా అంటున్నా నని నేనేదో కలహం 'లేపుతున్నా నని అనుకోకు, పదివేలకీ కురుపాండపులు కల్సి శ్నేమంగా

146 (శ్రీ ఆంధ మహో భారతము వుండటమే కావాలి అయివే, మాకు ఆరోగ ఫ్రం మాకుధనం- మోాకుబుణం అంటే యులాగ? కావాలంశ1ు నేనుకూడావచ్చి దుర్య్వోధనాదులకు నచ్చజెబుతెను. కాని, ఫలితం మాత్రం వుండదు. అదీ నేచె ప్పేది, ఆ-వెి పునుంచి సుహృ ద్భావం "లేన ప్వుడు యీ.-వై పఫునుంచి మూా(తమే సంధీ జరగారనిీ అనడం చాలా దు ర్కారగ్లమైన విషయం, అబే నిన్చయం అయితే యుద్ధం నూ[తం తప్పదు”

అంతా విన్నాక సంజయుడు తనకు శలవు యిప్పించ మని కోరాడు, ధర్మరాజు అతనికి ఏడో్కో-లు యిస్తూ తుది మూటలుగా “వా స్తినావురం "వెళ్ళగానే అందర్నీ యొపరిక్‌తగిన రీతిగా వాళ్ళని అడిగానని చెప్పు, నీజంగానే నాకు యుద్ధం చెయ్య్యాలని "లేదస్హీ కాని, బొత్తిగా అన్యాయ నూరగర్షంలో (పవ_ర్షి స్టే సమరం తప్పదనీ వెవ్వు ఒకవేళ దుర్యోధనుడు రాజ్య కాంశ్లతో అర్ధ రాజ్యం యివ్యడా నిక్‌ అంగీకరించక పోయినా ఫరవాలేదు, కుశస్టలం, వృశక్షస్థ్టలం వాసంతి, వార శావతిం యిం(ద(ప్రస్థం ఆనే ఈ అయిదు ఉఊళ్ళతో కలినీవున్న రాజ్యభాగం వమూ_క్రి స్తేచాలు, అదీకోదంటాడూ నాతమ్ములు నలుగు తొ కలిని (బతిశేందుకే మాఅయిదుగురిక్‌ కలివి ఒకే (పాంతంలో ఉండే అయిదు (పదేశాలని యిమ్మను*ఇక యింత కన్న "నేనేం చెప్పళేను అసి ఉఊరుకున్నాడు, సంజయుడు హస్తినాపురం “నిళ్ళిపోయాడు,

విదురనీతులు “ధర్మ రాజు యీమన్నాగు ౪ అని వాలా అ(ంగా

19] ఉ దోస గప ర్వ ము 149 అడిగాడు ధృత 'రాష్ట్రడు సంజయ్యళ్లి. (సయాణం చఛచేనీ చేని అలసివోయినున్న కారణంగా అప్పటికప్పుడు తానేమి చెప్ప "లేను అన్నాడు సంజయుడు, “అన్న విషయాలు శేపు నభలో చెబుతాను, కాన్ని ఒక్క-టి మర్శివోకు, ధర్మ రాజు 'మెత్రటి పులి, లోకం అంతా నిన్ను దురశ్చగుడు అని నిందించేదాకా అన్ని బాధల్నీ భరిబాడు. నిన్ను .చంవీవేనీనాస-లే లోక ౦ తన నేమి అనదు అనే శత థం రాగానే మొదలంటా తుడిచేసాడు. ఇది మాతం తథ ఫ్రం” అని వళ్ళివోయాడు సంజయుడు, ధృత రాష్ట్రుడి హృదయం గాయపడింది. అనలు

పాండవ 'లేమనశ్నరో "తెలియ శేదు,. అంతా అయోమయం అయివోయి నిద్రపట్టలేదు. వెంటనే విదురుడికి క బురు పెట్టాడు, విదురుడు వచ్చాడు, *విదురా ! మననంతా అశాంతిగా ఉంది, ని దకూడా ప్థాఎంలేదోంవ్‌ | ఏమైనా నాలుగు వూరడింపు

వా కాలు చెబుదూ !” అని అడిగాకు,

విదురుడు యొుత్తుకున్నాడు “ధృతరాష్ట్రమ హారాజూ |

బలనంతులళో విరోధం కలిగినప్పుడూ? డబ్బు పోగొట్టుకున్న

వాడిర్సీ, దొంగక్రీ, కాముకుడికీ యీ నలుగురిక్‌ నిద్రపట్టదు. సీక్ర న్నా బలవంతులులేరు, నీ ధనం యెసట్లా అపవారించనూ లేమ, వయసు మళ్ళిపోతున్న నీకు కామం వుండదు. అయినా ని(ద్రపట్టళలేదూ అంజు నువ్వు వొంగవి అయివుండాలి. ఎవర సొతొ అపహరించే యత్నంలో న్రండివుండాలి ముందు అదేమిటో చెప్పు” ం

[50 (శ్ర. ఆంధ మహాభారతము సంజయుడు చెప్పిందంతా. చెప్పాడు ధృత రాష్ట్రడు. విన్న విదురుడు మెల్లగా చెప్పసాగాడు. “రాజా! నువ్వూ నీ కొడుకులూ కలిసి అవినీతికి పాల్చడి, పాండవుల్ని హింసించారు. వాళ్ళూ నహింధారు. టక (పస్తుత గ్ర _రృన్యం ఒక్క- శే, అది మర్యాదగా వాళ్ళ రాజ్యం వాళ్ళకి పంచి యి-చ్చాయ ఫ్రం? దానివల్ల మన శొారవనంశం కొన్నాన్ర్యనా నిలబడుతుంది. ఎంచేతనంటావేమో * అధికారనానికి నాలుగు లక్షణా లుండాలి, అవి ఏ 1. మనమేమిటో, మన తాహతింతో తెల్పు కోవడం, అది నీ కొడుకులకుకాని నాళ్ళ అనుయాయులై న శకుని కర్షాదులకుకాని శూన్యం, వాళ్ళేదో చాలాగొప్పవాళ్ల మని భావించి పెద్దల్నీ? ధర్మాల్నీకూడా అల్బంగా మూసారు. . లి తొందరపాటు ఉండకూడదు. ఈ లక్షణం కూడా సీ ఫొడుకులకు శూన్యం,

ఏ. శాంతం. పూర్తి తమోాసగుణ (ప్రధానులు నీ కొడుకులు, వాళ్ళకి స _త్వేగుణ (ప్రధానమైన శాంతిం యెలా అబ్బుతుంది ణి

4, "దేనికైనా ప్టూ విగుపూ వుండాలి. దుర్యోధనుడి! అది లేదే ! పాండవుల్ని హీంసించవమే అతడి ధ్యేయం.

అటుపంటప్తుడు సీ ఫొడుకుల (పభుత్వం లతక్షణర పా=తమై నాశనమనడంతప్ప మశచేమోూ శేదు, నే చెప్పిన నాలుగు గుణాలూ పాండవుల్లో వున్నాయి. కాబట్టి వాళ్ళ (ప్రభుత్వం నిలబడుతుంది. ఈ కారణంవల్ల మనకి వాళ్ళతో సంధ చేమ జాయకం౦,

ఉవో థ్‌ గప ర ము 151 దరూడు=సృష్టిలో యీ జీవరాళికీలేని జ్ఞానం అనేది మన కుంది. అంచేత మనం ధర్మరహీతమూ, లోకనింద్య మూ అయిన పనులు వెయ థ్రకండా వుండాలి, పదిమందిలోనూ “మంచివాడోయ్‌ి అనే పేరు తెచ్చుకుని (బతకాలి. ఊరికే కోపం పడటం, యమా్యతం ఆనందం కలిగినా వుబ్బాలింగడిలా యింతయిపోవవం, మనంతటివాడు ేడులేి అని గర్వించటం; యొంతవున్నాసనే “యింకా కావాలి అని టన “నేకుండా 'తాపష్కతయపవటం = ెద్దలము౨దరా, ధర్మ కార్యాల లోనూ,న్ఫ తి నిర్వహణలలోనూ యీపని జేను చెయ్య డమా!+ ఈమాట పడ్దమా * ఇలా వుండడమా 1 అనే దురభిమానాలు "పెంచుకోవడం సోమరిగా, నిరుద్య్యగిగా వుంవతడం = యివి ఆరు కూడా కాపునువుల లక్షణాలే అని 'పద్దలు చెబుతున్నారు, ఎవరైతే తన అధికారాన్నీ, వైవాన్నీః తన భార్యనీ, బంధువుల్నీ గౌరవంగా బూని వాళ్ళచత ( చేమించబవడొ వాడు తప్పకుండా చెడిపోతాడు, ఎవడు పనిమంతుడు కాదో, వాడు 'స్నేహవాక్యాలు వనక చెడిపోతాడు, ఎవడు గొప్పవాడు అయిలే వాడితోశే గొడవలు పెట్టుకుంటాడు. మూథ్ధలకి డబ్బూ? చదువూ, క్షీక్తీ అబ్బినట్లయి తే వాళ్ళు మితిమారిన అపహంభాొవు లవుతారు. నురార్థుడు నబ్బువల్ల వ్యసనపరుడుగా, చదువువల్ళ తప్పుడు సిద్ధాంతాలను (పతిపాదించేవాడిగా, కీర వల తనే ఘనుడి నన్న గర్విష్యగా అను'తాొడు, ధన, విద్యా అం క్షీ లసన్జే మంచి

కేఫ్‌ బై (వ్ర ఆం([ధ మహాభారతను వాడు దాతగా, (బాహ్మణుడిగా; పూజ్యుడిగా అవుతాడు, విలుకాని బాణం యెప్వుడరైైనా గురితప్పుతుంబేమో కాని, తెల్మివైనవాడి పన్ను గడ శత్రువుని సర్యనాశనం చస్తుంది.

సలాం ల 1 సం సల నాం ణు ము ప గాం ర

ధృత ష్ష/ |! ఎందుకీ ల కక భాప్యాలు ? (శ్రద్ధగా విను, అద్వితీయమైన తత్వాన్ని తెలుసుకో. వావు పుట్టుకలనే రెంటినీ గుర్తించు. స త్తే రజ _స్తమోగుణాలు మూడింటినీ అదుపులో ఉంచుకో. మనస్సు; బుద్ధి యిచ్చు అహంకారం = యీనాల్లింటినీ లొంగదియి ఫ్‌" జానేం (దియాలు అయిదింటినలా

గ ర ౧౧ వర్చుడే విశారాల్ని అధిగమించు. ఆరైన అరిషడ్యన్లాన్ని అత్మకమించు. నపానసరణాలనీ దాటి అష్టమూర్తి అయిన ఆ లేజోమూ- 5ని అరంచేసుకో. అలా శ₹సుకున్నవాజే జ్ఞాని*

ఒక్క-టటయిన జ్ఞానంనల్ల రెైన పుణ్య పాపాలని తెలిసి, మూరైనశ (త్రుమిత బాంధవుల్ని నాల్లయిన సామదాన భేద దండోపాయాలో వశంచేసుకొస్పి పంచేం[దియాలు 7లిచి, సంధివిలగహాదు లారింటినీ సాధించి న _ప్పన్యననాలనీ విడిచి అష్ట్రయిశ్య రా ట్రాక్‌ సుఖంచగలవా జే నివేకి

కల్లూ సారాయీ ఫుచ్చుకోకళూడదు, అందరూ నిద్ర

(ళా .

పోతుం-పే ఒక్కడూ మెలకునగా నృందడకూడదు సన నూన్షాలలో ఒంటిగా (జయాణించడం: ఒంటిగా ఆలోచించడం పసిక్‌రావు,

'తాహతుకితస్త దుస్తులు ధరించాలేకాని. అవంబరం కోసం ఖరీరై నవో లోభంచేత హీనమైనవో ధరించకూడదు,

6 ద్‌ గప ర్వ ము 1ఫ్‌లె తననీ తను పొగుడుకోరూడదు, ఇతకులనల్న అపకార మే జరిగినా వాళ్ళ గురించి చెడ్డగా మాట్లావకూడదు, దాన ధర్మాలు చేసి 'అయ్య్యా యిచ్చేశా నే అని బాధపడకూడదు. దరి(దంవల్మ్న 'యొంత బాధగా వున్నా సశే ధర్మంమా[తం తప్ప రాదు సుమూ*, ఈ అయిదూ సత్ప్చవ ర్పనకీ మంచి గుర్పులు, న్‌య ఫ్రం? వ్‌ య్యుం, నయ ఫ్రం? సంభాషణ, ధర్మాధర్మ చర్చృః "పేళాకోళం _ ఈ ఆరూ సమవుశ్జీలతో చెయ్య్యా లేకాని, కుల

ఇంతనరకూ. నేను చెప్పన గొప్పలక్షణాలన్నీ ధర్మ "రాజులో వున్నాయి* *మబోరాజూ ! వ్‌స్లీ పిల్లల్ని చేరదీసి ఫులుల్తో యుస్ధానిక్‌ దిగినట్లు = కర శకునాది హినుల్నీ సీ ఫొడుకుల్నీ ఆదరించి, నువ్వు పాండవులతో యద్ధాని!ి దిగుతున్నాను, పాండురాజు తర్యాత రాజ్యం ఆ(కమించుకుని అతనివాటా అతని ప్యుతసంతానానిక్‌ ఇయ వ్ర్‌కుండా దిగ(మింగా లనేదే నీవూహ, కాని, అది నీకు అరగదు. రాజూ! (పపంచం లోని పుణ ఖ్‌ ర్యాలన్నీ ఒకయెత్తు. ధర గ్రంఒక టీ ఒకయెత్తూను, అంచేత, ధర్మరీ త్యా ధర్మ రాజు కివ్యాల్పిన రాజ్యం అతని కిచ్చెయ్యి” అని యెన్నో రకాల వెప్పాడు విదురుడు,

అన్నీ విని ధృత షుఛగు “-సేను నా కొడుకుని కాదన "లేను, వాడికి బాధకలిగించ లేను” అన్నాడు,

“అనుభవిసావు. కొంచెం బాధకలిగించేందుకు జడిసే నువ్వు, "రేపు యాద్ధంలో వాడు ఛ_స్టే యెలా తట్టుకోగలనో అర్ధంగావటం ₹దు” అన్నాడు విదురుడు,

15 (న్రీ) ఆం(ధ మహాభారతము

“విదురా ! ధృతరాష్ట్రుడు అందుకున్నాడు = “నీమాట లతో నామనసు మరింత -వీకాకు పరచకు, లాకికాతీతమైన ' "వేవె నా చెప్పి శాంతి కలిగించు అన్నాడు.

“నేను చెప్పలేను, సర్యసంతాపహ రా లై న సనత్హుమార గీతల్ని వారిచేతే వినవింపచేస్తా నని వెప్పి. విదురుడు సనచ్చుమామళ్లి సరించాడు, ఆయన (పత్యతమై ఆ రా(తంళా సనత్కుమార గీతలు బోధించారు ధృత రాష్షు,డి!.

ఆ మరునాటి సభలో సంజయుడు తన రాయబారాన్నీ, పొంతవులు చెప్పిన విషయాల్నీ సవిస్తరంగా చెప్పాడు ధృత రాష్ట్రూడికి. యుద్ధంచెయ్య్యాలని కొందరూ: సంధిచెయ్యా లని వృద్ధులూ; తలోఠరకంగానూ మాట్లాడారు, అంతకంతకు పాచ్చుమిానే కర్లుణ్తి చూసీ భీష్ముడు = “ఏడు పొండనిసీనలో కడగాటు సె నికుణ్తీకూడా ఫొట్టలేడు. వూరికే వాగుతాడు”

లం రా వం వ అని తీనీపానేసినట్లుగా మాట్లాడాడు. కర్టుడికి పాదుపుం వచ్చింది. కర్‌ అదం + గర న క్ర లు. ఆయి స చీ, రి

భమ్మడు చచ్చేదాకా "నేను యుద్ధం చెయ్యను అని చెస్పుణ సభలోంచి చక్కా-బొయ్య్యాడు. రాయబారిగా కృష్ణుడు రం

ఇక్క-డ వుపస్తాన్యంలో ఓ శుభముహూర్తాన పాండవు లందరూ పాంభాలిీ సమేతంగా కృషుణ్న్ని పూజించారు.

ముందుగా ధర్మ రాజే అందుకున్మి *క్ళస్లై ! నువ్వు సకలం ెల్పిననాడివి, వేరే వెప్పనక్కరలేదు. బొత్తిగా

6 దో నప ర్వ ము తఫ్‌5్‌ కొరవుల్తో యుద్ధమేచేసనీ ఆ నెత్తురుకూడు తినడం నాకూ యిస్టంలేదు, అంచేత శాంతియుతంగా సంధి చెయ్యి, మూ తరఫున రాయబారిగా వెళ్లు" అని (పార్థించాడు.

“సంధికాదు =*నా (శౌద్దం చెయ్యి” కోపో( బేకంగా అంది (చాపది. 'నంధిట నంధి = అన్న య్యా |! సీకు 'అఆల్పుగా "నేను పడ్ష బాధలు, ఇన్ని బాధలుపడి; యింత ఓక్పుకుని (బతికింది "జీవికోనం? మళ్ళీ వాళ్ళతో బంతిభోజనానికి కూర్పు నేందుకా? బయటున్నాను 'మొరో అన్న ఏనకుండా కొప్పట్టుకుని సభలోకి తెచ్చి బట్రలూడదీ శాల! అటునంటివాళ్ళమధ్య మళ్ళీ యెలా తలెత్తుకు తిరగను * మూ మరకుదులూ? మావమలూ, తో డికోడళ్ళూ అంటూ యలా (బత కాలో నువ్వేచెప్పుపోనీ= అదిగో = నాజన్మ వుత్కృష్టమైంది. నర్యపసాదిని నేను. యజ్ఞ గుంవంలో పుట్టాను, (దుపదుడి యింట "పెరిగాను, పాంపన్చల్ని చేపట్టి పొండువం శాన్ని మెట్టాను ఈనాప్పలందుకు ? నీ అ౦తవాడికి నెచ్చెలి చెల్లినికదా * సుభ (దకన్నా కూడా. నన్నె యెొక్కుున ( వేమిస్తావుకడా నువ్వు, అబునంటిదాన్ని రాజసూయావబ్బృథస్నాత పునీత్యాల్తైన నా కేశాలు పట్టుకుని -ఫీ=వం చెప్పును? ఆ అపమానం అలా అగ్నిలా దహాంచెయా్యా ల్పిం'దేనా నన్ను ? అనన్నీ మర్చిపోయి మేన్లూ6 మేప్రూయ వింతం(డి పె _త్త౦(డి బలం అని చెప్పి వాత్తు కలినీపో లే, నేను మూడ్రాా గంగిరెద్దులా తలూవేనీ ఆబచ్చవుకూడు తినవముంటావా? ఆ పెదాయన చెప్పే దేమైనా సబమేమోా నువ్వే చెప్పు" అని దుఃఖావేశభరితంగా కొంగుతో ముక్క-పుటాలు

156 (శ్రీ) అం[ధ మహాభారతము తుడుచుకుంది. “అవ్వేళ నభలో నేమో “ధర్మబద్ధులమై ఆగా౦ం "రేపు యుద్ధంలో చూడు. దుర్యోధన దు శృాననుల్ని చంపేస్తా” నన్నారు రెండో ఆయన. కర్లుణ్తి కాట గలిపేస్తా నన్నారు = మూడో ఆయన. ఇప్పుడేమా సంధి అంటున్నారు. ఇదిగో అన్నయ్యా | పళ్లు బంధు త్వా న్నెంచా "లేదూ పిరికితనంవచ్చోో ఉరుకుం కే ఊరకోనచ్చు. నీ పేరింటిదాన్ని అ 'నేనునూ(తం వూరుకోను. అయినా పసెళ్లొన్ని అవమాసించినవాడిమోద పగదీర్చుకో లేకపోయాక్క వీళ్ళ మగతనా "'లెందుకు! మూతుల మోద మోాసాలెందుకు ?౪ నేతిలో ఆ గడా, విభా ముందుకు ? మోసాలు గొరుక్కొ-ని, ఆయుధాలు అగ్నిలో పదడేయమనుం నేనూ, నా తోడికోడలు సుభ(దా, మా వదిన సత్యభామా; మేము పదిమందీ కలిసి యుద్ధంచేసి ఆ కొరవుల్ని చంపేసి పగ దీర్చుకుంటాం” అని కూడా అంది (ద”పది.

భీముడు అవేశంతో వూగిపోయాడు, అప్టునుడు అతన్ని శాంతింపచేశొడు, అటు తరువాత కృ స్సుడు వాళ్ళ అభిిపాయా లడిగాడు, “మూ అన్నవూాట (పకారం మూకు రాజ్యం యిమ్మును. "లేదా యుద్ధం తప్పదు. కారవుల్ని సర్వనాశనం చేస్తాం. అన్నారు పాండవులు, కృష్ణుడు రాయబారానికి బయ వ్రేరాడం,

రృృష్ణురాయబారం

కురుపాండవ సంగానూన్ని ఆపి శాంతి నెలకొల్పేందుకు

సావాత్తూ (శ్రీకృష్ణుడే తరలివస్తున్నాడనే వార్త ెలిసి

౨0] డ్‌ దో గప ర్య ము కర్ట్‌ 7 నిదుర, ధృతరాష్ట్ర), భీష్మాదులు మయొుంతో ఆనందింధారు. 'రానేవచ్చాడు 'రాధామాధన్రుడు,. పాండన్రల మూటలు చెప్పాడు. మించిపోయింది*ేదు. సంధి చేయమన్నాడు, కుదర దన్నాడు దుర్యోధనుడు. “పెద్దవైనా వీడికి కా స్త బుద్ధి చెప్పండి" అన్నాడు క అనుగ, ధృత౮-ష్ష/: (దోణ; భీష్మ, విదుకులు యున్నో విధాలుగా నచ్చచెప్పారు దురో్యో ధనుడికి, ఊహూులీససేమిరా అన్నాడు రారాజు.” కర్చుడూూ దు శ్మాననుడూ తనకు ౩3ెదోై రాగా; పాంవవు లంత! అన్నాడు, కృ సుడు న వ్యాడు “బావా సుయోధనా! ఈక న్రడూూ దు శ్శాసనుడే కాదు = భీష్మ, (దోణ, కృ పాళశ్వస్టామాది వఠుబేకాదు బాహ్లీక్క భూరి్మిశన, సోమశ వః ఛగదత్తాది వీరు ఆెందరైనా కానీ? నిన్ను రక్షించడానికి వచ్చినవారెనరైనా యెందవైనా సశే నా రశ్షణలోవున్న పాండవుల్ని యేమీ వెయ ఫ్ర్‌ేను. నా మాట విను. చిన్నప్పుడూ మోరు పాండనులకు తీసిక స్వ, అదీగాక (చాపదీ స్యయంపరంలోనూ ఓడిపోయాడు, ఘోష యా(తలో అవమానాల పొలయ్య్యారు. గో(గవాణంం (శి తినరానన్న్ని 'దెబ్బలు తిన్నారు అయినా నసీకండూతి తీరలేదా మళ్ళి మళ్ళీ యుద్ధానికి నిద్దమవుతున్నావు” అవి మందలించాడు శౌరి. *” పాండనుల రాజ్యం వారి' కచ్చెయ థ్‌ మన్నాడు, సుయోధనుడు రోషంగా వూని, “సూదిమొన మోపి నంత స్థ్రఎంకూడా యివ్వను వంచేసావో చేసుక్‌ అన్నారు,

తేవర్‌ (శ్రీ అం[ధ మహాభారతము

అది చాలదన్నట్టు కృషణ బంధించాలని [ప్రయత్నిం చాడు. కృష్ణుడు తన విశ్వరూపాన్ని (సదర్శించి కారవులకి తగిన బుద్ధిచెప్పి సభనుండి సచ్చేశాడు.

అటుత ర్వాత కరుణ తన రథంమిద దూరంగా తీసుకు వెళ్ళి-*నువ్వు కుంతిక్‌ సూర్యుడికీ పుట్టావు. అంచేత పాండవులకీ అన్నయ్యవి అవుతావు. వచ్చి నీ అన్నదమ్ములళతో కలు, అలా అయితే 5 "రవుల్నీ వంపేసి మొత్తం రాజ్యానికి నిన్నే రాజుగా శేసాను, పైగా (చాపదికి ఆరోభ రగా యర్పాటు చేస్తాను అని ఎన్నో రకాల ఆశలు చెప్పాడు,

కిస్టుడం అంగీకరించళేదు. *నా స్వామే స-కు [పధాని మన్నాడు. కృష్ణుడు కుంతివద్దకు నెళ్ళి కస్ట డిసద్రకు "నళ్ళమని సలహా యిచ్చాడు, క ఫస్తరాయ బారం నిపలం అయింది.

బ్‌ం అందరూ యుద్ధసన్న ద్ద్హ్హల్తె కురుత (తం చరారు. ఖవష్కవ ర్వ వంం

కాగడా 'లీసుకు వెదికినా మగఫుకుగనేది లేకుండా భూమండలంమిది సమస్త ఏరసమూహమూ కూడా కురు 'వే(తం చేర్తింది. తూరుపుముఖంగా పాండవుల'సేనాః వారి "శకెదుకుగా కొరససేనా విడినివున్నాయి,

ఆ సమయ ౧లో వ్యాసమహర్షి ధృతరాష్ట్రుడి దగ్గరకీ "వెళ్లాడు. “వ్తప్పట్నికె నా మించిందిలేదు. పాండవుల రాజ్యభాగం

ఛీష్మపర్య ము 159 వారి కిచ్చేయి. నీ కొడుక్కి బుద్ధి చెప్పు అని తన కొడుక్కి యంతగానో బుద్ధిచె ప్పాడు. కాసీ 'నాసల్ల కాదు. నా కొడుకు నా నూట వినడు అని "పెదవి విరిచేశాడు _. వా ఫ్రసులవారి అత్మజుడైన ధృత రాష్ట్ర)డు,

“లక సీ ఖర్చు నీవాళ్ళంతా కురు న్నై(తంలో కొట్టుకు చస్తున్నారు, దివ వ్రద్రిప్ప్‌ నిసాను చూడం” అన్నారు. “అబ్బే 1 సను ఆ చు ర్మార్షం వరాడ లను” అన్నాడు ధృత రాష్ట్ర/డు. అప్పుగు వ్యాసులవారు సంజయుత్రి విలిచాుు. కుకుపాండవ "సేనల ఠకభ యవమాకూడా 'రాతింబవళ్లై వీ అస్న పనులూ వరావగలిగే వరం యిచ్చాడు నంజయుడికి, రహస్యంగా మాట్లాడుకు నేప్‌ ణు మనసుల్లో అనుకు నేవి లెలినిపోయటట్టు: వాయువేగ మనోవేగాలతో రాకపోకలు జరపగలి₹ట్ర్టూ ణు యుద్ధరంగంల- అన్హ్రశ స్తా/లవల్ల రూూడా క్‌ు నూడకుండా వుండేట్టూా సరమిచ్చి = యుద్ధవా_ర్హలు ధృత రాష్ట్ర్రుడికి చెప్పమన్నారు.

వా ఫ్రఘులవారు వెళ్ళివోగా నే నసంజయుగు యుద్ధభూమికి "వళాడం, మళ్ళి వచ్చెసరికి అతడు అచ్చిన వా ర యీమిటంజఆే

మన్‌, అ ఎవి “భిమ్ముడు ఒరిగివోయాడు” అని. ఆ'నూట ఏనేనరికి మూర్చ వచ్చినంత పనయి ఫ్ర్‌ంది ధృతరాష్ట్రుడికి, ఎంతగానో విలపించాడు ఇంతకీ ఇదంతా నా దుక్ఫుద్ధిన ల్ల అయ్యింది అన్నాడు, “సత్యం” అన్నాగు సంజయుడు, “నీన్లై యింతా జరిగింది. మహానుభొవుకైన భీమ్మడు పదిరోజులపాటు 'ేనతలూ,

160 (శ్రీ ఆంధ మహాభారతము శత్రువులూ కూడా పహోగిడే మహాయుద్ధుచేసి యీనాడు అంపశయ్యమిద పడివున్నాడు. విను. నీ చేతకానితనంవల్లా = నీ ఫొడుకుల ెలివితక్కువతినంవల్లా మానవజాతికి మూడిన కీడంను ఆనందంగా వినూ” అంటూ చెబుతున్నాడు సంజయుడు, (రక యుద్ధం మెందలవుతుంది

ఆ వేళ = యిక యుద్ధం "మొదలవుతుంది అనగా ఉదయ మే రణరంగం చేరారు యిరుపవూలవాొరూను.

తెల్లటి పంచం తెల్లటి రథం, తెల్లటి గుజ్టైలూః “తెల్లటి ధనుస్పూ, బంగారపు 'ఆళధ్యజమూ; బంగారు కనచం ధరించి "సేనల ముంగిలిభాగంలో నిలిచాడు భీష్ముడు, (దోణుడూ; కృ పాచార్యులూ, అశ్వస్దామా, శల్యుడూం కృతవర్శ్మాదులత్‌ కూడి జయ(దథుకూ, వించాను విందులూ, కళింగ మహారాజూ, భగదత్తుడు, శకుని సోమదత్తుడు, భూరి (శవణుడూ: బాహ్లీకుడూ వచ్చారు. కాంభోజ, కోసల, మహీిష్మతీవురు (తిగ_ర్త రాజులూ, రాత్తసరాజ్యులై న అలంబస పహాలాయుధులూ, సౌపీర, కళూర'సీన, ఆభిక్క యననబేశౌల రాజులూ మొ త్తం పది అమోహి+ణీల సైన థి? అదీగాక, పద కొండో అమెహిణీతో దుర్యోధనుడు స్వయంగా బయగ్దై రాడు,

ముందుగానే భీష్ముడు దుర్యోధనుణ్ణి వీలిచి “నేను యుద్ద : వేసీంత కాలమూ, కస్వడుకాని, అతని సుత, హత, మిత; బంధుజనా లలో యెన్వరూగాని యుద్ధం చయ ర్‌ వదు

ఖ్ధీ పష పర [1 ము 1601 అలా అయిలేనే నే యుద్ధం చేస్తానని షరళతు'పెట్టాడు. అందుకు దుర్యోధనుడు అంగీకరించాడు, వెంటనే భీష్ముడు? తన "సేనతో మానుషవ్రూళ్యహోన్ని రచించాడు, ఆ ముసలయ థి వ్యూహరచనా పాటవానికి అబ్బురపోయారు అందరూనూ.

ఇక యిటు పాండవుల్ని చూద్దాం. సాటిలేని పైన ట్రంక్‌ సెచ్చాడు ధర్మ ర-జు. పదాతిసేనల్లో వచ్చి నిలిచాడు భీముడు, అష్టునుడి గురించి యం చెప్పను ॥ లెల్లగుక్రాలు పూసన్పిన 'లేరుమిద వచ్చాడు, రథంమిద కృస్తుడూ, రథంవైన న ఐదుగుఠకు మె నికులు న్‌ లి "స్తే ఒక పత్తి. అలాటి మూడు ప త్తిలు ఒక "'సినాముఖం* అలాటి సీనాముఖాలు మూడయిజే ఒక గుల్బం. మూడు గుల్కాలు ఒక గణం, మూగు గణాలు ఒక వాహీసని, మూడువాహ్‌ిను లుప్పతనం, ఉప్పతనాలు మూడు కలి_స్టే ఒక చము- చమూలు మూరై తే ఒక అనీకిని అదిగో అలాటి అనీక్‌నీలు పది అయితే ఒక అషాహీణీ అన్నమాట, అంకే మొత్ప్సంమిోాద యిర్మనై యొక్క-_"వెయ్య యెనిమిదిసందణ డ్‌ భె గుట్రొలూ; అన్నేర థాలూ; అన్నే యేనుశులూః: లత్తూ వ! మ్సిదివేల సమూడునందల యాభై మంది పై నికులూ కలి "స్పై ఒక అమషాహిణ్స్‌ అన్నమాట., ర్‌ొందకు మాతం, అన్నీ వైశ్తు "కాని గుహల సంఖ్య అరై అయిదువేల ఆమనందల పది వుండాలి అంటారు, అలాటి అషౌహిణీలు 168 నాళనం అయా థ్‌ కురుత త సం([గామంలో,

168 (వ్రీ ఆం[ధ మహాభారతము క విధ్యజమూ,; చేతిలో గాండీవంతో వచ్చిన అతై చూడాలే శానిః చెప్పలేం ఆ అందాన్ని, అనమాన ఆశికదళంశో వఇ్బారు నకుల సహా బేనులు, పిల్ల 'యమీనుగుల గుంపులా వవ్చా రయాష్య (చ "పది హొడుకులూ, అభిమన్యుడూను, గుజ్దపు సీనతో వాళ్ళువచ్చేసరికి పాంవవసేనలో వచ్చిన అనందం 'యేంవెప్పమంటానవు ! వనుగుల "సేనతో (దుపదుడూ, దుర్నివార మైన బలగాలతో విరాటుకూ యాదన సెన సంత్‌ సాత్యక చేకితానుడు, శిఖండి, జరానంధుడి కుమూరు2ై న మగధ సహ "దేవుడు ధృష్టశేతువూ పాంజవులకి తో రై వచ్చారు. అదిగో వారందరూ ఒకటీ నే నొక్కణ్ణ ఒకటీ అన్నట్లు అమోఘ రాక్షపమై న్యంతో ఘటోత్క-చుడూ వచ్చాడు. వీళ్ళేకాదు ధృత రాష్ట్రా, | పాండ్య రాజు, కయ రాజులు అయిదుగురు, ఎబ్యుగు, కానీ కరూశ "దేనౌల నృపతులూ నః యిలామొత్తం యేడు అమెహిణీల పైన్యంతో పాంవవసేన విడిసింది. హై న్యాధిపలిగా ధృష్టద్యుమ్నుడు నిలిభాడు,

మన కొరవులు పన్నిన మానుప వ్యూహానికి వ్యతి “కేకంగా ధృష్టద్యువ్నూడు అచల వూ్య్యూహాన్ని పన్నాడు. ఇక యుద్ధం మొదలవుతుంది. అదే సమయానికి ధర్మ రాజు తన కవచం తీసేశాడు, ఆయుధాలు. రథంమిద వుంచేశాడు. పాద చారియై చేతులు జోడించి కౌరవసేన్నవై పు భీమ్మడి దిక్కుగా నడివాడు, భీముడికి మతిపోయినంత పని అయ్యింది. రప్పీడ్జిక్టి మళ్ళీ మతిచలించింది. నాకు రాజ్యం గ్‌జ్యం 'యమిా వద్ధు యః

ఖీ ప్శప ర్య ము 169 శాంతి శాంతి = అంటాడు కాబోలు. శేకపోశే యుద్ధ భూమిలో చేతులు ముకుళించి యిలా "వడ తా జేమిటీ ౪ అను కున్నాడు, అటు మనమై న్యం శ! "తెగనంబరపడిపోయిందనుక్షోి, న ఇం ౩ముంది! ధర్మ 'రాజు మనమైన వ్రంచూని హడలిపోయాడు, కాళ్ళ 'బేరాని కొ చ్చేస్తున్నా డు” అనుకున్నారు. అటు పాండవ పక్షంలో క్షుడు వూతం ధర్మరాజు మనసు అర్ధంచేసు కున్నాడు, “*కంగారుపడకండి = మనవాచేం “లెలివితక్కు.వపని చెయ్యటంలేదు.. పెద్దల అనుజ్ఞ తో యుద్ధం చేయటం జయకర మని అంటారు. అందువల్ల భీవ్మ, [దోశాదుల అనునుతి కోసమే వెగుతున్నాడు” అని చెప్పాడు, అది విని ధర్మ రాజుని వారించబోయినవాళ్లు ఆగిపోయారు, కృ సషైరునులూ, నకుల నహాదేవులూ, భీముడూ మాతం అత న్ననుసరించి "నిళ్లారు.

ధర్మ రాజు ఛీష్ముణ్ని చేరి ఆయనపాదాలంటి నమస్క_ రించాడు, - తాతయ్యా |! నీతో యుద్ధం చేయాల్చినచ్చింది. త్సృమించి నమ రాసి॥్‌ సమ్మతించి మాకు అనువుతి నియ్యి” అన్నాదు “విజయోస్తు ” అసా్న్నాడం భేమ్ముడు, పం] శ్ర గజా | సీ వినయం నాకు నచ్చింది. నువ్వు నాఅనుమతి తీసుకుంటావా "లీదా? అచే చూస్తున్నాను, నాకు ఆనందమెంది. నీ షక్షంలో కచ్చి యుద్ధం చెయ్య టంతప్ప యింకైనా వరం కోరుకో = యిస్తాను” అన్నాడుకూడా. ఆ మాటమిాద ధర్మ రాజు అందు కున్నా డులోసీకు మామిదగల[( వేమ నాకు "జెలును, యుద్దంలో నిన్ను గెలిచే వరం (పసాదించు” అని అడిగాడు, భీష్ముడు

161 (శ్రీ ఆంధ మహాభారతము సన్నగా నవ్వాడు “నా కంఠంలో (సాణం ఉండగా నన్ను జయించటం కల్గ. నా పాణం యెలాపోతుందంటా వా-*నమయం

రాగానే వెబు'తాను= వెళ్ళు” అన్నాడు, “మహో (పసాదం” అని

చెప్పి ధర్మరాజు (దోగణుడికి నమస్క-రించాడం: భీష్ముడి నడిగి

నగ్త్తా ఆయన్నీ అడిగాడు, అందుకు (దోణుడు ఉ-సేన్సు అ్ర్ర)

సన్యాసం చేసి (పసాయోపవశానికి పూనుకుంటునే గాని నన్నెవ్వడూ చంపళేడు, వివరానిమాట = నేను నమ్మదగ్గ న న కేతప్ప అన్హ్ర సనా వసం చెయ నను. "అన్నాడు? “మహా(పసాదం అంటూ కృపుణ్నె చేరాడు ధర్మ రాజు.

“సీ మననులో వున్నది నాకు తెల్చు. నువ్వు గెలుస్తావు. నాకు ఇానుేదు. అన్నాడు కృపుడు, అక్క-గ్నుంచి శల్యుణ్ని కలిశాడు ధర్మరాజు, “నీకిచ్చిన మాట మర్చిపోలేదు. నేను యీ వైపున వున్నా నీ జయాన్ని కోరతూనే యుద్ధం చేస్తా” నన్నాడు శల్యమహా రాజు,

అల్లంత దూరంనుంచీ మహావీరుడైన కళ్టుడు యుద్ధ

రంగానికి యెడంగావుండి వ్యూహ లు వమూస్తున్నాగు, మెల్లగా అక్కడికి చేరాడు కృ ష్టుడు, క్ష రై! నువ్వు యద్ధంల క రావటం "నేదట కదూ ! ఫీష్క్ముడు వద్దన్నాట్ట | నిన్ను అనరానిమాట లన్నాట్ల 1 పోనీ * మూ పక్షంలో నిలబడి నీ (పతాపం నవరాప్‌ి సొావా యేమిటి ఛీమ్మడికి ౪ అని అడిగాడు కృష్ణుడు. కర్టుడు నవ్వి = “పాండవసేనలో యెొవడో నిన్నేరచైనా అన్నావని అస్పనుడికి యొదురుతిరగ్గలనా నువ్వు 1 = అలాగ నేనూను

ప] ఖీ షప ర్వ ము 163 భీష్ముడిమాదకోపం భీష్పుడిమా దే. అం తేనేకాని దుర ధనుడికి 'యెదరిపక్షంలో చేరటం అనంభనంి అన్నాడా, సాద్ధకమైన స్టూర్చు విడిచాడు శౌరి, రు అందరి అనువుతీ ఆశీర్వాదం వాంది ననిక్కృ_చ్చారు ధర్మ రాజూదులు, అప్పుడు ధర్మ రాజు యలుగా్ల్తి యిలా అన్నాడు = “కొరవసేనలోవాళ్ళు యెనరైనా మూ పక్షంలోకి రాదల్పుకుం శే = పీలన'లేదనుకోక యిప్పుడే వచె యండి. అలా యెనరైనా వస్త వారిని నా సోదరులో సమానంగా చూసుకుంటాను” అన్నాడు, ధృతరాష్టా ! అప్పుడు నీ *కరణు చైన *ీయయుత్చుగుి తన 'సేనతోనపహో వెళ్ళి "పాండవుల "సీనలో కలిశాడు, ధర శ్రి రాజు అతన్ని యుంకగానో ఆదరించాడు, ఆ తర్వాత వాళ్ళందరూ తమతిమ ఫ్యూహోల్లో యెవరి కీలక సానాలో వాళ్ళు నిలబడారు. థి" ౧౧ ౧ అన్ట్రునుడు 'దెనదత్తాన్నీ, క్ర అ్రమగం పాంచజన్యాన్నీ పూరించారు. ధర్మరాజు అనంతవిజయం౦ అనే శంఖాన్ని, భీముడు పౌం(డాన్న్వీ, నకులుడు సుఘోషాన్నీ, సహా'ేవ్రడు మణిపుష్పు కాన్ని పూరించారు. ఆ నాదాలకీ దిక్కులు వక్క న

• శృ్యతియ పురుషుడికి నైశ్య (స్రీ యందు కలిగిన బివని కరణుడు అంటాను, గాంఛారి గర్భునతి అయినప్పుడు ధృత ౮ స్పు)డు 2న చైళ్యే పతో సంపర్క_౦ పెట్టుకున్నాడు, అప్పు డి నొక్‌ పుట్టినవాడే యయుత్పుడు,

166 (శ్రీ అం([ధ మహాభారతము పై గచేశాడు, రణభేరీ గణగణా (యోగింది. భీష్కుగు లేభాడు భీషణమైన ధనుస్సు (మోగంభాడు. వి[పణాలైన వాణాలతో యుద్ధం ఆరంభించాడు, డాంతో భీముడి సాయకత్వంలో పొాండవులిసేన కొరవిసీనతో కలబడింది. ఆ అటహాసాలకి అకాశం (బద్దలై ఆకాశ మయ్యింది. (గ్రహాలు స్థిరత్వం కోోలో్స్చోయి తిరగనారంళింవూాయి, మృత్యుదేనత నోరు తెరచింది,

అతిలోక భీషణంగా భీష్ముడు విజ్బంభించాగు, అది నూనీన అస్టునుడు "దేనద త్తం పూరించి, గాండీనం ఠంకారం చేశాడు, “బావా! పోనీ రథాన్ని తాత ఫి అన్నాగు. కృషు డలా7. చేశాడు. కాస్పేపు తాతా మనమల మధ్య చెప్పుకోతగ్గ యుద్ధ మే జరిగింది. ఇంతలోనే భీష్ముడు భీముడి వైపు మళ్ళాడు. కృతవర్మ సాత్యకిత టీ కోసల రాజైన బృహద్బలుడు అభిమన్యుడితోటీ తలపడ్డారు. ఒకరి సారథిని మరొకరు చంపేసుకున్నారు. బృహద్బలుళ్హై నిలువెల్లా భాణాల్తోకొ స్రుశాడు అభిమన్యుడు. నకులుడూ; దుశ్శాననుడూ, సారథినీ, గురాల్నీ చంేవాడం, శల్యుడూ, ధర్మ "జూ తలపడ్డారు. (దోణుడూ ధృష్టద్యువ్నుడూ క లబడ్జ్డారు, మగధ సహ చేవుడిక్కీ భూరి[శనుడికీ పడింది. ధృష్టేేతూ బాహ్లీకుడూ యుద్ధం చేశారు. ఫఘటోత్కచుడూ అలంబసుకూ పోరాడారు,

భీష్మ ప రము 167 నీఖండి అశ్వశ్ఞామనీ, విరాట రాజు భ గదత్తుల్లః బృహక్ష[తుగు కృ పాాార్యుల 'యొదిరించూా ను, (దుపదుడు జయ (దథుడిళోటీ, అభిమన్యుడు వికర్రుడితోటీ, చేకితానుడు సుశర్మతోటీ, (పలిపింద్యుడు శఫకునితోటీ, (శుతసోముడు కాంభోజ రాజుతోటీ, యిరాసంతుడు (శుతాయువనుతకో ట్‌ యున్హాలు చేశారు, వించాను విందులు కుంతిభోజుణ్ని తాకారు.

ఆ మధా ట్రహషనికి యుద్దం తీ(వరూపం ధరించేసీంది. కి పాచార్యుడూ, క్టతవర్మా, శల్యుడూ3 వివింశలీ, దుర్ముఖుడూ; భీష్ముడికి అండగా వచ్చారు; పంచాగ్నులమధ్య సూర్యుడిలా జ్వలించాడు భీష్ముడు, "కేకయా, "నేది, సాంచాలం ఒక చేమిటి = పాంజవసేన మొత్తం భీభత్చం చేసేశాడు, వాంషవసేన గగ్జోలయిపోయింది. “ఛీష్ముణ్ని యెదిరించేవాళ్ళు "లేరా అనుకుంటూ ఒకరొకశే ఒరిగిపోతున్నారు = పాండవుల సె నికులు

అదిగో అది హపరాన్రొడు అభిమన్యుడు. బంగారం రంగు గుళ్టాలు పూనిన రథంమిాద కర్లి కార పతాకం 'మెరినిపోతుం శే విజృంభించి నచ్చాడు. భిష్ముడి ముందుకు రావడం రావటమే అయిదు బాణాలతో శల్యుగ్లేః కృతవర్మని ఓ చిల్ల కోలతోటీ కొల్టాగు,. దుర్ముఖుడి సారధిని చంపేశాడు, వివింశతి ధనుస్సును విరిచేశాడం. నాలుగు బాణాలతో కీల సాచార్యుల గు(రాలు కూ=ల్చేశాడు. భీమ్ముడిమోదకి ఓ బాణం వేశాడం. ఆ దెబ్బకి భష్ము శంతవాడికి శరీరం కంపర మె ప్పీవోయి౦ది.

168 (శ్రీ ఆంధ మహాభారతము పదహాశేళ్ళ ఆ పనివాడి పరా[కమానికి సహృదయులందరూ అశ్చర్యపోయాకు. “భళి అం్న్నగు,

“నపహబాసురా మునిమననడా"” అంటూనే భీష్ముడు అభిమన్యుణ్షి ఆర బాణాలతో $ొశాడు.. బెండా నరికేశాడు, సారథిని కీచుమనిపించాడం. ఇంతలోనే శల్యు కూవాళ్ళూ మళ్ళీ తేరుకుని భీష్ముడితోచా శే అభిమన్యుడిమిద బాణనర్హం కురిపించాడు. కొండలా నీలబజ్ల అభిమన్యుడు అవి 'లెక్క-చెయ్య "లేదు, భేమ్మడి బాణసర్ష౦ం పొండనసేనమిోద పవకుండా కాపాడే గొడుగులా ఉన్నాడు, అభిమన్యుడు ఒక్క-జేే ఒంటరిగా అ అరగని 'యోధుల్ని అల్లరి 'పెళ్టుశాగడ. అమోఘమైన బాణాలతో న్లూవీ అనతల పాచేనాడు, అం లేనా! సునాసుకుల"ే "కేరివూడరాని భీమ్మడి తాళధ్వజాన్ని అనలీలగా కో శుశాడం అ దెబ్బకి కౌరవులసేన ఘొల్లుమంది. సేనాపతి జెండా పడిసో జే యింకేముఎది?! అదివాసీ పాంజనసేన నీంహనాచాలు వినింది అభిమన్యుఢడిఃి జె” కొట్టింది, మునిమననడి రోషానికి భీష్ముడు మిక్కీ.లి మురినీపోయాడు, “వీళ్ల యెత్తుకొనసి ముచ్పెళుకోగలిగితే యంత బాగుంగును 1 అనుకున్నా డు, కంళలోనే పులిమోద సుటలా అభిమన్యుడికి తోడుగా భీము డొచ్చి కలిశాడు. ఫ్‌ ముడి 'బెబ్బికి శల్యుడు నింబడ్గ వేని స్టిక్‌ నచ్చేసరికిః అతడి అభిమానులు వచ్చి అండగా నిలిచారు, భీముడికి వెజ్జేకోపం సశ్వెసింది, ఒక్క-వ్రూపుని వాళ్ళ రథాలు పిండివేసేశాడుం గా(ం ల్ని పీనీకేశాడు. సారథుల్ని చంపేశాడు. అ దెబ్బతో

ఖీ పష ప ర్య ము 1693 ఒక కే పరుగు వాళ్తు. అంతలోనే విరాటం జు కొడుకు ఉతర కుమారుడు పెద్ద 'యేనుగుమిోద నచ్చి శల్యుడిమోద పడ్డాడు, వళ్లుమండింది శల్యుడి. తీసి పెట్టి విసిరాడు శ కిని, అం బే ఉ.త్తరకుమూరుడు యీనుగుమోంచి పడి చచ్చిపోయాడు, ఆ తర్వాత భీష్ముడు అహ అపూ "వేకుండా వాండవసేనసి నరికి పోగులుపెట్టాడు. పాండన'సన బెం7 క్రుసుకుంది. అరోజు యుద్ధం ముగిసింది,

రెండవరోజు యుద్ధం

ఆంవడవరోజు పాండవులు (౩ "అచవ్య్యూహం పన్ని యుద్ధం ఆరంభించారు. కొరవిసేన మూడు న్యూహోాలుగా తయారయి లా కూ. న ఫీ . లా స అధ ఇ యవ ఇ లేబ్రరిందిః యెనె్టలు కలియ బడ్డాయి. భీష్ముడు వాంజనవుల (5౯ "చవ్య్యూహపు ఆక్క్టలు తెగవేశాడు, సందలూ వేలూ బాణాల్తో పాంచవసేనని ముంచెల్నే శాగు,

అదిచూసి అక్జనుడి రథం అటు పరుగెత్తింది. భీష్ముడికి అండగా (దోణుడూ, ఫలుండూ, కృ పాఇవార్కడూ, వికన్తుడూ దుర్యోధనుడూ వచ్చారు. పస్తూ'నే (దోణుడు పాతిక్కా కృపుడు ధనుడు అరవై నాలుగు బాణాలు పార్థుడిమాద "పశారు. అన్నింటినీ తట్టుపని, తిరిగి వాళ్ళమిాద వరసగా అరనయ్యి్య, ఎసిమిద్‌, మూడూ మూడూ, అయిదూ= బాణా లేనాడు, అంతలోనే అభిమన్యుకూ;: (డాపది కొడుకులూ, సాత్యిక్‌ వి రాటరాజూ, ధృష్టద్యుమ్నుడూ నచ్చి వాళ్ళమిాద కలబడ్డారు. వ

170 (నీ ఆం[ధ మహాభారతము

భీష్ముడికీ = అన్టునుడికీ పోటీపడింది. తికుగుళేని బాణాలో కొట్టు కున్నారు. ఒకళ్ళ జెండా లాకళ్లు కొశ్తుళారు.. ఒకళ్ళ కవచా లొక్ష ళ్ళు చీల్చేశారు. ఒకళ్ళ గు(రా లొక ల్లు చంపేశారు, మరి ముసలాడి కం బుద్ధివుట్టిందో | కృష్షుడి గుంచెలమోద కొట్టాడు భమ్ముడు. రక్తం రాసాగింది కృ్లుడికి అది చూసేసరికి . ఆ వేశం పట్ట లేకవోయాడు అజ్టనుడు. "వెంటనే భీష్ముడి సారథిని కొట్టాడు, ఫరీరంలో అంగుళం చోటుశేకుండా బాణాలో ముంచేశాడు, రక్తం ధారక గ్రునీంది అతడికి,

(శుతాయువూ. భీముశూ. తలపడ్డావు. అంతలోనే "చేరుమంతుడం వచ్చాడు, భీముడి బాణాల "కెతుమంతుడు ఛీముడిమోద కొచ్చి అతని సారథినీ, గురాల్నీ చంపేశాడు. మండిపడ్డాడు గాలి కొడుకు. "పెద్ద గదొకటి తీసి గ రున (తివ్పి వినరాడం వాడిమిదికి. రథం విరిగింది. సారథి చచ్చాడు జు పోయాడు. ఈ సంగతి తెల్పిన శ్యకచేవుడి పీనతం (డి భాను మంతుడు "పెద్రయెనుగు నెక్కి వచ్చాడు భీముడిమోదకి. వాడు “రావటం అలస్యంగా భీముడు అమాంతం ఆ యినుగు దంతాల మోద కెక్కే.నీ భానుముంతుడి తల నరిశేశాడు.

కొడుకూ తమ్ముడూకూడా భీముని చేతిలో వానడంతో తట్టుకో లేకపోయాడం (శ్రుతాయ.వు. మొత్తం కళింగచేనతో నచ్చి విరగబడ్డాడు. రథం "లేదే అన్న అలోచన కూడా

ఫీ పష ప్‌ ర్య ము 171 'లేకుంగా భీముడు ఆ మైన్యంలో పడ్డాడు, చెరువులో దిగే 'యేనుగులాగ, దిగడం దిగడమే ముునుగసుల కుంభస్థలాలు నరి "కా శాడు,. వాటి మెదడంటుకుని కల్సి బగుసనక్కాగానే చెండా కొయ్యలు నరికేశాడు. క్తి కేలిక్కా-గా నే, రథికుల్న్క సార థుల్నీ, రథాల్నీ కలిపి నరికేవాడు. కత్తి మొద్దుబారిపోయేది* "సెంట'నే గు('రాల్నీ నరకటం 'మొదలెక్రువాగు, వన్శీ పదు నెశ్కేది ఆక త్తి, అలా ఒక్క క_త్తిమా(తమే పట్టుకుని కలింగ 'సీన మొ త్తం కలివేశాడు భీముడు, దుర్యోధనుడి కొద్ముకై న లశ్ష్మణకువూరుడు అభివ న్యు డితో కలబడ్డాడు. లత్ష్యణకుమారుణ్ని తూట్లు తూట్లు (కింద కొట్టాడు అభిమన్యుడు. ఆ సంగ _లైెల్పి దుర్యోధనుడు స్వయ ముగా * అభిమన్యుణ్ని తాకాడు, రాజుకి అండగా భష్ము శూ; (ద్రోణుడూ మొదలైన (ప్రధానులంతా ళ్ళి అభిమన్యుణ్ని ఒక్క-సారిగా ముట్టడించారు, అభిమన్యుగు నవ్వుతూనే వాళ్ళందరిని బాణాల నమాభాన పరు స్తున్నాడు, ఇంతిలో యెక్కణ్నుంచి చూశాడో మూశాడు పాద్ట డిది, వాముల్ని చూసిన (గెద్దలా రిన్వునవచ్చి (వాలింది అతడి రథం. కొడుక్కి- అండగా తం(డికూడా నిలిచాడు, భమ్ముణ్న, (దోణున్నీ వాళ్ళే 'నేవిట్తి యెదురొచ్చిన (పతి వాణ్నీ వెండాడేశాడు, అబే అదు నుగా పాండనిసేన తిరగబడింది. ఇక మూగు _ కొరవుల "సేన పెట్టిన పరుగు తల్చుకుం ళు నవ్వ స్తుంది. వీళ్లు యుద్ధాలకి యెందుకొసారో "తెలియదు.

క [2 (్రీ) అం([ధ మహాభారతము అప్పుడు (ద్రోణుడు = “అదిగో (పొద్వగూకిపోతో ౦ది యివ్యాల్లికీ యుద్ధం వాలు అని యుద్ధం అపించేశాడు. లేకపోతే అవ్వేశ అయిపోను కౌరవుల పని, వనూడవరోజు భీష్టుడు (పాతఃకాలం శేచి, గకుడవ్ర్యూహంతో సెన వి నమాయ _త్తంచేశాడు, పాండవులు అర్ధ చంద్రవ్య్యూహం పన్నారు. ఆరోజు పాండన'సేన విజ్బంభించింది. సాత్యశ అభి మన్యుడూ; ఫీముడూ కలిసి మన 'సేనల్ని పెట్టిన తిప్పలకీ అంతులేదు. అంతలో దుర్యోధనుడు వెళ్ళి ఛీష్ముళ్లో 'జెప్పిపొడి వడం, భీమ్మడు నవ్వి - “ముందునుంచీ చెబుతూనే ఉన్నాను. ముల్లోకాలూ యేకమైనాసనే పాండవుల్ని జయించటం కల్ల ని. అయినా శక్తివంచన లేకుండా పోరాడుతున్నాను. కావా లంకే నువ్వు యుద్ధం చూడు అన్నాగు, దుర్నిరీవ్ష ఫ్రమైన యుద్ధం చే శాడు ఆపాట. ఆరోజు అక్హునుళ్షి భిమ్ముడు కొట్టినన్నిి 'డెబ్బలుు 'యొషప్పుకూ యీ యుద్ధంలోనూ, అతడు తినినవ్టండడు, పై పెచ్చు కృ సుణ పెచ్చునేగలా కొట్టాడు భీష్ముడు. దెబ్బకి వికావికలయివోయింది పాండవుల పైన్యం- పరుగు లంకించు కుంది, సాత్యకి, షస ఏన ఫ్ట్‌షి 'వెనక్క్‌ా మరల్ప్చటానిక్‌ నానా తిప్పలూ పవసాగాడు, కృృన్వుడిక్‌ నళ్ళుమండింది = నువ్వు చంపుతావా భీమ్మణ్ని - "లేదంటే నన్ను చంపమంటావా అని అడిగాడు అప్టనుణ్ని. దాంతో అద్టునుడు రోషం తెచ్చుకొని మహా భిషణమైన యుద్ధం వేశాడు, స స 2

౨9 భీష్మ ప ర్య ము 79

ధృత రాస్టా/ |! అలా నాలుగు, అమిునదు, ఆరు, యిడు దినాలు మహోజ్వలమైన పోరాటం సాగింది. ఎనిమిదోరోజూ పాండవుల బె ఎ చెయ్యి అయ్యింది. దాంతో అరా(తి దురోో ధనుగు భీష్ముల్లో కల్చుకుని ఆ “ఆెతా |! నున్హు పాంసజన పశ పాఠరంచో యద్ధం చేస్తున్నావు, సీకు యిష్టం "లేకవో లే చె ప్పయ్యి. కన్తుడూ "నేనూ కల్పి నూతిప్ప లేవో ముం పఉఠాెం, "లేకవో చే యుందుకు-చెప్పు యిదంతాను వ్వ్యేమో మనసూ రిగౌ యుద్ధం చెయ్యవు" అనేశాడు. భీష్ముడి మనస్సు చివుక్కు మంది - ఆ ముక్క-ం కు ఒప్పుకోను, నేను (పాణం దాచుకో కుండానే యుద్ధం చేస్తున్నాను. ఇదినరకు చెప్పా = యిప్పుడు చెబుతున్నా = యికముందూ చెబుతా _- పాంపవుల్ని గెల్వటం కల్గ ం 'దేవేం(దుడికీ యిీశ్యకడికీకూడా సాధ్యం కాదు, ఈ వాన వాము రాజులా వాళ్ళని 7 ల్చేది! సన్‌, ఎందుకీమాటలు! పొండవులని తప్ప, తక్కిన మనా ్రనుంలటిని పనాదివింజలకీింద కొ కుస్తాను నువ్వే మూసావుగా అపు అన్నాడు గాంగేయ డు,

తొమ్మిదవరోజు యుదం (కో నా

మర్నాడు భీష్ముడు మన పైన్యాల్ని సర్వత భద వ్యూహంతా నడిపించాడం. అనాడు భీష్టుడు యముడిలాగే పోరాడాడు, ఇటు పాంపవసేనలో అభిమన్యుడూ, భీముడూ పరమశివ్రుల్లా విజృంభించారు. అభిమన్యుడి ఛాటిక్‌ తట్టుకో లేక ఫసుగు లంకించుకుంది మన 'సేన, నంట నే దుర ్యధనుడు= “అలం బసుడంి అనే రాత్షసుక్షై అభిమన్యుడి క్‌ వునికొలివాడుం

174 (శ్రీ ఆం[ధ మహాభారతము (దొపది కొడుకులు అయిదుగురూ వాళ్ల మధ్యలోనే అట కా యించాచు. అభిమన్యుడు అది గమనించి తటాలున నచ్చాడు అలంబసుడి మిదికి, అ'దెకొట్టవం కొట్టాడు ఆ దెబ్బలతో అభిమన్యుడి ము౨దు నిలబవళలీక అలంబసుడు పారిసోయాడు.

వెంటనే భీష్ముడు వచ్చి అభిమన్యుళ్లి ఢీకొట్టాడు. భీష్ముడు తన రథసేనతో ఒంటరిగా ఉన్న అభిమన్యుళే ముట్ట డింవాడని తెలిసేసరికి-'కృ స్తా! అటు వోనీ ర థాన్ని అన్నాడం అష్టనుడు, తాతగార్నీ, ఆయన రథిసేననీ కలివి ముప్పుతిప్పలు "పెట్టారు అభిమన్యాష్టునులు,

ఆనాటి యుద్ధాన్ని చూడాలేకాని చెప్పటం అలవికాని పడి. అంగలో [దోణుడు అష్టునుక్షో యెొదిరించాడు. చి(తసేనుడు

సూర్యుడు చల్లబడుతున్నాడు. కాని; భీష్ముడు చల్ల బపటంలేదు, అంతకంతకీ చ్చిపోతున్నాడు, మహోగ్నిలా పాంవనిసేనల్ని మాడి పానేస్తు న్నాడు. పొండనిసేనల హాపహో కా'రా'లేం చెప్పమంటావు! ఆ పూటతో పాండవుల్ని చంచేసి, తాను రాజునై పోయినట్టుగా ఆనందించే శాడు దుర్యోధనుడు, పాంవన'సేనల వాట్లకి విసవినలాడాడు కృస్గుడు, వెంటనే రథాన్ని భీమ్మడి కెదురుగా. నిలిపాడు, భీష్మాజ్టనులు తలపడ్డారు. ఆ యుద్దంలో అర్భనుణ్ని తూట్టుతూట్లుగా కొట్టాడు భీష్ముడు, పనిలోపని అన్నట్లు కృష్ణుణ్నికు డ్రా చావగొ న్రైశాడు.

ఖీ ప్న పర (॥ ము $'75 భీష్ముడి దెబ్బల! అస్హునుడిక్‌ కాళ్ళూ చేతులూ ఆడటం లేదు. పారివోనాలనివీంచింది కాని, పమవుపోతుందని భయపడి పంటిబిగువుని నిలబడ్డాడు. ఇదంతా గమనించిన పాండనసేన పలాయనం చి త్తగించింది. లాభంలేదు. అప్రనుకు అబుపోయేలా వున్నాడు” = అనుకుని రథం నొగలమించి చటుక్కున లేచి చ(క్రాన్ని న్మరించాడు, అబే ఆలస్యంగా వేతికొచ్చింది మహాచ్యకం, అది రానవం 'రానడం _ “భీష్మా ] అప్టనుణ్ని కొ శని సంబరపవకు = నే'బతి కుండగా దుర్యూధనుణ్ని నెగ్గనిన్వను. ఇప్పుడే కొరవసేన దుమ్ము దులి పేసాను, ఛా(తీచ్యకం సమసానికీ ధర్మ రాజునే "రాజుని చేస్తాను" అని రథంమించి ఒక్కగం జేశాడు భూమ్మ్మాదికి.

ఆ 7౦తుక్‌ చలించిన మకరకుండలాల శాంతి ఆకాశ మంతా ఆ(కమించింది, _ ఉరికిన పాతానికి ఆయన కడుపులో వోయింది. అలా దూకి ధవళాలంకార భానితురైన భీష్ముడి మోదికి, నీల మేఘ ఖ్యాముడు చరచరా వెడుతుంటే మై ఉత్తరీయం జూరివోసాగింది ఆ మహోజ్వల రౌ(దానిక్‌ లోకంలో 'కారు-చీకట్లు (5 మ్మెయ ట్రగొగాయి.

చీకట్లుపళ్ల లోకం అమావాస్యలా ఉంది, కృస్తుడి భుజంమించి జారుతున్న వై ఉ్నత్తరీయాన్ని వదిళేస్తున్న కృుష్టుడంః కుబుసంమిోదనుంచి "లేస్తు న్న పాములా ఉన్నాడు, కుబుసంలావుంది ఉ త్తరీయం, బాణఫఘాతాలతో ర కృంకారుతూ,

176 (్రీ) అం[ధ మహాభారతము చేతిలో చ్యకం పాము ెరిచిన నోరులాగాా పడగలాగా ఉంది" ఎదురుగా భీమ్ముడు (పాణాలనే పాలున్న దంతపుగిన్నెలా ఉన్నాడు, కోడి(గుడ్డులా వున్నాడు,

ఎప్పువ2ై తే క ఫన్షుడే చ్యకం పట్టుకుని భీష్ముడిమిదికి "వెడుతున్నాడోః పొండనసేన ఇటు మూసింది. అష్టనుు కంగారు పడిపోయాడు. దుర్యోధనుడి! చెమటలు పోశాయి. భీష్ముడు అర్హునుడు రథం దూకీ వచ్చి కృమ్తుణి గట్టిగా పట్టు కున్నాడు కాని ఆయన వేగానికి ఇర ముష్ఫయి అడుగుల లెర్యాతేకాని = కృ సుణి నిలువరించలకపోయాడు, క అస్షుడు నిలబడటం ఆలస్యంగా కాళ్ళమిద పడ్డాడు అష్టనుడు, “భావా ! య ద్ధం చెయ ఫ్రనని మాటిచ్చావు, ఇదేంపని చెప్పు! కృ న్గుడు గెలిచిన రాజ్యం 'యేులామనే అ(పతిష్ట మాకు 'రానివ్యకు”అంటున్నాడు వార్థుడు. కానీ, అవేం నినపడినట్టు ₹దు కృష్ణుడికి మళ్ళీ చరచరా. "వెళ్ళసాగాడు ఛీష్ముడిమై క.

“భీప్మా ! “తలచుకో నీ దిక్కె-,న 'చేవుళ్లై నీ అట సమా_ప్తమయ్యి సమయ 'మొ చ్చేసింది” అంటూ రోహా "వేశంలో "నెడుతున్నాడు క్చసప్పుడం,

“భిమ్ముడు చషా ఏడం, అయివోయింది భీమ్మని' పసి” అంటూ గోలగోలయిపోయింది కౌరవసేన:

భీష్ముడు మాతం నవ్వుతూనే ఉన్నాడు- “6వాసుబేవా! వీపీలికాది (గ్రహ్మపర థ్ర్‌ంలేం సమసాన్నీ కాపాడే జగ్మదక్షకుడివి

భఛీష్కపర్వ్యము 177 నువ్వు, రశత్తకువ్నవై న నువ్వే కత్చగట్టి, చ్మకంబట్టి నా పని పడతానం శ, యిం కెస్వార్ని నా దిక్క-ని తల్చ్బుకోను. రా! మాటతప్పకుండా నీపని వ్లూర్తిచెయ్యి. నీ చేతుల్లో చావడం గ్ర న్న 'కావల్చ్పంది నా కేవు-౦ది ? తుచ్చ్సులై న 5జుల వేతులలో వోతానేమోనని భఛయపర్హాను. రావయ్యా ల అంటూ ఆహ్వాని స్తున్నాడు కృస్తుడిని,

అర్జునుడు మళ్ళీ అఆవాడు కృష్ణుల. కసా పకును తీ్‌సెయ న్టి కయా్య్య బావా! నువ్వురా-ఈ భీష్ముడి సంగతి నే తేచ్చీస్తాగా” అన్నాడు. కృష్ణుడు ఆగటంళశేదు. “ఇదిగో బావా ! మళ్ళీ చెబుతున్నా = ఈ భీష్ముణ్ని నేనే ఇంచేసాను. రా _ సెనక్కి- తం(డినికదూ !” అన్నాడు పాస్టుడు, చప్పున ఆగిపోయాడు కృష్టుడు. "వెినక్కొాచ్చి రథంమిోద కూర్చున్నాడు.

మళ్ళీ యుద్ధం మొదలయ్యింది. కాని; బాగా అలిసి పోయిన కృస్తాళ్టునులనూ; పాండనిసేననూ “కు యో్య్యలి మనిపించే వాడు భష్ముడు, “అమ్మ ముసలిపీనుగా! * అంటూ ముక్కున "వేలేసుకున్నారు అందరూ,

అనాటి యుద్ధం ముగిసిపోయింది.

అదేరోజు రాతి

అఆరా(తి పాంపవళివిరాలు అశాంతితో నిండిపోయాయి ఎలాగ భిమ్మళ్లో "గలవటం + కంఠాన (పాణముంపవగా "గెల్య లేం, ఎలాగ (వాణాలు తీయ ఖ్‌ ? ఆయ న్నే అవగాలి, ఇదెవరకు అడిగితే యింకోసారి చబుతొనన్నాడుగా = అని

176 వ్రీ అంధ మహాభారతము ఆలోచించి క ఎస్వాడీ సలహాతో టై వరి "వెళ్లారు పాండవులు

అ రాత్రి భీష్ముడికి మనశ్శాంతి లేదు. తనమిోద కొచ్చిన కృృస్తుడి రూపమే క ళ్ళముందు కదులుతోంది. *నీ ఆట సమా _ప్తమయ్యే సమయం వచ్చేసింది అన్న ఆయన మాటలే చెవుల్లో రింగు మంటున్నాయి,

శిబిరం వై టకొచ్చి. దూరంగా రణరంగంయొక్క_ భీకర దృశ్యాన్ని చూశాడు, “ఇంకా యొన్నాళ్ళిలా నరహత్య చెయ్యాలి 1 వనాటివాణ్ని నేను * మూడుతరాలు గడిచి పోయాయి ఇంకా యున్నాళ్లు (బతకాలి 1 ఎంతకాలం యీ "రాచరిక ఫు ధర్మంత్‌ యుద్ధం "చేరిట హత్యలు వోయనం * ఇలాటి అలోచనలతో అస్థిమితంగా వుంది గాంలేయుడికి. మళ్ళీ శివిరంలోకి "వెళ్ళి ఒక ఆననంమిద కూర్చున్నాడు.

ఆఅ రోజు కృ సూర్టునుల్ని భఛయోాత్చొాతుల్ని చేనసీన తాతగారి శక్తిని మెచ్చుకున్నారు కౌరవులు, *వమైనా తాత తా లేం ఈ బగుపు ఉఇంకోరోజుకూడా వనరాపిందూా (డా అంట్‌ = "మొత్తం పాంవవులు నశళించిపోతారు అనే ఆనందంతో ఉన్నారు దుర్యోధనాదులు,

ఆ అర్ధ రా(తి పాండవులు భీష్మశివిరంలోకి (ప్రవేశించారు, అంత అర్ధ రాతికూడా భీష్ముడు మేలొ-నే వువటం దూసి పాండవులు ఆశ్చర్యపోయారు. భీమ్ముడు వాళ్ళని ఆశీనుల్ని చేసి నచ్చిన పని అడిగాదు = చెప్పారు పాండవులు,

భీష్మ ప ర్య ము 179 క్షణం ఆని అన్నాడు భీష్ముడు “స్రీతోటీ (ప్రుసముల తోట్‌ (గ్ర్రీగా పుటి పుుుషున్వైనవాళ్ళతోట్కీ నేను యుద్ధం చేయను, అందువల్ల శిఖండిని ముందుపెట్టుకొని = యుద్దం చెయ్యండి, నేను బాణ(పయోగం చేయను. సందు దూసుకుని అప్టునుగు నన్ను కొ కస్తే అయిపోతుంది, ఇంకా యీ యుద్ధాలు చెయా ఫ్ట్‌లని నాకూ "లేదు. భీష్ముడు చెప్పింది విన్నాకః ధర్మరాజు కాను అనిథంగా అడిగినందుకు తనని క్షమించమన్నాగు, భీమ్మడు నవ్వాడు = “నా సమయం అయిపోయిందని పగలు యుద్ధంలో కృృస్తుడే చెప్పాడు. అందునే మాకు వచ్చారు. ఘటనని తప్పించళం. నాకు కర్మ పరి పాకం అయిపోయింది. మోకు జయం కట్ల్దుతుంది. "నళ్ళండి” అన్నాడు శాంతనవుడు, “తాతగారికి నమస్క-రించి పాండవులు తమ శిపవీరాలక్‌ భీష్ముడి అంపశయ్య సదోరోజు యుద్ధం మొదలైంది, విఖ్టండిని ముందు వుంచుకుని అర్జునుడు కొరనిసీనని చీల్చి పెండాడదం మొద "లెట్టాడు=శిఖండి ముందు వుంఠటంతో భీష్ముడు అష్టనుణ్ణూదిలేని "వేశేవై పు వెళ్ళ పాంవాలిసేనమిోద పడ్డాడు, దాంతో యిక్క_-డ పాండవసేనకీ అడ్డూ ఆపూ "లేకుండా పోయింది, దురో ధనుడొచ్చి- మళ్ళీ 'దెవ్పిపొడిచాడు భీష్ముణ్ణీ. నవ్వాడు తాతయ్య - “రోజుకి పదివేలనుంది చొప్పున చంపుతానని

150 (వ్ర) ఆం[ధ మహాభారతము నీకు మూట యివ్న్బాను, ఇన్నాళ్ళూ అలాగే చేశానుం ఇవ్వాళ" చంపుతూనే ఉన్నాను*, ఇంకెందుకూ! = నే చంపనూ అక్క- గ్లేదు నువ్వు అననూ అక్క_న్షేదు = ఇన్వాళత్‌ పాండవులో = నేనో 'లేలిపోతుందిల” అంటూ యధాతధంగా యుద్ధంల్‌ ! మునిగిపోయాడు, ఓనంక (దోణుడు చీల్చిచెండాకు తున్నాడు పాంవనసేనని, ఉన్నట్టుండి ఆయన దినూై

మధ్యాహ్నం అయిపోయింది. భీష్ముడికి యెుక్క-_డా పట్టపగ్గాన్షేవు+ అక్షునుడు నీఖండిసి రెచ్చగొట్టి ఛీష్ముడిమోదకి పంపాడు, తాను వెనక దన్నుగా నిలబడ్డాడు. ఇది దూసి దురో శ్రధనాదులందకూ- కల్పి శిఖండిని ఛమ్ముడిదగ్గరికి చేరకుండా నిల్బపోయారు. కాని; _అష్టనుడి శరపరంపరకి అగలేక క కావిక్మలె వోయారు.

ఈలోపల భీప్మూభిమన్యులు పోరాహోరీ పోరాడారు “శహబాసురా ఇంద్రుడి మనవడా ! శహబాసురా ముని మనవడా” అని భీష్ముడు 'మెచ్చుకుంటూండగా భీభత్సమైన యుద్ధం చేసేశాడు సౌభ[దుడు, అంతలోనే శిఖండి అందు కున్నాడు, భిష్ముళ్లో మూడుబాణాలో కోరాడు. ఛష్మ డసలు అతన్ని పట్టించుకో వడం వమూనేశొడు,*ఏ, భిష్మా పెద్ద విరుఖ్లని శంబాలువోతావు = నాముందు గాజులు తొడిగించుకున్నా 'వేం?” అని సూటీపోటీమాట లన్నాడు శిఖండి భీష్ముగ్లె.

ఇలాటి మాటలకీ ఉ'దేకపడిపోయీ 'తామసుర్తీ కాదు నేను, ఫోఅనేసి ముందుకు, దూరంగా 'సెళ్లైాడు ఫష్ముడు,

29] ఖీ స్మ ప ర్య ము 181 యం.ద్ధరంగం అల్ల కల్లోలంగా కనబడుతోంది. చచ్చిన మె నికులూం గుణాలూ; 'లమునుగులూ, సారథులూ, రధికులూ, చితికిన రథాలూ = అతి జుగుప్పాకరంగా వుంది. భీష్ముడి హృదయంలో పరమహంస ₹ెక్క_ులు కొట్టుకోడం మొదమైంది.. యుద్ధం చేస్తున్నట్లుగానే = మెల్లగా ధర్మ-౮+=జునై పు వెళ్లాడు. ధర్మ రాజు రథం[పక్క_ుగాా తన రథం పోనిస్తూ = “ధర్మ రాజూ | మధ్యాహ్నాం దాటిపోతోంది. ఇంకా యెందుకు నాయనా ఆలస్యం చేసావు ? ఈ యుద్ధం మొదలయ్యి యిప్పటి! సుక్ష (లి యుల్ని లక్షవాందిని చంవేశాను, బుద్ధెరిగింది ల౧గౌాయితు మూడు తరాలుగా విల్లు మాటడమే సరిపోయింది (బతుక్కీ్‌. నాకు విసుగొచ్చేనింది. శిఖండిని ముందుంచుకొని అందరూ ఒక్క-.సారిగా కలబడండి. ఎలానో అలా నన్ను చంపెయ ఫ్టిండి ఎ మోకు పుణ్యముంటుంది. ఈ మాయదారి లోకంనుంచి నాకు సిముక్షీ కట్టించండి” అని చెప్పేసి - యేమియెకుగనశ్లే వెళ్ళి పోయాడు భీష్ముడు. ధర్మ రాజు తన 'సేనకు అజ్ఞనిచ్చాడు. (దోణుడి యెడంకన్నదిరించి ఎడం భుజ మదిరింది, వెంటనే ఆయన తనకొడుకె న అళ థ్టైామను చూశాడు. అతడు 'శ్న మంగా'నే ఉన్నాడు, (దోణుడిలో కలత "పెరుగుతోంది. శిఖండితో సహా అర్జునుడు వచ్చి = కొరవసేనల్ని కాల్చే సు న్నాడు. వనుగుల్ని పీనుగుల్ని వేసేశాడు, రథాలు (బద్ధలై పోయాయి *= గు(రాలు గుట్టలకొలదీ శవాలయ్య్యాయి.

159 (న్రీ) ఆం[ధ మహాభారతము

అశ్వశ్థామా ! వమిటీ అష్టునుడి యర్ధం, ఈ త మ్మిది రోజులుగా యెప్పుడూ యిలాయ.ద్ధం చెయ ఫ్ర ₹దతను. ఇవ్వాట్టి తోనే యుద్ధం పూ ర్హిచేసేలా ఉన్నాగు=జా (గ _త్తగా ఉండాలి సుమూ 1! అంటూనే అర్హునుడికి యదు రెల్లాడు (దోణుడు, అంత లోనే ధర్మరాజు (దోణుడిని యెదిరిం చాడు. అవ్వేళ ధర్మ రాజు 'యక్క_వ లేని పరా[కమమూ హవరావీంనాడు, (దోణుని రారా లన్నీ (తిప్పికొబ్దాడు. “దాబ్రోంయయ్‌ి. అనిపించే బాణా లేశాడు (దోగణుడిమోద, వురింత కలబడ్డాడు (దోణుడుః

“అశ్వస్థామా |! ఇవ్వా లేదో కీశు మూడుతుంది. అక్టునుడి పరా[కమం అలా ఉంచు. నా అస్తా/లు తడబడు తున్నాయి, మం("తాలు మరుపుకీ వస్తున్నాయి లత్ష్యు౦ తప్పుతో ౦ది. మ్య: నణుకుతోంది. స్దానం "లేడా అవృళోంది. ఇవన్నీ ఒకయొత్తు అయి చే యివ్యాళ ధర్మ రాజు ముఖంలో కోపచేఖలలాంటి 'వేవో కనబడుతున్నాయి. ఇవన్నీ దూ స్తుంశు 'యీదో అఘాయిత్యం జరుగబోతో ందనిపిసోంది. ఎందుకైనా మంచిది = నువ్వెళ్ళా భమ్మగ్ణ్ల జా(గత్తగా కాపాడం”” అని పంవాడు (దోణుడు అశ్వన్థైమని,

తన కళ్ళముందే తన మనమలూ* మునిమనమలూః -పహా+మాహేామిలుగా పోరాడ్డం మూసి జన్న ధన్యమైందని అనందించాలో = వాళ్ళలో వాళ్ళు కొట్టుకు ఛస్తున్నందుకు 'యీడవాలో అర్ధ ౦కాళేదు భీష్ముడికి. ఆ యుద్ధ వౌ వ్టపానాం అః ప్‌రన ఖ్ట్‌సనం 'యునూలో కదిలాయి కాబోలు = (బ్రహ్మాండమైన మహోస్తాన్ని వింటికి తొడిగాడం, “ఇదే ఆఖరు=ఇక దివ్యాస్తాలు

ఖీ పష ప ర్వ ము 1809 వాడకూడదు” అనుకుని నారి ఆక శాంతం లాగాడు, వదిలాడా పాండనసేన సగం చచ్చి, దన్నమాళకే, సరిగ్గా ఆ శ్షణానిశే అక్క-డ "వెలిశాడు శిఖండి. ఛీష్ము డు ముఖం తిచ్పేసుకున్నా డు, ధనుస్సు దించేశాడు. శిఖండికి ఎనక నిలబడి అస్టనుడు గాబరాపుట్టించే దాణాలతో కొడుతున్నాడు 'తాతగార్ని, నిశ్చలంగా నిలబడ్డాడు భీష్ముడు, అమ్ము పీయ "లేదు = ధనువు నె త్తేజేదుం భీష్ముడి సిలు వెళ్తా శ్లాణాలే రథంమించి జూ రాడు. గుచ్చుకున్న బాణాలే శయ గ” - అంహశయ థమాద వాలాడు, యుద్ధం ఆగింది, అందరూ ఆయనచ్వూ చెరారు; విలపవీంఛారు. ఆయన తల వెనక్కీ- (వేలాడుతొ ౦ది *తలగవ కావాలోయ్‌ అన్నాడు భీష్ముడు. కౌరవులు పట్టుకు క్కాలు "తెచ్చారు. “వద్దు అన్నాడు భీమ్మడు. 'అష్టనా” అని ఆయన అనటం అలస్యంగా అం అస్టునుడు గాండీవం నంధించి= బాణాల $ో దిండు చేశాడు.

భీష్కుడు “యుద్ధం వమూనెయ్‌ = ధర్మ రాజుతో "స్నేహం చెయ్‌” అని చెప్పాడు దుర్యోధనుడికి, వినకుండా వెళ్ళిపోయా వతను, చాహం కావాలన్నాడు గాంగేయుడు, పర్టన వ్రమం(తం అభిమం (తించి అమ్ము "నేలకు కొట్టాడు పార్థుడు, అమ్ము పాతెళం వెళ్ళ గంగని మెక్‌ లెచ్చింది. ధారగా వుబికిన ఆ నీకు (తాగి 'సేదద్‌రాడు భీష్ముడు,

ఆయనకు న్యచ్చృంద మరణం వున్న కారణంగాను, అది దక్షిణాయన కాలం అవవతంచేళా, ఉత్తరాయణ పుణ్యకాలం దాకా = అంపళశయ మాచే వి శాంతి తీసుకోదలిబాడు,

1ర (శ్రీ ఆం[ధ మహాభారతము భీష్ముడు. తక్షణమే ఆయన రశ్లణకోనం = బాణాలతో కుటీ రాన్ని నిర్మించాడు అక్టునుడు” సంజయుడు ఆపాడు.

“తర్వా మైంది” అడిగాడు ధృతరాష్ట్రడు.

సంజయుడు మళ్ళీ “మొద లటాడు,

లు [దో ణప ర్వ వం

భీష్ముడు అంపశయ్య వేరాక, (దోణా చార్యుని టెన్య్యాధి నెతగా అభిపేకింఛారు. (దోణుడు ఆనందింవాడు, 'ఏదె నా వరం కోరుకో” మన్నాడు దుర్యోధనుణ్ణి.

ధర్మరాజుని బంధించేస్తాను

“ధర శ్ర రాజును (పాణాలతో పట్టి నాకు అప్ప*%ంచండి” అని అడిగాడు రారాజు.

“సరే = నీ భోరిక తీరుసాను, "కాని ఒక్క- విషయం, అర్జునుడు యుద్దభూమిలో నుండగామా (తం హరిహరాదు లైనా ధర్మ రాజుని "తేరిమూడ లేరు. అందుచేత = నువ్వా అ స్టనుళ్లి దూరంగా వోయీలా నూడు, చేను ధర్మరాజుని బంధిసా”” నన్నాడు (దోణుడు, అందులోని ఆంతర థి అర్థ ౦ చేనుకో లేని సుయోధనుడు “సే నన్నాడు,

(దోణపర్య ము 185 సన్యాసంచెసి యుద్ధభూమికి దూరంగా ఉన్నాడు. అదిగో ఆ క ్దుడుకూడా (పవేశించాడు రంగంలోకి,

పదకొండవరోజు

పాండవులు (₹౦చనవ్య్యూహం పన్నారు. కౌరవులు శకట న్ల్యూహం పన్నారు. "ండు'సేనలూ కదిలాయి రణదాహాంతో,

కరనసేనలో కర్దుడు కనబడేసరికి అష్టునుడికి వళ్ళు 'ఇ₹ెలియ ₹ేదు,. అస్టనుణ్ని దమూా'సేసరిక్‌ క నుడిక్కూ-డా కళ్ళి (ర లబడ్జ్డ"యి, ఒకర్నొకరు ఢీకొనాలని మహో తృాహంతో బై వైరారు.

"కాని మిుటు (దోణాచార్యుడు చ్చివోయి యద్ధం చేస్తు న్నాడు. అతని తాకిడికి తట్టుకో లేక పాండవసేన '(తాహీ (తాహీ” అనేస్తో ౦ది. (దోణుడి రథరి కనబడి తేఛాలు = బీక్క_చచ్చి వీక్క_బలం వూాపుతకోంది పాండనసేన, దాంతో ధర్మ 'రాజుక్‌ కంగారుపట్టుకుంది. అసలే తనని బంధినానని దురో శి ధనుడికి మాటయిచ్చా్యూ. ఇప్పుడీ రౌద్రం చూస్తే అన్నంత పనీ చేసేలా వున్నాడు = అనిపించింది. అందువల్ల ధర్మ రాజు అస్టునుక్షః ధృష్టద్యుమ్నుణ్ణ శెచ్చగొట్టి = (దోణుడిమిదిక్‌ వునిగొలిపాడు. (దోణుణ్ని చంపేందుకు యజ్ఞ గుండంలోంచి సుట్టన ధృష్టద్యుమ్నుడు తీవమైన బాణా లేశాడు. (దోణుడి బాణాలని కాసుకుంటూనే దివ్యాస్తా/లని (ప్రయోగించాడు. అదిచూసి కౌరవసేనలో వీరులు ధృష్టద్యుమ్నుడితో కలబడ

156 (న్రీ) ఆం(ధ మ హోభారతము బోయారు. కాని, వీళ్ళివర్నీకూడా అడుగు కదలనివ్వకుండా అక్క-జే ఆపేశెడం,

మరోపంక ధర్మరాజు మహాసీనతో వచ్చి కౌరవ పైన్య్యాన్ని తరిమి తరిమి కొట్టాడు. అది నమూనీ (ద్రోణుడికి వళ్ళు "తెలవళేదు = సరాసరి వెళ్ళి ధర్మరాజుతో తలపడ్డాడు. (బహ్మాంవమైన యుద్ధంజరిగింది. 'కాస్సి (దోెడీ 'జెబ్బకీ ఆగలేక పాండవ న్యం గగ్లోలయిపోయింది. ధర శ్రిరౌజొన్‌ పన్నెండు దాణాలేసి క్‌ ట్రెడాు (దోణుడు, ధర్మరాజుకు అడ్డొచ్చిన యుగంధర:ః వ్యా_ఘద త్తః నింహ'సేనుల తలలు నరికేసి ధర్మ రాజువై పు దూకాడు (దోణుడు, “ఇంకేముంది ? ధర్మరాజును పట్టుకుంటానని (పలిజ్ఞ చేసే ఉన్నాడు (దోణుడు. ఇదిగో పళ్షుసుకున్నాడు - అయిపోయింది. ధర్మరాజు దొరికి పోయాడు" అంటూ పాంవవిసేన వెజ్ఞికకలేస్తోంది. ఇంకెంత = "రండు తృణాటబ్లో ధర్మ రాజు దోరికిపో తాడు,

అంతలోనే సరిగ్గా (దోణుడి ర థానికీ ధర్మ రాజు రథానికి మధ్య వచ్చి నిలిచింది అష్టునుడి రథం. అబే కొట్టడం క్‌ర్టడు (దోగణుణి అ రౌరవ పైన్యాల్ని చీల్చిచెండా డేశాడు. ధర్మ రాజు (పాణం కుదుటబడింది = పాండవవీకులు జయజయ నినాదాలు వేశారు. విజయం పొండవుల్నవై ఫు మొగ్గఉండగా నే ఆనాటి యుద్ధం ముగిసింది.

పన్నెండవ రోజు

అస్టనుడు అడ్డురావడ౦వల్ల నే ధర్మరాజును బంధించటం

కుదర లేదు అన్నది జగద్యిదితం అయిపోయింది. కౌరవసేన

(దోణపర్య ము 157 లోంచి సుశర్మ వేచి = “నాదో చిన్నవాటి అని మొదలు “పటాడు “అకునుడికీ వమూకూ అనాదిగా రం, అంచేత

లు వ్‌ యా అతనిమిోదికీ మమ్మల్నొ్నూదిలిప్ట్టె. యుద్దానికి విలిస్త వచ్చి లు థి ఆల్‌ తీరతానని అర్జునుడు నియమం "పెట్టుకున్నాడు. మేం అతస్న దూరంగా తీసుకుపోతాం మీరు ధర్మరాజుని బంధించండి, అప్రనుడో "మేమో యివ్యాళ "లేలిపోవాలో” అని, సుశర్మ చెప్పింది నచ్చింది దురోోధనుడికి. సే నన్నాడు. సంటనే' "వేలాది రథికులు సీదమెపోయారు. అగ్ని యొదుట నిలిచి ధయ “ఆఅసునుత్‌ భంచేసాం = చంపకుండా "నెనకడుగు వే సీ (బహ్ము జ" ్ణణ మం వ హత్యా పాతకం కలగాలి మాకు అని [పమాణాలు వేవొారుం నించారు. వెడతానన్నాడు అన్సునుడు, ధర శ్రా బెంగ పెట్టు కున్నాడు “నువ్యాళ్ళిపో తే అఆ మాయదారి (బాహ్మడు నన్ను బంధిం-చేసాడు” అన్నాడు, అన్నగార్కి- వైర ట్ట చెప్ప్‌ వొాంగాల ఏరుకై న సత్యజత్తుకు ధర్మరాజును వప్పగించిః పామువుట్ట మోద కెళ్ళే గరుత్మంతుడిలా సంశ_ప్తకులవై యుద్ధానికి థి

(దోణుడు గరుడవూ విహారం పన్నాడు, యుద్దాలు ఆరంభం అయా్య్యయి. అక్కడ అల్ల ౦త దూరందుంచే పదిపే-ను "వేలమంది రథికుల్ని చంవిపెట్టి = విజయ శంఖం పట్టి యుద్ధం ఆరంభించాడు పల్టుణుడు. ఇక్కడ తన అపురూపమైన ధనుస్సు

188 (న్హీ ఆంధ మహాభారతము (మోగిస్తూ పాండవసేనాని చయాన్ని కకావికలు చేసేస్తూ ధర శ్రళొజా 'వెంటపడ్డోడు (దోణుడు. “ఆగు అంటూ యెదురు నిలివాగు భీముడు, గురుశిష్యులిద్దరూ గొ"ప్పయుద్ధం చేశారు "కాని (దోణుడి 'జెబ్బక తట్టుకో లేక పోయాడు భీముడు. దూరంనుంచి ఇది దూసిన దురో ట్రధనుడు మహానందపడి వోయాడు. (పక్క-నే ఉన్న క ర్తుణ్ని వరాని = *ీదూశాొావా కర్ణా! గురువుగారి ఆవేశం, భీముడు పాపం బక్క-చచ్చి పోయాడు. భీముడి గర్వం నదిలిస్తున్నాడనుకో (దోణుడు” అన్నాడు. కన్లుడు నవ్వి-' రారాజా | పొరబడుతున్నావు, వడేడు పధ్నాలుగు లోకాలూ యీకకాలాన ఎ పై వచ్చినా 'యుదిరించి పోరాడగల మహావీరులు పాండవులంశకు. మనం వూస్తూంవ గానే వాళ్ళు భీముడి సాయక తాన (దోణ-ణ్ని ముట్టడిస్తారు మూడు, అర్జునుడు లేని యుద్ధరంగంలొ (దోణుజేంకర క్రై అ ఎనరైనా విజ్బంభిన్రారు. అదిగో అటునుంచి ధర్మరాజు ముట్ట డింవాడు పది అంటూ రథం అటు వోనిచ్చాడు, అపూర్వమైన ద్వంద్వయుద్ధిం ఆరంభ మెంది. (దోణుడిని చంపేసేందుకు సాండవులూ = కాపాడుకుందుకు కొరవులూ పూ రాహోరీ పెనుగులాడుతున్నారు. అంతలోనే నరకాసురుడి ఫొడుకేిన భగదత్తుడు తన సుప్రతికం అనే వనుగుమోద వచ్చి వాండవసేనప్పై పడ్డారు. సైన్యం యావత్తునీ వ్లూ+పీ అవతల పాచేసించా. వనుగు. ఏనుగు కనివించేనరికి భీముడికి భ లీ హుపారొచ్చింది. రివ్వున దూసు కెళ్ళి దాంతో తలపడ్డాడు,

వీ] (దో ణప ర్వ ము 1909 భగదత్తుడి దర్శకత్యంతో అది భీముడి రథాన్ని వినీరి అనతల పాశేసింది. భీముడు మంచి ఒగుసుతో తప్పించుకున్నాడు. తనకు "తెలిసిన *అంవీవేదంొ అనే విద్యతో = వనుగు కగుపు (కిందచేరి దాన్ని కొట్టసాగాడు, భీముడు కనపడక = గాను "గెద్దులా తిరిగిందా ఏనుగు. మళ్ళీ దానికి ఎదురొ చ్చాగు భీమన్న, తొండంతో చుక్చసింది వనుగు, నేలశేసి కొ ట్రైయ్య బోతే "ఇెలివిగా తప్పించుకున్నాడు భీమన్న, ఈలోగా పైన థి మళ్ళీ కూడుకుని యేనుగుమిదికి రావడంతో భీముడు తప్పించు కున్నాడు.

(దాపది కుమవూళ్ళూ = యుయుత్పుడూ; అభిమన్యుడూ అపుగూపమైన బాణాలు (ప్రయోగించి సుపతీకాన్ని అడ్డు కుంటున్నారు. అయినా అది లొంగి రావటంలేదు, దాని'దెబ్బకి పాండవుల సె నికులు 'బంబేలు పడిపోసాగారు,

అక్కడ సంశ_ప్తకుల్ని చచ్చెలా కొ ళ్షుసిం రివ్యు ననచ్చి (నాలాడు అద్జునుడు. అతన్ని దూడగా 'నే వాళ్ళ తరఫ్రవాళ్ళ్షి యొక్క-శ్ళేని ఆనందం కలిగింది. రావడంరావవ మే సు(పతీకాన్ని గింగిరాలు. తిరిగిపోయెిలా కొట్టాడు అష్టనుడు,. మండిపడ్డ భగదత్తుడు గబగబా పధ్నాలుగు తోమరాలు వినీరాడు అచ్ట్రనుడి మోదికి, అస్టనుడు వాటన్నిటినీ మధ్యలోనే ముక్క-లు ముక్క-లుకింద కొశ్తుశాడు, భగభగలాడాడు భగదత్తుడు, వెంటనే శక్రిని విసిరాడం. అది అష్టనుడి కిరీటం పగిలేలా తగిలి (పక్క-శ్‌ పోయింది. '*చాలా బాగా వినీరావు,. ఇంక (బతకవు.

100 (న్రీ ఆం[ధ మహాభారతము

కడసారి నీ 'ేవుళ్సి తలుచుకో” అన్నాడు పార్ధుగణు. అ మాట లకి భగదత్తుడు మరింత కోవీంచి చేతిలో ఉన్న అంకుశాన్ని ౨ ప్తవమం[(తంతో అభిమం (తించి అన్ర్రంగా మార్చి (పయో గించాడు, అదివూనీ పొండవిసీన హాహాకారాలు వేనీంది. “చచ్చాడు అర్జునుడు" అని =*కలేశారు కారనులు. రయ్యిన. నన్నాస్తాంది. వెప్పవాన్రుం ఠక్కున లేచాడు, కృష్ణుడు, అస్తా?నిక అష్టనుడికీ మధ్య రొమ్మడ్డి నిలిచాడు, మహాభయం కరంగా నచ్చిన _వైప్ణవాశ్ర్రం వైజయంతీమాలగా మారి పోయి ఆయన గళాన్ని అలంకరించింది. అక్టునుడు బాధపడ్డాడు, 'నా పరువు తియ్యడానిక్కా-కపోతే యీ పనులేమిటి. చెప్పు కూ! నువ్వు సారథ విం చెయ క్‌ యివన్నీ సీ3ెందుకు 1? నేనే ఆపేవాణ్ణిగా ఆ అస్త్రాన్ని అన్నాడు. (శ్రీకృష్ణుడు చిరునవ్వు నవ్వీ “బావా! ఆ అన్ర్రం సంగతి "తెలియక మాబ్లాడు తున్నాను. పూర్వం భూబేవి తన కొడుకైన నరకాసురుడి కోసం నన్ను (పార్థి స్టే ఈ అస్త్రాన్ని యిచ్చాను దాన్ని "గలి అన్రం మరివేదు. అది నరకాసురుడు తన కొడుకైన ఈ భగదత్తుడికి యిచ్చాగు. వీడు (ప్రయోగించాడు. తిరిగి నా

అధ అణ ఇ అచ ఉస సె ్యల్ష, ! అచ కన

అస్త్రం నన్నే వారింది, నువ్వు కలతపడకు, దిసివల్ల నీ పరువు "కమో6 భంగంరాదు. ఇక యుద్ధం కానీ, ఏడి బాబుని నేను చంవివేనినట్టు, వీళ్లో నువ్వు కానిఇ్చెయ్యి”" అన్నాడు. అస్టనుడు అమ్మి సంధించాడు. అభిమం (తించాడు, లాగి సదిలాడగు స్ముపతీకం మిదికి, అది తుండానికి తగిలి ముందుకు పడింది వనుగు. అబే అదనుగా ఓ అర్ధచం(దాకారం బాణం విసీరాడం,

(దోణప ర్య ము క్షే 1 అది భగదత్తుడి శిరస్సుని నేలమోద పడేసింది. ఇంతలోనే సంశ_ప్తకులు మళ్ళీ వచ్చారు. “యుద్దం చెయ్యకుండా వార పోయి నచ్చావా” అంటూ గేలిచేశారు,. సట పట పళ్ళుకొరికి వాళ్ళమిదకి "వెన్లాగు ధనంజయుడు, మొ త్రంమిాద అ వ్వేళ కూడా (దోణుడి (ప్రతిజ్ఞ నెరవేరలేదు, ధర్మరాజుని బంధించ "జేకపోయాడం, అవ్వేల్టిక్‌ పాండవులు జయోత్చాహంతో తమ శిబిరాలు చేరాను

ఆరా(తంతా తీ(వంగా ఆలోచించాక (దోణుడి సలహ మోద నసంళ_ప్రకులు మళ్ళ ముందుకు వవ్చారు, అ మర్నాడు అర్జున్యుక్థి యుద్ద ధ్వని వినపవనంత దూరానికి తీసుకుపోతాం అన్నారు. (దోణుడు ఒక నొప్ప వ్యూహం పన్ను తానన్నాడు. "ధర్మ రాజుని బంధిసాను, ఒకవేళ వ్యూహం దాకా రాకుండా 'నెనక్కిపోయాడా ఓడిపోయినళ్లు లెక్క అన్నాడు,

పదవూడవరోజు పద్మవ్యూహం

అనుకున్న (పకారం మర్నాటి వుదయ మే సం _ప్పకులు అరునుణ్ణి కవ్య్‌ంచారు. కురు పొండవ యుద్ధం "తాలూకు మహ+ో ఘోష వినపడనంత దూరానికి తీసుకుపోయారు. అస్టన్యుణ్తి

అక్టునువలా వెళ్ళగా చూనీ చటుక్కున పద్మ వ్యూహం పన్నాడు (దోగణుడు, చ[కాకారంలోనుంజే దీన్నే చ(కవూ థొ మనీ అంటారు. దేశబేవాల రాజుల్నీ ఆ వ్యూహంలో దళా లుగా 'యీర్చరిచాడు, ఒకే యవసులో ఉన్న రాకునూరులు

19 (శ్రీ ఆంధ మహాభారతము పదివేలమందిని కేనరాలుగా అమర్చాడు, సర్బధ్యజం ధగధగలాడిపోతుండగా దుళ్శాకన కంర్తాది వీరులతోసప+ దుర్యోధను కర్ణికగా కుదిర్చాడం. ద్యారందగ్గర సై ౦ధవుళ్లి పెట్టి = తను వ్ల్య్యూహంముందు నిలబడ్డాడు (దోణుడు, ఆ వ్యూహంలో వాళ్ళ రథాలు ఎ(రనః గుళ్రాలు ఎ్యరన కనవాలు ౨(రన౩ చాళాలు ఎ|రన: ధరించిన పూలమాలలు ఎ(రనః ఎర తామరపువ్వులా వుందా వూ్యహం.

భీముణ్ణి ముందు వుంచుకుని ధర్మ రాజాదులు అపారమైన వు'ద్వేగంతో వచ్చి (దోణావార్యుత్ణి ముట్టడించారు, (దోగణుడు వాళ్ళందర్నీ వూదిపాలేశాడు, ఉడికించే నవ్వు - నవ్వాడు. వ్యూహం దాపులకీకూడా రానివ్వ లేదు,

ఎరాభివమున్వు

'వెల్హైత్సి వోయింది ధర్మ రాజుక్‌ ఈమాయ చారి (బౌవ్మా డెంత్నకె నా తగును. పద్మవ్యూహం భేదించటం అష్టనుడికి తప్ప 'యొునరికీ తెైలియదాయె, అ_ల్తొల్పుకుని యీాయనగారీ వ్యూహం పన్నాడు, వినక్కి వెడి'టే ఓడిపోయిన క్షే, ముందు 3చదామం కే వ్య్యూహరహస్యం తెలియదు, నాకేం దారిరా నారాయణా” అని యీసురొోనుంటున్న ధర్మ రాజునీ, కుత్సితపు నవ్వు నవ్వే (దోణుక్లో, యేమిోపాలుపోక ఆలోచనలో పడ్డ భీమాదిఏీరుల్నీ మూశాడు అభిమన్యుడు. తనరథాన్ని ధర్మ రాజు వద్దకు వోనిచ్చాగు, అభిమన్యుణి పఏూాప గానే (ఎబొణం 'లేచొచ్చి ంది ధర్మ రాజుకీ “అన్నట్లు యీరహస్యం అభిమన్యుడిశ

(దో ణప ర్య ము 108

"తెలుసు అనుకున్నాడు, “నాయనా |! పరిస్థితి అనగతమైం దనుకుంటాను, ఈ పద్మ వ్యూహం సంగతి నువ్వే చూడాలి = ఇక దిక్కులేదు అన్నాడు.

వ్యూహం ఛేదించి లోనికి వెళ్ళవమేగాసి?. తిరిగి రావటం 'ెలియదన్నాడు అభిమన్యుడు, లోపలికి వెడి లే చాలు తక్కి.౦ది మేం మూసుకుంటాం,. వ్యూహం బద్దలు వొ కుస్తాం అన్నాడు ధర్మరాజు భీముడు నంత పలికాడు, "ెద్దంంతా అబే అన్నారు. “స-దే యింతమంది చెప్పాలా 1 నా తం గుల పరువ్లూ; ఓటమి నావి మాతం గాంవూా + ఇప్పుడే పద్మ వ్యూహాన్ని భేదించేసాను మాస్తూండండి” అన్నాడు

తన దిన్యశంఖాన్ని పూరించాడు అభిమన్యుడు, బలవంతుడు వినీరిన అగ్ని గోళంలా దూసుకుపోతోంది రథ౦, కర్టి కార పతాకం వుజ్యలంగా వెలిగిపోతోంది. దాన్ని వెన్నంటి వచ్చే అగ్నికణాల్టాగ పాండనసై న్యం రాసాగింది. అల్లంత దూరంనుంచే ర'దాన్ని సారించి ఠంకారం నేశాడు, అమ్ములు తీసి వింట తొడిగాడు.

దూర౦ంనిం-చే యిది చూచిన [ద్రోణుడు “అద్దను డొచ్చే స్తున్నాడా. అని ఆశ్చర్యపోయి? అంతలోనే లేరుకన్నాదు. తన మై న్యాన్ని సావధానులు కమ్మని హపహాచ్చరిస్తూ శంఖం పట్టాడు. ధనుస్సు (మోగించాడు బాణాలు తీశాడు,

చరచరా బాణా లాదిలాడు అభిమన్యుడు. (దోణుడిని నిశ్చలుణి చేసేశాడు. నూరు వేషంలోవచ్చిన యీళ్య్వరుడిలాగా

191 (శ్రీ) ఆం[ధ మహాభారతము తన థనుస్పు అయిన *రా దాన్ని ఎవ తెరిపిలకుండా ఉపయో గించాడు, 'వెళ్లెక్సి.నంత పనయింది (దోణుడికి. ఏం చెయా థో పాలువోని స్థితిలోపడివోయాడు. ఇలా ఒక్కు-ము శ్రైడీగౌ వసావనీ, లంత పరాక్రమం మూావీస్తావనీ అనలుఊహ౦ంచలేదు అతగాడు. ఎప్పుడు బాణం తీస్తున్నాడోః ఎప్పుడు సంధిస్తున్నాడో,ః ఎప్పుడు (పయోగిస్తు న్నాడో "తలియనంత వేగంగా బాణా లొదుల్తున్నాడు అభిమను వ్టి

కర్పద్రినో అభిమన్యుడు” అంటున్న వాళ్ళే "వెంట 'ే “అడినో అక్కడ కెళ్ళిపోయాడు. అని అశ్చర స్రపోతుండగా మెరుపులా దూశక్‌ంది అఖి మన్యుడీ రథం. పద్మవ్యూహం (బద్దలు క క్తుశాడు. దూసు కెళ్ళిపోయూాడు లోపలికి. అప్పటిక్కా-ని "తేకుళో లేదు (దోణుడు. కఖ్యా4రి పిడుగా* అని ముక్కున "వేలేసుకున్నాడు (దోణుడు-

అంతవరకూ విన్న ధృతరాష్ట్రుడు ఆశ్చర్యంతో న్చీర్రి ఛభడవా ! వీడు పుట్ట యెన్నాళ్ళయింది 1 బట్రకట్టి యెన్నాళ్ళ యింది * (దోణున్ని కాదని పద్మవూ గ్రహం భేదించడమాం.... యో... ఎంలెనా అక్టునుడి కో డురూ+, కృృష్లుడీ మేనల్లూడునూ, అటునంటివాళ్షి కనీ మా కురువంశం ధన్యమైనోయింది. చెప్పు సంజయా చెప్పు, కులనర్ధనురై న నా మనవజేం చేశాడు? మహాఏరుల్ని ఎలా చెండాడాడు ? చెప్పు వెప్పు*.... కువూర

అభిమన్యుడి పరాకమానికి మెచ్చి బలరాము డతనికి బహునుతీగా యిచ్చిన ధనుస్సుపేకు *“ళా(ద్రం

(దొ ఆప ర్య ము 195 స్వామిలాటి సనామనవడీ వీరవిహారం చెప్పవయ్యా 1” అంటూ తొందర చేశాడు సంజయుని. సంజయుడు వెప్పటం మొద 'లెట్బ్టాడు. “పద్మ వ్యూహంలో పాదం మోపుతూనే శతు భయంకరమైన శంఖాన్ని పూరించాడు. రాదాన్ని సారిం మొచ్చిన రాజుల్నీ, వాళ్ళమై న్యాల్నీ కూరగాయల్ని తరిగనీ

గ లు

అస్తా)లు? శస్తా)లు, గాళాలు, మహాస్తా)లు= ఒక "పేమిటి యిష్టం నచ్చినట్లు గుచ్పేస్తున్నాడు అభివన్యుడు. ఆ ఛాటికి యునుగుల తొండాలు తెగిపోయాయి. కుంభ స్థలాలు పగలి రక్తనిక్షమైన ముత్యాలు నేలపొర్లాయి. వెప్పలేనన్ని వనుగులు చచ్చివోయాయి. గువొలూ చచ్చివోయాయి. రథాలు నుగ్గునుగ్గయిపోయాయి? సాఠరథుల తలలు యొుగిరి వోయాయి. రధికుల గుండెలు (బద్దలయిపోయాయి.. కాళ్ళూ చేతులూ 'తెగినవాట్లై= కలు, ముక్కూ- వెవులూ పోయిన వాళ్లూ, వీససలుబయటపడి ( వేలాదేవాళ్ళు= అఆపదాతిసె న్యాల పాట్లు చెప్పడం మనవల్ల కాదు, ఆ భీఛ'త్చాన్ని మూాస్తు౦శు నాకే గుండెలు పగిలిపోయాయి. నీఫొడుక్కి. (దుర్యోధనుడికి గుడ్డు పేలిపోయినంత . పనయ్యింది, వెల్లా చెదరఠరాతున్న మై న్యాల్ని తిరిగి రెచ్చగొడుతూ = కోపంతో అభిమన్యుడి "వేవు సాగాడు సుయోధనుడు, పై న్యాల్ని ముందుకి వెళ్ళమని చేతులూపుతూ సౌాభ (దుడి మోదకీ "వెడుతున్న 'రారాజును

196 (న్రీ ఆంధ మహాభారతము మాసీ కంగారుపడిపోయాడు (దోణుడు. వెంటనే కేకనెయ థం ఆరంభించాడు, “ఓయ్‌ కృతనర్మా ! కృపాచార్యా! అశ్వస్థామా | ఇదిగో కర్తా |! త్వరగా "వెళ్ళండి, తనేదో మగవిమక్ష్రానుకుని దుర్యోధనుడు అభిమన్యుడుమిోదకీ "వెడం తున్నాడు, ఇం[దుడితో _తలపజే శెక్కుల పర్వతంలా ఉన్న ఆ దుర్యోధనుణ్ణి ఆపండి = కాపాడండి అని కలు వేశాడు,

ఆ కేకలు విన్నారోళేదో కృతవర శై కృ పాశ్యళ్రామలు, శల్య శకుని సోమదత్త, పౌరవః కర్ష నృషసేనాది మహోవీరు లంతా కట్టక కొచ్చి దురోోధనుడికీ? అభిమన్యుడి మధ్య నిలబడ్డారు. "లేకపోతే అవేళత్‌ నే * భానువతీదేవి పుస్తెలు "తగిపోయువి,

దురో్యోధనూుక్షో కాపాడిన వీకులవంక కళ్ళురిమివరాశాడు అభిమన్యుడు. ఒక్క- సింహగర్జన చేని గుప్పెజేసి దాణాలు ఏకటిగిని గువ్ప్చే శాడు. అందము మహ+పీరుల్నీ ఒక్కా_డుగా ఎదిరించి అదర గొట్టి పారేశాడు, కాలూ చెయ్యీ ఆడ లేదు వాళ్ళకి, సిసూం యొస్త్య, మానం, అభిమానం అన్నీ వొదిలి 'పెస్టేని-అ'దే పరుగు లంకించుకున్నారు వీరుణ౦దరూ. వూతాడు (దోణుడు, “ఇహ ఏళ్ళవల్ల లాభంలేదు అనుకుని స్యయంగా బై. బైరాడు, ఎప్పుడై తే (దోణుడు కదిలాడో మనవాళ్ళకి మళ్ళీ హుపారొచ్చేసింది. అశ్వస్థ"మా మొద్నలై న వీకులందరూ ఒక్కుమ్మడిగా మళ్ళీ అభిమన్యుడిమిద పడ్డారు.

న్‌ దుర్యోధనుని భార్య "పీరు భానుమతి.

వం] (దో ణప ర్వ ము 19/7

చెవీతే నమ్మవు గాని; అభిమన్యుడు ఒక్కడూ అంత మందినీ కలిపి వూదరగా క్రుశొడు, అభిమన్యుడి భాణం తగ లసివాడు ఒక్క_డుం టే ఒట్టు, సవిాయం౦దూని తన యెన్యాన్ని కూడా వృనీగొలిపేశాడు రారాజు. శ్మతువుల సంఖ్య సృతుగు తున్నకొద్దీ అభిమన్యుడిలో వుత్చాహమూ, శౌర ఫ్రముకూ+డా పెరిగిపోతున్నాయి, కారన్సులు 'మె త్తంగా సౌభ (దుత్త అపా లనుకున్నూ రు. క్ర ఖ్‌ భూరి శవులూ, (దోణాశ్వశ్టామలూ నివింఛతి బృహద్బ్చలులూ, ళల్య శకునులూ, దురో్య్యధన, వనరనగా మూగ, మూడు, పది కే+డూూ అయిదూ, ఇరవయ్యి ఎసిమిది, ఆరూ రెంథడూః మూ.-నసూ పన్నెండూ,; ఏడూ, త 'మ్మిద్‌ బాణాలు ఒకేసారికొట్టారు. అభిమన్యుడు అన్నిటినీ విరగ కొట్ట పానేసీ ఒక్కొక్కళ్ళలీ అయిదెనీ బాణాలు తని లింభాడు, ఇద్బూూని అశ్మకుడనేవాడు నీ పెద్ద గం (దగోళం చేస్తూ నచ్చి పాండవేయుడిమిద పడ్డాడు, రానడం రావట మే వాడి జెండా చించేసి, సారథినీః గుజ్టాల్నీ చంచేనీ, రథం విరి చేసి వాడి తలకాయ నరికేశాడు అభిమన్యుడు. అది నహించ "లేక అందరూ కల్పి మళ్ళీ తిరగబడ్డారు. అభిమన్యుడా ఆగది! అందర్నీ కలిపి తిప్పి తిప్పి 5 టడం, ఉక్కు_-బాణాలతో అందరి సఫరీరాలు గాయాలువేనీ పజేశాడు, రక్తం కాళే యం (తాల్లూ తయారయ్యారు మనవాళ్ళు, ఆ "వెళ్ళటం 'నళ్ళటం కన్లుడి మిద పడ్డాడు అస్టనుడి కొడుకు. క సడి కవచం చీళ్చీశాడం ం తన బాణాలత్‌ అతన్ని దుళ్ళగొట్టి పాశేశాడు: అభిమన్యుడి

196 (న్రీ) అఆం[ధ మహాభారతము 'దెబ్బలకీ కర్టుడంతటివాడు మూర పోయాడు. ఎదెరెళ్ళిన శల్యుస్ష మూర్చృవోగొట్టాడు.

శల్యుడి తమ్ముడిది సహించ లేక అభిమన్యుడితొ కల బడ్డాడు. అభిమన్యుడు వాడికి ఓ బాణంతో చేతులు, మరో బాణంతో తలా క్‌ క్తువాడు. ఆ 'డెబ్బళతో భీక్త బీకల వోయారు జనం.

మనవాళ్ళందరూ మళ్ళీ కలిసికట్టుగా అభిమన్యుగో ఎదిరించారు. పిసరంతకూడా చలించలేదు అప్టనుడి కొడుకు. ఆ లాఘనం, ఆ లక్ష్యకుద్ధి, ఆ చతురత్వం; ఆ దృథత్వం- మస (ప్రభో! 'యీంనర్జించమంటావు $ ఆ వై పుణ్యం అస్పునుడి దగ్గర కూడా మూతలేం మనం, భల్లాలా, అంజలీకాలా? వ్వుర (పాలా, కూ'ర్మానఖాలా = ఒక శుమిటి దారుణాతి దారుణ మైన బాణా "లన్నున్నాయోా అన్ని బాణాలూ (పయో గింవాడు అభిమన్యుడు,

(దోణాచార్యులత్‌ సహా మనవాళ్ళందరికీ బుం్ర తిరిగి పోయిందం కే నమ్ము. అప్పుడు [దోణుడు కృ పాచార్యుల్ణి మూసి “వూశావా బావా! ఈ క్మురవాని (పతాపం |! ఏం కొడుతున్నాడోయ్‌ ? ఎన్ని గుష్తాలు 1! రథాలు | వనుగులు ! పదాతులు ! అన్ర్రుధారులు 1 ఎవర్నీ 'లెక్క- చెయ్య టం వదు, వొడి తే కొడుతున్నాడు గాని మహాముచ్చటగా కొడుతున్నా డోంప్‌ భచేగా చంపేస్తున్నాడు అన్నాడు. ఇది విన్నాడు దుర్యూధనుడు. “నంట నే (దోణుడిక వినపజేలాగ 'వింబున్నా రా

(దో ణప ర్వ ము 159 గురువుగారి మూటలు ! ఈ కుట్టకుంకని కొట్టి పాచేయకుండా లా పొగుడుతున్నా డో నింటున్నా రా! ఆహం విన్నారుగచడా! అస్టనుడిమిోద (పేమకొద్ది అతని పొడుకుని కొట్టకుండా మనల్నీ దెప్పుకున్నాడు,. కదలండి ఒక్క-సారిగా మాదపక్షి వోడారి అన్నాడు శిల్యాది పఏకలతోటి,

అందరూ కదుల్తుం కే దు శ్మావనుడు ముందుకొవ్చాడు, “ఈ పిచ్చికని యిప్పుజే చం వేసాను. ఈ మాతం పనికీ మిరు యింతమంది కావాలా? అలావూాస్తుండండి అని, అభిమన్యుడి మోదకికదిలాడు. మూశాడు అభిమన్యుడు, తీ శాడుఅమ్ముల్ని. వేశాడు దుశ్మాసనుడీ రొమ్ముమిద* కేర్‌ మన్నాడు దుశ్శాస నుడు. ఆవేశం ఆగ లేదు అభిమన్యుడికీ? "ఒ-చజేయ్‌ దుత్మ్శాననా ! అవ్వేళ సభలో మా "ెత్తం(డుల గురించి ఏం ేలావురా ? నూ తం(డులు మగతనా గ్లనివాళ్ళా |! మోను వోటుగాళ్ళా . అంత వాళ్ళ టా ! మాతల్లి అయిన ( చౌపదిని కొస్పుపట్టుకుని ఈడ్పుకాసావా | గుర్తలు ఉఊడద్‌సావా ఖే థగ సీలబ(డా చెపా నీపని | చర్మంచీల్చేని అనేసాను, ఏమనుకొంటున్నా వో” అసి ఫడాల్న క్‌ రెడు ఒకే బాణం. ఆ 'జెబ్బతో ఖు ఆప్పుడు చచ్చావు రా= అం కు-వడాది(కింద శు చచ్చాం అనేవాడిలాగ కళ్ళూడిన బొమ్మలాగ కుప్పలా పడి మూర్చపోయాడు దు శ్మౌాననుడు. ఎప్పుగై తే మూర్చపోయాడొ సొరథి రథం తీసుళొని అజే పారిపోవడం పారిపోయాడు. ఇది దూసి ౧హాం౦ం చేని దురో బ్రధనుగు తము శ్ర జలా దెబ్బతినే శాడో మూడు"

౨00 (శ్రీ అం[ధ మహాభారతము అన్నాడు కర్తుడితో, తక్షణం కర్టుడి రథం అభిమన్యుడి వెపు దూకింది, అభిమన్యుడి కన్దునం కనిపించగా నే అంతకం తా రెచ్చి పోయాడు, ఎదుటపడ్డ మొత్తం 'సేనని మట్టం చేసేశాడు. డెబ్బయి బాణాలు కొట్టి కన్లుడివి కలత పెళ్టుళౌగు. కొర కొర లాడాడు క ర్తుడు, తికుగు లేని దివ్యాస్తా/లను (పయో/0చాడు అభిమన్యుడి మిదక్‌, అవన్నీ కొ భుశాడు అభిమన్యుడు. గ పరక (కింద తీసి అవతల పాశేశాడు కర్లుణ్తి, అంతటి కర్టుకూ అలనీపోయాడు.అది కనిపెట్టి కర్టుడి తమ్ముడొకడు అభిమన్యు ఎదిరించి? అన్నగారి క్కా-_స్త వి.శాంతి నిచ్చాగు. "వంటనే ఓ మంచి బాణం తీశాడు అభిమన్యుడు. వింటికి తొడిగి వెవిదాకా లాగి వొదిలాడు, అంతే కర్లుడి తమ్ముడున్నాడు కాసి) అతడీ మెనకాయమిోద ఉందే తలకాయ మాతం వమైందో తెలియ "లేదు, అది మూసేసరిక్‌ క నడికి ముచ్చెమటలు పోశాయి, ఇక పకుగు లంఘించుకున్నా డు, అభిమన్యుడిక ఎదుచే లేకుండా మహోగ్ని పాలబడ్డ గడ్డిదుబ్బులాగ మౌడి మసై వోతున్నారు కొారన సె నికులు, అందరికీ ఒక్క జే జవాబిస్తున్నాడు అంతవరకూ. విన్న ధృతరాష్ట్రుడు “అ-జేంవిటోయ్‌ సంజయా ! ఒక్క_డూ పోరాడ్డ మేమిటి 1 పాండవ లందరూ ఏం వేస్తున్నారు ? పాంచవ హైనా ఫ్ట్‌లొ లోపలి కెళ్ళి కు (రాడికి సాయం చెయ థ్రేదూ [ అని అడిగాడు. “వేది నంజయుడు చెప్పసాగాడు “వాళ్ళని నీఅల్లువై న జయ (దథుడు ఆ పేశాడు,

(దో ఆప ర్య ము ర్య] ధృత := వమిటి నా అల్లుడా ! అబ్బా | పాండవుల్ని ఆపేటంత శ క్షి అతని శెప్పుడొచ్చిందోయ్‌ 1 నసంజయ = చెబుతళి, పూర్యం కామ్యుక ననంలో (గౌపదిని అనమానింవాడు నీ అల్లుడు, అప్పుడు ఛీమాప్టునులు అతన్ని చంపినంతపనిచేసి నదిలాగు, ఆ కోపంతో అతడు శివుడి గురించి తపస్సుచేసి, పాండవుల్ని ₹లిచే వరం యిమ్మున్న్నాగు. ఈశ్వరుడు నవ్వి వాళ్ళలో అసప్టనుడితో' యుద్ధం చెయ్య డానికి నా* దమ్ము శ ప= ఏకు వరం యొలా ఇవ్వను 1! షీ వరం యిస్తా- అష్టనుడు "లేనప్పుడు తక్కి-న నలుగురిని ఒక్క-రోజున మాతం జయించగల్లు తావు అని సరం యిఇ్చాగు, అదిగో ఆ వర(పభావంతో మైంధవుడు పాండవుల్ని ఆపేశాడు. ఇక లోపల అభిమన్యుడి దగ్గరికి నన్దా౦--- అసి నంజయుడు వెబుతున్నాడు= మళ్ళీ మన మైన్య్యా లన్నీ నలిని అభిమన్యుళ్ష తాకాయి, తిప్పి లీప్పీ కొట్టావతను. ఇంతలో కన్లుడి కొడుకు నృహసేనుడు వ చ్చాగం. అభిమన్యుడి చేతిలో మూర్చ్భనేయాడు. నసాతి రాజు వచ్శాడు= ల్బీక్క చాణంతో నే గిలగిల తన్నుకు చచ్చాడు, (శుత(శవాది “రాజు లందరినీ యమపురం పంపేశాడు అభిమన్యుడు. "తెగించిన (పతి వాడి జీవితం ముగింపుచేశాడు అభిమన్యుడు. అప్పుడే దూకాగు శల్యుడి కొడుక న రుక్కరథుడు, పాపం! మూడు బాణాలో వాళ సతంగా కన్ను మూసేశాడు, అవ్బూూని వందమంది మ(ద ఏకులు మహావేశంతో విరుచుకు పడ్డారు, గాంధర్వీనూయ

2 (న్రీ) ఆం[ధ మహాభారతము (పదర్శించి అందర్నీ ఏకబిగిన చంపేశాడు అభిమన్యుడు. సీ కొడు.కెన దుర్య్యోధనుజు వె ళ్ళాడ- అభిమన్యుడి మోదికీ= “చూస్కో=నాభుజబలరంి అన్నాడు. సౌభ (్రగునవ్వీ-"సుయో ధనా + నీభుజబలం సంగతి లోకం అందరికీ "ఆలుసు. లోకానికీ "ఆలియని నీపిక్కుబలం చూవిద్దువుగాసి నీలు, నిలు” అంటూ ఫొట్టాడు. దెబ్బకి పరుగనుకో రారాజు, అది కనిపెట్టి దుర్యో ధనుడి కొడ్ముకైన లక్ష శ్రొకననూరుడు వచ్చాడు, '“ఒచే అభి వునా థ్‌ ఈ బాణంతో నువ్వు ఆఖకమి అంటూ ఓ మాంచి బాణం కొట్టాడు, దాన్ని మధ్యలా' నే ముక్క-లు ముక్క_లుగా చేసీశొడు అభిమన్యుడు-= “లత్మణపమారా ! నీ బాబుకే దిక్కు-లేదు నాదగ్గర. పరుగు "పెట్టించాను. నువ్వో "లెక్కా డొక్కా. అంటూ తీసి పెట్టి నదిలాడు = తీక్స మైన గాణాన్ని+ వమునవాళ్ళింతా చుక్ట్యూ నిలబడి వూస్తుంవగా నే= నీ మనవ హైన 'త్రణకుమూరుడి తల భూమ్మిోద పడివోయింది. ఒక్క నీంహనాద౦ం చేశాడు అభిమన్యుడు,

"వ ఆ త్తిపోయాడు దుర్యోధనుడు. “ఇదిగో వీళ్లు చంపే య ఫ్రండ్‌ నరి కయ థ్ర్‌ండి- నాకళ్ళముం 'దే నాబీర్ణని చం వపెనాడు, ఏణ్న అక్క-డికక్క-డే పా'తెయ్యండి అని కేక లేశాడు, అందరూ పోగడిపోయి అభిమన్యుడి మిదకి దూకారు. అందర్నీ విసిరిపడే శాడు అభిమన్యుడు. కళింగుల్ని, నిషాదుల్నీ, 'యేనుగుల 'సేననీ కాల రాసే శెడు* బృహద్బలుడి (వాణం తీసేశాడు. తనతో ఒశేసారి తలపడ్ష (దోణ కృ పాళశ్వస్టామ కృతవర్మ, కర్ణ. దుర్యోధనాదులార్లురి చఆ- యేడుచెరునవ్రల నీళ్ళు తాగించాడు,

[దో ఆప ర్వ ము ల౮9 వముగధరాజకుమారుడు అశ్యాంతకుడి తల తీసేశారు. కుంజర "కతుళ్లి ఒక్క-కుప్పెకోలత్‌ కరూలగొ ట్రై శౌడు. దుశ్శాసనుడి హొడుకు పారిపోయాడు, శ(తుంజయాశ్లో చం(దశేతునీ సుసర్చృ సుణ్చి, సూర్య భానుక్షైః మేఘువేనుత్త = అతి ఘనాయాసంగా చంచేశాడు. శకుని పంగెట్టడం చూస్తే అందరికీ నవోొచ్చింది. రథం దురోోధనుడినై ఫు పోనిచ్చాడు అభిమన్యుడు,

కనుడు కంగారు పడిపోయాడు. *వమిటీ విపరీతం ? ఈ కుజ్రకుంకని ఎలా ఆపటం ? అంటూ గురువు నడిగాడు,

చమూసం౦

“మోసంచేసి చంపేద్దాం అన్నాడు (దోణుడుజ అంకా యిలా అన్నాడు, నేను అస్తునుడిక్‌ కనచధారణం అనే విద్య చెప్పా. అది వీడూ నేర్చుకొని ఉంటాగు. అంచేత ఏీడిచేతిలో విల్లుండగా చంపలేం. మోసం చెయ్యాలి. మోసంచేసి విల్లు వరి చెయ్యాలి, మోసంతో చుట్టుముట్టాలి. మోసంద్యా రానే ఏ్‌ణ్ని చంపెమా [ 'వేళకవో తే మొదటికే మోసం నస్తు౦ది” అన్నాడు,

“అలాగ! మోసం చేద్దాం 1) అన్నారు అందరూను, కర్రుడం "'నినకను చి మోసం చేస్తాగు-విల్లువిరిచేప్తాగం” అన్నాడు (దోణుడు. కుడు తల అన్నాగు,

ఆ ఉదయం నించీ మన వాళ్లందరూ కుమ్ముక్క-యి ఒశేసారి అభి మన్యుడిమిాద పడటం అది వడోసారి. మోసం చేయడాసికి నిశ ఏయించుకున్న ర్‌ నడం, యెదుట ఓడిపోయినట్టు నటించి? మెల్లగా 'వినక్కి- చేరాడు, మోసం అని ఏమా(తం

క్‌

201 (వ్ర ఆం[ధ మహాభారతము ఆలోచన "లేకుండా వెనుకనుంచి అభిమన్యుడి విల్లు నరిశేశాడం. అంతలోనే *'మాసం” చేద్దామని చెప్పిన (దోణుడు, నాభ్యదుడి గురాల్ని చంపేశాడు. కృ పాభార్యుదేమో సారధిని చంపే

మోసం! అభిమన్యుడికి రథం "లేదు చేతిలో విల్లులేదు. అయినా భయపడలేదు అభిమన్యుడు. రథంలోంచి క్తీ డాలూ. తీసుకుని కౌరవులమిద తిరగబడ్షాగు. మోసాన్ని (పవేశ పెట్టిన (ద్రోణుడు బాలుడి నేతిలో క ల్సిన కొ కుశాడు, మోసాన్ని ఆమాదించిన క గుడు డాలుని కటు కొడం,

మోసం! కళ్తీ డాలూ కూడా పోయినా భయపడ కుండా ఓ రథచ( కాన్ని పట్టుకుని శత్రువుల మిదకి లంఘీం గాడు, ర్కృసి కృమైన ముఖంతో కోపం రూపం దచాల్చినట్టా న్నాడు అభిమన్యుడు. చ(కం పట్టుకొసి (దోగుడి మాదీ "వెడుతున్న అతన్ని మైన్యాలు ఆసాయి గాన= ఆసెనా వ్ర చీల్చి చెండా డేనొడు,

“ఇందులో వదో మోసంటఉంది” శకుని చెప్పటం "మొద 'లట్టాగు. 'శ్రంతమంది కల్ప వొస్తే బోడి రథ-చ(కం లీసుకుని. ఇంత మై న్యాన్ని కొడ తాడా= ఇందులో వదో మోసం ఉంది" అన్నాడు పాచికలాటల [పఏీణూూ న శకుని. అపూగడు యుద ధర్మాలు న్యుణంగా శలినీన కర్ణ, కృ పాచార్యం కృతవర్మ |] ల్యాదు లొక'-లేమిటి * మూతికి మానం ఉన్న (పతివాడూ “నేనూ మగాణ్నే” అనుకున్న (ప్రతివాడూ, ఎనిమిదోసారి చుట్టు ముట్టారు అభిమన్యుశ్నె అన్న్నివై ఫుల నుం "లక్క- లేనన్ని బాణా లేస్తీ ఆ రథచ( కాన్ని విరిచేశారు. ముక్క_లు చేశారు.

20౮] (దో ఆప ర్వ ము 20)

చటుక్కున గద అందుకున్నాడు అభిమన్యుడు, గద (తిప్పుతూ అశ్వ న్థ్టామ.వై పు కదిలాడు, అది చూఫాడో బేదో అశ్వన్ఞైమ రథం దూకి అబే పరగు. మోసంతో అభిమన్యు వం పొలసని నిశృయించుకున్న మోసగాళ్ళయిన కశారవులు కొడుతున్న బాణాలన్నీ అభిమన్యుడికి నాటుకుంటున్నాయి. అయినా లెక్కచెయ ఫ్ర దు. అటునుంచి శకునినై ఫు కదిలాడు. అడ్డొచ్చిన నూటనలళ్రై మంది గాంధార ఏీరల్ని అడుసు త్‌ క్క-సినట్లు తొ క్క_-వాడు, పదమంది వసాతి ఏరుల్ని వనుగులోనసహో పీనుగుల్ని చేసేశాడు, ఏడుగురు కేకయ రాజుల్ని చావబాదేశాడు, ఎదుటపడ్డవాళ్ము ఎవ్వ్ణో (పాణాలతొ నదల

(65్‌ ర్‌ం ఖుక6

కుండా కొట్టాడు, అదేసమయ౦లో దుశ్నాసనుడి కొడుకు పెద్ద గద వేసుకుని అభిమన్యుడితా తలపడ్డాడు, ఇద్దగూ హూోరాహాోరీ పోరాడుతున్నారు. అ సమయంలో కొరవఏీరు లందరూ రకరకాల ఆయుధాలతో అభివాన్యుత్ణ హిాంసింభాము, కర్టుడూ కొల్టాడం, కృపుడూ కొట్టాడు. కృతవర్శ్మా కొట్టాడు. (దోణుడూ, అశ్వస్టామాకూడా కొట్టారు. దుర్యో ధనుకూః దు శ్మౌాననుతూ కట్టారు, అసహాయ ై న అభిమన్యుణ్లి క్‌ట్టస్‌ వారు లేరు, అభిమన్యుడు దు శ్మ్నాసనీడి కొడుకుని చం వేశాడం. అంతమందితో ఆ ఉదయంనుంచీ పోరాడి అలసిపోయి? విరధుశై ః నిరాయుధురై భోమన నిలచి ఉన్న అభిమన్యుత్లి మోసంతో కొట్టారు = మోసంచేసి చంపేశారు.

ఈ సంగతి తెల్సి పాండవులు కుమిలిపోయారు,

వ06 (న్రీ) ఆంధ మహాభారతము నెను అగ్గిలో దూకి చచ్చిపోతాను

ఆ రాతికి సంశ_ప్తకుల్ని తుడిచిపెట్టి విజయోళ్చా హంత వచ్చిన అష్టనుడికి కొడుకు చానువా ర్తతో నెత్తిన పిడుగుపడ్డట్టయింది, “ఎవడు * ఎవడు దీని క్కారణం 1!” అని గర్జించాడు. ”ఇంకెవడ $ ఆ పసైంధవుడే, వాడు అడ్డు పడకపోతే మేమంతా "నళ్ళి= అళిమన్యుణ్నె కాపా డేవాళ్ళం” అన్నాడు ఛీముడు,.

పటపట పళ్లు కొరికాడు అర్జునుగు. కళ్లు ఎరగా

౧౧ జ ౧౧

చింతనిప్పుల్లా ఉన్నాయి. కోపావేశంతో కంపించిపోతున్నాడు అక్టునుడు. విడుగులకన్న భయంకరమైన కంఠంతో “ఇదిగో ! పంచభూతాలూ అనగా చెబుతున్నా, నా సోదరులను అడ్జిః నాబిడ్డ వావుకి కారణమైన ఆ పైంధవుడు నన్ను కాని ధర్మ రాజుని కాని; కృష్ణుణ్ని కాని శరణు కోరని పక్షంలో = శళేపు సూర్యా సనమయం౦ంలోగా హరిహర (బహ్మలు అడ్లా చ్చినాసశే వాణ్ని చంపేసాను, అలా చంపకపా లే గో (గాహ్మల్ని హత్య వేసిన పాపానపోతాను. వీతృ లో కాలక్‌ కాకుండా పోతాను, వాణ్ని చంపకపో లే నేను గాండీనంతో సహా అలో దూకి చచ్చిపోతాను అని (ప్రతిజ్ఞ చేశాడు; ఆ వెంటనే 'దేనద త్తం పూరింవాడు, కృ స్తుడు పాంచజన్యం పూరింధవాడు, పాండన శిబిరాల్లోంచి 'జేనద_త్తం = పాంచజన్యం వినబడేసరికి కౌరవ శిబిరాల్లో కంగారు పుట్టింది. అంతలోనే గూఢచారులు వెళ్ళి అప్టునుడి (ప్రతిజ్ఞ ని వినిపించారు కొరవులకీ, జయ (దథుడికి

(దో ణప ర్య యు ౨0 పె టూణాలు పైనే పోయాయి పరుగు పమగున వెళ్ళి (పతి శిబిరంలోనూ వున్న అందర్నీ (బతిమిలాడుకున్నాడు. కాపాన మన్నాడు, అందరూ సమ్మతించారు, “సీ-కెం ఫరవాశేదు, మేం లేమూ 1! అన్నారు.

ఇక్కడ పాంవన శిబిరాల్లో అష్టునుడి (సతిజ్ఞ వినడం త్‌ే పాండవమై న్యమంతా ఆనందించింది. మై0ధవుడు చచ్చి నన్లే భావించింది. అభిమన్యుడిని చంపిన పగతీరినశ్లు సంతో పించింది. క ముడు మాతం ఆలోచనలో పడిపోయాడు, “ఎలా చంపటం + (దోణాది నుజోవికుులు కాపలాగా ఉన్న జయ (దథుణ్ని యెంత పగబట్టిమా(తం ఒక్క పగలులో ఎలా చంపటం ? చంపకపో జే అష్టనుడు చచ్చిసోతాడు, అమ్మో |! అష్టనుడు పోలే తనుండగలడా ? అప్రనుడు లేని కృష్ణుడా 1 ఊహు. 1! ఎలాగో అలా పై ౦ధవుణ్ని చంపిం చెయ్యాలి” ఇలా ఆలోచిస్తూ కునుకుది శాడు కృష్తుడు,

సెంధవ వధ

పధ్నాలుగోరోజు తెల్లారింది. దివ్యాశ్వౌలు పూన్చిన అక్హనుడి రథాన్ని సిద్ధం చేశాడు కష్టుకం. కృస్తార్దునులు నిత్యాను్టానాలు పూర్తిచేసుకున్నారు, ధర్మరాజుకు నమ నృరించి?, అనుమతి తీసుకుని రథం యొుక్కా_రు. రథుమిాద కపి ధ్యజం దిక్కులు పిక్క.టిల్లైలా హుంకరించింది. పాంచజన్య "దేవదతాలు పూరించబడ్లాయి.

908 (శ్రీ ఆంధ మహాభారతము

అటు (దోణుడు తన సైన్యాన్ని శకటవూ్య్యూహంగా పన్నాడు, నలై యెనిమిది మైళ్ళ పొడుగా, ఇరవై మైళ్ళ "వెవల్బూూ ఉండేలా సెర్మించిన ఆ వూ్య్యూహోనికి గర్భంలో పద్మవ్యూహం పన్నాడు, ఆ సద్మపూ ఫ్రహోనికి మధ పనుండి సూచీ వ్యూహాన్ని పన్నాడు, ఆ చివ రెక (జో పెట్టాడు జయ (దధుణ్ణి, సూచీవ్య్యూహ ద్య్వారందస్ధర కృతవర్చ్మ నిలబడ్డాడు. ఆ “నెనుక సుదకి ణుర్లోః దుర్యో ధనుక్జో ఉంచి, వారిమధ్య లక్షమంది యోధుల్ని నిలిపొదు. ఆ "సవన'కాల క ర్రౌది విళచులూ, శల్య్యాది వముహాబలులూ కాపలా కాస్తున్నారు జయదధ్ధుడికి. శకట వ్యూహ ద్వారంలో (దోణుడే న్యయం౦గా నిలబడ్డాడు. (దొ ణుడీకి ఆరువేల మూరలు ముందచే దుర శిక్షే (ముడు సి బడాడు = “అరునుంణ చంపేసోనంటూ,

రావడం 'రావవ మే విరుచుకుపడ్డాడు భఛీఛత్పుడు, కన్ను మూనీ "తెరచేలోపల దుర్మర్ష ణుడు పరుగులంఘీంచుకున్నాడు. (దోణుడి "వనక్క్‌- దుశ్శాసనుడు నచ్చాడం, అతనికీ అబే గతి పట్టంది. సరాసరి అస్టునుడి రథం (దోణుడు ముందు నిలిచింది. గురుశిష్యులిద్దరూ బలీయంగా జెబ్బలాడుకున్నారు.. | కీకృష్తుడ= “పాశా! ఈయన్తొ కూర్పుంకే. "లెల్లారినన్లు. అడుగు

న్‌ జావ (౯) (ళం)

దాటనివ్వడు మనల్ని. ముందు లోపలిక్‌ పోవాలి. పట్టు” అన్నాడు, అంటూనే ర థాన్న (దోణుడికి కుడివై పునుంచి (పదథ్సి ఇంగా తివ్ని శకటవుళ్యహంలోకి నడి పేశాడు కృష్తుగు. (ద్రోణుడికి నవ్వొచ్చింది. “ఇాదేంపనిఅర్టునా! నన్ను 7లవకుండా

(దో ౪ ప ర్వ ము ల0 వ్యూహంలో వెళ్ళిపోతావమిటి 1 శతువుని గెలవవూ €” అన్నాడు, అప్టనుగుకూడా నవ్వుతూనే “అమ్మమా క్రై 1 ఎంత మాట 1 తమరు గురువులు, గురువులు శ్మతువు లవుతారా = నన్నుపోనిద్దురూ ! సమయ మాతోంది" అన్నాడు, (దోణుడు అప్టనుణ్ణి తరమసాగాడు. "లెక్క-చేయ లేదు అష్టనుడు,

వ కటవూ్ర్యూ హంలోంచి=గర్భవ్య్యూహమైన పద్మవ్యూహం లోక్షీ = పద్మవ్యూహం నడుమనించి ఉన్న సూచివ్యూహం దగ్గరి వచ్చేశారు కృష్టాప్టనులు. ఈమధ్యలో యెొదురొచ్చిన వింధ్య, "కేకయ మదక, (పభదక్క, నారాయణ నో పాలసేన లన్నిటినీ చీల్చేనీ పానేశాడు అష్టనుడు, అక్జునుడూః కృతనర్మా యుద్దానికి దిగటంతో (ద్రోణుడు వ్యూహరత్షణార్థం నినక్కి- న లన్‌ శాం నకు జనుడం + న న। ర మా సి "వెళ్ళివోయ దం అస్ట్రునుడు కృతసర్చని మూర్చృగ్‌- టై ముందుకుసాగాడు, అంతలోనే "లేరుకున్న కృతనర్మ అప్పునుడి చ(కరక్షక్కులై న ఉత్త్పమాజః యుధా మన్యుల్నీ లోనికిరాకుండా ఆ పశాడు,

చ(కరత్నకులు లేకుండా నే సూచీవూ ఫ్రవాంలోకి దూసుకు పోయిన. పాస్థుడు (శుతాయుధుడితో తలపడ్డాడు. తుక్కు తుక్కుకింద కొట్టాడు. సురసురలాడిన (శ్రుతాయుధుడు అర్జునుడి పరా(కమానిక్‌ అసలు కారణం కృమ్ణుడే అని యెంచి = తన భయంకరమైన గదని గిరగిర (తిప్పి కృస్తుడిమాదకు వినీ౮-+డు, "వెంటనే అస్టనుడు ఆతని చేతులు నరికేశాడు, ఆ గద రయ థ్‌

౨10 (వ్ర) ఆం[ధ మహాభారతము వచ్చి కృష్ణుణ్నీ "తాకింది పువ్వులాగః "వెంటనే "వెనుదిరిగి వెళ్ళి (గుతాయుధుణ్న ఉం పేనీ౦ంది,

ఉరకలేసుకుంటూ వచ్చిన సుదశ్షణుడి గుండెలు (బద్దలు వొట్టి చంపేశాడు అన్టునుడు, శూరసేన వసాతి “దేశాల మైన్యాలు అతన్ని చుట్టుముట్టాయి. చూని దూసి= ఆమనందల రథాల్నీ అరనిమిషంలో కొశ్తుశాడు ఫల్లుణుడు, అబ్భ్యూన (శుతాయువూ, అయుతాయువూ అనే ఇద్దరురాజులు ముందుకు దూకారు. వాళ్ళిద్దరూ అన్నదమ్ము లే. సవ్యసాచికి కుడిఎడమల నుండి (శుతాయువు తోమరమూ, అయుతాయవు కూలమూ విసిరారు. 'ెబ్బతినేశాడు పార్ధుడి, "వెంటనే 'చేరుకుని= ఇందా శ్ర (ప్రయోగించి వాళ్లిద్దరి తలలూ కరీటాలో సహా నరికే శాడు కిరీటి. ఈ నంగతి వాళ్ళ కుమూర్ములైన దీిర్టాయువూా నియుతాయువులకు తెల్సింది. పరుగున ముందుకొ చ్చారు. వచ్చినవాళ్లే ని నచ్చిన వాళ్ల తం(గులదగ్గరికి పంపించే ఛాడం శ్వ్యేతవాహానుడు, నునన తా తకతాతు కనను తా భవనా కడాభాలా కనాలని ననన నా లలలణనాలన చనన నొ

• ఈ (శుతాయుభును వరుణుడి కొడుకు, నరుణుడు యితనికి గొప్ప గదని ఇచ్చాడు, ఆ గదని యొనళ్ళ మోద వెస్తే వాళ్లు చచ్చిపోతారు. కాని తనతో యుద్ధం 'చేయనివాడిమిాద "వీ స్తే నూ(తం తిరిగొచ్చి వేసీనవాణ్నే చంచేస్తుంది. వళ్లు "తెలియని ఆపశంలో (భు తాయుధుడు ఆ సంగతి మర్శ్చిహాయి దాన్నీ యుద్దం చేయని కృషుడిమిద (పయోగించడంతో

(ఢ ల్‌ో

'బెడినికొట్టింది.

(దో ణప ర్య ము ఖే అది గుర్తించి తన 'సేనలకీ లజ్జ యిచ్చాడు రారాజు, అంగ కళింగ 'జెశాలవాట్లా దశ్రిణాదివాట్లా, నుచ్చులూ: బాస్గాకులూ, యవన పారద శక్క బర్బ్చరులూ అందరూ కల్పి బాగా మృక్రెక్సిన వనుగుల గుంపుల్లో అక్టునుడిమిద పడ్డారు, పడ్డవాళ్లు మన్న _ లేవకుండా కొ శు శాడం భీభత్పుడు. మి పల్లాలు "తెలియకుండా కౌరవ సేనల రక్తం వరదగట్రం దంశే నమ్ము. ఇంతలోనే అంబస్ట్ట్ర (శు'తాయువు వచ్చాగు. వాణ్ని మూస్తూశవే నవ్వీ- “నీ -వేరిటగా డొకడు యిప్పుడే వెళ్ళి పోయాడు-నువ్వొచ్చావా- రా అంటూ వీకే తెగేశాడు విజయుడు, రథం జయ దథుడి "శని మహావేగంతో పరి” _త్రిం చేస్తున్నాడు కృష్ణుడు. దుర్యోధనుడికి గుంజె వీచు వీచుమంది. గమ్మున [దోణడి దగ్గర కెళ్లాడు, “మిరిక్క_డుం 1కు ఎలాగ? అక్క-డ అప్రనుడు వాళ్ళ (పాణాలు త్‌ జేస్తున్నా డిఅన్నా గు, “నన్నేం చేయ్య మంటావ్‌ . నేనీ వ్యూహద్యారం నదిలి చే= తక్కిన పాండవులు కూడా నచ్చేస్తారు. ఓపని చెయ్యి - "కేథధన క్‌వచు యిసా _ అది వేసుకుంశేు అస్టునుడి బాణాలు నిన్నేం చెయ థను, అని చెప్పి అతడికో కవచం యివ్చాడం (దోణుడు, సరేనని చెప్పీ దుర్యోధనుడు ఆ కవచం వేసుకుని అప్పనుడి వెపు వెళ్లాడు. అక్కడ అప్రనుడు తన మహాస్తాంలత్రో్‌ శతుసేనల్నీ, వ్యూహాల్ని దొలినెస్తున్నాడు, అ ర్ట నుడిీిలో అంత

• ఇందాకటి (శుతాయువు వేకు, ఇశను వేరు.

లి [ల్లి (శ్రీ ఆం[ధ మహాభారతము పరా[కమమూం6-కృస్తుడు అంత గొప్పగా రథం నవపడమూలా ఎనరూ ఎప్పుడూ ఎక్య-డా దూసిఉండరం కే నవ) శై ఇంతలోనే అవంతీరాజులై న వించానవిందులు తలపడ్డారు అష్టనుడిత్‌ వాళ్ళతబలు (కిందపడివోయా*యి జూ అ స్టునుడి బాణాలతో, అప్పటి ₹ అజనుడు అలనినటుగా కనిపించాడు, మన సెనా వ్‌ ర థా శ్యాలకీ బాణాలు గుచ్చుకుని ఉన్నాయి. అవి దవ్చిక తో ఉన్నాయి, దదారం వాలా ఉంది. -వేళ అయిపోతో ౦ది, అదె గురించి కౌరవసన ఆనందించింది.

అష్టునుడు నవ్వుతూ కృష్ణుళోదూసి నేను రథం దిగుతాను. గూయాల 'ఛేదదీర్చు బావా” అంటూ రథం దిగాగు, ఇంశేముంది ! రథందిగిపోయిన అప్టునుణ్ని యిస్షుకొ స్రుయ్యొచ్చు ననుకున్నారు మనవాళ్ళు. వాళ్ళ మొతాన్ని. నిలబడ్డవోటు కదలకుండా నే కొటిపాలేశాడు పార్టుడు, కృష్ణుడు అకర్జునుడిని మూసి

6 యి ణ జి '“గృభొాలకీ సీళ్ళుకావాలి' అన్నాడు, నెంటనే ఓ బాణాన్ని ఓ భూమి పగిలేలా కొట్టాగు, అక్క-డ ఓ కేోనేరూ, దానాకూడా తయారయ్యాయి. మరుక్షణం అనేక బాణాలతో యిల్లు కళ్లుశాడు. కృష్ణుడు అడ్జనుణ్ని మెచ్చుకుంటూ గత్రాలకీ దానా మేవీ, నీళ్ళు (ఇౌగించి? బాణాలు వీసి కరీరాలు నిమిరి "తెచ్చి రథానికి కట్టాడు, మళ్ళీ రథం ఎక్కా-డు ధనంజయుడు, ధనుషం కారం వేశాడు, వాంచజన్యం పూారింధాడు కృాషుడు, 9 ల౯౧౫౩

వ్యూహం యివపతల పోరాడుతున్న ధర్మ రాజుకి

ఆ పాంచజన్యం నూ[తమే వినపడింది. ఆ "వెనుక "దేనద త్తం

27] [దో ణప ర్వ ము వ19 వీనబడుతుంచబేమోనని వరాశొడు, కాని, వినబడలేదు. కంగారు

అక్కడ గురువిచ్చిన కవచం దీసుకొని అస్తునుళి శీకొన్నాడు దురో ్రధనుడు, 'బెంబ్హేలె పోతున్న కొారసససెన వి 'రాజునుబూనీ ఆనందంతో కోలావాలం చేసింది. ధన ధనా రణ ఫరి "వేసింది. దుర్యోధనుడి కవచం సంగతి యిశ్షు కని పెస్షై కాడు. అష్టనుడు, అతనిక్కూ_.డా ఈ కవచ రహస నం లెలినిన "కారణం చేత, దుర్యోధనుడి అరచేతుళ్లో$. "వేళ్ళ సందుళ్తోకీ శ్రాస్తాలేనొాడు నన వ్రసాచిం దాంతో దురో స్రధనుడిక్‌ ఆ కవచం మాద నవు శకం పోయింది. *ఛ = గురువు మోసం చేశాడు" అనుకుని ఆ కనచం విప్పి అవతల పాేేసీ మరోకవచం తొడిగి నిల్లు బట్లాడు, “దిగాది కిందిరా నందు” అనుకున్నా డు న స్వడ్‌ం ఇహ "మొదలెట్టాడు బాదడం - “కళయో థ్‌ మొరో మన్నాడు కురుకుులులం కారుడు. ఇద్చూూశారు కృ పాళశ్వభైామూదులు ఎ రయ్యుని నచ్చి నశాజుకి అండగా నిలిచారు. శల్యుగం, స్పిపహ చేనుడ్రు, కృ పాళశ్వ స్రామలూ, శల్యక లూ, జయ (పవ భూరి (శవులూ ఈ ._ఎనవుంగడుగురు ఒక్క_వు క్ర డిని క లబడ్జారు. పాండవేయునిశతో అతిలోక భయంకరంగా పాంచజన్య, "దేన దతాలు పూరించారు - కృ నూచ్చునులు.

ఇక అక్కడ వ్యూహం బైట అమాఘ(మెన యుద్ధం జరిగిపోతోంది. [దోణుడూ = థర స మూంచఛచి పః గదలతో వోరాడాలరు. చినరకు (దోణుడు=యువ్యిరుడి ర థాన్ని ముక్క_లు

ల14 (శ్రీ అంధ మహా భారతము చేసేశాడు-ధనుస్సు విరిచేశాడు. సారధినీ, గురాల్ని ముంచే చంపేశాడు. ధర్మరాజు నిస్సహాయంగా భూమిని నిలబడి చేతుల సశాడా. ఇంకేముంది ? (దోణుడు ధర శ్ర జన్‌ బంధిం చేసాడనుకుంటుండగానే సహదేవుడి రథం ఎక్కేనీ తప్పిం అలంబసుడు గోవిందోహరి “రావూయణంలో పీడకలనేటలాగ-మూయదారి అలం బసుడు పాండన సేనమాద పడ్డాడు = వాణ్ని నిలబెట్టశాడు ఘటోత్కచుడు, ఇద్దరూ మాయాయుచ్ధాలు చనా. గదా యుద్ధం వచేనారు, కత్తియుద్ధం వేసారు, మ స్లియుద్ధం చేశారు. చినరికి పాండన' సేనకి కకరాలో బళ్లెంలాఉన్న అలంబసుణ్ని అమాంతం 'నేలకేనీ కొమ్రైశాడు ఘటోత్కచుడు. వాణ్ని (కింద పదేసి మోకాళ్ళతో గుండెలు (కుమే గ్డు-ఫాన్యం నూర్చి నట్లు కాళ్ళ( కిందబెసి (తొక్క-శౌడు. అలంబసుడు హరీ అన డంతో పాండనసీన మహానందం పొందింది. ఇంతలోనే ధర్మ రాజుకి క ముడ్‌ పాంచజన్యం వినిపించింది. ఆ శనుక గాండీన ఠంకారం కాని 'దేనదత్తం కాసి వినంగుతుందిమోనని చెవులు రిక్కి-0చుకుని విన్నాడు ధర్మరాజు నినలడవేదు. అష్ట నుజేమయ్య్యాడొ అని 'బెంగ పెట్టుకున్నా గు. సాత్యకి దగ్గర కెళ్ళి= “నువు అషస్టనుడి దగ్గంకి వళ్ళు. అతనికి తోగుపడు అని పురి ఖ బకాసురుడి కొడుకు

(దో ణప ర్వ ము ల్సి ఫ్‌ వూాయింవాగు. *ననేనని, సాత్య కి-రథంలో యింకా ఎక్కు_న లయుథిాలు షెట్టించుకున్నాా డు గు[రాల దానా అపి పెట్టి౦ వాగు, సారధికి భోజనాదులు వర్చాటు చేయించాడు, తాను తనకి చాలా యిష్టమెన “కె లాతకం" అనే మధువృుతాగి. బయ

6౦. ౬ షీ 0, ఆఅరునుడు శళిగు దొ ఏరి (పదక ్ఞణంచని లోజష! ఫైరాడు. అర్జునుడు భ్శి స(ర్నలుడిక (పదత్తణంచెసి లోపలి కళ్ళి వోయాగు అర్జున సూ అంత్ర=అత శిష్య వె నువ్వూ అంతే. ఇదేంపనోంపవ” అన్నాడు (_దోణుగడు = తమరు "పెద్దలు, వవో మూలాటి కు(రాళ్ళం యిలా చిన్న చిన్న అల్లర్లు చేస్తుం టాం శ్షృమించెయ్యాలి' అని నవ్వుతూ'సె చెప్పి ముందుకు “సళ్ళివోాయాగు-అర్జునుణీ షె ఆ రెాడంం అయితే వీముకూ మూ తం -లఅక్టునముకూ, సాత్య] వూది రిగా "వెళ్ళలేదు వూ్య్యూహంలోకి, _దోణుడి రథాన్ని ఉన్న ఫలాన ఎ లి అనతలకీ ఏన్సి౭ేసి 1 పోయాడు కొ దింో _దోణుడు రధ దూకేశఫాగం గనక సనరిపోయిందిగాని, చేకవో "ఫ్ర రథంతో బాపే ఆయనకూడా పచ్చరై పోయి ఉం౫నల్పింది. అపెన ఎక (డో అరునుడు కౌరన సేనని అదరగా చెవున డం

• జ ఠ-ాన" 6 ఫొంచెం యినతల సాత న్‌ _ దొరికినవాడి తలకాయ ల్లా వోస డ్‌ క క ఆలో రి సు కాయ చెక్కసినట్లు చెక్క స్తున్నాగు, వాళ్ళకి తొ డిష్పూగు ఖీముగు.వనుగుల కుంభ స్థల ల్ని కొబ్బరికాయలు పగలగొట్టి నట్లు (బద్దలు కొ య్రస్తున్నాడా. దుర్యోధనుడు = (ద్‌ “ణుడివగ్గరికి హషరు గరం కశ ఛగంం నా "శేందారి (సరో ! కొంపమునిగిపోయింది అన్నా డం (దోణుగు

216 (శ్రీ అం (ధ మహా భారతము నవ్యాడు “బెంగపెట్టుకోకు = నకునిని పంపు, జూద మాడళతా జేమో! ధర గ్ర గౌజుని ఆ జూదంలో గులనటంకాదు, అర్హునుణ్నిి -ఈ జూదంలో 7లు _ నేను కదిలానా వాళ్ళముగ్గురిక తోడు పొండవవీఠభులు మొత్తం నచ్చేస్తారు, తొందర గా వెళ్ళి మా బావని కాపాడుకో అన్నాడు. వంవెయా న్‌లో తోచక తనను తనే రచ్చగొట్టుకుంటూ జయ (_దధుడు వెపు వెళ్ళాడు రారాజు,

అద్జనుడూ సాత్యక్క్‌ భీముడూ బాగాహరువై పోయారు. అర్జునుడి! ఎడాపెడాచేరి కౌరవసీనని వాయ గొార్టుస్తున్నారు వాళ్ళు. అంతలోనే కర్పుడికీ భీముడిికీ పడింది. కర్తుడం భీముణ్ని నిరాయుధుణ్ని చేస్పన్సి _ చంచేజ్రాం అనుకున్నాడు కాని తన తటి అయిన కుంతికి యిచ్చినమాూట గురొచ్చి, చంపలేదు. వింటికొనతో అతని ఫా ట్రమాద పొడిచి _ వంటింట పడి శ్యుభంగాతిని-పడకిల్లు చేరి పడుకోక-నీ కెందుకు వెప్పు యుద్ధం” అన్నా గు. అదివూసి అషస్ట్రనుడు క నుడివిోాద నీరుచుకుపడ్డాడు,. అయితే క:డిచేనీన అస్తాాల్ని అశపశ్ఞామ మధ్యలోనే ఖం డింవేనీ క సాణ్ని . గా పాడాడు, నళ్ళుమండింది వి'చచ్చుడికి. 'అశ్యస్థామా” అని ఒక్క_కనురు కనీరి అటు తిరిగి చూజచీనరికీ యుద్ధం లేదు, పాడూలేదు. పారిపోయి. వనుగుల గుంపులో దాక్కున్నాడు అశ్వత్థామ. అటు సాత్యకీని చంపబోతున్న భూరి (శవుడి చెయ్యి ఎగరగా శ్రైశాడు అస్టునుడు,.

సూర్యుడు పడవముటికీ వెళ్ళిపోతున్నాడు, జయ దధుడు

అర్గునుడి వాణాలకీ అందటంలేదు _. సమయం అయిపోతోంది.

(దో ౫పరఠర | ము ల అంతలో క్‌్తుడు అడ్లచ్చాడు అప్టునుడిక, "నేను అక్టునుడినన్న సంగలి గురుందా 1? అంటూ అదేపనిగా కొట్టాడు కర్లుణ్ని అష్టనుడు, కర్షుడేం తక్కువతిన్నాడా? “నేను కర్టణ్న్బయ్యాా, కా స్ప సంబాళించుకో అంటూ కనీదిరాకొట్టాగం ల పనుణ్ని = కౌరః' సేనలు మొత్తం ఒక్కువు గ్రడీగా పడ్డాయి. కృష్టార్టునుల మోట సాత్యకీ భీముడూ అండగా నిలిచారు _ ముగ్గురూ క్రల్సి 'తాటతీసే స్తున్నారు మన సై న్యాలని,

ళా దు, గుంకిపోతొంది” కంగారుపడుతూ అన్నాడు కృస్గుడు, *ఇలా యుద్ధంచెస్తూ కూ-చుం కు పుణ్యకాలం కాస్తా గడిశేపోతుంది. నేను మాయచేసి చీకటి సృష్టిస్తాను. అప్పుడు వాళ్ళు స్వేచ్చగా మనలుతారు. సీ (పళిజ్ఞ భంగం అయి పోయింది గడా అని అఆనందిసారు. వాళ్లు అలా హాడానుడిలో ఉండగానే నీపని నువ్వు కాని చ్చెయా ఫలి” అన్నాడు, తన౭లం కొరగాకుండా వోయినందుకు చింలిస్తూ, ళన్స్‌ యిష్టం అన్నారు అప్టనుడు, కృృస్ణుడు మూయాచవీక4 కల్పించే సాడు = సూర న్‌ వీంఎం క ప్పబడిపోయింది.

ఇంక చూస్కో కౌరవ) అనందం. “అయిపోయింది. అక్టునుడిక్‌ సమయభంగం అయిపోయింది, అగ్గిలో దూకేసాడు అని ఆనందించసాగారు. సూరా సమయం అయిపోయింది గనుక, తనకిక ఫరవాలేదనే భర నం నచ్చేసీంది జయ [డధుడిక్‌, తినరథంపై కినచ్చి పశ్చిమదిశ 2 పు, నిక్కినిక్కి దూడసాగాగం, అడగో జయ (దధుడు.-కొట్టు అన్నాడు కృష్ణుడు. అంతే అర్జు

2౨16 (వ్ర) ఆం[ధ మహా భారతము

నుకు బాణం ఫియ్యడం- సంధించడం=విడవడం- మై ౦ధవుడి తల ఎగిరివోసడం-కృష్తుడ వమూయని తొ గించడం-మళ్ళి “కలుగ కనివించడం = కౌరవులు గోల పెట్టడం = ఒక్కసారిగా. జరిగి వోయాయి,

'అద్టునా 1" షడే మళ్ళ కంగారుగా అన్నాడు “ఆ ససె౦ధవుడి తల (_కిందపడనిన సకుగామా= పైన అలా? ఉంచు "లేకపోతే కొంపలంటుకుపోతాయి = అన్న కృష్ణుడి మాటలు విని అర్జనుడు మన సైనా నలత పోరాగుతోనే ఆతల కాయని గాల్లో బంతిలా ఎగరేస్తూ నిలబెట్టసాగాడు. “ఇంకా ఎ౦త సేపు అఆడింధాలి బావా 2? యీ తలకాయని అడిగెగు అర్జునుడు. “ఏంతో సేపెందుకూ 2 పాశుపతాన్ని తీన్సి వీడి తల "కాయని శముంతపంచకంలో తపస్సులో ఆన్న వీడి బాజు వొళ్ళో పడేలాకొట్టు, ఎందుకంటాజీమో యుద్ధంలో సరా కుగా వున్న ప్పుడు ఏడ తల "గగిపోతుందని ఆనశాసశవాఖణి చెప్పింది. అందునల్ల వీడి తలని ఎనడు (కిందపడ వేస్తానొ ” వాడి తల వందముక్క__లె పోతుంది _ అని శాపం పెట్టాడు = ఇతని తంగడి అయిన వృద్ధత్ష _తుడు. ఇప్పుడీ తల అతని తొవమిోద పడేలా కొట్తావనుకో-తపస్పులోఉన్న అతను ర క్తపంకిలమైన -ఈ తలని పరాకుగా (కిందికి నెభేస్తాడు. అతని శాపం అతనికే తగులుతుంది. లేజా-నువ్య్యూ నేనూ = యిద్దర మూ ఉండం అని చెప్పాడు (శ్రీకృష్ణుడు. అర్జనుడు అలాగే చేశాడు, అక్ష "రాలా కృష్షుడు చెప్పినస్లై జరిగింది, తొడమిోాదవడ్ల కొడుకు

(దో ణపర (1 ము 210 తలని పరాకుగా కిందకుపిడేశాడం, నృద్ధక్షతుడు, మకుక్షణం అతనిశఛాపం అతనికే తన్షిలి అతనిత నే సందముక్క_.లయిపోయింది.

అర్ధునుడి (పతిజ్ఞ నెరవేరింది. భీముడు మహోళత్చా హంతో సింహనాదం వేశాగం, అది ధర్మ రాజు చెవినబడింది. మహానందం పడిపోయాడు ధర గ్ర రౌజ్రుం అర్జునుడు రథం మళ్ళుంచి ధర శ్ర జ ద్రకు వచ్చాడు. ధర్మరాజు (బహ్మో నందభరితుడై పోయాను. కృష్ణాద్దనుల్ని ఎంతో (పేమగా కౌగలించు కున్నాడు, కృస్తుడం అర్జునుడి శ్రీని పొగిడాడు. పాంనవు లయిదుగురూ. వకకంఠంతో వారించారు, *“వమూజేం లేను, అంతా పీ చలన అం లే-మమ్మల్ని చల్లగా భూగూ అని (వాన్టించారు. అస్టునుడి (ప్రలిజ్ఞు పాలనం ఫిజయవంతంగా కౌన డంతో పొంపషస సేన ఉత్పౌహంగా ఉంది యుద్ధాసిక్‌,

కౌరన సీన _స్తబ్ధమై చలనం లేకుండా ఉండిసోయింది.

రా తి యుదం౦ ఇ

“ లెజ్జావారింది మొదలు -_ (వొద్దుగూకి _ ఇదినో యిప్పటి కింకా భూమి చలారలదు _. అకనుడొ క్క నడు అషూహిణీల ంపె నౌస్టన్ని పాతమా ర్చేశౌడు. ద్రలా ఆయి'ే అయినళశ్తు అంటూ చెవ్చాగం దురో న్రధనుడు (ద్రోణుడిని.

“సన్నేం చయ ఫ్రవుంటావ్‌ అ గా చేతనైన దంత చేస్తున్నా. ఇదిగో పాం చాలవారిని పూర్తిగా చఛంపెయ్యంచే కసచం వొదల్ను , నరా. అంటూ (ద్రోణుడు పాంవాల సేనల

220 (శ్రీ ఆంధ మస భారతము మోదికి లంఘీంవాగు, పాంచాలనేన మొత్తం దున్ని అసతల పారేశాడు, ధృష్టద్యుమ్నుడి కొడుకుల్ని, కేకయుల్నీ చంపే

భీముడు కళింగ రాకువూరుణ్ణి ముద్ర్దముద్ద (కంద తొక్కేసి చంచేశాడు. కళ్లుడి తమ్ములై న ధృవుణ్నీ, జయ రాతుణ్నీ కూ'డ్రా అలాగ చ్మితంగా సధించేశౌడు, దుష్కు_ ర్టణి 'తాపుతోటీ, రుక గ్రదుణ్లి గుద్దుతోటీ చంచేశాడు, ఆ 'రాథి భీముడి భీకరమూ ర్షిని వూడలేకపోయాం అం శు నమ్ము. ఆ రా(లి యుద్ధంలా ఘటోత్కచుడి కొగుజై న అంజన, పర్వుణ్షి-అశ్వస్రైామ చంపే”సౌడు, ఆ యుద్ధంలో అప్పటి ౩ ఒక అమోహిణీ పాండ” సెనా నన్ని చంపేశాడు అన స గ్యాము. అది. వాలక్ర పొంవాల కుమూరులు వడుగుగ్నీ, కుంతిభోజుడి కొడు కులు పధముగ్గుర్నీ నరికి పోగు ల్రైశాడు. అంతలోనే భీముడు బాహ్లీకుల్లి చంపేశాడు, నాగిదత్తుడూ మొద్నలెన పదిమంది కారవుల్ని ఏక కాలంలో అప్పడాల పిండిలా పిసికి నలిపేశాడు, సాత్యకి. సోమదత్తుళ్లి చం పేశొడుం

'రాతిపూట దివిటీలు పెట్టుకు మరీ యుద్ధం చేశారు వాళ్ళు. కర్టుడు సహా దేవుళ్ల ఇవా గొన్రైకాడు - లిల్గి కిచ్చిన మాట: ల్ల చంపకుండా వొదిలి = యింకెప్పుడూ తాహతు మించిపోయి. తలపడకు-అని హెచ్చరించాడు. ౫ (తి అయిన “కారణంగా విజృంభించిన '5*శ్షనమాయతో ఫఘటోేత్క-చుడు చలేగిపోయాడు అలంబసుటతో, చిితగతుల్లో వోరాడ్‌

లప) (దోణ పర్వము ల౨]1 చిసరికి అతడితల నరికేశాడు, ఆ ఊపు ఊపు ఘటోత్కచుడు క ర్రుడిమోాద పడ్డాడు, మాసి క ౦గారుపడ్తాడం రారాజు, అక్క_డిక్‌ నవ్బాడు బకాసురుకు తమ్ముడైన అలాయుభుడు, దుర్యోధనుడి అనుదుతికో ఘటోత్క_చుణ్ని ఢీకొన్నాడు, ఫఘటోత్క_ చుకడుఅలాయుధుణ్ని కూడా చంపేనసెడుు గంగ వెరు లత్తాడు దుర్యోధనుడు. తెన్లా రేలోపల ఘటోత్క_-దుజే "మొత్తం కౌరవుల్ని 'చంచేసేలా ఉనా యడం - దాంతో కర్మణి ఉనిగొలిపి = “నీకు ఇం్యదుడిచ్చిన శకి ఉందిగా! అదివేసి ఈ రాత్స్షనపు ముండాకొడుకుని చంపెయ్‌ా. అన్నాడు, *మారి అర్జునుడొ న? అన్నాగు క సుగం, 'వీణ్నించి (బతికి బె టపడితే వొడి సంగతి అలోచించసచ్చు" అని మకింత తొందర చేశాడు సుయోధనుడం. సంటనే కర్టుడుంఇం(దుడు తనకిచ్చిన శక్రిని డెలు (జద్ద్హలె నియాయి, భూమ్మాద బోర్దాపడి రకం గక్కు కుంటూ చచ్చిసోయాగు,

చందోవయం అయ దాకా యుర్ధానసిక్‌ స్మ శాంతి (పకటించాడం అస్టనుకుం ఛందోదయం కాగానే మళ్ళ 'మొద్నల్తైంది యుద్ధం. మృుతవికుల రకాలతో భూమి _ కాలం

రు ౧) 6౮లి

ఘమైన యుద్ధ? "శలంత. (దోణుడు వా _దుపదుళ్లి = విరాట "“రాజునిీకూడా చం పేశాదంం

22 (శ్రీ అంధ మహా భారతీ ము

పదిహేనవ రోజు -- (దోణ నిర్యాణం

(దోణుడు తన పినతండిని చంపాడని లెలిసి-భగ్గుమ న్నాడు ధృష్టద్యుమ్ను డు, “ఇవ్వాళ (ద్రోణున్ని చంపేసాను

జ

ఉభయ సేనలు ౩-లకృృ'త్యాలు తీర్చుకుని పదిపే*నో రోజు యుద్ధం ఆర౦భించాయి, (దోణుడు "₹చ్చివోయాడు, (దోణాప్టనులి దరూ కొంత సేవు దుర్యారమైన యుద్ధం చేశారు.

“ ఈ[దోణున్ని లా సదిలేకన్నా - మన (పాణా లాది "లేయటంమంచిది. ఎలాగోలా గఅత న్ని చం పెదూ నలి అనా గు కృష్ణుడు. “మోసాన్ని ఒప్పుషొనుి-అన్నాడు అర్జునుడు కాని భముడికిమూ (తం కృన్ణుడివూట బాగా తలశెక్క్‌0ది. అమం గళం వినివీంఛాలి (దోణుడికి, ఎలాగాఅని ఆలోచిస్తూనే మాళ నరాశజైై న ఇందన 'ర్మని ఢీళొన్నాడు భీముడు. ఇంద? ర్మవను గును చంపేశాడు. ఆ వనుగుేరు అశ్వ శ్రైామ. అది 'లెలిని చాలా సంతోషించి_గబగబా (దోణ సమిపానికి వచ్చాడు భీముడు, పాంచాల సేనల్ని ఎండగ క్రుస్తున్న (దో డికి ఏినపజే లాగఎ*అశ్వన్ఞైామ చచ్చిపోయాడు” అని అకవాగు, అదిరి పడ్హాడు (దోణుడు. భీముడివూటని "లక్క చెయ ఫ్ర ₹దు. అబద్ధం ఆవనివా డవడయ్యా అం కు=-ధర గ్ర జూ ఒక్కాజే-. అంచేతీోధర శ్ర రాజునే అడుగుతా అని ౧ ఎయిం-చుక ని అటుగా రథం పోనిచ్చాడు. ఈలోపల కృష్ణుడూవాళ్ళు ధర్మశాజకు నూరి వోసనారు. వాళ్ళమాటలు బాగా తలకెక్కాయి ధర్మ రాజకీ.

(దో ౪౫పర స ము ౨౨౨ అషస్టనుడికిది యిష్టంచేదుగాని, ధర్మ “జుకూ = కృృమ్వుడికి భయ పడి నొరు మూసుకున్నా డు,

(దొణుడి రథం న చ్చేసీంది-*వం ధర్మ రాజూ. | అశ్వ "త్ధామ వోనడం నిజమేనాళి అన్నాడు (దోణుడుః డం నిజమే” అంతవరకూ మైకి అని *మిా అబ్బాయికాదు ఏనుగు అని మెల్లగా నొణుక్కున్నా డా ధ శ్రా'జు నోటంట అక్వస్థామ సోనడం నిజమేనన్న ముక్క ఎప్పుడై లే నిన్నాశో అప్పుడే (దోణుడు కుష్పకు *లివోయాగు, అనన్రు సనా్యాసంశౌసి వయా పచేశం దు. అదె అవనుగా ధృష్టమ్యుమ్నుడు క్రీ కొని వచ్చి... ణుడి జుట్టు ట్రుొని క 0ఠం నరి

సంజయుడు చెప్పింది విని ఫఘొల్టుమన్నాడు ధృత 'రాష్టు/గు._దుఃఖం "దిగ (మింగుకుంటూ “ఆం! అ తరవాలేవు యి నంది అన్నా గు. నంజయుడు అందుకున్నా డు.

ఈదారు*వా_ర్ల అశ్వశ్టాముకు అల్సింది. మహా్యడే అయివో చూగ్గు. అహతఆపూలేని ఆవేశంతో సోరాయణతాన్త ౦ (ప్రయోగించాడు, ఈ నారాయణా స్తాొనికి ఓ కీటుకుంది. నిరా "యును ల భూమిమోద నిక ఎలంగా ఉండివోయి డానిశ క్‌ ని అంగీకరించినవారిని _ అజేమోూా పాయ గదు ఆ కిటుకు తెల్చిన కృష ౨ పాండసమై న్య సమసాన్నీ లై 9 ుందు సిరా యుధంగా భూమిమాద నిలబృెక్టు శెడు, చప్పగా. చల్లారి పోయింది నారాయణా న్ర్రం,

లలి (శ్రీ ఆంధ మహా భారతము

గట్టగా నాలీక్క_రుచుకుని=అగ్నయా(న్ర్రం (పయోగిం వాగు అశ్వశ్థామ, అది ఒక అమషెహిణీసై న్యాగి్ని 'కాల్చేసింది అప్పటికి అస్టమడు-దివ్య్యాతి దిన్యమైన (బ _ స్తాాన్ని అభి మం(లీంచి, (పయోగించి జా అఆగ్నేయాస్తా/న్ని ఆ ర్చేనాడు, అంతటి అన్ర్రృ మూ చెడిపోోడంతో “వీ” అనుక్షుని అశ్వశ్థైామ రధం దిగి ఎళ్ళి పోయాడు. అతనికీ వా ఫ్‌ ుడు క నివీంచూడుం 'అశ్వన్థామూ! వే ఎ స్తాష్టనులు సామాన్యులుకారోయ్‌! వాళ్ళు నరనారాయణులు అని వెప్పీ అదృశ్యుడయా న్‌డుః అశ్వ క్టైమ తిరిగి తన రథం చేనా+గుం

ఆ రోజూ యుద్ధం (దోణ నిర్యాణంతొ అయిపోయింది,

రా కర్రపర్వ ము

సంజయుడు చెప్పిందంతా విని ఈసురోమని కూలివో యాడు ధృతరాష్టు/డు. 'ఛీష్ముడూపోయి, ( దోణుడూపోయి, యింశకేముందోయ్‌ మనకి బలం ? దుర్యోధనుడి నాశ నంతప్ప యింశకేముంది 1? అంటూ వాపోయాగు,. ఇంకా యిలా అన్నాడు ధృతరాష్ట్రుడు “ఇదిగో యిప్పటి.క్తైనా బుద్ధి తెచ్చు కుంటా జేమోా అనుకున్నా -అదీలేదు - నే కర్మ అలా నడిపి స్తుంపే యొాడుమా (త "మేంచాయ గలడు 2 చెప ఎ య్యా

క ఈ అలంబసుడు జటాసురుడి కొడుకు

వే (౭ షో ర్వ ము లిప్‌ సంజయా! నొ ఫురాక్రర గ్ర పరిపక్యయె నా దుఃఖంతో (పతా ళ్ధ నై-పోయీలా తక్కిన యుస్ధం చెప్పు. సంజయుడు 'మొద లబ్హాడు---

(దోణావారు వ్రఎనౌారే చనివోయినరాతి గొప్పళొప్పు బంగారు పాతలతో పుణ్యజలాలు లెవ్పించి, "'సవమం తా లతో (బాహ్మణులు పుణ్యావాచనం చెస్తుండగా కస్టుణ్ని సర్వ సె న్యాధ్యముడిగా అభిపే.కిందాడు దుర్యోధనుగు,

మొదటిరోజు

మరునాడు పెందరాశే లేచాడు కస్టగం స్నానాది కృతా న్‌ు "నెర 'కేర్చుకున్నాడు. ఎన లేనిదానధన్మా లుచేనెగా, యుగ్ధ్‌ చిత్శాలై న దుస్తాలు ధరింఛాడు, యుద్ధవిధియు_క్ష్వమెన, రథం సిద్ధం ఇచేయించుక్రున్నా గు, దిన్ననైన ఆయుధాలు ది స మెన కవచం, మంచి కరీ టం గొప్ప 'జెంజాలళో రథారూఢు డయ్యాడు యుద్ధానికి. కవ్వించే ధ్వని కల్గిన బహ్మాండమైన శంఖాన్ని పూరిస్తూ, రణరంగం చేనాడా. సపవి కాలం వుధ్య్య్యా హ్నమప్పుడు సూర్యుణ్ని "లేరి వూడగలమాూా? అదిగో అలా ఉన్నాడు కరుడు.

౯

ఆ కద్టణ్ని వూాసుకుని దుర్యోధనుడు వెడముిని బోయాడు *ీవూసనా”ా _ వమన క ్టణీ షి “నటితో పాందవుల అంతు "తేలుసూొడని మోసం లిపా ఎడం

ల౨6 (శ్రీ ఆం[ధ మహా భారతము

కసన్హుడు కౌరవపై న్యాల్ని మకరవ్యూహంగా నిలిపాడు ఇది చూసి పాండవులు గుభిల్లుమున్నారు. యముడి చేతిలో "మెరి సీవమారణాయుథంలా ఉన్నాడు క న్తుడంం ధర శై” జకంగారు పడిపోయి ల సనుడి దగ్గర కు వవా దం “అష్ట నా వరాశావు (టా ఆ సూత్రపు( తుడ్డి హడావుడిని, ఆ 'తేజస్పూ, ప్‌ఠ వం: రూం అవీ వూ? స్తుంశే నా శేమిటోలా ఉంది, అసలు మన కష్టా లన్నిటిక్‌ వీజే కారణం. ఈ పీనుగు ఆ దుర్యోధనుడికి అండగా నిలబడకపోనే వాడింత బరితెషించేవాజేనా? వం చేసావో "నేనింకా ఊపి) పీలు స్తున్నాను, ఇదిగో పీశ్ని చంపెయ్‌. ఎం టనే ఏజైనా వూ్యాహంపన్న్ను చెబుతా” నన్నాడు ధర గ్ర జాం

“నుజ్వేం భయపడకు అన్నయ్యా ! వీడిసంగతి శే చమూస్తాగా. అంటూ పాషప్టశు పాండవ చృ-ల్ని అర్హచం[ ద

అవ యథ డు ఉరుపతయాలూ ఖేరీలు ( మోగించాయి, ఇరుపతాలూ శంఖాలు పూరింవాయి, కఠఈముుతూలూ యుద్దానికి దిగాయి,

ఆ యుద్ధంలా భీముడు 'శ్నేనుటూ ర్తి అనే రాజుని చం "వీశాడు, సాత న! విందా నవిందుల్న ఐం పశౌడం, (స ఫ్‌ప్‌ం ద్యుడు చ్మితుణ్ని నరికేశాడు, కెరనకపూరువై న _శుతవర్మ చిత సేసణ్ని మట్టు ఒట్టాడు, నే ల్యుడు (లుతి9 రితల నరికాడు

అంతలో క దుడూ నకులుడూ తలపడ్డారు. ఆ ద్వ౦ద్వ యుద్ధంలో కర్టుడు నకులుణ్ని నిరాయుధుణ్ని చేసీ చంప

కరప ర్వ ము రం 1 ర్‌ం యి

బోయాడం కాని అంతలోనే కుంతికిచ్చిన మాట గర్తొచ్చి ఊరుకున్నా డు, 6న్‌ల్రాంటి కుురవాళ్ళకి యుద్ధమా ఇ అందునా మూాబోటి కాకలుతీరిన వాళ్ళతో నా? నెళ్ళునళ్ళు, నళ్ళికాస్త యుద్దం వేయడం "నేర్చుకుని, తర్వాత 5౮“"”” అని జెప్పీ వెడి వాడు, నకులుడు నంచినతల యొ త్తకుండా శళ్ళినోయాడు, నూర్చృ పొగొట్టారు. అష్టనుడై "తే _ నంశ_ప్తకుల్లో. చేరు మోసీన వాళ్ళందర్నీ తరిగివా గే వౌగం,

కర్పుడి సంగతి చెప్పే అనసర మేుబేదు, ఏనుగుల తొం డాలు సనరిశేశాడు, దంతాలు విర చేశాడు కుంభ స్థలాలు (గుద్దలు కొ గ్రేశాడు. గుత్రాల్ని చీళ్చేశెడు, ర థాలుతునక లు చేశాడు. జెండాలు పడగొబ్బాగు, సారదుల్ని చంపాగు, రధి కుల్ని పిండి[కింద కొ క్రుశౌడుం

వమెతేనేం, యొంతచే_స్టేనేం ! 'ఆరోజుకూడా విజయం కారపుల "వేపున కనపడ లెదు.

సూర్యా స్తమయంతో యుద్ధం ముగిసింది. నాతి దుర్యోధనుడు కర్ణుణి్ని ఏ గాన్సీ “క్ల ! ఇవ్వాళ" మనం నష్ష వాయాం. ఇంతసరకూ జరిగిన నష్టంతో వోల్య్చుకుం చట ఇది తక్కు జీ అనుగో _ కాని, నువ్వుండీ యింత్రనప్టం జరిగింవం టె ఏం చెప్పను? "నెను, శల్యుగం, కృపుడు, అశ్వ స్థాము, నంశ ప్త కులటూ యింతమందం మేం ఉన్నాం నీఅండన, ఏ అండాలని ఆ అక్టునుడు తనవాళ్ళందగ్నీ "కాపాడుతూనే ఉన్నాడు = వన వాళ్ళేని దుళ్ళగా సే స్తూనే 'ఉన్నాడం అంటూ వాహయనయాడు,

వబ (ఫ్రీ) అంధ మహా భార తము క స్తుడం సి ఫా-ర్బాడం- “రాజూః అన్నిటికన్నా పెద్ద అండగా కృ మ్టుడంనా బడు అస్టునుడికి. అతని సారధా నన్ని మించగల సారధి ఉంకేు-మనమే 7లుస్తాం. కృష్ణుణ్ని మించిన సారథి శల్యుడొక్క-బే. అతణ్నినాకు సొరథి చెయ్యి" ఇహ వరూాడు అన్నడు, "వెంటనే దుర్యూధనుగు శ ల్యుల్లో క ర్లుడికీ సారధిగా నియమింపచే ఫౌడు, శ ల్యుడుమా (తం “నాదో షరతోయ్‌, సార ధ్యం నహీ స్తుండగా పరియా-చకాలాడ్లం నా అలవాటు, అలా హుషారుగా 'ేక పోతే నేను రధంతోలలేను, అందున ల్ల. నేనేం అన్నాసె3౭ే మన కర్టుడం కిమ్మన్నా స్తీగా ఊరుకోపా'లే కాని = ఎదురు తింగితే మాతం ఈసారధ్యం నా న ల్లకాదు, అని చెప్పాడు, అందుకు ఆంగీకరిందారు క క-దురో ఫథనులు. రెండవరోజు యుద్ధం

ఆఅ ౦డోరోజు యుధ్రాన్న్ని వ్యర్థించవం ౨ఎనరి తరమూ 'కాదు- యుద్ధరంగంలో అస్టునుడి రథం కనపడగానే క గడం ళబ్బల్రా థ్‌! పోనీ రధాన్ని అష్టునుడుమో దకి_యిప్పుడే చంపేసా వాళి అన్నాడు,

ఉందుకొచచి సంది నోటిదురుసు” శలు వో విసుక్కుంటూ వెప ఎసాగాడోఅప్పనుణ్ని చంపడం నీతరంకాదు. అనవసరంగా

శల్యుడు అన్నమాటలకు నలేని బాధకలిగింది కర్టుడికి, వ బ్ట్‌లుడు నిర్షైమిణ్యంగా _ దురా గ్ర గంగా అనరానిమాట లం టూనే ఉన్నాడు. కర్చుడివ్లోభ వర్ధనాతీతం,. ఈలోపతే ధర |

29] కరప ర్వ ము ల్రి29 లం రాజుతో తలపడ్డాడు కరుగు. తలపడ్డం తలపడ్డ మే తాట త్రీప్ల పెడు, *ధన శ్రా బా (హ్మణ్యం అవలంబించి, వరాజు పం యుస్ధం ! వో పో అంటూ పే"ళన వేశాడు,

ఆ అనమానంతో (కుంగివోతూ తన శివికం వేరాడు ధర్మ రాజు, ఈ సంగల్రైలిసీ యుస్ధ బాధ్యతలన్ని భీముడికీ సప్ప గించి చరచరా శిబవిశాలకి సచ్చేసారు కృ సూసనులు.. కస్తుడు చేసిన పరాభవం (కుంగిపోతున్న ధర్మరాజు అస్టనణ్ని సాదెమూటలూ అన్నాడు, “నిన్ను నమ్ముకుని దిగాను యుస్దా నికి = ఇదినో యిలాశాశావ్‌ ! ఎంతలేని మాటలన్నాడు ఆ సూతుడు ! పదహారోజుల్నింవీ యుద్ధమవుతోంది. ఎందు కొచ్చిన మగతనం నీది? చేతిలో ఆ గాండీనమెందుకూ వాణ్ని చంపలేకవోయాక 2? అంటూ ఇాలాఇాలా అన్నాడు, క న్న పనులు మహా పొకముపపడిసోయారు. *యిదినో చంవేసాం క రుణ్ని అంటూ య్యుభూమివైపు భ్ళారు

ఈ లోపల శీముగు కౌరనసేనలో చాలా భాగాన్ని చక్క- బెట్టాడు. దుశ్శొసనుడితో ద్య్వంచ్యయుద్ధం మశాడు. “ఇదిగో దుశ్శాళనా ! ఆ నొడు జూదసభలో (ప్రతిజ్ఞ వేవాను, జ్ఞాపకం ఉందా ? నీగుంచెలు (బద్దలుకొట్టి ఆ రక్తం. తాగుతా నన్నాను. గుర్తులేదూ- ఆ శపథం యిప్పుడు తీర్చుకుంటానురా” అంటఖూ అతిలోక భయంకరంగా యుద్ధంచేశాడు భీముడు, ఆ యుద్ధంలో దుశ్శాునుణ్ని నేలను పడేశాడు, అతడి రొమ్ము

వ్ర్ర0 (న్రీ అంధ మహా భారతము (బద్ధలుకొట్టి ఆ నెత్తురు జు(రుకోసాగాడు = మధ ని మధ థో నవ్వుతూ “ఆహా 1! ఓహో 1! వం నెత్తురూ వం నెత్తురూ? చిన్న ప్పుడు ఉగ్గతాగాా మూ “కళ గ్రసాలు (తాగా, ఎదిగి ఎన్నో పాసీయాలూ (తాగా-కానీ స్స్‌ కొర వులూరా! నా (సీయమైన పాండనమై న్యమౌా = ఈ దుశ్శాళనుడి నెత్తురు (ఆాగుతుంకే ఉన్నంత తృ ప్లీ ఎప్పుడూ కలగ “లేదయ్యా” అంటూ భీభ తంగా చెలరేగి కౌరగపసెనా నలి కబళించేయ సాగాడు,

అది చూసీ కన్టుడు చరచరా సవ్న్చాడు భీముడిమోదకి “దావా | కస్దుగు చాలా వేడీమాద ఉన్నాడు, యిష్తుడు అతనితో తలపడితే మన పని ఖాళీ అయిపోయేలా ఉంది. భీము డిశ్‌ 'దెబ్బలాడి అలసిపోనీ కళ్టుణ్ని. అస్పుడు మనం యుద్దం చేద్చాంి అన్నాడు, సలేనంటూ కృ ముడు రధాన్ని మరోవైపు మళ్ళించాడు,

కర్టుడి నజ్బుంఛభణకీ అక్లూ ఆపూ "లేకుండా పోయింది. అస్తా/లు ఎల స్తా)లు ఎడ తెరవీ "లేకుండా గుప్పిం చే స్తున్నాడు, రే సాలు ఒక శేమిటి - అంగుళం ఎడమూ,; అరజ్లణం "౩8పీ "లేరుండా (పయోగి స్తున్నాడు. ఆ భీకరమో రికి ఎదురెళ్ళి దమ్ము ్లేకపోయాయి ఏోరికీ,

అచే సమయంలో అష్టనుడు కర్షుడి కుమార్నుడైన సృ. నీనుణ్ని చంపేశాడు, అదిభణూని గిలగిల్లాడివోయాడు. క్‌ రుడు “ఒరేయ్‌ అష్టనా” అని ఒక్క. పొలిశకెట్టాడు. పీచ్చివాడీలా

కరప ర్వ ము ల్ల లం అరిచాడు, ఆ కేకకి అదిరిపడి లు రుపమోల సెనా ట్‌ ఒక్క సారిగా యుద్ధం ఆ చేసాయి, అంవరికీ పరిస్థితీ అర్ధం అయివోయి యింది. క స్హ్రార్దునుల పోరాటం ఆరంభ మ:'బోతుందని గు రించి వాళ్ళు యుద్ధం వూ నేసౌరఠు. శల్యుడు ఎన్ని రకాల 'దెప్పీ పొడు స్తున్నా వినకుండా రథాన్ని అర్జునుడి వైపుకు వోనిమ్మ న్నాడు కర్తుడు. ఇందో పే దులత్‌ తలపడవచ్చిన బలిచ[క సర్తిలా ఉన్నాడు క్‌ ర్ఫుడంం క ర్ధాగ్దును లిద్దరూ ధనుష్టం కారాలు చేశారు. అమ్ములు సంధించారు. యుద్ధం ఆరంభించారు. అంత కంతకు తీ(నస్తాయికీ చేరుశోందియుద్గం. అదను కనివటిి కరుగు థ్‌ ౮ో ఈం ౫ సర్బముఖాప్తా)న్ని ఫీశౌడం, పంటికి సంధించి విడు: బోళకుంవగా ధ్ధ ల్యుడు 'నాగాస్రు, మేనా ? గురి సరిగ్గా లేదోయ్‌” అన్నా గు, అస్టనుడికి వినషడేలాగ, విన్నాడు కృష్ణుడు చటుక్కున తన రథాన్ని దిగు; కు అయిదు అంగుళా కుదించూాడు, కర్పుడం ఏ్‌డి చిన బాణం సరాసరి "ళ్ళి అష్టనుడి కరటాన్ని మాత్రమే కాల గలిగిందిం ల్‌ మండిపడ్డ అస్హునుడు మరింత తీ[గ0గా గాయఃరుస్తు న్నాడు కర్షుణ్ని. అంతకు వెయ్యి రెట్లుగా మ్షోభ పెడుతున్నా గం క రుడు, కరీరంనుంచి రకం, కళ్ళలోంచి 'దెప్వుం మహో'ద్యె గంతో (పహ స్తున్నాయి,

అదినో సరిగ్గా అదే సమయం = (బాహా శ్రాళపం "రార దూకు దూకాడు రథంమాంచ్చి తిరుగులేని తన భుజ బల

౨52 (న్ర్‌) ఆం థ మహా భారతము మంతా ఉపయోగించి, ఆ రథాన్ని పె కెతాడు, అలసి వోయాడు క రుడు ఆయాసపడుతున్నా డు కర్తుడు. (పాణావ సాన సమయమని గుర్తించాడు కర్తుశు, *“వమైనా పీరుడంళే అస్పనుజే. అనలు అలసట లేదు. నువ్వూ ఉన్నావ్‌ ఎందుకు ? అంటూ శలు న్‌డు 'దెప్పుతూ'నే ఉన్నాడు, “శలా థ్రైగున్వు సార థవి' అన్నాడు కర్ణుడు ఆవేశంగా. “నా యిష్టం చచ్చినట్టు మాబ్లాడతాను. పడిఉంటానని మాటి స్తేనే సారథినయా న్‌ు. అన్నాడు శలు ట్ర్‌

క్‌ ర్పడం ఏం చయ థ్రడా నిక్‌ పాలుపోక, కడసారిగా తన గురువైన పర హసు-రాముణ్ని మనసారా తలచాడు, అలనాటి గురు ర్యపభానం:ల్హ తత్షణం అక్షరాలు స్ఫురి స్తున్నాయి. క్‌ ర్వడిరీ, సంబర పడ్డాడు క గుడు, అమ్ములు ఏవింటతాొడిగ్తి కను మంత్‌ చ్భాటన చేస్తున్నాడు కర్టుడు.

శల్యుడు 'దెప్పుతున్నా డు = “మం(తాలూ అపి లగ కుల్మాలెన (బహ శ్ర శ్షతియుల ౩ "కాన్ని నూతులకేం పని కొ సాయి” అంటూ.

ఇంతలోనే కర్లుడి రథం మళ్ళీ భూ/గ_్సస్తం కాజొచ్చింది. ఉది:'రకు కన్న బలంగా భూమిలోకి దిగుతున్న రథంమించి _కండకు దూకాడు కర్దుడు, ఆ చలనంలో రుడాన్ర్రం వింటి నుండి తీసేశాడు, మం(తోచ్చాటన మధ్యలోనే ఆపేశాడు.

“అప్టనా ! నారథం భూగ_స్తం అయివోతుంది. రథాన్ని నిలబెట్టుఫానేదాకా ఆగు-నువ్వు రథికుడివి, నేలమోద ఉండే

కర పరం ము వఏఫ ణా "ఏ నిరాయుధుడనైన నాతో యుద్ధం వెయ్యటం ధర్మంకాదు అస చెప్పాడు కరుడు ర్‌ం అస్టునుడు ఆగాగు. కన్తుడు చటుక్కున తన రధచ కాన్ని భుజాల కెత్తికన్నాడు. బలమంతా ఉపయోగించి రధాన్ని "పెకి ఎ తబోయాడు, ఫలితం కనబడటంలేదు. శలు వ్‌ నమూన్సీ సాయం చెయ్యమన్నాడు కరుడు. “సేవను సారథినోయ్‌,. రథాన్ని నిలబెడితే తకోలతాను. రథం 'పె కె తవం నాపనికాదు. “మొయ ఫ్రం సఏీక్రు చెలిందిగాన్తి నానలకాదు అన్నాగు మట ౧౧ నా శల్యుడు. అంేకాదు, కర్టుగు అంత కష్ట్రపగుతుం టే కనీ*ం రథంమోంచి దిగని నాలేదు టా ఎంత బలాన్ని సపయోగించినా రథం లేవసం లేదు= అన్నట్లు అద్ధనుడు కొంచెం ముందుకు నంగాగు. “అర్జనా ఈ క్‌ స్తుడి వాన యిలా” రాసి పెట్టి ఉంది, వీడివల్ల ఎనో కషాలుపడ్రాం. చిన రికి అభిమన్నుుణి అన్యాయంగా చంపే ర (€వ్‌ ౭7 ౬౯6 "నొదటు, అవూయకై న ని పెద్దన్న ధర గ "రొజ్ఞ'ని అనమానిం వాడు “పఫిశ్ని చంపంబే శిబరానికి రామూ అని (పతిజ్జ చద్ది వచ్చాంకదడా ! ఇది పిడ్రి (పాణాంతక సమయం, ఈసమయంలో వాణి మ ఏమో వెయ న్‌ ₹0. కాబట్టి యిప్పుడే కానీ- నిరాయు ధుపషఫీ, అన్య మస్కు-డని, విరధువన్‌, యుద్ధధ ర్మాలూ,; మాన

లిలిడ్తీ (శ్రీ ఆం[ధ మహా భారతము వతావాదాలూ ఆలోచించకు. రథంమించి మనం వృ గాల్ని్ని 'పేటాడినట్లు - మానవరూపంలో ఉన్న ఈ వృుగాన్ని చం "పెయ్‌వోయ్‌ి అన్నాడు కృష్ణుడు.

“మహా పసాదం” అన్నాడు అష్టనుడు. అపూర సమైన అనం లీఫౌడం, అద్వితీయంగా మంతం జపింఛధాగు,. అఖి (కూరమైన కళ్ళతొ కన్తుడి శిరసుకు గురి వూశాడు. ఆక్ర న్గాం తం లాగి నదిలాడు అసప్టనుడు అస్తా)న్ని.

అంతే - క ర్దడి శిరస్సు లెగిపడిపోయింది,.

శల్యుడు రథం తీసుకొని పారిపోయాడు.

కృ స్టార్దునులు విజయ శంఖాలు పూరింవారు.

ఈ సంగ_తైల్సి ధర్మరాజు యుద్ధభూమికి సచ్చి క్‌ ద్రుడి క లేబరం వూనీ ఆనందించాడు.

దురో్య్యోనుడు పనివిల్లాడిలా వడ్చాగం.

ఈ వార్ర మోసు కెళ్ళి ధృతరాష్ట్రుడికి చెప్పాడు సంజయుడు,

అజా 0ాా శల్యప ర్వము

“నే నేంజేతును 'బేవ్టడా ! న నేంజెప్పను మహారాజా! అయిపోయింది! ఓ ధృతరాష్ట్ర మహం 'జా = దుర్యోధనుణ్ని చం పేశారయా థీ సొండవులూ”. అనా చడం తిరిగి వచ్చిన సంజ

ర్ట ల్య ప ర్య ము లిం స్‌

యుకు _ *ఆంల!ి అంటూనే మూర్చృనోయి "లేచాడు ధృత రాష్ట్రోడు - “ఏమిటి ? వవింటి పంజ ూ ! పోయాడా? నాబిడ్డ చచ్చిపోయాడా 1! నా వరాలతండడి = నాముద్దులభాబు _ నా అ ఛంటితం (డివి చంచేశారా పాండవులు ? ఎంత అనా సయం! నంజయా ! నా బిడ్డ వియాడన్న దాధాా పాండవులు (బతి ఉన్నారన్న బాధా నన్ను నిలన నివ్వడంలేదు. ఇదిగో చెప్పు కర్ణుడు పోయాక యుద్ధం యులా జరిగిందో. చెప్పు, నాబిడ్ల "య్‌ విధంగా పరా[కమించి అ మాయడార్రి 'దేవుడిసల్ల, మడిసి పోయాడో చెప్పు, చెప్పవా 1" అంటూ టబతివూలాడు= తల కొట్టకున్నా డు ఏడ్చాగం= ఒక్ష భ్ళాయిద్దరా. :'0దమంది కొడు కులు చచి 'సనోయార ౦కు ఎంతబొధ కన స ( చేగుక్‌ |

తన్ను "తాను నంబొాళించుకుని, ధృతరాష్ట్రని శ్స్‌దా రు సూ సంజయుడు చెప్పటం అరంభింధవాగు- *పదిపే "వోరోజు యుద్ధంలో క కుటు వోయాడని చెప్పాను కడా !”

పద్ధెనివిదోనాటి యుద్ధా? క్రి ద్ద ల్యుణ్ని సేన-ధిపతిగా అభిపే.కీంచాడు- దురో వ్రధనుగుం పది పేడురోజుల యుద్ధంలో నప్టపోగా - పవకొండు అకహణీల పై న్యంలో మిగిలిన మూగుకోట్ట్లు 'కాల్చ్బం, శెంవాలక్షల అశ్విక దళం, పది'పేల ఏడున వల వనుగులూా, పదకొ ౦డువేల ర ఛాలతో అఆఎ*ాదడుం సర్వతో భ(డవ్యూహం పన్నారు కారవులు,

తము ఏసు అషొూహిణీల పైన్యంలో_ నష్టవోగా మిగిలిన

206 (శ్రీ అం[ధ మహా భారతము ఆరువేలర థాలూూ మూడుజేల వనుగులూ, లక్ష్మ గు కాలూ, వోటిమంది కాల్చ్బలంతో పాంవవలు మూడు మొనల వూ్యహంగా నిలిచారు. పజ్టానమిదోరోజు యుద్ధం ఆరంభ మయ్యింది.

శల్యుణ్ని చంపేబాధ ప్రత్‌ ధర గ గౌజుమోాద ఉంవాడం (శ్రకృష్ణుకు. భీమాష్టనులు శెచ్చిపోయి. కౌరవమైనా న్‌న్ని కోట్టనకొట్టుడికి అంతా యింతా అంతులేదు, దుళ్ళ నా స్రైశా రను పట్టుకుని. కర్చుడి కొడుకులై న చి(తసేను సత్య సేన సుకర గ్రు ముగ్గురిని నరికవతల పా౭ేహాడు నకులుడు. శల్యుడి రొ జంకుని చంపేశాడు సహాబేనుగు. అనంగరం కొంతసేపు, శల్యుడూ భీముడూ భయంకరమైన గదాయుద్ధం చేశారు. మన దురో ్రధనుడం పాండసపతక్షంలోని ౫ కితానుళ్లి చంపేసాడు, ధర్మ రాజు శల్యుణి ఫీకొన్నా డు. శల్యుడి చకరత్తకుడై న చం _దసేనుళ్ణి చంపేశాడు ధర్మరాజు, శల్యుడు కోపించి పాం డన సేనలో ని ఇేది దశపు రథికుల్ని పాతికమందిని వకచిగిని ఛం కాహామెల... శల్యుడి చ్యకరశ్లకుడై న ద్యుమ త్చేనువనేవాణ్ని వంపేశెడు యుధిష్టరుడు, ద్తటు అశ్వ శ్ఞామ పొంవాల వీరు ౩3న సురధుణ్ని వధించాడు. శల్య ధర గ్రరొజులు ఒక ముట్ట డిలోకాదు = రెండుమూడు ముటభ్రడులలో చేరారు, ద్వంద్వ యుద్ధంలో చినరికి ధర్మ రాహి శల్యుణ్ని చంపేశాడు, ఇదర్చూసి శల్యుడి బంధువులందరూ వకవిగిని పాంపవుల మోదకు వెళ్ళి ఎ

| భ్ధ ల్యప ర్వ వ్ర '7 మంటల్లోపడ మివతల్లా మాడి మసె పోయారు. కోపం పట భళ) (5౨ మ్‌, రా ర లేని ళ ల్యుని కొరకు వనుగుమోద :చ్చి పాండవులతో కల వనుగుతో సహా అతన్ని నరికెయ్యడ మేమిటి కనురెప్ప పాటులో జరిగిపోయాయి. వగు: ౦దల రథాలతో కౌరనశీన ధర శ్ర రాజని "తాకింది. శిఖండీ మొదలై నవాళ్ళందరూ స్స ఆ నడుంనంవల రథాల్ని చీల్చి చెండాజేశారు. శకునీ సహాదేన్రలు తలపడ్డారు, దుర్య్యూధనుడి తమ్ములై న దుర్వి పకుగు, దు[ప్పదర్థ్శనుకూ ఫీముడికో తలపడి కాలం చేసేశారు. అప్టనుడు కౌరవుల ఆక్వికదళాన్నీ, సుశర్మ సీ సంగ స్త సమస్తాన్నీ తన 'చాణాలతో సర్వనాశనం పైసెడుం దుర్యోధనుడి తమ్ము గై న సుదర్శనుళ్లి థీముడు చంపేసాగం, కోసేశాడు నహాదేవుడు. శకుని మండిపడ్డాడు. విజృంభించాడు పొండవ సేనమిోద _ “ఆగు” ఆని గర్టిం చాడు సహాబేపుగు. “ఓ శకుని వూవూ ! సీ పాచిక పాెేేందుకు ఇదేం జూదంకాదు. యుద్ధం. దుర్యోధనుడి పమోన అడి మమ శ్రలిట * ంచించిన ఓ జంబూకో మా-దమ్ము లుంీ నిలబడు-సీదూరో ఏ్రధనుడ మూస్విం డగానే నీ భరతం పట్టిస్తా అంటూ ₹ెండుబాణాతో శక్రుని వేతులు జెగేన్తి మరోబాణంతో అతని తల నరిశేశాడా, వాలోమంటూ పారివోయింది అతనిసె న్యం = తరిమితరిమి ననున ప్రనునొతానుననాన్తననులిలనునననినుపుకునుని నమన నుని ననున నానడు లముననుు

• పక్క_డ = నేను అంట సంజయువడన్న మాట,

౨03 (శ్రీ ఆంధ మహా భారతము మరీకొట్టాడు సహాబేవ్రుశు. అశ్వ్రామ కృృతనర్మ, కృపా చార్యులు పారివోయారు. దుర 'సధనుడుకూడా గతిలేక తన గద తీసుకొని తూర్చు.వైపుగా పలాయన మాచరించి జపా యన మడుగునద్ల ఆనినుడ చూ్య్యూడం= నేను వెళ్ళాను అక్క_ డికి, దురొ్య్యాధసుడం చశాలా దుఃఖంచాడు. ఇక యిష్టూడు యుద్ధం వెయ $ ₹ేను. ఇదిగో ఈ మడుగులోనే తలదాచుఫొని, తర్వాత బలం కూడగట్టుకుని పాండవుల్ని చంచేసాను. ఈ=నంగతిమా నాన్న క్షీ చెప్పు” అని నాతో చచ్చి, జలస్థంభ నంవిధ్య:"ల్ల నీళ్ళు తనకు అంటకుండా.ఆ మడుగులో దాక్కున్నా డు, వు - దుర్యోధనుల యుద్ధం దుర్యోధనుడి ఉరుభంగం

అ సమాయాని'కేఅటుగా నచ్చారు-కృ పాచార ఫ్‌-క్చృత వర్మాశ్వ సామలు, "నేను వాళ్ళ్ళకిదుర్య్యోధనుడ్తి ఉనికి చెప్పాను, మగుగులోళఉన్న దురో ఫ్రధనుడితో మాలబ్లాడసాగారు.. "ఇ్తప్పు డిక్ర యుద్ధం తగదు, మిరు యుక గానా తలచుకొండి. సమయంజూన్సి యుద్ధం చేద్దాం' అని వాళ్ళకి చెవ్చొాడు,సంయోా ధనుగు. సరిగా ఈ సంభాషణ జరుసతుండగానే - భీముడికి మాంనం సముగూర్చే వేటగాళ్ళు మాంనం తెస్తున్నా రు, అశ్వ క్థామాదులు మడుగు ఒడ్డున నిలిచి యుద్ధ విషము *లూ అవీ మాట్లాడ్డం అది గమనించాడు. పొంచి విని, శివిం-లకు 'వెళ్ళి-ఈ సంగతి పాంజవ్రలకు చెన్చారు, వా గ్ర తెలియగానే వచ్చారు. పాండవులక్క_డికి,

వేం థ్‌ పర [1 ము ల్రిం09 అంతదూరంనుం చే పాండవుల ఆగనునాన్ని గురించి _ కృ పాచార్య, కృృతనర్మ, అశ్వ శ్ఞైమలు అక్క_జనుండి తప్పు కున్నారు తా దుర 'సధనుడు బె టకు రాలేదు. ఇక దెప్పటం 'మొవ లెబ్టాడు ధర శ్ర గ జు-" ఇంత బతుకు (ఒతికి ఉంటి ఇన'కాల చచ్చినట్లు ఇదేంపనోయ్‌? ఇంత సీచస్థితిక దిగజారిపోయానా? పరువున్న కురు-"0శలో పుట్టి ఇదేం సిగుమాలినపని? మానా భిమానాలు వొదిశేసి ఇలా దాహ్కోడం రాజధర్మ మేనా / పరాడం'! యివ్యాళ లోకమంతా నిన్ను చీ చీ అంటోంది |! మగాడ్నివె వుండి యిలా చాక్కు.న్నందకు లోకం నీమిోద దుమ్మె త్మిపోస్తోంది అపగాక్త యుద్ధంలో భయవనడి పారిపోయి పో౮*డి చచ్చిపోయినవాడు స్వ రాన్‌ కి టో తాడు, కాబట్టి క్రిర్రో చితమైన య;్ధాసికిరాా పురుషవుడివై యుండీ నఫుంనకుడిలా 'బజెవరకు నుమ్మల్ని చంపీ భూరాజ్యమో, చచ్చి స్వర్గరా జ్యమో సాధించుకో - ఎందుకీ సిగ్గుేని (బతుకూ-భూ” అన్నాడు ధర్మ రాజు ఆ మాటలు దురొ్యాధనుడి ఎముకల్ని కొరి కేశాయి. అయినొ ఆవేశం అణుచుకుని *నాక్తు రథం'వేదు, వాహానంవేదు _ సారథిలేడు _- బవాణాలటూ "వెఎన్నలె న సాధనా కేవు, అంచేత యుద్ధం “సెోయఫూాతడదు, నేశు అలవిసోయి ఉన్నాను కూడా __ అదిగాక ఇంతమంద్‌ చచ్చాక, యింకా యుద్ధం" సి వంబావువోను? నావాళ్ళెన: రూ లేని రాజ్యం అన యః హీనమైన అదాని.ంటిది.. ఇదిగో ఈ భూమిగిప్పుడే వొదులుకుంటాను. అనలు తపోవనాలశే పోతా నేమో కూ-డా!

విశ్వ) (శ్రీ అంధ మహా భారతము రాజు ఒప్పుకోలేదు= "ఈ కబుర్లు మాధగ్గర పనికిరావు. భూమిని తీసేస్కోో యంటాజేమిటి, చానం వేసేవాడిలాగ ? నువ్వు యిచ్చినా.__ నేను పుచ్చుకోను, నిన్ను చంపి వ్‌రీ '5-+జ్యం నలుకుంటాను. అదిగాక్ష' శ(తువుకు భయపడి దాగి- ౮ -జ్యం యిహ్బోస్తాను తీసుకో అనే నీలాటి అధముడు నాకిక (-డా క నపళ్ళ చం శే సము క్రై అంటూ కనూలాలలాటథి మవూాటలనా గగ ధర్మ రాజు, వాటితో ఆవషేళం కట్టలు ( లెంచుకోగా. తన జల సంభన వివ థ్‌ ఉపసంహరించుకుని = గట్టుమోాదకొచ్చాగు

“నేను మిమ్మల్ని వాండి 'మొరో అంటుంచు ఏమిటి ఊరికే వగురు'తారు 2 ఇదిగో వా ఎను. రండి-అండరూ ఒక్క సారిగా నస్తారో. కొంభరు కొందరుగా వస్తారో ఒక్కొక్క ళ్యే వసారో. దమ్ము న్న వారెవరో రండయ్య్యా యుద్ధానికి. అన్నాగు

ధర్మరాజు నవ్వే - “అబ్బే మాకు అస్యాయం అక్క_ గదు. నువ్వు మా పాండవున్లో న ఒక్కడితోనైనా నే గదా యుద్ధం చయ్యి. నువ్వు నెగ్గా'నుకో రాజ్యం అంతా నువ్వే ఏలుకో _- మావాడు నెగ్గాడనుకో = ఇక చెప్పేదేముంది? అన్నాడు “సరేనన్నాడు దుర్యోధనుడు. భీముడితో యుద్ధాన్ని వో-5-+డు, కవచ్చ శిర స్త్రాణాలు లేని రారాజకీ బంగారు తల గుడ్డా, కవచం యిచ్చాడు ధర న.

అచే సమయంలో తీర్ధయా( తల్లో ఉన్న బలరాముడు, శ ముంతపంచకం, కురుత్నే(తం డర్శించటం - అక్క్‌_డీ క్‌వా ర్త

వ ల్య ప ర్వ ము 0! వగావాయగా ( పాకటంతో భీమ సుయోధనుల గదాయుద్ధం చరూడ్డానికి నచ్చాడు. అందరూ ఆయన్ను గౌరవించారు. దురో సధనుడు ధర గ రాజూ! మా యుద్ధం కుకు శ్నై(తంలో పెట్ట వం మంచిది. ఎందుకం జ్‌ అది ఛాలా పుణ ని(పదిమైన వోటు. అక్క-డు వీఠుకుగా చచ్చినోత్తే నాక్కానీ - భీముడిక్కా సి ఉ త్తవమలో కాలు దొరుకుతాయి అన్నా గు సళేనన్నారంతా బమ ఫ్రైరారు మళ్ళ కురుశ్న_తానికి.

ఖేల్‌ మని మోగాయి సీమ, దురొ సధనుల గపలుఎ గచల తాకిడికి నిష్వారన్వలు పుకుతున్నాయి. ఒకరి గధ వురొకిరి భరీరాని! తగులుతుంజే (బవ్మాంచమైన సశోరీ్‌నాదంలా విని పిసోంది. భీముడిమార కశత పవమూడు సంవత్సరాల పాటు గ దొయుద్ధాన్ని తిళుగసలేని విధంగా అభ్యంసచాని: దురోస్వధ నుగు, మన మోటుభీమన్న "దేముంది ? అదేపనిగా బావైడం, చెబ్బలు శాసెవం తప ;-ఇంకేం వేతగాదు, అందున ల భీముడు దురోోధనుణ్ని క్‌ు 'డెబ్బలక న్న - అతనిచేతిలో నే దెబ్బలు ఎక్కు? యి అలనిసోసాగాడు, అర్జునుడు ఆందోళన పడ్డాగు. క్షుడు భీముడు వూసేలా తన తొడలు చరచ నారంభీం చాడు, కనిపెట్టాడు గాలికొడుకు. “అప్‌ సంగతి అనుకుని ఎక్క _డలేని సల్యువా తెచ్చుకొని పోశాడసాగాడు, అంత "లేవబోతున్న అతిని గుంఐల్ని తిన్నాలని=యుద్ధ విశెదదుజై న దుర్యోధనుగు ముకి ఎగిరా-డు, అడే అపనుగా భీముగు తన ఎతిగదని ఊచిపుచ్చుకు వినిరికొట్తాడు = దురి ్రభనడి తొడ

వి4వి (న్ర్ర) ఆం([ధ మహా భారతము

మోద గద తగిలింది. రాజరాజు తొడ వింగింది. పె కెగిరిన రారాజు మరి "లేనలేకో పడిసోయాడు, “వరా = యిప్పుజేమం టవ్‌* అంటూ భీముడు న(రునవచ్చి *- గదతో అతడిగుండెల మోద - అఖంటఫారత సా_మాజ్యలన్షీ శ్ర శిరోభూవమిత పాదసం "కైరుహుతై న రారాజుయొక్క_ శిరస్సు = 6న ఎడంకాలితో తన్నాడు,

“అన్యాయం” గట్టిగా అరిచాడు బలరాముడు, తన హలాయుధాన్ని ఎ తౌడు, " బొడ్డుకి (కీందభాగంలో కొట్టడం యుద్ధనీతికాదు పైగా పడిపోయినవాణ్ని అదిమిపట్టి - రత్న కిరీటాంచితమై అలరా నే రాజు శిరస్సును ఎవంకాలో తిన్న టం థవీముడీి అహంకారానికి గ రు, ఈ దురనా థయాన్ని “నేను సహించను ఇప్పుడే ఈ అధర శ్రగ_ర్తనుడైన భీముడి సంగతి మూసేసా” అని రోషంగా ముందుకి దూకాడు. మహావీకు ౨ న పాండవ్హ్యూ, వారిసీనా-అలవాటు (పకారం మాధన్చుడి చాటున చేరి *క సన్న కృస్తాఃను వ్వేదిక్కు.' ఆన్నాకు. చటు క్కున కృన్ణుగు అన్న గారిఃి ఎదురెళ్ళాడు. మహాబలం నంప న్నాటూ సుదృథాలూ అయిన తన బాహువులతో ఆయన్ని ఆవి అ ఫెంతిందు అన్నయా్యా ముల్లుసి ముల్దుతో నే లీయిం వాను __ వాడుచేసిన మోసాలకీి (ప్రతిఫలం అనుభవించాడు. పె గా భీముకతనితోడ (₹ద్దలుకొట్టి చంపుతానని (ప్రతిజ్ఞ :ఎెవొడు. (పలిజ్ఞా-పాలనం ధర్మం గనక యిందులో అధర్మం లేదు. రెండొ ది-ఓసారి మైైతేయమివ క్షి ఇతగాడికి హితవు చపులుంటే = "ఈ మహాగర్విస్థి. ఆయన్ని పక్ట్రీంచుకొ కుండా,

థ్‌ ల్య ప ర్వ ము వ49

ఎటోవూసూ-త్‌ జలమోదవ తాళం జేనుకోసాగాడం, అందుకు ఆయన వోపించి యుద్ధంలో వాఠళాత్తుగా తొడలు విరిగి ఛసావు-అని ఛపీంచాడు బుషి నాక్ష్య పాలనం అధర్మం కాదు. మూడు = దుర్యోధనుడు యుద్ధం చే స్తున్నప్పుడుకాని, "లేదా యుద్ధ భూమిమిోద నిలిచిఉండగా కాని భీముడతన్ని కొట్టలేదు, భూమ్మాదనిలబడకుండా పై కెగిరి ఉండగా గద విసరబడింది. అం లేకానితొడలమోాద కొట్టబవ లేదు. అదికూడా దురొ్య్యధ నుడు తనమిద పడబోతుంపే_భీముడు ఆత గ్రరతగార్థం చేనీన పనేళుమూ! ఆ వినుర్లో కాజకి తగ్గిళ్తే అది అధర్మం ఎలా అవుతుంది.? నాలుగు _- జై పలీల ఇలా ఉంది అంతే అంటూ ఎనో రకాల శాంతింపనేశాడు, కాని బలరాముడు ఆ(గహం పట్టలేక భీముడు అధర శ్రపరుర్వైన వీరుడుగా లోకమే చెప్పు కుంటుందిలే” అని విసవినలాడి అక్క ్హనుండి 'వెళ్ళిపోయాడుం వీముడు దురో స్రధనుణ్ని చూవీస్తూ *మహావీరులారా= ఏడినిలా తొడలు (బద్దలుకొట్టి చంవేసానన్కీ వీడి 'పెద్దతమ్ము జైన దుశ్ళా ననుణ్ని గుండెల్యు బద్దలుకొ టె ఆర కం 'తాగిసా ననీ పతి భ్‌ ఉఎశాను నా ఇతి ఖ్‌ "నేను అర్చుకున్నాను. ప్‌నివ బ్లనాకు స్వర్గంచాని, నరకంగానీ = ఇది పుణ్యం కాన్‌, పాపంకాని _ 'లెక్క--చేయదల్పుకో లేదు. ఈ పాండస దోహిని పవగొబ్హాను, ఇబే గాళ్రు వుహోానందంి అంటూ మళ్ళి దుర్యా ధనుడి శ్‌రస్సు ఎనం౪ లివో తిన్నాడు, ఈసారి ధర్మ రాజు అడ్డుపడ్డాడు = *భీమూ |! ఎంతైనా అతను రారాజు, అందరు

94:1 (శ్రీ ఆం[ధ మహా భారతము పిరులమధ్య అసహాయంగా పడిపోయినవాడి శిరస్పని ఫీ వామపాదంతో తన్నటం మర్యావై నపనికాదుి అన్నాడు అలా గ దురో్య్యూధనుడి దగ్గర కెళ్ళి న్‌ ఏడుస్తూ క్‌ “అయ్య య్యా దుర్యోధనా | ఇడిపోయావా. . .వదో కొట్టామేు ౧న్సుకోోఎ అంత మూ[తంత మనం అన్నదమ్ములం "కాక వోతావమూశ? అయ్యో దుర్యోధనుడు తప్ప తక్కినవాళ్ళంతా "వెళ్ళిప యారు, అప్పుడు ధర్మ రాజు కృష్ణుణ్ని చరావ్సీ_ “మొ త్తంమోద చ్మకం (తిప్పేశావు. ఇదిగో _ దుర్యోధనాదుల తట్లి అయిన గౌంధారి మహా పతిత, అఆవిడశాని పుతశోకంత్‌ ఆగ కాంచి మమ్మలి గధపించిందిరా అంచ మేం ఏగిపోతాం. అం చేత నువ్వు వెంటనే హస్తినాపురం వెళ్ళిఆమె మనసు మా యందు కోపించకుంజా మూాడాలి అన్నాడు, ఆతని మాట ల్లోని అవసరం న్ని గుర్తించి, కృృన్తుడు వెంటనే హస్తినాపురం 'వెళ్ళాగు, (గుడ్డిధృత రాస్ట్ర/డి! వినబజేలా ఘోడునఏడ్చాడు, శీదార్పు మాటలు చెప్పాడు, అవూట ఈపూటా చెప్పీ, గాంధారికి బాగా నచ్చజెప్పి = పాండవులు నిక్షోషులు అనే భావం కలిగించాడు, ౪౯ంతలో నే అతని మనప్పులో అశ (శ్రైమ “వమెదిలొడు- “పీకు వాలా (పమాదకారి” అని దునసులో అను = కుంటూనే ఓ ఘనతీ తీరానికి వచే సనొడి. పాండవులు అక్కడ "శే మంగా నే ఉన్నారు, కృషుడు తన ది: (జూనంతో భవిష్య రను అలో చించితరా బ్‌ ్పాండవుల్ని ర గ్రాచే ఆపశాజీ

ల) వ ల్య ప ర్వ ము లీడ్‌ ఇక్కడ కురువె (తంలో ఊోరుభం౦ంగ నై పడిసోయి వున్న దుర్యోధనుడి వద్దకు వచ్చారు ఆ కృ పాచామ్యులు, కృుతసర్మ, అశ్వ శ్టామానూ, దుర్యోధనుడి దుర? సు వరానీ దుఃఖం చారు. భీముడు అతని తలను ఎడంకాలితో తన్నాడన్న సంగతి తెల్సి మహా అ(గహావేశుడై పోయాడు అశ ౧ త్సామ. “మూనాన (_దోణున్నీ అనా స్రయంగానే చంపారు. చినరికి నిన్నూ అనా న్రయంగా నే చంపారు, పైపెచ్చు సమస్త భూమం డలభారాన్నీ ధరించే మణిమండల మండితమెన. కిరీ టొన్ని పెట్టుకునేవాడివి నువ్వు. అటునంటి కిరీటాన్ని పెట్టుకునే నీ శిర స్య్చువి- ఆ భీముడు ఎడంకాలితో తన్నాడా? ఇదిగో-ళఇజే 'విను నౌ (ర్రలిజ్ఞ _నేనా పాండపుల్ని జ వాళ్ళ యసెనా నః వత్స్య్య, పాంచాల్క (ప్రభ చాదవీరుల్ని చంచేస్తాను. నీ ఆత గ్రకు శాంతి కలిగిసాను” అన్నాడు, అతేడి (పలిజ్జ విని దుర్యోధనుడు ఆనం దింవాడు, అక్కడ పడివోయిన దుర్య్యాధనుణ్న మూ+ సేందుకు ఎందరోజనం న్నారు. మునులూ వచ్చారు. న థ “ ్ళార్యులు ఆ మునుల్లో ఒకరి ఢగ్గర ఒకపా[త నందుకుని దుర్యోధసుడి లజ్డ శో జలం ెచా సరం ఆ జలాన్ని నిధివిహ్‌తింగా ఫుచు నె కుని అశ్వ శ్ఞైమని తన పసైన్యాధింతిగా అభిపే.కింప జేశాడు దురో వ్రధగుగుం న (తుసంహార ౦చవేయమని హోరాడు, అశ్వ ఖ్ఞైమ, కృ పాచార్యుులూ, కృతపరా గ్ర దురో వ్రధనుడి? "ద్ద నలపులిసుకుని పాండన శబీరాలనై పు (ప్రయాణమయ్యారు అక్కడిదాకా చెప్పి, ఆగి-కొంచెం దమ్ము తీసుకున్నాడు. సంజయుడు.

946 (వ్ర) ఆం(ధ మహా భారతము

ధృతరాష్ట్రు)కు పెదవి విరుస్తూ-ప్ఫ్‌! ఈఅశ్యళ్లామ - ఈ (పతిజ్ఞని ఇదినర కేపూని పాంఠవుల్ని చంచేసి వుంకే. _ ఎ౦త బావుణ్ను? అబ్బాయి అలా' తొడలు విరిగి పడపోయ్‌

సంజయుడు నవ్వి = “ఉరాజ-! నీ తప్పూడుబద్ధి సోయింది కాదు, వాండవుల్ని చంపటం అంటే క అస్తుణీ ఇష చంపటం అన్న మూట, అంత, తేలిగ్గా వానరు పాండవులు, పాండవులు ఉం వగా ఎంవనపైనా ఫ్‌లై సమూలంగా నశింపచే సీందుకు వఏిడి బాబెనా (దోణుడు ఎంత (పయత్నింవాడు? ఆయనశే దిక్కు "లేదు, అటువంటిది అథ ఏఫవుక సాధ్యంఅవుతుంది?" అనే. సొడం, ధృతరాష్ట్రుడు కలనరపడి. “అయితే పాండవులు వావ "లేదూ! పాంచనయైనా తష లళ్వే ఖ్‌" మచంప లేదూ" అనిఅడిగాడు

పాండవుల్ని చంపలేదు, పొండన _సైన్యాల్ని చంపే శౌడు, కొన్వి అప్పూడు పాండవులు అక్కడలేరు. కృష్ముడు -ఈఆపద ముంచే గహించి- వాళ్ళని స్ప్‌ఘు: తీ తీరంలో తన రశ్ష ణలో కావాడాగు= ఆవి్సురాలు చెబుతాను విను" అనిమళ్ళ చెప్పడం ఆరంభించాడు సంజయుడు.

అ 0 సొప్త్పికపర్వము అానాణావు

నంజయుడు వెబుతున్నా గం= ఆవిధంగా దుర్యోధను

విడిచి పాండవ శిబిరాల-వై పుసాగిపోయారు అశ్వ శ్ఞైామాదులు,

సౌప్తిక పర్య ము త్వ మదంతో పెద్ద ెద్ద కేకలతో అరుపులళోనిండిశందిఆ_పాంతం. ఇప్పుడు "వెళ్ళటం మంచిదికాదు అనుకుని కృతవర్మ, కృపుడు, అశ్వ ల్భ్థామముగ్గురూ తూర్చువై పుగా ఉన్న అవవ్‌ఇర్రి నిశమిం ఇవాఠపం కృృతసర్మ, కృపుడు ని(దలోపడ్డారు. అభ ఫ్టైమక్‌ మాతం సిదబట్ట లేదు. యింతలొో "సే ఒక గుద్రగూబ పచ్చి = చెట్లమోాద ని(దిస్తున్న కాకుల్ని చంపటాన్ని దూశాడుఅశ్య 'ఖ్ఞైమ. 'అదిగదీ పద్ధతి. నేనూ యిలాశే ? (దవోయ పాంచ వుల్ని - వాళ్ళ బలాన్నీ చం పేసాను అనుక్టుని, నించే యిద్దరిని "లేపి=పాంవన శిబికం:వె పుకదిలాడం.

ఆ శిబిరాల ముందు శివుడు భూతరూపం లో అడు నీల్చాగు, అకన్ని ₹లనలేక పోయాడు అళ్వశ్రామ. చేసేదిలేక శివుణ్ని సరించి అగ్ని (పజేశం చయబోయాడు,అతని(పార్థన మినికాచి త్త యనా సిక్‌ నంతసనంచి శ్‌న్రడు (ప్రత్య శ మెం ఒక దిన న్‌ ఖడ్గాన్ని చ్య్చాడు అశ్వ ఫైదుక్‌ "తాను అడ్జుతప్పుకున్నా డు,

అశ్వక్రామాదులు వాండవబలాన్ని చంపడం అశసన్ఞామ ముందుగా తన తిండిని చంవపీన ధృష్ట ద్యుమ్నుడి మందిరానికి వెళ్ళి-నిద లే పికళ్ళుపోట్లు వఐవాడివాడు, పింటివారిని అతడి కంఠానికి బిగించి నీచజంతున్సుని చంవీనట్లు చం వపేశాగు, అనంతరం అతని తము . లెన ఉతవాజయుధా మన్యుల్నికూడా అలాగే చం వేశాడు, వొంచాల సేనల్ని పడు కున్న వాళ్ళని పగ-కున్నట్టుగానే నరికేశాడు. ఇది "జెలిన్స

వర (శ్రీ ఆంధ మహా భారతము శిఖండ్తీ (దెపది కొడుకులు అయిదుగురూ యుద్ధాసిక్‌ తల పడ్డారు. అశ్వ ్ఞామ శింద త్తమెన ఖడ్డాన్ని రుళిపీస్తూ ఒక్క ఉదుటున-- (పతివింద్యుణ్ని మధ్య నరిశశాడు. (గుతసోముడి గొంతుక్కో_ సేశాడు._ళ తానీకుడి తల కొ స్రైశాడం- (శుత స్లేనుడి విర స్పు ₹ెగేశాడు (1 సులి రిళిరస్సు నెల్న పజేనసాడం, (వభ (దక రథికుల్ని పట్టిపల్లా ర్చేశాడు. నిఖండి తల వరికాడు, కోపం చాలక మిగిలిన భరీరం. ఇందు ముక్కలుకింద క్‌ర్టైగంం ఆవే శనంతో అశ సథ్టమ ఆ రా బే ఏనుగుల్ని చంపాడు, గు(రాల్ని నరికశొగు - రధాల్ని పిండి వేశాడు ఈ అట్టహాసాలకీ మేల్కాొా-నినచి ఏన పండగ మైనా వల కాలుక దపనిన్యకుండా కొ క్రుశాడు, భయపడి పారిపోయవాకిని శివిరాలబైట కాపలా ఉన్న కృ పాచార్య క్చతనర్మలు చం పేనొఠు. ఈ విధంగాఅం దర్న్నీ చం చేసి వాళ్ళ ముగ్గురూ పాండపులకో సం "ఎది రు కాన్కి పాండవులు అయిదుగురూ-కృష్ణుడూ, సాత్యకీ యుయు త్పుడూ - నీళ్ళు ఎనమండుగురూకూడ కనపడవేదు, అశ్వళ్ళా వమూదులు ముగ్గురూ. అతివేగంగా -ఈనా ర్త "రారాజు వెపిలో "సేశారు. దుర్క్చోధనుడు ఆనందంగా మాసం చేతబట్టి దువ్వు కుంటూ అలాగే (పాణం వొదిలేశాడు - అథ శ్ర్‌"వాదులు _ ముగ్గురూ ఎటో'నెళ్ళిపోయాకు” సంజయుడు అపాగం “ధృత రాష్ట్ర. మహానాజూ మళ్ళీ ఆరంభించాడు. సంజయుడు. “వ్యాసమునిం దులు నాకిచ్చిన అమోఘమైన చముజ్ఞునాదిక శ క్రులోల్డ యింత రక్రు నే తెలుసుకున్న మొ త్రం యుద్ధం సీకు చెప్పాను. దుర్యోధనుడు పోవటంతో నే నాళ క్తులూనళిం

సౌ వ్పికప ర్య ము వ49 వాయి __ నేను మామూలు సంజయుక్షియి. పోయానయ్యా” అన్నాడు సంజయుకు,

“ఈవిధంగా పాండవులు ₹లిచారు దుర్యోధనాదులు, మరణీరీచారు అని చెప్పిన వైశంపానుణ్హ మాసి _ సర్వజ్ఞ! ఆ తరువాత వూముతాత్నిలె న పాంజవు లేంచేశారో వమిటో సప: రంగా చెప్పరూ అని అడిగాడు జనమేజయుడు.

వైశంపాయనుడు మళ్ళా మొదలెట్టాడు "అలా ప్పూని మిది రోజుల యుద్ధంలో పర్టెనిమిది అషొహిణీల సీనా _ నర [1 సాశ నం అయిపోయింది" వై శంపాయునుడు వెబుతున్నాడు _

పంధ్‌ "మ్మి దనరోజు సూర్యోదయ సమయంలో -ఓఘ వలీ లీరాన ఉన్నా రు- పాండవులు, అక్క_డికి వచ్చాగు- ధృష్ట ధ్యుమ్నుడి రధసారథి. ఎలా తవ్పీంచుపన్నాడో వమోాగాని- వచ్చి, గతరా్యతి జరిగిన దారుణకాండనంతా తూ. న, తవ్ప కుండా చెప్పాగు. పాంజంనవు) శోకానికి పట్టపగా వేకుండా

6. ౧౧౫

పోయాయి. సంటనే వి. -టనగరం కబురు పెట్టి (చాపదిని వీ లివించారు. తన కొడుకులు అయిదుగురూ పోయారని అల్ప నేలమోదపడి ఏడ్చింది (౧ "పది. ఆ అశ్వ ల్థామని అలా వొదిలే సారాళి అంటూ భోరున విలపించింది. నహ చేస సాత్యకుల్ని శ్‌ వీళంలోఉంచి, ధర్మ రాజు, ఛీముగ్గు, అష్టునుడూ, కృష్ణుడూ అశ్వ 'శ్టామవి పెతుకును లాను వ్యాసమహర్షి అ(ఛమంలో కనివీంచాడు అశ్వ ష్ఞామ నల్లు ₹ెలియని ఆవేశమూ పాంజ వుల్ని చూసిన భయమూ -_ మించి అవాంభెౌనం౦ం కలగలనిన

ల0 (శ్రీ) అంథ మహా భారతము

అశ్వ నామ నెంటనే “(బవ్మాశిర అనే "వీరుగలమసోస్తాన్ని (పయోగంచాడు, దాన్ని నిర్దించే అస్ర్ర,౦ మరిలేదు. అంచేత కృనుడు, “అర్జునా! నువ్వూ అబే అన్త్రం (పయోగించు అని తొందరేశొడు, వెంటనే అన్హ్రనుడు (బహ్మశిర్‌ నామకా సా)న్ని (పయోగంచాడు, "రెండు అస్తా)ల "తాకీడిక్‌ లోకం ఉఊగినలాడిపోసాగింది. అప్పుడు నారదుడు న చ్చాడు, వ్యాసుడూూ నారదుడూ కలిని అస్తా)లని ఉపస .హరించమని అగర్జునుణ్నే అశ (ఫ్ఞామనీకూడా క్‌-రారు మహాశాన్ర్ర నియ మ[వతుడయిన అక్టునుడు తన అస్తా)న్ని ఉపసంహరించే శాడు, అశ్వశ్టాము అలా చేయ లేక పోయాడు, లమ్యాన్ని మా(తంవార్చి పొండ చేయు లందరి్య్ర్రీల గర్భాలనీ దహిం చేందుగ్గాను.అస్తా/న్ని పునః అభిమం తించాడు వ 1 (గ్ర గర్భం మూ తం నిలిచే తీరుతుంది. అఆగశన్భాన పరీవ్సీత్తుపుడ 'తౌాడం, అతనికి జనమేజయుడు పుడతొడు అతడు గొప్పగా రాజ్యం వలతాడు నువ్వు.దూస్తావు. నువ్వుతల పెట్టిన | భూణ హత ఫ్ర కౌరణాంగా ఇచదేనాశాపం- విను _ మూడువేల సంవత్ప రాలు అపవుల్లా బతుకు, యుద్దాత్లో తగిలిన నీ 'దెబ్బలు - అప్పటిదాకా వమాయనృ.* అనిళ పించే శాడుక ఎప్తుగుళలోతధాస్తు అన్నారు న్యాసులవారు. దాని మోాదట కోపంవక్కు వై పోయి అశ్వ జ్ఞామో వ్యాసా! నువ్వు మానవున్లో పడి తిరుగ” అని భధ పందూడు, కృష్ణున్ని ఛవీంచేందుకు దము గ్రనక వోయాయి అనంతరం క స్టార్టునులు-అశ్య శ్రమ శరస్స్పుయందున్న సహజ

సౌవీకప ర్వ ము ల్ల]. సిద్ధమైన మణిని తీసి వేసుకున్నారు. అశ్వ ్థామ తపస్సుుె

లు .

అశ్వ ్రైమ శిరోవుణి తెచ్చి ( ౧ాపదికిచా 'ఏడంభీముగు,. అశ్వ ఫ్రామ శిరస్సును. భబూనసినంత ఆనందించింది ఆ యవ;

0..0

స౦ందముంది కొడుకులూ వేలాదిబంధువ్టలూ.. లక్షలాది మి| తులూ-కోట్లాదిసై న ట్రమూలఅంతా నాశనం అయిపోయిం దంటూ ఫఘూోోడు ఖూడున విలవించాసాగాడు ధ ప్రత రాష్ట్రాడం.

చూరుకు నిప్పెట్టుకుని ఇల్ల కాలిపోతుందని ఏడ్చా డట సనీలాటివా డే సంజయుగు అంటున్నాడు -* నీ కొడుకుని మంచిమార్లాన పెట్టుకుని ఉంకేంబింత జరిశేదా! నీ చేతులా చేసుకున్నా వేమోా అనుభసిస్తున్నావు, అయినా అన్ని తెల్పిన ఏడనడం తగనిపని.” ఏడిచి నిం సాధిసావు ?

“ఏడిచి వం సాధిసావు? ధృతర-ష్టుళ9ణ్న్‌ సూటిగా అడిగాడు విదురుడు. *ీవూగుం.ఈ (బతుకూ పుట్టుక్కా ఎదగ వం ముదరడం,. వీణించడం = చివరకి నశించడం అనే ఆభూ కూడా (పతి వస్తువుకీ ఉన్న చే. క ఫ్రతి సిద్ధమైన వాటికోసం

£గ9 (న్రీ) ఆంధ మహా భారతము

వడసటమంత అజ్ఞానం యింహోటి ఉండదనుకో, ముఖ్యంగా మనం మనుషులం - మృతి చెందుతాం కాబన్వే ము! ర్యులం అసి పిలవబడుతున్నా ౦. యుద్ధంనల్లా" జ్‌ పొండవులనల్లో పోయారు నావాళ్ళు అనుకోడం (భమ. యుగాలు "లేకపోతే చావులుం డవూ! అకలు ముఖ మైన సంగ లేమిటం కే-నీవిడ్డలూవాళ్ళూ యుద్ధంలో మరణించి ఉత్తమ లోకాలకి వెళ్ళారు వీర స్వన్గాన్ని అలంకరించారు. వీరందరూ కుజా(గ_స్తమైన ఐహిక బంథాల్ను౦చి విము క్తులయా వ్టరి- ఇం కెందుకు వడుపహ? పోనీ వడనదల్బుకున్నా వే అనుకో ....నిండా వడనగలవా? ఎన్ని గత జన్నల్లోని నీతల్లితం డులూ- బిడ్డలూ వాళ్ళూ చచ్చిపోలేదు? వాళ్ళందరి్‌ సమూ--ఏడ ;గలిగావూ.-_పడనడం "మొదలుపెడితే ఒకె ాకటాడికోసం ఒళ్కాజన్మ ఇవాలదు, ఒకజన్మలో నంద లాదిముందికోసం ఏడవలసీన స్తుంది. దుఃఖం జ్ఞానాన్ని క చ్చే స్తుంది, అజ్ఞా నంనల్ల మనిష్‌, కర్మ-చచు వ్రలుడవుతాడు, తద్వారా నరకానికిపోతాడు, అంచేత దుఃఖాన్ని వొదిలిపెట్టు.. యన్న నమూ అందునా, ఆయుష్షు ఐశ సర ఫ్ట్‌ం- ద్రసేవీ ఇాశ్వ్య తాలు కానయ్యా.వూడు, నువ్విప్పుడు వృద్దుడివె వోయావు. పోయిన సీయ:”స్వనం. గురించి అలోచించగలవు? ఏగుసావూ-? ఎంత మూరం అది. అందుచేత దుఃఖం మానస్‌, వాను 'బేహో నిశేగాని, అత్మకి లేదు, మనం ఒట్టలు నమూర్ప్చుకున్న క్షు-ఆత శ్ర శరీరాలని మారుస్తూ ఉంటుంది. దేహంనాశనమనక తప్పదు, తప్పనిసరిగా వచ్చితీరే చావుని తల్చుకుని వడవటం అవి

ఖై (స్రీపసర్య ము ల) 8

అహారంళోంచి జీ' క్రి ఉత్పన్నమవుతుంది. అది (శ్రీ పురుషుల్లో శోణితమూ, ఘుక్షుమూ వర్పడుతుంది. ఆడా మగా సంపర్క_౦వల్ల (ట్రే గర్భాన శుక్షుశోణితాలు కలుస్తాయి, "దెహంలోని అమెధ్యాలమధ్య దుస్పహమైన చీమూనెత్మైర్ల మధ శి వంషమె అనయవాలు సంతరించుకొని __ కాల|[కమూాన (గ్ర మూ (తపిండాలమధ్యపడి _ బ్రైటకిరాలేక = లోపల ఉండ "లేక గిలగిలలాడివోయి _ చిసరికి వాయుగమనంతో చచ్చీ చెడి బయటపవడతాడు. నాటినుంచీ బాలాగ్రిస్రాలనల్ల, బాల[గహ దోహాలస వే వోసచ్చు, పోకం౦డా, (బతికినా అజానంలో ఆ దళ

గ షః

అయిపోతుంది, బాల్యదశ లో ఆట పాటత్లో పడి అవిసకంగా చరిస్తూ _ వ్యగహపాటుగల్లో చచ్చిసోనచ్చు - అదీ డాటితే ఆయవ్వ నంలో అడుగు షెట్టిసయ స్పు యొక్క_మదంనల్న: ళ్యూవై తెలియక (వన్నర్షించి చచ్చిపోవచ్చు “లేదూ. పరాన్ని ₹లి యక లౌకిభోగియె ఉండొచ్చు-అనంతరం పృద్ధాప్యంనచ్చి, “రోగగస్తానై - ర_కృపటుత్యం తప్పీ-పుణ్య'కార్యదూర్నుకై _ తుదకి యమవాశ బంధనాలతో అసువ్రలువునినేతాడు. ఈ జీవనకాలంలో కామ[కోధ లోఛభమోహ వవ వమూాత్చ ర్యా లనే అరిపష్వు న్లైలకీ బద్ద్హడె సన నసనాలక్‌ దాస. లోకం లోని అల ఏసుఖాలకో సం ఎక్కడలేని జంరూటము- పెంచు కుంటాడు, తనని కన్న వాళ్ళ తన కళ్ళముందు వితూవు-జే వూానికుడాా తనూ, తన కన్న వాళ్ళూ శాత్వతిమనీ (భమ పడుతూ ఉంటాడు, ఈలోక ౦0అం తా కట్టుకుపో య వాడిలాగా ఇది నాది అది నాది అనుకుంటూ దీనికోసం ధరా శ్రగీ విడిచి,

౨5కీ (శ్రీ ఆంధ మహా భారతము అధర్మవ_ర్తనుడై మోసాలు: చేస్తాడు _ యుద్ధాలు చేస్తాడు = చి.'రికి పిడికెడు బూడిదవుతొడు అం'చేత-సర్వ్యం నరూన్యమన్‌ మనబేప్‌ లేదనీ తల్చుకుని =గనా అనే అహాన్ని జయి స్తే మనిఐ దుఃఖదూరుడై సుఖసాడం

ధృతర-స్టా/ ' ఈ నంసారం ఓ పెద్ద అడవి లాటిది. మనిపవి. అందులోపడి పరి (ఛమి స్తుంటాడు, అతన్ని మృగెలూ చదొంగలూ తరుముతూ ఉండటం-అతడు పారిపోవడం జకుగు తుంటుంది. అంతూ ఫొంతులేని అరణ్యంలో -మాటులోపడి పోతాడు మనిషి. మహా భయంకరాకారిమైన అడది అతన్ని క"గలి స్తుంది. మాటిలో పడుతూ ఏ తీగనో ఆసరాచేసుకొని తల్మకిందులుగా ( వేలాడుతుంటాడు, (కిందనుంచి ఓ. పెద్ద పొము బుసలుకొ క్రుస్తూఉంటుంది. అమతలలూ పన్నెండుకాళ్ళాఉన్న ఏనుగు ఈమనివి. పట్టుకున్న తీగ తాలూకు వెట్టువెపు సస్తూ ఉంటుంది. కొమ్మలో "తేనెటీగలు తేనెపట్టు "సడుతుంటాయి, ఆ "లేన బొట్టు బొట్టుకింద పడుతూంటుంది. నలుపు తెలుపు రంగులు గల రెండు ఎలుకలు ఆ చెట్టుమొడల్ని కొరిశేస్తూ కఊంటాయి, మృ గాలచేత దొంగలచేతా తరవమబడ్కి ఆరు తలల ఏనుగు ఉధృతాలకి తట్టుకోలేక మూాటులోబడి కూడా ఆ మని. పైనుంచి. పడే తేనెను బొట్టుబొట్టుగా తాగు తూనే ఉంటాడు.

వముహాశాజూ | అదిగో-అరణ్య మే నంసారర. ఆ మనిషి. జీని, మృ గాలూ, దొంగలూ రోగాలూ ఆరు తలల వనుగు

(స్రేపర్వ ము 2ఫ5్‌ ఇంద్రియ చాపల్యం, (గ్ర్రయే సృద్ధాష్యం. ఇల్లాలి మోహం దుఃఖం, తీగ జీవితాళ, కిందనున్న పాము యముడు. తీగ యొక్క వెట్టు ఆయుష్షు ఆ వెట్టువెపు వన్నే వను సంన త్సరం, అరు తలలూ, అరు బుతువులుు పన్నెండు కాళ్ళూ పన్నెండు "నెలలు, చెట్టు మొదల్ని కొరికే నలుఫు, తెలుపు రంగు ఎలుకలు ెండూ 'రాతంబవ చు తేనెపట్టు 'కావుం బొట్లు కామరసాలు రచి కాంక్ష, అందున నై మనివి ఈ సం సారచ(క్రలంపటుడై. దుఃఖ స్తున్నాడు” అని విదురుడు వెప్పాగం

అంతలో వ్యాసముసీం(దులు నచ్చారు. ఆయన ఓదా 'ర్బారు “అయ్యో 1 నా డబ్యూనోయింది, బీష్తలూా పోం హారు 'రాజ్యమూ పోయింది అని శ కిస్తూనే ధృత-౮ ష్షుగు (2 లందరితో కలిసి కురుశే_తానికి వెళ్ళాడు, పాండవ ధృతరాష్ట్ర సమాగమం యం య 3. వంజశ ఇ 4. వో లి నాం దల ధృత షుడు అంతఃపుర కాంతలత్‌ కలినీసబ 'సనసి తెలిసి పాండవ్రులు అతనిని కలుసుకునేందుకు "ఎళ్ళారు. ఒక్కె_ కాళ్ళనీ పరిచయం చేస్తున్నారు. “భీముడు అనేసరిక లా ధృతరాష్టు)డిలో పగ చెలరేగింది. “వీజేకదూ నా కొడ-కులు వందమందిని చంచేశాడు! ఏణ్నివదల్ను'” అనుపని “రాఖీవూ! కువూరా ! ఒక్కసారి కౌగలించుకోనీవోయి. అన్నాడు ధృతరాష్ట్రడికి పదిజేల వనుగుల బలం ఉంది. కౌగలించు

256 (శ్రీ ఆంధ మహా భారతము కున్న స్త్లుకౌగలించుకనిభీముణ్హ్ని నలివిపారియా స్రలనుకున్నా డు. గమనించాడు కృష్ణుడు, ఫీ ముణి, ఆపాడు, భీముడిలాటి న్మిగ హాం ఉక్కు_తో చెనింది పంపాడు ధృత-౮-స్షుుడి దగ్గరికి. క్రాగ లించుకున్టై కౌగలించుకుని. నలివీపా రేశాడు=ధృతరాష్టుడు, అంత గొాస్ప్బ వ్ట్‌గహమూ నుగ్గునుగ్గయిపోయింది. వెంటనే ధృ త:రాష్ట్రోడు వాలా అవూయకుడిలా నటిస్తూ అ'అ యో భీమా ! వమైపోయావోంయ్‌? | చేమఆపుకోలేక కాస్త గట్టిగా అలింగనం చేసుకునా ర నంతే అని క పటదుఃఖాన్ని నటించ సాగాడు, 5 ఫస్షుడునవ్యిమహోారాజా! అన నరంగా దుఃఖంచ కండి. భీముడి కేమీ కాలేదూి అంటూ బొమ్మ వ్‌వయం చెవ్చొగు ధృతరామ్హ్ట)డు. సిగ్గపడ్డాడు

పాండన్ఫలు గాంథారిని ఓదార్చిడిలోయారు. నూరుగురు కొడుక ల్ని పోగొట్టుకొని ఉన్న ఆ తల్లివేగు కాస్తంత నిష్టా రంగా-నే మాల్లాడింది. ధర శ్ర జభయపగుతూ అంజలి ఘటించి వినయంగా మాట్లాడాడు, అంత' రకఠకూ తనకొడుకుల కోసం దుఃఖసూ తలబాదుకున్న 'రారణంగా -గాంధఛారిక ళ్ళక్‌ కట్టుకున్న అడ్జుగుడ్డ కొంచెం నదులయింది. ముఖానిక్కీ గుడ్డకీ మధ్యనున్న ఖాళిస్థలం ఏర్పడి అమెకి "నేలకనివీసోంది. ధర గ్ర "రాజు వవో చెబుతూ కొంచెం ముందుకు జరిగాడు, అంతే గాంఫారికి ధర్మరాజు పాదాల వేళ్ళు కనిపించాయి, ఆమె కన్ను లపజటం ఆలస్యం అతని కాలిగనోళ్ళు క మిలివోసాగాయి. క షుడు చటుక్కున తివ్పించాడు.

ణం

శీ ప ర్వ ము లిం గాంధారి పేరుపేరునా అంపర్నీ తల్చుకుని పిలిపించింది. వ్యాసులవారువచ్చారు. అందర్నీ ఓదార్చారు. ఉత్తర్నకియలు శానిమ్మని ఆజ్ఞాపించారు, (్రులంతా వడ్చారు. భరలకోసం, బిడ్లలకోసం అన్న దము శ్రలన్‌ సరం, తండులకోసం ఎంతగానో దుఃఖంచారు. ఆ కర్మ కాండసవమయంలో కుంతి: చ్చి. కర్తుడి! రూ డా కర్మకాండ చవేయమంది. “నాయనా ధర్మ-రాజూ కరుడు సీకు అశ ష్య ఏను ₹ెడుసుమా. “అంటూగ తంచెప్పిం దె. ధర గ్ర జు దుఃఖానికి హద్దు లేకుండా పోయింది. “అయ్యయో థ్‌ అతని కరుణాకటాక్షంతో (ఒతికామన్న సంగతి ఇలీయక అతనిని చంపేశామే = అన్నని నధింధోమేి అని భైోమన వడా *డు, కర) కాండ వేనాడు. టి "ఈ గాంధారి కృష్ణుణ్ని పిలిచింది *కృష్తై =. దుఃఖంతో బొంగురుపోయిన గొంతుతో అంది- ఇంతటికి_మూలం ,నువ్వు- నాకొడుకులు నీశేం[దోవాం చేశౌరసీ _ నువ్యిలాచ సేందుకు? ఇదిగో విను నేటి!ి ముప్ఫై ఆరోయట నువ్వు దిన్కు_₹ని చావు చస్తాను. నీ యూదన:ః'ంశం అంతా పరస్పరకలసాలతో నాశనం అయిపోతుంది. మా కౌరన (స్ర్రీలలాణే మా యాదస (స్రీలూ ఫఘోడుఘోడున యీడ సారు అని శవించేనింది,

శాంతిపర్వవంుం

పాండవులా వాళ్ళూ గంగాతీరంలో ఉండగాన్తే నార

దుడూ వాళ్ళూ వచ్చారు. అక్క-డిక్‌ నచి .ఏనవాళ్ళని చక్కగా గారఏంవాడు ధర హా. అనంతరం “నారదముని |! రాజ్యం దక్కిందన్న మాటెగాని సుఖం లదయ్య్యా 'నావాళ్ళందర్నీ పోగొట్టుకున్నా నే అన్న బాధ శ్షణంకూడా స్థిరంగా నిలబడ నివృటం లేదు నన్ను, అందునా ముఖ నంగా క మ్రడిగురించి "లి వాక నే ననుభవి స్పిన్న సంవ్ష్లైభం అంతా యింతా అని చెప్పలేను అసలు ఆదికాలంనుంవీకూడా క ర్గుడం నా హృద . యంలో బలంగా పాతుకునే ఉన్నా డు, అతని ముఖంవూా "స్తే నాలో ఎంతో కోపం పుస్తుది. అతని మాటలు వింటుంజకు నాకు అనహ ఫ్రం "వేసేది అలాగని_ అతణ్ని చూడకూడదని తల నంచుకుంటానా 2? అతని పాదాలు కనపడేవి. అంలే, నమ్ము నమ గ్ర పో 'కాని.ఆ పాదాలు కంటపషజేసరిక్రి నా అసహ్యం, కోపం అన్నీ మటుమాయమైపోయావి. ఆ పాదాలమోద ఎనలేని మమకారం పున్తేది ఆ అదుగుల్ని చూసినప్పుడల్లూ ఆనుకనేవాణ్ని - *“ఇదేమిటా-ఇతగాడికాళ్ళు నా తల్లి అయిన కుంతిబేప్‌ కాళ్ళలా ఉన్నాయి 1 అన్ని పంలాభం.... ముందుగా "తెల్పుళో లేకపో యాను అన్న గాన్నే పధించాను. తండి తర వాత తం(డంతటివాణ్ని నిష్కార్‌ణ. గా చం-వేసుకున్నా ను, పితృ(దొహినీ, [1 భాతృ (దొహినీ అయిపోయాను, గెలిచిం దందా క స్తడి పాదాలదగ్గర ఉంచి సినమ్ముకై వోయి చశేవించు

నాంతీ పర స్‌ ము 9009 కోనలసీన నేనే-6"జ నం స వొ బలమదంతో నిర్దాపీణ్యంగా చం-పేశాను, ఆ క ళ్యూ ఆ "పెదాలూ ఆ భుజాలూ, అమ్ము అబ్బ మరిచివీలేకపోతున్నాను. ఇదిగో నారదస్వామిోా ! నీకు పుణ్యం ఉంటుంది మాఅన్నయ్య గురించి చెప్పు-వాడిగురించి ఎంతినీన్నా తృ ప్‌గాలేదు” అన్నాడు ధర్మరాజు, నారదుడు చెప్పనారంభించాడం,

రర్గుడు

కుంతీభోజుడనే రాజు యింటికి దుర్యాసమహార్షి అతి థిగా నవచ్చాశం ఆయన సేవలనిమి త్తం కుంతిని నియమించాడు “రాజు కుంతి సేనలకు నంతనీించిన ఆ పెద్దమనిషి. ఇచ్య్చానంతా నాన్ని పొంచే ఒక 'దేసమం. తాన్ని ఉపదేశించాడు,

బాల్య చాపల్యంత్‌ కుంతి దాలభాస్కరుణ్న్న మంత్రో క ౦0గా సన గ్రరి అలాటిబిడ్డ కావాలని ₹్రుకుంది. శంటనే సూర్యుడు అఘ మేఘూలమధ్య మంచి అబ్బాయిని (పసాదిం. వాడు. ఆ అభ్బాయ మా అన్న అయిన కర్టుడు,

పుట్టుకతో శు దో్నమైన కవఛకుండలాలతో అలరారు తున్న ఆ బిడ్డని వొదులుక" లేకపోయింది కుంతి కాని, అవివా హితగా గర్భం ధరించిందనే అపనిందకు భయపడి మాటపడ లేని మానసంళఠ్‌ మమకారాన్ని. చంపుకుని ఆ బిడ్డణ్ని గంగలో వదిలేసింది.

ఆ వొదిలేయజబగ్ల అలా బిడ్డ హా న్పినాపురానికి చెందిన అతిరదుడు అనే సూల.డికీ దొరికాడు. నిలువునా ఒబంగారంలా మెరిసే బొడ్డడిని పసు సేరుడని పీలవసాగారు.

౨00 (శ్రీ అం[ధ మహా భారతము

కొంచెం నయసావ్చేసరి మ్‌ అస్ర్రవిదా థి (పదర నలో అష్టనుడిఃి పోటీపడి,దురో న్రిధనుడికి వేరున అయిఅంగరాజూ నన్ని గెలుచుకున్నాడు, అటూైన తనకు (బహో శత్రు ౦ నేర ఏవల నీందిగె _దోణున్ని కోరాళు, ఆయన సూత. డిక్‌ (బసహ్మోస్రైం వెప్పనన్నాడం., అలిగాడు కర్షుడు, తిన్న గా మహే*ం(గగిరి చేరి అక్క_వ తపోదీక్షలో ఉన్న పరశురాముణ్ని చీఏంచి (బ్రహ్మా స్రం సంపాదించాడు. కాని, బాహ గ్రలుడనని అబద్ధమా డాడు, క రుడు ఒక నాడు అసు సంధానాన్ని అభ బస్‌ స్తుండగా అతని అన్ర్రం ఒక (బావ్మాణుడి హోవుభేనువుకు తగిలి అది మర ణించింది. జైవికంగా జరిగివ ఆ సంఘటనకు. కోస్మో ది క్తు డయ్యాడు (బాహ్మణుకు, కరుడు తనేస్యయంగా అఆబాహ్మళ్లి చేరి నేరాన్ని అంగీకరించి తమాభిష థఫోరాడు.. కాని (బాహ్మణుడు వాంతించలేదు. నాహోమభేనువ్సను భూపనం గావించిన నీయొక్క-రథచ్యకం బూమిలో దిగిపోతుంది, నువ్వు మహాసం [గామంలో ఉండగా భూమినీ రథచ( కాన్ని కబళి స్తుంది. నేను పరాకుగా ఉండగా నా భనువును చంపావు నువ్వు, అంచేత నువ్వుర ధ-చచ్మకంగురించి హడావుసిపడంతుండగా=-పరా జృుగా ఉండగా-క(తువు వనితల నరి కసాగం అంటూ శపించే

చేసీదిలక ఆ_శమానికి న డ్చేశాడం కరుడు పరశు రాముడు కర్షుడి తొడమోాద తలపెట్టుకుని న్మి దవోతున్నాడు,

ల్‌త్ర) ఛాంతి పరవము 9౨61 ఆ సమయంకో కుము గ్రరిపురు గొకటి కర్షుడి తొడమివ వాలి దొలిచెయ్య నారంభించింది తాను కదిలితే గురువుకు నిదా భంగమని్వి మిాఅన్నయ్య అబాధ నలా భరిసూనే ఉండి పోయాడు. చిసరికి అతని తొడలోంచి (పాహించిన రక్తం పరశుర"ముడీ సీపు కిందకి చేరింది. ఆ చెను గ్రైన్‌ "లేవాడు భారగ్గన రాముడు. జరిగింది తెలుసుకున్నాడు, _బొహ్మగుడిక్‌ యింత ఓర్పుఉండదు. నువ్వు (నొహ్మణుడివికాదు. ఎ”ననివో చెప్పేయ్‌ 'లేదంకు నా గండడగొడ్డలికో నీతల నరికేస్తాని అన్నాడు జామదగ్ని, సత్యాన్ని చెప్పాడు కన్లుడు “మోసంచేసి నేర్చు కున్న విద్యలు ఆ''సరానికి గు రున-కుండా పోతాయని శళపీం గాడు, పరశు _--ముడు కాని తనకు నిదాభంగం కాకుండా ఉండడంఫోనం అంతబాధ భరించినంద కు మెచ్చుకుని “మరీ (పాణంపోయే సమయం వచ్చినప్పుడు జ్జుపకం ససాయిలే ఆ అని నరం యిచ్చాడు,

మరికొన్నాళ్మి గడిచిపోయాక్ర=దురో వ్రధనుడు కళింగ రాకునూనై. స్వయంవరానికి వెళ్ళాగు, అతనినిగ మనించకుండా యువరాణీ ముందుకు "వెగుతుం కే ఆమెయందు బద్ధమైన మన సుతో దురో వ్రవనుడు బల" ౦తంగె ఆమెను తన రథం ఎక్కిం వాడు, క ర్తుడం వంతపొడాగు. రారాజుని ముందు "నళ్ళమని చెప్పీ, ఎదురుతిరిగిన "౯-జులందర్నీ తాను ఒక్క-డుగా ఎదిరించి నిలబెన్తైశాగు. చిత యుద్ధం చేసాడు, ఇంతెందుకు నుగధ రాజూ మహావీరుకూ అయిన జరాసంధు వంతటినాణ్ని అవ

ల౮2 (శ్రీ అం[ధ మహా భారతము లీలగా 7లిచాడు, కళింగ రాజకువూ "ఆ భానుమతిక్రీ, మిత్రు బైన 'రారాజుకీ వై భ్‌ వో పేతంగా వివాహం జరివీంవాడు,

ఆ తర్వాత ఓసారి అస్టనుణ్ని రశ్షి 0ంచవంకోసనమని ఇం దుడు కర్షుణ్ని యాచించి,కనచకుండలాలు తీసేసి కున్నాడం.

ఆ దరిమిలానే కృష్ణుడు రాయ బాగానికి విళ్ళినప్పూడం, కుంతిని సంపాడం కర్టుడి దగ్గరికి, కుంతి అతన్ని మిలో కల్పి వొమ గ్రని చెప్చీంది కాని ఆ నీతిఫ*విదుడు మూర లేదు-చినరకు మోత ట్రీ అయిన కుంతి పాండవు- కు ( పాణభిక్ష పెట్టమని "వేడు కుంది. అప్పుడు క నస్థగుణ అమా గ్ర! నా (సత్యర్థి అష్టనుడు ఒక్కా బే అతన్ని తప్ప బతరులు నలుగుర్ష్న్నీ ఎట్టి పరిస్థితుల్లా నూ = నాకు దొరికినాస'లే చంపను=అని మూట యిన్బాడూ తత్కారణం గానే యుద్ధంలో నిన్నూ, భీముణ్న్‌, నకులనహా'ేవుల్ని కూడ చంపగలిగి ఉండిన్న్‌ క్షమిం చాడోయ్‌,

చిసరికి ఆ మహావీరుడు. క రుకున్నట్లుగానే తమ్ముడి అమ్ముకి బలై పోయాడు.

ఇక మారు నివారించకూడదు._ధర ట్రా జా 2 నువ్వు చంపాడా 1? కాదు-అప్టనుడి బాణం, కృష్ణుడి తెలివి, కుంతి కిచ్చిన సరం, (బాహ్మగుడి శాపం, భూబేవి రథాన్ని మింగ శల్య సారథ్యం -ఇన్ని వకయమెతినేగాని ఆః మహోవపిరుణ్ని ఏమి

వాంతిపర [1 ము 2౮9 సాయ &్ర్‌ేక పోయాయి” అంటూ నారదుడు చెప్పటం ముగింభాడు,

ఆడదాని నోట్లో నుపు ఏగ౧౦ంజ నానదు

ధర శ్ర లదు మరీవిపరీతంగా దుఃఖించాడు." అయ్యయ్యో ఎటువంటి బలశాలి | ధశాలి ! నీతిమంతుడు | "ధి ....యింతక్‌ మూలకారణం మా అమ్మె. ఈవిజగారివళ్లో యిన్ని క్టైలూ నచ్చాయి మాకు. ఒక (-మాట-క రుడు మా అన్నయ్య. అని చెప్పీ ఒక్క_ముక్క_. నా చెవిని వనిఉంచపే యింత అఘాయి త్యం జరిశేదా?.... అబ్బ 'బ్బే యిష్పూడేడ్చి వంలాభం? యిదిగో “ఈ ఆవవాళ్ళక యిదే నా శాపం. ీయికనుండి ఆడది రవా స్యాల్ని దాచశ క్రి కోల్చోపునుగాకి అంటూ శపీంవాడు

అఆనాటినుంచే ఆవదానినోట్లో నువ్వుగింజ నానదు అనే సావెత వచ్చింది.

మోడశ వుహారాజులు

చినరికి కృృవ్ముడం కలగ బెసుకుని = “ ఊరుకోవయ్యా్యా పెద్ద శ్చావా లన్నీ తెలిసున్న వాడివి చిన్న వీల్లాడిలా యిలా వడి "స్తే ఏంలాభం చెప్పు. ననకటికి సృంజయుడనే రాజుకి నారదుడు చెప్పిన విషయం చెబుతాను విను. ధర శ్రా జా 1 పోయినవాడు మనవాడయ థ్ట్‌రిక్‌ దుఃఖ సాం, పరాయివాడయితే అయా థ్‌ పాపం అని ఊకుపంటాం. వావు అందరికీ సహజ మేనయ్యా,.

వ్రిగ్భక్తీ (న్రీ) ఆఅం[ధ మహా భారతము

దుఃఖమే "లేడా _- కారణం *మని అని మనవముంతా (ఛమపడు తున్న మమకార మే. అందువల్ల దుఃఖకారణమైన రాగాన్ని విసర్టించిదూడూ అయ్యో క్తర్తుడం యింతవాకూఅంత వాడులఅనసి = ఏవ మేమోలఅంటునా వ్‌ "వ! అంతవాడుక గద" శ్ర జనా? అంతకుముం దుఎందరు లేరు? వాళ్ళంద రూపఏర్రి? ఎనడం బతికి బట్టక ట్టిక లకాలం మనగలిగాడం గనక ! మరుత్తువనే మహారశాజుచేరు వినే ఉం టావ్ఫ, ఎనోన్నా యజ్ఞాలు చేశాడం ఆయన, నకాలంలో భూమి దున్నకుండానే పంజేదట - మరి అంతనాప్ప మరుత్తుకూడా మట్టిలో కల్సిపోయాడు. ఇక.సుహో తుణ్ని తీసుకో-ఆయన కాలంలో ఓసంసత్పరం సంస త్పర మంతా బంగెరంవాన కురి సిందట-అఆయనాపోయాడు, వంగరాజై న బృహ్మవథుడి నం గతిదూడు పోనీ . ఎన్నియజ్ఞాలు చేశాడో = ఎన్ని దథీ.ణ లిచ్చాడ్‌ _-ఆయన'కే 'తెలియదట-అంతయాగాలు చేసినాయన కూడా వెళ్ళిపోయాడు. శివి _ శివి ఎటువంటి రాజు చెప్పు - అయనమా, తం ఏడి? భరతుడి గురించి వూడుపోనీ _- ఆయన నన్లేగదా - మనం భారతవీరులం అయ్యాం. ఆయన _ కలిసిపో "లేద కాలగర్భంలో 1? ఇన్నీ (ప్రక్కనుంచి “రామోవి([గవా వాన్‌ ధర్మః అనిక్ర దూ అఆర్య్యో కి _అటునంటి ధర్మవి_గహుడూ అధర గ్రనిధనుడూ అయిన ఆ (న్తీరామచం(దు దేమయ్యా్యాడో చెప్పగలవా 1? ఎండిపొయిన సనము%_దాల్నీ నింపి మన కన్ని నీళ్ళిచ్చిన మహానుభావుకం భగీరధుడంతవా'డే గంగలో కల్చి పొయాడు. దిలీపచ[కనర్హిమాంధాత యయాత్మి అంబరీషుడు ఛనివిందుడు, గయుడు, రంతిదేవుడు సగరుడు, పృధు - వీళ్ళలో

నాంతి ప ర్య తము బగ్ర ఎనరుమూ (తం తక్కువ తిన్నారు ? నీ కర్టుడికి ఎనరుమవూ[తం తీనిపోతారు. మరివాళ్ళంతా వరి? ధర్న-రాజా | ఇం తేనయ్య్యా సృృ్యృదుఃఖం దుఃఖంన ల్ల కర గ్రచ్యులి- తదా రామోశ్షహీనత, నరకమూ సంప్తాప్త మవుతాయేకాని ఫలితం ఉండదు అంటూ క అస్తాడు పోడశ రాజుల చరి(తలూ అపి చెప్పీ ఊర డింవాడు ధర శాల అటుపై న వ్యాకభగవానులవారు యధిష్టరుడికి తత్తో పదేశం వేశారు. యుద్ధంలో సాగించిన సంహార కాండనుంచి విము క్షి చెందటంకోనం, మానసిక శాంతికోనమూ = అశ స మేధం 3ఎయ స్ట్వమ్‌ని సలహ యిచ్చారు, -ఈ విధంగా (నీవా వ్ట్‌సః (నీ కృస్టాదులు చక్కటి హితోపబేళశం వేయగా విని కోలుకున్నవాడై న ధర హి మెల్లగా పరివారంతో హా సినాపురం చేరాడు, ధర్మ రాజు పట్టాభి పకం కుడి ఎడవులలో ఛీవూడర్టునులు _అనీనులై ఉండగా వారికి కొంచెం ఎడంగా నకుల సనహాబేవూ కుంతి కార్చు న్నారు, వాడూ వీడూ వనమిటి? పెద్దలందరూ-నిదుర, సంజయ సుధర / ధృతరా ష్టా/;దులందరూ మహాోజ్యలమైన ఆసనా లధిస్టించి ఉన్నారు. అప్పుడు తొలుతగా నీకృష్ణుడు (శాప దిని ధర ్రగాజునీ సర [| ఛ్మదాసనౌన కూర్చుంచ 'బిజ్బాడుం “అత్తా కుంలి! చెల్లెలా (డాపదీ ! నా (పతి ప్‌ నెర వేర్చుకుంటు న్నాను. ధర్మరాజుకు పట్టాభికే.కం చే స్తున్నానుఅని ెప్పి=

206 (శ్రీ ఆం[ధ మహా భారతము దిన వమాన పాంచజనా నని పూరించి, పూరర్ధశ ౦ఖంతో వారికీ అభిపేకం౦0 చేశాడు, (ప్రజల ఆనందాని। హద్దు లేదు. నగర మంతా రాజ్యమంఆా- ఒకేఉత్సవాలు, "వేడుకలు, పండుగలు, పబ్బాలటూను.

ఆ కసుభసమయంలో ధర్మరాజు కృష్ణుణ్ని ఆయ నకుగల నూరు నామాలతో పూజించాడు ఈ విధంగా-_-

్షే విశ్వక ర్మా ల విశ్వాత్మా తీ విష్టూ 4ఉ జిస్టూ ఫ్‌ హరీ 6 క్లూ '/ వైకుంళా 8 పుముపోత్తమా 0 పఫపునసాణా 10 పృశ్న గర్భా 1 (తియుగా ఓడ శుచి శవా [3 పహృపీ కేశ 14 ఫఘృతార్స్చిషూ 19 హంసా 16 (తిచమూ 1౯ శంభూ 15విభూ ౨38 సృపభధా 4 'తార్ట్య వాహనా ౨) అనీకససో వీ6 పుఠరుపూ 27 శిపివిఫై ఏరి ఉరు కమా వ0 నరిస్టా 80 ఉ_గసేనా 81 సత్యా ౨9 వాజసనా లికి గుహా లి4 అచ్యు తా లిన్‌ శత్రుం జయా ల€6 సత్కృ ఈ" ల వికృ తా ఏ8 ; బ్ర పాకపయె వ్‌ 0 కృష్ణధర్మా యీ అధిశ్వర |! సృృపషగ ర్యా శీలి ఫనాకృలి శీలి సింధూ ఉఉ ఏధూరీ శ్ర ఉం (తికకపూ 46 (తిధామా కీ లా 48 స్మమాట్రూ 49 విరాట్‌ 00 స్వ రాట్‌ ర్ట. స్వారాట్‌ [ల్సి భూతమయ శకి భన గ4 విభూ 59 భూః 56 అతిభూః 57 కృష్ణక ర్మా ఏ8 స్విష్టకృత్తు 59 భిషజానృళా 60 కపీలా 61 వామనా 62 యజ్ఞ 68 ధృవా 6ఉ పతంగా 6 జయసేనా 66 శిఖండీ 67 నహషపా 68 బభూ గ5

సఫసాంతి ప ర్వ ము లి్ర్ర'7 దినిర్బక్‌. ౯70 పునర్వసు (| సుబ (భువు [2 రుక్మ యజ్ఞ "70 సుసేణా 74 దుందుభి 75 గభస్తినేమి 76 (శ్రొపద్మా 77 పుష్కు_రాత్స 78 మహానన 79 బుభువు 80 విభువు 81 సర్వ సూమ్మో 69 ధరి తీ 88 అంబోనిధి రఉ (బ్రహ్మా 8ిఫ్‌ పవ్శి తా 86 పవ్మితధామా 8 ధక గ్రవిదా 88 హిరణ్యగర్భా రికిస్వధా 00 స్వాహా 91 కనవా 93 విశ్వ యోగ్‌, క్‌ కంఖుచక గదా వా గర్రవాణి 9కీ పద్మాయో 9 యదు్శశేస్టా 96 (పభూ 9

వే అ జో తిర్మయా 98 నిరంజనా 998 నిరామయా 100 హారన్‌ కృ నయ నమః, ఆ (దార్ధనకు సంతనీంచాడు స్త్రక్ర మగ అనంతరం

ధర్మ రాజును రాజధర్యాలు నేర్చుకొనిరమ్మని లు అంపశయ్యు మాద ఉన్న భీష్ముని స్‌ద్దకు పంవాడు కృష్ణుడు.

భీమ్మోపదేశం

తనవద్ద ధర్మాలు 'నేచ్చుకోవాలని సచ్చిన ధక శ్ర ్దొని

దూసి వాలా ఆనందించాడు భీష్ముడు. శక ఫష్టుడిద్యారా పరశురాముడి చర్మితను విన్నాడు, ఆపైన (శీ కృష్ణుడిలజతో

యె వే ధర శ్రర జుకులరాజుల వుక్పు తిమొదలుకొని చాతుర్యర్థస స్ట గురించీ, మూంధాలేం్యద సంనాదమూ, నాలుగసగ యుగాల ధర్యాలూ, కకయరాజోపాఖ్యానము, మిత వ అమిత ల చాలూ 'మొదలుకొని._నిశ్యామి (త చండాల నంవొదం సనిరకూ అనేక ధర్మాల్ని బోధించాడంం

౨68 (శ్రీ) ఆం[ధ మహా భారతము ఆ తర్వాత భీష్యూ చార్యులవారు ధర్మ రాజకి సు క్ర మళాన్ని బోధించాడు, చిబుతూ చెబుతూ-ధర శ్ర జా | ఇన్ని చెప్పడం అన నసరం-ఒక్క_ముక్క_ చెబుతానుశరణాగత రశ్షణను మించిన ధర్మం ఇంకోటి లేదనుకో “ఎవడైతే శరణన్న వాణ్ని విసర్చి సాడో వాడు రౌరవాది నరకాలబడిపోతాగు. మాంధాతా శిలలాంటి మహానుభావ్రలందరూ శరణాగతరశష్లణ అనే ధర శ్రం పాటించే అతివోక్షక్సీ ర్క ని సంవాదింధాదు, వాళ్ళనన్న వమూళశే. మిటి 2? చినరికి ఒక కసోతం దిన్య త్వాన్ని ఫొాందిందికూడా అని చెప్పాడు భీష్ముడు, “అజేమిటి ఆ కథ ? పావుకం వంచేనింరో ఎలా స్వర్షం పాందిందో' వినరంగా ఎప్పు తాతా!” అన్నాడు ధక గ్ర రొజు 'వేడగడ మే తడవుగా చెప్పాడు తాతయ్య భీష్ముడు. రపోతోపా ఖ్యానం నీ దుర్మాస్షుడై న బోయవాడుంటేవాదం, వాడు అను నిత ఖ్రమూ అడవిలో ఫపులుగుల్ని వాటినీ పటాడుకుంటూఉంజే వాడు, ఓరోజున వాడీకి "వేటదొెరకలేదు, అంతలోనే మబ్బు పట్టింది భోరున వాన ఆరంభం అయ్యింది. దాంతో మృూగా లన్ని మూలమూలకు వోయు ఆత శ్రైరతుని. చేసుకేోేష'జంలో మునిగిపోయాయి. బోయవాడికి వేటదొరక లేదు. పె గా వాన నిలువునా తడిసిపోతూ అడవినిపడి తిరగసాగాడు,

ల్రిశ్త) సాంతిప ర్వ ము వ్రీ్ర0

ఓ చోట వానజడికి తడిసి పడిపోయిన అడపావురం కదివీంచింది. అంత చలిలో ఉండికూడా ఆ బోయవాడు నేల పడి చలికి షజగిజలాజే పావురాన్ని తీసీ తన గంపగూటిలో పెట్టి మళ్ళీ (పయాణమై ఓ పెద్ద చెట్టుకిందికి చేరాడు.

ఆ వెట్టు చాలా దట్టంగా ఉండటంచేత అన్టే చినుకులు పడటం బేదు. ఆ బోయవాడు భుజంమోద గంపదింప (పక్కనే పెట్టుకుని అక్క-డ విశాంతి వీసుకోసాగాడం, గంపలో ఆడ పావురం ఉందికదా ! దాని భర్తపావుకం ఆ ఛచెట్టుపెనే ఉంది.

పాపం ఆభ _ర్హ*భొార్య యింకా గూటికి వేరలేదేవూ అని దుఃఖసగుతున్నా డు, అది గుర్తించింది గంపో పావురం, తమ భాషలో భర్వను పలకరించింది. భార (1 బంధింపబడి ఉండటంచూనసి బాధపడ్డాడు కపోతరాజుం

అప్పుడు భార స్‌ పావుగం అతన్ని ఓచార్చి ఆ “పాణే థ్వరా ! దుఃఖం పురుషత్వాన్ని నశింపచేస్తుంది. (పస్తుగం ఈ బోయమన ( పాంఠొనికీ నచ్చాడు, మనకు అతిధి. వానకు తులసి మన ఛెట్టునద్ద శరణాగతుడై. నిలిచాడు, కాబట్టి గృహస్టు ధర్మాన్ని గుర్తించి యితగ్ని ఆదరించు అని చెప్పింది.

అంతలోనే వాన కాస్త్పకస్షి తెరివినిచ్చింది. మబ్బులు మాయమవయి్యి 'చుక్క-లు కనపడ సాగెయి అపూడు ముగ పావురం బోయవాణ్ని చూసిఎోఅయ్యా! -ఈసమయ౦లోవూ

బి70 (న్రీ) అం[ధ మహా భారతము యింటికి సచ్చారు. అతిధి పరమాత గ స్వరూ-పుడంటారు. మోకు వవిధంగా సేవచెయ న్రగలను ? దయచేసి 'సెలనివ్వండి" అని అడిగాడు. దానికి బోయవాడు “నేను చలేని .చచ్చిపోతు న్నాను-కా_స్త "వేడి కావాలి” అన్నాడు,

పొవుచం ఆలోచించింది. అడివంతా వానకు తడిసిపోయి ఉన్న కారణంగా చితుక్రలుకూడా దొరకవు అందుకని ఆ పొవ్లకం ఎగురుకుంటూ ఓకమ బ్ర ఇంటికి "వెళ్ళి ఎండుపు ల్లలూ అపి ముక్కు_.న కరుచుకుని వచ్చి మంటచేసింది.

బోయవొడు చలికాగుతూ. కాగుతూ -_ "నాకిప్పుడు ఆకలి 'వేస్తోంది-నా అకలి తీర్చు అన్నాడు

“మహాభాగ్యం” అని చెప్పీ అఆ మగపావురం బోయ వొడం చలికాగుతున్న మంటల్ని మూసింది. వెంటనే అందులో (పవశిస్తూ నేనిందులో కాలిపోతా _ తరా్యాత నన్ను తీసుకు తస” “అన్నది,

మగవాన్ఫకం కాలిపోవడందూనీ ఆడపావృరం ఘోడు ఫఘోడున విలపించింది. మగ పావ్టర౦ శోనీన "త్యాగానికి ఎంత గానో అశ ర్‌ ట్రనతూనే బూాయవాగు అడపావుాన్ని విడుదల చేశాడు, "వెంటనే ఆ ఆడపావ్రరం ముగడులేని (బతు కెందుకు? అఆకదానికి వై ఫ ఎ ఫ్టక్‌ న్న 'వేరేశిక్ష అక్కరలేదు. ఈ శ అనుభవించేక న్న భర్త తోపాటు అగ్ని (పవేశం చాయ వ్ట్‌మే భార్యకు పరమపదం" అనుకుని - తనూ ఆ అగ్నిలో నేపడి ఆత్మాహుతి వేసుకుంది.

వాంతి ప ర్వ ము క.

"వెంటనే దిన్యమైన విమానం నచ్చి ఆ కపోత దంప తుల్ని స్వన్ఞానికి తీసుకు బళ్ళిపోయింది”” అంటూ కథ పూ లి

ర్‌ త్రి

ఆ కథ అంతా విన్నాక నకులుడు *“'"తాతయా న్‌! అన్ని అయుధాల్లోనూ విల్లు (_సేస్ట్రమెందని అంటారు. నాకుమాతం క తై చాలా నాప్ప ఆయుధమని అనిపిస్తూంది. మరి ఈ కల్తి ఎప్పుడు ఎలా పుట్రిందో చెబుతావా అని అడిగాగు,

మననడి (పశ్నకి మహచానందంపడిసోతూ భీష్కుడు మొదలెట్టాడు *నాతం(జె! ఛక్క-టి (పశ్న 'వేశావురా. చెబు "తాను విను. పూర్యం-అం శు సృ పూర్వం లోకం అంతా జలమయం. ఆ జలంలోంచి బహ గ వుప్టొడు. (బహ . సృ పశొడు, ఆ సృ శ్రాగా అదిగాక - రాశ్షనులవ శ బొధలు పెరిగిపోయాయి... ఆ రాత్షసులని నాశనం చెయ్యడంకోసం (బహ్మ య ఫొ చేశాడు. ఆయ థ్రంలోంచి ఒక "'చెనభూతం పుట్టింది. దాని'పేరు టీ అసి,

(బ్రహ్మ అజ్ఞ మేరకు ఆ భూతదేసత లోహరూథం ధరించింది. "దేవతలూ వాళ్ళూ దాన్ని ఈశ్వరుడి కిచ్చారు. ఈశ్వరుడు చాంతోశ (తుసంహారం చేశాడు. తరగత ఆయన నద్దనుండి బుష్వులకీ, బుషుల్నుండి ఇందుడిరీ, అతని దగ్గర నుంచి లోకపాలకులకీ = అలా అలా చేలుతువూరి చి" 8 మాననజాతికి కర్హ అయిన మనువు చెతిలాి"*కొచ్చిందీ. అది.

వ? (శ్రీ ఆంధ మహా భారతము

మనువునుంచి కాల మే[శా అది మాననజాతి పరిణ తికోపాటు రూపాన్నీ పయోగాగ్ని కూడా మార్చుకుంటూ ఈ నాడు మనం చరా స్తున్న కత్సిగా మారింది,

దీనికి 'మం్యతంతో పనిలేదు. మం[తంతో పనిలేని అన్ని ఆయుధాలలో కీ ఇదే (శేస్ట్రమెంది.' గద, శక్తి, శోమరం ఏటి వల్ల (పాణహోని కలగడం అనేది బహుళం, కాన్సి కత్తి ఉంది వరాశతావూ-ఖచ్చితంగా (పాణహోని చే స్తుంది. అందుకే అన్ని. 'దెబ్బలకన్న క త్తి దెబ్బ చాలా గొప్పదని చీభళ” అంటూ భీష్ముడు చెప్పటం ముగించాడు, చెప్పాడు భీష్ముడు, చెబుతూ నే ఉన్నాడు భీషు గ్రడూం

అనుశాసనికపర్వము

ఆవిధంగా భీమ్మడు ధర శ్ర రాజుకు గరువ మాహాత గ్ర గిం చెప్చాడుం, గంగా మాహాత్మ థ్రమూ చెవ్చాడు, గాంధర్యాది వివాహాల గురించి చప్చాడంం దానధర్మాల గురించీ చెవ్బాడుం మృగ-గోచర్మితలూ చెప్పాడు. కృష్ణుడి చరిత్రని చెప్పాడు,

ఈ ఏధంగా = దన్నిణయనం గతించింది.

ఉత్తరాయన పుణ్యకాలం (పవేశించింది.

“ఇంక్‌ శరీఠాన్నాదిలేసాను _ ఇహ యాత సాగించ

ఫాంతిపర [1 ము లి 5 "లను, ఆ ల్‌ దయ చెయి న్‌ స్వామి) అంటూ కృస్తుణ్ని (పాన్రిం భఖఫీష్క నిర్యాణం

“కారణాంతరం నలన నసువృులలోనుంచి విడిపోయి మానవుడిగా జన్మించిన వాడా! భీప్మూ చార్యా | “నేను అనుజ్ఞ యిస్తున్నాను. ఈ అసువు లాదిలి ఆ నసువులలో కలినిపో* అన్నాడు ణు (శ్రీకృష్ణుడు.

తకువాత భీష్ముడు-ధృతల-స్ట్రు,మూ, విదురుళచూ మొద లైనవాళ్ళందర్నీ అనుమతి కోరాడు, వారందరి అనుమతి తీసుకున్నాడు. అందర్నీ _ కౌగలించుకున్నాడు “సతా న్ట్‌నికీః అహింనకీ భంగంకలక్కు_ండా (బతకండి, ధగా గన్‌ తప్పకుండా జీవించండి, (బాహ్మగున్ని సన్మా నించండి, పెద్దల్నీ గౌరనిం, ఛండి. కృష్షుణ్ని పూజించండి”అని మరీమరీ చెప్పి = “వమిటో ఈ మాయదారికాంక్ష అనుకుంటూనే కృృష్ణుణ్నే చూస్తూ = కనులు మూసుకుని యోగాన్ని ఆ(శయించాడంం

యోగశళ_క్రితో (పాణవాయవుల్ని బంధించసాగాగంం అవి ఊర్థ్య ముఖాలవుతున్నాయి. ఏయ్‌ అవయవములనుంై_ "లే జీనపు టూవిరిని పోది స్తుర్నాడో అయా భాగం' ఎముకలు కూడా అదృశ నమెైనోపాగాయి.

థఛరీరంలో ఉన్న సమ స్తమెన (పాణాన్ని వోగువశాడు 'యోగళ క్షితో. మరుక్షణం = అతని కపాలాన్ని శీదించు

లి74 (శ్రీ) అర్మధ మహా భారతము కుంటూ (పాణాన్ని ఆకాశంవైపు సాగింది. చాలా దూరం మెక పెళ్ళి అక్కడ అదృశ ఫ్రమైనోయింది.

"దేన దుందుభులు (మోగాయి. పూలవాన కురిసింది.

దహనసంస్కా రాలు

"తాతగారి ఛశనంమిోదపడి భోరున వడ్చారు పాండవులు ఆయన భుజూాలమోద ఆడుకున్న మనువులు ఆయన్ని తమ భుజాని ెత్తుకుని కాటికి తీసు కెళ్ళారు.

భీష్ముడి శవాన్ని చితిమాదపెట్టి దహనంచెశారు. "వేల కొద్ది కుండలతో మంచినెయ్యి తెచ్చిపోశారు. అ పదక్షిణంగా బె బేరి వెళ్ళి-గంగలో స్నానాలూ అవీశేసి ధరో గ దకాలు నది లారు గాంగేయుడికి,

గ౦గ

'లేచివచ్చిందిగంగ, అమెకళ్ళ వెంటనీళ్ళు గంగాధారల్లా ఉన్నాయి.కొడుకుచావుతో గంగమ్మకడుపు చెరునై పోయింది

“-సేచేంచేసేది 'జేవ్రడా ! నేనేగంగలోపజేది "జెనవుడా” అంటూ విలపిసోంది గంగ

క భ్ర స్తై పాయనులవారు ఆమెని ఊరడించారు.

ఉంగా; సర్వం 'తెల్పినదానిని నువ్వే యిలా శోకిసా. "నేం? ఊరువో నీకొడుకు కార ఇజన్ముడుంస్వచ నంద నురణాన్ని పొందాడం ఇచ్య్చాలో కాలకీ సళ్ళ్ళాడు. దుఃఖంచకు - గురువుని మించిన శిష్యుడిగా- రాముణ్ని వించిన వితృభ కితత్చరుగ:గా

అనుశాసనిక పరము లస అస్పనుణ్నిమించిన మహోవీరుడిగా _- తనవారికి వారి తం్యగుల్న మించిన ఆ ఫుడిగా వాసికెక్కా-డు. పుట్హాక నోక తప్పుతుందా నంటిది-ఇతనిళోనం ఎందుకు ఏడుసాపు. రాగౌస, 'ద్వేహాన్ని మానుష భావాన్ని వదులూ” అంటూ కృష్ణుడు ఆ మెను ఓదార్చాడు, దుఃఖాన్ని లోలోన కుక్కుకుంటూ గంగమ్మ నడి సడిగా వెళ్ళిపోయింది. సముద్రంలో దూకడానికేమోా అన్నట్లు అశ్వ చవుధప ర్వ వు ఆ తర్వాత కొన్నా ళ్ళకు వెసననల నారి _పోద్చలంతో అశ్వ మేధ యాగానికి పూనుకున్నాడు ధర్మ రాజు, కబురందిన "వెంటనే ౭క్క_లు కట్టుకొచ్చి (వాలారు ఈ విధంగా బంధుమి తు లందరూ పహ _న్రినాపురంలో ఉండగానే - ఉత్సర బిడ్డని (పనవించింది. అంతపురమంతా అనంవంలో మునిగిపోయింది. మగబిడ్డ పుట్టావని కౌరవ (స్త్రీ లందరూ సంతోషించసాగారు. కానీ ఆ నంతోషం ఎంతో వీరోనావూ సా “గ్నులనన్లు మృుతుడై పుట్టాడు,

౨76 (శ్రీ ఆంధ మహా భారతము

ఇది "తెలిసి ఉలిక్కిపడ్డాడు కృష్ణుడు, హడావుడిగా పురిటి గదిలోకి వచ్చాడు, భోరుఖోరున విలవి స్తున్న (ప్రీల సా/న్ని ఉపనంహారింధాడు.

తన నత ఫర కీత్‌' "బిడ్డణ్ని ( బతికిం చాడు కృృష్లుడుం వంశం శ్నీణదళలో ఉండగా--పుట్టిన బిడ్డగనక అతనికి సరీవ్సిత్తు అని "పేరు పెట్టారు.

జజ్వన్దప్రేజయ .మహారాజూ ! ఆ పరీవీ లే -- నీతం(డి వై శంపాయనుడు చెబుతున్నాడు,

షం య న అశ్వమెథం _ అన్వర్మక్షణం

ఆ తర్వాత ఓ శుభముహూన్వాన ధర్మం జు యజ్ఞ దీక్సితుడయ్య్యాడు. అశ్వరత్షణకుగాను అష్టనుణ్ని గుజ్రంత' పంపారు. భీముడూ నకులుడూ నగర రశ్షణకు అగిపోయారు. సహాబేవుడు అంతఃపుర రశ్షణగో లినమయ్యాడు.

అగ సం "వెనక బయాిరిన అష్టనుడు ఉ తృరంగా (పయా ణం సాగించాడు, (తిగ_ర్తలను, భగదత్తుడి కొడుకైన వజ దంతుణ్ని -- -ఇలిఛాదు, నింధు'బేశంపై దాడిలో మైంధవుడి ఫొడుకుని చంపేసేవాజేకాని, అక్క_గారైన దుస్పలవచ్చి పార్టించడంతో క్షమించి వదిలేశాడు.

ఈఏిధంగా దిగ్యిజయయా(త శస్తూ పగాతున్న అష్టు నుడం మణిపురం చేరాడు,

లల | అశ్య మేథపర్వము లి

అప్పటికి మణిపురాన్ని అస్టనుడి కొడు.కై న బభ్య వాహ నుడు పరిపాలి స్తున్నాడం. నచ్చింది తన తన తం జేనని తెల్సి (చవుతో వచ్చి నమసొ్క్కారించాగు ఏభ్య్బ నాహనుగు, "కాన్ని తన కొడుకు మహాపరువై_ యుద్ధం చెయ్యుకుండా అలా తల వంచడం నచ వెలేదు అప్పనుడికి. అందునల్ల అతనిని *ోపిరిక్‌ పంది” అని 'దెప్పీ పొడిచి పంపేనాడుం

తం ఉకొడుకుల. యుద్ధం

అస్బనుడి ల్లివికంనుంచి తలసంచుకుని దుఃఖంలో వడు తున్న బభృవాహనుడికి ఉలూచి ఎదువై౦ది,

“ఉఅబ్ర్యాయీా | న్స తల్లియెన చి। తొాంగదలాగే నేను కరాడా అస్టు:సడికి భార్యనే. అంచేత నీకు తిల్లి నాతాను. ని తండి సతో “యుద్ధ వినోదాన్ని వ్‌ రుతున్నా డు. నువ్వు అయ నతో యుద్ధంశోసి. ఆయన మనసుతీర్చి నంతో పపెట్టు " అని నలహాో యిచి సంది ఉలూచి,

తలి త్రో సవమూానురాలు కాజటి, అఆవమమాట మన్నించి

౧౧ ల బభ వాహనుడు అ*పపనుడితో యుదానికి తలపడ్డాడు, జ యథ డ్‌

తేన బిడ్డ,తనని మించిపోయి యుద్ధంచేఃస్తుంకే మాసి, మహదానంవపడ్డాడు అష్టనుడు. తన బిడ్తశ కి కదకంటా సరీ శతి0ంచదలచి-- “ఠదిగో ఈ'చెబ్బ కాసో- వబుతాొి అంటూ ర్ట దివ్యా స్తా/న్ని గాలుడిమాద (పయోగించాడు అస్పనుడు. బభృవాహనుడు ఆ అసా)న్ని మధ్యలోనే వడు ముక్కలుగా

౨78 (ఫ్రీ ఆం(ధ మసళ భారతము కొశ్సుసి, మరో తీక్షణమైన బాణాన్ని అర్జునుడి రొమ్మున నాటాడు, ఆ 'జెళ్బకి అక్హునుడు చచ్చిపోయాడు, బభృవాహనుడు ఎంతో వివారించాడు. *ఇలా అవు తుందనుఫో-ేదు. నేను వాలా పాపం చేశాను, రాజూధర | పరుకూ -తం(డీ ఆయిన అస్టనుణ్ని చవంపాను. నాపాపం అనం తం, దీనికి అంతంలేదు- తండిని చంపి (బతక ళేను. నేనూ చచ్చి పోతాను అని (పాయోప'ేశం చెయ్యబోయిన బభ ఫనాహ నుణ్ని ఆపింది ఉలూచి

నంజీ: నీమణిని స్మరించింది. 'తక్లణం అమె వేతిలో [పత నతమెంది ఆమణి, దాన్ని బభ ్రనాహనుడి వతి! యిచ్చి- “బది ఆయన రొమ్ముమోాద ఉంచు" అని చెవ్ప్‌ంది. అతడు అలా చేయగానే నిదనుండి లేచినవాడిలా. లేచి కూర్పు న్నాడు అర్జునుడు, ' జరిగిందంతా "తెలుసుకుని *జలూభి 1! ౨౦ దుకు బభ ఎ వాహనుణ్ని నామాద యుద్ధానికి పంపొన్టు ? నేను చనిపోవడ మేమిటి ? మళ్ళీ (బతక డం ఏమిటి 1? అంతా ఆశ్చ ర సంగా ఉంది- వినరంగా చెప్తూ అని అడిగాడు పాష్థడు.

వసువులశగశాపం౦ ఉలూచి చెప్పసాగింది----

“నే నోసార్రి. గంగాతీరంలో జలకమూాడుతుండగా _ నసువులు నచ్చి న్నానం చపయసాగారు, దుఃఖతు_ల ఉన్న వాళ్ళనిచూ స్తే నాకు ఆశ్చర్యం "వేసింది. ఇంతలో గంగకూడా సచ్చింది, అందరూకల్చి చాలాసేపు ద౭ఖంవారు, అప్పుకు

అశ్యమేధపర్యత ము వ79 నసువులు _ “కురువే (తం కో అప్పనుడు చిఖండి నడ్డం వేసుకుని. ఛష్ముణ్ని పడేసాడం, ఆ కక్ష తీర్చుకుంటాం. అర్దునుణ్ని చం పే సాం, అసువుతి ఇయి న్‌ అని గంగని (సార్ధించారు. ఆమె *సెేి అంది నేను కంగారుపడిపోయి సాగలోకానిక్‌ కళ్ళి నాతం (డె అయిన కౌరవుడికి ఈ నంగతి వెప్పాను ఆయన వసువులు గళ్ళివోకుండా'నే గంగకు నచ్చి-నసువుగ్న, గంగని (పార్టిం ఇారు. వాళ్ళు కరుణించి. *వానడం తథ థ్‌ం- అయిే నంటే నాగ లోకంకళో ఉన్న సంజీవనీమణిని హృదయానికి 'తాకి"స్తే (బతుకుతాడు. మూ (పలిజ్ఞా= నీకూ ము ఇెదువతనమూ కూడా కొనసాగుతొయి-” అని వరం యిచ్చారు. అప్పట్నుంచీ ఎదురు వరా స్థున్నాను. పరులేతిలో చనిసోతే పరువు తక్కువ, కొడుకుచేతిలో ఓడినా "గల్బినా గర ౧మె- అందుక సి బభృ్బవా అంవర్నీ అశ్వ మేధ యజ్ఞానికి రమ్మని చెన్చి తిరిగి అన్య రత్న అార్దం ము౦దుకుసాగెాడు, పాద్ధగు యు జ్తం అలా ముందుకు బళ్ళిన అధ్బు[ుడు జరానంధుడి మనవు చన మేఘకంధిని ఓడించి అక్కణ్నుంచి గాంధార 'బేశం వాళ్ళనీ జయించాడు, హ స్పినాపురం మరలి రాగాసె యాగం ఆరంభం అయింది. నభూతో నభవిష్యతి అన్నట్లుగా సాగింది. యజ్ఞం,

౨8 0 (శ్రీ అగ్యధ మహా భారతము

వచ్చినవాళ్ళందరూ ధక బ్ర జూ డాతృ త్యాన్నీ వాటినీ చెడవాగడసాగారు. యింతలోనే అక్క_డివో ముంగిస వచ్చింది ఉఊరిక పొగుడుతున్నారు ? సక్తుసపస్టుడి దానం ముందు బ్రదెంత ?" అంది.

“అచేమిటీ! ఆ కథచెప్ప” అని అడిగారు (బాహ్మణులు,

సక్తు[పస్త్ప్రోపాఖ్యానం౦

“పూర్యం ఈ కురుత్న్య తంలో సక్షు (పస్థుడు అనే (బాహ్మణుడు = ఖర శి కువూరుడూ. కోడలుతొ పర్త వల వేసుకుని ఉండేవాడు, ఉంఛనృ _క్రిలో (బతుకుతూ తపస్సు చెస్తూ ఉంజేవాడు

శ్పీనొడు అహారం లభించలేదు. కుటుంబం మొత్తం వెళ్ళి గడ్లిధానా న్‌ "తెచ్చుకొని పిండి చేసుకున్నారు. ఆ పిండీ నాలుగు మౌనిక లయ్యింది. ఒకో ్టాక గారు ఒకో(ై-మానిక వొజూన ఆ పిండిని పంచుకున్నారు

సరిగా అబే సమయానికి యముడు అలిధి "వీషంలో నచ్చాడు. స క్తు(పస్థుడు అతణ్ని గౌరవించి _- తన మానెడు విండీ అతనికి సమర్చించాడు. ఆ అతిథికి తృప్తి కలగలేదు. అప్పుడా స క్తుపస్థుడి భార్య తన మానెకు పిండీకూడ అతి ధిక్‌ సమర్చించింది. అయినా అతిధి తృ ప్రీిపడలేదు. అది చూసి కొడుకు తనవాటాని అర్చించాడు. అబ్బే! ఆ అతిధి తృప్తిపడి "తేగా ! ఇక లాభంలేదని వోడలుకూడా తనకున్న మానెడు పిండిని అతిధికి యివ్చేసింది.

అశ్వమేధపర్య ము ౨51

“భాష్‌. సక్తుపస్థా” అం'*'౮ా నిజరూపం మూవ్‌ం నాడు, యముడు “నీ ధరా శనికి మెచ్చుకన్నానోయ్‌్స్‌ ఇప్పుడు దిన షన విమానం వస్తుంది. నువ్వూ నీకుటుంబల అందులో బయ,స్ధైకి (బహ న! ౦ వెళ్ళండి అని చెప్పి అదృశ్యు డయ్య్యూడు, అప్పుడు. స క్త్యుపస్థుడు అతిధికాళ్ళు కడిగినప్పుడు 'నేలణడ్జనీళ్ళూ = దానంచేని వేలవీక్‌ వాననా తగిని నా థరీ రంలో సగంఫాగం బంగారం అయిపోయింది. తక్కిన శరీరం కూడా బంగారం వేసీసుకోవాలని నాటినుంచి ఎనోస్న పుణ్య తర్చాలసా వాటికీ తిరుగుతున్నాను. ఊహుం! . ఫలితం ₹ేక పోయింది. ధర్మరాజు యజ్ఞం చే స్తున్నాడంకే వీని యిలా వచ్చాను, ఏమిలాభం ఇక్కడా నా శరీరం బంగారం కాలేదు, అంటిన _ర్తుషస్థుడి దానం ముందు ఈ ధర గ్ర రాజుగారి దానాలు ఎందుకు కొరగాలేదన్నమాటి” అని చెప్పి ముంగిస మాయ మైవోయింది.

అశ్చర్యంగా ఉంది మున్నీం(దా! మా ముక్తాతవేసిన యజ్ఞం = దడెనసాలటూ ఆ మూత్రం గొప్పిప్‌ కావా ? అనలింతకీ ఆ ముంగిసెనరు ౪ అని అడిగాడు జనమేజయుడు.

“అబ్బే! ధగ బ్ర రెజు యాశం తక్కు నదని కాదు. అహంసాయుకమైన మో(తయాగంక న్నా అహింసాయుకమైన యాగం గొప్పదని చెప్పపమే ఆ ముంగ్శిన భయం. ఇంతక్‌ ఆ ముంగిస ఎవరోకాదు జమదన్ని మహర్షి” వైశంపాయనుడు చెబుతున్నా డు

282 (శ్రీ ఆంధ మహా భారతము ముంగిసోవాఖ్యానిము

భృగుగం శా నికీ 'పెందినవారికి కోపం ఎక్కుునని (పీతి, అది పరీక్షిం చేందుకుగాను ఓనాడు కోపేనత జమగగ్ని ఆ(శ మూసికీ వచ్చింది. అన్వేళ జమదగ్ని ఇంట పితృ కార ఖం జరగ బోతుంది. అందుకని ఆ బుపి. పాలను కుండలో పెట్టి భ%_దపరి ఇాగం, కోపిదేనత ఆ కుండను దొర్జించింది - జమదగ్ని మాసి కూడా సహించాడం, కోపదేనత అతనిని జనోళ్ళ కొనియా డింది, కాని, పితృ 'బెనతలు మూత్రం ఆ (గహించారు.

జమవగ్నీ మూకోనం ఉంచిన పాలని కోపబేనత సం "పే "స్తే వనూస్తూ ఉఊరుకున్నా వా! సిగులేదూం 'నువ్వుముంగిన-వై పో అని థపించాడు,

జవుదగ్ని వారిని (వర్జించి వాపవిమోచన మార్షం అడిగాడు, వొరు దయదలచి, (పపంచమం'తా ఒప్పుకున్న గొప్ప ధర్మాన్ని; స్‌ వూటలతో విమర్శించి అందరిచేతా తక్కువదానిగా ఒప్పీంచిననొడు = నీ శౌపం ఏమోచన వను తుంది" అని చెప్పారు.

అందుకే ధర గ్ర్‌ొజు చేనీన యజ్ఞం తక్కువగా నిరూ పించి శాపవిమోచనం పొందాడు జవుదగ్న

“బంధుమి (తుల్న్వి” వాళ్ళనీ ఎవరిళ్ళక్‌ వాళ్ళని పంసేశారు అందరికీ కానుకలూ అవి యిచ్చారు. వృద్దులన గాంధారీ ధృతరాష్ట్రాలను చీవించుకుంటూ కాలం 'నెళ్ళ్గబుచ్చుతున్నారు పాండవులు" అంటూ శైశంపాయనుడు చెప్పసాగాడు,

ఆ [శవువాసపర్వము

కన్నకొడుకులు నూరుగురూ చచ్చిపోయారే అన్న అలోచనే రాసటంలేవు ధృతరాష్ట/డిక. అయిదుగురు పాండ వుపా అ మయముదువంపెలమంది పట్టుగా అతనిని సేవి స్థున్నారు, అంఘడూ, వృ ద్ధుడూ అయిన ఆతనికి కాననసించేముంటుంది ?

అలా ఉంటూండగా ఒకనాడు ధృత ౮-ష్షు,డికి, నన వానం నేతళూలనే కోరిక పుట్టింది. “ఇంక, (బతిక్‌నంత కాలం (ఒతకను. మనిషిగా నావిదులు నేను చేశాను సయపస్పై వోయింది. నాన (పస్థానిక్‌ నిళ్ళిసోతానోయ్‌” అని ధర శ్ర రాజుకు కంురు పెట్టాడం. “నువ్వులేని ౮ జ్యం నాకు వమ్మూతం ఎ౦దుకు శ వూ కెటూ నాన్న లేడు, నువ్వే నాన్నగా ఉంటూ వచ్చావు. నువ్వుణలా వెళ్ళిపోతే నేనూ వచ్చేస్తా. పై గా అడపుబ్లో (బతగ్గ లవా వయెనానా?ి ఉటంఠకిఆా ధర్మ రాజు తనయిస్టాన్ని చెవ్చొాగు కాని పఏిదురుకూ, వా వ్రసుదూ 'మొడ్యలెన పెద్దల అభి పాయం "తెల్పుపని వానపస్తానికి అంగీకరించాడు. ధృతరాష్ట్రం ఆనందించి ధర గ ౧ జకు “రాజనీతిని బోధింవాడు, మృత్నులెన ఒ“ంనువుులందరి వేరా షెద్ద ఎత్తున (శాద్ధకర గ్ర లు ఆచరింవాగు ధృతరాష్టు)డు. కుంతీదేవి తను కూడా (పయాణమైంది.

ధృత రాష్ట్రు)డు కురువ్నై(తం “వళ్యాడం, ఆ నమాీాపంలో ఉన్న శతయూసుడనె రాజర్షి అ్మశమం డగ్గర పర్ణశాలలు

లర 1 (శ్రీ ఆంధ మహా భారతము నిర్మించుకున్నారు. అక్కడి మునులత్‌ బాశే ధృతం మ్హ్రిడు కథోరచైన తపస్సు చేశాడు,

ఇలా ఉండగా ఓసారి పాండవులు ధృత-౭ ష్టు/ణ్న్నీ మాసేందుకని చెప్పీ, అక్కడకు వెళ్ళారు. అక్క_డ విదురుడు విచిత్రంగా కనిపించాడం యతిలా ఉన్నాడు, నచ్చి అందర్నీ చూసి మళ్ళి ఎటో 'వెళ్ళివోీసాగౌడు విదురుడు, ధర గ్రరు నిలబడ్డాడు, ఎదురుగా ధర గ్ర జు నిలివాడు, అంబే వదురుడు అమోఘమైన తస యోగళ కిక _ తన కొశేబరాన్ని విడిచి ధర శ్రగాజులో (పవేశించాడు, అమిత 'లేజోవంతుడయ్య్యాడు ధర శ్ర రెజు అనంతరం అక్క_డరకు వా్థసమహర్షి నచ్చారు. మృత్యులైన తమ వారికోసం విలపించే వాళ్ళందర్నీ చాసి- “అదిగో పిల్ణలూ | యుద్ధం జరిగ్‌, వాళ్ళుపోయీ, పదపహాో దే ళభృయిపోయాయి. ఇంకా వమిటి మోఠరు యిలా దుఃఖ సారు, వాళ్ళంతా హాయిగా స్వర్గచిలొ సుఖాలనుభవి స్తన్నారు, పీరస్వ గ్లంలో ఉన్నారు మోకు దివ్యదృష్టి, నిసా వాడండి, ఇకనై నా ఏడుపు ఆపండి” అని వాళ్ళకు దిన గగుపే నచ్చారు. వాళ్ళు మరణించిన దుర్యోధనాదుల్ని వాళ్ళినీ స్వర్గంలో ఉన్నట్లుగా మూసి ఆనందించారు.

శ్చ జలపాటు ధర గ్రరాజు ఆ అ్మశమంలో నే ఉండి ధృత 'రాష్ట్ర్రుడికి తగిన సేనలు చేశాడు, అఆ వైన అతని అజ్ఞ్యపకారం హాస్థినాపురం వచ్చేశాడు,

ఫర] అ[శమవాన పర్వ ము లిగ్ర్‌న్‌

ధృతరాషఘ్ట్రుడూ వాళ్ళూ చచ్చిపోయారు

లి లు

ఇలా కొన్నాళ్ళు జరిగాక, ఓ రోజున నారదముని వచ్చాడు హాస్సి నాపురం- వావ్లకబురు చల్లగా చెప్పమని= మోా పెదనాన్నా వాళ్ళి పోయారోయ్‌, అన్నాడు, వెం వాళ్ళు శతయూపుడి ఆ(శమం దగ్గర్నుంచి గంగాకీరం దగ్గర అడివిలోకి మారిపోయారు. అక్కడ గాలికి వాళ్ళ అగ్నిహో (ఆలు ( పాక్‌ అడివి అంటుకుంది. అందులో నేపడి వాళు గ పోయారు. అయిలేనేం యోగాన్నివ ల్లి “విళ్ళిపోయారు గనుక వొళ్ళు స్వర్గంచేరారు. మారు దుఃఖంచకండి అని చెప్పాగు నారరదుడు,

విని ధర శ్రాజాదులు ఎంతో దుఃఖ౦ంచఛారు, ధృత రాష్ట్రాడూ, గాంధారీ, కుంతీ సంజయుడుకూడా పోరూరని

ట్‌

'తెల్సీ వాళ్ళ విచారం అంతాయింతాకాదు,. సీరచిత్తులు కాబట్టి అలాగ దుఃఖాన్ని దిగమింగుకుని - ఉత్తర్యకియలు

భారతయుద్ధం అయి పన్ధెనిమిదేళ్ళయిపోయింది. అప్ప టికి ధర శ్రా జా చక్కగా రాజ్య వాలనం స ౭స్తున్నా డం,

వౌసలపర్వ ము

భారతయాుద్ధం ముగిసి ముపై ఖె అయిదేళ్ళు గడిచి

పోయాయి. ముప్పయి అరో సంపత్చ్పరం వచ్చేవింది. ఆ సంవ

౨06 (వ్రీ) ఆంధ మహా భారతము త్చరం అనేకమైన భయోళత్చాతాలు ఫుట్తాయి యాదన నాశ నం సమోవ్‌ించింది అనుకున్నాడు క్చస్సు కం,

ః ఇంతకుముందు-చాన్నా ళ్ళ (కితం శీ విచి (తమైన సంగతి జరిగింది. కణ్వుడు, నారదుడు, విశ్వామి తుడు కల్పిక ఎప్తుణ చూడ్డంకొసం ద్వారక న స్తున్నారు, అప్పుడు సము దతీరంలో అల్లరిశస్తోంది. యాదవమూక, వారిలో కొందరు కృష్ణుడి కొడుకి న సాంబుడికి ఆడవేషం నేన్స మునులదగ్గరికి తెచ్చారు. “మునులూ 1! మిరు వాలా గొప్పవాళ్ళు, ఈ అమా శ్రి మూ బభ్చడిథార్య, ఈ మె గర్భవతి అయి ఉంది, అమ్మాయి పుడుతుందో, అబ్య్బాయిపుగు తాడో చవిబుతారూ అని అడి గాకు. మత్తులై న వారి వూటలకు (కోథచిత్తులయా థి మునులు-=" "తప్పకుండా విడిగర్భం నిజం అవుతుంది. మాలాంటి తుచ్చులున్న యాదనకులం అంతట్నీ నాశనం చేయగల్లిన “ముసలం పఫుగుతుంది” అని చెప్పి గిరుక్కున వెనక్క్‌. తిరిగి చక్కా_వోయారు, ముసివాక ఫి (ప్రకార మే సాంబుడి గర్భం నుండి ముసలం పుట్టింది. భయపడ్డయాదవులు వెళ్ళి ఈ విషు యాన్ని వసు బెవుడికి విన్నవించారు. ఆయనా కంగారుపడ్డారు. “బదినో-బ్రిబేదో ఇాలా దుర్మార్గమైన విషయంలాగుంది.మీరు "వెంటనే ఆ రోకల్ని చరార్షం చూర్షం చే సేసి . సవ్మందలోక లి పయ్యండి" అన్నాడు. వాళ్ళు అలాగే చేనేశారు.

వాంతి ప ర్వ ము ర్వ ఇప్పుడు గాంధారి సాపం, భార తయుద్దం అయిన ముప్పయి ఆరోవట యాదవులు చచ్చిపోతారని గాంధారి "బాం యిచ్చింది. కదా |! ఇవన్నీ ఆలోచింభధాడు క్టమ్టుగం యింక కులనాశళనం తప్పదు అనుకున్నాడు కృష్ణుడు. అన్న గా వైన బలరామున్ని తపస్సుకీ పంపాగం, తిరునాళ్ళ "వేకమిోద అంధరు యాదవుల్ని సము(ద తీరానికి తెచ్చాడు. కృకనర శ్ర సాత్యకే అక్కడ ఘర్రణపడ్డారు. పర గృరయుద్ధంలో కృత" ర్మ మగణింవాగుం యాదవ నాశనం “యావదగసనాళనం ఆరంభం అయింది అనుకునా గడం నృష్టృ్ర భోజ, అంధక కులాల యాదవులు పరస్పర హత్యల పాల్పడ్డారు. తం%_డీ కొడుకూ తాతా మననగు, అన్నా తమ్ముడూ, బావా మారిద్కీ మామా అల్లుడూ దాయాది మి([తుడూ-అ'నే భేవం "లేకుండా అందరూ ఒక ళ్ళ వొకళ్ళు సరి 'కనుకున్నా రు. క౦తక్‌ ఆ ( పాంతంలో తుంగ గడె ఉంది, ఆది పెరికి ఒక ళ్ళ నొకళ్ణు ఊాంహో కొట్టుకు చచ్చారు ఆ తుంగ గడ్డి మనేదోకాదు. ఒకనాడు యాదవులు అరగదీనీ నము (దంలో కలిచేసిన రోకలేే ఆ చూ్యర్దం తీరానికి కొట్టుకొచ్చి తుంగ గడైిగా మొలిచింది. ముని ఫెపంవ న బలహాను ల న యూదనవులు ఆగ డె విసుకభుకోనవంన న్లు మరణంవారు, ఆ సమ యూనిక్‌ అక్కవకు దూరంగా ఉండిబోయిన దారకుడు బభ్యడు

౨58 (శ్రీ ఆంధ మహా భారతము వచ్చారు. చచ్చిపడివున్న ఆ భవాల గుట్టలమధ్య ఒంటరిగా నిలిచివున్న 5 ఎష్షుణ్ని చూశారు, కృృష్టుడు నూవగా మిగిలిన గజతురగ రఫాలనూ (గ్ర్రులనూ ద్వాంకలా” దించపేశెడంం తిరిగి బల రాముణ్ని చేరాడు. దారకుని ప్‌ంచి, త్వం గా అప్ప నుణ్ని తే అని పంపాడు, అతడు "వెళ్ళాడు, అస్టసడే అందర్నీ ఉద్ధరిస్తాడు - అని చెప్పాడు, ఒక బోయవాడు పరిహాసానికి తుంగ గడ్డిని పెరిగి బభృడిమాదకి "వేశాడు, బభ్య్ళడు చచ్చి

అనంతరం బలరాముడు యోూగథ కత నిర్యాణం పొంద నిశ యించి=నోరు "తెరిచాడం,

బలరావు రసల నిర్యాణం

"తరచిన బలరాముడి నోట్లోంచి ఒక వుహా సర్చుం బె టకొచ్చింది. ఆ పాము ష్మరగా ఉంది. తెల్లటి పడగలు "వెయ్యి ఉన్నాయిః, అఆ పాము ఆకాశానికి ఎగిరి ళ్ళి నము [గంలో ఉన్న అదిశేషుడిలో కలిసిపోయింది. గుర్తించాడు ప్ర ఎష్పుడు,

తనకూ సమయం వచ్చిందని "తెలుసుకున్నాగు వాసు దేవ్రడు! అడివిలో పొదచాటున నేలపై పడుకున్నా డం, ఒక "కాలు ముడిచి పెట్టి వురొశశాలు ఆగాలి మోకాలిపై "పెట్టి పడుకుని ఉన్నాడు. అఆ సమయానికి అక్క-డ వచ్చిన ఒకబోయ వాడు మూశాడు, పొదలమాటునున్న ఎ%రని అరికాళ్ళు నల్ల పాదాలు చూసి = ఇదేదో నల్లయ్యిరి అయిఉంటుందనుకుని

మాసలపర [1 ము లిం బాణం 'వశాడు, అది తగిలింది కృష్ణుడికి నవ్వుకున్నా డు. కన్ను మూతెొడుం, కళేబరాన్ని అక్క_ జే వొదిలెని దిస థరూపుడై. "దేవతల సీేసలందుకుంటూ _- నిశామయమూ, నిసణమూ, నిరంజనను- అయిన తన పరమపదానికి చకుకున్నా డు, అరధ్జునుడి దుఃఖం అర్జునుడుదుఃఖంచాడు, డరూడనవుల నాననా దుఃఖంచే వసుదేవాదుల్ని ఓదార్చాగు, ఇదిగో మామయ్యా ! ఇంకో వారంరోజుల్లో ఈ సము[డం పొంగిపోతుంది, మనం ఇంద (పస్థం విళ్ళిపోదాంొ అనా రుడు ససు'దేవుడం “అబ్లుడూ 1నువ్వు చెప్పింది గాగాసేఉంది కాని నా వాళ్ళంతావోయాక "నేను (బతక లేనోయ్‌, నుప్వు యాదవ (్రైలనీ, నాశనం కాకుండా మిగిలి ఉన్న యాదన వృద్ధుల్ని, విల్లల్నీ, రధాదుల్నీ తీని కెళ్ళు అని జెప్పి, మర్న్చాడుదయం యాగం ధరింది నిం” [0 ౯ాం చెందాడు, అప్టనుడు అందర్నీ ఓదార్చాడు, దహన కార థ్‌ (క మాలు పూ _ర్రిషశాడుం క్చృ్షు జే అడిప్‌ కెళ్ళాడు. 1? నేవళ్ళి చూడాలి అన్నారు అక్టునుడు. (బాహ్మల్ని వాళ్ళనీ తీసు కుని "సెళ్ళాడు, అక్కడ క్చృషుడి కళా న్ని నూస్పి అశ్చర్య పోయాడు, దుఃఖంవాడు, మహాభారత యుద్ధంలో నశించిన వాళ్ళకోసం ఏడ్చిన (స్ర్రీల వడుపుగాని, ఊయాదవ నాశనం తన్యాత వడ్చిన వాళ్ళ వడుపులుగాని, ఆ *₹ంకూ కలిపివూ స్తే నవ్చే వడుపుకాని=అస్టనుడి దఃఖంముందు గడ్డిపో చకూ్క్కూడా

వ00 (న్రీ) ఆంధ వముహా భెరతము పనికిరావు. అంత వీడ్చాడం అర్జునుడు, పిళ్ళ మేథం చేశాడు, కృష్ణుడి "దేహానికి అగ్నిసంస్కారం చేశాడు మళ్ళీ మళ్ళీ దు౭ఖి౦చూాడు,

సూరా్య్యాదయం అయితే ద్వారక మునికిపో తుంది. అనగా, అందర్నీ బెటికి “తెచ్చాడు అర్జునుడు. సూరో స్రదయం అవడం ఆలస్యంగా ఆందరూ వూ స్తుంవగా-నే ద్వారక సము (దంలో మునిగిపోయింది. అక్టునుడు అందర్నీ తీసుపవచ్చి, ఆ రాతి ఓఆవనిలో విశ మించాడు, అంతమంది ఆడవాళ్ళని, వాళ్ళ నగల్నీ సరెన రక్షణలు 'లేకవోడాన్నీ, ఉన్న వాడు ఒక్క-డే అవడాన్నీ చూసి-అవవివొంగలు దాడిచేశారు. “నేను అస్టునుణ్ని చెబుతున్నా, మరా న్ర్‌దగా "వెనక్కీ. పొండిఅన్నా డు అఘ్టునుడు. వాళ్లు ఏనకుండా ముందుకొఇ్చారు అద్హనుడు గాండీవాన్ని (మోగించి మహాస్త్రాన్ని నంధించాడు. కాని మం(తాలు గుర్తుకురాలేదు, మవూమూలు బాణాలేశాడు, గురితప్పాయి. చినరికి తన గాండీవాన్నే క్యరలాపట్టుకుని భుజ బలంతో. ఆ దొంగల్ని పార దోలాడు. తను మహోస్తా)ల మం__తాలు మర్చిపోవడానిప, విలువిద్యలా "నేర్చురితనం పోవ డానికీ ఎంతో దుఃఖంచాడు అప్టనుడు,

అనంతరం అడక్టునుడు “వదవ్యాసుడి వగ్గరికి. వెళ్ళాడు, జరిగింది చెప్పి- “ఇదేమిటీ యిలా అయపోయాను? నామం[త బలం ఏలువివ న ఏచమైవోయాయి 2" అని ఎంతో దుఃఖించాడు,

వ్యాసుడు అతన్ని ఓదార్చి - “క హ్షుడూ నువ్వూ భూ భారం త్మించందుకు పుట్టారు. మోపన్నులై పోయాయి, అందు

మాసల ప ర్వ ము లే వల్ల అలా అయింది, కలియుగం వసోంది. కలి (_పవేశించ బోతోనా గడం కలికాలంలో మారు ఉండ లీరు. మం[తాలబలం తప్పుతుంది. వర్రకంకర మవుతుంది-దుఃఖంఛకు-ఇది దైవలీల” అని చెన్చొాదు, అర్జునుడు మనో వేదనతో తల పంకింవాడు, నుహా (పగ్చానికపర్వము వ్యాసుడు చెప్పినమాటపుచ్చుకొన్మి అస్టనుడు తీన్నగా హా న్పీనాపురం వవ్చేళౌడు, ధర్మ రాజుకు అన్ని విషయాలు చెప్పాడు ధర్మ రాజు కర్మ సన్యాసాన్ని అవలంబించి భూ(ప్రద శీణం చేద్దాం అన్నాడు. పాండవులు సనేనన్నారు. వమనువుడై న పరీశ్షిత్తుకు అంచ మో నాన్నగారి కన్న మూట _ హా స్పినాపురంలో పట్టాభి పే.కం చెనాకు, క్చృష్పుడి మనుమడైన వ(జదేవుడికి ఇంద _పస్టంలో పూభిపే.కం చెచఛారు, వళ్ళిద్దరినీ కాపాడే పూచీ సుభ (దక అప్పగించారు, ఆభరణాలు అవీ వొదిళలేసి-నారన స్త్రాలూకృ స్తాజినాలు ధరించి పాండవులు పాంవాలీ నమేతంగె భూ పదతిణానికి బయల 'యోగబలంతో తూర్చు సము (దతీ౮-న్ని వేరారు. అక్క-డ వారికి అగ్ని 'దేవ్రుకు (పత్యతక్షం అయ్యాడు. “అప్టనా!

బై0ఏ (న్రీ) ఆంధ మహో భారతము ఏ గాండీనం పని అయిపోయింది పరుణుడికీ యి అన్నా గళం అప్టునుడు గాండీవాన్ని సను దంలో ఉంవాడం. తిరిగి పాండ వులు అక్కడనుండి దతీణానిక్కీ పడమరక్సీ ఉ ర్రరానిక్‌కూడా "వళ్ళి, హివువశ్ప్చర (తం చాటి "సడుతున్నారు.

అ పాంజవులతో పాశ. ఒక కుక్కునూడా వస్తోంది హా స్తీనాపురంమంచీ అది వాళ్ళతోబా కే వెశుతాంది.

ఇలా వడుతుండగా-(చౌపది పడిసోసాగింది. “అన్నా (పది' పడిపోతుంది-అన్నాడు సహాజివుగు. “దానికి మనం అయిదుగురమూూ భభ ర్తలమె అయిన” అష్టచుడిమోద పక్ష పాతం ఎక్కు_వ, అంచేత అలా అయిపోయింది” అని, "వనక్కి తిరిగి వూడకుండా "నెళ్ళిపోయాడం. ధర్మళ౮జు.. “సహాడేన్పును పడిపోతున్నాడు” అన్నాడు నకులుడు. “తనే లెలివైవ' సల్లని గర్వం అ౭నికి. అంచేత పడిపోతున్నా డు” అంటూనే ముం

క్రంకొంచెం దూరం వెస్మూక గ*ోనకులుడు పడివో తున్నాడు” అన్నాడు అస్టనుడు, “తనంత అండగాడు లేవని

ధర్మ భఛీహాస్టనులూ, కుక్క. వెడుతున్నారు. “అన్నయా 1 అద్టునుడు పడిపోతున్నాడు అరి వాచం భీముగు, “తనంత రధికుడు "లేడని గర్వ మూను, నిగ్లక్ష న్రమూను. పవక వవువు తాగు అని వెబుతూ సళ్ళినోతున్నా గు ధు క.

గ మహాప్రస్థానిక పర్వము లిం9

“అన్నయ్యా ! నేను పడిపోతున్నాను అని ేకేశాడు

థీ ముడు. నువ్వు తిండివోతువి, చెడతిని, కండకొవ్వి, నోటి

కొ-చ్చినట్లల్లా ( చేలేవాడివి, దాని ఫలితమే యిది” ముందుకే "వెళ్ళిపోయాడు ధర శ్ర జాం కుక్కతో,

మేనుపర సతంమిోదిక్‌ వేచేనంకీ ఇం దుడు రథం కచ్చి “బొందితో స్వరం "రావడం సామాన్యంకాదు. నీ అంతవాడిప్‌ నువ్వే. నా=రథం ఎక్కు అన్నాడు,

“నాతొ వచ్చిన నాభ క్తుగు ఈకుక్క_గారు. ఈయన్నీ

“అదెలా కుదురుతుంది! కుక్కు జన గై పాపివ్య్‌జన గ్రా నపర్షం

“ఆ మాటలకు ధర శ్రా దె (పాథయపూర్వకంగానే చెప్పాడు, “బొందితో స్వర్షం వొరకదు. కాని సీ భ కుణ్న యిన నాకు అది ప్రసాదించావు అలాగే నాభకైన ఈ కుక్క-ను నేనూ వొదులుకోలేనుగా” అన్నా కు.

"వంటనే కుక్క యమధర్మ ౮*జుగా మారిపోయింది “భభ్ధాక్స్‌ ధర్మ రాజూ! ని థన్మాన్న పరినీలించేందు "కే కలా వేశాను, అందరూ స్వర్షంకోస మే ధర్మంచేస్తారు. "కాసి నువ్వు డితో స్వర్షంచేరి సుఖంచు అని వీడ్కోలలిచ్చి పంపాడు

29 (శ్రీ అంధ మహా భారతము స్వర్గారోహణము

"ధర్మ రాజు స్వర్గం వచేరాదుం, “రాజుకీ నరకం తప్పదు* కానీ, వపాపం అనేది ఎరగని రాజై లే మాతం ఒక్క_సానై. సానర కాన్ని నరాడాలి.

ధర గ్రా జకు నర కాన్ని హఊమూాపింధారు, సూర్యునిలో కర్టుణ్నీ, చం(దుడిలో అభిమన్యుణ్నీ -మహాలక్షిలా” శతకోటి సూర్య నంకాశ అయిన (₹”పదినీ, వసువుల్లో ఛీష్ముణ్న్వీ, బృహసృలి (పక్క-న (దొ ణున్న్న అందర్నీ వరాపీందారు,

ఆకాశగంగలో స్నానమాడి ధర్మరాజు దైన్యాన్ని సంపాదించుకునా చెడు

భూలో కాన్ని నితండియైన పరీశ్చిత్తు సర్వ జనర ౦జ కంగా వలుతూ వుంజేవాడు, ఒకనాడతడు వేటకని వెళ్ళి అలనీపోయాడు. శమిోకుడనె బుస్య్యూ(శ్రమం పరాడు, ఆ బువపీ. ధ్యానంలోవుండి పరీక్షిత్‌ ను ఆదరించక పోనడంవల్ల కిససి=చేరువలోవున్న మృతసర్చాన్ని ఆబుపీయొక్క మెడలో

అది "తెలిసిన బువషీకువూరును ో*పర్‌వ్లితల్‌ తత్షకుడి కాటునలన వారంరోజులలో మరణింవాలి” అని శవీంచాడుః

ఆ వార్తవిన్న స్‌తం (డాతత్సకుడి నుండి త ప్పించుకు'నేం దుకు ఎన్నో [(పయళత్నాలు చేశాడు ఫలించలేదు తక్షకుడు ఆ బుషివా క్యాన్ని సత్యం వేయజడంకోనం సితం(డిని కాట

సుధా రోపహాణ ము ౨93 డం-తద్యా రా పరీక్సితు స్వర్షస్థుడు కానటం నీవు పజ్షాభి వ్‌ కుడవు కౌానటం జరిగాయి,

ఆ తర్యాత ఇన్నాళ్ళకి = ఉదంకుడు నీ సభకునచ్చి-నీ తండి మరణానికి తక్షకుడే. కారకుడనీ - కశ్ష తీర్చుకోమనీ చెప్పనడంస ల్ల నువ్వు అతిలోక సాధ్యమూ, సర్చలోక విధ్వంస క మూయయిన సర్పయాగానిక్షి వొడిగట్టావు-

'కాస్సి సర్వ సర్ప సంరశ్షణార్థమై జన్నించిస ఆ స్పికుని హితబోధసలన యజ్ఞాన్ని చవాలింవావు,

లోకో త్తరమైన నీ వీతాళ్ళ చారి.తాన్ని "తెలుసు కోవాలనే కోరికతో పరమ విష్ణ్వంశో దృవులూ, "వేద వ్యాసులూ మోవంశ మూలపురుషులలో ఒకరూ నాకు గంరదేవులూ అయిన (శ్రికృష్ణదై పాయనులవారిని కోరావు. వారి ఆ ఫ్రనగుసరించి నాటినుంచి నేటిదాకాగల నీనంశపు గత చరి[తని నేను చెప్పాను.

జనమేజయ మహారాజూ ! ఇదీ భారతపీరకుల గాధ, విన్నా చదివినా పుణ్య (పదం, పర్వదినాల ఇది పఠించిన

పుణ్యం చెప్పతరంకాదు.

మా గురుబేవులవారై న (శ్రీ వ్యాసులవారు దయతో

+శయంా అనే (పబంధాన్ని నీకు వినిపించాను. ఈ

మించింది మరొకటిలేదు, (శ్రీ) వ్యాసులవారి ముగిస్తున్నాను అని గురువుకు నమస్కరించి వె శంపాయనుడు

క96 (వ్రీ) అంధ మహో భారతము ఇదీ భారతం, ఇందులో 'లేనిదేవీేలదు. మానన్చుడికి శానలసీనవి అన్నీ ఉన్నాయి. అందున"్లే ఇది మహపె-తిహాసమై నొని 'శెక్క్‌ాందిం నుభం౦ యదత్షర పద (భ ష్టం మూ (తాహీనం శ్‌ యద్భశేత్‌ | తత్పరం తవు థ్‌ ాం "చివ నారాయణ నమో స్తుతే 1 తపోయ న (కీయాదిషు నూ న్ట్‌నం సంపూర్హ ఆం యాతి సదో్యోసంచే తమచ్యుళమ్‌. 000 రర ఇన్ని! టో (పకౌష్‌ (పింటింధ్‌ శు అన్నపూ ర్లృమ్మపే!

న... ఉ్‌ జ్‌ ఒం క. = | ఆ అంశతో నననననను శ? ॥ జె వ. ॥ . క స క లారా ( న ల - ల" నం న. వ. ా . . న ర టు క / , తో క్ల... ఆ క చేసన క ( - - త్‌ో | నీ " ల అం టం. ” వ్‌. న ఒం తు ” (| టు వ శ్‌ న " = స | | . జ జీ చే ఉసి ఇహ లే క (| 1 ళా చ యా ఫా. ల జీ నా జట. ఆ వ. న స క | న్‌ ( న. ళ్‌/ శి అం ఇ య ం వే నా తి ళ్‌ ళు నే గ్‌ నీ , స _ నా గ భో 9 గ. గ్‌ కో ఫ్రీ ళ్‌ ట్ర ( క కంబ ఛో / ] శ ఖు గ్‌ ఇ! ( డో ౪ , | . నా] ణీ ళీ అనో . హు కా జ క స వా అత ఇల జే హా సు జటా క ల క్‌ లు! న వ. = ష్‌ క టో శౌ ము -. నమక తా నం ౧ 214 అలిలిన్తి తు ప గా యు నసల స తు , తా ౧ . ఛి బీ న. ఇ. స తూ ల ల్‌ సఇ నా క త. .4 ధనం క 5 లి ఇహం ఖీ ఆనీ న కా మీ యేం క ల తాళ . లో! క్‌ త లా ఖా తకు. న 1 ” వక క అర్తాట్‌ జ (| సై నభ ఛి భీ ఆతి... “ స్ట వ 'కేఖ్య తాల్‌ ల లంగ్‌ (1 న _ మ. శ్‌ నం ళ్‌ ,. గ సా న్‌ న. ల ః| వా | త్త పాయ క టం క 4 బలైన ల్‌ జ ఓ పస్తే నూ జ కన 4 న ఇట్ల ము అము ౬ బం . ల" ఇటీ వీ క న దటి ఆర. హా స ర్న* లం మం ఓ క న చ న్‌ 4 క క మ స టంట మాచ క చీర. (మ్‌ ల నవ ” త్రీ తే: శ్‌ జోలో క నం నంట న్‌ న మూ నో సా మగ . జ కట / క లో! /! 1 చర) చా. లో క టల ల. + శ శీ . వ స ళ్‌. న క్షవరం ౩ జం పో అ "ఆహా! న వే 1 టా , స ళ్‌ 4 మ కీ న న శాస నే! తభ జీ. పలా క జై పూ జ్‌ గ్‌ ళి శ ళో ఫ్రీ ట్‌ మ. వల పాడ జయా . కం స య ఇ నో | క య! క కు. ళ్‌ వలు. శఇాశ. అ ళ్‌ ,. - న న న యయనయ అ న్యల్‌నో! వ ం జ్‌ టీ! మ ా.. "'6ళళటీ న వ్‌ ్టాళి తీ / భ్‌ జా ట్‌ శై 0. [గ ర్లు. ఇళీ ఫొ క్షు వ ను ః వ లీ ఖే జ “ ఈయూ )వు ఖ్‌ ళ్‌ కే || శిఖీ, నయన, శ్రే, ఫి ౯ లర ర ళన ప్‌ ఉయ్‌ ను “న్‌. ఇ 0 సర కి నలప షమ ల. వ్య క్ష. + న ను తి టీ న. , గ్త్‌ “ 1 ఆనా తో హక టీ య + వ్య 1 ఎ తగ లౌోఅూ క/ [జ్‌ న్‌ న యొం ల ) నాని! సీ వ్‌ క్‌. క్‌ు ఏ. మైన కాంత గల వో , క్‌ స టీ |. . తీ కో /శ్రీ ఇవా బార ్‌ [.. ల్‌ ప్రే తే గకికి వాల ఆ వశ గా 5 అంక ॥ ననా , ్లీ అలో నలో రో తా _ గయా రా వ ాంరలయోూా ను "రగ క రూోర్వం ఇ జయకుల ళ శె న్నే న్‌” ఆ | న్‌రారి ని ష్స్య్య్తం. ల నో వ “భో కర వట వ 1 ॥ కీ పరా ఆజ్‌ ప పనై శో ళ్‌ శ ” చే కనక 1 | _ ఖః న ల గో న్న వ ఓ క" . త్‌