Telugu అంధకారంలో_రంగనాయకమ్మ_1980_481 P_SVKA103B287 - anilvaranasi/indianlanguages GitHub Wiki

!

= టల జీ పటం టం 64 ్ర అర ట్ట ఆ టర కీ = ప. శ

ల గ -

గ ఇ నే ఇ

₹ క్‌ ళ్‌. బబ త్‌ = | ప. ప్‌

|,

.. లా

న్స వభబ్ది స్త న్‌ టు నానదొజూద్‌ శి ం | జ ఇ ॥ భ్‌ | +, . శ స = క తో త. శ ల.

స్వీట్‌ హోమ్‌ పగ్గిశేషన్స్‌ [ప్రచురణ నంబర్‌ ః 1 *టంధ కారంలో అక 9 ళా (నవల) మొదటి ము[దణ ఐ= కే9బే సె ఫైబర్‌ మూడో ము దణ = 190850 మార్చి ముఖచ్చితం | బాపూ" వల: 18-00 (4౦. ఆ (్న్‌ అరుణా పబిషింగ్‌ . న్న, ( ఏల విజయవాడ = ముదణ | నవోదయ ఆప్ట [పీటర్‌ ఎ విజయనూగ = 8

వేశ్వంకాన్ని నిర్యూలించాలం కే వెశ్తు సమస్యని పరిష్కరెస్తె చాలదు. రంచాలి,

“,. ....పడుపు వృత్తికి మూలం పెవేటు ఆస్తిలో వుంది. కనక ప్రైవేటు ఆ _స్తితోపాటు అదికూడా రద్దయి పోతుంది

ఎ వీంగెల్స్‌ (1847) $ 4 ఈ

“వాళ్ళు (వేశ్యలు) బూర్జువా సమాజంచేత రెండ విధాల ాధిత్యులెన దురదృష్టవంతులు. ఒకటి; చాన పొవీష్టీ ఆస్తి వ్యవస్థ చేత నాధితులు, ెండు ఏ దాని పొవిస్టీ నెతిక కపటత్వ్యం వేత బాధితులు

జా లెనిన్‌ (1980

కొత ముంపువూటి నన

"7 జ్రుంధకారంలో....” నవల రాసి పదేవ్ళ దాటింది. (106% లో రాళాను. ) పదేళ్ళ కాఆంలో ఒక మనిషి చాలా నేర్చుకుంటాడు న నేర్యుకునే స్వభావమూ, సమర్ధతా వలటే, రచనా వ్యాసలగంలో పున్న వళ్ళకి ఆ అవకాశల మరీ ఎక్కువగా వుంటుంది.

ఈ నవల రాసినప్పుడు నేను రాజకీయలగా పొరపాటు ఆలభిపాం6 = అతో వున్నానని ఇప్పుడీ నవల చదివితే నాకే తెలుసోంది.

[పకృతి గురిలచి గాన, సమాజం గురించి గానీ పొరపాటు అభి [ప్రాయాలు పోయి సరైన ఆభ్మిపాయాలు (కాన్త్రీయ శానం) సర్వ ౩ అలప్రే ఆ పని ఒక గంటలోనో, ఒక రోజులోనో జరిగేది కాదు. వ కృషిని బట్టీ, శ కిని బట్టీ ఆ పని కొంత తొందరగా జరిగితే జర. పళ గానీ ఎ;త తొందరగా జరిగినా దానికోసం కొంతకాలం మాతం అపార మవుతుంది. ఒక రచయిత పొరపాటు అధి పాయాలఅనించీ సరైన అవ్‌ [ప్రాయాఅకు వచ్చేలోగా కూడా కొన్ని రచనలు చేస్తూనే వుండు కాబబి, అతని జ్ఞానంలో పచ్చే మార్పులు ఆ రచనల్లో ఎప్పటి కప్పుడు : పతి దింబిస్తూ వుఠటాయి. ఈ పరిణామ కమంలో వుఃడగా అతను చవ :6 తేసే అభి పాయాల్లో కొన్ని పూ రగా సరైనవిగా వంటా:ట. కొగ్చి పూరిగా తప్పుగా వుంటాయి. కొన్ని కొంత సరిగ్గానూ, కొంత తప్పుగాను* వుంటాయి. ఈ తప్పొాప్పులతో కలిసిన ఆ రచనని మొ తలగా చూరు నప్పుడు ఆది ఎక్కువ భాగలి తప్పుగా వుండడమో, లేదా ఎక్కువ భాగల రైటుగా వుంఠడమో జరుగుతుంది. దాన్నిబట్టి దానికో | పదాన స్రభావం ఏర్పడుతుంది.

డ్రి

“*టధకారంలో....” రాసే నాటికి నేను రాజకీయాఅ విషయలలో ఎక్కువ భాగలి తప్పుగానే వున్నాను, సాంఘీక విషయాలలోనూ, న్రీ పురుష సంబంధాల విషయంలోనూ కరెక్టుగా వున్నాను. (ఆంటే నా అభి పాయాలు కరెక్టుగా వున్నాయి.)

ఈ నవలలో వున్న కథా వస్తువు చాలా సహజమైనది, అభివృద్ధికర మైనదీ, రాజకీయాఅ విషయంలోనే కొన్ని అభి పాయాల్ని సవరించు కుఠటున్నాను. దీన్ని పాఠకులు గుర్తించాలి.

నవల [పారలభంలో రచయితకి (ఆంటే నాకు) కాల గెస్‌ మీద విశ్వాసమూ, భ క్ర వున్నాయి. నవల చివరికి వచ్చేసరికి స్వలతా స్తిని రద్దు జేసే సోషలిజమే సరైన మార్గం అనే దృకృధల కనపడుతో అది.---- రచయిథతికి నవల మొదట్లో ఒక అభ్మిపాయమూ, నవల చివరికి ఇలకో అభ్మిపాయమూ పుండడంల చాలా విచ్మితమైన విషయంగా వుంది. నవలలో వున్న ప్మాతల విషయంలో ఇలా జరగవచ్చును. ఒక ప్మాత మొదట కొలి [గెస్‌ మీద భ్‌ క్రితో వండి, తరా ంత్‌ క్ష మ్యూనిస్టుగా మారిందని రచయిత చెప్పవచ్చును. కానీ ఈ మార్పు పొ తఅ విషయంలో గాక రచయిత విషయళలలో జరగడమే ఆశ్చర్యకరమైన విషయల,

ఈ నవలని మొదట పూర్తిగా రాశాను. ఆ (స్కిప్పనినా దగ్గిరే వంచుకుని కొంత కొంత భాగల మ్మాతమే [పతీ నెలా [ప్రచురణ కోసం పంపిస్తూ వుండేదాన్ని. అలా పంపీలచేప్పుడు ఎప్పటికప్పుడు నాకొ త్త అభ్మిపొయాలు చేరుస్తూ వుండేదాన్ని. ఇది *“జయం్రి మాసపష్మతికలో 18 నెలకు పైగా సీరియల్‌గా వచ్చిలది. నవల (ప్రచురణ చివరకు వచ్చేసరికి నా రాజకీయాభి పాయాలలో మార్పులు జరిగాయి. ఆ మార్పుల్నే నవల చివరలో వ్య కల చేకాను. దీనివల్ల _ మొదట ఒక రకం అభ్మిపాయాలు గఅ రచయితతికి చివరికి ఇషలకోరకఠి అభి పాయాలు వచ్చాయి. ఈ రచయి(తి కాల గెస్‌ వాదా, కమ్యూనిస్టుదాదా అనేది చేల్చడల కష్టం. కాం గెస్‌ వాది అయిలే కమ్యూనిజాన్ని సమర్ధించకూడదు. కమ్యూనిస్టువాది అయితే కాల గెన్‌మీడ భ క్రి చూపకూడదు. నవల మొడటినించీ కూడా కొల్టగెన్‌

నాణుకు ల్ని విమర్శిస్తూనే వుండాలి. మొధటీనించీ కూడా కమ్యూనిస్టు దృక్పధంతో టే వుండాలి. కానీ ఇక్కడ ఆలా జరగలేదు. -

నవల రాయడం మొదలు పెట్టినప్పుడు నేను కాం[గెస్‌మీద భ క్తితో వున్నానను కుందాం. నవత ఫూ ర్రిజే సే కాలానికి కొఠి గెస్‌ రాజకీయాఅ గురించి నా ఆభ పోయాలు మారిపోయాయి. అనుకుఃదాలి. అప్పుడేం చేస్తాను ? నవల (స్కాప్ట అంతా నా దగ్గిరే వుంటులది కాబట్టి, దాంట్లో కాల్మగెస్‌ని క్రి రించిన భాగాలన్నీ మార్చేసాను. నా దృక్పథ౪€ కమ్యూనిస్టు చృక్పధంగా మారిన తర్వాతే ఆ నవలస బైటికి పంపుతాను కాబట్టి దానిలో రెండురకాల దృక్పధాలు కనపశవు. కాస్హి ఈ నవలని కొంత కొంత భాగాలుగా (పచురణకు పంపించాను కాబట్టి మొదటి భాగాలు (పి9టె పోయాయి. చివరి భాగంలో నా కమ్యూనిస్టు అభ్మిపాయాలు కొంచెం వ్యకృమయ్యాయి. సరియల్‌గా చ్చిన భాగాఅన్నీ కలిపి మొదటిసారి పు సకంగా వేసేటప్పుడు నా రాజకీయ భావాలో మొదటికీ, చివరికీ వున్న ఈ లేడాని గురించి నేను ఒక ముందుమాట రాసి వుండాల్సిలది, కానీ నా అభ్మిపాయాల్ల వచ్చిన తేడాని ఈ నవలలో ఇలా వ్య కం చేశాననే విషయాన్ని కూడా నేను ఆప్పుడు గమనించుకోలేదు. ఆ విషయ ఇప్పుడు గమసుఠంచాను కాబట్టి దొన్ని గురించి ఇఠత వివరంగా రాళాను.

ఈ నవలకు *సమిక్షలు" రాసిన పృతికఅవారు కూడా. "కచయి (తికి రెండు రకాల రాజకీయ దృక్పధాలు వుండడాని ఇ" గమనించలేదు.

కొల గెస్‌ గురించి నేను ఎలాంటి అభి వాయాలు వ్య ర్‌ం చేశానో ఇక్కడ కొంచెం కుపంగా చెపుతాను,

కాల గెస్‌ నాయకు అఠివరి మీదా ఆస్పుడు నాకు భక్తి గౌరవా లున్నాయి. గాంధిమదా, న్యెహూఘీదా, ఇందిరాగాంధీమీదా, అటువంటి వాళ్ళలదరిమీ దాం

“ఆనాడు భారతదేశ పవ్మిత స్వాతంల్యత్య టినఠ. ఆనాటికి భారత మాత దాస్య శృంఖలాలు తెంచుకుని పందొమ్మిది సంవత్సరాల స్వేచ్చా జీవతఠ గడిపిందో ఆని రాళానంటే, భాఠతదేఖంలో కోట్ద కొద్దీ (ప్రజలు

వ్‌

ఈనాటికీ ఎలాలటి రాజకీయాంధకారలలో వున్నారో ఆఅలాలటి ఆంధకొరలలో ఆనాడు నేను వున్నానన్న మాట.

భారతదేశం నిలచీ (బిటిష్‌ పరిపాలకులు వెళ్ళిపోవడాన్నే స్వాతం (త్యంగా మన దోపిడీ రాజకీయవే త్రలు చెపుతూ పులటారు. 19047 లో మన దేళొనిక్సి స్వాతలత్యల వచ్చిలదలిటారు, అసలు ఒక దేశం స్వతఠ [తంగా వుళడడం అంటే ఆర్థిక విషయాలలోనూ, రాజకీయ విషయాఅ లోనూ విదేశస్తుఅ బంధనాలలో చిక్కుకోకులడా, విదేశీయుల టోపిడీకి గురి కాకుండా వుఠిడడ€6, కానీ అలా జరుగుతోందా 19047 తర్వాత ఖ్‌ (బిటిష్‌ వాళ్ళు వెళ్ళిపోయినా వాళ్ళ పెట్టుబడులు మన దేశంలోనే వున్నాయి. అంటే మన కార్మికుల్ని వాళ్ళు దోపిడీ చేస్తూనే వున్నారు. అంతేగాక, ఇతర సామాజ్యవాదులు కూడా మన దేశంలో పెట్టుబడులు పెట్టి మన డేళ (పజల్ని వోపీడీ చేస్తున్నారు. ఇక్‌ రాజకీయాల విషయంలో కూడా - స్నామాజ్యవాదుల [పయోజనాఅ కోసమే మన దేశ రాజకీయాలు నడుస్తు న్నాయి మన దేశంలో అనేక రాజకీయ పార్టీలు అనేక సా మాజ్య వాదులకు పజెంట్లుగా వున్నాయి. ఈ రాజకీయాఅవల్లా, ఈ ఆర్థిక వ్యవస్థ వల్గా మన దేశ (పజలు ఏమి లాభపడడంల లీదు మన “స్వతల తళ" పర్ణ నొ మాజ్యవాదులే లాభపడుతూ వున్నప్పుడు దొన్ని స ఏతీల తఠ ఆన డానికి వీలులేదు. (బిటిష్‌ వాళ్ళు వున్నప్పుడు ఏం జరిగిలవో లేనప్పుడూ ఆదే జరుగుతూ వుంది, మనం దేన్ని స్వతఠ్మితల అనుకుంటున్నా మో ఆ స్వతంతం వల్ణి మనల సా మాజ్యవాదుల దాస్యఠల నించి నిజంగా బై టపడలేదు. మన కార్మికుల |[శమని స్మామాజ్యవాదులు దోపిడీ చెయ్య డానికి వీల్టిని విధంగా పరిస్తితుల్ని మార్చుకున్నప్పుడే ఆది మనకు 'స్వతళల తం" అవుతులది---- ఈ విషయాలేవీ నాకు అప్పుడు తెలియక ఫోవడం వల్ల, ఆందరూ ఫొరపడుతూ వున్నట్టుగానే నేనూ పొరపాటుగా ఈసా ఏతళ| త్యాన్ని నమ్మి “భారతమాత దాస్యశృలఖలాల నించి బయట పడిలదని*ో రాశాను

నెహాని, (పశాస్వామ్య (పియువనీ, జాతి మత వర్ల భేదాలు లేని వాడనీ, ఇంకా ఏమేమో పదాలతో న్మెహూని వర్ణిండాను, ఆసలు వా స్తవలి

ట్ల

ఏమిటలటే._._న్నె హూ వోపిడీ వర్షాల ఏజంటు, 134౮ నించీ 51 వరకు తెలంగాణాలో భూస్వామ్య విధానానికి వ్యతిరేకంగా 'పేదరై తులు పోరాట, చేసి భూములు పంచుకున్నారు. ఆలాంటి విప్లవాన్ని నెహూ రకష 'టేరుల్లో ముంచేసి, సైన్యాల సవాయలంలతో భూముల్ని మళ్ళీ భూస్వాముల" అప్పజెప్పి, పేద రైతుల్ని చితహింసలపాలు చేళాడు---అలాలటి నెహం (ప్రజాస్వామ్య (పియుడూ, వర్గభేదాఅకు అతీతుడు ఎలా అవుతాడు' అతడు భూస్వాముఅ ఏజెం టేగానీ (పజలకు మెలు చేసే మనిషి కాడు-- ఈ విషయాలు తెలియనప్పుడు రచయితలు గానీ ఇంకొకరు గానీ టోపి. దారుల ప తీకలు రాసినదాన్నే నమ్మి, నెహూ [పజలకు మ్మితుడు ఆన కుఠటారు....సమాజంలో నిజల ఏమిటో తెలుసుకోడానికి వీలైన వర దృక్పధాన్ని అర్థం చేసుకుంటేనే గానీ ఈ విషయాలేమీ అర్ధం కొవు. ౯

"గాంధి చెప్పినదంతా గొప్పదే. దాన్ని కొం గెస్‌ వాళ్ళు సరిగా పొటించక పోవవం వల్లనే దేళానికి మేలు జరగలేదు అనే ఆర్హం వచ్చే టట్టుగా కొన్ని అభ్మిపాయాలు వున్నాయి ఈ నవలలో. ఇలాంటి వన్నీ పొరపాటు అభి పాయాలే. గాంధీ కూడా నె హూలాలటివాడే. స్నామాజ్య వాదుఅ ఏజెంటు. ఆర్థిక; రాజకీయ విషయాలలో గాంధీ అభి పాయాఅన్నీ వోపిడీదారులకు వుపయోగపడేవే,

లాల్‌ బహచూర్‌ కాస్త నిజాయితీవల్లా స వ్రయలి కృషివల్లా [పథాని పదవి నలంకరించాడని వర్షించాను. ఒక వ్యక్తి నిజాయితీతోటీ, స్వయల కృషితోటీ [పధాన మంతి అవడలఠల సాధ్యమౌతులదా ? లాల్‌ బహదూర్‌ ళాన్సై ఏ వర్ష రాజకీయాఆలో వున్నాడో ఆ వర్గ కృవితోటీ, ఆ నర్గంలో ఓక సెషన్‌ కృషితోటీ ఆతను వాళ్ళ (పతినిధిగా అయ్యాడు. అందులో శాస్త్రి కృష్‌ కూడా వుంటుంది, కాన్హీ అతని క్చవ్నీ ఒక్కటే మాతల ఆతన్ని _పధానమళ్యతిని చెయ్యలేదు.

భారతడెళానికీ, పాకిసాన్‌కీ జరిగిన యుద్ధంలో లాల్‌ బహదూర్‌ కా “శతృ నాశనం" జరిగేలాగ పరిపాలిలచాడని రాళొను. శతృ నాశనం అలటే ఈ శతృవులు ఎవరికి శళ్ళవులు ? పాకిసాన్‌ (ప్రజలు థారతదళ (ప్రజయ

10

శతృవులు కారు. ఆ రెండు దేశాలకూ యుద్ధత జరిగిందంటే ఈ దేశ పెట్టుబడీ దారులకీ, ఆ దేశ పెట్టుబడిదారులకీ జరిగిందన్న మాట. వీళ్ళు ఓడిపోతే వాళ్ళు లాభపడతారు. వాళ్ళు ఓడ్రిహోతే వీళ్ళు లాభపడతారు, యుద్ధలవళ్ణి వచ్చే నహ్టైలు మాతల రెండు దేశాల [పజలూ అనుభవిస్తారు. సైనికుల్లా పనిచే సేది పేదవాళ్ళ. యుద్ధాల్లో చచ్చేది పేదవాశ్ళే. *శతృనాశనం' ఆంటే మన పెట్టుబడిదారులకు సంబళ౪ధించిన శతృవుల నాశనమే. శతృవులు అంటే భారత దేశస్తులలదరికీ శత్చవులే ననుకోవడత తప్పు.

“నవయవ్వనంలో స్వతళం[త భారత లాంటి వర్తనలు దోపిడీ సళస్కృృతికి సలిబళధించిన వర్ణనలే. దోపిడీ సంస్కృతిలో యవ్వనదశకే విలున వుంటుంది వృద్ధాప్యల అంటే హేళనే,

దోపిడీ సంస్కృతి-నస్రీఅను కామానికి ఉపయోగపడే (పాణుల్హాగానూ, [పజల్ని చాకిరీచే సే (పాణుల్లాగానూ చూస్తుంది. కామానికి ఉపయోగ పడ డమూ, చాకిరీ చెయ్యడమూ అనే ఈ రెండు పనులూ యవ్వన దశలోనే జరుగుతాయి కాబట్టి ఆ యవ్వనానికే విలువ వుంటుంది. బొాల్యదళకి గానీ, వృద్ధాప్యానికిగానీ విలువ వుండదు. పైగా హేళన, *కు్కరకులక' అనో, "ముసిల్టి, ముసిలాడు" అనో వెక్కిరిలతలు । దేశొన్నికూడా నవ యవ్వన పతిగా పోల్చుపంటేనేగాసీ విలువ వులడదు. టొోపిడీ వర్షాలకు ఆనుకూత మైన ఈ భావాలు రచయితల్లో వుంటాయి కాబట్టి ఇంాఠిటి వర్తనలు తేస్తూ వుంటారు. నేశు అటువంటి తప్పు వర్ణనలు చేసే సాల పదాయలలోనే వులడడల వల్లి దెళాన్ని నవ యవ్వనవతితో పోల్చాను.

దోపిడీ రాజకీయాల్ని, దోపిడీ సంస్కృతినీ కే రితచడమే ఈ నవలలో మొత్తం కధ అయితే ఇదిచాలా అభివృద్ధి నిరోధకమైన రచన అయ్యేది. కానీ ఈ నవలలో కధ కాం[గెస్‌ రాజకీయాఅకు సంబలధించింది కాదు. అవి అక్క-డక్క-డా వచ్చే వర్ణనలు మాతమే. ఆలాంటి వర్ణనల్లో తప్పుల్ని చూసి ఈ నవలే పనికిరానిదని తో సేస్తే అది ఉత్త మూర్చత్వ అవుతులది. కధా వసువు ఏమిటి, దాని [ప్రధాన స్వభావల ఏమిటి ఆనే విషయాలు పట్టించుకోకులడా, రచనలో కొన్ని రాజకీయాభ్ళి పొయాలో ఇతర అభి [పాయాలో పొరపాటుగా వుంటే, ఆ పొరపాటని చూసి ఆ రచనే పనికి

క్షే

రానీదని స్టాంపు కొట్టకూడదు, నా పు స్తకాన్ని సమర్థించు కోవాలని కాదు నేసీ మాటలు రాసేది. రచయితల్ని అంచనా కట్టే విషయంలోనూ, వారి పరిణామ కమాన్ని అర్ధం చేసుకునే విషయలలోనూ ఇది చాలా [పధాన మైన సమస్యగా ములదుకు వసుంది. మిడిమిడి జ్ఞానంగల కమ్యూనిస్టులు ఓక రిచనలో [పధానాలశమేవో, అ సధానాంశాలేవో అర్ధం చేసుకోకుండానే ఆపధానమైన అంశాలలో పొరపాట్లని చూసి మొతం పు సకాన్నే తిరష్కు రిసారు. ఆలా చెయ్యడం పొఠపాటు.

ఈ నవలలో ఒకచోట అలిత శ్వేరలతో చలల ' మెదానలి గురింది చర్చిసుంది.

ఆమీర్‌ రాజేళ్వరినిగాక ఇలకో స్ర్రీని కోరడం ఆతని బలఅహివతీ, ఆతను ఆలా కోరినందుకు రాజేశ్వరి మొదట జుధపడడం కూడా అమె ీబతహీనతినీ అలిత వాదిస్తులది.

పురుషడు [పియుూూలినిగాక, ఇంకో గ్రిని కోరడాన్ని బలవానతగా ఆర్షం చేసుకోవడం సరైఆదికొదు. ఆలాగే రెండో విషయం కూడా (పియుడి

థి తూ దృష్షి తనమీద నిలచి ఇంకో స్రీ పీ'దకి మారినందుకు [పియురాలు బాధ పడడం అనేది బలహీనతగా భావించడం కూడా సరై అదికాదు.

అలిత వాదన ఆలిత జ్ఞానాన్నిబట్ర వుఠటుంది కాబట్టి, అలిత ఆ విష యాన్ని ఆలా అర్జం చేసుకులది. (ఆంటే, అప్పుడు రచయితి కూడా ఆ విషయాన్ని ఆలాగే అరం చేసుకుంది.)

“మైదానల' లో (ప్రధానమైన విషయం--- [పియడి (ప్రేమగానీ, (పీయుకాలి [ పేమగానీ మారినప్పుడు, రెండో వ్య కిని కోరినప్పుడు మొదటీ వ్యకి అసూయ పడకూడదని స్ర్తీకి పుషుుషడికీ కూడా చెప్పడం, అమీర్‌ కోసల రాజేళ 6రి త్యాగం చేసింది మొదట, రాజేశ గరి కోసం అమీరూ త్యాగాల శేళాడు చివర.

ఇది సరైన సూతమనీ. ( పేమలో అలాగే జరగాలనీ ఇ వ్యూళ నేను అనడంలేదు. అలిత ప్మాతద్వారా ఆర్జ్యుమెలట్‌ రాసినప్పుడు కూడా ఆలా

కేల

అనలేదు. న్రీఆ విముక్తి దృష్టితో చూసీనప్పుడుగానీ, స్రీ పువష సంబంధల వైరుధ్యాలు లేని స్తాయికి చేవాఅనే దృష్టితో చూసినప్పుడేగానీ [పేమలో అ మార్పుల సూ(తాన్ని అంగీకరిశచము. కాస్స, యాఖైై ఏళ్ళ కిందట రాసిన రచయిత, న్రీ స్వేచ్చ గురించి అప్పుడప్పుడే కొత్రగా ఆలోచిసోన్న రచ ముక, ఈ సమాజంలో _పేనుల్లో మార్పులూ, అసూయలూ చూస్తూ వున్న రచయిత......ఆలాంటి అభి పాయానికి రావడల ఘోరమైన తప్పుకాదు, ఆయనకు తోచిన పరిష్కార మార్గం అదీ. ఆయన ఆ విషయల అలా చెప్పడానికి కొారణ€ల ఏమిటో ఆర్హం చేసుకోవాలి. దాంట్లో ఈనాడు ఎంత తీసుకోవచ్చునో, ఎంత తిరస్కరించ వచ్చునో నిర్ణయించుకోవాలి.

అలితా శేఖరం దేశంలో నిరుట్యోగల గురించి మాట్లాడు కురిటూ, ఓటు హక్కుని తెలివిగా వినియోగించుకోవాఅనీ, ఉద్యోగాల కోసం [పతీ ఒక్కరూ [పసయత్నిలచ కూడదినీ.... బప్రుకుంటారు. నిరుదో ఖ్టిగ్‌ సమస్యకు మూఆ కారణల ఏమిటో అర్ధం చేసుకోలేక పోవడం అన్నమాట ఇది. ఆందరికీ ఉట్యోగాలు ఉండే పరి స్పితి కావాలి.

వోటు హక్కుని ఎంత తెలివిగా వినియోగిలచుకున్నా ఓటు వేసేది టోపిడీదారుల్లో ఎవరికో ఒకరికే, ఆ వ్య క ఎవరో ఎంచుకోడానికే ఓటరు తన తెలివిని వినియోగించి నట్టవుతులదిగానీ, ఆ తెలివివల్ల ఆతని సమస్య పరిష్కారలకాదు,

వర్గ పోరాటాఅ ద్వారా దోవీడీ వ్యవస్థను మార్చుకోవడమే నిరుట్యోగ సమస్యకు పరిష్కార మార్గం. అప్పుడే అలదరిక్‌ పని దొరుకుతులది,

కధలో ఒకచోట కృష్ణారావు (పకాళం చేసుకునే చర్చల్లో...మనువు త్రీలకు కొన్ని స్వేచ ఎలు వుండాఅని చెప్పాడని కృష్ణారావు అంటాడు,

“మనువు శ్రీ స్వేచ్చ గురించి చెప్పడం ఏమిటి? స్రీలు చిన్నప్పుడు తలడి ఆధీనంలోనూ, తరా పత భర ఆధీనంలోనూ, తర్వాత కొడుకు అధీనలలోనూ వుండాలి అని మనువు చెప్పాడలటారు కదా*ో=- అని కొందరు పాఠకులు నన్ను అడిగారు.

కలీ

“నేను ఈ నవల రాసినప్పుడు--ోసామాజిక పరిణామ కమంలో భారత మహిళ” (రచయిత ; జె. అర్‌, రెడ్డి) అనే పుసకల చూసి దాని లోని మనుస్కృతి కొటేషన్ల [పకొారలి ఆ నాలుగు మాటలూ రాళాను. స్రీలకు వివాహ స్వేచ్చ వుండాఅని మనువు చెప్పాడట. అంట, తమ భరల్ని తామే నిర్ణయించు కోవాలని. వ్యభిచారల అనేది న్రీలకే కాదు, పురుషులకు కూడా నేరమెనని మనువు చెప్పాడట. ఈ విషయాలు మంచివే కొబిట్టి మశువు న్రీఆ విషయంలో *'మంచిగా" రాళొడని అప్పుడు నే్సు అభి [పాయపడ్డాను. మమువు-న్రీ ఎప్పుడూ పురుషాధికారంలోనే వులడాలని కూడా చెప్పి వుండవచ్చు. టోపిడీ వ్యవ స్తలకు అనుకూలించే పండితుల మాటల్లో లెక్క లేనన్ని వై రుధ్యాలు వుంటాయి.

రమణ (రాజేశ గరి తమ్ముడు) అభ్మిపాయాలూ. వాటిని చెప్పిన విధమూ తెలిసీ తెలీనివిగా ఉన్నాయి. ఆక. భావాలో నిజాయితీ ఉంది గాల్‌ ఆ భావాలు చాలా బలహీనంగా, తెలిసీ తెలియని మాటల్లాగ ఉన్నాయి. ఆ ప్కాతని సృష్టించినప్పుడు నాకే ఆ విషయాల మీద తగి నంత స్పష్టతలేదు. అందుకే ఆ ప్మాత చిితణ అలా వచ్చిలది.

ఈః నవలని ఇప్పుడు చూసుకుంటేంా్య! పతీ న్య రక్త రచముతకీ ఓక పరిణామ[కమం అనేది ఉంటులదని అర్థిదొతోలది.

సౌంమిక విషయాలఆఅ మీద మొదటీ నించీ నాకు కొంత స్పష్టత వుంది. న్రీ పుశషషఆ సంబంధాలు ఇస్పుడు బాగా లేవనీ, వాటిని బాగు శేసుకోవాలనీ రచన చెయ్యడం మొదలు పెట్టినప్పటి నించీ నా అభి పాయల, ఆ అభ్మిపాయం చాలా న్యాయమైనదీ, అభివృద్ది కరష్టున దీనూ.

"ఈ నవలలో వేశ్యరికానికి కారణాలు చెప్పాలనుకున్నాను. గ్ర వేళ్ళరికం చెయ్యడానికి కారణఠల- పేదతనల, దిక్కులేనితనఠ,

పురుషులు వేశ్యరికఠి చెయ్యడానికి కొరణం. పురుషుడు ఏలి జేసినా తప్పులేదనే లై సెన్సూ, దుర్భరమైన గృహ పరి స్తితులూ, [పేమ లేని పెళ్ళిళ్ళూ, భార్యా భర్తఅ మధ్య ఉండే అనేకరకాల విరోధాలూ =

వీటన్నిటి ఫలితంగా భార్యా భర్తల మధ్య స్నేహానికి బదులు శతృత్వఠ సిరపగ్‌పోతుంది. పుకుషుడు విటుడిగా మారి విచ్చలవిడి జీవితం (పాఠ వేశ్యరికాన్ని నిర్మూలించాలి ఆంటే వేశ్యకు వున్న పేదరికాన్ని నిర్మూలిసే చాఆదు. విటుడి సమస్యని కూడా నిర్మూలించాలి. ఫ్రే పురషల సంసార జీవితం జ్ఞానవఠతంగానూ శాంతి సుఖాఅతోనూ సాగేలాగ సమాజ పరిస్తితులు ఏర్పడాలి. ఇలాళటి మార్పులన్నీ కూడా టోపిడీ సమాజం పోయినప్పుడే జరుగుతాయి. వేళ్ళు సమస్యా పఠిష్కారల అవుతుంది. విటుడి సమనా కి పరి ష్కా-రఠఅ ఇవుతులది. ఇదీ మూడో ముదణకు) రంగనాయకమ్మ, రాసిన ముందుమాట ( ర్‌ 1086

న్‌ ఈ నవల చదివి తిరునన్నామచైై 8.9.2 రలగాజీ, ఇవ్వాళీ పూర్తిచేళం మీ పుస్తకం, న్రీ నిస్పహాయాన్న్వీ పురుషడి ఆభక్యాన్నీ ఎంత చక్కగా చ్మితెలచారు | రాధ ాంటి కూతురు బాధని అర్హం జేసుకోవాలలటే ఆ తం (డీ ఎంత ఎదగాలో ః చివరిదాకా ఆ వ్యక్తిలో పరివరన రాకపోవటలి ఎంతో సహజం. [పత్యషలగా కొందర్ని చూళాలి కూడాను, రాజే రి స్థితి ఏ స్ర్రకీ రాకూడదని [పభుత్వం ఏవేవో ఏర్పాట్లు చేసోనే వులది, కొసీ ఎన్నిపై పుల నిలఅచో ఎందరో ఆడపిల్లలు వచ్చి [ప్రభు త్యం నడిపే స్రీ జనోద్ధరణ సంస్థలో జరిగే విపరీతాలు[చెపుతోం టే-*అబ్బ | ఒక ఆఅటంబాలబుపడి, లేకపోతే ఇంకేదనా ఓ విఅయలత వొచ్చి భూమి అనేది లేకుండా పోకూడదా అనిపిస్తుంది నాకు ఏ ఉద్యమలలో ఆఅమినా, ఏ సలస్థలో అఆమునా నిజాయితీకి నిలిచే బలల [కమంగా నశించి పోతోలది. మానవుడిలో స్వార్ధం, వ్యెరితఆఅతో పెరిగిపోతోంది. తనను తను వొక న్యాయంలో పెట్టుకోలేని ఏ మనిషి ఇతర [ప్రాణికి సహకరిళచలేడు అను కుంటానుం కృష్ణారావు- రామచల[ దఠల-రాధ- రాముడు-వెలకటాా ది - అలిత _- పద్మ - నాకెలతో నచ్చారు. మనుషులు ఎంతో అనుభవం, వివేకల తఉలిగి కూడా సలఘానికి భయపడి అసలు విలువల్ని చంపుకోలేక పైకి రానీలేకి ఎంతో చేదన పడేవాళ్ళని చూళొను.

రాజేశ్వరిలాలటీ రంగుఅ పసిపిట్టల్ని ఈ సంఘపు అగ్నులు కొళ్చ

కుఠండా మనల అడ్డుతగలాలి ఆనే పట్టు నాకిలకా ఎక్కువె ందిప్తుడు. కానీ ఏ విధంగా *+ ఏల చేయగలం, గుండెనించి ర ర్త ౦ కొర్చడం తప్ప అని వెంటనే నిరుత్సాహఠ, చలఅల-సేరిస్‌ | పేమాభిమానాలూ, రవణా టొల్త కొలదరి జీవిళాలు ఓ దారికి రాగలుగు తున్నాయి. . ఒకరిద్దరు వ్యక్తులు ఏం చెయ్యగలకు ! ఇంకెందరో పూనుకుంటే

గానీ స్తీ జీవితాలు మరుగుపడవు. చఅ లాలటి- మీలాంటి రచయిశత పౌచ్చరికలతో ఏ కొద్దిమందై నా మేల్కొన్మి మనుషుఅ కష్టాలు తీర్చడానికి నడుల కట్టుకుంటారేమో । అప్పుడయినా దిక్కులేని స్త్రీలకి దారి చూపిసా కేమో । ఇదంతా మన కాలంలో జరగదేమో ఇలక ఏం రాయను ఒక్క-టిమా తల గట్టిగా చెప్పగఅన్ను, రాజేశ్వరి కూతురువుంది చూళారా 1 ఆ చిన్నీములడని లోకం చితకతొక్క కుండా నెనే విధంగా సహక్షరిఠచగలిగినా సి ద్ధమ అని మరువకలడేం మీరు, మరి వుఠలడనా 1

[పేమతో అణాతీతీ

ఈః పు సకం చదపకుండా అయాఐ తిరువన్నామలై లిఎ9=2 రంగా 1 పిల్లలు నీ పుస్తకం మొదటినిలచీ చివరి వరకూ చాలా సరదాతో న రకికి చదివి వినిపిసోవులటే నేనూ అక్కడక్కడా విన్నాను. ఆఅలదరూ సీపు స్తకాన్ని ఎంతో మెచ్చుకుంటున్నారు. నా చెవినపడ్డ భాగాలు నేనూ మెచ్చుకున్నాను. బావున్నావా ఈశ ఏరాశీర్వాదాలతో, చలం

మొదటి మ్య్మువణకు రాసిన ముందు నూట క

రావేశ 3రిని చాలామంది చూసే. వుఠటారు, చూస్తోనే వుంటారు మసక ర్యాతుళ్ళు జనసమర్హం లేనీ ఏ రోడ్డువారో.. ఏ. చెట్టుకిలటో,. హోలికలు తెలీవు. ఆమె భావాలూ తెలీవు, సంతోషమూ, విఛారమూ ఏమీ వ్యక్తం చెయ్యదు. ఊరికే నించుని వుంటుంది. కొంచెం అక్కడక్కడే. తచ్చాడుతూ వుఠిటుంది. ఎవరన్నా వెకిలినవ్వు నవ్వి పోకిరీ మాట విసిరితే ఆశపడీ దగ్గిరికి వొస్తుంది. సిరాళ కలిగితే నెమ్మదిగా కదిలి నిశ్ళబ్దళగా. నడుస్తూ మన దృష్తికి దూరమౌతుంది,

రాజేశ్వరి ఒక్క. దణం మనల్ని అస క్తిగా చూసే మనం మొహలి చిట్టిలచుకుని చీదరించుకుని గిబగబా ముందుకు నాగుతాల, మన పవ్మిత భాయలఅలయినా తాకకళూడనంత నిక షే జీవతం ఆమెది.

మనీషి, శరీరాన్ని అమ్ముకోకవోతే [బతరలేని స్థితీ కఠగటం ఉనాగదితకీ.. [ప్రభుత రె అసమర్ధతకీ.సంఘ పతనాన్నికీ నిదర్శనల.

సాధారణంగా నవలకి రచయిత మ ముందుమాట రూపఠగా' చెప్పాల్సిందేమీ వుండదు. కథా విధానంలోనే అనేక ప్మాతల ద్వారా కాను చెప్పగలిగేది చోొలా స్పష్ట౭గా చెప్పవచ్చును. కానీ ఒక్కో. సందర్భంలో రచయిత చూసించాననుకునే కోణాల్ని పాఠకులు చూడక పోవచ్చును. రచయిత చాలా క్షుపంగా అస్పష్టఠగా సూచించిన మార్పుల్ని పాఠకులు ఎక్కువ ఆలోచించకుండా ఖ్మళద్ధగా పదిలెయ్యవచ్చును. అటువంటి అవక తవక లేమైనా జరిగితే రచయిత చెప్పే *ములదు మాటలు” రచన [పయో జనానికి కొలచెమెైనా ఉపకరిస్తాయి.

ఈ నవతలో రాజేశ్వరి - రాధ మహతఅక్మమ్మ - నుందరమ్మ వంటి ప్నాతలమద చదివవారు తప్పకుండా సానుభూతి చూపిస్తారు. ఈ పాతలు సంఘంలో వ శక్తులే అనుకుళటే మన సానుభూతి ఆ వ్యక్తుత

| ది

జీవితాల మార్పుకీ ఏమీ సవాయపడదు. కేవఆఠల జాలితో కలిగే సాను భూలీ- కన్నీళ్ళూ-నిట్రూర్పులూ ఏ చిన్ని సమస్యనీ పరిష్క్మరిలచవు,. సమ స్యఆకి కారణాలు వెదుక్కులటూ వెళ్ళి వాటి పునాదుల్లోకి దిగ. తరచి చూసీ ఆవసరం అని స్పష్టలగా తోచినప్పుడు వాటి మూలాలు ఫేదిలిచీ ఆ పరిస్థితులు అంతం చెయ్యటలి తప్ప ఇలకో మార్గల వుండదు.

ఒక్క- రాధ జీవితం చూడలడి.

ఆము [పేమ నాలా సహజమైంిదిం ఆమెకీ గొప్ప అతా శనందా న్నివ్వగిలిగేది. ఆమె ఆమె [పియుడితో జీవిలచినందువల్ణ ఏ ఇతర [వాణికీ వోనీలేదు, ఇంత స్పష్టమయిన విషయాన్ని ఆయి తలడి అమో దించి వులటే!---ఆ వ్యక్తి సంఘ (పతినిధి ఆ సంఘానికేవో నియ మాలున్నాయి. ఆ నియమాళిక్తీ రాథ | పేమకి విరోధం ఏర్పడివుంది. రాధ కూడా సంఘ (పతినిధే. ఆ నియమాలు ఆమె [పేమని చంపలేక పోయాయి. రాధ విషయంలో "పేమ అయితే ఇంకో వ్యక్తి విషయంలో ఇలకొకటి కావచ్చును. సమాజ నియమాఆవల్లి లాభం పొందుతూ తమ జీవితాలు మాతం సుఖంగా అనుభవిసోన్నవాళ్ళు ఆ నియమాలే గొప్ప వనీ అవే అందరికీ రక్షణ ఇసాయనీ వాటిని సమర్దించి మాట్లాడతారు. ఆ లాభం లేకపోగా ఎన్నో కష్టాలకీ, ఆత్మ వోభకీ గురయ్యేవాళ్ళు మాతమే ఏ వ్యవస్థ గురించయినా కొంచెల అలోచనలు పోనిసారు.

రాధకి మానవ పరిణామ చరిత తెలియదు. శాస్త్రీయ దృకృధమూ, వర్గ చై తన్యమూ ఊహలోనైనా ఎరగిదు. పెద్దల్నీ - మర్యాదల్నీ ధిక్క- రిలచాలని ఎన్నడూ అనుకోలేదు. ఆంత అమాయిక బాలికకుకూడా ఏ కొంచెమో ఆలోచించాల్సిన అవసరలఠ వచ్చినపుడు ఈ సలఘ నియమాలు ఉ త్త నిస్సారలగా, ఆర్హరహితంగా, మహా పేలవంగా కనపడ్డాయి, వాటికి విశయం చూపాఆలటే ఆమెకి సిగ్గు కలిగించి. తర్వాత జీవితలో రాధకి వచ్చిన కస్టాలు ఆపు సఠఘ ధిక్కారం వల్లనే వచ్చినట్టు కనపడతాయి పైకి. పెద్దఅకి విధేయతగా వులడి, వారి మర్యాదల (ప్రకారమే నగిచిన శకులతలకి కూడా ఆత్మహత్య జేసుకోవలసినన్ని కవ్వాలు ఎందుకు

ల్‌

వచ్చాయి + రాధ రాముడితో వెళ్ళకుండా శక లతల స్థానలలోకి వస్తే ఆమె కష్టాలు ఏమర్నేవి 9 జీవితంలో మన చుట్టూవున్న మనుషఆ దృక్పధలలో _పరోశలగా సంఘలి నియమాఆ౭లోనే మనిషికి కష్టాలు కలిగించే అగమ్షణలి వుంది. మనుషులు ఎక్కడ తలఅ3ెత్తి ఆలోచిసారో = ఎక్కడ కదిలి విజృలభిస్తారో అన్న భయలతోం= వీలై నంతమళది వీలై నంత కొాలఠం తన ధర్మపన్నాల మత్తులో జడులై పడివుండే మాలు ఆఅవలలబీస్తులి దీ సంఘల, స్రీ పురుషుల సమస్య వచ్చినప్పుడు పురుషలకీ; 'పేదవాళ్ళూ -- ధనికులూ సమస్యలో ధనికులకీ; తక్కువ కులాలూ - ఎక్కువ కులాలూ సమస్య ఆయితే ఎక్కువ కులాఅకీ రక్షణ ఇచ్చే ధ్యేయం నఠఘానిది. ఈ మూడు సమస్యలూ కలిసి రాధ జీవితాన్ని ధ్వరిసల చేళాయి.

రాముడు కులల తక్కువవాడు, పేదవాడు, రాధ స్వేచ్చ తీసుకో కూడని ఆడపిల్ల అందుచేతే వాళ్ళిద్దరికీ సంఘళలలో రక్షణ దొరకలేదు. ఈ మూడు సమస్యల్లో దేనికి చిక్కుకున్నా న్యాయం జరగిదు మనిషికి. రాధ నిర్ణయాన్ని ఆమెళండి ఆమోదించివుంటే * ఆమోదించని తండడిని నిర్ణక్ష్యంచేసి జీవించే అవకాశాలు రాధకి ఉంటే * [పభుత్వమే రాధ సుఖబీవనానికి ఆధారఠ కల్పిసే 1 ఆలా కల్పిలచటానసికి [పభుతా 0నికి చాలా డబ్బు వుంటే * అలా ఉండటానికి రాధ తలి పొలాఠఆన్నీ, ఇతర ఆర్థిక నసతులస్నీ [పభుత్వం హ స్తగితఠ చేసుకులటే !.---ఇలా జరిగిన్నాడు అసలు రాధ తండి ఆమె నిర్ణయాన్ని వ్యతిరేకించటమూ జరగదు. ఆమె సంఘాన్ని ధిక్కరించటమూ జరగదు. మనిషి అవసరాలూ, సంఘ నియ మాలూ, [పభుత్వ చట్టాలూ అన్నీ ఒక్క. టే అవుతాయి.

ఆలా జరగలేదు కాబట్టి రాధ వులపుడుక త అయిలది. రాజేశ్వరి పడుపుక తె ఆఅయిలది. ఇంకో మార్గం లేదు. అదే స్థితిలోవున్న అనేక మిది న్రీలు ఆవృ త్సితో వోభపడి చివికి జబ్బులపాపై సలఘాన్ని అనారోగ్య ఐలో ముఠచి ఆకాఆఅమరణాలు పొందుతారు. ఏ నియమాలూ.---ఏ మర్యాదలూ -= పీ పవితతలూ ఈ దశని మార్చలేవు

ఇందులో ఇతర పాతల జీవితాలు కూడా చాలా వరకు అసంతృపి గానే సాగుళాయి, క న్‌

ష్‌]

సుందరమ్మకి కళ్ళు లేని బిడ్డ పుట్టటానికీ రాజేశ్వరి పడుపు వృత్తికి రాధ సంఘ ధిక్కారానిక్రీ సలబంధఠ వుంది.

ఆధ్యాత్మికవేత్త కామ వ్యతింక బోధలఆకీ, పెద్దిరాజు. విలాస జీవితానికీ మహలఅమక్ష గ్రమ్మ రహస్య వ్యభిచారానికీ, సలబంధల వుంది

త్రీ కీలల గురించి శేఖరం నమ్మ కాఠికీ, పార్యతమ శ్రి శరీరమలతా పాకే అసూయకి, శకుంతఅ ఆత్మహత్యకీ సంబంధం వుంది.

మనుషలు వూరికే ఆలోచించి. మానవత్వం కధలు చదివి పళ్ళా త్తాపాలుపొలది వెంటనే మారతారనీ, ఎదుశతారనీ అనుకోవటం శాస్త్రీయ దృకృధల కాదు. మనిషి నవ్వుకీ నిట్టూత్చకీ సఃఘానిదే బాధ్యత. వీ నిర్మఠ హృదయాఆ [పేమ విఫలతకైనాా ఏ నిస్సహాయుల మానసిక వోభకైనా, ఏ నిరుపేదల కష్ట పరలపరకై నా, సంఘానిదే- [పభుత్వానిదే బాధ్యతి. ఈ సంఘ [పభావం మనుషల్ని ఎంత బానిసల్ని చెయ్యగల దంటే జీవితంలో (పతీ చిన్న కదలికకీ *విధినో 'కర్మినో అడ్డం పెట్టు కుని తమ సమస్య అతో రాజీపడే స్థితికి కల్పిస్తుంది.

సంఘల ఎప్పుడూ సణిగే ముసఅమ్మ లాలటీది. యొవ్వనమూ, సొందర్యమూ, ఉత్సాహమూ వున్న దళ సంఘానికి ఎన్నడూలేదు. ఆది పుట్టినప్పుడే ముసలమ్మగా పుట్టింది. ఆ ముసలమ్మ డగ్గిర కొన్ని అధర్భ శాస్త్రాలూ, అపవి్మిత [గంధాలూ, చినిగి కాయితాలు పోయి, చెకలు తినేసి, అవరాలు చెరిగి, ముట్టుకుంటే రాలి పొడుం అయ్యే సితిలో వున్నాయి. కొయిలాలు లేనిచోట మాట్లు వేసి చదువుకోమంటుంది ముసఅమ్మ. రాధ రాముడితో జీఎంచకూడవని ఆంషడ్షలు రాసింది ఈ పు స్తకాల్లోనే. రాజేక (రి వివాహలి ధర్శబద్ద మైంది కాదని సిషేధించింది ఈ పు స్తకాల్లోనే గ్రీ పురుష సంబంధాలు దోషమనీ పాపమనీ ఘోష పెట్టింది ఈ పు స్తకాల్లోనే.

మహలక్ష్మమ్మకి దొంగ జీఫితల నేర్పిందీ, సుందరమ్మకి పిచ్చె క్కిలచిందీ, శ్యీరం ఆనురాగాన్ని ధ ౧౦సం చేసిందీ, శకుంకలని బలి ఆడి గిందీ ఈ పు స్తకాలే,

పతి మనిషి వూపిరికీ అడ్డు తగితేవీ కొట్టుకునే గుడెల్ని పట్టి బీగింధ్‌ ఆపేవీ ఈ పు స్తకాలే,

మన ఆత్మల్ని స్వేచ్చ లేకులడా చేసిన సీతులూ, ఆచారాలూ, మన శరీరాల్ని పాలించే న్యాయచట్లాలూ, వాటిని అమలు జరిపే [పభుత్వ రాజకీయాల్హూ అన్నిటినీ గుపి ఏథో ఇరికించుకున్న అర్థిక విధానాలూ అంతా ఈ పుస్తకాల [పసాదమే। ఈ పు స్తకొలన వినయంతో ఆరాఢించ మంటుంది

మనుషలఅంతా చాలా చిన్న పిల్లలుగా వున్నప్పుడు ఈ ముసలమ్మ చెప్పిన జన్హాన కధలన్నీ తలకెక్కి. చొలా. మండి థక్తుఅయ్యారు ముస అమ్మకి. ఆ భక్తులు కూడా చాటుగా ఘసళలమ్మని విసుక్కుఠటారు. తీట్టుకు అటారు.. పైకి మాతం మోమాటంతో నవి గ ముసలఅమ్మని సంతోష

మనం ఇంత మద్దవాళ్ళమై, ఇంత కొస్త్రప్రానం తెలుసుకొని ఇంత శక్రివంతులమై, _పపంచాన్ని దిస్దగలవాళ్ళమై, ఆ మతిలేని ముసఅమ శకి వంతపాడటం ఎంత మూర్గత్వమో ముందు మనక్షి అర్జం అయితే. వెటనే చేయాల్సిన పనేమిటలిటే .. ఆ ముసఅమ్మ చగ్గిక పు స్తకొలకి ఓక అగ్గి పుల గేసి అంటించి ఆ బూడిద మన కఖ్ళ ల్లోకి ఎగిరే [పమావఠ లేకుండా ఏ కాలవలోనో కలిపివచ్చి మనం సకికొత్త ధర్మాల పుస్తకం రాసుకోవాలి ఈసారి ధర్మాల్లో అందరికీ న్యాయం జరగాలి. కొందరు ధనికులుగా కొందరు పేకలుగా జీవించకూడదు. కొందరి జన్మకి గౌరవమూ కొంద రికి అవమానమూ (పత్యెకించకూడదు. గ్ర వ్య క్రితా (అమిద్‌ ఏ పుడషడి అధికారమూ నిర్హశించకూడదు. మిగిలిన సమస్యలన్నీ వీటికి సం9ధించినవే. ఏ సుఖ కొంతులకోసం సంఘ ధ ర్మోలఅకి కట్టుబడాలో, ఆ సుఖకాంతుఅ కోసమే సంఘ ధిక్కారం కూడా చెయ్యాలి. సంఘానికి నిజమైన మేలుకే సే వారెప్పుడూ దాన్ని [సి స అచి ధిక్కరించేవారే. ఈ రచనలో (వధానంగా నడిచింది స్రీ పురుషుల శ ఎతగార జీవితం.

బప

“శృలగారాన్ని వొక దివ్యవరంగానై నా ఆరాధించాలి. నహజ శారీర కావసరలిగానై నా అనుభఎలచాలి” అన్నాడు చఆం,

మన సమాజానికి ఈ రండు దృక్పధాలూ లేవు, ధర్మవికుద్ధమైన [పేమని మనం వూహిలచలేము. ధర్భ బద్దమైన [పేమని నీలుపుకోనూ లేము. పె్ళెనాడు | పారంభమైన కోరికలు కూడా పసుపుతాడు ముళ్ళు పక్షి- బిగిసి, గిలగిల తన్నుకని చాలా తొందరగా వూపిరి విడుసాయి.

దాంపత్య జీవితంలో జీవర శే నశిస్తుంది. [కమంగా మన సఠసారాలు మర్యాదంతో, బంిధుక్వాలలో, [శావణ స కవారాలతో, సత్యన్నారాయణ | వతాఅతో, నామకరణాలతో, నీతిచూ| తాఆతో పనికిమాలిన గళదరగోళాఅతో సందడి శృంగారానికి శవ సన్యానంచేసి, సమాధి కట్టించి ఆధ్యాత్మిక స్థాయికి పంపుతాయి.

వొక సుందరమన వూహ--వొక సుందరమైన కోరిక.....వొక సుఠదరమైన అనుభం-__జీవితానికలతా శూన్యమవుతులది,

యధావిం యాంతిక కొమానికి పేద స్రీం నిస్సహాయత్వమూ, రహస్య వ్యభిచారమూ అపసరమవుతాయి.

ఈ నికృష్ట స్థితికి హూడా చాలం* పరకు వ్యక్తులు కొరణల కాదుం మన నిద్రకు వుగుపాలతో నూరిపోసే ధర్మకాషాయాలూ, తల్లి దం డఆ వికార సంసార శోభలూ, బళ్ళలో పిల్లల చైతన్యాన్ని వేళ్ళతో వూడపీకే మూర్ధ పుస్తకాలూ, బయ సమాజ అనారోగ్య |[పభావాలూ- ఇన్ని కలిసి *ీవితల తయారవుతోన్నప్పుడు వ్యర్తుల్ని? వారి స్యభావాల్నీ, వారి చేష్టల్నీ సిందించీ, విమర్శించి. సాధించేదేబు వుండదు. మళ్ళీ దీనికి కూడా తప్పు పన్హాల్సింది సంఘనీతినే, దాని [పభావంతో నడిచే రాజ్యాలగాన్నే.

ఈ నవల పూర్రి జేసిన తర్వాత చిన్ని రాజేశ్వరి మంచి జీవితం జీవిస్తే ఎంత బాగుఠడును అనిపిస్తుంది.

వెలటనే ఏ అనాధ శరణాఅయాలో గుర్తు వసాయి. ఆపిల్లిని ఆక్కడ చేర్పించి, వెనక్కివసే, ఆమె బీఎతం సుఖవళతమూ పవి. తమూ అయిపోదు.

దేశమళలతా అవినీతితో, అంచగొండి తనంతో, డబ్బు దోపిడీతో అబద్దపు విలువలతో, మూర్జ రాక్షస ఆదారాలతో సంఘమే పభుత్వ మేం వ్యభిచార కేళ్యదా అయినప్పుడు వొక అనాథ జాలిక జీవితానికి పిముక్తి ఎక్కడ

ఆ చిన్ని రాజేళ్వరి మంచి జీవితం జీవించాలి అంటే---మనుముల మివక్మూ, ధర్మ్మగంధాలూ, [పభుత్వాలూ, వ్యవస్థలూ, ఇజాలూ కదిలే నమస్య అడి.

ఈ నవల చదివి అభిమానులూ స్నేహితులు శాసిన కొన్ని ఉత్తరా ఉలో నర్తకి ఉ తరానికి చాలా వితువవులది. ఆమెకి మ్యాతమే ఆలాంటి ఉ తరలి రామే ఆ ర్లత వాది.

దయకీ, | పేముకిి మానవళకీ రూపకల్పన నర్తకి, ర్యాతులు చిన్న దీపం పట్టుకుని దోగుల పక్కఅ చుట్టూ నిళ్శబ్దతిగా తిరిగే నైటింగేల్‌ వంటి కరుణామూర్తి నర్రకి. నిస్వార్హానిక్సీ మానవ సెవకీ అమి జీవితమే అంకితం, పక్షుల్ని, జంతువుల్నీ, తల్టిలెని ఫిల్లిలి న ఎంవరో రాజేశ్వరుల్ని, ఆ స్థితికి జారవలసిన అనాధల్ని చేరదీసి కాపాడిన స్నేహమయమి న రకి, -

చఅఅగొారు మె త్త కఠఠంతో “న రక 1న ర్‌కీ (1 అని పిలుస్తోంటే. శోవతప్పిన. పిల్లాడు భయంతో “అమ్మా । బమ్మా[” అని తల్లి కోనం ఆఅమటిస్తోన్న అనుభూతి కలుగుతుంది. అటువంటి నర్తకిని నా నవత చదవమనికోర్కి ఆమె వుత్తరాన్ని, అమూల్యాభ్ని పాయంగా వేసుకుిటు

చఆరగారు నా పు స్తశాన్ని కే గ్రాడరక్కంతా మూ [(తమే విన్నారు

కొన్ని భాగాలకు మ్మాతమే ఆయన చెవినబడే ఆ త కలిగింది. వారి అఖ్మిపాయం ఏద్దెతే ఆదే నాకు ఆనంద.

(121/2 సెక్టైలబర్‌)

అంధకారంలో... రావేష్వరితోగానీ ఆమెలాఠలటి ఆడవాళ్ళతోగాని శృలగారం చవి చూ.శాంలటే ఏమంత ఎదురుతెన్నులు చూడక్కర్లేదు. పెద్ద [పయత్నాలూ చెయ్యకు సదు, రాజేశ్వరి నప్వు చిరునవ్వ్యూ*.. విసిరే వాలుచూపూ... | గిహించేహాటి లోకక్టానం వుంటే చాలు. కానీ శాఘవంవుకి రాజేళ్వరితో ఆ ఎధంగా పరిచయం కాలేదు. చాం-కాఅునించీ ఇద్దరూ విళశాఖపట్నలలోనే ఫపుంచోన్నా...ఎప్పుకూ. ఒకరి కొరరు తటస్థపడలేదు. అనాడు చాలా సొమాన్యఅగా రామక్ళష్ణై హాలువగ్గిర రలిశారు, ఆనాడు థారతదేశ పవి, త నొ్వ్ప్పతంత్యదినం, ఆనాటికి భారతమాఠథ దాస్యళ్ళ అఖలాలు తెంచుకుని పందొమ్మిది సంవత్సరాల "స్ప ఎచ్భాజీవితల గడిపింది. ఆ స్వాతంత్యదినాని కొక హృవయ విదారరరస్రున [పత్యేకత వుంది. జాతీ మక వర్ష భేదాలు సిరసించి. * వాటి కతీతమైన సెక్కులరిజాన్ని బఅపరచీ తస సమ్మాహనళ కితో 663 [పజం ఆంాధనాబఠంతో నియంత గొని నియలఠతగా పదిహేడు సంవత్సరాఅకాలం ఏకభ! తాధిపత్యలగా రాజ్యంచేసిన .... స్వాతంత్య యోధుణ్ణి. ..[పజాన్వామ్య (పియుణ్ణి. .. పండిత జవహూర్‌లాల్‌ న్మెహూని కోల్పోయిన దుఃఖరి వుపశమలచక ముందే, ..మరొక దౌర్భాగ్యతి సంభవించింది దేళానికి. దేశ సేవకోసమే పుట్టి...తన నిశాయితీతో. *..స్వయఆకృషితో. .. (పథాన పపఎ నంంగరిలచి. .. నిస్వార్థపరుడై .. + ఆదర్శ పాయుడైై దేశాన్ని

వి అంధకారఠలలో

పాలించి. *..దీష్షతో.. 'స్టిరచిత్త లతో శతృనాశనంచేసి +ందేశభ విష్యత్తుకొక అళాజ్యోతి కాగలిగిన, .. కొలత పియుణ్లీ. ..[పియతమ నాయకుణ్దీ, లాల్‌ బహదూర్‌ శాస్ర్రీజీని కూడా ఆచిరకాలలలోనే కోల్పోయారు-దౌర్భాగ్యపు భారత (ప్రజలు.

భారతదేశంవలటి విశాఅ [(పజాస్వామ్య దేశొనికొక న్రీ నాయకత్వల |పపంచాన్ని ద్మిగ్భృమలో ముంచింది. నె హూజీ ఆదర్శాల వారసత్వంతో (శ్రీమతి ఇందిరాగాలధీ దేశపాఅనా సారధ్యల స్వీకరించిన తరువాత అదే మొదటి స్వాతంత్యదినం. ఉదయతనించీ స్వాతల్మతోత్సవాఅతో దేశమలఠలతా గిత విషాదాన్ని తాత్కాలికంగా మరిచి వుత్సాహభరితమైవులది. ఆకొాశవీధు అలో ఎగిరే సరికొ త్త (తిపర్హ పతాకాలతో విళాఖపట్నలఠి కన్నుఅపండువు చేసోంది. పట్టణంనిండా జెండావందనాబలూ,. =. సెనికవిన్యాసాలూ వూరే గింపులూ జరిగాయి. స్వాతలత్మత్య సమరగాధలు ఉ రేజకరంగా కళ్ళముందు నిలిచాయి. అమరవీరుల దివ్యస్కృతులకు జోహారు అలదాయి. దేశ సేవలోనే తనువులు బాసిన [ప్రధానులు మధురస్కృతికి భ క్రితర్పణలు ముట్టాయి. పట్టణమంతా సభలతో సమావేశాలతో వైతన్యవంతమైంది మరో సా వ్రరం్యత్య పర్వదినలి దిగ్విజయంగా ముగిసి స్వతల్మత భారతి ఇరవ య్యవ సంవత్సరంలో 3069 నవయవ్వనలలో అడుగుమోపింది,

ఆ రోజు రామకృష్ణాలో ఒక కొత్త తెలుగు సినిమా విడుదలై అది, మొదటిరోజే సినిమా చూడకపోతే మతిపోతుంది. రాఘవరావుకి, కాస పెన్స వొడై నప్పట్నులనీ అత నా మతి నలాగే కాపాడుకొంటున్నాడు, భాష తెలియకపోయినా చేతిలో డబ్బులుంటే పొందీ సినిమాలూ, ఇంిగ్గీషు నిని మాలూ కూడా చూ సొడతను. సినిమాల్లోవుంటే కులుకులూ. = కేరింంతలూ వె రికేకలూ. *..ఉరుకులూ పరుగులూ చాలా ఇస్టం అతనికి పదిమంది స్నేహితుల్లో వున్నప్పుడు తనకిర్ధ మైన సినిమా ఘట్టాఅన్నీ . .. హుషారుగా నటించి చూ పెగరతాడు, అతనికి తెలుగు సినిమాలంటే చాలా హేళన. కాఆ క్షేపానికి తప్పితే ఆవి చూడటల దండగంటాడు. సినిమాలు చూడకపోయినా అతని కాలచ్నేపానికేమీ కొరతవుళలడదు, కొఠతమలది స్నేహితులు కలిసి

ఆఅఆలధకారలలో ప్రీ

చిన్నయిల్లు అద్దెకు తీసుకుని. . .దాన్ని క్లబ్బుగా చేసుకున్నాడు. ఆక్కడ 'పేకాటతోనూ-ఘాటు. ఘాటు పానీయలితోనూ.... అతని ఎన్ని రోజు లైనా గడీ పెయ్యగలడు. కోనీ... కొ త్త్‌ లెలు*ఎ నినీమాకోసల మాతం మొదటినాడు రెక్కలుకట్టుకు ఎగిరివెళాడు.

రాజేశ్వరిమ్మాతం సినిమా చూడాతని రాలేదు. తన వెంటపడే మొగ నాడీని తీసు కెళ్లామని వచ్చింది. ఆమె స్వతం తంకన్నా టదేళ్ళు పెద్ద, ఆమె కిప్పుడు ఇరవై ఐదో సంవత్పరఠథి నడుసోంది. కానీ తనకెంత వయస్సో అమెకి తెలియదు. ఆ లెక్కఅన్నీ మర్చిపోయింది.

ఆనాడు, *. బుక్కి.9గుదగ్గిర రాజేశ్వరి కనిపించకపోతే నిజంగానే రాఘవరావుకి టిక్కెట్టు దొరికేదీకాదు. నేల ఈనకలోతే అంతజనం గుంపులు గుంపులుగా కూడటల సాధ్యంకాదు. ఆ జనంలో రాఘవరావుకి ట్‌క్కట్టుఆ సన్నగిల్లింది. ఆతనికి బ్లొకులోటిక్కట్టుకొనటం అలవాటే. కానీ పొద్దుటినించీ కష్టపడి ... అడ్డమైనవాళ్ళనీ [పాధేయపడి అప్పు పుట్టించకున్న ఐదు రూపాయలూ... అప్పుడే ఖర్చు పెనాయ్యటం ఇష్టంలేక తటాపటాయిస్తోండగా = -+చొలామళంది మొగవాళ్ళు టిక గ్రాట్లఆళ చొదులు కుని. *. వెనక్కి వొచ్చేస్తూండటంచూసీ.. +, చాలా కలగొరుపడ్డాడు, కొందరు తిరిగిపోతున్నారు. కొందరు బ్లాకు టిక్కట్లు కొంటున్నారు. కొందరు ఆడ వాళ్ళని (బతిమిలాడుతున్నారు. రాఘవళావుకూడా జనఠలలోంచి తోసుకుంటూ సరిగతాడు.

అక్కడ కనపడింది రాజేశ్వరి. దూరంగా నిలబడివుంది. అందంగా నాజూగ్గావులది, ఎవరికోసమో ఎదురుచూసోంది. కొత్తగా వస్తోన 2 మొగ వాళ్ళని పరకాయిస్తోంది, చూసి చూని నిరాశగా మొహం తిప్యు కుంటోంది.

ఆమెని పలకరించటానికి రాఘవవంవ్సు, కొంచెం జలకినొ... ధైర్య లిచేసి, . . దగ్గిరికి వెళ్ళాడు. “* యానండీః . .,.నాకో టీక్కట్టు తీని పెడ తొరాః చాలాచూరంనుంచి వచ్చానండీ। బ్లాకులో కొందామన్నా దొరక లేదండీ। మీ మెలెప్పుడూ మర్చిపోనలడీ, ఖని ; పాధేయపడుతూ ఐదు రూపాయఆనోటు అందించాడు. ఆమె అతని మొహంలోకి గృచ్చిచూస్‌

క్రీ అఆధకొరలఅలలో కొంచెల సిగ్గుపడి నవ్వి నోటు అందుకుంది. వయ్యారలగా నడిచి ఆడవాళ్ళ మధ్య 3ళ్ళిలది. రాఘవరావు సిగరెట్టు అంటించుకుని సంతోషంగా ఎదురు చూస్తూ నిలచున్నాడు. చురుగ్గా అతనికీ ఆఅనుమానఠలవచ్చింది---ఆవిడ నిజంగా టిక్కట్టుతెస్తుందా? ఆ నోటు పుచ్చుకుని తన కళ్ళుకప్పి జారి పోతుందా! కళగారుపుట్టింది. సిగరెట్టు పారేసి... ఆడవాళ్ళ చుట్టూ... అందర్నీ పరీక్షిస్తూ తిరగిటలి మొదలు పెట్టాడు. ఆమె ఎలాంటి చీర కట్టు కులటో కూడా అతనికి గుర్తులేదు. ఆ క్షణంలో అతను తన తొందర పాటుకి. బాలా పళ్చ్ళాత్తాపపడ్డాడు. జ్ఞాకులో టిక్కట్టు కొనుక్కుని దర్జాగా వెళ్ళ్గనందుకు తనను తాను తిట్టుకున్నాడు. అతను కంగారుతో కాలునిలువ కుండా తిరుగుతోంటే.... రాజేశ్వరి పెట సర్తకొలటూ ఇవతలికొచ్చి పడింది. రాఘవరావు గబగబా దగ్గిరి తై. “ వొచ్చేశారాః దొరికిందాకో ఆనా నడు , +, అనందంగా.

రాజేశ్వరి రెండు టిక్క-ట్లు తెచ్చింది. చిరునవ్వు నవ్వుతూ ఒకటి ఆతని చేతిలో పెట్టి... రూపాయి. . .కొంతచిల్లగా 44, యిచ్చింది. “నాక్కూడా తెచ్చానండీ? ఆ జనంలో నా పర్సూతీసే పడిపోతుందమోనని == హాల్లోకి వెళ్ళాక మీ డబ్బులిచ్చేస్తానండీ:” ఆంది కొలచెల నవ్వుతూ.

అతను తెలటోయాడు, అంతలోనే తేరుకున్నాడు. ఉత్సాహలగా చూశాడు. “మీరూ వసారా నాతో, ,.రలడి పిక్చర్‌ చేసేస్తున్నాడు” అంటూ పరెగెతాడు.

ఇద్దరూ పక్క పక్క కుర్చీల్లో కూరున్నారు. రాజేశ్వరికి రెండో (పక్క ఇంకో ఆవిడ కూర్చుంది. తెరమీద ఏవో న్యూసురీళ్ళు చూపిసు న్నారు. స్వాతఠతదినోత్సవ సందర్భలగా బాపూజీ ఉపన్యసించటఠఅ చూపిఠ చారు. చూచేవాళ్ళంతా చప్పటబ్గుకొద్దారు. రాజేక రికేమిటో తెలియలేదు. అప్పటికికా స కళ్ళు చీకటితో మచ్చిరయ్యాయి. పర్సులోంచి డబ్బులు తీసి రాఘవరావు కందించటోయింది. ఆతను అప్పడే ఆమెని సరిగ్గా చూశాడు, బాలా దగ్గిరగా చూశాడు. తెల్ల సిల్కుచీర కట్టుకుంది. తఅశిండా చామంతిపూలున్నాయి. బట్టఅమేదనించి పల్చటి 'సెంటువాసనొసోంది. మొహతి.*. జుట్టూ చాలా అందంగా. = *పాతీకేళ్ళుమిలచి వుండవు,

అఅధకారం౦ంలో ర్‌

“ఆలా చూసారగేమిటి తినే సేట్టు, డబ్బులు తీసుకోండి” అందిస్తూ నవ్వింది.

“అబ్బే! ఫర్వాలేదు. వొద్దండీ”" చెయ్యి అద్దం పెట్టాడు.

ఎందుకొర్లూ? ఇది మరీ బాగుంది. మీ డబ్బులు నా కెందుకూ' తీ సుకోలడీలో మళ్ళా చెయ్యి ముందుకుచాపి దాదాపు అతని ఒళ్ళో పెట్టింది.

“ఓద్దండీ: ఫర్వాలేదు. ఇకఠతమళందిలో ఇలా అయితే బాగు డదు. అందరూ చూసారు” అన్నాడతను కొంచెం సిగుపడి. రాజేశ్వరి డబ్బులు తోలుపర్సులో పడేసి సర్సృుమడిచి జాకెట్టులో పెట్టుకుంటూ- *మళఆచివారేః! ఇలా అని తెలిసే వ్పీ డబ్బులు వొడుకునేదాన్నే కాదు” ఆఅ౭ది,

రాఘవరావు కొంచెం నవ్వాడు. ఆమె టిక్కట్టుక్కూడా తనే డబు ఏలిచ్చినలదు కతసికి గర్భంగా వుంది. ఆమె సరసన రూర్చున్నందుకు సరదగా వుంది.

సినిమా మొదలు పెట్టిం తర్వాత ఇద్దరూ మాట్లాడుకోలేదు. అతను మాతల ఓకంట ఆమెని కనిపెడుతూనే వున్నాడు. “* ఈవి డె౮ాంటి మనిషిళో అన్న సందేహలఠి ఆతన్ని చేధిసోంది- “బజాచమనిషి కాదు కదొశ+ భాః... అలా లేదు...ఏమోః చెప్పలేం కొత్తగా వచ్చిందేమోః... అలాంటిది కానరై వుంది, మొగాళ్ళ మొహాలుచూ సే కాస్త మె త్రబడే రకలలా వుంది. ఏమోః చూడాలి. * ఆతని అభి పాయ ఎటూ స్టిరపదటం లేదు.

ఇంటర్వెల్లో, రాడకరి టీ క్టరాళ్లై పిల్చి రాఘపవావు క్రో గ్లాసు ఆందిలచీ ....తనో గ్లాసు తీసుకుంది. ఆయ తన కోసం ఆమాతం చెయ్య ఓం ఆతనికి చాలా నచ్చింది. “ఎందుకండీ” ఆంటోనే గ్లాసు అందు కున్నాడు, అతను తాగుతొంటే ఆమె డబ్బులిబ్బసింది. తర్వాత యిక్షరూ సిసిమాగురించే కొంచెం మాట్లాడుకున్నారు సినిమాలో కధానారోకుడ; చెయ్యని సొహసంలేదు. బాణాలుచేసి 5 తియుద్దంచేసి తువొకిలో ఎచేహెడి ముష్టీయుస్థం చేసే చాలా పీకడయ్యాడు. ఇంటర్వెల్‌ కి యిస్పర్ని | పేమి౨. చాడు

గ్ర అ౦ధకారలలో

“ఏవ ర్ని పెళ్ళి చేసుకుంటా డంటారు!” అంది ఛాజేశ్యరీ రాఘవ రావుని పలక రిసూ.

“ఇద్దర్నీ” అన్నాడతను, .

“ఛీ! ఇద్దర్నీ ఎందుకు?.... ఒకావిడ చ చ్చిపోయి ఓకావడే వలే కానులటుంది.

“పాపం, ఒకావిడ చచ్చి సోవాలా$ో

“ఎవరో ఒకరు చళ్చిపోవాలి. ఒక్కభ ర్తకి ఇద్దరు భార్యలులటే ముగ్గురూ ఏఠ సుఖపడతారు*ో

దిపాలు ఆరిపోయాయి. ఫికర్‌ మళ్ళా [పారంభమైంది. రాఘవ రావుకి రాజేళ్వరిని గురించి ఆలోచనగా వుంది. అటూ యిటూ కదిలి ఆమె చేతిమీద జెయ్యివేసి పొరవపడ్త వాడిలా తీసేశాడు, ఆమె మొహఠ తిస్పి కొంచెల నవ్వినట్టు కనిపించింది. సినిమా అముపోకులడా ఇద్దరూ అలాగే కూర్చునివుంచే, బాగుండు ననిపీంచిం దతనికి, ఆమెఫ చూస్తోన్న కొద్దీ కలకౌ ఆఅందలగా కనీపిసోంది. అమె భవానికి తన భజం అనేంత దగ్గిరికి జరిగి కూర్చున్నాడు, అమె కొంచెం కటిళి తప్పుకుని వెనక్కి వాలిఠిది. అతని పట్టుదల "పెరిగింది, అమె రాసుకున్న సెంటూ, చామంతిపూల పరిమళం అతనికి మత్తిక్కి.సున్నాయి.ఇలకా స్పేపటికీ ఆమె తన దారిన తను పోతుందన్న భయంతో ఆతను ఉత్సాహంగా సినిమా చూడలేక పోయాడు,

సినిమాలో కధానాయకుడు ఇంకో పేద యవతినికూడా [ పేమి? చాడు, ముగ్గుర్నీ నమానంగా | పేమించగఅనని ముగురికీ హామీ ఇచ్చాడు. తల్లిద అ డులు కుదిర్చిన రాజకన్యవి మూ [తం కాస్తోం క్త 0౧౫ పివాహమాడతాడు. మొత్తల నలుగురూ సపర్యలు జేసోండగా ఆందర్నీచూసి సమానలగా నవ్వుతోంటే సినిమా ఆమిపోయిలది

రాఘవవావు ఉత్సావాంగా బయటకోన్తూ “ఎలా వుందండీ వృీక్షూ[ో అన్నాడు.

“ఇందాకే. చెప్పాను. ఒక భర్తా... ఒక్‌ భార్యా ... చక్కటి సలసారం... ఆనందంగా వుంటుందిగానీ...ఏమోతెండి. నాకంక బాగా తెలీదు” అంది సీరసంగా,

అంధకారలలో /

రాఘవరావు ఆశ్చర్యపడ్డాడు. ఈమె మంచి కుటుంబీకురాలిలా వులదేః తను చాలా బెడ్డగా భావించలేదుకదా?

ఇద్దరూ రోడ్డు మీదికొచ్చారు,

ఆమెను వొదిలి వెళ్ళిపోవటల ఆతని కిష్టరలేదు. చొరవగా మొహలఠలి లోకి చూళొడు,

“కొంచెల మా యింటివపొసారా? ఒక్కదాన్నే భయ్యల...” అంది భూూలు కదిలించి భయం చూపిస్తూ.

అతను ఉత్సహంగా సిగరెట్టు అంటించాడు,

“పదండి.” అన్నాడు. నాలుగడుగులు నడిచొకి క్‌ పిఅవనో” అన్నాడు, ఆమె వొప్పుషంటుంటో లేదో తెలిసిపోతుందని,

ఆమె కొంచెం నప్వి-వొద్దుళిలడి. దగ్గిరే, అందాక నాకోసం ట్‌క్కూట్టు కొన్నారు. ఇప్పుడు మళ్ళా రిక్షా డబ్బులు వండగిమికు,. ఆంది.

రాఘవరావుకి మళ్ళా ఆళ కలిగింది,

ఇద్దరూ కొంచెం సేపు మౌనలగా నడిచారు, ఆ రోడ్డువెనక కొబ్బరి తోట సందులోకి తీసి కళోం దామె, రాఘవరావు చాలా ఆశ్చర్యంగా నిశ.స్తు న్నాడు అఆమచెంటం సిగ రెట్టుతో సిగరెట్టు అంటించి రాజేశ్వరిని 2గీంల చూశాడు. ఆమె ముందూవెనకా బాగా పరకాయించి చూసి నడ.సోంచి. ఆ సందులూ, వాటి చర్మితా రాఘవరావుకి కొల్తే ముకాదు, విశాఖపట్నల నిండా అలాంటి సందుల్లో ఎన్నో రాత్రులు బీకట్లో [ప్రమాంచి చీకట్లో మాయ మౌతిడతను, కొబ్బరితోటలోపున్న పాకల్లోహూడా ఆతను చాలా ర్యా తుళ్ళు గెడీవాడు, అయినా రాజేశ్వరి విషయం ఆత౧కింకా అనుమానలడ'"నే వుంది. వృ త్రిచేసుకునే ఆడవాళ్ళు యింత నాజూగ్గా; బయిలత సొగసుగా, నాగ; రీకంగా వుండటం, అందులోనూ ఈః పాకల్లో మశషులు.... అతనెప్పుడూ చూడలేదు. ఈమెకి మగాళ్ళంటే చాపత్యయలతప్ప (బళుకుదెరువుగా మాతం వృత్తిచేసుకునేది కాదేమో. మొట్టమొడటసారి అమెని చూడగానే గారవల కలిగిలదతనికి. అది షణ షణమూ అకారణంగానే పెరిగింది.

ఎవరో ఇన్దరు మొగవాళ్ళు గబగిబా వెట్తన్నారుః ఒక శర నెమ్ము దిగొ వస్తోంది,

ర్తి ఆ౪ళధకారం౦ంలో

రాజేశ్వరి ఒక తాటాకుల పాకముందు అగింది. చీకట్లో తడుముకో కుండా పళచలోకివెళ్ళి తాళంతీసి తలుపు తోసిలది.

“మరి నేను వెళానలడీ:??” అన్నాడు రాఘవరావు అయిస్టలగానే.

“భలేవారే! అంతకఠలగారు పడిపోతారేం! లోపలికివ సే తప్పు లేదులెండి. కాస్సేపు కూర్చుని వెళ్తురుగాని రండి...” ఆంది పఠిచ చిన రిక్రివచ్చి కులికే కంఠంతో కవ్విస్తూ. రాఘవరావు రావటంచూసి తను గది లోకివెళ్ళి దీపల పెద్దది చేసింది.

రాఘవరావు రెండుచేతులతో దారబంధిల పట్టుకు నించున్నాడు విస్మయంగా చూస్తూ.

ఆ గిది చావాచిన్నది, ఒకపక్క నులకమంచంవుంది పక్కపసి, దాశపక్కనే బల్లమీద పెద్ద పొడరుడబ్బా, అద్దం, దువ్వెగా వున్నాయి. మంచంవెఒక వేపు మట్టిగోఎకి రెండు చెక్కలున్నా యి. పై చెక్కటుద నాలును పింగాణి పెట్టూ... రెండు గాజు గ్లాసులూ, తలసు"నెసీశా, నాలు గెము పుసకాలూ, కింద చెక్పునుద కిట్టిఎడిచి అస్తవ్యస్తంగా మడత బెట్టిన చీరలూ, రవికెలూ, అంగాలూ, బాడీలూ కుప్పల్లా సర్జివున్నాయి. మంచానికి దూరంగా గుమ్మానికి దగ్గిరగా గోడనాన్ని ఓక బ్గా, దొనిమీద ఒక నల్ణరం పగుడ్డా, దానిగిగ్గ రే పెద్ద చెక్కకు ర్చీః బల్లకించ ఒక పాత రేఏపెట్టి, దానికి తాళం. అంతకుమించి ఏములేవు. గది చాలా ఇరుగా కొవడిపె భైళాపుంది. అవతల గిన్నీ ముళతా పెట్టుకోటానికో చిన్నవసారా వుంది. దాసకి దినికీమధ్య తలుపులు ఇపతలి గదిలోకే గొళ్ళెం పెట్టి వున్నాయి.

రాఘవరావు ఎందుకో దిగులుగా ఆశ్చర్యలగా గది అంతా చూసీ రాజేశ్వరిని చూళొడు. శనకెలతో గొప్ప వ్యక్రిలా కనబడ్డ ఈ మనిషి ఇంత హీనంగా, ఇంత పసేదరాలిగా వుండటల అతని మనస్సు3క్కుడో విచారల కలిగించింది. ఈ సందులో, ఈ పూరిపాకట్తో ఈ ఆగది ఏ మొగి ఛాడికైనా ఏ క్షణంలోనై నా అందుబాటులో వుంటుందని వూహిసే... ఆతని హృదిఠల అయిష్టలితో ఎన్నెడూ ఎరగిని జాలితో ముడుచుకొలది.

ఠఈళతగనాయక నమ్ము ణీ

అతనామని ఎంతో అభిమానంతో చూళొడు. రాబేశ బరి సిగ్గు

పడుతూ, బల్లముదవున్న నల్లగుడ్డ అంచులు సరిచేస్తూ నించుంది. కొలత 'సీపటికి కుర్చీ అటూ యిటూ జరిపి మళ్ళీ అక్కడే పెట్టింది.

“ఆలా నిలబడిపోయారేవిటండీ 1 కూర్చోకూడదా?”ో అంది మాటల్లో ఆనురాగం చిందిస్తూ, దగ్గరికివచ్చి అతని రెండుజేతుల్టూ పట్టు కుంది.--= రండ్కి తలుపులేసానూ” అంది-అతని మొహంలోకి చనువుగా చూస్తూ. న

ఆమెని తచికంగా చూళొడు. ఆ కళ్ళల్లో ఏవో గొప్పతనం ఆ చూప్పుల్లో ఎంచ” గాలథీగ్యం, నీచానికి పాపానికి దూరంగా తృపిగా పవి [లంగా బతికే ఆన ళ్ళి మొహంలోవుండే అమాయకత్వం. ఎవరీయ?

రాజేశ్వరి అతనచతులు వొదిలేసి తలుపు గడియ పెట్టింది. మళ్ళా చగింకొచ్చి అవ.-భుజం కావలించుకుని చిలిపిగా అఆకన కళ్ళలోకి చూసిలిది- ల పాలః బచ్తదొన్ని రొవండీ? నామవ మీకు కోపం వన్నినట్టుంది. మిమ్ము లే వీ బలంత్కారం బెయ్యిన్థెండి అంది,

రాఘపంావు త ఇ్నతాను మర్చిపోయాడు. ఎరటి కళ్ళతో... వచ్చవ వూవింతో ఆమెన దగ్గరికి లాక్కున్నాడు, అతనిజేబులో రూపాయి ఆమ పెళ్టోకి వెళ్ళింది

ఆ సందుల్లో బారా పాకల్లో జేబులు థాళీ చేసుకున్న మొగవాళ్ళు పరాయి ఆడవూ + అంవచలందాలకు వరెత్తి ఎప్పటి కప్పుడు సుఖం సంపాదించుకలటారు, అక్కడి ఆదవాళ్ళంతా (బలికి చెద్ద వాళ్ళూ, చెడ (బటు ఎతోన్నివాహ్మానూ.. ఎిగుళ్ళ నొడిలేసేశ వాళ్ళూ, బుగుళ్ళొదిలేసెన ఎాళూ, యుగుఖ్ళిని పోషిస్తున్న ఎవళ్ళూ యొగొణ్జీ శాష్వాతంగా ( పేమిలచా మసి [భమపర్హావాళ్ళూ, (పియులు మోసగించినవాళ్ళూ, (పియుల్ని అసె హ్యాంచుకున్న౮ళ్ళూ, కడుపు కక్కు- రిన“ళ్ళూ..... అంతా అన్ని ఏధాలా చాలా తక్కువ స్ధాయి మనుషులు, ఏ సుథాన్నీ తృ పిగౌా ఎరగని మను షులు---- ఎ అనుభూతికి లోతు తెలియని మనుషలు__-పేసిక్రీ కాశ-త మైన ఓలువ ఇవ్వని మనుషులుం ఎక్కడో పుట్టి, ఎక్క-డో బతికి, ఎక్కడో అంతమయ్యే సర్భాన్యులు, కొల ్మపవాహంతోపాటు గడ్డి సరకల్గా కొట్టుకు

ర

0 అం ధకారలలో పోతారు. ఏ కణంలలోనో సీటి బుడగల్లా విచ్చిపోతారు. మొగివాడి పైళొచి కపు కామ సంతృ పీకి.**తర తరాలుగా తమ మానాభిమానాలూ, ,, అలద చంధాలూ. *.ర కమాంసాలూ .... పణఠల పెట్రై దీ దౌర్చాగ్యులే.

రాజేశ్వరి అందం, శుంచితనలి అనుభవించిన రాఘవరావుకీ ఆమె సొమాన్య పడుపుక్కతెలా తోచలేదు.

| $ ఠీ

రాతి పదకొలడు గింటలవేళ, విళాఖపట్నల సైషన్‌ లో అనకాపల్లి వేపునుంచి వచ్చిన పాసింజరుబండి ఆగివుందిం స్టాట్‌ పొరల పట్టపగలు వున్నంత రర్ధీగానూ వుంది. జనల గెంటుకుంటూ బయటికి పోతున్నారు. జటా-లూ, రిక్షాలూ జనాన్ని ఎక్కి.9చుకు సాొగిపోతున్నాయి. పది నిము షాల్లో సెషన్‌ బయట కొంచెం ఖాశీ అయింది.

అప్పుడే బయటికొచ్చాడొక పంచకట్టు యుపకుడు---. శేషగిరి. శేతిలో తోలుసంచి కించ పెట్టి, సిగిరెట్టు అంటించుకున్నాడు, అతన్ని చూసి షక రిక్షావాలా దగ్గిరికొచ్చాడు.

రిక్షా తిమ్మంటారా బాబూ!”

శేషగిరి వినిపించుకోలేదు. ఆలోచనల్లో వున్నాడు.

“=ల్సాగారూ! బలడి కొవాలా బాబూ

“క _.* ఆ(**. కావాలి తీసుకురా.”

“*ఇక-డే పుందిబాబూః సంచి పెట్టేయమలటారా!” అంటూనే సంచితీసి రిక్షాలో పెట్టి రిర్దాబాగా దగ్గిరికి తెచ్చి నులచున్నాడు,

శేషగిరి సిగరెట్‌ ముక్క పారేసి రిక్టాఎక్కాడు, సంచి భ్యదలిగా పక్కన పెట్టుకున్నాడు.

• యాడకి పోవాల బాబూళో

“చెపాలే పోనీయి. నీ పేరేవిటి?

“అప్పన్న జాబూ?ో

రిర్డ తారురోడ్డుమిద సాగుతోంది. రోడ్డుమీద జనం బాగొ పల్చ బర్గారు. కొంచెం దూరలగా రోడ్డుపక్కన, “= అక్కుడక్యడా ముగ్గురు

రఠతఅగనాయక ము || ఆడవాళ్ళు తచ్చాడుతూ కనిపించారు. ముఠలదు వెళోన్న రిక్షా రోడ్డువార ఆగింది. ఒక ఆడమనిషిగబగిబా దగ్గిరకొచ్చింది. ఒక అర నిముషం ని బడి ఆ రిక్షా ఎక్కింది. ఆ రికా స్పీడుగా వెళ్ళిపోయింది.

*ఎదీశారలి ముఆడలుబాబూః మొగోశి కాలు కదపనివంరు, వొలేసి పట్టుకుపోతారు.” అన్నాడు రిక్షా అప్పన్న.

'శీషగిరి రోడ్డువార నించున్న మరో ఆడదానికేసి చూళాడు. ఆ మనిషీ రాజేశ్వరి. రిక్షా శన దగ్గిరికి వసోలటే పైట సర్దుకుంటూ రండడు గులు ముఠదుకొచ్చి నిఅబడీింది.

శేషగిరి రిక్షా ఆగలేదు, దాటిపోయింది. రాబేళ ౧ వెనక్కి. వెళ్ళి వచ్చే రిక్షాఅకోసల ఎదురుచూస్తూ నించుంది.

“*౬క్క-సారి రిక్షా ఆఅపవోయ్‌ః అగ్గిపెట్టుందా!? అన్నాడు శేషగిం.

“ఉంది భాబూ; కాల్చుకోండి. ఎటేపు పోనిమ్మంటారుకో

శేషగిరి సిగిరెట్టు అంటించుకుని ఆగ్గిపెట్టి తిరిగి యిస్తూ “నీకీ వూరంతా బాగా తెలుసా అన్నాడు.

తెలవకపోవడం ఏటిబాబూ? ఈ సుట్టు పక్కలఅంతా కొట్టిన పిండి, ఆఫీసులన్నీ తెలుసు. కోరుటుఅన్నీ తెలుసు, వొటేళ్ళు ఆసుషతులూ. .. అన్నీ తెలుసుబాబూ?ఃో

“అవన్నీ కాదులే. రేస్పొద్దున్న సింహాచలం వెళ్ళాలి, ఈ రాతికి **ంఎక్కడన్నా =... జరకుతో సిగ్గు సిగ్గుగా అన్నాడు.

“అలా సెప్పండి. ఆడోరే తేగంచి ఈదులెక్కు.తావులటే మీరు సిగ్గపడతారేటి బాబూ, తెలిసిందిలెండి. రెండు నిమేబ్బలో రీసుకు పోతాను

*ఇలదొాక' రోడ్డుపక్క నించున్నా రే, అలాంటేీ వాళ్ళొద్దు.”

“తఆమాసి నెడవలుగానీ అళ్ళ దగ్గిరకెవురు బోతారుబాబూ,; ఆఅరనిమిశల టోగం, ఆర్నెల్లు రోగల. మీశెందు కూరుకోలడి, పండు లాంటి మనిషికాగికి తీసుకు పోతాను. కాకపోతే కొంత బేర మెక్కువ.”

లీ అలధకారఠఅలలో

“* ఏంతలో పుఠటులదఠలటావుో

“ప్పిలాలటి మారాజుల కెలతై జే ఏటిలెండి. కస్టపడి సోలాలు' పండించుకులటారు, అనందలగా కర్సు చేసుకుంతారు”

శేషగిరి ఆశ్చర్యపడ్డాడు, తన గురించి వాడికెలా తెలిసిందని,

“*కూపొయికీ, అర్హకీ కక్కు- రిపడి తక్కువోళ్ళకాడికి పోతే తెల్గా ర్నలచీ డాక్టర్ల నుట్టూ తిరగాఅ బాబూ...”

“ఇయ్యాఆ ఎవరికంటా పశ్శేదనుకులటాంగానీ రేపే ఐబటబయలై పోద్ది, సరువువమూట కేంలెండి, ఈరోజుల్లో టఆఅదెవడ కులదేడిసింది? ఆరోగెం చూసుకోవాలి బాబూ; ఇలూ వొలూ గుల సేసుకుంటే ఏటి

ళ్‌ భా భా ళ్‌ నాబం 'సెస్పలడి? రొండు రూపాలుయలెక్కువై డేమా త్తరఠి ఫీకేటీ? సొలితాడలగుల్లో మసిలినట్టుంటాది బాబూః”

'శేషగరి ముసిముసి నవ్వులో వుత్సాహంగా విఠిటున్నాడు, తన కోసల ఎదురు తెన్నులు చూసోన్న ఏ సుందరాలగి కౌగిట్లోకో వెళ్ళి పడతాడని ... అతని వొళ్ళంతా వువ్విళ్ళారుతోంది. కుతూహలం అపుకోలేక అడిగాడు.

“అవున్లే, మనకి మంచిమనిషే కావలి, ఆసలు... నేను...ఎంతో అందమైన వాళ్ళం టేగానీ కన్నె తి చూడను, అసలు... నాకు ... ఏ విషయంలోనై నా సరేం.. పరిశ్మభంగా వుండ'లి. ఆరోగ్యంగా లేని వాళ్ళని చూస్తే చెడ్డ అసహ్యం, బస్తీ ల్లోలాగ మురికికొంపలూ. ,. సందులూ మాకుఠలడవు. యింటిపట్టునుండి వ్యవసాయం చేయిసున్నాను. దానికేం గౌనీ,.. ఇంతకీ ఆ మనిషి ఎంత తీసుకుంటుందంటావు? ఐదు రూపా యలు చాలా*ో

“సీన్లో వాబూ, పెద్దింటావిడం ఆరిష్టం, శ్చ యిష్టలి, ఆ యమ్మ అందసందాలు మీకు నచ్చితే మీరే వొక రూపాయిడబ్బు లెక్కవిష్తా రేవో; బీరల సంగతి నాకు తెల్టుబాబూః!

ఆలాగంటే ఎలాగోయ్‌? తర్వాత పేవీ అందే నాకు చచ్చే భయల”

రఠఅగనోాయక మ్మ ేత్రె

“ఆరడిగింది ఆరికి పడేస్తే పేచీ లెందుకొసయ్‌ బాబూ: మీరు మా త్తరం మె త్తచుత గా మాట్లాడకండి, గిడిలో. కెలగానే ఎంతి వ్వాలో కనుక్కోండి. నచ్చకపోతే బయటకొచ్చేయండి రోడ్సమీదే వుంటాన్నేను. మరోకాకికి తీసుః పోతాను. క్ష

రిక్షాచావుల మదులలోలచి కాన్వెలటు దాటుషని, శ్రానాపురలవేపు సాగుతోంది.

శేషగిరి ఏమీ మాట్లాగలేదు.

మళ్ళా సిగరెట్‌ అంటించాడు,

అతనికి రెండు నెలలకిందట వొళ్ళంతా కుదుపుతో చలిజ్యరం వచ్చింది, నాలుగు రోజుఅవరకూ తగ్గలేదు వాళ్ళమ్మ రెండో రోజే సింవి చలరి అప్పన్నకి మొక్కి-ంది. ఆతని జ్వరం సుఖరోగాలకి సంబఠఅభించి దని ఆవిడికీ-శేషగిరి భార్యకీకూడా తెలియదు డాక్టర్‌ అడవాళ్ళకి వివ రాలు చెప్పలేదు. మొతానికి నెలనాటికి మంచందిగాడు శేషగిరి. ఆందుకే ఆతనికి రోడ్డువార నుంచునే వాళ్ళలటే భయలం అప్పన్న మొక్కు తీర్చుకోటానికి వచ్చాడు విశాఖపట్న ల?

రిక్షా ఒక 'పెంకుటింటిముందు ఆగింది. శేషగిరి కంగారుపగాడు. “*బడేమిటోయ్‌ ? ఇక్కడ ఆఅపావూ,. *. సంసార్డ యిల్లులా వ్మది.” అన్నాడు గుసగుసలాడుతూ.

“ఆ, .. అందరూ సంసాన ప్టాపగలు. మీకెందు కూరుకోంకి బయంనేదు.” ఆంటూ రిక్షా నిలబెట్టి ఇంటిములదు బుట్ట దగ్గినకి వెళ్ళాడు అప్పన్న.

ఆయింటి వీధి తలుపు వోరగా తీసివుంవి. మెట్టమీదికి వెలుగు పడుతోంది. వీధ ఆరుగుమీద పడుకున్న ముసలాయన లేచి కూర్చు) దగటల మొదలెటాడు,

౨ శేషగిరి రిగుసుకు పోయాడు. గపిరి నిగపట్టి రిపై వెక్కి కూర్చున్నాడు. అప్పన్న చొరవగా రెండు ఎల్లైక్కి. పెన్సమ్మగోరూ | మీ యింటికెవరో సుహ్హాలొచ్చినారండీ। అని గట్టిగా క్ర పెస్టాడ:,

శేషగిరి గుండె దడదడలాడిలదిం

కేశ అ౭లధకారలలో

ఆళ్చర్శలిగా చూస్తున్నా డు-కా సేపటికి ఒకావిడ తలుపులు బారా తీసుకుని బయటికొచ్చింది--”ను వ్వా అప్పన్న! ఎవరో అనుకున్నాను" అరిది గట్టిగాం

కంఠం తగ్గించి. “దిగిరమ్మను” అంది మెల్లిగా. అప్పన్న ఇంకో మెదెక్కి ఆవిడ మొహంలో మొహఠఅ పెట్టి “పల్లిటూరోడు, పది రూపాయలఅడగండి. నేకపోతే పొమ్మనండి నా వొంతు రెండూపాయలు. ఇప్పుడే సెప్పినానో అని గుసగుసలాడాడుం

ఆవిడ లావుగా, ఎత్తుగా ఓడలావుంది. నల్తి నల్ణి పువ్వుల చీక కట్టింది, గుమ్మానికికడ్డంగా నించుంది.

మెట్టకింద బారడు వెడల్పు మురుగు కాలవ పారుతోంది. అలదులో నల్లటి జంతువులు కదిలినప్పుడల్లా దోమలు విజ్బలభించి ముస లాయనతో సరసానికి పోతున్నాయి.

ఏనాడూ సరసఠ ఎరగని ఆయన గాలిలో బారలుచాచి దుప్పటి విసిరీ.... వాటిని ఘోరంగా అవమానిసున్నా డు. ఆవి ముసలాయన మీద మోజు చంపుకుని... తిన్నగా యువక శేషగిరిని ముట్టడించి... నృత్య గానాదులతో అతని చెక్కిళ్ళ మీద, పొంకమైన చేతులమీద ముద్దులాడు తున్నాయి.

శేషగిరి రసికుడు కాబట్టీ సుతారంగా వాటిని కావలించుకుని సత మతం చేస్తున్నాడు రిక్టాలో రహస్యలగా.

అప్పన్న మెట్టుదిగివచ్చి- “దిగండి దాబూ; నళ9చి లోపలెడతాను” అని సంచి తియ్యబోయాడు.

శేషగిరి సంచి గట్టిగా పట్టుకునిోోఉండసలు అరుగుమీదెవరో మొగాయనున్నాడే;?” అన్నాడు భయాతో.

ఆయనకి తెలుసులెండి. మీకేం ఫరా $లేదుం మెటైైక్కి లోపలికి పోండి. అదుగొ, ఆయమ్మ నిలబడింది"

" ఆదికాదు. అసబావిడ పెద్ద వయస్సు మనిషిాా ఉంటే

"అవిడకాదు బాబూః... కోడలులది లోపల”

*మరి కొడుకో?”

కేశ అ౭లధకారలలో

ఆళ్చర్శలిగా చూస్తున్నా డు-కా సేపటికి ఒకావిడ తలుపులు బారా తీసుకుని బయటికొచ్చింది--”ను వ్వా అప్పన్న! ఎవరో అనుకున్నాను" అరిది గట్టిగాం

కంఠం తగ్గించి. “దిగిరమ్మను” అంది మెల్లిగా. అప్పన్న ఇంకో మెదెక్కి ఆవిడ మొహంలో మొహఠఅ పెట్టి “పల్లిటూరోడు, పది రూపాయలఅడగండి. నేకపోతే పొమ్మనండి నా వొంతు రెండూపాయలు. ఇప్పుడే సెప్పినానో అని గుసగుసలాడాడుం

ఆవిడ లావుగా, ఎత్తుగా ఓడలావుంది. నల్తి నల్ణి పువ్వుల చీక కట్టింది, గుమ్మానికికడ్డంగా నించుంది.

మెట్టకింద బారడు వెడల్పు మురుగు కాలవ పారుతోంది. అలదులో నల్లటి జంతువులు కదిలినప్పుడల్లా దోమలు విజ్బలభించి ముస లాయనతో సరసానికి పోతున్నాయి.

ఏనాడూ సరసఠ ఎరగని ఆయన గాలిలో బారలుచాచి దుప్పటి విసిరీ.... వాటిని ఘోరంగా అవమానిసున్నా డు. ఆవి ముసలాయన మీద మోజు చంపుకుని... తిన్నగా యువక శేషగిరిని ముట్టడించి... నృత్య గానాదులతో అతని చెక్కిళ్ళ మీద, పొంకమైన చేతులమీద ముద్దులాడు తున్నాయి.

శేషగిరి రసికుడు కాబట్టీ సుతారంగా వాటిని కావలించుకుని సత మతం చేస్తున్నాడు రిక్టాలో రహస్యలగా.

అప్పన్న మెట్టుదిగివచ్చి- “దిగండి దాబూ; నళ9చి లోపలెడతాను” అని సంచి తియ్యబోయాడు.

శేషగిరి సంచి గట్టిగా పట్టుకునిోోఉండసలు అరుగుమీదెవరో మొగాయనున్నాడే;?” అన్నాడు భయాతో.

ఆయనకి తెలుసులెండి. మీకేం ఫరా $లేదుం మెటైైక్కి లోపలికి పోండి. అదుగొ, ఆయమ్మ నిలబడింది"

" ఆదికాదు. అసబావిడ పెద్ద వయస్సు మనిషిాా ఉంటే

"అవిడకాదు బాబూః... కోడలులది లోపల”

*మరి కొడుకో?”

రఠలిగినాయకమ్మ కేర్‌

“ఆప్సన్నాః వీధిలో ఏలటా వూసులు? తొందరగా లోపలికి రమ్మను” ఆవిడ రిక్షావాడిని మందలించిలది.

“ఇన్నారా! దిగిండి నేకపోఠే,..

“ఏ తక్కు-వోళ్ళకాడికో తీసుకు పొమ్మంతారేటి?”

శేషగిరి సంచి గట్టిగా పట్టుకుని,.. పంచె సర్దుకుని రిక్షా దిగేడు వీక్కు. బీక్కుమళటూ. ర్‌క్షావాడి తేతిలో రెండు రూపాయతినోటు పెట్టి సించున్నాడు-” ఈవిడ కొడుక్కూడా యిలట్లోనే పున్నాడ-+” అని గుస గుసలాడాడు.

భయపడమాకండి బాబూ! మీ వొంటిమీద ఈగవాల్తు ఎల్లలడి లోపలికి అని బుజ్జగించి, మెట్టదాకా సాయంవచ్చి తను రిక్షా తిప్పుకుని వెళ్ళిపోయాడు అప్పన్న.

శేషగిరి మెట్టమధ్య సంచున్నాడు--ముసలాయన దుప్పటి ముసు గెట్టుకుసి అప్పటికప్పుడే గొఢంగా స్మదపోతునా డుం

“లోపలికిరలడి,.. “* ఆ తగారు ఆహ్వానించింది. శేషగిరి గడపలో కాలు పెట్టాడు.

అ వెలుగులో ౪ తగారు నల్డగా పెత్ష పెద్ద జబ్బంతో... తాటకిలా కినపడింది అతనికి. తల నున్న గా దువ్వుక లది. పువ్వులున్నాయి. మొహథ నిండా మఠదంగా పౌడరు రాసుకుంది. కిళ్ళలు నమిలి గాలెక్కిన పళ్ళు నల్లగా కనపడ్డాయి.

ఆపద నవు-తూ- మం ఢీర్థం తేసుకుంటారాళొ అంది.

శేషగిికి కంగాతులో అర్థంకాలేదు.- కో ఉళంో అన్నాడు, గొజు గ్లాసుతో మంచినీళ్ళిచ్చింది.

“అబ్బేః ఓద్దు” అన్నాడు.

“ఆమ్మాయి దగ్గరికే ఎకారాః అంచి తెల్లటోయాడు. మళ్ళా.- "కంర అన్నాడు.

“అయితే గదిలో కెళ్ళండి... మాణిక్యాందొః ఇర్గ చూడుం” అని కేక

16 అల౦ధకారలఅలో

శీషగిరి మెడ వెనక్కి. తిరిగింది మాణిక్యాంబకోసల, మాణిక్యాలిబ అవతల గెదిలోలచి మధ్య గుమ్మంలో కొచ్చి నిలబడిందిం

మొహంలో ఏ కోశానా అందలేదు. 'శేషగిరిక్కూడా కనపళ్ళిదు. నిరుతాహపడ్డాడు శీషగిరి.

“రాండి-” అంటూ ముసిముసి నవ్వుల్లో అతని చేతిలో సంచిఆందు కుంది మాణిక్యాంబ, అయిష్టంగా ఆమె వెనకాలే గదిలో కెళ్ళాడు, ఆమె మధ్య తలుపులు వేసేసి సంచి మలచందగ్గిర పెట్టింది.

ఆ గది కిరాణాకొట్టులా వుంది రోడ్డువేపు ఒక్క కిటికీ అది మూసేసి దుప్పటిగుడ్డతో తెర క ప్పేసివులదిః దానిదగ్గిర నవ్వారు మఠలచల-- ఫరుపూ, గోడవెపు వొలతరరేకు పెట్టెలు, చాటి పక్కకు ఏవేవో డబ్బాలూ. పెద్ద బల్లమద మైనంగుడ్డ, దాస్నిండా ఎొడరూ, స్నో, ఛఅ నూనె, అద్పలి, దువ్వెనా, ఒక చిన్న స్టీలుకుందెలో వెలిగి ఆరిపోయిన అగర'త్తులూ, గోదల్లో కొట్టిన వెదురుగడలకి అడ్దలగా వేలాడగట్టిన మీపర వుయ్యాల. అందులో ఏడెఎమిది నెలల అగపిల్ల ని చపోతోలది. ఆ పిల్లసుద ఈగలంతేసి టోమలు తన్మయిలచి హర్చున్నాయి. గదిలోకి రాగానే ఆ వుయ్యాలనీ, ఆ పిల్ల చూస్తే... శేషగిరికి వొత్తిగా నీరస పడిపోయాడు. అది కనిపెట్టి మాణిక్యాంబ శేషగి5ని వోరగా చూస్తూ నవ్వింది చెయ్యి అందుకుంది. చొరవగా --- “నిలబడే వున్నారు కూర్చోండి.” అంది ద్‌ర్షం తీస్తూ లాక్కువెళ్ళి మంచంమిద కూర్చో బెట్టింది, తనూ ఆనుకుంటూ కూతరు చందిలా” ఒక గా డికో [పయాణఠలమిద వెళ్తున్నట్టున్నారే। లేకపోతే నాకేబ్రనా బహుమతులు తెచ్చారా *?" అంది కిల కిలా నప్వెం నవ్వు ఆందంగా వుంది.

శేషగిరి కొంచెం నవ్వాడు-మొహఠి కొస్త ముడతలు విడీలదిం ఓళ్ళు చెమటతో ముద్దమిపోతోఆది -- “రొంచెలి =. మళచినీళ్ళు...”ో మాట మింగేశాడు.

“ర్సాఫ్రీ వుంది ప్లాస్కులో, ఇస్తానుండండి” మాణిక్క్యారబ ఆఆ మారు తీసింది. “ఒద్దు దాహఠఅ వేస్తోంది. చల్లటి సీస టే చాలు

రఠలఅగినాయక నమ్ము శే

ఫ్లాసీక్‌ గ్లాసుతో ఇత్తడి మరచెంబులోవున్న నీళ్ళిచ్చింది. గడగడా తాగళాడ',

“అబ్బాః గాలిలేదు ఆ కిటీకీ తీసేస్తే

“ఒన్తండి। ఎవరైనా చూసారు. అయినా టోమలు బతకసివ్వవు, ఆసలు మీకా వేగికాదు, నాకు తెలవదా? ...”* ఆంది [కీకంట చూస్తూ.

'శేషగిరికి హుషారొచ్చిలది.- “ఎంత చమత్కారంగా మాటాడు తోంది?” అనుకున్నాడు. మొహత పక్కకితిప్పి మాణిక్యాంబకి చెలప రాస్తూ చూళాడు, ఆం చెంపలు గరుగ్గా వున్నాయి చిన్న చిన్న స్పోటకపు గుంటలు కనిపిసున్నాయి. భుజంచుట్టూ చేతులు వేశాడు జచలో సవరం అతని జీళులు షట్టింది.ఆమెని మీదకి లాక్కోటోయాడు.

“ఉంగడి బొబూ:ః.... మంచివారే! అంత తొందరేమిటోోో ఆలది లేచి నిలబడి ఒళ్ళు విరుచుకుంటూ.

శేషగిరి ఎగాదిగా చూళాడు.

“మా ఆయన రెండో ఆట కెళ్ళారు. ఇలకో గిలటలో వొచ్చేసారు.”

“సి ఆయనా 1...మీ ఆయనొచ్చేస్తే ఎలాగ * మలచ మీలచి లేవ... యాడు ంగారుగొం

భుజొలుంద చేతులేసి నొక్కుతూ- *ఎలాగేవిటి + మీదారి మీదే” అంది నవ్వి.

మరి త్థార్గూ వుండచ్చన్నాడే రిక్షావాడు

“అమ్మా ఆక । ఎంతిస్తా రేమిటి శ్‌

“*వెఫష్యలోతే ఎంతివ్వాలి క

“పదీ, లేకపోతే మా అతగా రూరుకోదు. ”

“పదిరూపాయలే ః 'పైగా వెళ్ళిపోవాలి కూడాను. ”

మాణిక్యాంబ నుదురు చిట్టించింది -- “ఏవిటండి ! తక్కువరకల వాళ్ళతో బేరాలాడినట్లు ఛీ; నా కసహ్యం, వెధవ పదిరూపాయఆలటే ఏ సరుకౌస్తుందీ * అందమైన రవికల గుడ్డరాదు. పడిరూపాయలట్టుకుని మా వారూ నేనూ సినిమాకె 1 ఓక్క- పైస మగలదు. తెల్లారిలేస్తే ఎన్ని పద్దు

లి

18 ఆఅఆలధకారలలో లౌతాయో మా యిలట్లో. పరాయి న్రీ శీలల పదిరూపాయలు విలువ చెయ్యదా +” అంది గబగబా,

శేషగిరి తెల్లబోయాడు. మాణిక్యాంబ బాగా చదువుకున్నదని అను మానం వచ్చిలదతనికి. మనిషి మంచి చలాకీగా వుంది వెధన పదిరూపా యలకి ఆలోచిఠచినందుకు తిట్టుకున్నాడు = కొంచెం [న పొధమయపడి చిరు నవ్వు నవ్వుతూ ఆమె చేతులు అందుకున్నాడు---

“అబ్బే ? అందుక్కాదు. పదిరూపాయలకేం గొప్ప? తక్కువ వాళ్ళదగ్గిరికే వెళ్ళలేక కదూ ఇక్క-డకొచ్చానూ 1... దగ్గిరికిా సురీ, $”

“"వొద్దులెండి. ౨. సొౌమ్మెందుకు నేను దోచుకోవాలీ ! మరు సంతో షలగా వొప్పుకోవాలిగానీ, +“ మొహలఠి తిప్పుకునే నించుంది.

"మాణిక్యఠ : ఇల్లా వస్తావా?" బయటినించి అ త్తగారి కిక

“అదిగో ఆవిడరుసోందప్పుడే. డబి వ్రచ్చేయ్యలడిం ఇల్బసివసాను”

'శ్వగిరి గబగబా చొక్కాలోంచి పర్ఫుతీసి పదిరూపాయిలు లీళాడు. అది పట్టుకుని మాణిక్యాంబ బయటి కెళ్ళిలదిం శేషగిరి పర్పు సంచీ అడు గుకు గలటేసి....సంచి చేతికందేంత దగ్గిరిగా పెట్టుకున్నాడు. దిక్కులు చూస్తూ కూర్చున్నాడు.

మాణిక్యాంబ నవ్వు మొహఠితోవచ్చి తలుపులు వేసేసింది రెండు అగరొళతులుతీసి వెలిగించింది. పొడరు చేరినిలండా వొలపుకుని, మొహానికి పట్టించుకుని... ఆ చేతులు రెండూ శేషగిరి చెంపలకి పొమి.:ది. అతను దగ్గిరికి లాక్కోటోయాడు.

“అబ్బ: ఉండండీ ।$” అని వుయ్యాఅదగ్గిరికి వెళ్ళింది, న్మిదపోయే పిల్లి టోమకాట్లతో చిరచిర లాడుడూ గుప్పెళ్ళతో రుద్దుకుంటోంది.

“పిల్లని మీ అత్తకిచ్చేసిరారాదూ!?” అన్నాడు శేషగిరి కొంచెం మొహఠి చిట్లించి.

“ఫర్వాలేదు లెండి పిచ్చిములండ లెగదు, విరోచనాలౌతున్నాయని పిసరంత నల్లమందు ఏళాను. తెల్లవార్డూ లగదుొ అంటూ పిల్లవొలటీ మీంచి వోమల్ని లేవగొట్టి, కొంచెం విసిరి గుడ్డకప్పిలది,

రఠతగనాయక మ్మ శేరి “అబ్బః బద్దకంగా వుందంలడీ!?ొ అంటూ ఎదరగా నిలబడి వాళ్ళు విరుచుకుంది --*పాపం మా ఆయనేం చేస్తున్నారో । నేనంటే తగిని యిష్టమళడీ ; ఏం చెప్పినా నమ్ముతారు. న ఆమెని మీదికి లాక్కున్నాడు శేషగిం. మాణీక్యారిఐ కొన్ని మన్మధబాణఃల్లాంటి మాటలు వుఠచుకుంటులది నాలిక కొసన. మాటిమాటికి “మా ఆయన...మా ఆయనో అంటూ వుంటుంది ఒకి 'పెళ్ళాంమీద ఇంకొకడి ౩3౨త మోజువులటులదో ఆమెకి బాగాతెలుసు, “పరస్త్రీ” సీ బ్రో “"పవ్మితత”ొ * ఎనుభవించటల” $ లాంటి మాటఅన్నీ పయి మొగావాడీ మీద ఎలా ప:చేసాయో కూడా ఆమెకి క్షుణంగా తెలుసు, ఆమె చూపిన మొగాళ్ళంతా వొట్టి వెరివెధపలే, మిగతా విషయాల్లో వార్లెలా వుంటారో గౌసీ.... పరారుః ఆడవం టే.... చంకలు కొట్టుకుంటూ .... చొంగలు కార్చు రుఠటూ వనారు, వెటకారం చేసినా అపహాస్యం చేసినా. ,.గొప్పసరసమను కుంటారు. మె ముగుడు వ్యసనాలు మరిగి పెళ్ళాన్ని సంవాదించమని వొదిలేసినప్కడి. ఆ పెకి మొగవాళ్ళమీద అళ్యల పోయింది. రోతపుట్టి నిర్హా తీణ్యంగా దబు ల వొడుక్కోటం మొదలు పెట్టంది. శేవగి: దగ్గిరికి లాక్కోగానే మ .శక్యాంబ అతని చెంపలు ముద్దు లెట్టుకుంది, పెదాలు కొరికింది, జుట్టుపీకి చెరిపేసింది. మీదికి ఎగబాకీ కొవిటేసుకు *.... అతనీ మొహంలో మొహలపెట్టి, “అబ్బ ః ఎంతల దంగా వున్నా..౧డి ? తినెయ్యాఅన పీస్తోంచి. మీ ఆవిడ ఎన్ని పూజలు చేసుకుందో ।; రోజూ మిమ శ్రల్నిలా కావలిలచుకుంటుందా * తనివితీరా ముద్దు పెట్టుకంటుందా ? 99 నొ పిచ్చిగానీ త 46 మిమ్మల్ని ఎన్నీ కోట్ల ముద్దులెట్టుకున్నా తనివి తీఠతులందా ? ఏవిబండీ 1 మాట్లాడరేం శి =4కోపవా(? ...ఎందురంశీ * నా మనసూ... తనువూ మీ చేతుల్లో పెట్టాను 460 కేం చెయ్యనండీ ఫొ అంటూ కాస్సేపు ముద్దు ముద్దుగా మాట్లాడి చివరికి శేషగిరి వాళ్ళోకి వాలిపోయింది. ఆళన. తన్మయత్వంతో మూగివాడయ్యాడు, తనను తను మర్చి పోయి ఆవె పక్ష టెముకలు విరిగేలాగ కౌగిలించుకున్నాడు, ఆమెం.. గేలాలం.. ఆ వ వ్‌ సిదే. +. అంతకలుకుళూ. + -చాలానులది కానలింతల్లో

ఫ్‌ అ6ధకారఠిలో వాలిపోతుందనీ ..*. అందర్నీ ఆ పెదాలతోటే ముద్దులాడుతుందనీ క ఆలదర్నీ ఒక్కలాగే పొగిడి మెప్పిస్తులదనీ 4, తోచలేదతనికి, అతని [ఘాణేం దియానిక్షి సజ్లీవమైన క్రొనం వుంటే....ఆ భోషాణం గదిలో. ఆ మిగఅమాసిన పక్క-మీద.... మెతక కలపు నూనెకంపు - నలిగి నాశనమైన పూలపసరుకంపు ....సారాకంపు.... పొగాకుకలిపు .... చొలగకంపు .... చెమటతో తడిసి ఆట్టలు కట్టిన దూడికంపు. ..అన్నికంపులూ కలగలిసిన వూలు కంపు....పీలళ్చి పీల్చి తీకాలి. ఆ కళపులేవీ అశన్న ఆ౭టలేదు. ఆమె గుమ్మంలో యిలకో సరసుడు కాచుక్కూర్చున్నాడనీ .... తనని సాగనంషగానే = వాణ్ణి తీసుకొచ్చి... “మీ రెంత ఆందంగా వున్నా రలగీ । మీ లాంటి మొగాజ్డీ నే నెక్కడా చూడలేదండీ? అంటూ .... కులుకుతూ. , వాడి వొళ్ళోకి వాలుతుందనీ. ,.వూపాంచలేదతను. ఆతని కళ్ళనిండా నగ్నలగావున్న ఒక కొత్త ఆడది నిండి వుంది. ఆమె తనని చూసి చాలా సంతోషిస్తోందని అతని నమ్మకం. ఆమెతో సుఖపడటం తన జన్మ హక్కనీ. ..ఆమెని ముద్దులతో వుక్కిరి ౧ిక్కిరి చేసేస్తున్నా ననీ ... కొవలింతలతో కైలాసం చూపిస్తున్నానసీ. ..తన చేష్టలకి పరవ శించి పోతుందనీ .... లోలోన మురిసిపోతూ .... ముసి ముసి నప్వు అతో టీవిగా చూళొడామెని.

ఆమె మొగుడు సినిమా చూస్తోండగా తను దర్హాగా ఆమె పక్కలో సడుకోవటం అతసి3ెఐతో గర్వలగా వులది. ఆమె తలలో దవనం, మళ్ళా పూనుకున్న పొడరూ, వెచ్చటి చెమటా ఆతనికి మత్తె క్కి.సున్నాయి. ఆ యిరుకు కొట్టుగదిలో ....ఆమె ముద్దులతో, కావలిలఅతలతో. వోరచూపుఆఅతో, చిలక పలుకుఆతో .... శేషగిరి స్వర్గానికి. బె తెడు దూరంలో నెళ్ళిోోయాడు, ఆ పకుపునిండా పుట్లకొద్దీ నల్లులూ....ఆ గదినిండా వేలకొదీ వోమలూ లేకపోతే ఆతను ఆ బెత్తెడు ఎడంకూచా లేకుండా ఖచ్చితంగా. స్వర్గావాసి అయ్యేవాడు. అది మోణీక్యాంబ తప్పుకాదు. కొఒట్టి.... '2,పెతో సరసలలో మునిగి దొరికిన నల్లుల్ని కూడా చంపపంశా ధూత దయతో, అనల దలిగా -గడి పేళాడు గలటకారంళి

రఅలగనాయ॥క మ్మ లీ

రెన్నెల్లి కిందట తునిలో వరలషెతో గడిపిన ర్మాతీ.... ఆరు నెల్లి కిందట కొకినాడలో సీతారత్నంతో గకిపీిన పగలూ...ఇంకా ఆలాంట వేచేనో గురొచ్చాయిగానీ స 60త యింట్లో . =, ఆందంగా ఆలంకరించుకున్న గెడిలో. ..గాలివచ్చే కిటికీ దగ్గిర. ..పరిష్మరమైన దుపష్పట్లముడ, . .నిష్మఅ షంగా, ,.ఆమాయకలగా. .. చేతుల్లోకి వొంగే ఆర్హాంగి ఉమాదేవి గుర్తు రానేలేవకనికి. దక్షిణం చేప పెకచ్లో...మంి పందిరి దగ్గిర ... పండు వెన్నెల్లో , నిశ్చింతగా. నిర్భయంగా. .., పకారితంగా .... వెస ౩ ర్మాతుల్లో లభించే... స్వంత ధార్యని తలుచుకోనై నా తలుచుకోలేజ:తను. ఉమ... భర్త వొడిలో మురిసే వేళ ఎప్పుడూ అతనిమీద కాప్ట కుక్కా పడి కరవ లేదు. పెద్ద చప్పుళ్ళతో ముద్దుల తుఫాను సృష్టించలదు. కు స్తీపట్టతో కావరింతలు నేర్చుకోలేదు. సిగ్గూ లక్షా విడిచి....ఐబడ బడ వాగుడు వాగ లేదు. ఆమె శాంత స్వభావురాలు, ఏ అనుభూతిని ఆచెళంగా వ్యక్త చెయ్యదు. భర చేతుల్లో సిగు దొంతరులతో ముడుచుకు పోతుంది. అతని చేతులు చెక్షి- ళ్యకు చేర్చుకులటుంది. అతని హ్మ్‌ వుంలో త౪దాచు కుంటుంది. అతని కౌగిట్లో పరవళమై మూగబోతు.యి. 2% శుంగారాన్న ఆనుభవిస్తుందిగానీ.... ఆభినయించడు. అనురాగాన్నంతా కళ్ళలో నింపుకుని సంభాషిస్తుంది. ఆ ముగ్ధమనోహల “వే[కొలభావ ఆతనికి ఆర్ధమై వుంటే... ఆతని జీవితం ఏనాడో ధన్యమర్యేదీ. ఆ కళ్ళలో.షతీకుకు తనపుదున్న ...- అపారమైన (పేమ.... కోరిక. విశ్వాణ్‌ల :9గౌరవం అన్ని చూడ గెలిగేవా డీ శేషగిం.

ఉమను ఆ ర్యొతి చందివాజ్ణి గుం యక్ష ్భస్టాతుక్టున్ని వాడీ చెక్కిళ్ళ కనుశప్పళ్లో భర్త పోలికలు చూసుకులబూ పడుకుని కవత “టా ఎళానరో।; ఎక్కడ దిగొరో ।$.... సింహాది అప్పన్న దయవళ్లి ఆంవన ఆరోగ్యం ఖాగుపడింది. రేపీపొటికి రానేవసారుు* అని ధైర్యం చెప్పు పలరేలచం

నీ ర్త ం9ి6ల విళఖపట్పంలో 9 ఓక్‌ మురికి పేటలో .... ఇరుకు గివలో---మాణి కా్థాంబ అనే పళీత... స్రీ కొగి ల్గో_._ సీ దగ్గిర ఎన్నడూ

వీసీ ఆఅఆఆంఆధకారఠఅల లో ఫొలదని స్వర్గానందాలు ఆకుభవిస్తున్నాడు” అని సాఖాత్తూ సింహాది అప్పన్న చెప్పినా .... ఆమె నమ్మదు.

“నా భర్త నన్ను తప్ప మరో ఆడదాన్ని కన్నె తి చూడలేడు, అని శాపధథి చేస్తుంది. తనమీద అంత విళా ససఠ వున్న భార్య శేషగరిస్‌ బంధించ లేదు. మాణిక్యాంబని కావలించుకుఠటూ ---“*అఆడ ౮కు సీలాగుతడాలి. మా ఆఅఏడకీ బౌత్రిగా సిగ్గు. దానితో సరదా ఉండదు నాకు” అన్నాడు. ఆతను చాలా నిజాయితీగా చెప్పాడు, మళ్ళీ మళీ దొరికే ఆఅడదాస్ను గురించి పాత జ్ఞాపకాలు తవ్వుకోవటం ఎందుకు * ఎప్పుడు దగ్గికికీ తీసుకులటే అప్పుడు తోలు భటోమ్మలా దొరికే మనిషంటే సరధా ఎందుగంటులది.

"మిమ్మళల్నెలాగలడి వొదిలటం *"" ఉంది మాణిక్యాంబ ఆతని మెడలో జేతులు సీ వేళ్ళాడుతూ -_.. “నావం కాదుబాబూ ! వేను వొదల్ను, ఎలా వళాలే నేనూ చూసాను.” అంది మళ్ళా మీవపడీ కావ లించుకుంటూ,

శేషగిరి బోసిగావున్న అమె భుజాలు, వీపూ తకిమాడం-గ”మరి మీ ఆయన వచ్చేస్తాడన్నావుగా !” అన్నాడు.

“వొస్తేరానివ్వడి మా అత్త వీటో చెప్తాది.”

“ఆయితే తెల్లారేదాకా వుంటాను.”

“ఉండకపోతే వెళ్ళనిసానా *? మరి మాజత్త వూరుకోదండి రాక్షసీ ముండ డబ్బు....డబ్బు=..అని చస్తాది. నాకు చ్యూతం మీతో మనసు

“మాణిక్యాంబ ఇలా వస్తావాశి బయటనిలచి.. నిద్దర్లో లేచిన బొంగురు కంఠంతో కేళ-...ఇక ఆయ న్ని ఎళ్ళమ్యనాడూ, అబ్బాయి

“ఈయన ఉఊలటారతా । మళ్ళా పది రూపాయలిస్తార మీ అబ్బాయికి నువ్వేో సర్ధిచెబుదూ 1” తనో శేక పెట్టింది. కోడలు. శేషగిరి తెల్లబోయి పర్ఫుతీసి మళ్ళా పదిరూపాయలిచ్చాడు అయిష్టలగానె.

“ఇప్పుడేం కంగారౌచ్చిఆిది !,.., తీసుకులటాలెద్దురూ 1 అంటూ ఆ నోటు అందుకొని వుయా వల్లో గుడ్డకింద పెట్టింది, .

రఠలఅగనోయక మ్మ లేజీ

పిలకి విరోచనల అయిలది గుడ్డలో. ఆ గుడ్డలు తీసి మడిచి గోడ

వార్న పడేసే పిల్ల పక్కమీద పొడిగుడ్డై వేసి బేతుము ఓీరకి పాము కుంటూ నవ్వుతూ 'కేషగిరి దగ్గిరకొచ్చి కావలించుకుండి.

అవతలిగదిలో ఎవరో,,.. చెప్పుల చప్పుడు ౨. అ తగారి మాటలూ కఠగారు పడ్డాడు శేషగిరి, మాణక్యాంబ మొగుడొచ్చిపక్రి రసాభాస చేస్తాడేమోనని, తన వుదాత [పణయాన్ని ఎగరగొడతాడేమోననీ.

“ఎవరదీ +" అన్నట్టు కనుబొమ్మలెత్తి .... పిడికిలి విగిలచి ... ఆడిస్తూ సైగతో అడిగాడు. మాణిక్యాంబ నవ్వి ఆతని వొళ్ళో పడు కుంది...-

"మీ గుత్త పిరికివారండీ।: మా ఆయనకాదు. మా ఆ ర్తకోసలి.4. ఎవరో...

అదిరి పడ్డాడు 'శీషగిరి..-'ఆవిడ కూడానా"

'ఆ(....ఏం ? ఆవిడ దగ్గిర కెజ్టామని వుందా?”

'ధీ।, నా 3ందుకూ 1

"నేనే మీక్ష నచ్చాను కాదూ ₹

శేషగిరి చూపుల్లో అశ ఎరలి వదలలేదు,

“నే నొక మాటడగనా?ొ

“అడగండీ?ో

“మీ ఆయన నిన్నే మీ అనడా?”

మాణిగ్యాంటి అప్పటికప్పుడే దిగాలుగా తలవొంచుకొని మళ్ళీ ఎతి దీనలగా చూసూ.

“నా చూట నమ్ముతారో లేదో ; ఆయనవళ్ణ నా కేవీ సుకం లేదలగీః లేకవోతే ఎందుకిలా చెడిపోతాను చెప్పండి ** అంది.

అదన్నమాట సంగితి. శేషగిరి మనసు (దవించింది. చాతగాని వెధవలు పెళ్ళిందుకు చేసుకుంటారో అడదాని ఉసురు పోసుకోవటానికి, అనుకున్నాడు,

“మరి....నేనో*?” అన్నాడు గర్వలగా,.

“ పీకేమళ డీ! .... మహారాజులుో అంది ముద్దు పెట్టుకుంటూ.

బక్క అళధకారలలో

శేషగిరి చాతీ విశాలమైంది. నవ్వుతూ కోరగా చూకాడు భర్త వర్ది సుఖి ఎరగని దౌర్భాగ్యురాల్ని తను ... సుఖ పెట్టాడు ఎలత ఘనత

“ఆబ్బ! అలా చూడకలడి ః నాకు సిగ్దేస్తుది.” ముడుచుకు పోయిలది మాణీక్యొలబ ఆ సిగ్గుతో.

--పాతికేళ్శనించీ తల్లిచేసిన సంరక్షణా ....ఐదెళ్ళనిలచి. పెళ్ళాల చూపిన అదరణొ 4. రెలడింటివల్ల రూడుకున్న బఆలితో *,**. పరాయి ట్రీ తనని మెచ్చుకోగా వచ్చిన ఉత్సాహంతో 46+ అతను మాణిక్యాంబను చొలా బఅంగా హత్య చేసోన్నట్టు కావలిలచుకున్నాడు. ఆడదాన్ని సుఖ పెట్టడం అంటే ఊపిరి అందివ్వకుండా కావలిలంచుకోవటల అని ఆతని నమ్మకఠల.

“అబ్బ | ఉండండీ; అంది మాణిక్యాంబ వొళ్ళు మండీ నవు;తోనే,

“పీ? సంతోషలగా లీదూ?”

నీ వల్ణకాడులా వుంది అనుకుని.

“ఖగ్మగాలి మీ చేతుల్లో కాసా నా | వాణాలుపోడే.... మీమ్మల్ని హోరీసులు పట్టుపపోతాదు, " అంది కసిగా నవ్వి,

శేషగిరి నిరుత్సాహ పడ్డాడు. వెంటనే తేరుకొని ఆమెని మంచి చేసుకోటానికి అమె కాళ్ళు నొక్కుతూ....”మీ ఆయన కేల ఉట్యోగం?” అన్నాడు మాటమార్చి.

మాణిక్యాంబ కాళ మీద చీర కప్పుకొని లేచి కూర్చుంది,

“ఏల ఉల్యోగాఆండీ ? అరవై, ఇట్చైరూపాయల్లో .... తెల్లారిలేస్తే 2న్ని పొట్టలు ఇంటద్దె నలబై రూపాయలు. నాకు నలుగురు పిల్ణలండి య మా ఆఅ త్తము౪ండెప్పుడూ కొంపనంతా దోచి కూతుళ కీ పంపిసాొది. మామ గారికి పూటపూటా మందులూ, చిరుతిళ్ళూ కావాలి. రెండేళ్ళనించీ చసాడను కన్నాల. ఇంకొ పుంజుకుంటున్నాడు. మా ఆయన సరేసరి. హో టేలి కెళ్ళకుండా వుండలేడు. సినిమాలూ, 'పేకాటా లేకపోతే బతకలేనలటాడుం ఆలదరి ముచ్చట్లకోసమూ నేనిలా నొళ్ళమ్ముకుంటున్నానండి. ఏం చెప్ప చుఠటారూ-.--! మీకీ చికాకులనీ శ ఎందుకులండి.” అలది గబగబా,

రోీలగినాయక మ్మ టేల్‌

'శేషగిరికి జాలేసింది...“ నాలాంటివాడై డే ఫర్వాలేదనుకో, సొాపఠ ఇష్ట లేకపోయినా నువ్విలా... అందరితోటీ ....”

“న్దేన్పూ మొఠిక్తిదానై ఎఇ పోయాను3ండి. అమిునా మిలాలటివారిని తప్ప ఆందర్నీ రానిసానను కున్నాకా? మీఠ్ర్ర మరీ మరీ నచ్చాడు నాకు” అంది మళ్ళా ముద్దులెట్టుకుంటూ.

రూపాయికి వొందముద్దులు చొప్పున ధర కట్టుకున్నా .... అప్పటికీ ఆమె. పెట్టుకున్న ముద్దుఆకీ శేషగిరి 20 రూణలూ గాక ఇంకా రెండురూపా యలో మూడు రూపాయలో యివ్వదేలాడు, అత. శరీరలలో మాణిక్యాలబ చవిచూడని చోటెక్కనా మిగలలేదు, శేషగిరి తన్న్మయడత్పంతో నసంచికూడా మర్చిపోయి ఆమె పక్కన పడుకుని గొడ్డులా న్మిదహోయాడు. కాస్పే పటకి హఠ త్తుగా లేపించి మా-శిక్యాంబ,

“అబ్బ: ఆగ రేమండీ మొద్దునిద్దరా బురూను. మా ఆయనొచ్చే కారు. మా అత్ర చివా ్రేస్తోంది. 3గండి బాబూ! తెళ్దూరి పోయింది. గమ్మునీ వెళ్ళిపోండి, నిలుగురుచూ సే మా పరువేల కానూ*”* ఆంటూ న్మిదమతుతో వూగుతోన్న శేషగిరిని - లేవదీసి బలవంతంగా కూర్చో బెట్టింది. మంచం పదనిలచి యివతలకి లాగింది. సంచి అందించింది. అప్పటికి శేషగిరి మత్తు ఏడింది. గిబుస్కున సలచీ అందుకున్నాడు.

"మిమ్మల్నెలాగిండీ నకఅతటం + ఆంది మళ్ళా భుజం లచ ఎక్యొాడుతూ..." ఈ ర్మాతిమూడా వనారాః మీ మనసుతో నా మవసు కలిసెంపండీ 1... ఐదురూఫాయకై నాసరే, వన్తారు కదూ మాగ్గావండీ.

“నాయంతం వెెపోతానేమో ॥ వుందే విసాను.” క్నేగిరి పట్టు యువ్వలేని పళ్ళతో సంచి గట్టిగా పట్టుపన్నాడు.

"ఇలా రళడీిం వొడ్డిఎపునించి పంపిఠచేసాను.”ో

శేషగిరి సంచితొవాటు దొడ్డి తలుపులోంచి _పిచ్చి మొక్కల్లో పర్తాడు. అపంతొ పెలటకుప్పలచోటు. రోడ్డు ఎక్కటానికి కొంచెల దూరలి నడవాలి. చుట్టూ మురికి గులదిఅతో, ముళ్ళతుప్పలతో, తిరుగాడే వవాహావ తాంాఆతో, నీళ్ళ చెంబులు పట్టుకుని తచ్చాడుతున్న ఆఎలగులఅతో ఆలవారుతోందా చోటు. శేషగిరి పరిష్మభతని గాఢంగా ( పేమించే శేషగిరి

క

బిడి ఆం ధకొ రఠ6లో

ముక్కు. మూసుకుని, =. పెద్ద పెద్ద అంగలేసుకుంటూ అభద్ధపు కుప్పలు దాటి నడ స్తున్నాడు. రోడ్డెక బోతుంటే ఎ్యరిటోపీ పోలీసు లాఠీ ఆడించు కుంటూ దగ్గిరకొచ్చాడ: టా నించో ఎవరు నువ్వు" ఎక్క-ణ్ణించొస్తున్నావు శి అనీ గిదమాయిరిచాడుం

శేషగిరి కాళ్ళు గజు గిజ ఒణికాయి.

“న్స నే, ,.ఆదిగో ఆ యింట్లో చుట్టాన్నండీ ఫొ సంచి గట్టిగా పట్టుకున్నాడు,

“ముట్టానివై తే. ..చీకట్సే కాఫీనీళ్ళన్నా కాగకులడా వొడ్డిగుమ్మాన ఖడి వొస్తున్నావేఠ శ” వెటకారంగా నవ్వాడు.

“ఎబ్బెట్బే లేదండీ! వీఠిగుమ్మాన్నే ఒచ్చాను! సిలహాచలల వెళ్ళాలనీ. ..”

“చేసిన పొపఠి కడుక్కులటావా $...మేలఠి కడుగుతాంలే. పద హోలీసు సెషన్‌ కి.”

“అయ్యా పోలీసుగారూ : మి మేలు మర్చిపోను నన్నొది లెయ్యండి” అంటూ పర్పురీసి పదిరూపాయలనోటు వినయళలగా కాని సైబుల్‌ కి అందించాడు శీషగిని భయంగా,

చటుప్కూన అందువుణ “ఈం. సర్లె కొంచెం బుద్ధిగా వుండు ఆఅనేశ లాఠీ వూపుకుంటూ వెళిహోయాడు కొని స్టేబుల్‌ క

శేషగిరి గులడె ఆదురు |8మంగా [కమంగా తగ్గింది. ..

“రికా కాలా ళో అని [క్షా.ఐడు వెంటపడ్డాడు.

శేషగఏ మాట్టాదగ.౦౫ా ఎక్కారు, విశాఖపట్నల€ అంతా లల తెల వారుతందిం భళ్ళుసి తెల్లారేసరికి +. మాణిక్యాంబా, సితారత్నఠ, నాగవేణీ సత్యవతమ్మా ఇంకొ చాలామంది ఆడవాళ్ళు మానమర్యాడలుగల యిళ్తా ళృవుతారు, భ ర్రలతో అన్యోన్యంగా కాపరాలు చేసుకులటోన్న సంసార్హవు తారు. సింహావలం కొండెక్కిన శేషగిర్కీ రామావతారం, హోటలు గదుల్లో దూరిన వెంక [టావూ, సుబ్బరామయ్యా .... అంతా పరువు (పతిష్ష్టలు గఆ కుటుంవీకులవుతారు, ఉద్యోగాలూ, వరకాలూ చేసుకుంటూ దైవ

రఠతిగనాయక మ్మ చింతనతో మునిగి అేలే ఉ త్తములై పోతారు. మళ్ళీ చీకటిపడే వరకూ విశాఖపట్నం మవి పత్మివత. వ్‌ క్‌ న్‌

అఫీషియల్‌ కాఆసీలోవున్న గెజిటెడ్‌ ఆఫీసర్‌ ఎస్‌. ౩. నాయడు గొప్ప బిల్టింగుకి డాబా గార్జెన్స్‌లో ఓక్‌ ఆందిమైన ఇంటినించి ఫోన్‌ వచ్చింది ఓక చల్లని సాయల లిలవేళ,

నాయుడు రిసీవర్‌ అందుకున్నాడు “హల్లో 1”... అవతలనించి తియ్యటి నవ్వు....కోకిల కంఠం....

“ఎవరూ + నాయుడుగా రేనా *ో

“ఎస్‌ మేడమ్‌ ,...వాటీజ్‌ యువర్‌ నెంబర్‌ పీజ్‌ %ో

“నాయుడుగొరేనా 1... నేనండీ । వోల్చలేదా !” మధురతరంగాల నవ్వు.

ఎానాయుడికా నవ్వు బొగా పరిచిగం,

“ఫీ మిస్‌ సరోజ $....వాటెనండర్‌ : సరిగ్గా ఇంకో గంటలో సీకు నేకు ఫోన్‌ చేద్దామనుకుంటున్నాను .... హౌడుయుడూ సరోజా ౯”

“సరోజ కాదండి బాబూ !....మిన్‌ సరోజిని... పేరే మగ్శిఫోతే ఎట్లా నం

“'పేరదేముందిలెద్దూ 1.... నిన్ను వెకాయమ) అంటే మాతల నీ అందం వీసమెత్తు తగ్గతుందా ? ఏమిటి ఒశేషాలు

సరోజిని సుతారపు నవ్వు--”*ఏమున్నాయి సార్‌ * తమ దర్శనా లేవు, అదే పెద్ద వి'శేషలో

“ ఊళ్ళో లేను ఈ పీక్‌ ఆంలా. ఎస్టర్‌ డే ఈవెనింగ్‌ వచ్చాను హె దాబాద్‌ నుంచి.”

“*వెళ్ళారన్నమాట, మే మేమైనా గర్తన్నామా గొ

• .. దేని సంగతి ....?ో

“అదిగో .... చూళారా? .... మర్చేపోయారు ఆంతేలెండి అందమైన క్రొ త్త 1 'ఫెండ్పెపరో దొరికి వుంటారు. అవునా .... హైదాబాద్‌ సుందరీమణులు ..,. మాటలా 1”

చిం ఆ ఠి ధ థో రో ఠి లో

అన్సీ వైజాగ్‌ ఆడవాళ్ళకలటే ఆం[ధాలో ఎక్కడా నాకు ఆందమైన వాళ్ళు కనప శేదు.... తెలుసా *

“వైజాగ్‌ లో వున్న నాలుగేహృ ఆలాగే పొగిడెయ్యండీ మా వాళ్ళని, వెరెత్తి మీ చుట్టూ తిరుగుతారు ... దొనికేంగానీ ... అసలు సలగతి చెప్పరేల? .... పి, రామారావుగారి జాట్‌ గురించి మాట్లాడుతా నన్హేదూ మీక 1.

“ఏం? నీ కెందుకంత యిలటరెన్ట్‌ ? ఎంత ముట్టిందేమిటి 1జీ

“భభ; పోండీః .... నాకేం ఖర్మ! ౨,4. నా (పాకి స్‌ నాకు చాలథి డోయ; నల్లకోటు వేసుకుని కోర్టు వరలడాలో నించున్నానంటే ... నెలకి వెయ్యి రూపాయలు ఎడంచేత్తో సంపాదించుకులటాను. ఏవిటనుకున్నారో . పాసల .... ఆతను... చాలా పేదవాడండీ.”ో

“నువ్వు పెళ్ళిజేసుకోరాదూ సోషిద్ధువుగాని 6966

నవ్వు పెళ్ళాం పోషిసే మీ మొగ వీఠరుఅకి చిన్నతనం కాదా $”

“అదంతా పాతకాలఠ కబుర్లు 6664 ఇప్పుడు 9664 శో

“ఆబ్బ ః చెప్పండి బాబూ ః ఆంత మురిపించుకోవాలా + .... రామా రావుగార్ని మీకోసారి చూపిలచాను కదూ?.... చాలా తెలివైన వాడలడీ ఎలి. ఎ. లో క్లాసువచ్చింది. పుథెడు సంసారం. మాకు బాగా తెలిసిన వాడండీ !....ఎక్కడా జాట్‌ దొరకకే.... ఒక పూట పసులతో .... పొపఠల బాలా బాధపడిపోతున్నాడు. ఆలాంటివాడికి కొంచెం హెల్ప్‌ చేస్తే. మీకేం పాపం వస్తుందా 1”

"వచ్చినా తప్పదుమరి, నీకోసల.”

“దార్జెద్దురూ : నాకోసం మవ పకగాపులుపడి కూర్చున్నభే, మీ మిసెస్‌ పుట్టింటినించి వచ్చేశారా ?”

“వచ్చింది ఇప్పుడింట్లో లేదు"

“* సేర్రటానికెళా ఎరా గిలి

“పేరంటాని కెశ్ళేంత బైతనుకున్నావా ?....పార్తీ కెళ్ళిలది.”

“మరి మీరెళ్ళలేదేం ౯” క

“*న్సీ క్రోస్యన్చే

రఠతగినాయక మ్మ లిం

“అబ్బ: ఊశుకులదురూ : తపస్సు చేస్తోన్న ప్లే; నా కోసమట, నా కోసల...”

“తపస్సంటే ముక్కు. మూసుకు కూర్చోమలిటావా ; నిజంగొ వదా మనుకులటున్నానోయ్‌. ఏం చేస్తున్నావు (లో క్‌

“ప్పి కోసల కఠఅలు కంటున్నాను టెక్నికలర్‌' ల్‌ో

“అయితే వచ్చేసాను.”

“ఇవ్వాళ వొద్దండీ స్లజ్‌ 1,4 | ఫెండ్స్‌ వస్తామన్నారు.*

“ఆడవాళ్ళీనా ర్థ్‌ో

“కాదు. మొగాళే-. ఏల ?....మీకేం

“ఆక్కడ ....నీకోసం .... మేమలతా గెబ్బలాడుకో వాలేమె.నని..”

“ఆడ్సుకోండీ । .... లేకపోతే ఏం మగాళ్ళు |] ఆడది.... ఆస్పనలగా వచ్చి 404 వొకో ఫ*. వాలుతుందనుకున్నారా ?ో

“చెప్పవోయ్‌ ; ఆస్టర్‌ ఎయిట్‌ రానా ళో

“ఇలలో యిల్లాలులడగా మీకిదేథి బుద్ధరిడీ రో

“పాపం .... నీ నాధుడు వచ్చేవరకూ సీ కష్టసుఖాలు చూదాలి కదా

సుళావ్యలగా ఎడతెగని నవుం

మిస్‌. సరోజిని, బి. ఎ, ది, ఎల్‌, కి పాతికేళ్ళు దాటివులటాయి. ఆమెని చూస్తే, కళ్ళు తీప్పుకోవటం కష్ట, కా స్త లూజు గుండె మొగా శృయితే, ఆమె వెలట 'పెలపుడు కుక్కల్లా పడిపోవాల్సిందే, తెలివి వచ్చే వరకూ. ఆమె కుదురైన అలగి సొష్షవలతో, సొౌందర్యోపాసకుడైన శిల్పి నేర్పుగా చెక్కిన శిర్పంలా వుంటుంది. పెప్ట పెద్ద కళ్ళ, సము[ద కెరటాల్లా ఎగుడు దిగుడు నొక్కుఅజుట్టు, లేత సూర్యకాంతి రంగు వొష్ళం రూపఠ ఎంత అందమో కఠఠస్వరం, ఆంత మధురల. ఆమె నవ్వు కళాత్మకమైన సంగీతంలా మురళీ గానలలా, మధుూొూతి మకఘరలగా, వినేవారిని మం[తముగ్దుల్ని చేస్తుంది. తను చాలా అందమైన దాన్ననే, ఆనలదల, గాంభీర్యం, ఆమె చేష్టలనిండా, చూపుత నిండా, తొణకిస లాడుతూ వుంటుంది. సరోజినికి (ప్రాక్టీస్‌ గురించి (శోద్దలేదు. ఏవో ఒక

ర0 అఅతధఢకారఅ౦లో చదువు చదవాలి కొబట్టి తండి చదివించే స్థితిలో వున్నాడు కాబట్టీ లా చదివింది. (పాక్తీ స్‌ (పొరంభించినా, కష్టపడి అహోరాతులూ (శమించి కీ ల్రా పరిజ్ఞానం వృద్ధి చేసుకోవాలన్న వుత్సాహం లేదు. ఎవరో మంతల పెట్టి గొప్ప ఎడ్వ్యకేట్‌ జనరల్‌ని ఇయ్యాఅని ఆమె ఆశ. ఆమె చాలా సీంపులుగా తాత్కా-లికంగా పనిజే సే కేసులు మాతం లీసుకులటుంది. ఎస్‌. ఐ. టి. కేనులూ, | పొహిబిషన్‌ కేసులూ, ఎక్కువగా చేస్తుంది. ఆమె కలలు పంచరంగులవి. తను గ్రీలండరిలా సర్వసామాన్యంగా (బతకరాదసీ, కోర్టుకేసులు నమ్ముకుంటే అద్భుతమైన జీవితఠ సాధ్యఅ కాదనీ ఆమె విశ్వాసం. ఆడంబరాఆతో, సుతారంగా కొలం గడపాలని ఆమె కోరిక, ఇల్లు దాటాల్సివస్తే రోల్‌ ఎరాయిన్‌ కా+లోనే తిరగాలి. [ప్రయాణం చెయ్యాల్సివస్తే ఎయిర్‌లోనే ఎగరాలి. కాలికి మట్టి తగిలే జీవితం ఆంటే ఆమెకు చెడ్డ కంపరం. ఇంకా ఆమెకి చొలా అలోచన లున్నాయిలా పపంచ సుందరి పోటీలో ఒకసారి విజయం సాధించి, దేశదేశాల వారాప తికలలో కెక్కాలని, హాలీవుడ్‌ సినీ ిల్లులో, ఎలిజబెత్‌ చేలరంత పేమస్‌ స్టార్‌ కొవాలనీ, పౌర్ణమె౭ట్‌ కి నిలబడి ఎమ్‌. పీ. గా నెగ్గి, మినిస్టిలోకి పోవాలనీ, కనీసల అమెరికాలో, బెక్సాస్‌లో ముసలి కోటీళ్వరుణ్లయినా పెళ్లి చేసుకుని వాడి ఆస్తీ ఆంతా తన 'పీళ రాయిలచ కుని, వాడికి విడాకు లిచ్చేయ్యాలనీ, ఆమె ధ్యాసా, తపస్నూ-.-.ఎప్యూడూ, అగ్గరీస్‌ మీద్రా బ్యాంక్‌ ఎకౌంట్‌ నె సీదా ఆమె ఆలోచనలలో ఏవీ బా త్రిగా అందుబాటులో లేవు, ఆందుచేత కొంతకాలం నింబీ ఇంకోరకమైన ఆవేదనలోకి దిగింది. ఎవరికి సహాయల కావాఅన్నా మిస్‌. సరోజినిని సంప్రదించవచ్చు. మీకు మునిసిపాలిటీ కల్మటాక్టు ఇప్పించాలా + పోఠరంటోకు స్థలాలకు చ్ప్సి పేర్న పట్టా కొవాలా * మీకు బదిలీ కావాలా? లేక మీ బదిలీ అగాలా * మీ బావమరిదికి ఉద్యోగల చూడాలా * మీకు పడనివాడ్ని దేళల మూలకి విసిరెయ్యాలా * మీ సుపు (తులు, మార్కులు రాకుండా, అసలు కాలేజీకి వెళ్ళకుండా పరీక్షలు పాసవ్వాలా + కోర్సులో లీ [పొహివిషన్‌ కేసు కొట్రెయ్యాలా దేనికీ సందేపిలచకండి. మిస్‌. సరోజినిని కలుసుకోండి. పర్ప్సుమాట మర్చిపోకండి. ఆమె మిమ్ముల్ని మోసల చెయ్యదు. షీ పని శేయగల నాయుడినో,

ఠఠఅగనాయకమ్మ 0. శాన్రినో, మీనస్‌నో, సిఃగునోః ఎవడితోనై నా సర్కే నైస్‌గా, టెలిఫోన్‌లో కొంటాక్స్‌ చేసే-తన మధురమైన నవ్వుతో, అవతలి వాడ్ని వె రెత్తించి, మాటల్లొ మన ల ధథ బాణాలు వేసి లాక్కువచ్చి మేనకలా సింగారించుకుని విశ్వామి తులకీ సరసం నేర్పి అ మగి మవోరాజుల్ని స్వర్లపుటంచులకి తీసుకుపోతుంది తన ఆందచందాలకీ, తన ఫేషన్షకి లొంగని మగివాళ్ళంటే ఆమెకి చాలా కంపరం, ఒక మగాడ్ని ఆకర్షించలేని-ప రా జయాన్ని ఆటు శరించలెడదు. భార్యలతో కాపరం చేస్తూ నిశ్చింతగా [(బతురుతున్నా వాళ్ళని జమె విలాసం కోసం ఆకర్టించి “నువ్వు లేకపోతే నాకు జీవితం లేదు. నిన్ను రెండో పెి చేసుకుంటాను.' అనే వరకు తెచ్చి న్‌ర్ణశ్యలగా వదతి పెడుతుందు 'నా భార్యకన్నా నుప్వు బాగున్నావు అస ఏ మగవాడైనా అంటే ఆమెకి అపారమైన ఆనందం కలుగు తుంది. వెళ్ళాం బిర్లల్నీ సంసారాల్నీ వదిలి తనని పెళ్ళి చేసుకోవటానికి సిర్ధపడే నడివయస్సు మొగొళ్ళని చూసె ఆ మె తనని చూసుకుని తనే గర్వుపడుతుంది. అయినా ఆమె ఏం చేస్తులదో ....ఎలా చేసుంటో.... మీ కనవసరం, మే వని జరుగు తుంది. మిరిచ్చిన నోట్లు భ్యాంకికి పంపుతుంది.

అందరికీ సరోటిని సహాయం చెయ్యలేకపోయినా మీస్‌ కాంచన ఎమ్‌. ఎ, వుంది. మిస్‌. ప్రేమలత, ఏ. ఇడి. వుంది. వాళ్టర్‌ మిసెస్‌ జొసెకీదేవ వుంది. ఎవరైనా ము పర్చు అందుకొని మీరు సాయం చేసారు,

“రు మేరేజ్‌ చేసుకోరా *ొ అని మిస్‌ సరోజిని” అడిగితే. ఆబ చాలా చిరాకుపడి-. నుదురు చిట్టించి._గశ్రీ పెళ్ళి చేసుకోకుండా. వుండ కూడదా * జీవితానికి పెళ్ళి ఆంవార్యమా ? డర్టీ విజినెస్‌ ఐ హేట్‌ సచ్‌ నాన్సెన్స్‌!” ఇంటులది. పెళ్ళికి శృ౭గారాసికీ బొత్తిగా సంబంథత లేవని ఆము గాఢనమ్మృ్మకం,

డాక్టర్‌ మీసెన్‌ జానక్షీదేవ మిస్‌గా ఉన్నప్పుడు డాక్టర్‌ కుమార్‌తో సూ (గదడుముద పశాఖపటస్నం పీధుఅన్నీ విహారించింది, ఇప్దరూ ఏల66 వాల్చి అకీ, పిక్నిక్‌ అకీ ఫిక్చిర్లకి, హోటళ్ళకి కలిసి మెఠస అన్నోన్యంగా తికగారు పెక్టలి ష ధిక్కరించి లౌ మ జ్‌ చెసుకున్నారు.

లిల్లీ అఠ౩ఆధకార౦లో

నాలుగు సంవత్సరాల తర్వాత---మిసెన్‌ జొనకీదేవి డాక్టర్‌ రాయ్‌తో కార్లలో తిరగట6 మొదలు పెట్టింది రాయ్‌ ఆమెకి డైమఠడ్‌, న నక్లెస్‌ (పెజెంట్‌ చేసిన మర్నాడే డాక్టరుకుమార్‌ ఆత్మహత్య శేసుకున్నాడు. ఇప్పుడు డాక్టర్‌ రాయ్‌....మిస్‌. నళినిని మేరేజ్‌ చేసుకున్నాడు. ఇప్పుడు డాక్‌ ర్‌ జానకీదేవి..** [ఫొఫేసర్‌ రావ్‌తో వులటోలదిం [పేమ “ళాశ్వతాను భూతి కాదు, అది మనిషిని బట్టి ఎప్పటి కప్పుడే కొత్తగా మధురంగా వుంటుంది.” అలటులదాలయి ముఖ్య స్నేహితులతో ....

“ఆలే చాపల్యానికీ [పేమకి తేడా ఏమిటి ? [పేమ (పత్యేకత ఏమిటి?” అని అడిగితే... “_పేమ ఎదటి వ్యకిని డికైట్‌ చెయ్యదు. కఠ్మటోల్‌ చెయ్యదు, అది [పత్యేకత కాదా ”*ో అంటుంది,

నిజమే మనమీద పెత్తనం చెయ్యని వున్నతమైన [ పేమకి....స్పార్హ రహితంగా మనమే లొలగిపోతామని....స్వచ్చమైన (పేమకే ఆశక్తి ఉంటుందనీ ఆమెకి తెలియదు,

బహుశా ఆమె ఇంకెంతో కాలం (పొఫెసర్‌ రావ్‌తో ఉండదు, ఉండలేరు. ఇద్దరూ,

---మిన్‌ సరోజనిలాంటి విధ్యాభక వేళ్యలూ..--మాణిక్యొంబ లాలటి సఠనారి సెెరిణులూ, రాజేశ్వరిలాంటి పేదపడుపు క తెలూ---విశొఖ పట్నంలో వందలూ .... చేలూ.... కొల్లలూ ....

దేళలలో [పతీ పళ్లేటూరూ తివిఉళ పట్టణం. నగరం, ఎక్కడా తార తమ్యలఠి లేదు, పిశ్చంఖల కామబీవిళ*అకు ఆటపర్తే. బజీపితానందాలు, రెండు చేతులా, కుడిచేత్తో నో కాకులడా ఎడం చేతో కూడా జు రుకోవాలని ఆరాట పడే, ఎస్‌. కె. నాయుష్ళూ శేషగిరులూ, రాఘవరావులూ ఏ సరోజినితోనో.. మాణీక్యాలంబతోనో- రాబేశ ౧రతోనో సంబంధాలు కలిగిలఅచుకోకుండా ఎలా టీవించగలరు ?

న్‌ న్‌ ఫ్ర

సాయల తం నిలచీ ఆవాశం మబ్బుపట్టి వుంది. గాలి దూర దచూరలగా

తరుముతోన్నా, మబ్బులు మళ్ళీ మళ్ళీ కూడుకులటున్నాయి.

రఅగనాయక మ్మ తలి

రోజంతా చర్లిగా చలి చలిగా వుంది. చీకటి రాతిలో బీపాలు

రెట్టింపు కాంతితో వెలుగుతున్నాయి. విశాఖపట్టణం వీధులు, బజార్డు, సందడి సలదడిగా ఉన్నాయి.

రాజేశ్వరిలో మొదటి ఆట వొదిలి పెట్టారు. జనల సినిమా కబుర్తు చెప్పుకుంటూ పోతున్నారు. ఆ కబుర్లు (శద్దగా వింటూ చాలా మలది కెండ్‌ో ఆటకి వసున్నారు.

(ప్రకాళలి, కృష్ణారావూ, సినిమా కబుర్లు చెప్పుకులటూ జంటగా నడుస్తున్నారు.

“ఇప్పుడలాంటి స్నేహీతు లుంటారంటావా * అన్నాడు [పకాశం, ఆతను డాక్టరు. సూటు వేసుకున్నాడు. మఫ్టర్‌ కట్టుకున్నాడు. రావు భుజంమీద చెయ్యివేసి నడుసున్నాడు. ఆఅతక చాలా అందమైనవాడు. అందానికి తగ్గ శరీర సౌొస్టవల ఉన్నవాడు.

“ఇప్పుడే కాదు ఎప్పుడూ ఉంటారు“ అన్నాడు కృష్ణారావు. అతను లెక్చరరు, అందానికి దర్పానికి కూడా (పకాశంకన్నా తక్కువవాడు. తెల్పి బట్టలతో చాలా సింపుల్‌గా సీట్‌గా కనిపిస్తున్నాడు. చలికి రెండు చేతులూ "పేంటు జేబులో పెట్టుకు నడుస్తున్నాడు.

సినిమాలో కథానాయకుడొక రాజకుమారుడు, అతనికో [పాణ స్నేహితుడు, రాజకుమారుడి మీద కొక చెయ్యని నేరం వస్తుంది. దేశ బహపిష్కార కిక్క వేసాడు రాజు. రాజకమారుడొక సామాన్య యువతిని (ప్రేమించాడు, ఆ (పేయసిని తాత్కాలికంగా వొదిలేసి స్నేహితులిద్దరూ దేశలి వదలి వెళ్ళిపోతారు. రాజకుమారుడి కష్టాలలో స్నేహితుడు |వాణా అకు తెగించి ఆదుకుంటూ వృుంబహాడు. చొం౮ తిఠ5కాసులతో నడుస్తుంది కథ. చివరికి రాజకుమారుణ్థి _పెయసితో కలఆపటానికి రాజ్యార్హున్లి చెయ్య టానికి..ఆ స్నేపాతుడు తనే వోషినని ఒప్పుసని వధ్యశిఅకి పెళాడు, స్నేహితుడి త్యాగం తెలిసి రాజకుమారుడు వెరివాడౌతాడు. కొలత కాలానికి రాజు వై ద్యులంతా రాజపమారుడి ఆరోగ్యం బాగు చేనారం. రాజు కుమారుడు... లీరని దుఃఖంతో స్నేపాతుషి [ప్రతిమలు చెక్కించి స్మి

ల్రిత్ర అఅలధకారలలో

మృదిరం కేట్టిసాడుం ఆ మలఅదిరంలో ఏకాంతలగా దిగులుగా స్నేహితుడి (పతిమలతో పిచ్చి పిచ్చిగా సంభాషిసోంటే పిక్చర్‌ ముగుస్తుంది. ఆ దృశ్యం... హృదయ విదారకళగా ఉంది... చాలా భారమౌతొయి గులడెలు కథ ముగిసేసరికి,

“అలాంటి 'స్నేహఠ.... ఆలాంటి [| పేమ... సాధ్యమా ఫా అలి (పకాకానికి సందేహఠ పట్టుకుంది. “*ఏమిటోమ్‌ అలాంటి వాళ్ళిప్పుడు ఉంటా రలటావా * నేన్నమ్మను.” అన్నాడు రెట్టిస్తూ.

“నువ్వు నమ్మనివన్నీ ఆసత్యాలు కావు (పకాళం : మనసుల్లో ఉన్నతమైన సంబంధాలూ, | పేమలూ లేకపోతే.... ఏనాడో గొడ్లు అయ్యే వాళ్ళు అన్నాడు కృష్ణారావు దృఢలగా,

“కబుర్లు చాల్లేవోయ్‌ 1! సీ మాట చెప్పు, నువ్వలా బయ్యగలవూ ! నువ్వు చెయ్యలేని పని ఎవరో చేస్తారని ఎలా అనగఅవు *”

“ఆలా చెయ్యటల అంటే (పొణాలివా గలా?

“ఆ(.. అవసరమైతే యివ్వగలఅగాలి”

"ఇప్పుడు చెప్పలేను | పకాశం, పరిస్థి తుఅనుబట్టీ (పాణ'అకు తెగిం చడం ..4. వింతకాదు.”

అనే నెప్పుడూ స్నేహితులను హృదయ పూర కలగానే ( పేమించ గఅనను కుఠటున్నాను.”

“అవును ఇప్పుగలాగే అనిపిస్తోంది. మనిషికి అసలు స్వార్ధం లేని [పేమ ఉండటానికి వీల్లేదు.”

[( పేమకూ గొప్ప స్వార్ధమే తెలుసా ? పవిితంగా ఉండటల.... ఎవరిక్తై నా ఉపకారం చెయ్యటం, తన కళారీరక సుఖాలు త్యాగిం జేయటల-- అవన్నీ ఉన్నతమైన అనుభూతులు. [పాణత్యాగం చేసినప్పుడు పొందే ఆనందం, తృప్తి ఆ [పాణాలు దక్కి.లచుకు పారిపోయినప్పుడు దొరక్క పోవచ్చు: దేశభ క్రితో ఉరికలబాలెక్ష్కే వాళ్ళ క్రీ మఠ నమ్మకాలతో విరాగు అయ్యే వాళ రీః అలౌకికమైన స్వార్ధం, ఆనందం ఉంటాయి. మిష ఎంత సీచుడు కాగలఅడో ఆంత ఉన్న తుడుకూడా ....”

రంగనాయక మ్మ ల్‌ర్‌

“హల్లో ః (కిష్టారాడ్‌ 1” అలటూ యవరో వీళ్ళా రతన్ని, కృష్ణారావు

మాటలా పేసి అటు చూసి, *మా కో అక్చరర్‌, వూనుండు.” అని అతని దగ్గిరకి వెళ్ళొడు,

[పకాళల రెండడుగులు నడిచి జెలడాచెట్టు కిలందనించుని సీగరెట్‌ అంటించాడు.

వెనుకనుంచి ఒక్‌ ఆడమనిషి నెమ్మదిగా వచ్చి [పకాళానికి కొలచెల దూరంలో నించులది. ఆమె రాజే 6 మనిషి చాలా చిక్కింది. అర గంట కిందటే ఇంట్లోంచీ బయటికి వచ్చింది, ఆమె కీ మధ్య చాలా జబ్బు చేసింది. మూడు నెలల కడుపు పోగొట్టుకోటానికి ఎరుకలవాళ్ళ మందులు మీంగి [పాణాలమీదికి తెచ్చుకుంది. కె. బీ, ఆస్ప తిలో ఓక వారం రోజు లుండి ఇంటికొచ్చింది. నాలుగైదు రోజులనించీ లేచి తేలిగ్గా తిరుగుతోంది. పెట్లో ఉండే ఇరవై రూపాయలూ ఖరై ఎపోయాయి. అమె యిలటీ పక్క నున్న దుర్గ పది రూపాయలు అప్పిచ్చింది. మళ్ళీ ఆమె ఐటో, పదో సంపాదించుకోక పోతే రోజు వెళ్ళదు. సినిమాలు వాొదిలే వేళకి నెమ్మదిగా పాకకి తాళలి పెట్టి బయల్లేరింది.

[పకాళాన్ని చూడడానికి భయల వెసిందామెకి, అలా సూట్లూబూస్లూ వేసుకున్న వాళ్ళు ఆమె ఇంటికిరారు. ఎవరైనా ఆమెనే తమ కిష్త ఘన చోటికి తీసుకెళారు. “ఏమో; చెప్పలేం. మొగాళ్ళలో అంత మడిగట్టు కున్నవాళ్ళివరూ ఉండరు” అనుకున్న రాజేశ్వరి కొంచెం ధైర్యం తెచ్చు కుని |పకాశం దగ్గిరికి వచ్చింది. కొంచెం సేపు ఎటో చూస్తూ నించుంది. [ప్రకాశం ఆమెనో కంట కసి పెడుతున్నాడు. హఠాత్తుగా మొహఠ తిప్పి నవ్వుతూ అకిగింది.4.. “వసారాలడి”

[పకాళం తొణకలేదు, “ఎక్కడికి?” అన్నాడు.

కొలచెం నవ్వి “* మీకు తెలియదా *ొ అంది తలొంచుకుంటూ,

[పకాళం మాట్లాకలేదు. సిగరెట్‌ ముక్క బూటు క్షింద నలిపి,... చెట్టుకిందనుంచి వెళ్ళబోయాడు.

ల6 అంధకారంలో

రాజేశ్వరి చటుక్కున అకని శేతిసుద చేయివేసి నొకి (ాంది. “రిలడీః వెళ్ళిపోతారేం 1” అంది లాఆఅనగా,

(పకాశానికి కళ్ళనిండా కోపం వచ్చింది. చెయ్యి విదిలించుకున్నాడుం- “జాగత్త । వెధవ్వేషాలెయ్యకు” అన్నాడు కఠినంగా,

బి త్రరపోయిందామె. అలాగే చూస్తూ నించుఠిది,

[ప్రకాశ ఠి పర్సులోలచి రెండు రూపాయలఆనోటు తీసి.....ఆమెకివ్వ టోయాడు నిర్ణక్ష్యంగా.

తెలబోయిందామె.._* ఎందుకండి 1”

“ల్సీస్పక్రో, ఇందుకేగా నీ వేషమంతాొ ....”

“వొద్దలెలడి, ఊరికే నా కెందుకండీ $”

“టపో 'చెంపరెంత ? వెటకారంగా నవ్వాడుం

చెట్టు దగ్గిరకొచ్చిన కృష్ణారావు యిద్దర్నీ చూసి తెల్టటో యాడు.

రాజేశ గరి అతన్ని ఆశగా చూసిలది,

” పకాశం 1 రా। ఎవరావిడ *ో

“కనపడ్డంలా ? దేవకన్య. నేను | కేమించి వెంటపగతానేమోనని నించుంది. పోనీకదాని రెండు రూపాయలివ్వబోతే పెద్ద బెట్టు పత్మివతలాగ, తన సిరిసంపదలు నాకు అంటి స్తేనేగాని రతీసుకోదటో

కృష్ణారావు రీక్షణంగా చూశాడు, “ పకాళల డోంట్‌ లీ డెవిలిష్‌* అనేసి గిబగబా రోడ్డుమధ్య నించున్నాడు,

అప్పటికే రాజేశ్వరి తలొంచుకుని వెళ్ళిపోయిఃది.

[పకాశం వేతిలో నోటు పర్షులో పెట్టుకుంటూ కృష్ణారావుని కలి శాొడు. “నీ కందుకలత కోపం వచ్చింది రావ్‌

“*కోపంకాదు చాలా అసహ్యా9 వేస్తోంది నీ మీద”

“అరె: నేనెం జేళలను? నేనేం పిలవలేదోయ్‌ బాబూ: ఆదే నా చెయ్యి పట్టుకుంది.”

“సిం పట్టుషలటే ? 4-5 వవ్మితత మాసిపోయిందా ? అక్కర్హే దని చెప్పకాదూ ? దేవకన్య అని, పత్మీవత అనీ వెక్కిరి స్తేగాసీ సీ కసి

రఅగనాయక మ్మ ర్‌ రీరలేదా ? ఆమె నీకు సిరిపంపకలు అంళలిస్తుండన్నా వ .... అవన్నీ ఆమె శవరంటిళచారో ఆలోచించావా *”ో

“ఏవిటోయ్‌ బజారు రాస్కెల్‌ని వెకేసుకొస్తావు 1 అసలు నా చెయ్యి పట్టుకోటాని కెంత ధైర్గల ః నే నలాంటి వాడిలా కనపడ్డానా నో [పకాశల రావుతో దెబ్బలాటకి దిగాడు.

“ తెల్లనివన్నీ పాలు కావు [పకాళం । మొదట గ*ధీరంగా కనపడి, తర్వాత వెంటబడే వాళ్ళని చాలా మళఠదిని చూసి ఉంటుందామె. ఆయినా నువ్వెలాలటి వాడివై జే ఆమె కెందుకు? వొసే డబ్బులిసావు. లేకపోతేలేదు. నువ్వు దానం చేసే తీసుకోటానికి ఆమె ముష్షీ దనుకున్నావా కి

“ముస్టీవాళ కన్నా సీచథి వీళ్ళు, సొసైటీని సర్వనాశనల చేస్తారు”

• అవును సొసైటీ అంతా వీళ్ళ చేతుల్లోనే ఉంది. దెళాన్ని పీషెంచే మినిష్టర్‌, ఎకన్నా.*.దోంగ భక్తుఅకన్నా అంచ గొండులకన్నా సొ సై టీని నాశనం చేళారా వీళ్ళు ? ఆదర్శాఅం టే హేకన చేస .... విచ్చం ద్‌ డీ బాపల్యంతో తిరిగే మొగరాయిళ న్నా సొసైటీని నాశనథలి చేసారా వీళ్ళ !... (పకాళశం। నువ్వు న్యాయంగా మాట్లాడాలంటే సాసైటీనే. వీళ్ళని నాశనల చేస్తోందనాలి.”

“నువ్వు ఎన్ని చెప్పు, ఇలాంటి వాళ్ళంటే నాకు చెడరోత”

• ఇలాలటీ వాళ్ళనీ, ఆలాంటి వాళ్ళనీ పుషటంతో టే తయారుకాష (ప్రశాశల | పాపం ఆమె....ఇంత రాతి....ఇలాంటి చలిగాలిలో.. .వర్షా నికికూడా భయపడ కుండా. ఒంటరిగా. . . చెట్టుకిందనో. . .రోడ్లు / రనో = +ంనీరిబడీీ 9. మొగొళ్ళని రమ్మసి పిలుసోందంటే ఎందుకం గావు +? సీ భార్యలాగొ, నా భార్యలాగొ, నిశ్సితంగా, యి౭ిచ్లో ార్చు? భర వసాడని ఎదురు చూడటం ఇషఠ ఉండదంటావా? ఉఎాగల

అటి ఆతి కు ఫశ కుటురిబంలో పుడితె, పెట్ట చదువులు చదివి ఉద్యోగ్యాలు చేసు పంటూ దర్హాగొ (బగక లేదంటావా *...ఆము ఎందుకలా తయారైందో, షీమి చేసే ఆమె పరిస్థితి చక్కబడుతుఃదో ?,..కొంచెం ఆలోచించు. మన పవి, తతప,, మనం గవ్వపడఓంకాదు, ఎదుటివాళ్ళ అపవతశకి. ,.బాధపగాలి మనం మనుషుల మశుకుళటే కొంచెం సానుభూలై నా చూపించాలి,”

ట్ర అఆ౦ంధకారఅలో

“ఏంత సానుభూతి చూపించినా దండగే. ధాళ్ళ కింకో మార్గంలో [బతకాలని ఉంచదుం

ఆ మార్గంలో ఏదో నువు 3 చూపించు. ఒక్క (పోస్టిట్యూట్‌ ని ఉద్ధ రిలంచు. మహా అయితే ఇంట్లో పనిమనిషిగా పెట్టుకుంటానంటావు. అంతేనా! తీరిపోతుందా ఆము సమస్య ? కొన్నాళ్ళకి నువ్వే పిలుసావేమో ఆమెని సక్కలోకి.

కోపం తెచ్చుకోకు. నువ్వు కాకపోతే యింకొకరు. పోనీ నువ్వు పని మనుషలుగా ఎంతమందిని పెట్టుకోగఅవు ?___నీలాగ ఎంత మలది పెట్టుకుంటారు + ఎంత మళది వాళ్ళకి అన్యాయం జరక్కు-౦డొ ఉంచుతారు ₹ో

“నువ్వెప్పుడూ యిలాగే మాట్లాడుతావు రావ్‌ ।! చేసుకోవాలంటే అక్షపనులు దొరుకు ౨యి. కండ కావరల వీళ కీల”

“కాదు, కళడకావరంతో (బతికేది వీళ్ళుకాదు (ప్రకాశం $ం90 ఉన్నారు వేరే, అందర్నీ ఒక్క. దృష్టితో చూడటలఅి న్యాయంకాదు. ఒక నిరు పేదూలు, కాయకష్టం కేసుకుని, తృ వ్తీగా తిండితిని 4. ధైర్యంగా తన దారిన తాను ఉండగలిగే పరిస్థితులు మన దేశంలో ఉన్నాయా? అదె మొగాళ మతే, కొంత నయం. వాళ్ళకీ పొట్టలు నింగక దొంగ తనాలు చేసారు. టోపీడీలు చేసారు. సారాబట్టీలు 'పెడతారు. ఏదో ఆవి సీతితో మునిగి కేలుతులటారు. సుఖంగా (బతికే మార్గాలే వుంటే ఎవరి వొళ్ళు వాళ్ళెందున అమ్ముకుంటారు | జబ్బులూ, తెగుహ్లూ =, ఎందుకు తెచ్చుకుంటారు? ఆమె నీ చెయ్యి. ముట్టుకుందని చీదరించుకున్నావ. ఏమైనా జవాబు చెప్పగలిగిలదా ? ఆమెకీ ఆత్మాభిమానం లేదంటావా ? సిగ్గు బేపటంటావా ? అన్నీ ఒదిలేసుకుంది. ఎందుకు? ... పొట్టకోసం, అలాంటి నిర్భాశ్యురాల్ని వెటకారం చేసి ఏల [ప్రయోజనం చెప్పు?

(ప్రకాశం మాట్లాడలేదు. చాలా సేపు మౌనంగా నడిచాడు అతని మనసు తప్పు చేసినట్లు వాధపడుతోంది- “ఆవును నే నలా వెటకారల చెయ్యటం బాగాలేదు. కాని ఆమె ఆంత చొరవగా నా చెమ్యి పట్టుకునే సరికి కోపల వచ్చింటోయ్‌,”

రఠఅిగనాయకమ్మ లం

“ఫర్వాలేదులే . అప్పుడప్పుడూ సీలాలిటి వాళ్లను చూసుంటే అమెకీ కూడా మొగాళ్ల మీవ గౌరవం పోకుండా వుంటుంది.”

“రావ్‌ । నీకు తెలిసే చెప్పు. చాలా పేవవాళ్ల మాటకాదు. పె కుటుంబాలవాళ్లూ, బాగా చిదువుకున్నవాళ్షూ, సుబ్బరలగా కాపూలు చేసుకునే భావ్యాభ రలూ----ఎంతోమంది మెగవాళ్లూ, ఆశ బ్లా ఎందుకు వ్యభిచరిసారు ? సీతిగా, వోయిగా (బతకాల్సిన సంసాక్షు ఎందుకు వ్యధిచ రిసారు ? అన్నాడు [పకాశం,

కృష్ణారావు (పకాళల భుజం మిద చెయ్యు వేళాడు __-- “ వ్యభిచారం ఆంటే ఒక్కా "సెకు ఎలైఫ్‌కే సంబంధించిలది ఆనుకుంటున్నావు. కాదు ఆసలు “వ్యభిచారం” అంటే అర్థం చాలా పెద్దనేరల అని. ఈ నరం ఏ రకంగా నైనా వుంటుఐది. మసుషల్లో న్యాయవిమన్ధంగా ధర్మవిరుర్తంగా (పవ రించే పెస్టలంతా వ్యభిచారులే దబ్బు రాబడికోసలి అ కమె సంపొవన కోసం తపి౭చేవాళ్ళంతా వ్యభిచారులే. ఈ విధంగా చూసే, ఎంతోమంది వ్యభిచాగలున్నారు సంఘంలో. పోనీ నువ్వన్న దాన్ని గురించి మా్గా డీనా, ఎందుకు వ్యభిచరిస్తారు అనే దాన్ని గురింవి కావలసినని ఎ కొరణాలు తెలుసాయి. ధర్మ వ్యభివారం, అర్ధ వ్యభిచారం లేనిచోట కామ వ్యభిచాకం వుండదు.

నిజలి చెప్పాలంటే మన దాంపత్యంలో, అన్నివిధాల జత 5ఠల€సి, మానసిక సామరస్యంతో అనో (న్యంగా [బతుకు తున్నదాష్మ్ళ వస్త్రాల తక్కు.వ నా సంసారం మీద కూడా నాకా విశ్వాసం లేదు. మన దాంప త్యాలు వ్యభిచారంకన్నా గొప్పవేంకావు [పకాశల ః “*ఎవ్యిరీ హోస్‌ ఈట్‌ ఏ వై సెన్స్‌డ్‌ [టోతల్‌ హౌన్‌ ఇన్‌ అవర్‌ సౌఫైటీ దెరీద్‌ నో డౌట్‌.”

“*ధ | ఆదెవిచోయ్‌ ₹ో

“"అదేవిచోయ్‌ కాదు, నువ్వు చు+డగలిగినంత మందిని స్టడీ చెయ్యు. నే నన్నది నిజమో కాదో నీకే తెలుస్తుంద. ఒక్క మాట |పరోశం! మన ముళ్ళు అన్నివిధాలా చాలా సుఖంగా వుంచటానికి మన శకి కొద్రె (ప. త్నిలంచాలి. మన బాధ్యత ఆది.”

శ్వీ0 అలధకారలలో

“ఇప్పుడు చెయ్యటలలా ? ఇంకెట్టా ల్‌

“ఇ కెట్లా అంటే సం చెప్పగలల, ఆరె చినుకులు పడుతున్నట్లు న్నాయి. నువ్వు రక్షా ఎక్కేసావా *”

ఇప్పరూ గిబగబా పూర్ణా మార్కెట్‌ వరకూ నడిచారు. కృష్ణారావు యిల్లు మార్కెట్‌ వెనక పవీ;లో వుంది. | పకాశం రీడిలంగు రూమ్‌ దగ్గరికి వెళ్ళాలి. ,సకాశం రిక్షా ఎక్కి -_.. “రాప్‌ । నువ్వు తడుస్తావేమో మఫ్షర్‌ లీసుళోోో అంటూ మష్షర్‌ విప్పి అందించబోయాడు.

“"వొద్దులేవోయ్‌ ! అడి కట్టుకునే లోపున యింటికి పోతాను. గుడ్‌నైట్‌ ” అని చెప్పి గబగబా నడక సొగించాడు కృష్ణారావు.

న ఓ న్‌

రాజేళ్యరి చెక్కిళ్ళు గులాఏ రంగుతో ఎరు పెక్కకముందే, ఆమె వూహా లోకం ఒళ్ళు విరచి మేలుకోకముందే, ఆమెలో మధురమైన వాలఛ లేవీ తల ఎ త్రకములద్వే పురుష సహచర్యాని కామె తపించకములదే, నిరీ కిలచకముందేే ఆమె దారుణంగా, ఘోరంగా అమానుషంగా టోపిడీ అయిందిం

ఆ ద్ని గృమలలో, ఆ ఆంధకారలలో, అంతరాత్మ స్తంభించి... నిస్సహాయంగా, భవిష్యత్తులోకి పరుగె త్తింది.

ఆనాటి నుంచీ ఆమె మూగమనసుతో, దోపిడి అవుతూనే వుంది

ఆమె లేత వయసులో, ఇంకా మృదువుగా ఆందంగా వున్నప్పుడు, గొప్ప గొప్పవాళ్ళతో, దర్తాగా తిరిగింది. ఆమె యౌవన సొందర్యల, ఆమెని కారుల్లో ఎక్కించుకునీ మేడల్లో దింపి పట్టు పరుపుల మీద కూర్చో బెట్టింది. ఆమె ౩న్నో మంచి పీరెలూ, బహుమతులూ ఇప్పీలచింది. ఆమెని చాలామంది ధనికులూ, వుట్యోగులూ, గొప్పవాళ్ళూ అనుభవించారు సుఖపడ్డారు. నుర్చిపోయారు.

ఆ దశ మారి చాలా కాలమైంది.

ఆమె దగ్గరుండే ఆందస్రైన చీకఅన్నీ చిరిగిపోయాయి. ఆమె నె"ంచర్యం కొన్ని వన్నెలు తగ్గిపోయింది. ఆమె యౌవనం కొలత

రంగనాయక మ్మ త్తే వయస్సు మీరింది. ఆమె గొప్పవారికి చాలా దూరమైంది. శరరీ వ్యాపా రలలో ఆమె. మనిషి బొమ్మగా మిగిలింది. ఆమెకు యిస్టా యిష్టాలు లేవు. అసహ్యం లేదు-జుగుప్స లేదు. ఆనందంలేదు. అనుభవంలీదు. ఎవ్వరి చేతుల్లోనూ ఆమెకు చల్ణదనం వుండదు. ఎవ్వరి గుండెలూ ఆమెలో హృచయంలో (పతిధ్వనించవు” సరసు జేష్టలు ఆమె ఆత్మని తృవీ పరచవు. *ఆమె తన కౌగిలిలో వుంది". అనుకున్న వాళ్ళంతా చాలా [భమ పడతారు. ఆమె మనస్సు వేరే లోకంలో వాళ్ళని అంటకుండా వుంటుంది. ఆమె నిర్వికారంగా శరీర వ్యాపారఠల చేస్తుంది. అద్కష్టం కొద్దీ బేరాలు వసాయనుకుంటుంది, తెల్లవార్లూ తన హావభావాఆతో, మనసులేని ముద్దుంతో, డేతులుంాని కౌగిళ్ళితో, తనకోసం వచ్చిన మగ వారిని మ లగొలాంటి వారిని పశువుల్లాంటి వారిని తందనాలాడే వారిని సచ్చి బూతులు తిభ్రేవారిని, జబర్దస్తీ చేసేవారిని, ఆఢికారం నెరిపేవారినీ, తెగుళ్ళవారిని, రోగాఆవారిని, ముష్టీవారిని, ముసలి వారిని, పగిటి వేదాల తుల్ని దొంగి సన్యాసుల్ని, పచ్చి కాముకుల్ని, అఇదర్నీ, అందర్నీ, చిరు నవ్వుతో ఆహ్వానించి, మురిపించి, తెల్ల వారుత్తుంటే ఆఖరివాణ్ఞి సాగినంపి కొన వూపిరితో నిస్సత్తువతో, గొడ్డులాపకీ నిిదపోతులది. జుట్టితా విడి పోయి, చెదిరి చిక్కుపకి, పదిసాక్లు రాసుకున్న పొడరుతో కరిగి మచ్చలు కట్టి, వొళ్ళంతా కొరుకుళ్ళతో, పాతపుళ్ళతో, నొప్పు9తో, చెమటఅతో తకీసి, నాని, బట్టలూడ్‌, టోసిగా మృతకశేబరంలా పడీ వుంటులది. పదిసార్హు విప్పి కట్టిన చీరా తొడిగి తడిచి విడిచిన రవిక, మంచలకింద కుప్పకూలి వుఠటాయి. పీచు తఆగళ్ళూమాసిన పక్కగుడ్డలూ గోడవార పకివుంటాము? బల్లమీద సర్దిన నల్తగుడ్డ జారి జారి కింద పడుతుంది. తుక్షిచి వెలిగించిన దీపం మసిబారి ఆరిపోతుంది. నగ్నలగా----భ యంకరంగా జుట్టు విరవోసు కుని అస్తవ్య స్తంగా నేలమీవపడి చచ్చిపోయినట్లు న్మిదపోతుంది రాష శ్వరి, ఆ చావు ని ద్రతోనే ఆ గొడ్డు న్మిదతోనే, ఆమె మనస్సూ వాళ్ళూ యధాస్థితికి వసామి. ఆ నీరసపు ఉచ్చాన నిక్వాసాలలోనే ఆఏ మనో మాలిన్యం గాలిలో రలిసిపోతుందీ. ఆ అఠతిదమైన యబిహంలో, అమాయ కత ఏమూ, మంచితవమూ, గాలభీర్యమూ మేలుకులటాయి.

ర

తీఏ అఆలధకారలలో

ఎలడ బాగా ఎ్మరబడుతోంటే....- పదకొండు గంటలవేళ,.. శరీరమలతా దహించుకుపోయే ఆకలితో, చితిలో కొలుతోన్న శవల లేచి నట్టు నగ్నంగా, లేస్తులదామె. కొయ్యబారిన కాళ్ళతో తూలుతూ నిలబడి చీర చుట్టబెట్టుకుంటుంది. చింపిరితఅను ముడేసుకుని తడబడుతూ అడుగులేసి గుమ్మం తీసి చతికిలబడుతుంది.

అంతవరకూ ఆ యింటి పరిసరాఅ కెవ్యరూ రారు. నౌకర్లూ డాకర్హూరారు. పాఠవాహ్శ, పెరుగువాళ్ళూ రారు, పట్టపగలు 'పెద్దమనుష అస లేరారు,

రాబేశ 8రి తలుపుతియ్యగానే పన్నెండేళ్ళ అవతారం వసాడు పరుగెత్తుకులటూ, ఒక గిన్నెలో పకోడీలో పుణుగులో వేసుకుని ఒక రేకగాసునిండా టి పోసుకుని వసాడు. అవి ఆక్కడపడేసి, ఇంకో

ల గు

కొలంపకి పరుగెత్తుతాడు, రాజేశ్వరి అవురావురుముంటూ, ఆనలదలంగా తింటుంది, మొహలఆ పీక్కుపోయి, కళ్ళు కొంతి తగ్గి, ఆవయవాలఅన్నీ చచ్చు పడి, తిండికోసల, వెరె త్రినట్లు తింటుంది, పే రోజు కారోబే వారం రోజులు జబ్బుపడి అంఖణాలుచేసి, లేచినట్లు తిండికోసం తపిస్తూ తింటుంది. _--ఆ వేడి టీ నీళ్ళు తాగిం తర్వాత రాజేశ్వరి [పాణఠి కొంచెల కుదుట పడుతుంది. ఒళ్ళంతా తేలిగ్గా, కొలచెలం సుఖంగా ఉంటులది

తర్వాత అవతారమే ఒక అర్ధరూపాయి జేపలో, రొయ్యలో, పీతలో, తెచ్చి 'పెడకాడు. రాజేశ్వరి నెమ్మదిగా అన్నం కూరా ఒండు కుంటుంది. రెండు పూటలకి ఒక్కసారే అన్నల ఒండి మళ్ళీ పడుకుంటుంది. అప్పుడప్పడూ లేచి టీ తాగుతూ--- చిరుతిళ్ళ తింటూ బఐద్ధకఠి పోగొట్టు కుంటుంది. కాస్సేపు గుడ్డలు సర్దుతుంది. కాస్సేపు యిల్లు శుభం జేసుంది" కాస్సేపు సరసులు కెచ్చి వదిలేసిన బూతు పు సకాలు చదువుతుంది. నచ్చని వాటీని పొయ్యికింద "'పెడుతులది, కాస్సేపు అవతారలతో కబుర్జాడి చుట్టు పక్కల సంగతులన్నీ తెలుసుకుంటుంది. ఆ మధ్యాన్నలవేళ దురగానీ..-- సత్తులుగానీ- --- ఎవరైనా రాజేశ్వరి దగ్గరికొస్తారు. లేకపోతే తనే ఎవరింటి లైనా వెళ్ళి కాస్సేపు కూర్చులటులది, వారల పదిరోజుల కొకసారి

రఠలఅగనాయక మ్మ శల మంగమ్మ వస్తుంది, మలంగిమ్మకి కొన్ని సారా దుకొణావాళ్ళతో సంబంధం వుంది. ఆ వ్యవహరాల్లో మునిగి ఎప్పుడూ ఎక్కడో ఒక చోట తిరుగుతూ ఉంటుంది. ఈరలతా, రాజేశ్వరి కెప్పుడైనా వాలట్లో బాగా లేకపోతే మ౭గమ్మ నాలుగు రోజుల పాటుండి వేడి వెచ్చా చూస్తుంది. మందూ మాకూ తెచ్చుకో వాఅన్నా, ఇంజెక్ష న్‌ పొడిపిలంచుకోవాలన్నా-ఆ మధ్యాన్నం పూటే వెళ్తుంది. ఏ నర్చుదగ్గరకో, కాలపౌండరు దగ్గరకో, మళ్ళా చీకటి పడుతుంటే---సీళ్ళు పోసుకుని, కట్టి విడిచి ఎండలో పడేసిన చీరల్లో కాస్త స్యభంగా ఉన్నది కట్టుకుని, తఅ దువ్వుకుని, పౌడరదీ రాసుకుని ముస్తాబు చేసుకుంటుంది. ఇంటికి తాళం పెట్టి రోత్తు మీదికి బయల్లేరుతులది. తిరిగి తిరిగి. ఏ వెంక్మటావ్‌నో-- సుబ్బా రొవునో వెంట బెట్టుకుని నవ్వు మొహళంతో యింటి కొసుంది. లేకపోతే వావ్మ తీసుకెళ్ళే చోటుకివెళ్ళి, రెండో మూడో నంపాదించుకొని ఏ అర్హ ర్యాతిలోనో పిళాచలలా నడిచి యిలటికొస్తులది. కానీ రాజేశ్వరి జీవితం అంత సాఫీగా సాగిపోతుందనటానికి పీల్లేదు. నిత్యమూ తెగుళ్ళు, మందులూ, పోలీసులూ, కేసులూ పక్కలో బలెంలాగ హడలి త్తిస్తూ ఉంటాయి. ఎన్ని గలదరగోళా లున్నా, రాజే 36 [బతుకు మ్మాతల చాలా పరిమిత మైంది సంకుచిత మైంది, గొడ్డు నిదా, టీ సళ్ళూ మాలసముకూర్తా, ముస్తాబూ, బేకాలూ, డబ్బు లిక్కలూ- ఆంలే, చేరే [పపంచం లేదు. అంతకన్న కషసుథాలు లేవు. జీవితానికి మరే మలుపూ లేదు. కొతీడతం లేదు. లోకంతోపాటు సాగిపోయే లాహతులేదు. ఆమెకి పవ్మిత భారతదేశ సలస్కృతి తెలియదు తనలాంటి పతితల్ని సంఘం అసహ్యంచుకుంటుం దనీ కెలిసిన్తా తనలాంటి కాళ్ళ చీడపుకుగుల్టై భారతీయుల ఆధ్యాత్సీక బొన్నత్యానికి కళంకం తెసున్నారనీ తెలీదు. ఊళ్ళో జరిగే సంగతులు కూడా ఏమీ ఆర్ధంకావు. ఏటేటా స్వాతం[త్యదినం ఎందుకంత ఘనంగా తేసారో, ఆ స్వాతం త్యం ఎవరికొచ్చింటో, ఎవర్ని ఉగ్సరించింటో, ఆమె కేమీ ఆర్హంకావు. అవన్నీ మనఊరు గొడవలుకావు, భారత దేశత

త్సీశ్తీ అంధకారంలో సంగతుఠలంటలో అంది దుర్గ ఒకనారి. అవును కామోసనుకుంది రాజే* ౧5+ అంత నిర్వికారలగ్యా ఆంత నిర్విచారంగా సంవత్సరాల తరబడి జీవిసోందామె,

ఎందుకో ఈ రాజేశ్వరి రాఘవరావుకి నచ్చింది. ఆమెని ఒక్క రాతితో మర్చిపోలేక అప్పుడప్పుడూ వచ్చి వెళుతున్నాడతను.

సాధారణంగా అలాంటి ఆడదాని దగ్గిరికి ఒకసారి వచ్చినవాళ్ళు జీవితంలో మళ్ళీ కనిపించరు. పొతపడ్డ ఆడదాన్ని విస్మరిస్తూ హేశనచేస్తూ ంస్మతిపధలలోలచి తోసిపారేస్తూ... కొత వాళ్ళ కోసం... కొత రహ స్యాలకోసం... కొత్త అనుభవాఅకోసలి ... అంతా ...కొ త్‌... కొత్త కోసమే... చేటాడతారు. తారట్టాడతారు ఎక్కడో కాకతాళీయంగా, యాదృచ్చికంగా ఏీ సందుల్లోనో, ఏీ గొందిలోన్నో పక్క-_ ఊళ్ళోనో, [పయాణంలోనో, పీ ఏట్లోనో, గోదాట్టోనో కలిసి విడిపోయే వాళ్ళని మళ్ళీ చూడ్డ మూ సాధ ౨కొదు.

రాజేశ్వరి కొన్ని వందలమంది సరసులతో గకిపింది. కాఅం రక రకాల వయస్సుల వాళ్ళన్హీ క5కరకాల గుణాఅవాళ నీ, చూసింది, అందరి లోనూ ఒకే రకల ఆక్షణం కని పెట్టింది. వాళ్ళకి తనమీద బొత్తిగా గొరవల ఉండదు. తను ఒక మనిషి అనే ఆదరం వాళ్ళకి ఉండదు. తన శరీరం అంటే చాలా అసహ్యం, హేళన హృదయపూర్వకంగా ముట్టుకోరు, మనస్సు విప్పి ఏదీ మాట్లాడరు, అంత అయిస్టఠగానూ, అంత నిరక్ష్యంగానూ, వచ్చి వెళ్ళిపోతారు.

కానీ రాఘవరావు... అలిదరిలాలటి మనిషిలా లేడు; అతనికి రాజే శ్వరిమీద కొలిచెల గౌరవములది. అభిమాని ఉంది. ఆతను తనని చూసి మోజు పడుతోంటే రాజేశ్వరికి కూడా ఆతనిమీద గౌరవం కలిగింది, అతనెప్పుడు వచ్చినా ఆమె భక్తిగా (పవర్తిస్తుంది. తన ళ క్రి కొద్దీ మర్యాద చేస్తుంది.

కొనీ... అఆకనుకూడా అందరిలాగే అడిగాడు--- “ఆసలు నువ్వీ పాడు వృత్తి లోశెందుకు దిగావు! నీకు తల్రీ తల్మడీ లేరా!.... ఎలతో

రీ అగనాయకి మ్మ శీర్‌ అందమైన దానివి. ఎందుకిలా చెడిపోయావు?ో అన్నాడు కుతూ హలంగాం -

రాజేశ గరి చిన్నబుచ్చుకుంది. కొంచెం నవ్వి ఎ పోనిదురూ : అవన్నీ మీ3ెందుకు?... మా ఖర్మలింతే = దొెటటఠ ఎవకివళల న్‌ ఆంది ఆతన్ని కావిలించుకుని దగ్గిరికి తీసుకుంటూ.

• అవుననుకో, పోనీ అడిగినందుకైనా చెప్పకూడదా శి అన్నాడు నిష్టారలగా,

“*ఎందుకలడీ చెప్పటల%... నేనే కాదు. మా దుర సతులు....

గది" కోటమ్మా.... సావ్వితీ _- చాలా మళదిమి చెడిపోయామలడీ? _.. మా అందరి సళగతులూ తెలుసుకుని ఏం చేసారూ*” అంది ఆతనికి కోపం రాకులడా నవ్వుతూ. అతనికి కోపల రానే వచ్చింది. మళ్ళీ ఆడగకులడా ఊరుకున్నాడు,

“*ఎలదుకు చెడిపోయావు? ఎందుకు చెడిపోయావు? అందరూ అదే అడుగుతారు. సానుభూతి కురిపిస్తారు. జాలి నటిస్తా. పర న్ర్రీ మొహఠ చూడనివాశ్ళేమన్నా- ఆ పశ్న అంటే ఆర్థం ఉంది గానీ....ఆమె దగ్గిరకొచ్చి పోతోన్నవాళ్ళే- ఆ [పళ్న అడుగుతారు. వినీ వినీ విసిగిపోయిం దామె, ఎవ్వరూ చెడిపోకపోతే వాళ్ళ తుచ్చకామాలు తిర్చేదెవరో! కడుపునిండని దౌర్భాగ్యపు ఆడవాళ్ళకి _. కూలీ నాలీ చూవించక- శరీరాలే అడుగు తోలటే చెడిపోకుండా ఎలా ఉంటారోః అసలు ఇవన్నీ వాళ్ళ కెందుకు! ఎవళ్ళెలా చెడిపోయారో వాళ్ళెందుకు తెలుసుకోవాలి? ఒక్క ఘడియ ఊంకి పోదామని వొచ్చేవాళ్ళకీ ఆరాఅన్నీ ఎందుకు? వాళ్ళకు కావసింది కా స్‌ బతికున్న ఆడదాని శరీరం. అందచలదాఅకి గ్రార్లేదు, మనమర్యాద అక్క-ర్లేదు, శుచిశు భాఅక్కరలేదు... కొనఊపిరితో ఉన్నా, తెలివి తప్పిఉన్నా, జబ్బులతో తగుళ తో వున్నా, గొడ్డులా, రాక్షసిలా ఉన్నా చచ్చిన శవఠలలా ఉన్నా, ఎలడిన కళేబరఠలిలా ఉన్నా, ఇంకెలా ఉన్నా సరే చావకుండా బతికున్న ఆడదాని శరీరఠి.

బంగళాల్లో కెళ్ళినా, పెళకుటిళలో జొరబడీనా, పూరిగుడె సెల్లో దూరినా -_. అందుకే.

శీ6 ఆ౦ంధకారం౦లో

అనుభవింజేందిహడా ఆంతవరళే. ఉత్త శరీరాలు: ఉ త్త కళే రాలు... టొలిగ విరవోలు : దొంగ సరదాలు ః - చచ్చుకామాలు | చచ్చు కోరికలు - అన్నీ ఉత నీచపు అనుభవాలు, ఎందుకు వస్తారో దానితో తృప్పిపడిపోక .. ఎలదుకు వాళ్ళకా వెధవ పశ్నలు * = దొంగ సొనుభూళతులు ? అబద్ధపు జాలి నటనలు '*- దొంగ వెధ వలుం

రాజేశ్వరి కొలంచెలి చిన్న వయస్సులోనే అలాంటి [పళ ఖలు భరించ లేకపోయేది.

“ఎందుకీ మురికి కూసంలో పడ్డావు?” అన్నాడో నడికాలలి పెద్ద మనినీ జాలిగా - కాకినాడలో పద్దెనిమిదేళ + రాజేశ్వరికి చాలా పౌరుషం వచ్చింది. - “* మెకుకూడా ఈ మురికి కూపలలో'కే ఎందుకొచ్చారు?-నాలాగే మీరుకూడా ఎందుకు చెడిపోయారు.!” అంది రోషలగా.

ఆ పెద్దమనిషికి చాలా కోపం వచ్చింది “చాల! ఊరుకోః అదేం మాట నీకూ నాకూ సాపత్యమా? మొగాడు చెడిపోవటం వీమిటి!” అన్నాడా మొగాడు = నిర్ణడ్యలగా మొగాడి శీలానికి కవచల వున్నట్టు. మొగాడి శరీ రానికి రోగాలెక్కనట్టు, ముగాడు పుట్టుకతోనే పవితుడై నట్లు.

రాజేకరి ఎలా కాదంటుంది? జవాబు చెప్పలేకపోయిలది. అప్ప ట్నుంచీ ఎవడే పళ వేసినా కోపలి అణుచుకుని, తేలిగ్గా నవ్వుటల నేర్చుకులది.

“ఎందుకిలా చెడిపోయావు?! నీ మీద నాకు జాలేసోందిో అన్న ప్పుడు.

నువ్వూ చెడిపోయే నా దగ్గిరికొచ్చావు. నీ మీద నాకు జాలే స్తోంది కట్టుకున్న భార్యా, సంసారం, పరువు మర్యాదలూ.- అన్నీ వులడికూడాా ఇలా చెడిపోయిన నీమీద నాకింకా జాలేస్తోంది" అనదు రాజేశ్వరి.

“ఎందుకీ మురికి కూపంలో పడ్డావొ అన్నప్పుడు . “*నీలాలటి నీచుడు, కామాలధుడు నన్నీ కూపలలోకి తోళాడు” అని చెప్పదు రాజే

రఠతగనాయక మ్మ త్వ

శ్వరి నవ్వుతుంది - "నా ఖర్మండీః నా రాతలడీ* అని నిట్టూరుస్తుంది.- విం చేసాను? ఈ జన్మకిందే-” అని &ఓర్చుకులటుంది.

అప్పటికి దాళ్ళు కొంచెం తృప్తి పడతారు, దుర్గ అయిదే అ౮ంటి వాళ్ళని బూతులు తిట్టి కస తీర్చుకుంటుంది. దుర్గకి రైర్యల ఎక్కువ, ఎలాలటీ వాళ్ళనీ గొరవించదు. పోలీసుల్నే తెగ తిడుతుంది. రెండుసార్లు జైల్లో కూర్చుని వచ్చింది. ఎప్పుడు పిలిస్తే అప్పుడు వెళ్ళహనికి సిద్ధంగా ఉంటుంది. చుట్టలు కొలుస్తుంది. సాంా తెగితాగుతుంది. ఒక్కో సారి ఏ రోడ్డుమీటో తెలీవి తప్పి పడివుంటులది మనిషి రంభలాంటిది. మంచి ఎత్తు, ఇప్పుడు బాగా చిక్కింది. రంగూ తగ్గింది. పువ్వులాంటి ఆడ వాళ్ళీ మట్టిలో ఎందుకు దొర్లుతున్నారు! ఎందుకుం

న్‌ $ీ నః

ఓక్‌ మధ్యాహ్నం... రాజేశ్వరి బద్ధకరిగా పడుకుని వేరుశనక్కా. యలు తింటోంది. ఆక్చ్రలూడిన ( పేమకథఅ పు స్తకఠి... అక్కడక్కడ చదువుతోంది.

దుర్గ వచ్చింది, కాసిని వేరుళశనక్కాయలు లాక్కుని .... మలచం ఎక్కి. కూర్చుంది- “రాజమ్మా | నువ్వు నాకింత (టోహం చే సావనుకో లేదో అంది కోపంగా.

“వృ చేళానమ్మా 1” ఆంటూ బద్ధకంగా ఒళ్ళు విరుచుకుని కూర్చుంది రాజేశ్వరి.

“ఇంత పట్నలలో సీ కెక్కడా మొగోళ్ళు వారకలేవా అన్యా యంగా నా మొగుడ్ని లాక్కున్నావు” అని మూతి ముడుచుకుంది దుర్గం

“*ఏవడు నీ మొగుడో నా కె తెలుసుంది 1?

“ఆడే. .. ఎత్తుగా, నల్జగా, చిన్నకళ్లూ, బండ పెదాలూ. *..అప్ప డప్పుడూ నీ దగ్గరికి రావటంఠా ?”

“ఆయనా ?....రాఘవవంావుగారు. =,”

“అబ్బో: గారువరకూ వచ్చిందీ ? 4 అడసలు నా మొగుడు తెలుసా ?.... ఓసారి నాతో ఎన్ని తీపి కబుర్లు చెప్పాడనుకున్నావూ రిల జీవితంలో నన్ను వొదల్లనుకున్నాను. మొతానికి లాక్కు.న్నావు.”

శీర అఅలధకారఅలో

“భ। నేనే. లాక్కోలేదమ్మా ః ఆయనే వస్తున్నార. పోనీ నువ్వు గోల 'పెడుతున్నావని చెపాలే.”

• వొద్దులే, అజ్డీ త్యేగిం చేస్తాను సీకోసల, ఏఠ చెయ్యనూ 1 నువ్వంటే నా కిష్టల. = .ఇలతకీ ఎంతమంది మొగుళ్ళు నీకు రొతి శో

“మొగుళ్ళనకు, [పియళ్ళలటే బావులటులది.”

“*ఏడిశారు. ఈ నీతీ నిజాయితీ లేని ఎదనలు [పియుశ్ళెలా అవుతారు

రాజేళ పరి నవ్వింది. =“ మొగుళ్ళే అవుతారలటావా

దుర్గ్‌ కొంచెం సేపు వూరుకుని.... “కాదులే. ఈ కారల [పియ ళ్ళని కూడా నమ్మటానికి కుదరదుః దగా దగాొ అంది నవ్వి, దుర్గ నవ్వులో దిగులు రాజేళశ 3రికి తెలుసు.

“కాదుగాని దుర్గాః ....ఎవడొచ్చినా “యెంకిదులా చెడిపోయావు!” అలటాడేపిటి! నిన్నూ ఆఅంటేనా?.--

“అందర్నీ అంతే. కుక్కల కొడుకులు? అచ్ళ చెడింది ఆళ్ళకి తెలవదు. “నువ్వు చెడ్డములడవి సుమాః్‌ అని వేలెత్తి వెక్కిరించి మరీ వెళారు”

నా ఖర్మలడీః: అని ఒప్సేసుకులటే పెద్ద దయగల బొబూర్జాగ జాలి చూపిస్తారు.”

ఈ న్పి గాం ట్రి అడ్డ మైన గొడ్ల దగ్గిరికి రావటల మా ఖర్మ బాబూ; అని ప్యక్కుగా వీడుస్తున్నానుని ఆర్థలి జేసుకోరు, అమి కొడుకుల్ని నీఅబెట్టి అడగటం చాతకకానా? దయిర్యం లేకనా*? ... ఒకసారి జెల్ల తింటే రెండోసారి దాటేసుకుపోతారు మన బతుకు దెరువులు పోతాయి. ఏడుపు నవ్వు తెచ్చుకుని ఆళ్ళపాటు వంత పాగతా ఉండాలి”

“అసలు యిళ ?దగ్గిర పెళ్ళాలున్న వాచ్శకూడా మనలాలిటి వాళ్ళ దగ్గిర '3ెళదుకొస్తారు దుర్గా! పెళ్ళాలలటే యిష్టం వులడదూ?”

రలగినాయక మ్మ శ్రి

“పీఠల యెరి గొడిదలకి, పెద్ద మొగోళ్ళం అని బయల్లేరి వొస్తారు. వాళ్ళ మొహం: వొక్కడికీ పేణం ఉండదు. ఇటు తోసే అటు "పడ తారు, పెగౌ ఆఅడోళ ఎని అబఆ అంటారు. ఆళ్ళింత అబలలో అళ్ళకి తెలిసి చావదు. పది పన్నెండేళ్ళ కుర సన్నా సుల్లగిన్నుంచీ వీడీలో, సిగరెట్లో కాల్బడవె. కొవీలూ, టీ నీళ్ళూ సరేశరి. ఇప్పుడు సారా తాగటం కూడా పేషనై పోయింది. చాటుమాటు యవ్వారాలు లేందే పొదు గడ వదు. ఇంక శరీరాల్లో (పేణాలుండమంటే యెక్కడుంటాయి. ఈళకి పెళ్ళాల దగ్గిర కెళ్ళటం బయ్యఠి రాజమ్మా మనకై తే ఆళ్ళ సరసాలూ వొల్లకాడూ అక్క-ర్లదు. సుఖ పెట్టలేదని నిష్టూరాలెయ్యం, పైగా నీ అంతోడు లేడని వుబ్బేసాం. అదీ ఆళ్ళ మోజు.... తెలిసిందా *ో

“వాసమంటారో తెలుసా *? పెళ్ళాలు జేరనిన్వక బౌ త్తిగా సుఖ పెట్టక. .ఇలా వచ్చామంటారు, ”

“దొంగ తొత్తు కొడుకు లింకెలా చెప్తానై:”

“అయ్యో ః నాయనా: ఇంటిడగ్గిర సుఖలి లేగా* ఆని నువ్వు జాలి పడి గట్టిగా కావుటేసుకుంటావనీ.__” , నవ్వుతూ దుర్గ చటుక్కున లేచి వీధీ తలుపు తేరేసింది- “చూడలేదులే, పోయాడు. నల్లగా, పొట్టిగా, గుమ్మటంలా ఉంటాడు చూకావా 1? కొత పోలీసోడు... మా కర్కోటకల అంజికొడుకు. అడ్ని కాస్త మంచి చేసుకో, ఆ డడక్క-అడానే ఆరో, రూపాయో పడేస్తూండాలి” అంది తలుపు కొంచెం తెరిచి.

రాజేశ్వరి మంచలి దిగి ... తలుపు దగ్గిర కెళ్ళి వీధిలోకి తొలగి చూస్తూ---” మొన్న రాతి అప్పలకొండతో పెప్ప పెద్ద శేకలేసి దెబ్బాడు తున్నా వెలదుకూ ఫొ ఆస అడిగింది.

దుర్గ వెనక్కొచ్చి మంచల మీద అడ్డంగా పడుకుని .__. “ఆకికి నాకూ లెక్కలో తిరకొసొచ్చింది. వారం రోజుల్నులచీ ఆడివబ్బు బాడి కివ్వలేదు” అంది కాళ్ళాడిస్తూ.

“ఆసలేమిటి ? గొడవేమిటి ! __- అడుగో అస్పఆకొండెలున్నాడుం పిలవనా 1.” ఆంది రాజేశ్వరి తలుపు బార్దా తీసి,

7]

ర్‌0 అఆలఢకారలలో

“ఇప్పుడు కేతిలో చిల్లిగివ రి లేదు. ఆఅడొచ్చి పీఠకమీద కూచుల టాడుం”

జిని కివ్వాల్సిన పది రూపాయ లిచ్చేసానె వాడీ కేదో ముట్టపప్పు. దెబ్బలాట పెట్టుకుంటే ఎలాగ *ొ అంది రాజేశ్వరి మందలించి.

దుర్గ మాట్లాడలేదు. రాజేళ్వరి సెగతో అప్పంకొండ గబగబా నచ్చాడు. మనిషి నలభయ్యేళ్ళు దాటినవాడు. నలుపు. మొహఠమీద చుట్ట మచ్చలు. తెల్లటి బట్టలు, నోడ్లో థారాకిళ్ళీ రోడ్డుమీద వూసి లోపలి కొచ్చాడు. గారపళ్ళు బయట పెట్టి నవ్వుతూ _- దుర్గమ్మిక గాడ్‌ వుందేంటి 1...” అన్నాడు.

దుర్గ న్మిద నటించి పడుకులది.

“నీకు డబ్బు లివ్వాలటగా? నన్నిమ్మంది. అందాకా ఆమిదు రూపాయలు తీసుకో” ఆంది రాజేశ్వరి రూపాయి నోట్టందిస్తూ.

“ఆసలు తగూ తేలాల ముందు. ఇదిగో దుర్గమ్మా ః నా మాటేఠ జేసినావు *?” అంటూ అప్పఠఅకొలడ దుర్గ వొంటిమీద చెయ్యేసి కుదిపి అడిగాడు,

దుర్గ కస్సున లేచిలది- *వొలగ చచ్చినోడా ;... నీకేథి పొయ్యే కాలలరా ।? కమ్మగా న్మిదట్టింది ఆ అయిదూ పట్టుకుపోరాదూ క్‌

“ఆమిదేటి 1$...పది రూపాయ్మలావాల, పదిమలది నప్పగించినాను సీకు.”

“జరే పురుగులిడి సస్తావురా ? ఆరుగుర్ని తీసుకొచ్చావు, 60 నేన్నీకు లెక్కుకూడా చెప్పాను శనివారల సందేలం”

“ఆ తర్వాత... గిరిజాలోడ్ని ఎరటోడ్ని... నల్పర౮ాగోడ్ని ఐక్కపలననోడీ షా 89

“రస్‌ 1.... ఆళ్ళ అందాలూ... సోకులూ ఎవరు చూశాడేస్‌; ఆ తిరపతీ మొక్కులోడు మాతం బాగా గ్నేపకఠ. ఆడి గెడ్డంతో కంపరల పుట్టి చచ్చాను. సర్లెః పట్టుకు పో । తగూ తెగదు. రాజమ్మా పది రూపాయ లిచ్చెయ్‌ తల్లీ $

రతిగ నాయక మ్మ ర్‌! కోనా కక్క గ్లదు, ముస్టోల్బ నుకున్నాదా ఫో నుసిళాడు అప్పలకొండ,. కో భాగా గ్నేపకం తెచ్చుకో”

*ఎంటీ ? నా కిదే పని. ..ఆళ్ళనీ. నిన్నూ తఅచుకుఠటా కూచుం టానుుో

రాజేశ్వరి ఎనిమిది రూపాయ లిచ్చిలది ఆప్పఅకొండకి- “తీసుకో దుర్గి దగ్గిర డబ్బుల్లేవు” అందిం

“లీసుకుంటాగానీ. *,.దురగమ్మీ 1 ఇ౮ా అఆముణే నేన్నీకు బేరాలు తేలేశుు. ఈసారి పద్దు రాసుకో గోడ మీద” అన్నాడు అప్పలకొండ నోటు లోపలి జేబులో సర్దుపంటూ. ణ

“5ాసుకుంటా పెనిసిలు ముక్క తీసుకురా । ఈగౌరెప్పుగన్నా... మొష్కులోళ్ళనీ ... గడ్డాలోళ్ళనీ == నాకొడికి తీసుకొచ్చావంటే ఇద్దర్నీ చితక తంలా. కావాలంటి రాజమ్మ కప్పజెప్పు. చారా జాలి దానికొ ఆంది దుర్గ అటూ యిటూ దొర్లుతూ.

“సొలుగాని, =-లెగు లెగు, ,ంనీళ్ళోసుకుని ఆందవైన కోకలు కట్టు కోండి. విప్పొంచ్చిందంట. విజవో కాదో చూసొస్తా” అని వురుకులో పకుగులో వెళ్ళిపోయాడు అప్పఠలకొండ,

విళఖపట్నలి రేవులోకి షిప్పొచ్చిందంటే (బోకర్లకీ, రిక్షావాళ్ళకీ పండగే, దుర్గలాంటి దచూబకా వాళ్ళక్కూడా ఎవో పదో మిగులాయి,

దుర్గ బద్దకంగా లేచింది... “ఎవడన్నా విస్కీబుడ్డు తీసుకొస్తే బాసుసు- షిప్పొన్చింవంటే నాకదే తనువు ... ఏం కూరొంగావు రాజమ్మా (ొ అంటూ లోపలి గిదిలో కెళ్ళి మట్టిదాక మీద మూతతీస్‌ *$లే; నా కిష్ణవైన కూర” అటూ ఒక చేపముక్క. వేళ్ళతో పట్టుకొని తింటూ బయటికొచ్చింది. “అబ్బ! ఎంత కమ్మగా వొండుతావు నువ్వు! నుళఖ్వైం డిన కూర ఎవడికైనా తినిపించు. నిన్సు, పెళ్ళి చేసుకోపోతే నన్నడుగు.”

“చాఖ్టిః వంటకోసనేనా పెళ్ళి!”

“మరె?దు కనుకున్నావు ! ఈ పెళ్ళాలంతా పూటపూటా యి పెట్టటానికి కాళపోతే ఎందుకనుకున్నావు *”

“వాళ్ళు చా ఆనందంగా ఉంటారు.”

ర్‌వీ అంధకారలలో

“ని మెహల। నీకేవీ ఇలవదు పిచ్చిగుంటా । సినిమాఆనుకున్నావూ ఆఅనలదలగా ఉంటానికి,

చెలబుతో నీష్ళ తెచ్చుకుని వీధి గడపలో చెయ్యి కడుక్కు-లది దుర్గం

“*బలకో ముక్క తిను దుర్గా అంది రాజేళ [డి

“ఒద్దులే. ఇంటికి పోతాను. ఇక్క- డేవడి దగ్గిరో పడుకుని, ** వాడిచ్చిన నోట్ల కట్టలు దాచుకున్నావని ఏడుస్తుంది మా అప్ప” అని దువ్వెనతో చెంపలు ఎగిదువ్వుకులటూ నిలచుంది దుర్గ

"సత్తులుకి పది రోజుల్నుంచీ బట్టల జబ్బంట సీకు తెలుసా *...”

క్‌. నిన్నెళ్ళి చూసొచ్చాను. నర్సుముండ ఎదాన్న పోసింది ఇర వయ్యో ముప్పళయ్యో ; డొట్టరు దగ్గిరికి పొమ్మని కసిరొచ్చాను. మొన్న సావితి జేయిల్లో కెళ్ళేదే, ఇనస్పె టు నా కొడుకు పచ్చి బూతులు తిట్టి కొట్టినాడంట 000 ఆడీ సొమ్మేటి పోయిందో * పొగురుమోతు గాడిద కొడుకు.

“వాళ్ళేం చెయ్యగలర్లై +....గవర్నమెలటు రూలు అలాగుంది.”

“ఉంటదులటది. ఎక్కుడులటాడా గనర్నమెంటోడు 1?.... బొలబాయి లోనా ?.... మనలాంటోళ్ళలదర్నీ పెంచరాదూ కూడెట్టీ!.... అడ్డవైన తొత్సకొడుకుఅ పక్కల్లోనూ తొంగోటం మనకి సరదా అనుకున్నా డేంటి కో

*౬లే దుర్గా ః” అంటూ వచ్చింది వాళ్ళప్ప.

“*వీలిటప్పా ? ఏంటి ముంచుకుపోబిలది ? మన కొలిపంటుకుందా ** ఆలది దుర వెటకొరంగా,

బ్‌స్పెకలోళ్ళ పిలొచ్చింది, రాయే; గుడ్డలు సూసుకోవా? నీ ఎక్కి రీలతల్లూ .... నువ్వూనూే

"పడ వసున్నా 1” అంటూ వాళ్ళప్ప వెనక వెళ్ళిపోయింది దుర్గం

దుర్గతో మాట్లాడుతూ పొద్దు గడవటం రాజేశ్వరికి బాగా యిష్టం, దుర్గ మాటలు విన్నకొద్దీ బతకటానికి మొండి ధైర్యం వస్తుంది. కొలత పాత దిగుష్ళు పోతాయి. "పాడు జీవితం ఎల*గో గడిచిపోతుందిలే' అని

రాజేశ్వరి వీఏ తలుపు గడిపెట్టి వెనక్కి. తిరిగింది ___. తనలాంటి వాళ్ళెన్ని వందఅమందో ఈ వూళ్ళో, అందరూ బొత్తిగా చెడిపోయిన వాళ్ళే... గొప్పవాళ్ల దృష్టిలో. *.ఎలదుకు చెడిపోయారో ?,....

ఫ్‌ ఖ తి

దుర్గ తండి బెజవాడలో లోకోషెడ్‌లో క్షినర్‌గా పని చేసేవాడ, ఇప్పుడూ చేస్తోనే ఉన్నాడు. తన తాగుడుతో యిల్లు నరకం చేశాడు. తాగిన మైకంలో భార్య కష్టసుఖాలు (గపాంచ లేనంత కామాంధడై [పవ ర్రిలచేవాడు, ఆ భార్య నిండు నెలలతో (పొణాలు వదిలింది. ఎదిగెన ఆడపిల్ల లిద్దరు. రెండోది దుర్గ. ఒక స్నేహితుణ్తి నమ్మి తిరిగింది. పెళ్ళి [పస క్రి ఎత్తగాం*. ఆ [పియుకి భొర్యావిడ్డలు బయటపడ్డారు. అంత లోనే తల్లి పోయింది. ఒక భయంకరమైన రాతి ఆమె తడి లాగివచ్చి పెద్ద కూతురి మీద ఆత్యాచారం చేళాడు,. ఆ దారుణల వరుసగా కొ. ర్త రోజులు జరగటలితో... ఆ పెద్దపీల రైలు కింవపడి చచ్చిపోమింవి. భరించలేని దుఃఖంతో. ,. భయంతో దుర్గ తల్మడి దగ్గన్నంచి పారి నో ఎుందిం ఇప్పుడు దుర్గకి ముఫై సంవత్సరా లుంటాయి. ఎవర్నీ నమ్మక నళశ్చిల తగా [(బతుకుతోంది.

సొవి(తి చాలా పేద కుటుంబఠలో పుట్టింది. తండి తెనాలిలో తాపీ పనులు జేసేవాడు. సావ్నితి పెద్దమనిషి కాగానే పెళ్ళిచేళారు. ముగుడు మిలటరీలో సిపాయి. పెళ్ళి తర్వాత కార్యం కూడా చేసుకుని వెళ్ళాడు. సొవ్మితికి నెల తప్పింది. మూడో నెలలో ఈ ముచ్చట గరించి అల్లుకికి రాళారు. అత్త మామలు. ఆ వపీరసిపాయికి అనుమానఠ పట్టుకుంది. పది రోజులు కాపకఠల చేసినంత మాాతానే కడుపొస్తుందా అని. తనకేవో మోసల చేశారని వుత్తరాలు గుప్పించటల మొదలు పెట్టాడు. పిల్ల తల్లి దల్మడులు హడలిపోయి సొవ్మితి కడుపు తీమించేళారు. నొవతికి కడుపు కాదనీ రెండు నెలలు ఎగరి స్తే అలా అనుమాన ప్లూమనీ. .. అల్లుడికి ఉత్తరాలు రాకారు. అల్లుడు త..£ కొచ్చాడు. ఆత[కి తెలిసిన వాళ్ళద్వారా సావ్నితికి కడుపు తీమించిన సంగతి అతనకి నమ్మగంగా

స్ట్‌( అంధకారంలో తెలిసింది. పెళ్ళాన్ని నిఅదీసి అడిగాడు. ఆ పిల్ల నిజం చెప్పి నె త్తినోరూ బాదుకుంది. “నమ్మనుగాక నమ్మనని" తిన దారిన తాను పోయాడు.

రెండేళ్ళు గడిచాయి. సావితి కొంచెం ధైర్యం కూడదీసుకుంది. ఒక్క-తీ మొగుడీ దగ్గిరికి [పయాణల కట్టింది, మొగుడి దగ్గిరికి చేరలేదు. పుట్టింటికీ రాలేదు. మధ్యలో ఆమెను నరరూప రాక్షసులు ఎత్తుకెళ్ళారు. ఇప్పుడు సావితి విశాఖపట్న6 వీధుల్లో వొళ ఛమ్ముకులటూ వుంది.

సత్తులు పదేళ్ళ కిందట సినిమాల్లో శేరటానికి మెడాసు పారి పోయింది. కొవ్వూరు నులచి, మెడాసు వీధుల్లో తిరిగి తిరిగి తిరిగి, =. అన్నీ ఆర్పిలచ కొని..--కడుపు చేతో పట్టుకుని వెనక్కి- వచ్చింది. ఇప్పుడామె వృత్తి బాహాటంగా సాగుతోంది

చరి తహీను లందరికీ చర్మితలున్నాయి. దారి తప్పిన వాళ్ళంతా ఒక దారిలో పడ్డారు, రాజేశ్వరి గురించి మ్యాతం పది మాటల్లో చెప్పటం సాధ్యంకాదు.

ని

రాజేశ్వరి తల్లి రాధమ్మ, పచ్చటి వరిచేలతో ... పంట కాల వలతో .... సళ్యళ్యామల మైన .... పడమటి గోదావరి జిల్లాలో చొమ్మిడి అనే పల్లెటూళ్ళో... ఉన్నత వంశంలో ... సంపన్న కుటుంబంలో... దేశ స్వాతం తానికి పాతికేళ్ళ ముందు పుట్టింది రాధ. రాధ తర్వాత రెండేళ్ళు చిన్నది శకుంతల. ఐదారేళ్ళు చిన్నవాడు గోపాలం. రాధకి పన్నెలడేళ్ళ వయస్సులో తల్లి పోయింది. తాతగారిల్లు కూడా ఊళ్ళోనే ఆవటంచేత కష్ట కాలంలో అమ్మమ్మ ఆదుకుంది, రాధ తండి రెండో పెళ్ళి కిష్టపడక గమళ్ళ మనిషిని ఉంచుకున్నాడు.

రాధ తండి వెలకటనరసయ్య పెద్ద రైతు. ఆతని తం డు=నింబీ- తాతలసించీ వచ్చిన అస్తిని "సెలటుకి సెలటు చేర్చి 'పెంచాడుగానీ ఎక గాడొ ఓక్క గజం నేల అమ్మలేదు. అతస హయాం నాటికి దాదాపు వంద ఎక

రలఅగనాయకమ్మ సలి రాల మాగాణీ, ఇరవై ఎకరాఆ మెట్టా, పొతీకెకరాల మామిడి తోటా చుట్ట పట్ట వూళ్ళలో కూడా సంపాదించాడు. జీతగాళ్ళనీ, పాలేళ్ళనీ పెట్టి వ్యవసాయం అంతాస ౯తంగా జేయిలచేవాడు. మనిషి మంచివాడీ ధర్మాత్ముడనీ పేక. మాట తిరగని పట్టుడం మనిషి. భార్య పోయిన తర్వాత యింటికీ పిల్లలకీ కొంచెం దూరమయ్యాడు. అత్తగారూ. బావ మరిది పిల్లల్ని చూసుకుంటున్నారనే ధైర్యంతో .... ఏప్పుడూ వ్యవసాయం లోనూ ఊరు వ్యవహారలతోనూ మునిగి తేలుతుండే వాడు. కొండమ్మ యింట్లో రెండుపూటలా వంటచేస పిల్లల మళచిచె్తలు చూస్తూ వుండేవ, ఊళ్ళోనే కొడుకూ కోడలూ వున్నారు. రా తుళ్ళు యింటికెశ్ళేది. ఇంటి యిళ్లాలులేని లోటులోటే అయినా అది (ప్రత్యక్షంగా ఎవరీ షై వాధలచేది కాదు. ఆ యిల్లు నరఫయ్య తాత కట్టించినది. రెండు మఠడువాల లోగిలి, రెండు చావళ్ళూ, పదిపన్నెండు గదులూ, నాలుగు వసారాలూ ఇంటిచుట్టూ పెద్ద పెద్ద పెరళ్ళూ. తాతల కాలలలో యిల్లు ఒక్కటే బోసిగా ఉండేది. నరసయ్య తండ డికాలంలో పడమటిదొడ్డో 'పెంకుటిచావళ్ళూ తూర్చువెపు పీ శమ్మానికి లోపల ధాన్యం కొట్టూ, ఇంటిచుట్టూ [ప్రహరీ గోడలూ వెలిళాయి. నరసయ్య హయాంలో ధాన్యం కొట్ల కెదురుగా కచ్చేరీ గదులూ, ఇంటి నేలంతి నాపరాళ్ళూ -- ఏ పెరటి కా పెరటికే గుమ్మాలూ ద్వార బంధాలూ ఆమి రాయి. ఉత రంవేపు పెరట్లో కూరగాయలమొక్క-లూ, పొదులకి పందిళూ. వుఠటాయి. దక్షిణం వపు జామిచెట్లూ, కొబ్బరిచెట్లూ, మందార మొక్కలూ, మర్లెంట్లూ పెద్ద తోటరా పెరిగాయి. పడమటి దెల' దుక్కి బెడ్గకీ, పొడి అవుఠకి వేరువేరుగా చాపళ్ళూ. ఖథాః బళ్ళు దింపి వుంచటానికీ పెద్దపాకా, పర్వతాల్లాంటి గడ్డి మేఓలూ. +. ఉంహాయి. చావి ళృకి అవతలవేపు వెలగచెట్లూ, రేగిచెట్లూ తుమ్మచెట్లూ వాటికవే లేచి పెద్ద అరణ్యంలా అల్లుకున్నాయి. [పహరీ బయటబటనించి వూరు వెనక భాగలలో నరసయ్య పొలాలు [పారంభమౌతాయి. గొడ్డూ, బచ్ళూ తిరగటానికి యింటికి వుత్తరం వేపు నాలుగు బారలసళందు వులది. దానికి బందోబస్తుగా గేటుకూడా ఉంది. కొడుకు పెళ్ళయ్యేనాటికి ఓపీ

రర ఆఅధకారలఅలో మండువామీద కప్పు రీయించేసి పైన నాలుగు గదులు వేయిద్దామనే ఆలోచన వుంది నరసయ్యకి. అప్పటికి ఆ యింటియిల్లాలు పోయి నాలు గేళ్ళయిలది. ఏడాది (కిందట రాధ అమ్ముమ్మ కూడా పోయింది అప్ప ట్నులబీ ఆన పిల్లలిద్దరికీ మఠలచి సంబంధాలుచూసి పెళ్ళిళ్ళు చేసి పంపిల చెయ్యాఅని తలిడి [పయత్నా ల్లోనే వున్నాడు. నరఫయ్య బావమరిది వెంకటా దిలో కూడా పిల్లల పెళ్ళిళ్ళు విషయం చెప్పి వుంచాడు. నర సయ్యకి బావమరిదిమిద పెద్ద మన్ననలేదు. అతని [పమయత్నాలఅమీద నమ 4కమూలేదు. ఆఅమినా మేనమామ మంచిమనసుతో పిల్ణఆయోగ త్తే మాలు కనుక్కు. వెళ్తూ వుంటాడు కాబట్టి ఆఅతనితోకూడా సంబంధాల విషయలి (పస్తావిస్తూ ఉంటాడు.

వెంకటాదదికి నలభయ్యేళ్యు అటూ యిటుగా వుంటాయి. మఠిచి రంగు. అందగాడు, ఇంటర్మీడియట్‌ వరకు చదివి, చదువుమీద (శద లేక వ్యవసాయంలోనే తిరుగుతున్నాడు. ఇస్పుడు వ్యవసాయం బాధ్యతలు కూడా అశనికి ఎక్కువలేవు. అంతా రైతుం కిచ్చేశాడు. తల్లిపోయిన దగ్గ ర్నుంచీ అంకంత యింట్లో బొత్తిగా వంటరి న బతుకు (బతుకుతున్నాడు. భార్య కూతుర్ని తీసుకుని పుట్టింటికి వెళ్ళిపోయి పదేళ్ళ్శవుతుంది. అప్ప ట్నుంచీ యిద్దరికీ చూపులుకూడా లేవు.

రాధ పోలికఅన్నీ మేనమామవే నలటాశు. ఆ పోలికలు రూపలటలో కన్నా గుణాల్లో ఎక్కువ వచ్చాయి. ధైర్యం సీ 6చ్చొ (పియత్వం రాధ తత ౧౦లో యిమిడీవున్న లక్షణాలు. శకుంతల తఠలి(డి పోలిక తల్మడిలాగా (పతి చిన్న పనీ పదిసారులు ఆలోచించి జే సే తత (9, చాలా ముభావంగా, సున్నితంగా పవరిస్తుంది. కట్టిన ప౨కిణీ నలగదుం దువ్వుకున్న తల చెరగదు. అగాధాలవంటి కాటుకకళ తో , చూసినదలతా ఆకళంచుకుంటులది. అమాయకంగా కనిపించినా గోపొఠఅం చిన్నవాడు ఆల్హారుముద్దుగా పెరుగుతోన్న వాడు.

ఆ సం[కాంతి రోజులో రాధకి పదిహేనేళ్ళు నీండాయి. బంతి పూఆతో.,. భోగి పిడికలలతో సం కాంతి ముగ్గులతో, గొబ్బిపూఅతో సతమతమయ్యే రాధ ఆ వుత్సాహా లఅన్నిటినీమించి ెరీగిలది. ఇంటి

రఠఅగినాయకమ్మ ర్‌?

పను ల్లోకి రాముడు----రావడల రాధ ఆమాయకపు జీవితానికొక అద్భుత ఘట్టం ఆఅమయిుళిదిం

[పతీ సం కాంతి రోజుల్టోనూ.-కొ త్త పాలేచ్ళు చేరటం, కుద రని వాళ్ళు మానుకోవటం రైతు కుటుంబాలలో మామూతఠే. రాముడికి తల్లిదం[ డుల్లేకు, అర్నెలల [కిందటే పినళల్లి దగ్గిరకొద్చాడు మేనత్త దగ్గర్ని అచి, మంచి రైతు దగ్గిర పాలేరుతనల కుదుర్చుకుని స్థిరపడాఅని వాడీ ఉద్దేశం, రానుడీ పినతండి నరసమ్యుని అడిగి రాముణ్ణి పనిలోకి పంపీలచాడు.

రాముడు బౌలల పనుల్లో చెమ్యు తీరిగినవాడు కాదు. అంతవరకూ ఇంబీ పనులు చేసే వీరయ్యని పొలం పనుల్లోకి పంపి రాముణ్ణి యిలటి పనుల్లో పెట్టాడు నరసయ్య. చెరువునించి నీళ్ళు మొయ్యటం, పాడి ఆవుల్ని దూడల్ని చూసుకోవటళ రాముడి పని,

రాముడికి ఇరవై ఏళ్ళు నిండి ఆర్ధ సంవత్సరం దాటింది. కాయ కష్టం చేసే వొళ్ల. నల్పటి రంగు. మంచి చుగకైన కళ్ళు. కళగల మొహం, ఎప్పుడూ విసుగులేకులండా చక్కగా పనులు చేసుకుంటూ ఉంటాడు. ఇంట్లో ఎవర్ని చూసినా సిగ్గుపడి తపుకుషోతూ ఉంటాడు.

“రాముడూ ః రోజూ ఆవుపేడ తెచ్చిపెట్టు. నెల పట్టారు గొబ్బె న్కులు పెట్టుకోవాలి.” అని చెప్పింది రాధ ఒకసారి.

పండగ వె ఖేవరకూ రాధ మళ్ళీ చెప్పకులడా ఆవు పేడ తెచ్చేవాడు రాముడు.

“*న్సవ్వైంత మంచివాడివి । వీరయ్య నన్ను కాల్చుకు తినేవాడు” అందీ రాధమ్మ మెచ్చుకుంటూ,

రాముడు సిస్రపర్డాడు. కొలండమ్మకూడా చాలాసార్లు రాముణ్ణి మెచ్చు కుంది “రాముడొచ్చాక నా [పాణలి హాయిగా ఉలిది,”

అవీర్రయ్య చెప్పినమాట వినక దెబ్బలాటల్లో (పొద్దుబుచ్చే డు అని రామునజ్హై పొగిడేఏ.రాముడు పనిలోకొచ్చిన నెల్లాళ్ళసరదా కొండమృతో

8

గరి అ౦ధకారళలలో కూడా మొహల యెత్తి మాట్లాడేవాడు కాడు. పండగ వెళ్ళినాటికి యిలట్లో అందరితోటీ వినయంగా మర్యాదగా మాట్లాడటం నేద్బకున్నాడు. న్‌ నీ న్‌

కోడి కూతతో లేచివసాడు రాముడు, కొండమ్మ లేచి. పెరుగు కుండ చల్ల గుంజ వగ్గిర పెట్టి కవ్వల యిచ్చి మొహం కడుక్కోనటానికి పెరట్లోకి వెళ్తుంది.

అంత చీకటిలో ....[పశాంతంగా ఉండే తెల్లవారు రూమున మధుర మైన కవ్వల చప్పుళ్ళకు మెలుకువ వచ్చి విలటూ పడుకుంటుంది రాధ,

' రాధకి బాగా చిన్నతనంనిలచీ అం పాలేళ్ళు మచద్దీగి చేస్తోంటే. ..కవ్వం చప్పుడులు వినబడుతుంటే... పిలవకుండా పరుగు పరుగునవచ్చి కలలతో మురిపిలచేవాడు వెన్నముద్ద కృష్ణుడు. రాధకి పురాణాలూ, హరికథలూ వినటల చాలా యిష్ట6, అన్నిటిలోనూ కృష్ణుడి కథలంటే తగిని [కేమ కృష్ణుడంటే ఓకనలక ముద్దు, ఒకవంక భ క్తి

కవ్వలఠి చప్పుళ్ళలోంచి మేలుకొని. మనసులోంచి బయటపడఠతాడు వాల కృష్ణుడు. యశోద చల్చచేస్తోంటే నిిదకళ్ళతో పాచి మొహంతో లేచి వచ్చి అమ్మ కాళ్ళు పెనవేసుకొని మీగడ పెట్టమని మారాం చేసే వాడట పెంకి కృష్ణుడు. యశోద కొసరి కొసరి పెట్టేదేమోః తిన్నంత పెడితే యిలకా దొలగతనా లెందుకు జేసాడు పొపఠ కృష్ణుడు? కవ్వం తిరుగు తోంటే.....'పెరుగు చిందులఅతో తడుస్తూ, వెన్నముద్దఅకోసల ఆశగా కూర్చునే చిన్న కృష్ణుణి వూపించుకుని పరవళమౌతూ నిద్రపోతుంది రాధ, ఎప్పుడూ కృష్ణుడు రాధ కలల్లోకి వస్తూ ఉంటాడు,

వెన్న పడిందని కొలడమ్మ చెప్పగానే కవ్వం కర్టేసి, కొవిడేసు కులటాడు రాముడు. మంచినీళ్ళ చెరువు ఊరికి తూర్పుగా ఉంది. ఊరికీ దక్షిణాన ఏలూరు కాలవలోంచి తవ్విన చిన్న కాలవ పారుతూ వుంటుంది. నాచు తియ్యటానికో, చేపలు పట్టటానికో చెరువు కళ్రేసినప్పుడు తప్ప కాలవలో నీళ్ళు తెచ్చుకోరు తాగటానికి, చెువుకి రెండు రేవులున్నాయి. మాఆపల్లిలో జనం ఒక రేపులోంచీ మిగిలిన వారంతా యింకో రేవు

రంగనాయక నమ్ము గ్‌ లోంచి తెచ్చుకుంటారు నీళ్ళ. ఆ చెరువు యెప్పుడూ నీళ్ళమీద తేలే తామ రాకులతోటీ తామరాకు మీద వాలి నుంచునే చిన్న చిన్న పిట్టఅతోటీ .... గట్టవార నిశ్చలంగా జపం త్తేసే తెళిటీ కొంగఆతోటీ కన్నుల విందుగా ఉంటుంది.

ఆ వూళ్లోకి తొంగిచూసే సూర్యభగవానుడికి తొలి స్వాగితల ఆ చెరువే పలుకుతుంది. వూరికంతా [పథమంలో ఆ చెకవుమీద, చుట్టు [పక్కలా పచ్చటి పొలాలమీదా తెల్లివారుతుంది. సిగ్గుపడి ఎ రటిమొహంతో వచ్చే మ్మతుడికి ఆ చెరువు తళతళ మెరుస్తూ అద్దం పడుతుంది. రక రకాఆ పిల్లలు తామరాకు మీదవాలి రంగు రలగుళి ముక్కులు నీళ్ళలో ముంచి కదుపుతోంటే బయల్దేరిన చిన్న శ3రటాలు బారెడు దూరమైనా వెళ్ళకులడా సూర్యకాంతిలో మెరుపుల్లా మెరిసీ మాయమౌ తురఠటాయి, చిరు చీకట్టలోంతే వూశ్ళో జనం నీళ్ళు మోసుకోవటం |పారంభిస్తారు రేవులు రెండూ కోలాహలలఆంగా ఉలటాయి. ఆ రేవునిందీ ఈ రేవునింబీ బయల్దేరిన కెరటాలు రెండూ ఓకే చోట కలిసి =. సూగ్యకాలతిలో లీనమౌ తాయి. బంగారవు నీటిలో మెరుపు కెరటాలు పుట్టినట్లు, సూర్యవనింబాన్ని తనలో బంధిలచుకుని ఆ చెరువు దివ్యమైన కొాంతుఆతో తళతళ లాడుతుంది. జలసుందరి [పథమ స్నేహంతో కొలత సిగ్గుతగ్గి చెంపల కుంకుమరలగు సీటినిండా ఓలకటోసి [పియుంాలి బద్దకపు కౌగిళ్ళలోంచి బయటపడి, లేత పసుపు దృష్టలతో చురుగ్గా వూరుమీదికి పడమట పొలాఅమీదికి బయలు దేరుతాడు భాస్కరుడు.

సూర్యోదయలలో ఆ చెరువు శోభ నిత్యమూ రాముణ్ణి ముగ్ధుణి శేసుంది. కావడి వూపులో ఉత్సాహంగా చెరువుకి ఇంటికీ తిరుగుతుంటాడు" గుండిగలనిండ, కళాయిఅనిండా, కాగుఅనిలడా. రాతి తొట్టినిండా. నీళ్ళు గుమ్మరిసాడు. అప్పటికి భళ్ళున తెల్లవారుతులది.

“దిటు కలిపి అవులకి పెట్టి, పాలు తీసుకొస్తాడు. కొండనమ్ము వలట పనిలో ఉంటుంది. శంకుతంల కొండమ్మకి కావలసిన ఉప్పులూ, సప్పులూ ఆందించి సామాను గదికి తాళం పెడుతుంది. రాధ పాలేళ్ళకి చడ్డన్నాలు

(00 ఆఅఅ౦ధకారం౦లో పెడుతుంది. గొడ్డని మేతకి తోలుకెళ్ళి చిన్న పాలేరూ, నీళ్ళు మోసే పెద్ద పాలేరూ యింటిలో చద్దన్నాలు తింటారు.

చద్దన్నఠి తిన్న తర్వాత రాముడు కొడవలి పట్టుకుని ఆవుదూడలకి పచ్చగడ్డి కోసుకురావటానికి పొలం వైపు వెళాడు మధ్యాహ్న తిరిగి వచ్చి మళ్ళీ నీళ్ళు మోసాడు. ఇంటీలో ఏవై నా పనులు చెప్తే చేసాడు. సాయం[తం ఆవులకి చిట్టూ కుగితీ పెట్టి పాలు తీస్తాడు, పసవుఆన్నిటికీ మేతవేసి కద్దేసి యింటి కెళ్ళిపోతాడు. రాముడు కొతవాడైనాా చెప్పిన పనులన్నీ [గహించుకుని, రెండోసారి చెప్పించుకోకులడా కేసుకుపోలాడు.

ఈ ఫీ న్‌

ఒక శుభోదయాన రాధ న్మిదలేవి 'పెరటిలోకి వస్తోంటే రాముడు కావిడేసుకుని చెరువునించి వస్తూ టోసెడంత తామర పువ్వు తెచ్చాడు.

రాముడి జేతీలో పువు క్ర చూసి రాధ సంబరపడింది---ోఎంత బావుంటో ః సీ కెలా దొరికిందిరా *ొ ఆంది.

ఉ గ్రేవ్పక్రి దగ్గిరిగా దొరికిందని తెచ్చాను. నీళ్ళ తొట్లో పడేస్తే వాగుల టులదండీ | అన్నాడు రాముడు,

“నా కియ్యరా.” అని (ఐతిమాలుతోన్నట్టు అడిగింది రాధ,

“ర్రీసర్తోలడ్రో అని పువ్వు అందించాడు నవ్వుతూ,

రాధావాళ్ళ చిన్నప్పుడు మోపిడేసి తామరపువ్వులూ, కలువ పువ్వులూ తెచ్చుకుని గొలుసులు చేసీ బొమ్మఅ నిండా వేసి పిల్లలలతా మెడ నిండా వేనుకుని, అఆటలాడుకునే వాళ్ళు తామర కొయలలో పప్పులు వొల్చుకుని తినేవారు. ఇంటికి వినాయక చవితినాడు తామరపువ్వులు తెప్పిలచి పాఠవెల్లి నిండా 'పెడుతుఐది రాధ,

పెద్దవారయ్యాక, న్‌ సుబ్బారాయుడి షష్టీ స్నానానికో నాగుల చవితీకో తప్ప, చెకవుకెళ ఆలవాటు తప్పిపోయింది. రాముడిచ్చిన తామర పువ్వు చూసోంటే, ఎప్పుడూ ఏ పువ్వునీ చూడనంత సం్యభమంగా ఉంది. రాధకి, మీగడ తరకలా ఉన్న మృదువైన రేకులకు పాఠ నురుగులో

రంగినాయక మ్మ (1 సింధూరం రంగరించి పూసినలంత అందంగా మెరిసిపోతోంది పువ్వు రేకుల నిండా, పచ్చని బొద్దునిండా నీటిచొట్టున్నాయి.

“శకుంతలా । చూడవే ఎంత బావుందో : ఇలాంటి పువ్వు దేవుడు తప్ప ఎవరైనా చెయ్యగిఆరా * అంది రాధ తామరపువ్వు చూపిస్తూ చెళ్లెలీతో.

శకుంతల పువ్వు అందుకొని కొంచంసేపు చూసి.__ోబావుంది కాసీ.--ఇదే చిన్నరై గులాబీ అంత ఉంటి జడలో పెట్టుకోటానసికి ఎంతో బావులడేద, ఎందుకింత పెద్దది * ఎవరికి పనికొస్తుంది ?” అంది మూతి

రాధకి కోపం వచ్చింది...-*నీ మొహంలే, దేవుడు నీ జడ కోసమే పువ్వులు పూయిస్తా డనుకున్నావా * గులాలీయేకాదు, అసలే పువ్వులూ తలలో పెట్టుకోటానికి కాదు.

“*మరెలదుకమ్మా శో

“*క్యరికే వాటి అందంచూసి ఆనందించాలి

“* ఏంత సేపు ఆనందిసాల ఏవిటి *”

“ఎంత 'సేపయినానూ. *..” అంది రాధ తామరపువ్వుని సుతారంగా చెలపఅకి అనించుకొని. గోపాలం వచ్చి ఆ పువ్వు యిమ్మని. పేచీ పెట్టి రీసుకుపోయాడు.

రాముడు రోజూ పొద్దున్నే ఒక తామరిపువ్వు తెక్చేహడు. అంద మైన పువ్వులకోసం చెరువు మధ్యకి ఈదివెళ్ళి పువ్వు తెంపి తెచ్చేవాడు... “ెద్దమ్మాయిగారూ | పువ్వు తెచ్చానండీః” అని వినయలగా రాధని పిల్చి పువ్వు శేతిలో పెట్టేవాడు. ఆ పువ్వు అందుకుంటూ వాడి మొహంలోకి చూస్తే...-దేవతకి పుష్పాలు సమర్పిలచే భక్తుడి ఆనందం, పవ్మితతా గోచ రిలచేవి రాధకి. రోజు రోజుకి వాడి కళ్ళలో అంతుపట్టని అందరి కని పించేది రాధకిం

చీకట్నే లేచి బయటికి వచ్చి రాముణ్ణి చూస్తే రాధకెళతో ఆనల దంగా, హాయిగా ఉంటుంది. వాడీ కళ్ళూ మొహం, భుజాలూ ఆపాద మ స్తకల చూస్తూ ఉండాలనిపిస్తుంది,

89 ఆఅఆలధకారం౦లో

రాముడు కూడా రాధ నెప్పుడూ...-” పెద్దమ్మాయిగారూ 1 పెద్ద మ్యాయిగారూ "” అని పిలుస్తూ, రాధ పుఠరమాయించే పనులు భకిగా చేస్తూ, జంకుతో నే రాధమొవోన్నీ, కళ్ళనీ తదేకంగా చూస్తూ ఉంటాడు

ఒకటి రెండు చిన్న చిన్న సంఘటనలు రాధ మనో లోకాన్ని విచ్చిశమైన వూహళఅతో నింపాయి. ఒకనాటి సంధ్యవేళ రాముడు వాకిట్లో చిట్టు కలుపుతోంపే రాధ గుగ్గిళ్ళు కుండతో పోసోంది. రాధ వాలుజడ కుడిభుజల మీదనుంచి ముందుకుపడి బంగారపు జడకు చ్చులు రాముడి భుజలమీద పడ్డాయి. రాధమెడలో జిగిని గొలుసు రాముడి చెంపలు తాకింది. రాముడి శరీరమంతా పుళకరింతతో నిలడిందిం

కళ్ళి త్తి రాధ కళ్ళలోకి చూశాడు ఆ పయత్నలగా. రాధ సిగ పడింది. లేచి జడకుచ్చులు బొడ్డో వోపుకుంది. గొలుసును పెటలో పలికి వేసుకుంది. రాముడు తన్మయలగా చూస్తున్నాడు.

“ఏమిటలా చూస్తావు! చిట్టు కలుపు,” అంది అధికారంతో. రాముడు తేరుకుని తల దింజేసుకున్నాడు. రాధ గుగ్గిళ్ళకులడ రాముడి దగ్గిర పెద్రేసి, ఇంట్లో 'కళ్ళిపోయింది.

రాముడి నిష్మ_త్మవషమైన కళ్ళలో ఏ ఆకర్షణా, ఏ సొందర్యల రాధని ముగ్దుకాల్ని చేశాయో..ఒక్క సృష్టీక ర్రకే తెలియాలి. రాధ మనసంతా చాలా ఆందోళన పడింది. ఏం చెయ్యాలో తోచక, ఎక్కడా కాలు నిలవక యిల్లంతా తిరిగింది. రాముడు వెళ్ళిపోయే. వరకూ కనిపించ కుఠికా దక్షిణల వేపు దొడ్గిలో మళ్లింటు డగ్గిర చెంపకి చెయ్యి చేర్చుకుని కూర్చులది.

ఒకనాటి ర్యాతి నలావు ఈనింది. తెలతెలవారుతోలటే దూడని చూడటానికి పరిగె త్తింది రాధ. అవు గడ్డి తింటోంది. దూడ, ళల్లికి దూర దూరలగా గంతులేస్తోంది నుదుటిమీద 'తెల్లమచ్చతో, లేడి కళ్ళతో: బొద్దుగా నున్నగా తల్లిలాగే ముద్దొస్తూ ఉంది దూడ, రాగానే చూడని ఎత్తుకుంది. దూడ ఆఅలదడచలదొలు చూస్తూ, మురుస్తూ తిరుగుతోలడి ఆవు రౌ దలగా రాధ వెంట పడింది. రాధ భయంతో..__“రాముడూ!” అని కెవ్వున కేక పెట్టింది---పరుగెడుళూ,

రశిగనాయక మ్మ 838

ఎడ్గబావిట్లో వున్న రాముడు._5ధ కేకతో వులిక్కిపడి బయటికి

వచ్చి, తరుముతున్న ఆవుని చూసి “పెద్దమ్మాయిగారూ ః దూడని వొది లెయ్యండి” అని అరిచాడు ఆవు దగ్గిరికి పరుగెత్తుతూ.

రాధ దూగని కింద పడేసి పది బారలు పోయి గడగడలాడుతూ నించుంది.

రాముడు ఆవుకి ఎడరపడి లొంగదీసి తోలుకుపోయి కటేసి నిడి పడేసి, గిబగఐా రాధ దగ్గిరికి వచ్చాడు... శ

“ఎందుకంత కేక పెట్టారు. అమ్మాయిగారూ శ అన్నాడు నవ్వుతూ,

“ఎమో । అసలు నువ్వికగ[డున్నావని నాకు తెలీదు. అబ్బ ఎంత భయం వేసింది।; చూడు---ఎలా కొట్టుకుంటున్నాయో నా గులడెలు” అంది రాధ గులడెళనువ చెబ్యు వేసుకుని,

“భయం లేదులెండి ఆవుని కర్తేళాను. పది రోజుల్టాకా దాన దగ్గిర కెళ్ళకండి. ఆనక దూడని తీసుకొచ్చి నేను చూపించేవాణ్తి కదా? ఇంత పొద్దున్నే ఎందుకొచ్చారు శో అన్నాడు రాముడు మందలిస్తూ,

“ఏమోరా । నువ్వున్నావు కొబట్టి పిలవగానే దేవుళ్ళా వొచ్చేశొవు లేకపోతే ....

“లేకపోతే, దేవుడే వచ్చేస్తాడు” అన్నాడు రాముడు రాధని భక్రిగా చూస్తూ, రాధ కళ్ళెత్తి రాముడి కళ్ళలోకి చూసి, నెమ్మదిగా తల తిప్వుకొని వెళ్ళిపోయింది. రాధ హృదయం కొత భయంతో కళపిస్తోంది. రాముడు 4.4 రాముడు....వాముడంటే ఎందు కింత యిష్టల 1 ఎప్పుడూ వొడ్ని చూవాఅన మనసు తహతహ లాడుతుం దెందుకు ?....

“*భగవలతుడా ః నా మనస్సు నిలా చెయ్యకు. నేను శకుంఠలలాగ ..4. కామాశ్షీగాగ .... మామూలుగా వుండాలి. రాముడు మా పొలేరు. ఎంతో మంచివాడు. అయిథే మాతం వాడి గురించి నా కెందుకిన్ని ఆలోచనలూ? అంతా మక్చిపోయేలాగ చెయ్యి ”---అని రాధ చీకటిగదిలో రహస్యంగా చేతులు జోడించి దణ్ణం పెట్టుకుంది. అదేం చ్మితమో దల్లం పెట్టిన తాత చునస్సు చాలా ధైర్యంగా వుంది. దిగులు పోయి చాలా తేలిగ్గా వుంది.

64 అఆఢధకారల౦లో "ఎప్పుడూ రాముణ్ణి గురించి ఆలోచించను. ఎంత తప్పుః ఎలత పాపల, మొదటినుంచీ జొ గ త్త్‌గా వుండలేక మామయ్య జీవితం ఎంత పాడుజేసు కున్నాడు ః. ,*ఆలాంటి పిచ్చిచేష్టలు చేస్తే నవ్వుఆఅపాలై పోతాను, నేను చాలా జాగ తగా వుండాలి” అంటూ ఆనాడు నందసార్థమునా తనని తాను హెచ్చరించుకుంది రాధ, ఇంకా ధైర్యం కోసం, మామయ్య గురించి తనకి తెలిసిన విషయాలన్నీ జ్ఞాపకం తెచ్చుకుంది.

మేనమామళలటే రాధకెప్ప్తుడూ అభిమానమే. మామయ్య చేసిన సాహసాలు విన్నప్పుడు రాధ అమితంగా ఆశ్చర్యపోయింది. “మామయ్య ఆంత మతిలేని పరులెందుకు చేశాడు ?” అని ఎప్పుడూ జాలి పడుతుంది రాధ. మిగిలినవాళ్ళలాగ రాధకి మేనమామమీద కోపం లేదు. రాధ తీ, వెలకటా(దీ షీ తల్లి పిల్లలు, ఆడపిల్ల ఎన్ని బంధాల్లో 'పెరిగిలదో, మొగి పిల్లవాడంత స్వేచ గొ పెరిగాడు.

వెలకటాదది రాజమలడిలో చదువుకునేవాడు. స్వ్మగామల నిలచి తీసి ౩ళ్ళిన వంటమనిషి వండి పెడుతూండే వాడు. స్కూలు ఫైనల్‌ వరకూ చకచకా గడిచింది కాలం. ఎఫ్‌. ఎ. లో కొచ్చాడు, ఒక సంవత్సరం (ద్ద గానే చదివాడు. రెండో సఠివత్సరఠ ఆరె సల్ల పరీక్షల్లో హఠాత్తుగా మాయ మయ్యాడు. రెండు రోజులు చూచి వంటవాడు వూరంతా వాకబు చేళాడు, వెంకటా దితో చదువుకునే కుురాష్మ అతని లిండడికి వైరిచ్చారు. మూడో రోజు సాయంకాలానికి తల్మడీ వచ్చాడు, ఎంత తర్కి*చుకున్నా వెలకటాది జొడ తెలియలేదు. ఎవరో అన్నారు ఫలానా రోజు వెంకటాది ఫలానా వాళ్ళిలట్లో పెళ్ళి కెళ్ళాడని. ఆ మర్నాటినించే ఆతను కనిపించటంలేదు. అనుభవజ్ఞులు బాగా ఆలోచిస్తే కొంత దారి దొరికింది. ఊళ్ళన్నీ వెఠగ్గాంం. ఏడోనాటిక మండ పేట భోగం వాళ్ళించ్లో సురక్షితంగా దొరికాడు వెళకటాదది. తల్మడి కొంత పెన్చతనంతో కొడుకుని కృమించి, రాజమలడి తీసుకొచ్చి తాను కూడా ఒక వారల రోజులుండి యిలటికొచ్చాడు.

మళ్ళీ పెద్ద పరీ్షఅముందు మాయమయ్యాడు వెలంకట్నాది. పది హీను రోజుఆ తర్వాత పెద్దాపురంలో దొరికాడు. ఈసారి తండి చాలా కోపం తెచ్చురుని--ో నీకు చదుపూవొద్దు, చట్టు బండలూ వొద్దు, పద

రఠఅగనాయకమ్మ 6 ళ్‌ యింటికో అని మూటాముల్లే కట్టించి మకాల ఎతిలచటానికి సిద్దమయ్యాడు, వెంకటాది చాలా వినయంగా చెప్పాడు బుద్దిగా చదువుకుంటానని, నమ్మి వొదిలేసి వెళ్ళాడు తండి. ఆ సంవత్సరమే పట్టుదలగా చదివి ఎఫ్‌. ఎ. పరీక్షలు రాసి పేసయ్యాడు వెంకటాదది,

ఆ వేసంగిలో వెళంకట్నాది పెళ్ళికి ఆగ్నల పెట్టారు. పిల పన్నె€ డేళ్ళది. వెంకటాదికి యిష్టంలేదు- “అదేం బాగుంటుంది ! దానికి జడే లేదో అని వంక పెట్టాడు.

కానీ అదీ చిన్నప్పట్నుంచీ అనుకున్న సంబంధల. వెంకటాది తం।డికి ఆ పిల్లతల్మడి మెన తకొడురు. వెంకట్నాదిని పుట్టించిన తర్వాత ఆరేళ్ళకి జ్ఞాపకం వచ్చి. *=*వెళకటాదదికి భార్య వుండాలి కొబట్టీ; భగవంతు డా పిల్ణిని రూడా పుట్టించావనీ, ఆ పిల్లి జన్మ కింకో అర్ధఠి లేవనీ గాఢంగా నమ్మిన బంధువర్గం వెంకటాదదిని (బతిమాలి బామాలి వొప్పించారు. “ఆడపిల్లి ఎంతలో ఎదిగి వస్తుందీ 1 వొచ్చే ఏడు కళ్ళు మూసుకుంటే ఆపై ఏటికి సీ పెళ్ళాం నీ పక్కలోకి రాదా? నీకు మాతం గడ్డాలూ, పషీసాలూ వొ డ్చేళాయా * రెండేళ్ళు ఆలశ్యళ అయితే మాతల మొగాళ్ళు మడిగట్టు క్కూర్పోటోయారా 1” అని వెంకటాదదిని దుయ్యబబ్టారు వరసైన వాళ్ళు.

అదీగాక ఆ పిల్లి తల్లివర్మిడుల కొక్క తే. పూళ్ళలో ఇరవై ముఫ్చై ఎకరాల మాగాణి టోలెడు రొఖ్య్మమూ, వెండి బంగారాలూ, అన్నీ నాలుగేళ్ళ టోలే ఆ పిల్లవే. అంటే వెంకటా దివే. ఆలోచిలచుకోమన్నారు బాగా. అంతవరకూ వెంకటాదదికి బాగా ఆలోచించడం తెలీదని పెద్దఆ అభి పాయల.

వెంకటాదది బాగా ఆలోచిస్తే,..మలడ పేట భోగందాన్ని తప్ప, ఎవర్నీ చేసుకోడు. అది జరిగే పని కాదు. కాబట్టి వెంకట్నాది ఆసలు ఆలోచించలేదు. ఒప్పేసుకున్నాడు పెళ్ళికి. పూళ్ళలో పెళ్ళి వైభవో 'పీతంగా జరిగింది అయిదు రోజులు. సామర్గకోట నుంచి భోగఠ వాళ్ళొ చ్చారు. ఆ అయిదు రోజులూ పెళ్ళికొడుకు మాయం కాకులడా శోడు మనుమలు అతన్ని కాపలా కాశారు అహోరా తులూ,

9]

66 అ6ఢకారలలో

పెళ్ళి అయిన తర్వాత వెంకటాది బీ. ఎ. చదువుకి రాజమండి వెళ్ళిపోయాడు. అతనికి హఠాత్తుగా జబ్బుతేసిలిది. సుఖవ్యాధు అన్నారు, తేరుకునేసరికి నాలుగు నెలలు పట్టింది. ఆతనికి చదువుమీద వుత్సాహం పోయింది ఇంటి కొచ్చేశాడు, వ్యవసాయం పనుల్లో పడ్డాడు. ఊడుపులకీ, కోతలకి వొచ్చే కొత్త కూలీల పాకఅ వెనకాల తిరుగుతున్నాడని పిన్న పృుడు ఆడవాస్శ ముసిముసి నవ్వులు నవ్వుకున్నారు. మొగవాళ్ళు చూసీ చూడనట్టు వూరుకున్నారుం

వెళకట్నాది పెళ్ళయిన మూడు సంవత్సరాఠకి రావామణి. అంటే వెంకటాదది భార్య పెద్దమని షైలది, రెండు కుటుంబాల వాళ్ళూ చాలా ఆనందించారు. తర్వాత ఆర్నెల్టికి పెద్ద పెద్ద పంఏితులతో, జ్యోతిష్కులతో చూపించి గర్భాదానల ముపూ ర్తం పెట్టించారు. ఆ శథ్రకొర్యానికి (పయ త్నాలన్నీ పెళ్ళిని మించి జరిగాయి.

గర్భాదానం పెళ్లికొడుకు పూసల పళ్తికీలోనూ; వియ్యాలవారూ, మిగతొ బంధువులలతా పెట్టిబళ్ళల్లోనూ, మేనాల్లోనూ తరలివెళ్ళారు. పూళ్ళ పెళ్ళికూతురు యింటి నిలడా బంధువులు ఊళ్ళ వూళ్ళ నించి వచ్చారు చా౮ామంది. ఇలకా బళ్ళలో, రైళ్ళలో వసోనే వున్నారు. ఇంటిచుట్టూ పందిళ్ళు వేశారు. బ్యాలడుమేళశాలు వచ్చాయి. నెల్లూరునిలచి భోగంవాళ్ళు కూడె వచ్చారు. వాళ్ళతో ఊరలతా కలకల్లాడుతోంది.

రాజామణిని యిప్పుడు చూస్తే వెంకటాది చాలా ఆక్బృర్యపోతాడు, పిఆకజడ వేసుకుని, పరికిణీ కట్టుకుని, పేబీలు పెడుతూ పెళ్ళిపీటల మీద కూర్చున్న పిల్లకీ---ఈ రాజామణికీ నమ్మలేనంత తేశా వుంది. బొద్దుగా పున్దిగా ఎదిగింది. జడ వెంకటాదిని కిట్టి పడేసేంత పొడుగ్గా పెరిగింది. వొళ్ళు మంచి రంగు. అందమైన కళ్ళు, నునుపుతో తళతళలాడే చెక్కిళ్ళు పట్టుపరికిణీ మీద జరీఅంచు పైట పంచెవేసుకుని, చిన్న వడ్డాణం, కాసు 'పేదూ, వొంటినిలడా నగలూ పెట్టుకుని రలభలా తిరుగుతోంది యిలలతా --- “అంత కంగారు పడకే అమ్మా ః వాడెళాగూ వసాడులే” అని” వరసైన వాళ్ళ హాస్యాలాడుతోం టే సిగ్గుపడి తల వొంచుకొని కళ్ళతో నవ్వుతోళది.

రఠంగనాయక మ్మ (7

రొకామణి కళ్ళలో, నప్వులో చ్మితమైన సంస్కారం వృటిపడు తోంది. రావామణి వీణ వాయిస్తుంది. నాలుగేళ్ళనించీ నేక్చుకులటోందిం

పేరంటాళ +9కా ఎప్పటెప్పటి వాళ్లీ గర్భాదానఠ కబుర్లు చెప్పు కుఠటున్నారు పందిట్లో కూర్చుని. సత్తులుకి గర్భాదానం ఆయిన రెల్లెళ్లకే మొగుడు పోయాట్ట, సుబ్బమ్మని గర్భాదానఠ గదిలో కెళ్ల మంటే భయంతో మూక ల వచ్చి పడిపోయిందట. వనజాక్షికీ గర్భాదానం ముఠిదే కడు పొచ్చిల దట “ఆ రాలుగాయి వెధవెప్ప్తుడూ యింట్లోనే తిరిగేవాడు” అని, వాడు శభముహూర్తానికి ముందే గిర్భాదానఠ చేసినందుకు తెగతిట్టుకున్నారు. ఎప్పుడు దానం చేస్తే ఏం పోయిఆటో వీళ్ళకి [పెద్దవాళ్ళు చెప్పుకునే కబుర్లన్నీ రాచామణికి వినబుద్ధ్ది కావటంలేదు. ఎందుకో దిగులు పుట్లిస్తు న్నాయి. అలాంటి కబుర్లు వింటోన్న కొద్ది ఏవగింపు కలుగుతోలది. అసహ్యించుకుని పందిబ్లోకి రాకులడా గదిలో కూర్చుంది.

సాయం్యతలి ఆరు గంటఅవేళ రాజూమణితో పూజలు చేయించి కొంతీ చేయించారు పౌరోహితులు, రాజామణి 'పెష్టమనిషైన ముహూ ర్తల మంచిది కాదుట, దానికి ఆర్నెల కిందటే ఒకసారి కొంతి చేయించారు. ఆయినా గర్భాదానానికి మందు మళ్ళీ శాంతి చేయిస్తే, సువర్ణ దానాలిస్తే పూర్తిగా దోషం పోతుందట. రాశామణి దోసిలినించా నవధాన్యాలు పోసు కుని ఓక్కో కాసు బంగారంతో ముగ్గురు _బాహ్మలకి మూడు దోసిళ్ళు దొనాలిచ్చింది. పూజఅవీ చేసి పూర్తిగా సమ ర్రటోషఠ పోగొట్టుకుంది.

అవతఆ వీధివేపు పందిట్లో భోగఠివాళ్ళు ఆడుతున్నారు. జనఠి పిరగబడి చూసి ఆనందిస్తున్నారు. కొంటె మాటలతో ఆడే వాళ్లని కవ్విసు న్నారు. భోగంవాళ్ళు ఉత్సాహంగా బూతుపాటలు పాడి మొగాళ్లని నవ్వి స్తున్నారు. ఆడవాళ్ళు తలుపు సందుల్లోంచీ, కిటికీ రెక్కఅ చాటునించీ, పందిట్లో జనాన్నీ భోగంవాళ నీ చూస్తున్నారు.

కమతం అనే భోగలది ఆడటానికి ములదుకొచ్చింది, మసిషి చామన ఛాయగా వున్నా కళగా చురుగ్గా వుంది, తెల్లటి జరీచీర కట్టింది. గ్యాసు

(8 ఆఅఆ౦ధకారఠఆలో లైట్లలో తళతళ మెరుస్తోండి-- “తాళలేనురా మదనా; అంటూ వొయ్యారాలు పోతూ జావళీ ఎత్తుకుంది. విరహఠ అభినయిస్తూ, కలటేి సెగఅతో, వోరచూపులతో మొగాళ్ళందర్నీ వె రెత్తించింది! చుట్టూ కూర్చున్న పెద్ద దగ్గిరి దగ్గిరికొచ్చి, తూలుతూ దూరందూరంగా పోతూ” అందీ పొందకులడా ఆడింది.

పాట అయ్యేవరకూ వెంకటాాది కమలాన్ని ర5స్ప వెయ్యకుండా చూళొడుం కని పెట్టింది కమలఠఅం. పెద్దలందరికీ తాలబూలా లిచ్చిలది---- “గర్భాదానం పె, కొడుకుగారికి ఊరికే యిస్తానా ఫ*” అంటూ తమలఠఅపాకు అతో చెంపమీద కొట్టి మరీ యిచ్చింది. అంతమండదిలో సిగ్గుపడి మొహలఠ ఎరగా చేసుకున్నాడు వెంకటాది, పెద్దలంతా తాంబూలాల్లో రెండో మూడో రూపాయలు పెట్టి తిరిగి కమలం చేతుల్లో పెట్టేశారు. వెంకట్ళాది వేలివులగరం తీసి తాంబూలంలో పడేసి కమలం చేతిలో పెట్టి చెయ్యి గిల్లాడు. అది సిగ్గు అభినయిస్తూ న “అబ్బ; ఎంత తొలదర పెళ్ళి కొడుకుగారికి 1444” ఆని [కీగలట చూసింది. ముసిలాళ్ళంతా నవ్వారు. వెలకటాదది కమలాని కిచ్చిన వుంగరం మూడేళ్ళ (కిందట పెళ్లిలో ఆ త్త వారు పెట్టింది.

“తుఠంన్నర వుఠగరల యిచ్చేశాడే వుత్తపుణ్యానికొ అని అమ్మ అక్క-లు బుగ్గలు నొక్కుకున్నారు. ఆఅవసరాని కిచ్చినా ఫర్వాలేదన్న ట్టు

తొమ్మిది గంటఅ వరకూ ఆడేరు భోగల వాళ్ల, తర్వాత వాళ్ళ విడిదికి పోయారు, పందిళ్లు ఖాళీ అయ్యాయి.

పదిన్నరకి పెళ్ళి కొడుకునీ పెళ్ళి కూతుర్నీ, గదిలోకి పంపే ముహూ ర్తలిం

రాజామణిని ముస్తాబు జేళారు, పట్టుచీర కట్టి, పూలజడ కుట్టి, ఓం బెడు నగలు పెట్టి, కళ్యాణల బొట్టు దిద్ది, బుగ్గన చుక్క అంటించారు.

“నీ మ్సైగ్వగ్షికి ముఠలడల పిచ్చెక్కువ. ఎటలా లొలగదీస్తావో” అని సరసాలాడారుం

ర ఠలగనాయక మ్మ (0

గిర్భాదొనం పెళ్ళికూతుర్ని పీటఅ మీదకి తీసుకురమ్మని పురోహీ తులు కబురు పంపారు. పెళ్ళికొడుకుకోసల చూసే.... కనిపించలేదు. పందిట్లోకాదు, విడిదిలో కాదు, ఎక్కడా జాడలేడు.

కొడుకు కనపడక పోయసరికి వెంకటాది తల్మడి కంగారుపడి భోగలవాళ్ళ విడిదికీ పరుగెతాడు నలుగుర్ని వెలటేసుకొని, భోగలి సానుఅంి దరూ కట్టుకున్న నీరలు విస్పి చాపులఠమీద పడేసి, లోపలి కటుపూల అంగా ఆతోటీ, లేసు బాడీలతోటి, వ కాంతిగా మఠచాల కడ్తం పడుకొనీ, కూర్చునీ, కబుర్లు చెప్పుకుంటున్నారు. పెద్దల్ని చూడగానే నాయకురాలు మేలిముసుగు గుడ్డ గులడెలమీద అడ్డల వేసుకుని...

గిబగబా ఎదురొ చ్చింది.

“దయచేయండి. దయశేయండి” అంటూ.

“కార్యం పెళ్ళికొడు కిక్కడి కొచ్చాడా?”" అన్నాడు వెలకటాది తల్మడీ కలగారుపడుతూ,

“రాలేదు బాబూః ఇక్కడీ 'కెలదు కౌస్తారూ?”

“నిజం చెప్పు. రాలేదూ? మీ వాళ్ళంతా ఇక్కడే ఉన్నారా”

అందరూ ఒకళ్ళ నొకళ్ళు చూసుకులటే తెలిసింది కమలం లేదని,

*క్రన్సల్ర ఏమైందరా?” గుసగుసలాడారు. “ఆరె; పళదిట్లోలచి అందరం కలిసే వచ్చాం, ఇందొకట్నుఇచీ కనీపిలచటలలేదు, ఎక్కడి కళ్ళిం వ్‌ రాళ అనుకున్నారు వాళ్ళలో వాళ్ళు,

“ఇందాక రాగానే చీరవిస్పటోయి ఎవరో పిల్చినట్టు బై టకివెళ్ళిలిది గబగబా. దొని మాటే మర్చిపోయా.”..__.అన్నా రెవరో,

వెంకట్నాది తతడి నాయకురాలిమీద ఎగిరాడు- నాయకురాలా। ఇదేనా షుర్యాదళొ

“పెళ్ళికొడుకుని గదిలోకి పళపాలని నీకూ తెలుసుకదా... ఆ అలజ ఎగరేసుకుపోతే చూస్తావూరుకున్నావా!.... బుద్దులున్నాయా మీకు! ధూః ఎదవజాతి” ఆని నాయపరాల్ని కొట్టినంత పనిచేళాడు,

ఆది గడగడ వణకుతూ, ఆయన పొదాఅకాడ వలగింది,

౯7 అలధకారల6లో

*నాకేం తెలవదుబాబూ నా మాట నమ్మండి. ఆ ముండెక్కడికి పోయింటో నాకు చెప్పలేదు. ఆడీ ఆడీవచ్చి కాసేపు కాళ్ళుడగ్గిర పెట్టుకొని కూచుని కబుర్లు చెప్పుకుంటున్నాం, ఇంతలో మీ రొచ్చారు. అని మొత్తుకులదిః

“వాళ్ళిద్దరూ రాగానే తీసుకొచ్చి నా కప్పజెప్పు.” అనేసి వచ్చినంత తొందరగానూ వెళ్ళిపోయాడాయన,

ముహూ రలవేళ వెంకటాదికి తెలుసు కొబట్టి ఆ వేళకి వస్తాడని బంధువులందరికీ నమ్మకంగా వుంది. రాజామణిని ఒక్కదాన్నే పీ! అ మీడ కూర్చోబెట్టి పూజలేవో చేయించారు. పేరంటాళ్ళకి ఫఅదానాలిప్పించారు. ఒక వంశి పాలేళ్ళూ, బంధువలూ, పెళ్ళికొడుకుకోసం వూశ్ళో సందుల్లో ॥ గొందుల్లో నవరుకలూ పరుగులూ తీస్తున్నారు.

శభమువూర్తం మించిపోతుంచని భయపడి రాజామణి నొక్క. దాన్నె గర్భాదానం గదిలోకి దిగవిడివి "బెంగిపెట్టుకోకే పెళికూతురాః వాడే వస్తాళ్ళ సీ మెగుడు ్రీ కృష్ణ పరమాత్ముడు. అక్క డావులటాడు ఖఇక్క- డావులటాడు"” అంటూ వేళాకోళాలతో వుడికించి, అంతా బయటికొచ్చారు.

రాజామణి తల్లి దూరంగా పెరట్లో కూచుని తీరిగ్గా రాగాలు మొద లెట్టిలది...... “ఒక్కగానొక్కతమ్మా! దాని మద్దూ ముచ్చటా చూసుకులదా మనుకున్నానట్మూ:” అంటూ.

“ఇప్పుడేం మించిపోయింది?! రాక ఎక్కడికి పోతాడ.3ద్దు, వచ్చే స్తాళ్ళో అని ఓదార్చారు బంధు బఅగల. ఖర్చులిచ్చి వాళ్ళని పిఅవటల బౌత్తిగా వృధాకాలేదు. పెళ్ళికొడుకు వొచ్చేస్తి గిదిలో దూరి, ఇభముహూ రంల మించిపోకుండా అమ్మాయి పక్కలో పడుకుంటే చాలు, ధన్యమవు తాయి అందరి జీవితాలూ. పావనమౌతాయి రెండు కుటులబాలూ, వలశాలూ తరాలూ,

అసలు కోభనల అంత ఆఅట్టవాోనలగా అన్ని వలిదలమంది మధ్య జర గటలి వెంకటా దికి మొదటీనులలీ యిష్టంలేదు, చాలా మాము-లుగా, ఎవ్వ రికీ ఏమీ తెలీకుండా తను ఆ పిలతో చనువుగా మాటాడి, దగిరికి తీసుకునే వీలుండాలని ఇతని ఆలోచన, * గా న

రఅగ నాయక మ్మ [7]

“మా అమ్మామూ దాని మొగుడూ గదిలో పడుకులటారు మీరంతా రండి, అని అంవర్నీ పీంవటఅ ఏమీటి ఆఅఆఫహ్యంగా” అన్నాడతను బంధు బలగంతో బయల్టేరే ముందు.

“ఒరేయ్‌ 1 నీ వొంటెత్తు గుణఠి మానావుకాదు. నీకు పెళ్ళాల దొరుకుతోంటే మాకో గారెముక్క పడెయ్యవటా___పెక్టల్నాటినింబీ వసోళది కాని మనం పెళ్టుపన్నామాళో ఆని బంధువులు వెంకటా దిని దుయ్యకట్టారు.

వెంకళ్నాది పయాణమవ్యూడే గాని అతని మనను చాలా చికాగ్లా వుంది. ఉక్కతో చెమటల్తో చళ్చే మిద్దిల్లు యిస్తారు. కిటికీలు తీసే ఆహ. కం వుండదు. ది చుట్టూ అమ్మలక్కలు కాపూ, ఒళ్ళు చచ్చిపోతుంది. "నాకొద్దు బాబోయళగీ ఆని అరచి పల్పకీలోంచి దూకి పరిగె్శశదామను కున్నాడు, తెగించలేక నీరసపకడి ఊరుకున్నాడు,

“ పెళికొడుకింకా రాలేవ టా! అయ్యో మహూ రం మించిపోజేనా నూతురు బళుకేం కొనమ్మా!” అనీ కొంచెం పై స్రాయిలో రాగాలు రీసోంది రావొమణీి తల్లి.

అసలు వెంకటాది ఎందుకొస్తాడు? అతనికి రాజామణిసుద పెద్ద కోంకేము లేదు? ఏం కష్టపడీ సంపాదించాడీ పెళ్ళాన్ని? ఈ పిల్లి దొరక్క హోత్రే తవ [పొణాలు పోతాయని తపిీఠచాడా? కఅవరించాడా! ఈ పిల్ల సహ చర్యంకోసం అతనేం కలలు కన్నాడా? సీరీశషేలదాడా! ఈ పిల్ల ముద అను రాగాలతో అశనికేల మతిపోతో:దా? డబట్బో ,మనసో, [పాణాలో ఏదో ఒకటి యిస్తేగాని దొరకని ఆడదా ఈ పిల్ల? ఏమి అకక్కు౦శా తాళికట్టిన పొపా నికి పక్కలోకొచ్చి పడుుుంటానలటోలదీ పెళ్ళాం. ఆతని కిష్టంలేక పోయినా వొదిలించుకోటానికి వీల్లేవి బలధంలాగా తయారై ౦ దీ పిల్ల. పెగాతనకీ కావఆసి నంత డబ్బూ, ఎకరాలు, ఎరపేట్టి గొత్తిగా విలువలేంది ఆమింది. అంత సునాయాసంగా దొరికే పెళ్ళాంసిచ ఆకర్ష శణిందుకుంటుంది? సరే ఈ సొంత పెళ్ళాల ఎక్కడికి పోతుంది? ఇవ్వాళ కాకిపోతే రేపు. కమఅం రేపటికి వుంచదు 5దా? అబ్బః కమలం ఎఠత షోగ్లావుందిః ఎంత ఉత్సాపాంగా వుందిః

ళల అలధకొారలలో దాని కౌగిట్లో ఒరగనీ జన్మ జన్మేనాః దానికోసరి ఎంత తెగిస్తే మృతం వం తప్పు

వెంకట్నాది ఇదలితా తీరిగ్గా కూర్చుని ఆలోచించలేదు, తను చాలా ఘోరమైన సావాసఠఆ చేశానని మధనపడుతున్నాడు కూడాను, కొని అతని చేష్టల అంతరార్థం యిదే,

రాజామణి ఒక్కతే అర్ధర్మాతిదాకా (పతిమలా కూర్చుంది గదిలో, ఆ పిల్లకి ఎక్కడో కలలో విన్నట్టుతప్ప ఈ కోభనలగురించీ, శృరిగారలి గురిచి ఏమీ తెలీదు, తెలుసుకోవాఅనే వూహలున్నాయి. సహజమైన కోరిక లున్నాయి. వెంకట్లాది అందచందాలన్నీ అమె తలుపు సందులోంచి చూసి గర్వపడింది. అలాంటి భ ర్త తనకి వెబ్యుజన్మలఅ ఫలం అని మురిసిలదిం కసీ, సాయణతం థి 66 చెంకట్నాది భోగందానికి తాంబూలఅల€తో వులగరలం యిచ్చాడని విన్నప్పుడు ఆమెక్కూడా తెలియనంత రహస్యంగా పొంగే ఆమె హృదయం ముడుచుకుపోయింది. తరా 0త మనిషే మాయమయ్యాడని విన్నప్పుడు ఆ హృదయం స్తంభించిపోయింది. పట్టుమని పదహా రేళ్ళులేని రాజామణి శోభనం గిదిళో వంటరిగా కూర్చుని దిగులుగా ఆలోచిసోంది. ఓక భోగందానికోసల శోభనలనాడే తనని వదులుకోగలిగాడు తన భర, ఆ ఒక్క నిజం ఆమె మనసంతా కల్ణోలల చేసింది. ఆమె మొహం వొ త్తిలా వాడిపోయింది. నీలాఆవలటి కళ్ళలో కొంతి తగ్గింది. ఆమె అర్హరాతివరకూ బొమ్మలా కూర్చుని లేచి తలుపులు లోపఠఅ వేసుకుని నేలమీద పడుకుంది. పందిరిమంచంమీద మళ్లెపూలూ, పాలూ పంచదార చిఅకలూ అన్నీ నిళ్ళ బ్రలగా నిట్టూవ్చాయి. అగరొత్తులెప్పుడో కాలి ఆరిపోయాయి.

తెలతెలదారుతోం టే పట్టుకున్నారు వెంకటా.దినీ, కమలాన్నీ దేవా అయల పక్క_ తులసివనంలో కమఠఅల వెంకట్నాదివెనక తక్కుతూ తారుతూ నించులది.

నలుగురై దుగురు పెద్దమనుషలు దానిమీద విరుచుకుపడారు... “భోగం లంజా; సిగ్రుంవల టే ? గర్భాదానల పేళ్ళికొడుకుని లాక్కు-పోయా వెన్నిగుండెలే నీక అంటూ.

రళలగనాయక మ్మ 7/8

అది ఏడుపు మొహల పెట్టి “*నాకేల తెలీదుం అబ్బాయిగారు మా

వీడిదీకొచ్చి పిల్చారు. ఎందుకో అని బయటికొచ్చాను. బఠవళలితంగా యిక్క-

డికి లాక్కొచ్చేళారు. వెళ్ళిపొమ్మని ఎంతో బతిమాలాను వినేదుూో అని గోల పెట్టిలది. ల్‌

వెంకట్నాది తండి రౌద్రంగా దానిమీదకొచ్చి._.“సానిటక్కులు కట్టి పెట్టు. ఆటకొచ్చిన అంజవి ఆఅకిపోకో...” అంటూ చెలిప పెట్టు పెట్ట టోయాడు.

అడ్డుపడి చెయ్యి పట్టుకున్నాడు వెలకట్నాది "దాని తప్పేలలేదు, అంటే నన్ననండొ” అన్నాడు.

“నిన్నన్నా వక టే. కుక్కనన్నా వకటేో అని చీదరించుకులటూ అతని తఠిడి వెళ్ళిపో మాడు.

వెంకటాది కమలాన్ని వికిదివరకూ సాగనంపి మరీ వచ్చాడు. ఎవ్వరూ ఏమీ పఠకరించలేదు. మందలిలచలేదు. అగ్గగ్గలాడుతూ ఆల్లుకి మర్యాదఅన్నీ చేళారు.

అప్పటికప్పుడే భోగంవాళ్ళని బళ్ళు కట్టి రైలు ఎక్కి-లజేకారు. పెద్ద మనుషులు.

మధ్యాన్నానికి అందరి మనసులూ కొంచెఠ కుదుటపడ్డాయి.

"ఆసలు నిన్న అగ్నఠ పెట్టిన పలతుళ్ళని చితక తన్నాలి” అన్నా రెవరో పందిట్లో తీరిగ్గా పడుకుని,

“బది మరీ బాగుంది. పెళ్ళికొడుకు నెవ్వరూ పన్నె తి మాటనలేదు, భోగఠవాళ్ళనీ, పురోపాతుల్నినా చితకదన్నేది ? అని నవ్వుఅకు పడ్డారు ఆడవాళ్ళు,

మళ్ళా యింటికి 'పెఫ్ళికళ నచ్చిలది. “*మ్వూడ్త్హు రా తులవరకూ అగ్నంలో వోషంలేదు కొబట్టి యివ్వాళ గిదిలోకి పంపచ్చు” అన్నాడు పురో హితుడు కాస్త దైర్యం తెచ్చుకుని.

చీకటి పడుతోంటే పూజలూ, పునశ్కారాలూ (పారంభించారు. వెంకటా ది యిల్లు కదలలేదు. వచ్చి పట్టుబట్టఅతో పీటమీద కూర్చున్నాడు, పెళ్ళ కూతుర్ని తీసుకురమ్మన్నారు.

10]

గట్టీ అఆలఢకారఅలో

రాజామణీ కదల్లేదు. తన కే పూజలూ అక్క ర్లైదనీ గదిలోకి వెళ 7 ననీ చెప్పేసింది. పెద్దలు చిన్నలూ, ఆడాచ్ళూ మైగాళ్ళూ ఆఅలదరూ చెప్పారు. అసలు రాజామణి రెండోమాట మాట్లాడలేదు. నోరే విప్పలేదు ఈ కబురు విని వెంకట్నాది నిర్హాంతపోయాడు. సిగ్రపడిపోయాడు ళల వొలచుకుని పీటఅమీదనిలచి లేచిపోయాడు,

మర్నాడు చీకట్నే గర్భాదానల పెళ్ళివారు బళ్ళు కట్టుకుని వెళ్ళి పోయారు.

రెండు సంవత్సరాలు ఆ త్రవారి వూరి మొహం చూడలేదు. వెంక ట్మాది సం్మక్రాంతి పిలుపులకుకూడా వెళ్ళలేదు. తను చేసిన దౌర్భాగ్యపు పనికి రావామణిీ తిరస్కారల నాటినించే బాధపడటం మొదలు పెట్టాడు. రాజామణి ఏమీ వ్యతి రేకించకులిడా అమాయకపు ఆడపిల్లలాగే నోరు మూసుకుని గదిలోకివస్తే వెంకట్ళాదికి తను చేసిన పనిలో అనౌచిత్యం తెలి'సేదికాదు. దానికి సిగ్గపడేవాడుకాదు. తను చేసిన అవమానానికి, అత్మాభిమానానికి జవాబు చెప్పిన భార్యమీద ఆతని కొంక దిన దినాఖి వృద్ధి చెలదసాగింది. రాజామణి చాలా అందంగా ఉంటుందనీ ... అద్భు తంగా వీణ వాయిస్తులదనీ. . .వింటోన్నకొద్దీ ఆతని మనసు అమెకోసఠి తపించసాగింది. పూర్తిగా పై తిరుగుళ్ళు మానుకున్నాడు. ఏ ఆడదాని దగ్గరికీ వెళ్ళబుద్ధి పుట్టటం లేదు. తన భార్య తనని ఒక్కసారి క్షమి స్తేచాలు. జీవితమంతా ఆమెకి బానిసగా ఉండగలడు. రావామణిమీద కోరికతో మతి పోగొట్టుకు తిరుగుతున్నాడ:---ఆలోచించి ఆలోచించి తానే ఆమెని క్షమా పణ కోరాలని నిర్ణయించుకున్నాడు.

ఒక ఉ తరల రాసి యింటి చాకలితో రాజామణికి పంపించాడు, మూడేళ్ళ తర్వాత

కోన్ఫా [పియమైన ముద్దుల భార్యకు. =.

నన్ను నువ్వు ఆసహ్వ్యించుకుఠటావు,

కానీ నిన్ను నేను తలుచుకోని క్ష్షణంలేదు. అనాడు ఆ అవమానం సీకు జరిగిలదికాదు. నాకు జరిగింది. నీ ఉన్నతమైన హృదయంలో నా స్టాసం [భంశమైంది. నేనుసి భ ర్తనికాదు. దానసుఖ్ఞ, నా సిద నీకు సర్రు

రంగినాయక మ్మ 77% హక్కులూ ఉన్నాయి. నన్ను దండించే శ కి స్వరూపిణివి నువ్వు, ఈ ఘోర తిరస్కారం నన్ను పిచ్చివాణ్ణి చేస్తోంది. సీ దయతో షమతో నన్ను బఐంధించలేవా ? నిత్యమూ నీ కోసలి ఆఅమటిలచే దౌర్భాగ్యుడు --- వెలకటాదిం ఆవు తరల చాలా నికి పంగా చదువుకుంది రాజామణి. ఆమెకి కోభనంనాటి సంఘటన ఎన్నడూ మరుపుంలేదు. ఆమె జీవితమంతా ఏకాకిగా గడప గలిగేంత బలల వుంది. ఆ ఘటనకి. కొన్ని నేరాలకి ళా రశ త మైన భిక్ష తప్ప తమాపణ ఉండదు. కాసీ ఆమె సున్నిత హృ్‌దయల ఎక్కడో స్పందించింది. ఎందుకో [(దఎంచింది. ఆఅ త్తవారింటి కెళానని తల్లితో చెప్పింది. వెంకటాాది విన్నపం తీసుకొచ్చిన చాకలి కోడలు వస్తుందన్న పథ వార్త పట్టుకు వెళ్ళిపోయాడు. తర్వాత వారం పదిరోజుల్లో నాలుగ దు బళ్ళ సారితోో మేనాలో అ తవారింటి కొచ్చింది రాజామణి. ఆ రాతి నలుగురు 'పేరంటాళ్ళు రాజా మణిీని ముసాబుచేసి గదిలోకి పంపించారు. అప్పటికికూడా ఆపు మనసు భ రకోసం కఠవరించలేదు. తనక ర్తవ్యం తను పొటిలచాలనే తృ ప్తితో గదిలో అడుసు పెటింది. క వెంకటా ది" భార్యని చూసి ముగ్దుడయ్యాడు. ఇద్దరూ మౌనంగా దూరంగా నించున్నారు. ఆమె చిరునవ్వుకోసం, అతను ఉద్వేగంతో నిరీక్షిలచాడు, ఆమ మె త్తని పక్కమీద ఒరిగి పడుకుఠలది. అతను దగ్గిర చేరి ఆమె పాదాలు వొడిలో పెట్టుకొని వత్తసాగాడు. ఆమె గాజుల చేతులు పొదివి పటుకుని-రావా!..._-నేను బఆహీనుణ్ణీ. నన్ను దూరఠ చెయ్యకు. ట ఈ అందమైన చేతులతో నన్ను కట్టి ఉంచు దూరం చెయ్యకు.” అలటూ ఆమె చేతుల్లో మొహఠ దాచుకున్నాడు. రాజామణి భ ర హృదయానికి వత్తుకుని, అతని చెంపలు నిము రుతూ, మూగబాధతో ఓదార్చిలది న్‌ ఈ

"76 అలధకారఠఅలో

ఐదారు సంవత్సరాలు ఇద్దరూ చాలా అన్యోన్యంగా, సుఖి శాలతు అనుభవిస్తూ కాపరం చేశారు, ఇద్దరు ఆడపిల్లలుకూడా పుట్టారు.

వెలకటాదది కూతుళ్ళకన్నా మేనగోడళ్శిద్దరూ చిన్నవాళ్ళీ. రాధకి మూడు నాలుగేళ్ల వయస్సులో రాజామణి ఆత్తయ్యని బాగా చూసిన జ్ఞాపకం,

రాజామణి పెద్ద కూతురికి నాలుగేళ్ళ వయస్సులో వూరునిండా మళూచికాలు వచ్చాయి. రాజామణికూడా చాలామంది దౌర్భాగ్యుల్లో కలి సింది. మశూచికలతో ఆమెకళశ్ళే పోతాయనుక న్నారు తొందరగానే ఉధ్యతం తగ్గింది. సొందర్శం బలి పెట్టి [పాణాలు దక్సి.ంచుకులది. బంగారపు రంగులో మెరిసే ఆమె మొహంపీదా, శరిరం నిండా, దయలేని దేవుడు పెట్టిన శాపం నల్లని మచ్చలతో నిలిచిపోయింది. అమె రూపంలో కళంకం వెళకటా.దిని దారుణంగా బాధించింది. తన డదూవం ధ వంనమై, తన భార్య మనోహరంగా కన్పించాఅని ఎంతో కోరుకున్నాడు. గతల గితించిపోయిలది. ఈ చరాచర జగత్తులో ఎవరూ దాన్ని మళ్ళించలేరు, వెలకటా ది దుఃఖంతో వెరివాడయ్యాడు.

రాజామణి కొంచెం తేరుకున్న తరవత ఆమె పెద్దకూతురికి మశూచికంపోసి హఠాత్తుగా చచ్చిపోయింది. రాజామణి కడుపు శోకంలో మునీగివులదిం

వెంకట్నాది ఆమెని ఓదార్నలేకపోయాడు తన మనసు విప్పీ చెప్పీ, ఆమె దుఃఖం పంచుకోలేకపోయాడు. “ఆది (బతక లేదనీ ఎందుకు ఏడుసావు 1 ఆంత అందవికారలగా ఏళ్ళ తరబడీ (బతకటం ఎంత దౌర్భా గ్యల $ో అన్నాడు.

రాజామణి నిర్హారతపోయిలది.... “అసలీ జబ్బే రాకపోతే నా తల్లి ఆఅలదం ఎక్కడికి పోతుంది *నా తల్లి నా కలత దూరంగా ఎందుకు వెళ్ళి పోతుంది” అని ఏడ్చింది.

“అవును ఈ దౌర్భాగ్యపు జబ్బు రాకుండా వుంటే... అసలెన్వరికీ రాకులడా ఉంటే....మనుషలెంత అండంగా ఉంటారు! అని గొణు క్కున్నాడు వెంకటా.ది దిగాలుపడి,

ర*శగనాయక మ్మ గ్గ

కూతురు పోయిం తం? “త రాశామణి పుట్టింటి వాళ్ళు తీసు కెళ్ళారు

రెండు నెలలు పుట్టింట్లోనే ఉంది. వెంకటాది తొంగిచూడలేదు. కాశ

తంగా బిడ్డని పోగొట్టుకున్న ఆ కల్టి ఎదన ఆతని హృదయలలో ఎక్కడా

[పతిధ $నించలేదు. చెదిరిపోయిన ఆమె రూపం, అతని కళ్ళ ల్లో వికృతంగా

వెంటాడింది. వెలకటాది తనను తను బధించుకోలేని కోరికలతో, అందమైన

గ్రీలకోసం పరుగులెతాడు. శ్రీ సౌందర్యాన్ని కొత్త కొత ఆశలతో అనుభ వంచాడు. కొన్ని నెలల వరకూ రాశామణి ఆతనికి జ్ఞాపకలరాలేదు.

బాహ్య సౌందర్యం గీ పురుషలి [1 దగ్గిరికి చేరుస్తుంది. ఆఅలతః సౌందర్యం వారిని శాశ్వతంగా బంధించి ఉంచుతుంది ఆ శాశ ఎత బంధలి ఎక్కడా దొరంనినాడు---ఏ శ్రి సౌందర్యమూ ఆతని ఆత్మకి తృప్తి నివ్వనినాడు ఆతసికి....రాజామశి గుండెల్లో మెడిలింది. ఆమె సాన్నిధ్యపు స్మ్కృళులు అతని ఆంతరంగాన్ని చలింపజేశాయి.

కానీ అతనిమీద అతనికే జాలీ దయా లేవు, అతన్ని క్షృమించుకునే శక్తి ఆతని కెలతమ్మాతం లేదు అతను భార్య దగ్గరికి వెళ్ళలేదు. రాజా మణిభ ర్రకోసం రాలేదు.

పెళ్ళానికి మశూచికల వొచ్చిందని వాొదిలేసాడా * తనకొసే అది వొదిలేసుందా 1... కష్టసుాలు తెలీని దౌర్భాగ్యుడు” అన్నారు కొలదరుం

“*మ్పెగాగితో పంతమా *ో ఎక్కడో అక్క.డ తిరిగి కొంపకి చేర తాడు కదా? ఆడడి ఇంటిపట్టున ఉరఠిడీ ఆషణంగా కాపరల చేసుకోవద్దూ గ అన్నారు మరి కొలదరు.

ఆ భార్యాభర్తలు మ్మాతం పదిసంవత్సరాఅ?ంచీ దుర్భరమైన జీవితాలు గడుపుతున్నారు ఈ మధ్యకాలంలో పెద్దదాళ్ళలతా కళ్ళు మూళొరుం

వెంకట్నాది దృవ్షీ ఆఅనాలోచితంగానే దేశ రాజకీయాల మీదకు మళ్ళింది. అప్పటికి దెళాన్ని ఉరూతలూగిస్తున్నది చరథా ఉద్యమల. చిన్నలూ, పెద్దలూ, పేదలూ ధనికులూ న్ర్రీలూ పురుషలూ, ఆలతా చర థాని పూజించటల (పారలభించారు. వెంకట్లాది చాలా రాట్నాలు కొని

౯/8 అలధకారలలో వూళ్ళో ఉత్సాహల వున్నవాళ్ళకి పంచి పెట్టాడు. లేనిాాళ్ళకి ఉత్సాహల పుట్టించాడు తను నూలు వడకటల నేర్చుకుని, ఖస్టెరు కట్టడం మొదలు 'పెటాడు.

క్ష బాపూ |పజలకి పూజ్యుడయ్యాడు. ఆయన అడుగు జాడలలో, ఆఅపింసతో దౌర్జన్య రాహిత్యంతో, సత్యా, గహాలతో శాసనోల్లంఘన లతో, దేశస్వాతం[త్యం సలపాదించ గలఆమనే విశ్వాసం (ప్రజల్ని పీక తాటిమీద నడ.పుతోంది. దేశంలో ఎక్కడ కక్కడ. ఎప్పటి కప్పుడు [పశాంత వాతావరణంలో, శాంతంగా సభలు జరుగుతున్నాయి. అనాడు 18 0౦ జనవరి 26 న వేలాదిగా [ప్రజలు స్వాతంత్య [సమాణాలు ఇళారు. తన శీఏతాన్ని దేశ సేవకు అంకితం చేసానని వెలకటా[ది కూడా మహో త్సాహంతో [పమాణఠ శేశాడు. అప్పటినించీ ఆతని జీవితం నూలువడిక టంతోనూ, రాజకీయ సభలకు వెళ్ళి రావటంతోనూ, కాంతిగా సాగి పోతోంది. స్వాతలంత్య [పమాణం చేసిన కొద్దిరోజుల్లో గాంధీజీ పిలపు వీ) (పజలు ఉరకలు వేసే ఉలత్సాహలతో వెల్లువలాగ పొంగి సముద తీరాలకు చేరి ఉప్పు సత్యా[గహంలో పొల్గ్లొన్నారు. వెంకట్నాది బందరు సము[ద పొడ్డున సత్యాగహ |[పసయత్నాలు కేసి జైలు కెళ్ళాడు ఆగ లు ఉండి వచ్చాడు.

అప్పట్నించీ వెంకట్టాదికి బాపూజీయే గురువూ...-దై వల అన్నీ, ఆయన పిలుపు కోసమే ఎదురు చూస్తూ ఉన్నాడు. గాంధీ తొతంటే రాధకి కూడా చాలాభ క్తి ఏర్పడింది.

“70 దీతాత అడుగుజొడల్లో నడవాలనే దీక్షతో మామయ్య తన దుఃఖం మర్చిపోగిలుగుతున్నాడు. లేకపోతే ఆయన జీవితానికేల సఠలితోషల వుంది ? లోకి విరుద్ధంగా (పన ర్రింజేవాళ్ళ జీవితా లలాగే అళాంతితో గడు స్తాయి.” అని తనకు తాను చెప్పుకులది రాధ....ర్యాతి ని దపట్టని దిగులతో మామయ్య సంగతులన్నీ గుర్తు తెచ్చుకులటూ.

షః &ః న్‌.

చీకటీ క్‌ కన్వల చప్పుళ్ళు మధురంగా తట్టిలేపొయి రాధని, చిన్న

కృవ్టడు వెన్న ముద్దత కోసల పరుగెత్తుకొచ్చాడు. కవ్యంతో సమానంగా

రళగనాయక మ్మ ల గజ్జె కాళ్ళతో గిలతులేస్తున్నాడు. రాముడు మెదిలాడు మనసులో. కళ్ళు మూసుకుంది. మళ్ళా నిద్రపట్టింది. ఏటో తియ్యటి పిలుపు వినబడినట్టు [తుళ్ళిపడి లేచింది.

” పెదమ్మాయిగారు పంకరేం.. ఇలిట్లో లేరా చిన్నమా శయిగారూ శ ఆంటున్నాడు రాముడు.

“ఉండక ఎక్కడి కెళ్తురిదిరా?” . . .ఇలకా లేపలేదు. ఆ పుష్విలా గియ్యి.” అంటోంది శంకులతల,

రాముడు నవ్వుతూ. “మీకివ్వను. ఏదారి గులటపక్కనో పడేస్తారు తర్వాత పెద్దమ్మాయిగారు నన్ను తివతారు.” అంటున్నాడు.

“ఆ6....తిట్టిందిలే పాపం, ఎన్నితిట్లో- నీకు. నువ్వు కాబట్టి పడి వూరుకులటున్నావు,” అంది శంకుంతల వెటకొరంగొ.

“భయినా మీ అక్కయ్యగా రెందుకు పడుకున్నారు! ఒంట్లో వాగోలీదాళో అన్నాడు రాముడు, వాడీ మాటల్లో తొందరా, దిగలూ.

నీ మొహం, పిచ్చిసన్నాసీ, ఆ పువ్వేటో నాకిచ్చీ పో గబగిబా నాలుగు కావిళ్ళు దిలపు. ఈనిన ఆవు సంగతేమైనా చూస్తావా లేదా?”* అని కసిరింది కొండమ్మ.

రాముడు కొండమ్మ చేతికి తామరపువ్వు ఆందిస్తూ-” పెద్దమ్మాయి గారి పక్క మీద పె బ్రియ్యండి. రెగ్గానే చూసుకులటారు" అని కావిడేసుకుని వెళ్ళిపోయాడు.

కొండమ్మ తామరపువ్వు తెచ్చి రాధ పకన తలగడగదిండు మీద పెట్టింది...” రాధమ్మా+ ఇదేం న్మిద ఎంత తెల్లారింటో చూడు. లే. లేచి మొహఠి కడుక్కో” ఆలటూ రాధ భుజఠ మీద చెయ్యేసి లేపి వెళ్ళి పోయిలది, రాధ బన్బకంగా కళ్ళు విప్పీ తామరపువు ౮ తీసుకుని, పేమగా వాసన చూస్తూ పడుకుంది.

( ఖః :ు

రాముడు వురుకులో, పరుగులో వచ్చి ఓకరోజు మధ్యాహ్నాల క్రొ త్త

వార్త చెప్పాడు. *..*మన పొలంలో ఆకుమళ్ళ చెరువుగట్టున పెద్ద పుట్ట

80 అలధకార౦లో వెలిసిందమ్మాయిగారూ 1 ఊళ్ళో అందరూ పాలూ కోడీ గుడ్డూ పట్టుకు బయల్దేరుళున్నారు" అన్నాడు, ఉత్సాహంగా.

“సన ప్రొలంలోనే । ఎంత అదృష్టల | నాగేందుడు కనపడ్డాడా $” ఆఅలిది కొండమ్మ దణ్ణం పెడుతూ.

“*ోటరిడీ కట్టరా రాముడూ! మనం కూడా వెళ్లాల” అంది శకులతల సంబరపడుతూ,

“ప్సీరొస్తానంటే చిటికెలో కట్టుకొస్తా”

అన్నాడు రాముడు---

” అక్కయ్యగార్ని కూడా అడగండి” అన్నాడు మళ్ళీ.

శకులతల గదిలోకి వెళ్ళింది

రాధ గదిలో పడుకుని (ప్రహ్లాద చర్మిత చదువుతోంది. చాలా మాటలు అర్ధం కావటంలేదు, అయినా కథ బోధపడుతోంది.

“అక్కయ్యా [* అని శకులతల చెప్పబోతోంటే కొమాశ్ని పరిగెత్తు కొచ్చీలది,

“రాధా ః; మీ పొలలలో నాగేందుడు క నిపిస్తున్నాట్టి, పొద్దున్నే రాయుడుగారి పాలేరు చూళౌట్ట, ఐదుతలలో, ఆరుతఅలో ఉన్నాయట, పుట్ట మీద అలా నాట్యలి తేసూ కనిపించొట్ట. ఊళ్ళో అందరూ వెళ్గిపోతున్నారు" అంది ఒగురుస్తూ.

రాధ తృళ్ళిపడి లేచి కూర్చుంది. “నిజంగానే?.... ఇప్పుడు కూడా కనీపిసున్నాడా క

“ఆ రాముడు కూడా చెప్పాడు మనల వస్తాము అంటే బండికడా నన్నాడులే అక్కయ్యా ః మనం కూడా వెళ్లాం అంది శకులతల సరదా పగీపోతూ. ఆదేవా ర్త స్య కుని గోపాలంకూడా పరుగెత్తు కొచ్చాడు.

“కా స్సేపుండండి, కొంచెం చలివిడి చేసీ యిసాను, పుట దగిరికి వొట్టి జేతుల్తో ఎలా వెళారు? ఏమిటో?....ఆ నాగరాజు కెంత దీయకలి గిలటోః... ఎక్కడి నాగుఆచవిత్కి ఇంకా ఐదారు నెలలుంది. అప్పుడే దర్శనం యిచ్చొడు,” అంటూ కొండమ్మ ఓక్‌ తవ్వెడు బియ్యం రోటో పోసి నాలు హోట్టువేసి, బెల్లం కఆపి గు్యడాయంత చలివిడి వద్ది

రఅగినాయక మ్మ రే తయారు కేసిలది. వెండి చెంబునిండా ఆపుపాలూ, నాలుగు కోగిగుడూ అన్నీ బుట్టలో సర్టి యిచ్చింది. గా శకులతలా కామాశ్షీ దొడ్డో పువ్వులన్నీ కొసుకొచ్చేశారు. రాముడు ఉత్సాహంగా బండి కట్టుకొచ్చాడు, బండి చూసేసరికి వీధిలో పిల్లలంతా వెంటపడ్డారు. అందరూ కిటకిట లాడుతూ బండెక్కారు. తొట్లో కూర్చున్న రాముడు ఎడ్లని అదిలిస్తూ వెనక్కితిరిగి చూళాడు, అందరికన్న వెనక చివర కూర్చుంది రాధ మొహల తిప్పకుని.

పావ్లగంటక్‌ ల్లా పొలం గట్టుకొచ్చింది బ౨డి. "ఆలదరూ దిగలడి, ఇక్క-జ్జీంచి నడవాలి. ” అన్నాడు రాముడు. బండి దింపి, బుట్ట పట్టుకుని ముఠలదుకు నకిచొడు,

చాలామంది తిరిగి వచ్చేస్తున్నారు. కొంతమంది వెళున్నారు “నాగేందుడు కనపడ్డాడా 1 అని అడిగింది రాధ చాలామందిని,

“నాకు కనపళశ్ళేదుగాన్సీ రంగన్నకి కనపడ్డాట”

“నేన్స చూడలేదు గొనీ....సీత చూసిందట”

అంటూ వెషన్నా రందరూ.

రాధొవాళ్ళు కూడా ఆకమళ్ళ చెరువు గట్టు కెళ్ళారు. పుట్టకనబడ నంత వొత్తుగా వేశారు. పువ్వులూ. ఆకులూ. . .కోడిగుడ్డూ. . . చలిమిడి ముద్దలూ పుట్టలో వేసి పాలు వొంచేసి కాసేపు కూట్చ్‌ని వెళ్తున్నా రళలదరూోం

ఆ పుట్ట అంతకుముందు కూడా వుండేది. ఆర్నెల్ల కిందటి వరకూ కొంచెల చిన్నదిగా ఉండేది. పొద్దున్నే ఆ గట్టువెంట పక్క- పొలఠి వెళోన్న పాలేరు వెంకన్న ఆ పుట్టమీద ఒక పాముతలఅ ఎ త్తి పడగ విప డల చూశాడు. మామ్మూలుగా పొలం పనిచూసుకుని థామందుగారి యింటి కొచ్చి ముఠిట్లో వాళ్ళతో అన్నాడు. వాళ్ళు తెగ (పశ్నలు వేళారు.

“ఎన్ని తల లున్నాయి? ఎంత పొడుగుంది *..” అంటూ, “ఆయ్యన్నీ నేను చూళ్ళీదు, పడగ యిప్పీ ఆటూ యిటూ వూగుతా నిల బడింది. ఇవప్పురుగుకందా కర తికగేద్దానా ? అనుకున్నాను, చెప్పొర్లూ ?

11]

89 అలధకారఅలో జాలేసిందిం పోన్లే. +ఆఅదేలటి చేసిందని నా దార్ని నేను పోయాను.” అన్నాడు,

“ఇలకొ నయఠ. అంతపని జేళావుకాదు. ఏ జీవిలో ఏ మహాత్యం వుంటో కాస్త వెనకా ముందూ చూడాలి.” అన్నారు, ఎప్పడూ అటూ ఇటూ చూసేవాళ్ళు, ఆ కిందటిరాతి ఎవరికో నాగేందుడు కలలో కన పడ్డాడట. దానికీ దీనికీ తప్పకుండా సరిఐంధ€ల వుంది. అది నాగేళదుడే గానీ మామ్మూలు విషప్పురుగుకాదు.ో ఆనుకున్నారందరూ. వూరంతా నాగేల్మదుడి కబురు వాకింది, అందరూ దణాలు పెట్టుకున్నారు. మధ్యా న్నానికి వెంకడుకూడా పుట్టదగ్గిరకి వెళ్ళి దజ్ఞం 'పెట్టుకువచ్చాడు. వాడి చుట్టూచేరి అందరూ తెగ అడుగుతున్నారు--ో”నా కళ్ళారా చూళాను. నాలుగై దు శిరస్సులు కనపడ్డాయి. ధగధగ మెరిసిపోయాయి. నా కళ్ళు జిగేల్మన్నాయి. దణ్ణఠి పెట్టుకుని వచ్చేశాను.” అని అందరికి చెప్తున్నాడు వెంకిడుం

వాళ్లే దేవుణ్ణి చూసినట్టు చూశారలదరూ,

“ ఊళ్ళో యిలతమలది వున్నాం. నాగేం దుడు మాల వెలకగికే దర్శనఠి యిచ్చాడు, వా డేజన్మలో పెట్టిపుట్టాడో $” అని వెలకడి జీవిత చర్మితా, వాడి తాత తం్యడులెలా బతీకిందీ భ క్రిగా చెప్పుకున్నారు చుట్టు పక్క-ఠ వూళ్ళవాళ్ళు.

రాధా శకుంతలా వాళ్ళు పుట్టలో పొలుపోళొర్తు ఒక గంట సేపు పుట్ట దగ్గిరే కని పెట్టుకూర్చున్నారు. “కా స్సేపలా తీరుగుదాల రండి” అంది రాధ. గోపాలం రానని పుట్టదగ్గిరే కూర్చున్నాడు. రాధా శకుంతలా కామా& గట్టవెంట నడుస్తున్నారు. సూర్యుడు రోషం తగ్గి అలసిపోయి కొంచెం చలబడాడు. గాలి హాయిగా బటలు ఎగరగొటి శరీరాలు తాకు

ళా ఉ తు యు తోంది.

శకులతలా, కామాక్షి పైటచెలగులు విగిలచి బొడ్లో వోపు కున్నారు

రాధ పైటచెంగు గాలిలో కెగరేసి “ఎంత బొవులద్మరా యిక్కడ। పద్చుల్ణా ఆకాశంలో ౩గిరిపోవాలని లేదూ *ో అంది.

ర అగనాయకమ లై రి

పుప్ద దగ్గిర జనం కళవళ పడుతున్నారు. శకులతలా కామాక్షీ పరిగె త్తారు. ఏవిటేవిటని.._._తీరా దర్శనల వేళకి లేకపోయామని తిటుకుంటూ. ఎవరో చెప్పారు పుట్టపక్క-నిలచి ఓ ఎలుక పగిగెత్తిందట. ఏపీటో తెలీక కలగారుపడ్డారు జనం.

కామాక్షి మళ్ళా దణ్ణం పెట్టుకుంది---సిగ్గుపడుతూ పిల్లలు కావాలని, కామాశ్షికి పెళ్ళయి రెండేళ్ళయింది. ఇంకొ పిల్ణలు పుట్టలేదని చాలా దిగులా పిల్లకి. జీవితమఠథతా ప్‌ల్పలు పుట్టరేమోనని భయల. శకులతతి కూడా దణ్ణలి పెట్టుపంది...-.మళ9చి భర్తకోసం, వంద ఎకరాఆ మంచి పొలంవున్న భర కోసం__ఇద్దరూ మళ్ళీ పుబ్బవగ్గిర కూర్చున్నారు.

రాధ కలదిమొక్కఅ మధ్యనించి నడుస్తోండి. రాధ కెందుకో చాలా దిగులుగా వుంది. నాగేం దుడికి ఎలా దబ్దరి పెట్టుకోవాలో తెలియలేదు... “నన్ను రక్షించు” అనుకుంది. ఎలా రక్షిలచాలో నాగేలదుడికే తెలుసను కులది.

“ పెద్దమ్మాయిగారూ గ అని పీల్చాడు; రాముడు. తృళ్ళిపడి వెనక్కి, చూసింది.

రాముడు గబగబా వచ్చేశాడు--- “మీ కెందుకు కోపఠి నచ్చి దమ్మాయిగారూ *” అని దిగులుగా చూశాడు. రాధ తెల్పటోయింది.

“పొద్దుట్నుంచీ మీరు నా మొహం చూళ్ళేదు, నేనేం జేళానమ్మాయి గారూ 1...” పెద్దమ్మాయికి కోపల పోవాలని నాగరాజుక్కూడా మొక్కు కున్నాను.”

రాధ కొంచెల నవ్వింది-కల దిమొక్క పట్టుకుని రాముజ్జీ చూసిలదిం

“ని షిడ నా కెళందుకురా కోపం

*ోమ్సర్రి షీ రెందుకలా వున్నారు ?”

• ఏలా వున్నాను ?”

“చాలా కోపంగా.”

“భః నీ మీదీ నా కెప్పడూ కోపం రాదు

“మరి నాతో ఎందుకు మాట్టాట్ర*లెదు శ

రిక్త ఆఅధకారలలో

“* ఎల మాటాగమంటావు *ొ రాధ రాముణ్ణి కొంచెం చిలిపిగా చూసింది... స్త

“అసలు నాకు కోపం వస్తే సీకే! సీ పనులు నువ్వు చేసుకుని, హాయిగా వుంటావు. నా సంగతి నీ శెందుకు *ొ రాముడు దీనలిగా చూశాడు, నోరు విప్పలేదు, “చెప్పవేంరా 1 నాకు కోపం వస్తే సికేం +”

రాముడి మొహలఠ* ఎలతో కళాహీనంగా కనిపించింది రాధని భ క్రిగా చూస్తూ అన్నాడు...

ఎజా=”ఎందుకో నాకు తెలవదు. పొద్దున్న నించీ గుండెలు పిలడు కున్నట్టుల దమ్మాయిగారూ ;$”

రాధ దయగా నవ్వింది" ఛభ ।) నిజంగా నాకేమీ కోపంలేదు. నువ్వు బాధపడకు. నిజంగా నువ్వలటే చాలా యిష్టం రాముడూ: నా కివ్వాళ తఆనొప్పిగా వుందని గిడిలో పడుకున్నాను. అంధే. వెరివాడివి, సీ శెందుకంత దిగులు *

రాముడీ మొహఠి చూసుండగనే ేటపడింది. చుట్టూ దూళశొడు ఎండ బాగా తగ్గుతోంది.

“అమ్మాయిగారూ; పదండి. నా కిరటిదగ్గిర టోల్డు పనులది. కొలండమ్మగారు కేకలేస్తారు. చిన్నమ్మాయిగారూ, అబ్బాయిగారూ 4 వచ్చే య్యండి, ఐండి క ర్రేసున్నాను" అని గట్టిగా కేకలు పెట్టాడు.

రాధ గబగబా నడిజేది ఆగి..ోరాముడూ ః మాట...” అంది.

రాముడు వెనక్కి. వచ్చాడు,

“ రేపట్నిలచీ తామరపువ్వులు తీసుకురాకు.”

రాముడు తెల్లబోయాడు. “పువ్వులొద్దా అమ్మాయిగారూ

“ఒద్దులే. నాకు వాటిమీద సరదాలేదు.”

రాముడు మళ్లా దిగాలు పడాడు ___ “మీ కెంతో యిషం కదా అమ్మాయిగారూ 1?” ౯ న్‌ ల

రాధ చురుగ్గా చూసింది---”నా కింకా చాలా యిషల, చంద మామంటే చచ్చేంత యిష్టం. ఏదీ? తీసుకురా? 4, ఎందుకా పిచ్చి

రంిగసాయకమ్మ ర8ిగ్ర్‌

[హ్నోలు థి నాకక్క గ్లేదన్నాను, మానేయ్‌. అలకే. నేనేం కోపంతో చెప్ప లేద అంది కొంచెం శాలతించి.

రాముడు వినయలగా ఒప్పుకున్నాడు,

“*అలాగేనండి 1! తీసుకురాను అని గబగబా వెళ్ళిపోయాడు బలడి దగ్గిరికి. పడుకున్న ఎడ్డని లేపి బలడి కట్టాడు.

న్‌ నః న్‌

రాధ మనస్సు మనస్సులో లేదు. రాముడి ఆలోచనలు మనస్సు లోంచి పోవటంలేదు. ఎప్పుడూ అమాయకంగా. ..[పశాంతలంగా వుండే రొముడి మొహలఠ ఎంత వాడిపోయిఆది । తను ఒక్కరోజు మాట్లాడకపోతే వాడీ కెందుకలత దిగులు? కోపం లేదని ఒక్క మాట చెప్తే ఎంత ఆఅనలదంల । “రాముడూ $* అంటూ స్మరిస్తూ కళ్ళు మూసుకుంది.

కళ్ళములదు నవ్వుతూ...తన మొహంలోకి తదేకంగా చూస్తూ నిఆబడ్డాడు రొముడు. అంత చేరువగా రాముణ్ణి చూసి కంపిఠచింది రాధి లేచి దీపం పెద్దది జేసి కృష్ణలీలలు తీసుకుని ఎక్కడో తెరచి చిన్న కఠలఠంతో పెకి చదువుకోవటం [పారంభించింది. చాలా సేపు చదువుకుంది. కృష్ణుడి చిలిపి పనులకి శరీరఠ పులకరించిందిః సాహస కృత్యాలకి భయం వేసింది. భ క్రితో భయంతో పు స్తకం మూసింది.

కళ్ళు కూరుకు వస్తున్నాయి, న్మిదతో పు స్తం బల్లమీద పెట్టి కకుంతఅ [పక్కన పడుకుంది. గాఢలగా న్మిద పట్టింది.

అంతా ఆంధకారల, రాధ భయంతో తడుముకుఠటోలది. దూరం నించీ ఎక్కడినించో తెలియనంత దూరంనించీ, సన్నగా గాలిలో లేలి వస్తున్న మురళీ స్వరిల. గాలి చప్పుడు కూడా లేని నిశ్శబ్దంతో, మధుర మైన మురళీనాదఠలి,

రాధ ఆశ్చర్యంతో విలటోందిం

దూరంగా ఏవరో.... ఎక్కడో 44, తేరలేని అగాధాల్లో =. ఎక్క-లేని శిఖరాఅమీద వాముస్తున్నారు. ఆంధకారల నిండా ఆ| కమించుకుటోంది

86 అఆఆధకారలలో రాధ పరవశంగా ....పరుగు తీస్తోంది. కొంచెం కొంచెల వెలుగు. =..పచ్చటి కాంతి.... సు శావ్యలగా మురళీ స్యరలి ఎడతెరిపి లేకుండా .... అమృతలత వాగులో పొంగి పౌలగి....గాలి సిండా వ్యాపిస్తోంది. రాధ తెల్లటి బట్ట ఆతో .... రెక్కఅతో ....పశ్షిలా అద్భుతలగా ఎగురుతోంది. కొండలు... నదులు... మైదానాలు .... పట్టణాలు .... మాయమౌశున్నాయి. మురశీనాదం రాధని లాక్కు పోతోంది.

పెద్ద పూలతోట, (పపంచం నిండా పరిమళాలు, అవి పువ్వులు కావు. పచ్చటి మొక్కల మీద వాలి మెరిసే నక్ష్యతాలు, తోట మద్య యిసుక తిన్నెలు. ఎటు చూసినా అద్భుతం, ఇర దజాలం, సొందర్యల.

రాధ విస్మయంగా చూసోంది.

ఇసుక తిన్నె మీద కృష్ణుడు ముఠ వాయిసున్నాడు. కృష్ణుడు. == బాలకృష్ణుడు *... చిన్నికృష్ణుడు **. వెన్నముద్దఅ కోసల వచ్చే అల్లరి కృష్ణుడు,

రాధ రెక్కతతో ఎగురుతూ దగ్గిరకి వచ్చిలది. చిన్ని జకృమ్లడు కొడు-యౌవ్వనలలో చిలిపి కృష్ణుడు. గోపికల నేడిపించే కృష్ణుడు. గోవర్ధనగిరి నెత్తగల కృష్ణుడు, రుక్మిణి రశ్తిలంచగిల కృష్ణుడు---తన్మ యలతో ముర? వాయిస్తున్నాడు.

“రాధ చేతులు జోడించింది పరవశంగా,

“కృష్ణా 1” అని ఎలుగె తి పిలిచింది.

చూడనట్టు నాట్యం చేసున్నాడుం

రాధ నిర్దాంతపడి చూసోంది.

కృష్ణుడు కాడు... మనోవారమైన....సమ్మోహన మైన... ఈ చివ్య మలగిళ వ్మి గహలి ఏవం

రాముడు ః; రాముడు: నిజంగా రాముజడే। పట్టుపీఠాలంబరం ౨౭+ సప్తతి మాలా.... నెమలి ఫించళి.... కృష్ణుడై అవతరించి మురళీ దాయిలజే వాడు రాముడే.

రళలగనాయక మ్మ ర్ర

రాముడు రాధని చూసి ముర ఆపేళాడు. ఇంకా వినబడుతోంది

మధురంగా...._.దివ్యలగా. ో*రాముడూ” అంటూ కృష్ణుడి పాదాల మీద మోకరిల్లింది, మురళి వినబడుతోలది సమ్మోహనంగా,

రాధ వెక్కి వెక్కి ఏడుస్తోంది.

శకుతల తుళ్ళిపడి రాధని తట్టి తట్టి లేపిలది..-ో*ఆబ్బ ఏమిటే జడుసుకున్నాను. చెడ్డ కలొచ్చిందా

త

రాధ వెరిగా చూసింది-దీర్హంగా నిట్టూర్చిలది--- “క్సాద్స ,... కాదు

"స్పలచి కఅలొసే ఏడుస్తారా ఎవరన్నా 1”

“ఏడ్చానా ? ఏడ్చానా శకుఠలతలా * నాకు తెలీదే ....కృష్ణుడు .... సాజాత్తూ కృ క్షుడు....మురళి వాయిస్తూ ....అబ్బ ! పెద్ద పూలతోటలో ఎంత వినసొంపుగా .... ఎంత హాయిగా వాయిస్తున్నాడే । పరవశంతో నేను పాదాఆఅకు నమనస్కరించేళొను, మెలుకు వొచ్చేసింది”

*కఆలో కనపడితే ఏం గొప్పమ్మా! నిజంగా కనపడాలి గానీ...”

“నిజంగా కనపడ్డా అలాగే వుంటాడే ।; తర్వాత నిజం కూడా కఠ లాగే వుంటులదే

“నేను కూడా నీ పక్కలోనే పడుకున్నాను గదా*+ నీకు కన పడ్డాడు. నాక్కూడా కనపడితే ఏం పోయింది?! ఛీః ఈ దేవుళ్ళ కలత పషపాతల.”

“తప్పు కకుంతలా | భగవంతుడ్ని ఏమీ అనకూడదు. నువ్వూ (పార్థించుకో. ఎందుకు కనపడడు *ో

“అబ్బః నాకు న్మిదొస్తుంది వాబూ ; ఏ దేవుడూ వద్దు. నువ్వు మ్మాతం మళ్ళా రాగాలు పెట్టకు హడలి భస్తాను అనీ పడుకుంది శకుంతల. రాధ కూడా కళ్ళు మూసుకుంది.

88 అఅఆధఢధకారఠఅలలో

ఆదే దివ్యమంగళ వ్మిగహఠల .... కృన్లుడు .... కృష్ణావతారంలో రాముడు నల్లని రంగు + విశాలమైన కళ్ళు .... సంతోషం [పదర్శించే మొహలఠలి..4. “నల్లనివాడు 6606 పద్మనయనము్ముఅవాడు” రాధ కళ్ళముందు

రాధకీ నిద పర్దేసింది.

న్‌ న్‌ న్‌

“రాతి సీ శేవో కలొచ్చిలదని చెప్పావట శకుంతలతో” అంది కొండమ్మ నిదలేచి వచ్చిన రాధని చూసి సొజాత్తు దేవుడ్ని చూసినట్టు

“అవును కొలడమ్మా £ ఇప్పుడు కూడా నా కళ్ళకు కట్టినట్టుంది. చెవులకింకొ పిల్లం[గోవి వినపడుతోంది” అంటూ కొలడమ్మ దగ్గిర నించుని కలంతా చెపుతోద్‌ రాధ.

రాముడొచ్చి సీళ్ళ కావిడి దించాడు, జేతిలో తామర పువ్వుందిం రాధని చూడగానే వాడి కళ్ళు ఎవ్వరూ (గ్రహించలేని కాంతితో [పకా శించాయి. “” పెద్దమ్మాయిగారూ 1” అని పువ్వు ఆందించబోయాడు.

రాధ తఆతిప్పి చూసిలది--- అదే వి గిహఠి రొ (తి 0 ర5లిలో *.06 సమ్మోహనంగా మురళి వాయించి .... పరవళంతో తనని దగ్గరికి లాక్కున్న 46, అవే చూపులు... అదే రూపళ అదే సౌందర్యం |

“నిన్న నీకేం చెప్పాను * చురుగ్గా చూసింది.

రాముడు కొంచెల జలకొడు .__ మీ కిస్టమనీ 4 ఈ పువ్వు బొగులదనీ ...*

రాధ కోపంగా చూసింది.

“రాముడూ ః ఈ యింట్లో నీ కెన్వరే మాట చెప్పినా కొంచెం విలువ యివ్వటఠల నేద్చకో. ళో

కొలడమ్మ కేం అర్హలగాక “ఏమిటమ్మా గొడవ +” అంది రాధని చూసూ,

“పువ్వులు తేవద్దని నిన్నే చెప్పాను ఇవ్వాళ మళ్ళా తెచ్చి తీసుకోమని యిస్తాడు చూడు.”

రఠఅగనాయక మ్మ వ

“సర్కి ఇదా యింతా చేస్తే, నీ కిష్టల కదాని రోజులాగ తెచ్చాడు

కోస్టా కక్క- ర్లేదని చెప్పేళానుగా +”

“ఏల + నిన్నటిదాకా యిష్టమేగా + ఇవ్వాళ్ళేమైందీ?*” అంది శకుంతల.

శనీ మొహమైంది. ఒక్క యిష్టం ఎల్లికాలలి వుంటుందా చచ్చే దొశా వుంటుందా *”

“వోన్లే నువ్వు రీసుకోకు, శకులతలకో .... చలటిబాబుకో ఇస్తాడు” అంది కొంచమ్మ.

“వాళ్ళకి మాతల ఎందుకూ ?”

“లేకపోతే నీళ్ళ తొట్లో పడేస్తాడు”

“ దెర్లో వుండాల్సింది సీళ్ళ తొట్లో ఎందుకూ + ఎక్కడులడేపి అక్కడే వుఠలడాలీ”

“ధ ః ఏమిటమ్మా నీ తి్క్క: నాడేటో పాపం రోజులా రెచ్చేళాడు. అన్యాయంగా క్రేకలేసా వెందుకూ? ఒకే రాసుడూ నువ్వే వుంచుకోరా లేకహోతే వీధిలో పిలి తెవరింన్నా యిచ్చేసి రా శో అంది కొలడమ్మ.

అప్పటికే రాముడు వాడిపోయిన ముహంతో సిగ్గుపడి నించున్నాడు.

“ఎవ్వరికీ ఇవ్వక్క-న్లదు --రాముడూ ః ఇలాతే పువ్వు” చెయ్యి ఛాపింది రాధ. రాముడు అేరుకుని ఏఎనయంగా అందించాడు తామరపువ్వు.

రాధ ప్కారలగా పువ్వు నలిపిసీ కాముడి మీదరు పిసిరికొట్టింది--- “*నెల్పస్తుకో! నా కిస్టలి లేని పని ఏది చేసినా యింతే” అని నిర్హడణలిగొ వెళ్ళిపోయింది,

కొండమ్మా, శికులతలా తెల్పటోయారు.

“రాతి ఏదో కఆ వచ్చింది గావున్ను. ఆ కృష్ణుడు తప్ప అందరి మీదా మఠడి పడుతోంది అంది శకుంతల వెక్కిరిస్తూ,

“ఎందుకో కోపంగా వుంది. నువ్వేమీ బాధపడకురా రాముడూ | వెళ్ళి సీ పు చూసుకో అంది కొండమ్మ వాడ్ని ఓదార్చి.

రాముడు గుండెల్లో బరు వెవరికి తెలియలేదు రాధకి తప్ప

12]

00 ఆఅధకారలలో

రాధ కళ్ళు మూసుకు పడుకుంది -_-- ఆ రోజంతా రాధ రామడడికి కన్పించలేడు,

రాతి తొమ్మిది గలటఅవేళ రాముడు పనులు ముగించుకొని వెళ్ళి పోటోతులటే రాధ వీధివైపు పెద్ద చావిడి గుమ్మల దగ్గిర నిలచుంది.-- “రాముడూ, =నీమీద ఒట్టు, నాకేం కోపం లేదు. నేను చేసిన పనికి బాధ పనకు. వెళ్ళు” అంది గబగబా,

రాముడు సం భమలగా ఏదో ఆనటోయాడు, రాధ లోపలికి వెళ్ళి పోయింది.

న్‌ న్‌ (ః

“శకులతలా ః ఏమీ వూసుపోవటల లేదే! మై పెరట్లో కెళ్ళి కాసిని రేగిపళ్ళు కోసుకులదాం రద్దూ, కామాశ్షిని కూడా పిలువ అంది రాధ మిట్టమధ్యాహ్నం న్మిదపోతున్న చెల్లెల్ని లేపుతూ. శకుంతల అప్పుడే నాగేం దుణ్ణి చూడ్డానికీ ఐదోనారి వెళ్ళి వచ్చి పడుకుంది. వెంకడికి నాగేం, దుడు [పళ్యక్షమై పచిహేను రోజులై అది. జనఠలలో నమ్మకం కొంచెం తగ్గింది నాగేః దుడు మళ్ళా ఐదు తలల్తో ఎవ్వరికి కసీపీఠచక్ష పోవటమే కారణ.

వెంకడొక్క-_డే అదృష్టవంతుడని అందరూ నిరాశతో సంతృ ప్తిపడి పూరుకున్నారు. ఇంక భకి ఎక్కువగా వెధిస్తున్నవాళ్ళు అప్పుడప్పుడూ వెళ్ళీ పస్తూనే పున్నారు శకుంతఅ కామాశ్నీ వాళ్ళ బండిమీద వెళ్ళి వచ్చి పడుకుంది,

“పగలు [దేమిటే శకుంతలా లేవ్వే । రేగుపళ్ళు కోసుకులదాం రావే.” అఫ మళ్ళీ లేపింది రాధ చెల్లెల్ని.

గకులతఠ ఎలతో బఐంవలతల మీద లేచింది... “నేను రాను బాబూ ముళ్ళుంటాయి” అని మళ్ళా పడుకోటోయింది.

“జా గి తగా చూసి నడిసే ముశ్ళిందుకు గుచ్చుకులటాయే కీట

“అసలా ముళ్ళలో కళ్ళటల ఎందుకూ ? అంత జ్యొగ తగా హడలి పోతూ నడవటం ఎలదుకూ ? ఏమిటా బుద్ది తక్కువ గో

రఠలిగనాయకమ్మ ధ్ర

అస్హోన్సీ గ్రేన్సవ్రళ్ల కోసం ముళ్ళు గుచ్చుకుంటేనేం కి

నా కొద్దుబాబూ : కొళ్ళు పోటు పెడుతోలటీ వెధవ రేగుపళ్ళు తిని ఆనఆదిలచు. నువ్వు పోదూ

కస్య గ్రేల్రే, తర్వాత నా రేగుపళ్ళు అడుగు చెపాను” అంటూ లేచింది రాధ.

శకుంతఅ నవ్వి---“అడక్కులడా నువ్వే యిస్తావు బతిమాలి” ఆంది వెనకనిలచీ,

“ఆదీ చూద్దాల” అని పడమటి దొడ్లోకి బయల్లేరింది రాధ.

ఎండ ఎంత తీష్షణ౪గా వుంది! పొలాఅమీదనించి గాలి పెద్ద పెద్ద కెరటాలతో వీసోంది. వొడ్డినిండా తుమ్మచెట్లూ, వేపచెట్లూ వుత్సాహంగా వూగుతున్నాయి. లేని కొమ్మల్లోంచీ, దట్టంగావున్న ఆకుఠి గుబురుల్లోంచీ, గాలి ఈఆలతో, యుంకారాలతో విసీరికొడుతోలది. ఎన్లచావిడి ఖాశీగా వుంది. ఆవులు ఒట్టి గడ్డీలో పడుకుని మోరలు ముందుకుచాపి అర్హనిములిత నే తాలతో, చళ్లగా కునుకుతున్నాయి. ఆవుదూడలు పచ్చగ్జి ఒక్కొాక్క- పరక నములూ మెడలో తాళ్ళు వూడలాక్కోోనాఅని |పయత్నిస్తూ, కట్టు గులజఆ చుట్టూ గంతులేస్తున్నాయి. రాధ కాసేపు దూడఅ ఒళ్ళు నిసురుతూ చిందర వందర చేసుకున్న గడ్డీ పోగుజేసి వాటిములదు పెడుతూ చాపెట్లో తిరిగింది. రాధ పెటకొలగు దొరకబుచ్చుకుని నమఅటం మొదలెట్టిందాక పాలదూడ. రాధ దాన్ని ముద్దుగా రెండు దెబ్బలు వేసి, చెంగు వదిలించు కొని బయట కొచ్చింది. రేగుచెట్లవపు వెళ్ళింది.

చెట్టు వూగుతున్నాయి. గాలి పోరు తప్ప దొడ్డి అంతా థయం వేసేంత నిశ్శబ్దలగా వుంది.

కొయలు బాగా పచ్చిగా వున్నాయి. దోర టోర కాయలు కొన్ని కోసుకుంది. గాలికి రేగుకొమ్మలు వూగుతూ రాధ పరికిణీకీ --- మం చెంగుకి చుట్టుకుంటున్నాయి. ఓఒకిదానిని వడిలించుకుంటే, ఇంకొంటి బలో చిక్కు పడుతోంది. రెలడు కొమ్మలు రాధ జచలాగి వూడదీసిన+;తర పా జేశాయి. రాధ వాడలిపోయి...కొలగులో టోరకాయలు గట్టిగా పట్టుుువ గిబగబొా ఇవతలకి రాబోయింది. పాము కాటేసినట్లు కృడ్తికాలిలో కస్సున

ఫ్రిలి ఆ౦ధకారలలో

డిగిం టో ముల్లు ! “అబ్బా! * అని బాధతో గడ్డిమీన కూర్చుని *.= కళ్ళు

మూసుకుని దై ర్యలగా ముళ్ళకంప రాగేసే...కోలు సవరించుకుని కుంటు

కుంటూ నడిచింది వెపచెట్టునీడకి, పొలంనించి పచ్చగిడ్డి మోపు మోసుకొస్తున్న రాముడు క నిపిఠచాడుం

రాధ కళ్ళు విప్పార్చుకుని చూస్తూ కూర్చుంది.

రాముడు రాధని చూసీ ఆశ్చర్యపడి * నెత్రిీమీద మోపు చావిట్లో పడేసి...గబగబా వేపచెట్టు కిందకొచ్చాడు.-- “పెద్దమ్మాలయిగారో. .. ఇంతెండలో యిక్కడ కూర్చున్నా రేవండీ!?” అన్నాడు.

“కాలిలో రేగిముల్లు విరిగిందిరా. నొ ప్పెడుతోందని.*.”

“బలేపన్గళారు. మీ రెందు కెళ్ళారక్కటడికి 2 వీదీ * చూపించోండీ ముల్లు తీస్తాను. * అని రాముడు కొధథ దగ్గిర కూర్చుని. రాధ పొదల తొడ స్పీడ్‌ పెట్టుకున్నాడు. .

“వొద్దులేరా నెమ్మదిగా వెళాను. కొంచమ్మ తీస్తుంది.”

రాముడు వినిపించుకోకుతడా “ఆమో శశ ఎంత పెద్దముల్లో అడ్డంగా దిగింది. మీకాలు అద్దంలా కనపడతావుంది. భయంలేదు గట్టిగా కళ్ళమూసు కోండి" అంటూ తన కమీజుకి పెట్టుకున్న చాకుళాంటి పిన్నుతీసి ముల్లు తీయటఠ మొదలు పెట్టాడు.

భయంతో రాధ పాదం ఓణుకుతోండి. చోఅయినా మీరు చెప్పు వేసుకోకుండా నడవకూడదమ్మాయిగారూ!”” అని మంచలించాడు.

“నువ్వు చెప్పులేసుకునే నడుస్తున్నావా ! తెల్లారిలేస్తే గట్టూ పుట్టలూ తిరగుతావు"” ఆంది రాధ కోవంతో.

“నా పాదాలు చూడండి. ఉక్కు. ఏంటనుకున్నారో ...మీ అకికా శ్ళేలటి * మల్లి మొగ్గలు. మీ రెప్పుడూ అలికి ముగ్గెట్టిన యింట్లో తప్పితే ఇల్లాలటిచోట తిరక్కూడదు.” ఆంటూ మాటల్లో పెట్టి .... ఆనలు నొప్పి తెలియకులడా రాధపాదం మృదువుగా నిమురుతూ ముల్లుతీ సేశొడు.

ఆ ముల్లు చూసి జడుసుకుంది రాధ, “ఏవిటా నిజలగా తీ సేశావా?” అని ఆళ్చ ర్యపొయి ఇది

రలఅగనాయకన్మ్న రఫి

రాముడు ముల్లు వేపచెట్టు వెనక్కి విసిరేశాడు --- “ఇంకెప్పుడూ

రేగుచెట్ల దగ్గరి కెళ్ళకండి. రేసపళ్ళ నేను కోసిపెడతాను” అలటూ రాధ కొలు మె త్తగా నిమిరి పాదంమీద చటుక్కున ముద్దు పెట్టుకున్నాడు,

రాధ వొళ్ళలతా పులకరించింది, కోపంగా కాలు వెనక్కి. లాక్కో బోయింది---”*ఏవ్మిటా 1 ఏవిటాపని

రాముడికి వినిపించలేదు-యుహమళఈఅతా కళకళలాడుతోలటే తన్మ యత్వంతో అన్నాదు--

“అమ్మాయిగారూ 1 ఎంత పుణ్యం చేసుకోవాలి ఈ పాదం ముట్టుకో టానికి నాలాలటోడు. ,.*వాడి కంఠఠి అంతకన్నా పెగల్లేదు.

రాధ జడీసింది---”ముల్లు తీశొవా! కాలు వొదిలి పెట్టా రాముడూ” ఆంది దీనంగా.

“*సార్సీద కోపఠ రాలేదని చె ప్పేయండమ్మాయిగారూ $

రాధ మాట్టాడలేక కోపం రాలేదన్నట్టు తలవూపిందిం

"ఆలాకాదు. నోటితో ఒక్కమాట చెప్పండి.”

“నాముడూ 1?” రాధ కఠఠల వణికింది...

“*భేక్పరా సీ మీదనా 'కష్పుడూ కోపంలేదు. ఎప్పుడూ సిత్రో మాగా డుతూ నిన్నుచూస్తూ ఉలడాలని వుంటుంది. అలది మృదువుగా జలజ కన్నీళ్ళు చెంపల మీదనిలచి తుళ్ళి పడాయి.

రాముడు సల భమలగా చూళాడు. భయళలగా రాధ చెంపలు తుడి చాడు. “నాకూ అంాగే ఉఅవమ్మాయిగారూ । మిమ్మల్ని గూసే నా గులిడెల్లో అంతా తిరనాళ్ళయి పోతది. మీరు కసురుతారని నేష సిగ్గా మీ వఠక చూడను” రాధ మొహఠఆ తదేకలగా చూస్తూ :

రాధ అనందఠగా చూసింది రాముణ్గి. అవేకచ్మం..ఆ.. ఎంహెఐ. శ్రీకృష్ణ డికున్నంత అందం. ..వుత్సాహలతో ఆరోగ్యంతో తళిగళాడ్రే శరీరం. .. *నాముటూ కీ అంది చూసి చూసి తఆదించుకులటూ----”నినె 1 ప్రుడూ కసరనుగానీ, నువ్వలా చూసే నాకు దుఃఖలి వొసుంది?ా ” గ్‌సం మోకొలిమీద ఆన్నుకుని మాట్లాడకుండా కూర్చుంది.

అలధకారఠలలో

“పెద్దక్కా॥[ అంటూ పరిగెత్తుకుంటూ వచ్చాడు గోపాతఠ “*కోకావా! రేగుపళ్ళు నా కియ్యవా” ఆంటూ వొచ్చేకాడు,.

రాముడు కంగారుపడి లేచాడు.

“బాగా పండలేదురా ః ఇంకో వారలరోజులు పోవాలి. ఇవి తీసుకు పద్య ఒక్కడివీ తినెయ్యకుసుమీ । చిన్నక్కకికూడా పెట్టాలో" అంటూ లేచింది రాధ, రాముడు నవ్వుతూ నిలచున్నాడు,

ఖః ఠః వః

రాభ మనసు పూర్తిగ వశం తప్పిపోయింది. తన పరిస్థితి తనకే ఆశ్చర్యంగా వుంది. రాముడు రాకములదు ఎంతో నిర్విచారంగా వెళ్ళి హోలేవి రోజులు. పన్చీసు ఆడుకుంటోంటే రోజులు రోజులు వొర్ది పోయేవి. ఇప్పుడలా కాదు- ఎవ్వరితోటీ మాట్లాడబుద్ది వెయ్యదు. తిండి సహించదు. ఆసలు ఆకలే తెలీయదు. న్మిచరాదు. ఎప్పుడూ ఎక్కడో చీకటి గదిలో పడుకుని నిశ్శబ్దంగా ఆలోచించా అనిపిసుంది.. కళ్ళు మూసుకుని రాముడు వ్మిగహల ఊహీంచుకోవా అనిపిసుంది. ఎప్పుడూ గుండెల్లో ఏంతో దిగులు, తనివితీరా ఏడవాఅనిపిస్తుంది---ఎంత వింతగా మారివోయింది మనసు | రాముడెక్కడ 1....తనెక్కడ 1... ఓక కులిఠ గాదు, *, ఓక అంతసు కాదు. తనకు రాముడలటే యింత యిష్టమంటే ఎవరన్నావిలటే నవ్వరా $ ముక్కుమీద వేలేసుకోరా కానీ రాముడు ఇలకో కులంలో పుట్టి, "పేదరికలతో కాయకష్టల చేసుకుంటున్నాడు గోపీ వాడికేం తక్కువ ? వాడిదెంత మంచి మనసు?...తను కన్నెత్తి చూసే చాలు వాడీకెందుకో అంత ఆనందం :...రాధ చాలా ఆందోళన పడింది. రాముడసలు ఈ వూరే రాకుండా వుంటే ఎంత బాగుండేది: ఆలోచిస్తూ పడుకుంది రాధ,

“అక బ్రాయా స్ట హరిదొను వొచ్చేశా డు. లైట్లు వెలిగించేళారు. రా రాశో అని కఠగోరు పెట్టింది శదుంతల, ॥

మళ్ళా సం కాంతి నెలపట్టారు. ఈ సంవత్సరం రాధ తం [జీ హరి కథ చెపి ఎసున్నాదు. ఆర గైజీ వోయింపూ, మదైం దరువులూ, అన్నీ గ్‌ది లోకే వినిపిస్తు శ్నాయి రాధకి. అయిష్టలిగానే లేచి వెళ్ళింది.

ర ఠఅగనాయక మ్మ ఏర్‌

హరిదాసు చిడతలు వాయిస్తూ కథ (పారలభించాడు. సీతారామ క్‌ క్యాణలి- [కిలదటి రోజు శివధనుర్భఠగం వరకూ చెప్పాడు, తర్వాత సీత నునుసీగ్లు దొంతరలతో వారచూపు చూపులతో, పద్మాఅవంటి పాదా అతో ముఠదుకు వచ్చి రాముడి మెడలో పూలమాల వేసే ఘట్టల వినసొంపుగా మధురంగా వర్షిస్తున్నాడు.

రాధ చూపులు రాముడి కోసల పందిరలతా వెదికొయి. రాముడు యిలటికి పోయి స్నానం చేసి చాకలి వుతికిన బట్టలు వేసుకున కథ మొద లెట్టక ముఠఅదే వచ్చాడు, రాముడు చాలా సే పట్నుంబీ వీధి గుమ్మానికాను కుని నిలచున్న రాధనే చూసున్నాడు. వాడు కనపడగానే రాధ మనసలతా పులకరించింది. అక్కడ ఉండలేక యిళిట్లో కెళ్గిపోయింది.

రాముడు కథ వింటూ నించున్నాడు. సరకుంతల రాముడ్ని పిల్చి “దాలిబుద పొలున్నాయి. పొయ్యి గోడమిద మిరియా లున్నాయి. రెడు చితగొట్సి పాలల్లో వేసి ప్మటాః అప్పుడే దాసు దిక్కులు చూసున్నాడు, పాలకోసలొఆ౨ పురమాయించింది.

రాముడు వంటపాకిలో 'రెళ్ళి...మీరియాలు సన్నికంట్లో ఎసీ పొడుల జేసి పాల పిడతలో వసి తిరగబోస్తోం టే రాధ గుమ్మంలోకి వచ్చిలది. రామ.డ్ని చూసూ నించుంది. రాముడు పాలు వెండి గ్లాసులో పోసుకుని ఇవతలికి రాటోతోంటే రాధ చెయ్యి. పట్టుకుంది. పాలు తొణికి రాముడి బట్టల మిద పడ్డాయి.

“నాముడూ” అంది. రాముడి భుజఠ సీట్‌ చెయ్యివేసి, పాఠఅగ్గాసు ఆఅళదుకుని దూరంగా పెట్టిందిః

రాముడు ఆశ్చగ్యపడుతున్నాడు. రాధ వెరిగా చూసోంది. ఇసరి వేతులూ కంపిస్తున్నాయి,

రాముడు జలకి..--- “ పెదమ్మాయిగారూః పదండి వెళ్లాం పదండి” అన్నాడు. రాధ స్పర్శతో సామష్యంతో *.+వొాడీ మతి తప్పుతోంది. కళ్ళు తిరుగుతున్నాయి. “పదండి దాసు కథ బాగా చెప్తున్నాడు. పందిద్యో కెళ్టాల పదండి” అన్నాడు మళ్ళీ.__._.9గారు పదూూం

గిరి అలధకారలలో

ఏమీ వినబడలేదు. రాధకి. దీపఠ వెలుగు నీడల్లో, వి[గహఠలా కన బడుతోన్న రాముడ్ని తదేకంగా చూస్తోంది. సమస, | పపంచాలనూ ధిక్క రిలచే సాహసాగ్ని రాధ కళ్ళలో జాజి బర్ఫి మానలగా వెలుగుతోంది. దైవ త్వల ముఠలదు సర్వాన్ని సమర్ప్చిలచగఅ త్యాగళక్తి, రాధ అంతరళగాన్ని మల్కతముగ్గిి చేసోలది. తన రాముడ్ని---తన [పీయుడ్ని, తన దేవుడ్ని రాఢ చిరునవ్వుతో ....నిర్మఅలగా చూసింది. “రాముడూ” అంది కలలో లాగ రెండు చేతులూ పట్టుకుని... దగ్గిరకి లాక్కుని గులడెలమీద ముద్దు పెట్టుకుంది. రాముడికేమి తెలీలేదు. తన్మయత్వలతో రాధ చుట్టూ చేతులు వేసి కౌగిలించుకున్నాడు.

రాధ పరవశలతో అలది, రాముడూ; మన మిస్టరం పెళ్ళి చేసుకుం దాంరాః అప్పుడు మనకే దిసళ్ళూ ఉండవు కదూ?”

తృళ్ళిపడ్డాడు రాముడు, వాడీ తన్మయత్వల మాయష్రుంది వాడీ మీదే. వాడికి కోపల వచ్చింది. న్మిగహించుకుని చూరలగా నిలచోటానికి (పయత్నిస్తూ-.-

*ఏల్పత్ర తప్పు" ఎంత పాపలో

నాల౮ాందోడితో మీకేంటమ్మాయిగారూ? ఇంక నా మొహం చూడ కండీ చిన్నమ్మాయిగారిలాగా మీక్రుకూడా బుద్ధిగా వండలడి” అన్నాడు గిబగిబా ఘోరమైన తప్పు జేసిన వాడి౮ాగ,

రొధ రాముడి భుజాల మీగ చేతులు వేసి...రాముడూః ఎందుకురా అం బొాధసడతావు? శ్రీకృష్ణ డంత గొప్పవాడివి నువ్వు, నువ్వెప్పుడూ ఆలాగే కననపడతావు నాకుొ

“అమ్మాయిగారూ! నా మాటీనండగి. సక్కకీ నాగలోకానికీ పోలి కెక్కడ? ఇన్నాళ్ళూ నేను బాగా ఆలోచించలేదు. మీకు శ్రీరాముడంత గొప్ప భర్త దొరుకుతాడు. మీ రెంతో సుఖంగా వుంటారు. ఈ తెలివి తక్కు-వోణ్ణీ మరిచిపోండమ్మాయిగారూః పదఆడి” అని రాధని పొదివి పట్టు కుని నడీపిలచటోయాడుం

“రాముడూ! ఏమైపోయావురాశొ అని గట్టిగా కేకలేస్తూ శతులితల గబగటవొ వచ్చీ పొలగ్గాసు తన్నేసింది.

రఠఅగనాయక మ్మ జ్‌! రాముడు హడలిపోయాడు,

రొధ కంగారు పడింది.

*న్సవి 3కగాడే వున్నావా? పాలు తెమ్మలటే యిలత సేపా! గ్గాసు ఇడప మీదెందుకు పెట్టావు!” అంది శకుంతల కోపంగా.

జన్సేన్సే నించోమన్నాను శకులతలా । ఆ గ్గాసు నేనే పెట్టాను గడప మీదో అంది రాధ.

" పాలిక్కడ పెట్టి ప్సీ రెందుకలా నిలచున్నారు 8 తెల్పటోయిలది శకుంతల.

“ఊరికే. మాట్లాడుళున్నాను. రాముడూ ః వెళ్ళు. ఆ గ్లాసు కీడిగి మళ్ళీ పొలు తీసుకెళ్ళు అని రాధ గదిలోకి వెళ్ళిపోయింది.

శకుంతల ఆళ్చర్యంగా చూసి పందిట్లో కెళ్ళి కూర్చుంది---ళకులతఆ కేఏదో అనుమానంగా వుంది. భయంగా వుంది. రాధా రాముడూ నవ్వుతూ మాద్దాడుకోవటల అప్పుడప్పుడళా చూసోనే వుంది. వాడు రావటల ఒక్క తణఠ ఆలశళ్య మెతే చొలు,

“*రాముడింకా రాలేదా శకుంతలా?" అంటూ వెెరిదానిలాగ యిర్దలితా తిగుతుంది. వాడూ అంతే...” పెదమ్మాయిగారూ ః త ం8 పెద్ద మ్మాయిగారూ :” ఒకటే పొట. వాళ్ళిద్దరూ చాలా దగ్గిరగా చేతులు పట్టుకు నించున్నా రెందుకు ౪

“ర; అక్కయ్య ఏమిటిలాగ తయారై అది + వాడు మాతఠ బుద్ధి వులడర్లూ వెధవకి ?...నాన్నకి తెలిస్తే చంపేస్తాడు. కొలడమ్మకి తెలిస్తే...ఛీః; ఏం బావుంటుంది

శకుంతఅకి హరికిధేమి టోధపళశ్ళేదు. ఏటో పెస్ద పిడుగొచ్చి పడ్డట్టు భయం వేసోంది. ఛీ। ఎవరికైనా తెలిస్తే ఏల బావుంటుంది? ఛీ: పాలేరు వెధవతో ఆంత చనునేమిటి? అక్కయ్యకేవీ తోచదు. చెప్తే వినదు. వీశిద్రరూ యిలాగయితే ఎలాగ + ఎలిత తప్పు ! --శకులతల ఆలోచిలచిన కొద్ది మతిపోయి గిజగజలాడీంది.

రాతి జరిగిన చిన్న సంఘటన ఆద్భుతమైన కఆలాగ వుంది రాధకీ, రాముడికీ,

18]

రైగ్ర అ౦ధథకారలలో

“మనల పెళ్ళి చేసుకులదాంరా రాముడూ” అన్న మాటలు తనెంత ఆ్మపయత్నలగా అన్నటో తల్చుకులటోలటే రాధకి అమితాశ్చర్యలగా వుంది. ఇన్నాళ్ళూ...తను రాముడికోసల ఎలదుకు తపిసోలటో అంతు పట్టని మనసు తేటతెల్లంగా అర్హమౌతోంది. రాముడ్ని పెళ్ళి చేసుకుని వాడితో సలసారం చేస్తూ. = ఆనందంగా [బతకాలని తన కెంత పెద్దకోరిక వుందో స్పష్టంగా తెలిసి భయలతో దిగులుతో కళ్ళ నీళ్ళు పెట్టుకులటూ పడుకులది రాధ.

రాముడు తెల్ల వార్లూ కన్ను ముయ్యలేదు. “జరిగిందేదో జరిగిలదిం ఇంకా పెద్దమ్మాయిగారి మనసు బాధ 'పెట్టహూడదు. బుజ్జగించి మందలించి ధైర్యం చెప్పాలి. అమ్మాయిగార్ని కన్నెత్తి చూసే పాపం చుట్టుకుని కళ్ళు 'పేలివోతాయి” అని నచ్చచెప్పుకుని చీకట్నే పనిలో కొచ్చాడు, బారెడు ఎండెక్కినా రాధ లేచి రాలేదు బయటికి. రాముడు పనులన్నీ పూర్తి వేసుకుని వంట పాకలో కొచ్చాడు. శకుంతల క ల్రిపీట మీదనిలచి లేచి చేతులు కడుక్కుని వుట్టిబుది చద్దన్నం దించి విస్తరాకు వేసి రాముడికి అన్నం వొడ్డించే _పయత్నంలో వుంది.

“చిన్నమ్మాయిగారూ । నాకీ పూట అన్నం వొద్దండీ ; పెద్ద మ్మాయిగారేరీ ? ఇంకా పడుకున్నారా రి అన్నాడు దిక్కులు చూస్తూ రాముడు,

శకులతల కోపంగా చూస్తూ “ఇవతల నే నన్నల పెడుతోంటే పెద్దమ్మాయి గారెందుకురా నీక + మతిపోయిందా *ొ అసి కసిరింది.

"నా కొంట్లో బాగాలేదమ్మాయిగారూ : రొలప పట్టింది" అన్నాడు

“ఆయితే కాసిన్న వెచ్చటి పాలు తాగరా $” ఆంది కొలడమ్మ.

“వొద్దులెండి. పెద్దద్మూయిగారు మిద్దింట్లో పడుకున్నారా

*ఆ(. పడుకుంది, నీ కెలదుకూ ** అలది శకులంతఅ చిరాకు పడుతూ,

• ష4రుకోండీ చిన్నమ్మాయిగారూ, మీకు కోపమెక్కువ” అంటూ రాముడు గిబగిబా రాధ పడుకున్న గుమ్మలలో కెళ్ళి నించుని “పెద్ద మ్మాయిగారూ 1...” అన్‌ పిల్చాడు నెమ్మదిగా, రాధ న్మిదలో కొలచెం

రతిగినాయక మ్మ రర కదిలింది. “'పెదమ్మాయిగారూ ఎలతెందెక్కిందో చూశారా *... ఇంకా న్మిదేంటండీ + అన్నాడు వినయంగా, చనువుగా మందలిస్తూ. రాధ న్మిద మత్తుతోనే కళ్ళు విప్పింది. అయోమయంగా చూసిలది= “నాముడూ $ో అంది వినీ వినపడకులడా. ముందుకు నడిచింది. *రా....ము....డూ కో అంటూ దగ్గిరికి వచ్చి చేతులు పట్టుకుంది. రాముడు కలగారు పడ్డాడు. వెనకనించి చూస్తోన్న శకుంతఅ తెల్లటోయింది.

“అమ్మాయిగారూ । పడుకోండి అనేసి రాముడు రాధ శడేతులు వొదిలిలచుకొని చావిట్టోంచి అలగలేసుకుంటూ వెళ్ళిపోయాడు.

శకులతఅ గుండెలు దడదడా కొట్టుకుంటున్నాయి. “ఎంత దైర్యం వీడికి । ని దపోయేదాన్ని లేపుతాడా? ... తన సనులేవో తను చూసుకోక అడపిల్లలతో కబున్లేమిటి చెప్తాను వీకి పళొ అనుకుంటూ వంటపా3లో కెళ్ళిపోయింది.

“నాన్నకి చెప్పాలా + వద్దా + .... చెప్పాలా 1 వద్దా! అని తర్జన భర్దన పడుతోనే వులదా పగలంతా, ర్మాతీ తథ డికీ తమ్ముడికి అన్నం వొడ్డించి దగ్గిర కూర్చుంది. గోపాలం తిని వెళ్ళిపోయాడు,

నరసయ్య కూడా చెయ్యి కడుక్కుని లేచి మై పంచెతో చేతులు తుడుచుకుంటూ వెళ్ళబోయాడు.

“నాన్నా *ో అంది శకుంతం.

“ఏంటమ్మా ొ అని వెనక్కి చూశాడు నరసయ్య,

“రాముణ్ణి .... మానిపించెర్యు నాన్నా ఈ" అంది దగ్గిరకు వస్తూ.

నరసయ్య తెలటో యాడు --- “"రాముజ్డా ? ఎందుకమ్మా (ల. ఏఠ జేళాడు.”

“అబ్బే । ఏవీ చెయ్యలేదు. , మంచివాడే ఆన్ని పనులు చేసాడ... కాసీ ....దాడికేవీ.... తెలియదు నాన్నా ః వె రిఎధవ ః ఎప్పుడూ ఆక పాయుళతో మాట్లాడుతూంటాడు. అది ఎక్కడుంటే అక్కడికెళ్తాడు. దాని చుట్టూ తీరుగుతొడు. అలా అముతే ఏం బావుంటుంది నాన్నా 1?” జంకుతూ తంగ మొహళలఅ చూసింది.

100 అ6ఢథకారలలో

నరసయ్య ఆశ్చర్యంగా అన్నాడు “మరి అక్కయ్యెప్పుడూ. కేక లెయ్యలేదూ వాడీని 1?”

“షౌపల అక్కయ్యకి కూడా ఏమీ తెలియదు నాన్నా! వాడల టే జాలీపడుతులది. అక్కయ్యను తిట్టు నాన్నా! దాని తప్పేం లేదు. పొద్దున్న నా కళ్ళతో నేను చూశాను--- రాముడు అక్కయ్య చేతులు పట్టుకున్నాడు ....నిన్న హరిదాసుకి పాలు తెమ్మలటే చీకట్లో ఆక్కయ్య దగ్గిర నించుని మాట్లాడుతున్నాడు” ఇలకొ చెప్పబోయి శకులతల భయ పగీలదిం

నరసయ్య కోపలతో వురిమి చూస్తున్నాడు. రాముజ్జీ చల పే సేలా కినపడ్డాడు.

శకుంతిల నెమ్మదిగా తప్పుకుంది. ఆ ర్యాతి రాముడు పనులు ముగించుకుని, కొరిడమ్మకి చెప్పి ఆయ్యగారికి చెప్పాతని వెప్తలటే నరసయ్యే ఖదురు పద్దాడు. మనిషి ర్మౌదంగా వున్నాడు, గ్గ కికొద్ది చాచిపెట్టి రాముడి చెలపమీద కొట్టాడు, రాముడు వెనక్కి తూలటంలో వాడి తఆ ద్వారబంధానికి 'కొట్ట కొంది. వాడి కేమి అర్ధం కాలేదు. రాధ అదిరిపడి భయంగా తండిని చూసింది. శకులతల దూరఃగా పోయి నుంచుంది. నరసయ్య ప్టలేని కోపంతో రాముణ్ణి చూస్తూ “*కక్తృకృల్రో భయ పెట్టుకు మసులుకో. వెరివేషాళెయ్యకు. నీ చేస్పఅన్నీ చూస్తూనే వున్నాను. ఈసారి అడిపిల్ణఆ టోలికెళ్ళినట్టు చూశానో... ఏం చేసానో నీకే తెలుస్తుంది" అన్నాడు మలడిపడుతూ.

రాముడు తళ దిలచుకు నిలచున్నాడు,

కొండమ్మ అప్పుడే వచ్చి ఏమీ ఆర్హంగాక తెల్లబోయి చూస్తోలది.

“*ఎందుకలొ నించున్నావు: ప్రో అవతలకొ ఆనీ యజమాని గర్జిలచటలతో రాముడు నెమ్మదిగా వెళిపోయాడు.

“కాడమ్మా పెద్దదానివి. పిల్లల్ని కొంచెం కనిపెట్టుకుండు అన్నాడు నరసయ్య నెమ్మదిగా.

“అసలేవైలది బాబూ 1” అంది కొలడనమ్ము,

రళగనాయక మ్మ 101

“పం లేదులే. ర్యాతుళ్ళు నువ్విక్కడే పడుకో అని ఆయన చావిట్లో కెళ్ళిపోయాడు ఇంకో పాలేరుతో వెంకటా, ది కోసం కబురంపిం చాడు. బావమరది రాగానే యిద్దరూ కచేరీ గిదిలో కూర్చున్నారు.

“ఇన్నాళ్ళానా గొడవల్లో పసిపిల్లణమాట ఆశద్ద జేళాను. ఇక ఆఆశ్యల శ్రేయకులడా రాధకి మంచి సఠిబలధం చూడాలి” అన్నాడు నర సయ్య చుట్ట వెలిగించి.

“* ఏమిటలత కఠగారు + ఇద్దరికీ కలిపి చెయ్యాఅన్నావుగా

“కుదిరితే సరే. లేకపోతే రాధకైనా చేసెయ్యాలి.”

“ఏవిటసలు ? ఏవై౦ది బావా 1”

“అబ్బే: ఏదో అయిందనికాదు. ఎదిగిన పిల లెన్నా ళృంటారు థి

• రేపు వెళకటాపురల నువ్వొకసారి వెళ్ళిాారాదూ? ఆ స్తీ ప్రాస్తుఅన్నీ కుదిరితే ఆ సంబంధం చే సేద్ధాం.”

“నువ్వెళ్శ్ళమలటీ వెళానుగాని....ఆ క్కురాడు తతుళోూోలే దను కుంటాను. *

“నువ్వు బియ్యే చదివి వుద్దరిలచావుకదూ పళ్ళాస్మి, పిల్పల్నీ ర్‌

వెలకట్నాది నవ్వి---"ఆండరూ నాలాగేష బైయ్యరు బావా; నా మీద కోపంతో కూతుళ్ళని చదువు సలధ్యలలేనీ వాళ్ళరు కట్టబెగతావేమిటి?ొ అన్నాడు.

“ఎందుకొచ్చిన చదువుల్లేర్దూ ! పంతులుగా. గీబ్బోయిీ "అంత గొప్ప చదువు చదివేంచేళాడు * ...చదువుకున్నవాశ్ళే అన్నిటికీ తెిసారు. ఆది లేనివాళ్ళు కొస్త పరువుకి...-మర్యాదకీ పాకులాగడతారు. గుణం వుండాలిగానీీ చదువులో ఏముంది : చదుకున్నవాడు కావాలంటే వెనకాల ఎరని ఏగాని వుండదు. పొఅంప్పుటా లేనివాడికి పిళ్ల నెలా యిసావు (4 నా మాటీని రేపొద్దున్న బయల్రరి వెంకటాపురం వెళ్ళిరా గ వాళ్ళ స్టీతిగతు లెలావున్నాయో నమ్మకమైన వాళ్ళని దాకలు కేసిరా అలలా సవ్యలగా కుదిరితే పండగెళ్ళగానే ఆగ్నలి పెట్టించేద్దాం" అని లేచాడ. నరసయ్య,

102 అఆఅధకారలలో

బావ ఎందుకింత కంగాశు పడుతున్నాడని ఆలోచిస్తూ వెంకటాదది యిలట్లో కొచ్చాడు.

గోపాఠథి నిదపోతున్నాడు.

శకుంతల పక్క వేస కొంటోలది,

“రా మామయ్యా $” అంది నవ్వు మొహంతో.

“రాధ అప్పుడే న్మిదపోయిందామ్మా ! అంటూ శకుంతల వేసుకున్న పక్కమీద కూర్చున్నాడు, వెంకిటాది,

ఆ న్మిదపట్టిందేమో తలనొప్పని పడుకులది.”

ఆధి నాన్న రేపు నన్ను వెళకటాపురం వెళ్ళమంటున్నాడు రాధకి సఠంబంధల కోసం. ఇంకో సంబంధం కూడా కుదుర్చు కొచ్చేసాను. ఇద్దరూ ఒక్కచోటే వుండవచ్చు.” అన్నాడు నవ్వుతూ. శకుంతల సిగ్గుపడింది.

రాధ కొంచెం కదిలి కళ్ళువిప్పి నేనమామని చూసి మొహలి తిప్పు కుంది.

“రాధా $ో అన్నాడు వెలకటా దిం వెంకటాదదికీ రాధంటే [పాణం రాధని చూడందే వుండలేదు,

రాధ పఠఅకలేదు. తఅగడకి మొహల౭ ఆన్బుకులడి, వెంకట్నాది ఆశ్చ ర్యలగా శకుంతలకేసి చూశాడు. శకుంతలకూడా మాట్లాడలేదు.

“వెళానే శకుంతలా $” అని లేచాడు శకుంతల వెనకాలే వెళ్ళింది.

“రాధ ఎలదుకలా వుంది

“*ఇలదాక నాన్న రాముడిని చెలపకాయవేసి తిట్టాడు.”

• ఎలదుకూ?”

శకుళఅతఅ తటపటాయిఠిచింది---*ోరాముడు అసమానము అక్క- య్యతో మాట్లాడుతున్నాడు. అందుకేనేమో ; నాకు బాగా తెలియదు.

“రాముణ్ణి కొడితే రాధందుకలా వులది? ”

“నాన్న రాముణ్ణీ కొట్టాడని అక్కయ యిప్పటిదాకా ఏడ్చింది.” ఆంది శకుంతల నీక్కమొహం పెట్టి. వెంకట్లాది మాట్టాడలేకపోయాడు.

ర లగినాయకమ్మ 108 “సరేనమ్మా ? పడుకో అక్కియ్యని కొంచెం చూస్తూవులడు, న్స్‌ నాన్న కేం చెప్పకు ఫర్వాలేదో అని వెళ్ళిపోయాడు, న్‌ న్‌ క్‌

నాలుగైదు రోజుల్లో రాధకి వెంకటాపుులం సంబంధఠల కుదిరి పోయిలది, పదెకరాలపౌఅం యిచ్చి వళలదకాసులు బలగారల, వెండి సామాను. ఇంకా లాంఛనాఅన్నీ జరపటానికి చొప్పుకున్నాడు నరసయ్య,

పెప్పమ్మాయిగారికి పెళ్ళి సంబంధం కుదిరిందని పాలేళ్ళ కందరికీ తెలిసిళది. రాముడు కాలుకాలిన పిల్లిాగ తిరిగాడు. “ఆనండంగా పెళ్ళి చేసుకోలడమ్మాయిగారూ: ” ఆన్‌ చెప్పాలని వాడీ తాషతయం, రాధ ఎక్కడో మిడ్డింట్లో వుంది. ఆటు కన్నెతి చూశటా"కి పీల్లేము: ఏమీ జేయ లే అవుఆదొడ్డోకి పోయాడు.

“కకులతలా। ఆమ్క య్యేంచేస్తోంది?” అంటూ వచ్చాడు వెళక టొ ది--”నువ్వవతలకి వెబృు, ఆప్కు య్యుతో కొంచెల మాబ్హాడాలి” అన శరులతలని పంపించేసి రాధి దగ్గిరికి వెళ్ళాడు.

రాధ చునమామె చూడగానే మంశిపగి..

“పెన న్‌ పేర ఎ్యుపయ్యావు రాఫపున్ను, మామయ్యిః నాకీ పై యిష్టం లేదూ అంది, వెంక వాది రాధవక్కన కూర్ళుని కాంతలగా చెప్పాడు...

"రాధా తొందనరపచకు. సావధానంగా విను. చాలా మంఛి సంబంధఈఆ....”

“అంత మంది సంబంధం ఆయితే సీ పాతురికిబియ్యి.. నొదాక ఎందుకు?”

“సీ క్ర వ్యాతే నాకూతురు, ఏవనుసున్నావోః చెప్పింది వినుమరీః క్మురాడు చాలా అంవంగా వున్నాడు. ఫోర్రఫారలి వరకు చదివాడు వ్యవ సాయల చక్క బెట్టుకోటానికి చిదువు మానెయ్యపలసి వచ్చిందట: మళచి తెలివైన కురాడు నాకు చాలా నచ్చాడశుకో. ఒక్కడే కొడుకు, టొలెడా స్తి, మీ ఆ త్తగారికి కోడలివై నా హూతుకువైనా నువ్వే. ఆఎత నగరట్టంతా కోడ లికే పెశముళుందటం

104 అ౦ంఢథకారలలో

"అబ్బః మావయ్యః నీకు దజ్ఞల పెడతాను, నా కిప్పుడే సలబలి ధాలు వొద్దు. నువ్వెంత గొప్పవాణ్ణి తీసుకొచ్చినా నాకు సంతోషంగా వుఠలడదు”

వెలకట్మాది కొలిచెల నవ్వి....రాముజ్జయితే సంతోషలగా పెళ్ళి శేసుకుంటావనుకులటాను. ” అన్నాడు?

రాధ అదిరిపడి మామయ్య ఆంత కాలతంలగా వుండటల చూసి దీనంగా ఆంది..---”నా కంత అదృష్టంలేదు మామయాక్ల”

“చాల్జేః వెరిపిల్లాః మతివుందా?” పోయిలదా?ోరాధ మాట్లాడలేదు.

వెంకట్నాది అనునయంగా అన్నాడు "చిన్న తనలలో చాలా చ్మితంగా పరుగెడుతుంది మనసు. దాన్ని మన చెప్పుచేతల్లో వుంచుకుని, మనం కొంచెం బాధపడ్డాసరే, లోకం హర్షి అజే విధలగా (పవర్తించాలి. నా (బతుకెలా నాశన చేసుకునా ఇనో ఎరుగుదువు కదా? నువ్వేచెప్పుో

“న్సవ్వు ఆ తయ్యకి [దోహం చేశావు నే నెవరికి _టోహలచేస్తాను రాముణ్ణి పెళ్ళిజేసుకుం టే?”

నీ తండికి (టోహఆ కాదా?....నీ వంళ గౌరవానికి [టోహం కాదా+...రాధా సీ మతి చెడిపోయింది. పాలేర్నెలా పెళ్ళ చేసుకుంటావు?”

“నాకు పదెకరాలిస్తానలటున్నాడు నాన్న, అది రాముడికిజ్చేసి మాకు 'పెళ్ళిచయ్యరాదూ!”

వెలకటా ది విస్మయంగా చూళొడు, రాధ కళ్ళలో నీళ్ళు తిరిగి కళ్ళు నిండి గట్లుదాటి పొంగి పొర్ణాయి-”మామయ్యా । నువ్వు మనస్సూ ర్షిగా చెప్పు, రాముడలటే నాకు చాలా యిష్టం. మరలతా నా కింకో పెళ్ళి జేస్తే నా (బతుకెలా వుంటుంది? నేనేవీ సుఖపడకులడా ఏడుస్తూ, నన్ను కట్టు కున్న వాణ్ణీ ఏడిపిస్తూ కొపరల చెయ్యాలా? రాముడూ నేను పెళ్ళి చేసు కులటే ఏ6 తప్పు మామయ్యా?”

వెంకట్నాది. రాధ వీపు నిమురుతూ నచ్చచెప్పటానికి | పయత్నిల చాడు. “రాధా నువ్వలా బాధపడకు, ధై ర్యంగావులడు, నేనే సీ తలి నైతే సీ యిష్ట పకారమే చే సేవాణ్ణి. జీవితంలో ఎవరి సహచర్యం దొరికితే... ఇక జీపెతానికెన 3రూ అక్క- ర్లైదనిపిస్తులటో ంం టి వ్య క్రినే

రంగనాయకమ్మ కే05్‌ పెళ్ళి చేసుకోవాలి. అంత గాఢమైన అనురాగలి ఏర్పడిణేనే పెళ్ళి చేసు కోవాలి, నువ్వు రాముణ్ణి పెళ్ళిచేసుకోవడం ఏమీ తప్పుకాదు.

అసలు మనసులు చంపుకుని యిస్టంలేని పెళ్ళిళ్ళు శేసుకోవడమే పెద్ద తప్పు, నేను రాజమం డిలో చదువుకునే రోజుల్లో ఓక భోగఠివాళ్ళ పిల్పని చూశాను. దాన్ని పెళ్ళిచేసుకోవాఅని నా మనసెంత తపించింటో సీకు చెప్పలేను. కాని అప్పట్లో అంత సాహసల చెయ్యలేకపోయాను. ఆప్పుడే నేను తెగించి వుంటే నా జీవితం ఇన్ని రకాలుగా గాడి తప్పేది కాదు. నా [॥ బతుకుబద నాకే ఆసక్తి పోయింది. అందుకే నామనసు నా చెప్పుజేతల్లో లేకండా తిరిగేది.

అహ(ః.=..ఇవంతా ఎందుకు చెప్పానలటే. ,.నువ్వడిగౌవు కదూ నాముజ్జ పెళ్ళి శేసుకోవటల తప్పా అని, తప్పుకాదమ్మా । తప్పుకాదు కాస్కీ నుష్వు ఆలోచించుకోమ్మా ! మనింట్లో నీళ్ళుమోసి గడ్డికోసి, ఆవుల్ని చూసి, చాకిరీ చేసుకుంటూ (బతికినవాడు యింటి అల్లుడ్రెకే ఏం బావుల టుందమ్మా : షీ నానె నంత దుఃఖపడతాడు చెప్పు!”

"నాన్నెందుకు దుఃఖఇపడాలి ? పంతులుగారి కొడురు మదాసు వై కిరసానీ పంతుఅమ్మని పెళ్ళిచేసుకుని తీసుకొస్తే, అంత పెద్ద పంతులు గారే వూరుకోలేదా *”

“అదిపరు. వాళ్ళిద్దరూ చదువుకున్న వాళ్ళు.”

“ఆయితే చదువుకోనివాళ్ళ మీదేనా మీ పె తనాలన్నీ **

వెలకటా[ ది కొఠలచెళ నవ్వి “నువ్వెప్తుశన్నా యిలా మాట్టాడావా రః అన్నాడు.

"ఎప్పుడన్నా నాకీ అవసరత వచ్చిందా? నువ్వు బయల్టెరి నాకా రని పెళ్ళికొడుకుని చూచుకొచ్చావుగా. ”

*ం౮ాధ్రా ఎందుకిలా పేబీ పెడతావు 1 నీకు తగిన సంబంధల ఆముతే రాముజ్జె పెళ్ళి చెయ్యరా క

“నాక త్రగిన సంబలధం ఆనకు, మీ గొప్పఠకీ, హోదాలకీ తగిన సంబంధం. మీ అచ్చట్లూ, ముచ్చట్లూ తీ రేసంబంధంల. లేకపోతే నాకు తగిన సలబంధల నిర్ణ ముంబేవాళ్ళు పీ 53౮ అపుతాప ?”

1ఉ]

106 అఅలధఢకారలలో

“రాధా నువ్వు బాధపడితే మాకు సంబరంకాదు. కానీ ఈ లోకలలో=

కట్టూ కొయిదా, సీతీ నియమఠి ఏడిళాయికదా *ొ "ఆలాంటి ఏడుపు నువ్వు చాలాసార్హ 'పెడచెవిని పెట్టావు"

"నా సంగతి ఎవరమ్మా 8 (టగకటానికి నాకున్న స్వేచ్చ సీకు లేదు. నేను కూడా దుర్మార్హుడినై నా స్వేచ్చ విచ్చలవిడిగా వాడుకున్నాను, నాకు కావలసినవాళ్ళ [పేమకి దూరమయ్యాను. ఇప్వుడు లోకఠలి నా మీద జాలిపడాలని తపిస్తున్నాను. ఇదంతా ఎందుకొచ్చిందలటావు ? నా మనసుకి లొంగిపోయి ఎలా పరుగెతిసే అలా పకుగెతాను. దానివల ఎంతోకాతల

అాతి వశీ అనీ ఛి

సుఖపడలేం. వివాహానికి సాంఘిక భదత పుండాఅమ్మా ః అందుకే మీ నాన్న మంచి సంబంధాలు చూసి పళ్ళు చేసి మేరు సుఖంగా వులడాలనే చూస్తున్నాడు. నాన్నని కష్ట పెట్టటం నీకు ధర్మమా చెప్పు ?,... చాలా మంది చిన్న తనంలో తమకి నచ్చే వాళ్ళ్గమిద మనసు పెట్టుకుంటారు. తర్వాత [రమంగా మర్చిపోతారు. నాలాంటీ వాళ్ళూ, సీలాంటివాళ్ళూ కొంచెం ఎక్కువగా బాధపడతారు. అంటే, నువ్వు అలాగే రాముణ్ణి మర్చిపోగలవు. పోనీ మర్చిపోకపోడే జ్ఞాపకం వుండనీ ? త ప్పేంలేదు.”

“మామయ్యా $ో ఆశగా చూసింది రాధలా-

“నువ్వు నాన్నకి చెప్పలేవా నేనిలా అన్నానని”

వెంకటాాదికి కోపం వచ్చింది. “నీకు బొత్తిగా మతిపోయింది రాధా? ఈ లోకంలో లేవు, నువ్విలా అన్నావని తెలిస్తే ముందు మీ నాన్న రాముణ్ణి చిళగ్గొడతాడు వాడు సుఖంగా వులడాలనుకునే దానివైతే మళ్ళీ మళ్ళీ వాడి మాటె త్‌కుం రహస్యంగా ఎలాంటి ఘోరాలూ, నీచాలూ జరిగినా చూస్తూ వూరుకుంటులది లోకం, బట్టబయలుగా నా కిది కొవాలని అడిగితే దుయ్యబడుతుంది. తెలివైనవాళ్ళయితే రహస్యంగానే (బతుకుతుంటారు, పిచ్చి పిల్లా ః నా మాట విను, మనసు కొఠిచెల మళ్ళించుకో, ఈ నాలుగు రోజులూ రాముడితో హాయిగా మాట్లాడు. నీ కిష్టమైనట్టు వుండు మనసు దానికదే దారకొస్తులది,” అని లేచాడు.

తెల్లిటోయి రాధ స్థాణువులా కూర్చులిది,

రశగనాయకమ్మ 107

సంకాలతి యింకా సదిరోజులుంది. రొధ పెళ్లి ఇరవై రోజులులిది. ఆటూఇటుగా ఆగ్నం పెట్టిన రోజు సాయలిి ళం రాముడు పగవృలఅ దొడ్లో వులడేవేళ. ,.రాధ ధైర్యంగా ఆలోచించింది. అప్పటికి రాముళ్లి చూసి వారం రోజులై అది.

“ఏమైనాసరే ఒకసారి వాణ్ణి చూసి వచ్చేసాను అని బయక్టేరింది,

కొండమ్మ వారిలచబోతే శకుంతల వూరుకోమలది....“ అక్కయ్య నేవీ అనవద్దని చెప్పాడు మామయ్య” ఆంది కలఠం తగ్గించి,

రాధ నిర్ణ శ్యంగా వెళ్ళిపోయింది. రాముడు అవు ముందు కూర్చుని చిట్టు తినిపిస్తున్నాడు. దూరలగా రారని చూడగానే మొహల ఏకసించిఎాా దగ్గరికి వచ్చేవరకూ చూసి వులిక్కి పడ్డట్టు లేచి గబగబా పొకలో కెళ్ళి పోయాడు, రాధ పోక దగ్గర నింబడింది కొంచెం సేపు.

దొర్ణ పాలేశ్ళవరు లేరు. ఇంకా ఎడ్డని కూడా తోలుకుకాలేదు.

“రాముడూ $” అని పిల్చింది రాధ నెమ్మదిగా. పఆకలేదు రాముడు.

“రాముడూ ః ఏం కేస్తున్నావు లోపల

“పనిలో వున్నాను. ఎళ్గిపొండమ్మాయిగారూ

“రాధకి దుఃఖరి వచ్చింది...“ వెళాలే ఒక్కసారి బయటికి రా+ లేకపోతే నేను లోపలికి రానా ?...ఎవరైనా వస్తే బావుండదు.”

రాముడు కదల్లేదు మాస్గాడలేదు, ఆవు చిట్టుబుట్ట మూతితో తిరగ టోసింది. విబ్బలతా నేలమీద పడింది.

*వాముడూ ! అవు చిట్టలతా పొరటోసిందిరాః;ోో అంటూ తాను బుట్ట తిన్నగా పెట్టి చిట్టు ఎ త్తటోయిలది రాధ,

“*మ్సీరెళ్ళ కండమ్మాయిగారూ ఆవు దగ్గరికి ఆంటూ బయటికి వచ్చే కాడు రాముడు,

ఆవు తఅ విసరబోతోంటే రాధని పక్కకి లాగి, బుట్ట తిన్నగా పెట్టి చిట్టు ఎ త్తటథ మొదలెట్టాడు.

రాధ దగ్గర నిఅబడి---- “రాముడూ! ఆవ్వాళ నా మూలాన్నే నిన్ను కొట్టాడు మా నాన్న, నే నెంత ఏడ్చానో సీక్సు తెలీదురా $ో అండి

106 అఆలధకారఠ6లో

"నా కేం వర్వాలేదమ్మాయిగారూ: మీ కోసం వలదసార్లయినా దెబ్బలు కాసాను. కానీ మీ పాదాలకి దణ్గం పెడతాను. నన్ను మరిచి పోలండమ్మాయిగారూ : నాలాంటోడితో మికేంటి! సంతోషలగా పెళ్ళి జేసుకుని భ రగారితో వుండండమ్మాయిగారూ $

“రాముడూ నాకీ పెళ్ళి యిస్టల అనుకుంటున్నావా 1. లేదురా ః ఏమీ చెయ్యలేక వూరుకున్నానుో

రాముడు లేచి నిలంచున్నాడు--- “అమ్మాయిగారూ ః నే నెవల్డి, ఎంతటోజణ్జి! నా కోసల మీరిలాగెపోతే ఆండరూ ఏమనుకుంటారు చెప్పలడి ** అన్నాడు కోపంగా.

“*ఏన్సన్సకుల టే నాకేం *ో

*జబలాగలటే ఎలాగి లోకుల్లో సంబంధం లేకుండా బతకగఅమా అందరూ 'సెభాషనేలాగ బతకాలి, మీకూ నాకూ సాపత్యమేంటి * మీ దారి మీది, ..నా దారి నాది

రాధ దీనలగా అడిగిలది--- *నువె కవర్ని పెళ్ళి చేసుకులటావు మరి శో

“పెళ్ళా? నాకేం పెళ్ళి? జీవితమలఠలతా యిలాగే వుఠటాను. ఇప్పుడు నాకు ఇరవై రెండేళ్ళు. ఇంకో ఇరవై యేళ్ళు బతికితే ముసిలోబ్లయి పోతాను. లేకపోతే సన్నాసుల్లో కలిసిపోతానులో

రాధ 'పెదవుఅమీద చిరునవ్వు చిలదిలది--- “"ఆవా: సన్నాసుల్లో కలిసిపోతావా +”

“కలిసిపోకేం చెయ్యమలటారు ? మీరిలా గొడవ చేసే మీ నాన్న గారు ముఠదు నా అలతు చూసారు. తర్వాత మీరు బుద్దిగా పెళ్ళాడి మేనా ఎక్కి. భర్తగారి దగ్గిర 3ళారు” ఆన్నాడు నిష్టూరంగా.

“నాకు పెళ్ళయిపోతే నీకు బాధగా వులడదా* నాలాగ నువ్వు దిగులు పడవా రాముడూ

రాముడు రాధ మొహఠల ఆప్యాయంగా చూశాడు ఇంత (పొణా లిచ్చే ఈ పిల్పని తీసుకుని... ఎక్కడికైనా .... ఎవ్వరికి కనిపీఠచనంత తూళఠంగా పారిఫోదా మనిపించిం దా గషణల,

రఠగనాయక మ్మ 109

“పివ్మిటా అలా చూసావు ? చెప్పు పోనీనా పెళ్ళయిపోతే నువ్వు హాయిగా సంతోషంగా వుంటావా ? ఆమునా చెప్పు

“"ఉలటానో లేటో మీ కెందుకు? . నా కోసల మీరేం చేసారు !...”

“చెప్పు, చెప్పు రాముడూ | ఏల చెయ్యమంటావో చెప్పు” ఆతృతగా చూసింది రాధ.

“నే నెక్కడికైనా తీసి కెళ్గిపోతాను వచ్చేస్తారా

రాధ కళ్ళు పెద్దవి జేసి భయంగా అంది---

“ఎక్కడికి తీసి కళతావురా 1”

“ఎక్కడికైనా సరే, నా యిష్ట మొచ్చిన చోటుకి. మీ పాదం కీలద పెట్టకుండా పువ్వులాగి చూసుకుంటాను. నార కమాలసాలు ధారపోసి మిమ్మల్ని పోషించుకులటాను” ఆవేశంగా అన్నాడు రాముడు,

రాధ ముగ్గుంాలై ది..." రాముడూ ః వొచ్చేస్తాను. నీ కోసం ఎక్కడికైనా వొచ్చేసాను. ఒకసారి సాహసత చేస్తే బీవితమలతా సుఖపడ వచ్చు. నాకీ పెళ్ళి అక్క-ర్లెదు. రాముడూ ః వచ్చేసానురా ః”

రాముడు నిరాలతపోయాడు, తను ఆవేశంతో అనేసిన మాటలకి భయపడాడుం న్‌

€ఉ

“ఆమ్మాయిగారూ | వెళ్ళిపొండి. ఏటో పిచ్చిమాటలు మాట్లాడాను నీజల కొవు. మీ తల్మడి చెప్పినట్టినండి. అందరూ సంతోష్‌సారు. చక్కగా పెళ్ళి చేసుకోండమ్మాయిగారూ ;”

“అపును. అందరూ సంతోషిసారు. నే నేడుస్తుంటే అందరూ సంతోషిసారు. రొముడూ ః నీకు చెప్తున్నాను, పెళరోజున నేను చెర్లో పీ చచ్చిపోతాను. ఆ పెళ్ళి చేసుకోనటంకన్నా చావటం కష్టమనుకున్నావా క

రాముడు [మాన్నడిపోయాడు*

వీరయ్య ఎప్పుడొచ్చాడో బండెడ్డని గడ్డిమేటు దగ్గిరికి తోలి,

“ఏం[టోయ్‌ రావన్నా అమ్మాయిగారితో మాట్లాడుతున్నావ్‌ 1” అన్నాడు వెటకారంగా.

రాధ కోపంగా చూసి.--”ఏం * నువ్వెప్పుడూ అమ్మాయిగారితో మాట్టాడలేదా శో ఆంది

110 అ౦ధకారలలో

“*నా మాటలేరు..ఆ॥% మాట లేరులిండో అని కులాసొగా నవ్వాడు వీరయ్య

“* ఏగిశావ్‌ । నోర్ముయ్‌” అని గర్థించిలది రాధ *.. “నోటి కెంత వస్తే అంత పేలకు. మర్యాద లేని వాగుడెప్పుడూ వాగకుూో అంది తీష్ష ణలగొ చూస్తూ,

వీరయ్య రాముడి ఎదట అవమాన పగ్గట్టు .... కిక్కురుమనకులడా వెళ్ళిపోయాడు. ఆవుదూడలు తెగ అరుసున్నాయి. పాఠఅకోసల. పక్షులు గుఠపులు గుంపులుగా కిలకిల్లాడుతూ, వేపచెట్ల మీదకీ, తుమ్మచెట్ల ప్పీదక్తీ చేరుతున్నాయి. సూర్యధగవానుడు అలసీపోయి కందిపోయిన మొహలతో యింటికి వెళ్ళిపోతున్నాడు లోకం వదిలేసి.

రాధ రాముణ్ణి చూసి అ పయత్నంగా నవ్వి నెమ్మదిగా వెళ్ళి పోయింది.

తర్వాత రాము డేపనీ చెయ్యలేకపోయాడు, పాలు తీస్తూ తీస్తూ 6666 ధ్యాస దేనిమీదా లేక పాఅచెంబు వొదిలేశొడు. వాడి గుండెలు ఆంటోళనతో కొట్టుకుంటున్నాయి. నల్గావు దూడని వదలి పాలు తియ్యకుండా ఆలోచిస్తూ నించున్నాడు. దూడ పాఅన్నీ తాగేసి, దొడ్లో గంతులేసోల టే తెలివిలో పడ్డాడు. ఇంకో ఆవు పొలు మాతం కొంచెం జొగత్తగా తీసి యింట్లోకి పట్టు కెళ్ళాడు.

*పాలింత తక్కు వున్నాయేం ఫో అంది కొండమ్మ.

“*జకావుదూడ తాగేసింది కొళడమ్మగారూ । ఒకావు దగ్గిర నా చెయ్యి జారి చెంబు కింద పడిపోయింది. తెళ్లావుపాలు తీసుకొచ్చాను" అన్నాడు జలకుతూ.

“ఓరి పిచ్చి సన్నాసీ | ఎప్పుడన్నా యిలా చేళావా*! స్తే ఫ్టో, దూడల్ని కా స్త జాగ త్త్‌గ్గా కటైయ్‌” అంది కొండమ్మ.

నరసయ్య చాలా కోపంగా వస్తూ చాదిట్లోలచి “రాముడూ ;” అని పొలికేక పెస్పాడు.

ఆఅ కేకతో అందరూ హడలిపోయి రాముబ్జి చూశారు.

రశళశగనాయక మ్మ కేసే క

రాముడు చాలా ధైర్యంగా నరసయ్య దగ్గిరికి వెళ్ళాడు. *,.నరసయ్య వొళ్ళు తెలియని కోపంతో కానిడి బద్ద వూడదీసి రాముడిమీద కఠఅబడీ కొట్టడం మొదలెట్టాడు బూతులు తిడుతూ,

రాధ కెవ్వున అరిచి తలడీ దగ్గిరికి పరుగే త్రండి... “నాన్నా: నాన్నా ; రాముస్ట కొట్టకు దొడీ త ప్పేంలేదు. నా మాట్‌ నమ్ము నేనే వెళ్ళాను, నేనే మార్గాగించాను. నాన్నా నీకు వజ్ఞత పెడతాను. వాడు చచ్చిపోతాడు" అసి ఏడుస్తూ ఇడ్డ్దంపడంది.

“దావనీ గొడిదకొడుకుని కప్పెట్టిస్తాను.

ఫో 1 అవతలకి, నీకేం తెలీదు. వీడి అంతు చూస్తాను. "పెద్దింటి ప్‌ర్గల్తో వీడికి పరాసికారాలి*." అంటూ (కూరంగా భాధటల మొదలు "'పిగాడు. తన కూతురు ఆఅమాయకుకాలనీ, పీల మససు పాడుజేసేది రాముజేశనీ నరసయ్య ఆధి పాయం, /ా

శకుంధల బిక్కమొహం వేసింది. గోవాలం భయంతో ఏదుస్తు నృాడుాోచిన్నక్కా 1 రాముడే? చేశాడే?” అనీ తెగి అడుగుతున్నాడు.

కొండమ్మ వుండలేక నరసయ్య కీ రాముడికీ అడ్డం వెళ్ళిండి.

నరసయ్య కొవడిబచ్ద విసిరేసి ఒగరుస్తూ నించున్నా డు-లా కప్పని లోంచి పొమ్మలటే పదిమళదికీ తెలుస్తుందని నే నిన్నా ళ్ళు ఓపీక పట్టాను. కొందమ్మా । తి్న్నెంటి నాసొలు లెక్కు'పిఎతాడా అలనాకొడుకు * వీణ్ణి నీలువునా చీరేసినా పాపం వుందా *" అని కోపంతో బుసలు కొట్టాడు.

రామ.డి భుఎఅఆదసించీ, జేతులటువనించీ చారికలు కట్టి రక్తల కారుతోంది. ఒళ్ళంతా వాతలు తేలాయి. అర్జలు రట్టినట్టు. రాధ గుమ్మాసికీ తఆ ఆనించుకుని వెక్కి వెక్కి పడుస్తోంది. రాముడు రాధని చూస్తూ సంభంలా నించున్నాడు.

నరసయ్య రాముణ్ణి వ్యరగొ చూస్తూ “నువ్వు రేపట్నులచీ పన్లోకి రానక్క-న్లేదు. మళ్ళీ నా కళ్ళకి కనిపించావంటే నీ 1పాణాలు నిలువునా తీసేస్తాను. ఫో...ఫో ములదు" అని అరిచాడు.

రాముడు వెరిచూపులు చూకాడు రాధని,

కీ సేత అఅలధకారం౦లో

రాధ ఏడుస్తూ 6, “నాన్నా! | రాముణ్ణి వులడనయ్యిం నే నెప్పుడూ మాట్లాడను. ఒట్టు, వాడి మొహఠ చూడను.” అని [పాధేయపడింది.

*కజఆ వేంరాశో అని గర్జించాడు నరసయ్య రాముడు కాదని ఓదార్చుగా చూసి నీరసంతో వెళ్ళిపోయాడు,

నరసయ్య చూసి బయటికి వెళ్ళాడు. రాధ గదిలోకి పోయి. పక్క ఫీదపడి ఏడవటఅల మొదలు పెట్టింది.

= ఏడవకు అక్కయ్యా 1” అంది శకుంతల ఏడుపు అపుపంటూం.

“చూశావా శకుంతలా రాముడి వొంటినిండా దెబ్బలు * రక ధారలు కారుతున్నాయి. ఎంత బాధపడతాడు ః పాపం వాడేం చేళాడు * నేనే కదా వెళ్ళాను ? నువ్వెలదుకు చెప్పలేదు ? నాన్న నన్నే కొట్టహూడదా ? రాముడేం తప్పుచేళాడు ఫొ అని ఏదడ్చిలదిం

“*అశలు నువ్వు మ్మాఠం వాడితో ఎందుకు మాట్లాడాలి గొ అంది శకుంతల కళ్ళు తుడుచాకులటూ.

“సిక తెలియదు శకుంతలా ? వాడితో మాట్టాడకుందా నేను పుండ లేను, రుక్మిణ్‌దేవికి (శ్రీకృష్ణడంటే ఎంత యిష్ట్రమో రాముడలటే నాకంత యిష్టల.”

తెల్లటోయింది శకుంతల----తప్పుకదా ఆల్హాలటిది యిష్టథ ఆఅయిజ్తేగో అలది భయంగా.

“త్రప్పే, తప్పేమరి. ఎంత తప్పనుకున్నా నా మనసు మారటఠ లేదు శకులతలా ః ఇక రాముడు రాడు. దాణ్జీ జన్మలో చూడలేను. ఇవ్వాళ యిళత ఘోరం జరుగుతులదనుకోలేదు. అంటూ ఏడ్చిలది రాధ.

కొలడమ్మకూడా తల్లిలాగ ఓదార్చిలది. రాధ దుఃఖం యినుమడిలి చింది గానీ తగ్గలేదు. ఎరలిత బతిమాలినా అన్నం తినలేదు. ని దపోకులడా కూర్చులది తెల్లవార్లూ రాధ ఒక్కతీ.

రాముడు వొంటీనిండా దెబ్బలతో యమయాతన పడుతూ వులటా డని రాధ మనసు కొట్టుకులాడిలది. రాముణ్ణి వొడిలోకి తీసుకుని,

ర లగ నోయీక మ్మ్‌ శే 12 ది

వుఠదేవాగ ఏటో సేవచేస్తూ కూర్వోవాఅని రాధ హృదయల తపించిలదీ, "ఏమిటీ దౌర్భాగ్యల । ఎందుకింత అసాధ్యమైన కోరికో అని దుఃఖతి పొంగి వచ్చింది. తెల తెళవారుతోల టే ఎప్పుడు నిద్రపట్టింటో రాధకి ఆలియదు,

వొగొ ఎండెక్కిన తర్వాత లేచిలది,

శనులతల వఠటపాకలో కొండమ్మకి సాయం చేసివచ్చి శం దువ్వు కృంటోలది---ోలే అక్కయ్యా 8 మొహాఠి కడుక్కోవా ఫొ అందిం

రాధకి చాలా సీరసంగొ వుంది. తలంతా చెరిగి మొహలఆి వాడి జబు వ పర్ణ దానిలా వుంది-

“రకులత లా, రాముడొబ్బొడా కో అలది అ(పయత గఉళగొం

“*లేదు రాదేమో నీన్న నాన్న రానదని చె ప్పేశాడుకదా కిల

టి

“నజియా రాలేదా ? నుజ్జి గివరు జేశారు ?”

“కొండమ్మ చేసింది పీరయ్యే నీళ్ళు పోళాడుో

“ఆయితే రాముడసలు రాడా *ో

సకుంతల అకొచెల పిసుక్కులటూ---” ఆ సమానూ వాడి గోలెళదుకు సీకు *.. లేచి మొహాల కడుక్కులదూ ఫొ అంటూ వెళ్ళిపోయిలది.

ఇరుగు పొరుగు వాళ్ళిద్దరు ముగ్గు రాడవాళ్ళగిగారు, రొముడెందుకు మానేళాడని, కొలడమ్ను అంద పొందని జవాబులు బప్పిఠిది.

రాధ స్నానఠి జేసే తల దువ్వుకుని మీ గదిలో కూర్చుఠది రోజలతా.

ర్యాతి బాగా లీకటి పడింది. నరసయ్య భోంచేసి క చ్చేరి గదిలో కైశ్ళపోయాడు, గోపాలం చదువుకుని పడుకున్నా డు. రాధ అన్నం తిననని గదిలో కెళ్ళింది. అన్న 6 శినమని చెప్పినా వినదని ఊరుకున్నారు. కొలండమ్మా, శఠుళతలా అన్నాలు తింటున్నారు. దొడ్డిషేపునుంచి రాము

15]

కేశ్టేశీ ఆళథకార అలో డొ చ్చాడు* తెల్లని బట్టలు వేసుకున్నాడు చేతులమీద ఒకటి రెండు దెబ్బలు కనిపిసున్నాయి.

“రొండమ్మగారూ ;” అన్నాడు వంటపాక గుమ్మంలో నిఆబడీ

కొండమ్మా, శంకులతలా ఆశ ఏర్యపోయారు. ఆన్దేన్స వెళ్ళిపోతు న్నానండీ | ఒక్కసారి మిమ్మల్ని చూసి పోదామని వచ్చాను. చిన్న మ్మాయిగారూ ? నన్ను మర్చిపోకండి. నా తప్పులన్ని కాయండి, నే వెళ్ళి పోయానని నాన్నగారిక్కూడా చెప్పండి.” అన్నాడు గబగబా.

“ఎక్కడి కెళున్నావురా ? ఒంట్లో ఎలాగుంది * కొంచెం మంటో మాకో రాసుకున్నావా ? పిచ్చి సన్నాసీ ః లేనిపోని నిలద తెచ్చుకున్నావు.” ఆంది కొ లడమ్మ జొాలిపడుళతూ.

రాముడు మాట్లాడకులడా దిగాలుపడి నిలచున్నాడు. శకుంతల రాముఖి జాలిగా చూసింది.

“ఇప్పుడేం బండి వుందిరా ? తెల్లారాక వెళ్ళకపోయావా థి అలది కొండమ్మ.

“రాే వెళదామనుకున్నానండి నడనలేక వూళుకున్నాను, వెళతా న్నారు +? అన్నాడు ఉండలేక.

ోోజఅక శ్రాయ్యని పిలఅవనా** అంది ళకులతల,

“ని దపోయే దొన్నిప్పుడు లేపటల ఎందుకూ ? రాముడూ, ఖర్మగాలి అయ్యగారు లోపలికి వచ్చారంటే పెద్ద రాద్రాలతలి అవుతుంది. ఎలాగూ బయల్లేరావు, ఆ బలడి తప్పిపోయేను వెళ్ళిపో నాయనా । ఎలదు కొచ్చిన గొడవలు”ోొ అలది కొలడమ్మ కంగారు పడుతూ.

ఆ చుట్టుపక్కల వూళ్ళ వాళ్ళంఠా రైలు [ప్రయాణం చెయ్యా అ6టే బాదలపూడి స్టేషన్‌కి వెళ్ళాలి. బొమ్మిడికీ బాదంపూడికీ సుమారు రెండు మైళ్ళ చూరంల. రెండూళ్ళకీ మధ్య ఏలూరు కాలవవుంది, దానిమీద బల్లకట్టు వుంటుంది. ఆది దాటి స్టేషన్‌ కెళ్ళి బలడి అందుకోవాలి,

ఠరఉగనాయక నమ్ము కేశేర్‌

“బండికి కంగారు లేదండీ అర్హర్శాతి దాకా సేషన్‌ లో పడు కోవాలి, ఎళతానలడీ చిన్నమ్మాయిగారూ :£ అక్కయ్యగారికి చెప్పఠడి” అని రాముడు యిలటివేపు చూసి వెళిపోయాడు.

శకుఠలతల అన్నం తిని గదిలోకి వచ్చి పక్క-వేసుకులటూ అంది “అక్కయ్యా ॥ రాముడొ చ్చాడే.”

పంకుగా వున్న రాధ తృళ్ళిపడి చూసింది.

“ఇం౦దాక్‌ .... మేమిద్దరం అన్నాలు తింటోంటే రానుడొచ్చాడు,

అదిరిసడుతూ లేచింది రాధ--- “*రాముడా లో ... ఎక్క డున్నాడు కిలో

“వెళ్ళిపోయాడు, ఊరెక్త్సన్నాడట. బండొచ్చేదాకా సీషనులో పడు కుంటానని చెప్పాడు.

“రాముడొచ్చాడా ? నా కెఠదుకు చెప్పలేదు క్ష

“* వాడే అడిగాడు నిన్ను చూసానని. నేను పిలుస్తానంటే కొఠలడమ్మ వద్దంది. నాన్న చూస్తే కేకలేస్తాడని, ..”

రాధ కోపంతో వణికిపోతూ.-ోశకుంగలా ।; మీరు మనుషులు కారు. మీకు జాలీ దయా లేవు. ఒక్కసారి వాడు నన్ను చూసానల టే మీకు ఆడ్డు చెప్పలా 0 వాడు నిన్న ఎన్ని దెబ్బలు తిన్నాడు 1 శకుం తలాఃనా [నితుకంతా షీ అలదరి పె త్రనంమీదా నడుస్తోందే. మీ పళువు మర్యాదల కోసం కిక్కురు మనకులడా [బతకాలి నేను. శకుఠంతలా ః నాబాధ ఫ్స్సి కెవ్వరికి అర్ధంకాదు. వెయ్యి జన్మలె తినా అర్హలకాదు” అని మలచల మీద పడి ఏడవటల మొదిలు పెట్టింది.

శకుఠలరల కలగారుపడి రాధ దగ్గిరకి వ్ళి “ోఆర్కయ్యా | తప్వు నాదేం నన్ను తిట్టు నాకేం కోపంరాదు. నువ్వలా ఏడవకు ఎవరైనా విలటారు.” అని ఓదార్భటోయింది.

రాధ రెచ్చిపోతూ...-“విననీ నాకే4 భయంలేదు. రాముగలటే నా కెంత యిష్టమో ఈ [పపంచమళలతా తెలియసీ ! రాముడికోసల నేను

116 ఆఅఆ౪౭ఢకారలలో ఏడుస్తున్నానని ఆందర్నీ నవ్వనీ | నాకేఠ సిగ్గులేదు, శకుంతలా 1 నా మన "సెందుకిలా ఆలమటిస్తోందో సికు ఆలియదే.” ఆంది ఏడుస్తూనే.

శకుంతల ఏమీ అనలేక రాధ పక్కనే కూర్చుంది ! రాధ ఏడుస్తూ పడుకులది. కాస్సేపటికి శకులతల లేచి తలుపులు వెసి తన పక్కమీద పడుకుంది.

న్‌ న్‌. ఈ

వాదఠిపూడీ రైలు స్టేషన్‌ అంధకారంలో నక్షతం మెరుస్తోన్నట్టు వుంది. ఎక్కడా లై ట్రులేవు, మేష్టారిగారికీ [పయాణీకులు కూర్చునే వరం డాకీ మధ్య దూలానికి ఒక్క హరికేన్‌ లాలతరు వేళ్ళాడుతోంది. నలుగు రైదుగురు [ప్రయాణీకులు కబుస్లు చెప్పుకుంటున్నారు.

రాముడు బల్లమీద కూర్చుని వున్నాడు రెండు గంటలఅనింలీ. కొలతల సీరసపు నడక నడుస్తోన్నట్టు వుంది వాడికి,

బఠిడి గలిట కొట్టారు.

రాముడు వెళ్ళి టిక్కెట్టు తీసుకుని బయటికొచ్చాడు. ప్లాట్‌ ఫారం చీకటిగా వుంది ః పోర్టర్‌ యింకో లాంతరు వెలిగిలబాడు. చాలా దూరఠ నించి బలడి దీపంఠి ఆనుతోంది. హఠాతుగా రొముడీ చెయ్యిపట్టుకుని--- “రాముడూ : నేను వచ్చేళాను. నేనుకూడా వచ్చేశాను, రాముడూ: సీత్రో వచ్చేస్తాను” అలటూ రాముణ్ణి "పెనవేసుకుంది రొధ,

నిరాలతపోయాడు రాముడు,

నోరు పెగలక మాట్లాడలేక ఆమితాళ్చర్యలతో---” పెద్దమ్మాయి గారూ 1.4...” అంటూ వెరిచూపులు చూళాడుం

“ఇలతరాతి.... చీకట్లో మీరొక్కరూం..” అని కళలగారు పడి పోయాడు.

రాధ ఆనందం పట్టలేక--”ఇంట్లోంచి బయటికొచ్చాను. చెరువు దాకా వచ్చాను మాలపల్లి లోంచి ఎవరిదో బండి వెశోలటే ముసుగేసుకుని ఎక్కేళాను. ఏలూరు కాఅవ దగ్గిర దిగి నా జీగినీగొలుసు బల్జకట్టు వాడి కిచ్చేసి కొలునదాటి పరిగెత్తుకు వచ్చేళాను. రాముడూ । నువ్వు

రళగనాయకమ్మ కళా నన్ను తీనుకు పోతానస్టదూ + దొంగా! చెప్పకులడూ వచ్చేశావు కదూ!” అంటూ నవ్వుతూ రాముడి చేతులు గట్టిగా పట్టుకుంది. ఆ చేతులు గజి గజా వణుకుతున్నాయి. రాముడికి భయంతో మతిపోయింది.

ఎ ఎంతపని చేళారమ్మాయిగారూ! 9. ఎంత తప్పుః = పవంిక్షి మిమ్మల్ని తీసుకుపోతాను. నే నెక్కడికీ వెళ్ళను. మీ పెళ్ళయ్యే వరకూ వూశ్ళోనే వుంటాను. నా మాట వినండమ్మాయిగారూ: పదండి.”

రాధ వెరికోపంతో రాముడి భుజాలు పటుకుని వూపుతూ... “రాముడూ చంపేస్తాను నిన్ను. ఇంతదూరం పిచ్చిదానిలాగ ఎందుకొచ్చా ననుకున్నా వు? ఇఠరతకాలం మతిపోయి ఎందుకేడ్చా ననుకున్నా వు! దురా లై ర్లుడాః నీ కోసల [పాణాలకు తెగించి వచ్చానే! నన్ను లీసికెళ్గి మా వాళ్ళకీ అప్పగిసావా! .... ఈ సారి నిన్ను [బతక నిసారనుకులటున్నా వా? నువ్వు బలవంతంగా లాక్కుపోతే బల్పకట్టు మిదనులచి కాలవలో కురికి చచ్చిపోతాను. కానీ ... యి౭టికిాాను ... రాముడూ: నువ్వు లేకపోతే నేను (బతకలేనురాః.... ఒక్కసారి సాహనఠ చేస్తే జీవితమంతా సుఖ పడతాము. ఎక్కడినైనా వెళ్ళిపోయి వోయిగా ఆనందంగా | బతుకుదాం. ఎప్పుడూ మనమిద్దరం కలిసివుందొం, నన్ను తిర వాళ్ళుందరు, న్‌న్ను కొర్ర వాళ్ళందరు. అబ్బః ఎంత ఆనందంగా వుందివాః?”. రాధ వొళ్ళలతా గజగజ వణుకుతోంది. సీడుస్తోంది. రాముడు రాధని పొదిపి పట్టుకోన్నాడు.

వాడి కెన్నడూ లేని శక్తి బలం వచ్చాయి.

"అమా శ్రయిగారూ:ః సిశేవి భయపకకలడి. కొఠిచెం వై ర్యంగా వుండలడి. ఆలాగే వెళ్ళిపోదాం, మిమ్మల్ని నా జీవితమంతా గుండెల్లో కూర్చోబెట్టుకుంటాను. పదండి బలడెంతో సేపాగదుో” ఆంటూ రాధని నెమ్మదిగా నడిపించాడు.

బండి దూరంగా ఆగింది. లై ఖులేవు. రాధక్‌ స్పృహతప్పుతో న్నట్ట వుంది. తల తిరుగుతోంది. ఏమీ తెలియటంలేదు. “రాముడూ!” ఆంటూ తెలివితప్పి మీదికి వాలిపోయింది. రాముడు థైఠ్యంగా రాధని ఎత్తుపవెళ్ళి బఅడెక్కాడు. పెట్టంతా చీకటి. తడుముకొలటూ. ఒక బల్జమీద రాధని

116 అ౦ఢకార6లో పడుకోబెటీ...తొను తం దగ్గిర కూర్చుని రాధని ఒళ్ళోకి రీసుకుని .4. ఇంకా వణుకుతోన్న ఆమె ఒళ్ళు నిమురుతూ పొదివి సట్టుకుని కళ్ళు తుడుచు కుని రాధ చెంపమీద గాఢంగా ముద్దు పెట్టుకున్నాడు.

బండీ కదిలిందిం

నః న్‌ |

రాధ రాముడితో వెళ్ళిపోయిన ఏడాదిన్నరకి...వాళ్ళిద్దరూ వజ వాడలో ఫలానాచోట వున్నారని ఒకసారి వెంటాాది పవరుబట ధాన్యం నేరానికి వె శే అక్కడ నమ్మకంగా తెలిసింది.

బేరగాళ్ళతో వ్యవహారం ముగించుకుని వెంకటాదది బెజవాడ్‌ బయళ్లేరాడు,

అసలు రాధ సాహసఠ చేసిందని విన్న రోజున వెంకటా ది అంద రిలాగా ఆళ్చర్యపోలేదు. జరగాల్సిందెటో జరిగిందన్న అత సహజంగా విన గలిగాడు. రాధ ఎక్కడేం కష్టపడుతుంటోనని చాలా బాధపడ్డాడు. బావ కోసథ మాతల రాధమీద కోపం చూపించాడు..._.పోలీసుఅకు రిపోర్చి సానుం జేయిల్లో తోయిసాను. దీన్ని తీసుకొచ్చి కాహృ చేతులూ కట్టి పడేసాను. అని దొలధూలలు చేళాడు.

నరిసయ్య దేనికీ ఓప్పుకోలేదు---” ఇప్పుడు యింటికి తీసుకొచ్చి దానికి 'పెళ్గిచెయ్యలేక. ఈ నింద నేను భరించలేను, సరే వాడితోటే వుం డనీ, ఇక ఆది నా కూతుగుకాదు” అని కూతుర్ని వెదికించే | సయత్నా లేమీ చెయ్యలేదు నరసయ్య. కొన్నాళ్ళు అవమానంతో, సిగ్గుతో (పజఆ మొహళ చూడలే పోయినా ఊళ్ళోవాళ్ళంత ఒక్కుమ్మడిగా రాధని పొగిడి రాముణ్ణి తిట్టిపొయ్యటంతో కొంచెల తేరుకోగిలిగారు.

వెంకటాపురల సఠంణరిదఠల తప్పిపోకుండా శకుంతలనిచ్చి పెళ్ళ శేయా లని నరసయ్యకి తగని ఆంాటఠి పట్టుకుంది... *మాపిల బుదిమంతు రాలు, గుణవంళతువంాలు, తంశడినీ, మేనమామనీ తప్ప పూయు మొగ వాడిని చూసి ఎరగదు. ఇంట్లో నమ్మకంగా ఏడాదిపాటు తిష్టవేసి, ఆ విళ్వాస ఘాతకు డింత పనిచేశాడు. పిల్ల మనసు విరిచేశాడు. దాన్ని మభ్య పెట్టి తీసుకుపోయాడు.” అని పెళ్ళి సంబంధంవారికి చెప్పించాడు.

రఠఅగనాయక మ్మ కేకల

“రెండో పిల్లని చేసుకోండి: మీకూ మాకూ చెగిపోనక్కరలేదూో అని సూచన చేళాడు.

పెళ్ళి పెద్దలు మండిపడి *.. ఇత ఘోరల జరిగింతర్వాత మా కింకా మీతో సంబంధమా? పరువు మర్యాదలుగల వంశ మనుకున్నాళల, మా తాతలు, ముతాలూ, ఏనాడూ ఇలాంటి కుటులబాలతో వియ్యాఅలద లేదు. మా వలళం అగ్ని వో[తంలాంటిది! మా యిలటా వఠలటా యిలాఠిటి అఘాయిత్యాలు జరుగలేదు” అని పదిహేడు తరాల చరి[తలు గడగడా అప్పజెప్పాడు.

అన్నీ భరించాడు నరసయ్య. అందర్నీ చర్జారనిచ్చి.... ఈ వేడిలో సంబంధం ముటి పెట్టకపోతే అడ్డమైన వేధవా బిగిసి కూర్చురిటాడు.” అని ఆలోచించి---అఆయ్యా | నాకున్న దొక్క కూతురూ .44. ఒక్క- కొడుకునూ, నాఆసి పొస్తుఅన్నీ వాళ్ళవే, నేనేం కట్టుకుపోకానా?. పిల్లని చేసుకుంటే సరేసరి లేకపోతే పాతి కకరాలిచ్చి ఏ కూటిలేని వాళ్లో కొళ్ళుకడిగి కన్యా దానం చేసి యింట్లో పెట్టుకులటాను. షీ పరువు మర్యాదలకన్నా = మా పరువు మర్యాదలేమీ తీసిపోవు. నా ఖర్మ కాలి ఈ నాటికిలా అయింది" అని తెగేసి చెప్పేళాడు.

పెళ్ళి పెద్దలు ఆలోచించారు. వాళ | నంళ మర్యాదలు పాతి కెకరాల కన్నా ఎక్కువ విలువచేస్తాయని వాళ్ళకి నమ్మకంలేదు. పెళ్ళికొడుకు తండి జేటలత మొహంపెట్టి “బావగారూ : మీరలా మనసు కష్ట పెట్టు కుంటే యిలకేం చెయ్యగలఅలి సరే; కానివ్వలిడి. మన చేతుల్లో ఏములది* అంతా పరమాళ్ళుడి లీల, వాడే ముళ్ళేసి వుంచుతాడు” ఆని తేల్చేశాడు వేదాంత బలలతో.

వై శాఖమాసలలో గరుంతలకి పెళ్లయిపోయింది. నరసయ్య గుండెల మీద కుంపటి దిగింది?! తొలి ఏడాదిలో అత్తవారింటికికూడా వెళ్ళి రెండు నెలలులడి వచ్చింది శకుఠతరల

ఆఅ ఏడాదిలో వెంకటాది భార్యపోయింది, ఆవిడకు జబ్బు చేసిఠి దని తెలిసి పది పన్నెండేళ్ళ తర్వాత వెళంకట్మాది భార్య దగ్గరికి వెళ్ళాడు, రాజామణి భ ర్రనిచూసీ ఏడ్చిలది,

120 ఇ౦6ధకారలఠలలో

నా తప్పులన్నీ క్షమీంచమన్నాడు వెళకట్నాది “స్స సేద నా కెప్తుడూ కోపల లేదు. నా వళ్ల మీకు సంతోషలలేదని, *,.నా వికొరపు మొహల మీకు చూపించలేక తప్పుకున్నాను” అని చెప్పింది,

వెలంకటాది పసిబిడ్డలాగ ఏడ్భాడు--- “రాజా; నిన్ను సుఖపెట్ల లేదు. నిన్ను కాలదన్నుకుని నేను సుఖపడలేదు. నీ ముందు నిలబడీ అర్హత నాకు లేదని నే నింతకాలం నీకు కనపడలేదు అన్నాడు.

రాజామణి భర మాటలు నమ్మింది. బాలా సంతృ ప్తి పడింది---- “*బ్సీవితాఆయిపోయాయి. ఒకరి మనసు వకరికి తెలియకుండానే గడిచి పోయాయి. ఇప్పటికైనా మీ మనసు తెలిసి నాకు సంతోషంగావుంది" అంది. సద్నాలుగేళ్ళ కూతురు అరణని భర్తకి అప్పగించింది. వెలకట్నాది వొళ్ళో నిశ్చింతగా కష మూసింది రావామణి,

తర్వాత ఎక్కు.వకాలల కూతురు దగ్గిరే వున్నాడు చెలకటాది అస్వుడప్పుడూ రాధకోసం సాధ్యమైనన్ని విధాల వాకిబు చేస్తూనే వున్నాడు.

ఏణరఠఅ తర్వాత ఆచూకీ తెలిసింది కొంచెలి... పీచ్చిపీల కనబడితే

థి శ్రి

బాగుండును” అని ఆరాట పడుతూనే [(పయాణల చేశాడు ఏలూరు నుంచి,

రాధవాళ్ళు పున్నమ్మతోటలో వురిటున్నట్టుగా వివరాఅన్నీ తెలుసు కున్నా, వాకబు చెయ్యటం చాలా కష్ట మైంది.

ఇలటిములదు రెండు బక్కచిక్కిన గేదెలు కద్రేసివున్నాయి. ఒక వొంటెద్దుబండి దించివుంది. దాని పక్క ఒక చక్క-టీ ఎద్దు పడుకుని నెమమ వెస్తోండి. వాకిట్లో ఒక ఆడమనిషి పేడ చేస్తోంది. నలభై యేళ్ళ వయస్నుంటులది. చూడగానే మనివ్ని మలచిదనిపిస్తోంది. వెంకటా[డి సంళ యిస్తూనే దగ్గిరికి వచ్చాడు.

“ఎవరు కావాలి బాబూ :; అందా మనిషి కొంచెల ఆక స

రఠఅలగినాయక మ్మ గల్ల]

“క; ఇంట్లో ఎవరున్నారు 1”

ఇల్లు మాదే బాబూ; వుంకోళ్ళు అద్దికున్నారు.”

“రాధ అనే అమ్మాయి ఇక్కడెక్క-డో వుండాలి నీకు తెలుసా

“ఆ పిల్లికి మీ రేంటవుతారు ”

“*మేనమామని, ఆ అమ్మాయి యిక్కడే వులదా ?ొ ఆతృతగా ఆడీగాడుం

ేడచేసే మనిషి చాలా ఆశ్చర్యంగా చూస్తూ పక్కన కుండలో నీళ్ళతో చేతులు కడుక్కుంది. లేచి యిలటిచూరు దగ్గిరికి వెళ్ళి__ “రాధమ్మా: మీ యిలటికి సుట్టాలొచ్చా రమ్మోయ్‌;” అని గావుకేక

వెంకటా.ది గుండెలు దడదడలాడాయి. “నిజంగా రాధని చూసానా 1. ..అభయ్యో పిచ్చితల్లి 1” అనుకుంటూ సర్మిభమలగా ఎదురు చూళాడు,

రాధ బయటికొచ్చి వెంకటా, దిని చూసి విస్మయంతో 688 ఒక్క క్షణల అలటోళన పడింది. అంతలోనే చిరునవ్వు తెచ్చుకుఠిటూ..-దగ్గిరికి వచ్చి.... “రా మామయ్యా ః లోపలికి రా ః;” అంది సంతోషంగా.

వెంకటాది తన కళ్ళని తాను నమ్మలేకపోతున్నాడు. రాధ పచ్చగా బొద్దుగా వుందిం ముతగ్గా వున్న నీఅంచీర కట్టుకుంది. ఓంటిమీదెక్కడా చిన్నమెత్తు బంగారల లేదు. బిగినీ గొలుసు....గాజులు .... జడగంటలు .... ఏవీ లేవు. మొహం కళకళ్ళాడుతోలదిలాోరా మామయ్యా? అంది వినయంగా.

వెలంకటాది కొంచెల వొలిగి గుమ్మంలోంచి వసారాలోకి వెళ్ళాడు. వీధి కనపడకుండా దానికి తడికలు అర్షఠ పెట్టారు. అందులోనే నులక మంచల *.. వంట గిన్నెలూ =... ఇటికల పొయ్యి *ం, రెండు మూడు కుఠడలూ *., దండెంమీద కాసిన్ని గుడ్డలూ ఏ660 అన్నీ ఒక్క చూపులో కనిపిలబాయి. రాధ గబగబా ఒక పల్చటి దుప్పటి మలచలమీద పక్క చేసి...”కూర్చ్పో మామయ్యా ః ఇ౮ా కూర్చో....” "కొంచెం మంచినీళ్ళు

16]

122 అ౦ధకారఅలలో తాగుతావా ₹ అని అడక్కు-లడానే తెళ్లి రేకు గ్లాసుతో కుఠడలో మళఆచి సీళ్ళు ముఠచి యిచ్చింది.

వెంకటా[ది ఇంకొ నమ్మలేకపోతున్నాడు, మంచినీళ్ళు అలదుకుని ఆనందంగా తాగాడు. అతనికి ఎన్నడూ అనుభవితచనలత దిగులుగా వుంది, గుండెల్లో దుఃఖం సుళ్ళు తిరుగుతోంది.

“రాధా 1 అన్నాడు.

“కూర్చో నూమయ్యాః నా 3ళతో సలతోషంగా వుంది. కానీ నువ్వు చాలా చిక్కిపోయావుో అంది రాధ మాటల్లోకి దిళచుతూ.

వెంకట్మ్నాది నుఠకమంచం మీద కూర్చున్నాడు, రాధ కూడా పక్కన కూర్చుంది,

వెంకటా ది అప్పటికి కొలిచెల తమాయిలచుకుని.... “రాముడెక్కడి కెళ్ళాడు ?” అన్నాడు,

రాధ వసారాపక్క గదిలోకి చూపిస్తూ... “లోపల పడుకున్నాడు. ర59డు రోజులనింనీ జ 3రఠి. ఇప్పుడే కొలచెం నిద్రపట్టింది. కాసిన్ని వేడి నీళ్ళు కరాచీ వుంచుదామని పొయ్యి అంటిస్తున్నాను. నువ్వొచ్చావు చెప్పు మామయ్యా అందరూ బావున్నారా 1 శకుంతలా ; .... గోపాలలి ... మా నాన్నా...

“ఆం అందరూ బాగానే వున్నారమ్మా । శకులతలకి ఏడాది కిందటే పెళ్ళయింది. ఇప్పుడత్తారింట్లోనే వుంది."

"శకుంతఅకి 'పెళ్ళ్లయిపోయిందా 1! ఏ వూరు?”

“అప్పుడు నీకు కుదుర్చుకున్నాం చూశావా?! ఆ సలబంధమే. పాతి కెకరాలిచ్చి పెళ్ళిచేశాడు ల్సి నాన్న. నువ్వే యింత తొలదరపడి [బతుకంతా నవ్వుఆపాలు చేసుకున్నావు. లోక్ర ంమాటలావుంచు, నీ మట్టుకు నీకు సుఖంగా వుందా? .... ఈ యిళ్లేమిటి ? ఈ వాక మేమిటి? అస లీలాంటి గుడ్డలెప్పుడన్నా కట్టావా ఇలాతిటీి బతుకు లెప్తుశన్నా చూశావా? ఏపిటోనమ్మా నా కడుపు చెరున్నై పోరోంది నిన్ను చూసోంటే వెంకటా ది కలఠల దుఃఖలతో వొణికిలది.

రఠలఅగనాయక మ్మ 1ఏల్పి

రాధ నవ్వుతూ.----మామయ్యా ; నేనంటే నీకెంతీ అభిమాని

కొబట్టీ నువ్విలత బాధపడుతున్నాను. కానీ....నిజంగా నేను చాలా సంతో షఠిగా వున్నాను ః నాకే చీకూ చిలకా లేదు 1ో

క్‌ ఆ ఉన్నావు. చూస్తూనే వున్నాను నువ్వెంత ఆనందంగా ఉన్నావో...”

రాధ నవ్వుతోనే ఉంది.---- “ముతక బీరలు కట్టుకునేవాళ్ళూ, మట్టి కులడల్లో వండుకునేవాళ్ళూ ఆనందలగా ఉండరా మామయ్యా కం ఆనందాలూ, విచారాలూ మనసుల్లో ఉంటాయి. నా మనసు ఆనందంగా వున్నప్పుడు ఏ గుడ్డ కడితేనేం ? ఎక్కడ తింటేనేం

మనసు *...మనసు అంటావు, దానికింకే సుఖాలు అక్క-ర్రేదా ? ఎలాలటి వలశంలో పుట్టావు * ఎలాంటి యింట్లో పెరిగావు ! ఇక్కడ ఇంత దర్మిదం అన భవిస్తున్నావు. తెలివితక్కువ పని జేళావని నీ 'కెప్పుడూ అనిపించలేదా * నాతో చెప్పకపోతేమానే. నీ కడుపులో నీకా బాధ ఉండదూ ? పిచ్చిపిళ్లవి కాకపోతే యింత సొహసం చేస్తావా శిల

రాధ నవ్వుతూ చూసింది---

“నేనిలా చేస్తానని ఏ జ్యోతిష్కుడైనా చెపే గడగడా వణికి చచ్చిపోయెదాన్ని. కానీ...యిప్పు డేమనిపిసుంటో తెలుసా? మనుష లెలాంటి సాహసాలైనా జేసారు జేయించే పరిస్థితులుం టే, నిజల మామయ్యా 1 నే నంత గొప్ప వలళ మర్యాదలూ .... సిరిసంపడలూ వదిలేసి రాముడితో వచ్చేశానంటే అతనంటే నా కెంత యిష్టమో యిప్పటికైనా తెలియలేదా నీకు? తప్పుపని చేశానని ఎప్పుడూ అనిపించలేదు. లోక నిలదకీ, పేదరికానికి బాధపడలేదు. ఇలా తెగించకులడా ఆ రాతి అక్కడే వులటే నా (బతుకు ఏమైపోయేవోనని తల్ప్చుకులటే యిప్పటికీ గుండెలు దడదడ లాడతామి. రాముడూ నేనూ అడుక్కు-తిన్నాసరే, మాకు యింత ఆనందంగానూ ఉంటుంది” రాధ మొహఆ కళకళ్ళాడుతోంది.

వెలికటాది ఆశ్చర్యపడ్డాడు, ఈ పాటికి రాధ చాలా చికాకులోపడి వృంటుతిగనీం--తనని చూడగానే బావురమలటులదనీ, కొలత వూహిః

124 అలధకారలలో

చాడు, ఇంటి కొచ్చేసా నంటులదని కూడా అనుకున్నాడు. వస్తాననకీ పోయినా చివాట్లు పెట్టి తీసుకుపోతే బావుంటుందని అభ్మిపాయపడ్డాడు. కాని రాధ మునపటికన్నా ధైర్యంగా, గిడుసు కబుర్లు చెప్తోలది

“న్ని మూట్రలేపీ నేకు వినిపీలఅచుకోను రాధా 1 నాతో తీసుకుపోతాను ః వొచ్చెయ్యి” అన్నాడు కోపంగా,

“రాముణ్ణి కూడానా £”

“*వాడెందుకూ **

ఆస్ట మ్మాతం ఎలదుకూ *ో

“నీ కిలా ఎంత కాఅల గడుస్తుంది ?”

• శీవిరమళంతా యిలాగే గడుసుంది దేవుడు చళ్లగా చూసేంంలొ

వెంకటాదది చాలా నిధాల తర్కించాడు. రాధకి అధై ర్య కఠలిగలచి, ఎలాగైనా వొప్పించాఅని | పయత్నించాడు. రాధ తొణకలేదు. నిశ్చింతగా మాట్టాడుతోంది. రాధ మళ్ళీ యిం౭టికొస్తుందన్న నమ్మకం పూర్తిగా పోయింది--”*ఆసలు మీ కిక్కు డెలా గడుస్తుంది శి అన్నాడు ఆప్యా యతఆగా చివరికి ఓడిపోయి.

రాధ నవ్వుతూనే చెప్పింది--- *నా ద్గర ఉన్న బంగారల ఆంలా అమ్మేసి, ఒం టెద్దుబండి, ఎద్దునీ కొన్నాఠిం ఇప్పుడు అదే జీవనాధారళ, ఫా 6లేదు బాగానే గడుసున్నాయి రోజులు” అంది.

“ఏవిటోనమ్మా నీ థధైర్యఠ నాకు అంలు చిక్కటలలేదు. భగ వంతుడు నీ కింత గుండె” నిబ్బరం ఎందుకిచ్చాడో 1 నీ తల్మ( డీ గొప్ప ఆ స్తీపరుడు, ఎందర్నో పేద సాడల్ని పోషించగలడు. నువ్విక్కడ, రోజుకో రూపాయి డబ్బులు తెచ్చుకుని, రెక్కాడితేగొని డొక్కాడదు కదా పెకి ఎంత గంభీరంగా వున్నా, నిన్ను తల్చుకుని 4 నాన్నెంత కుమిలిపోతున్నాడో తెలుసా అమ్మా 1”

రాధ మొహంమీద యింత'సేపూ దిగులు కనిపించలేదు. “నాన్నని చాలా బాధ పెట్టాను మామయ్యా ః చిన్నప్పటి నులచీ నాన్న మమ్మల్నెలత అపురూపలగా. పెంచాడో ఎప్పుడూ మర్చిపోలేను మామయ్యా । అమ్మ కూడా లేదు ఈ వయసులో ఆయనికి. ,.తలవలప్పలు. *,.నా మూలాన్న

రఠఅగనాయక మ్మ 155 'పిద్ద దిగులు, ళకులంతఅ నాన్నని సంతోష పెట్టింది. అలాంటి కూతుర్ని చూసుకులటే తం్మడి రంత ఆనంలదలి మామయ్యా లో రాధ కళ్ళు చెమ రల్బాయి,

“హోనీలేమ్మా ।! నువ్వు బాధపడకు, అవివేకుఆమై మనల అను కుంటాలగాన్కీ ఏదీ మన చేతుల్లో లేదు. భగవంతుడు మనల్ని బొమ్మ ల్లాగ ఆడిస్తాడంటారు 'పెద్దలు ఆది సీజమేనేమో అనిపిస్తుందప్పుడప్పుడూ” అని

రాధ మేనమామ మొహళల ఆశగా చూస్తూంా

“మామయ్యా భగవలతు డొకలా నడవమంటే మనల ఎదురు తిరిగి యిలకోలా నడుస్తున్నామేమో ఎవరికి తెలుసు... నా కోసం యింత బాధ పడుతున్నావు కొబట్టి అడుగుతున్నాను. ఇక్కడ మాకు డబ్బు యిబ్బరఠిది తప్ప యితర విచారాలేమీ లేవు. రాముడు రోజూ బండి తోలుకు వెళ్ళకపోతే గడవదు. యిలా ఎంత కాలం కష్టపడగఅడు చెప్పు + నువ్వు [ప్రయత్నిస్తే మేమిద్దరం కొంచెలి సుఖంగా ఉండటానికి ఏమైనా చెయ్యగఅవు, నేను రాముణ్ణి వదిలేసి వసానన్నది కఠలో కూడా జర గదు. చెప్పుకోవలసిన [పపంచం యిప్పటి కెలాగూ చెప్పుకుంది. శకుంతల క్కూడా పెళ్ళయింది. ఇప్పుడు మా యిద్దర్నీ చేరదీ స్తే నాన్నకేం చిన్న తనం 1....పోనీ ఆ వూళ్ళో వద్దు. రోజూ మా మొహాలు చూడలేడు. ఎక్కడైనా మాకో చిన్న ఇల్లు కట్టించి, నాలుగెకరాల పొఆఠలి ఇవ్వ కూడదా ? నేనూ నాన్న కడుపునే పుట్టానుకదా* నా ముద్దు ముచ్చట్లు తీర్చకపోయినా, నేను వుసూరు మనకులడా-ాతరృణమో పణమో యివ్వ వచ్చుకదా ఫొ అంది దిగులుగా.

వెలకటాది కొంచెం ఆశ ఏర్కపర్డాడు.

“*న్సవే లోకలలో వుండి మాట్లాడుతున్నావో సీకు తెలియటల లేచు రాధాః మనుషులు యిఠలత ఉన్నశంగా యింత విశాలంగా, ఆళో చించి, ఆచరించ గలిగితే, లోకల యిలా ఎలదుకులటురదమ్మా రం క్ప్సీ నాన్న మెనికిఐచ శానిక్య్కూడా ఒప్పుకోలేదంటే నిన్నెంత అస

126 అలధకారం౦లో హ్యీించుకుని వొదిలేశొడో ఆలోచించుకో మీనాన్న లాంటి వాళ్ళకీ **. మనిషి బలహీనతలు తెలియవు. సుఖ దుఃథాలు తెలియవు పదిమంది అవునన్నదే అవును, కాదన్నది కాదు, అందరి జీవితాలూ గానుగెద్దులాగే నడవాలి. గాడి తప్పకూడదు, లేకపోతే లోకం [భపష్టమై పోతుందను కులటారు. లోక రివాజులు ధిక్కరించి లేచిపోయిన నీకు యిల్హూ, వాకిలీ ఏర్పాటు చేస్తాడా 9 ఏ తద్దినాల పంతులకో దానం చేస్తాడుగానీ, నీకు చిల్లిగవ్వ దక్క-నిస్తాడా ? పిచ్చిపిల్లవి నీకు లోక జ్ఞానం బొత్తిగా లేదు. ”

రాధ నికాశపడి దిగులుగా కూర్చులది. చటుక్కున లేచి -_- "రాముడు లేచినట్ట.న్నాడు. ఉతిడు మామయ్యా.” అంటూ పక్కగదిలోకి వెళ్ళింది,

రాముడు అప్పుడే పక్కమీద లేచి కూర్చున్నాడు. రాధ దగ్గిరికి వెళ్ళి భుజాఆమీద చేతులేసి ఎలావుందిొ ఆంది ( పేమగా చూస్తూ

“ఇప్పుడు తేలిగ్గా వులది. అన్నల తినేసాను.” అన్నాడు రాధ శేతులు పట్టుకుని.

“*పషెపం ,... ఏమేం కూరలు కావాలో చెప్పు అందిం

రాముడు అలిగి---“నా ఆకలి మీకేల తెలుసు *ొ అన్నాడు.

నాకు కాకపోతే ఎవరికి తెలుసుంది ! ఈ ర్యాత్రికి ఎలాగో కొంచెల పాలుతాగి పడుకోవాలి, రేప్పొద్దున్న బారూ అన్నం ఫెగతాను

“సిళ్ళచారు, నాకేం అక్కలర్లెదు. ౪

• స్టోన్సి పప్పుచారు”

“*ల్బద్‌ీ అక్క ర్లిదు.”

ఆ వేపలపులుసో ఫో

“మీరే తినండొ అని మళ్ళా పడుకున్నాడు రాముడు. రాధ పక్కలో కూర్చుని చెవిలో చెప్పింది.

“నువ్విలా దెబ్బలాడితే బావుండదు. మనింటికి చుట్టారొచ్చారు. వసొరాటో కూర్చున్నారు. శ

రఠఅగనాయకమ్మ బి

“చుట్టాలు రాకపోతే మన యిల్లు యిల్లుశాదొ !? ఆంత సరదాగా వుంటే దారినపొయ్యే వాళ్ళని పిల్చుకొచ్చి భోజనాలు పెట్టి ముచ్చట తీర్చుకో రాదూ

రాధ నవ్వుతూ లేచి.._.“మామయ్యా నువ్వొచ్చావని చెపే రాముడు నమ్మటంలేద” అంటూ వసారాలోకి వెళ్ళిలది.

రాముడు నిర్దాంతపోతూ పక్క మీదనించిలేచి బట్టలు సర్దుకుని గుమ్మలలోంచి వెంకట్నాదిని చూళాడు-ా”అఆయ్యగారూ ఖో అన్నాడు ఆళ ఎర్యంగా బయటికొచ్చి తలవంచుకుని నించున్నాడు.

“కూర్చో రాముడూ ? ఒంట్లో బాగా లేదట. కొంచెం తేలిగ్గా ఉందా + అని పఠఅకరించాడు వెంకట్నాది.

రాముడికి అయోమయంగా ఉంది. మతిపోయినట్టు వులది. తన కళ్ళను తను నమ్మ లేనంత ఆళ్చర్యింగా ఉంది. తను పఇసినపనికి మన్నించ మని వేడుకోవాలని ఉంది. మాటరాక అలాగే నించున్నాడు. “కూర్చో రాముడూ ః ఎప్పట్నిలచి జ్వరల 1 అన్నాడు వెలకటాాది, రాముబ్ది ధై ర్యపుచ్చాలని.

వెంకట్నాదిని రాముడు థ క్రిగాచూసి--

“అయ్యగారూ పాపిష్టాణి. నా తప్పుఅన్నీ కాయండయ్యగారూ :” అన్నాడు వినయంగా .... “అమ్మాయిగార్ని చాలా కష్ట పెడుతున్నాను.” అన్నాడు సిగ్గుపడుతూ.

రాధ కోపఠ తెచ్చుకొనిలోరాముడూ జ్వరంతో యిప్పుడా గొడద అన్నీ ఎందుకు ? నువ్వు నన్నేమీ కష్ట పెట్టటంలేదుగానీ మూమూలుగా కూర్చుని మాట్లాడవోయ్‌. లేకపోతే వెళ్ళి పడుకో. సుబ్బమ్మ పొలు పొయ్య గానే కాగ పెట్టి యిసాను” ఆంది.

వెంకట్నాదది లేచి రాముడి భుజాలు పట్టుకుని “కుర్ఫో రాముటు? | నీ తప్పేంలేదు. దాని [కతుకు బశారుపాలు చెయ్యకుండా తెగించి వచ్చి నందుకు అషణంగా చూసుకొంటున్నావు. ఆఅంతేచాలు. ఇలా ర్చో జాధపచకు, మనసులో పాత గొశవలేఎు పెట్టుకోకు. భగవంతు ఘు

128 అఅథఢకారలలో

యిద్దిరికి ముడి పెట్టాడు. నువ్వు దానిమెళ్ళో తా? గట్టకపోయినా మీ రిద్దరూ భార్యాభర్త లే, పది కాలాలపాటు సుఖలగా వుఠడలడి. నువ్వే దిగులు పడి *.కృఠగిపోయావంటే అది బెంగ పెట్టుకులటుంది. ఇద్దరూ థై ర్యలగా.. సఠతోషంగా [బతకండి” అని నచ్చచెప్పాడు.

రాముడి మొహం కొలచెల తేటపడింది. రాధలేచి పొయ్యి అంటిల చింది, పక్కి-ంటి సుబ్బమ్మ వాకిట్లో గేదెల పొలుతీసీ, గుమ్మలలోకి వచ్చి పాలు పోసింది. రాధ అఆ పాలు కాగ బెట్టి చల్లార్చి, ఇద్దరికీ యిచ్చింది,

*రాధా ? నీకు చెప్పటల మర్చిపోయాను. మీ ఆ త్తయ్య పోయిల దమ్మా ః:” అని విషయాలన్నీ వివరలగా చెప్పాడు వెంకట్నాది- రాధ చాలా వఏిచారపడింది.

“అరుణ ఎక్కడుంది!” ఆంది.

“ధాంతి నికేతనల అనీ కఠకతాలో మలచి ఐడివుంది. అక్కడికి పంపించాను, ఇక దాని పూచీ నాకులేదు. అది బాగా చదువుకుని దాని జీవితం ఎలా కావాలంటే అలా చేసుకుంటుంది. నీ గురించే నేనేమైనా చెయ్యాలి” అన్నాడు పట్టుదలగా.

అ శతణంలోనే రాధకి పుధ్రైడు ధైర్యం వచ్చింది. నవ్వుతూ రాముడి మొహంలో చూసిలది---

“మా మామయ్య నన్ను తీసుకుపోతా నలటున్నాడు వెళ్ళిపోతాను” అందిం

రాముడు వెలకట్నాది ఎదుట మాట్టాడడానికి తటపటాయిస్తున్నాడు,

వెలంకటా[ది కూడా రాము డేమంటాడోనని.._రాధని తీసు కెళాను రాముడూ ;” అన్నాడు,

తెలటోయాడు రాముడు, రాధని చూళాడు. ఆతృతగా చూసోంది. “యిప్పుడు మీర తీసుకె శే అందరూ తలోమాటా అని కాకులు పొడిచి నట్లు పొడుసారు.” అన్నాడు దిగులుగా.

“ఫర్వాలేదులే. కొన్నాళ్ళకి వాళ్ళే వూరుకులటారు. నే వెళ్ళి పోతాను.” అంది రాధ మొవూం పక్కకు తిప్పుకుని,

రఠలగినాయక మ్మ 129

రాముడు కొంచెల కోపలగా....రావటం పోవటల అంతా మీ యిష

మేనా ౪ అన్నాడు. ల

కనా యిష్టలకొక నీ యిష్టమా శి నుచ్వేల నన్ను పెళ్ళిచేసు

కున్నావా ?1...” అని నవ్వి---”చూడు మామయ్యా ఎంత కోపఠి రాము

గిన ? ఈ మధ్య కొత్తగా నేర్చాడు. పెత్తనం చేస్తున్నాడు” అంది ఫీర్యాదు

సూం

న్‌ తటయమితే వెళ్ళిపోలడి పెద్దమ్మాయిగారూ [ో అన్నాడు రాముడు కూడా నవ్వుతూ,

“వెళ్ళక ఎల్లకాఆల సీ దగ్గరే ఉంటాననుకున్నావా +” అని నవ్వి “ఇంకా నన్ను పెద్దమ్మాయిగారనే పిలుస్తున్నాడు బూమయ్యా | ఎంత చెప్పినా వినడు” అంది రాధ కోపంగా.

“దానికేములదిలే. అతని కెలా ఆనందలగా వుంటే ఆలా పిలుసాడుం మరి నేను వెళ్ళిరంానా అమ్మా ।$” అసీ లేచాడు వెంకటానది.

రాధ కొలచెల బిక్కమొహలఠి వేసిలది, ..*ఈ ర్మాతి ఉండకూడదా మామయ్యా 1”

పిచ్చి తిల్లీ: ఉండకూడదనా ? ... ఈసారి వచ్చి ఒక నెలరోజులు ఇక్క-_డే ఉంటాను, *,.రాముడూ * నీకు మళ్ళీ మళ్ళీ చెప్పక్కరలేదు. రాధ కష్ట సుథాలన్నీ నీ చేతుల్లో ఉన్నాయి. మీ జ్రీవతమలతా ముందే వుంది. స్‌ ఇద్దరా పొరపొచ్చాలు వచ్చాయో. * లోకల ఆడపిల్ల) బతకనివ్వదు. నా (పాణాలన్నీ షీ ఇద్దరి మీద ఊంటాయి..రాధా। మీనాన్న నీకేమీ ఇవ్వక్క- ర్లెదు. ఆ ఏర్పాట్లన్నీ నేనే చేసాను. నువ్వేల దిగులుపడకు” ఇద్దరికీ ధైర్యం చెపూ జేబులోంచి పర్స్‌ తీసి వంద రూపాయలు తీసీ రాధ చేతుల్లో పెట్టాడు వెంకట్నాది.

“ఎందుకు మామయ్యా 1” అలది రాధ సిగ్గుపడుతూ, “గీసికే ములదమ్మా ః నా దగ్గర యింతే ఉంది. లోపల పెట్టు.”

రాధ డబ్బు అలదుకుంది.--- మళ్ళా ఎప్పుడువసావు మామయ్యా ?

• ంనెల్లాళ్ళ కోసారైనా వినఐడుతూ ఉండాలి.”

“ఆలాగేనమ్మా | శతప్పకు*డా వస్తాను. రాముడూ వెెరానా [ో

17]

శల0 అ౩తఢకారలలో

“పదండయ్యగారూ 1” అలటూ రాముడూ, రాధా వెలకటాదితో బయటికి వచ్చారు.

“మామయ్యా” అంది సిగ్గుపడుతూ రాధ, “నాక్రిప్పుడు నాలుగో నెల నువ్వు తప్పకులడా మనవణ్డో, మనవరాలినో చూట్టానికి రొవాలొ అలదిం

“అవో :ః అలాగా 1” అంటూ వెంకటాదది ఆనందపడ్డాడు--- “ఇా[గ తగా ఉండమ్మా : ఆ వేళకి నేనుకూడా ఇక్కడే ఉంటాను.” అని ధైర్యల చెప్పి వదల్లేక వదల్లేక వెళ్ళిపోయాడు.

రాధ ఇంట్లో కివచ్చి దుఃఖల ఆపుకోలేక బావురుమలది, రాముడు రాధని దగ్గరికి తీసుకుని..--ఏడవకలడి. మీ మామయ్యగారు రావటం ఎలతో మంచిదైంది. ఇక మనమళచి చెడ్డలన్నీ అయనే చూసుకుంటారు, భయంలేదు. మీరు సంతోషంగా ఉంటేగాని నాకు ధైర్యం వుండదు” అని ఆప్యాయంగా ఓదావ్బాడు.

రాధ కళ్ళు తుడుచుకుని...-”“నువ్వు పడుకో రాముడూ । ఒళ్ళు మళ్ళా వేడిగా ఉంది చూడు. పడుకో ఇక్కడం” అంటూ నుఅకమఠలచథి మీద దుప్పటి సర్దింది.

రాముడు పడుకున్నాడు.

రాధ పొయ్యిలో పీడకలేసీ, కుండతో నీళ్ళ పెట్టింది.

ఏవరమ్మా వచ్చినాయన ? గొప్పాయాన్లా ఉన్నాడు. సీ మేనమావ న్నడేః?” అంటూ గుమ్మంలోకొచ్చి కూర్చులది. సుబ్బమ్మ. సుబృమ్మకీ ఆఅలతవరకూ రాధ చాలా గొప్పయింటిపిల్లి అని తెలియదు. కాస్త చదువు కున్న పిల్లకాబోలు అనుకులది,. రాధ నిరర్భ్వయలగా అంతా చెప్పిందిం మేనమామ తమకి ఇల్లూ వాకిలీ ఏర్పరుసాడనిహూడా చెప్పిలది అనందంగా సుబ్బమ్మ ఆశ్చర్యపోతూ..-ఎంత పని జేసీనావమ్మా+” అంటూ బుగ్గ్‌న చెయ్యేసుకులది.

ఖి ని ఠః

రాధకి నెలలు నిండే లోపల రెండు మూడు సార్ల నచ్చాడు చెంకట్ళాది. రాధ సంగతి ఆమె తల్యడ్రితో చెప్పలేదు. నరసయ్యకి కూతురుమున కోపల విసమెళత్తుకూడా తగ్గలేదు ఆల “వాళ్ళ ఆచూకీ

రతఅగనాయక మ్మ 0. నా చెవిన పడింటో ఇచ్దరిసీ నరికించేస్తాను.” అన్నాతొవసారి మవో పౌరు షలగాం

ఇంకా కొన్నాళ్ళు పోనిమ్మని వూరుకున్నాడు వెంకట్టాది. తను వెళ్ళిచూసి డబ్బుయిచ్చి వస్తున్నాడు. రాముడు రాధ మనసు బాధపడ కుండా చూసుకులటున్నాడు ఇప్పుడు రాధ కే విచారమూ లేదు, తఠిడి అదరించళపోయినా-- మేనమామ తనని వాదిలిపెట్టడని నిర్విబారలగా గడుపుతోంది.

రాధకి నెలలు నిలడాయి, ఇరుగు పొరుగువాళ్ళ సాయలతో పురుడు పోసుకుంది. కొండపల్లి బొమ్మలాఠలటి ఆడపిల్ల పుట్టింది. తడి పోలికలూ, తల్గిరంగూ, అంత అందమైన కూతుర్ని కన్నలదుకు మురిసిపోయిలది రాధ,

“పాపకి మా అమ్మ పేరు పెగదాల.” అన్నాడు రాముడు,

“మ్సీ అమ్మ పేరు కొకపోతే అమ్మమ్మ పేరు పెట్టుకో. నీ కూతురు నీ యిస్టల” అంది రాధ.

“వూరికే అన్నాను. మా అమ్మ పేరేవిటో నాకు గు ర్రేలేదు. మీ మామయ్యగారి పేరు పెడదాలొ అన్నాడు మళ్ళీ,

“*సాక్రూ అలాగే అనిపించింది. ఆ త్తయ్యపేరు 'పెడితే మామయ్యకి చాలా ఇష్ట మా అత్తయ్య చాలా మఃచిది అందమైంది. ఆవిడ పేరు 'సెడదాల మామయ్య చాలా సలతోష పడతాడు

ఇద్దరూ బాగా ఆలోచించి కూతురికి “రాజరాజేశ్వరి” అని పేరు పెట్టుకున్నారు. ఈ సంగతి చెప్పాలని రాధ మనసు ఎంత ఉరకలువేసోన్నా వెంకటా[ది రెండు నెలల నించీ రాలేదు. కిందటసారి వచ్చినప్పుడు వొంట్లో బొవులండటలలేదని చెప్పాడు డబ్బు యిచ్చాడు మళ్ళా రాలేదు. రాధ ఉ త్తరం రాద్దామని ఆలోచిలచింది. ఒకసారెప్పుడో వెంకటాది చెప్పాడు-- తొందరపడి ఉ త్రరాలేమీ రాయద్దని.

“మామయ్య ఇవ్వాళ్ళ వస్తాడు రేపు వస్తాడు” అనుకులటూ ఎదురు చూసోలిది రాధ.

ఫు ఖీ న్‌

193 అఆ౦ంధకారలలో

అ గెరాజ్యాల దుర్మాకమణతో (పారంభమైన రెలడో (పపలచ యుద్ధల అప్పటికి మూడేళ్ళుగా జరుగుతోంది.

ఇండియాని స్వతం[త రాజ్యంగా [పకటిస్తే ఇండియా దురాఠకమ ణకు వ్యతి రేకంగా [ప్రత్యక్ష యుద్ధంలో పాల్గొలటుందని కాల గెసు కేసిన తీర్మానా అన్నింటినీ [బిటిష్‌ [పభుత పలి బుట్ట దాఖలా చేసింది.

1049 మార్చిలో జపాన్‌ సేనలు రంగూన్‌ని ఆ| కమిలఅచుకోవటలతో ...-[పపంచమంతా వీచిన యుద్ధ వాయువులు ఇండియావేపు మళ్ళే పరిస్థి తులు ఏర్పడ్డాయి.

(బిటిష్‌ [పధాని చర్చిల్‌ పలపిన తోలుబొమ్మ [కీప్పు రాయబారల విఫం మైంది,

యుద్ధ సూచనలు దేశాన్ని భయకఠిపితం చేస్తున్నాయి. తూర్పు సరిహద్దు నుంచి వేలాది కాందిశీకులు వచ్చిపడుతున్నారు. భారతదేశం మీదకు రాబోయే జపాన్‌ దాడులనించఛి [పజల్ని రక్షించే చర్యలేవీ [ప్రభుత 09 తల పెట్టటంలేదు. [ప్రజలకు యుద్ధ పరిణామాల నెదుర్కోగలఅ శక్రియుక్తుఅనిచ్చే కాల్మగెస్‌ పథకాఆన్నిటనీ త్మీవంగా అరికట్టిలది.

నిరాశా నిసృహలఅతో, భయా౭టోళనఅతో అఆమటించే [ప్రజా సీకాన్ని వు త్రేజకరమైన గాలధీజీ రచనలు (పభావితల చేస్తున్నాయి. స్మామాజ్యవాదాన్ని, నిరంకుశత్వాన్నీ ఎదిరిలచి దేశసా వ్రతీలి[త్యం సాధిలి చటం అంతవరకూ జాతీయ సమ స్యేగాసీ.__ఈ యుద్ధకాలలలో దురాక మణకు దిగిన రాజ్యాఆతో వ్యతిరేకంగా పోరాడి, ఆకమిత దేశాల సా ౧ఈల [త్యాన్ని రక్షించటం._.ఆదే ధ్యేయంతో భారతదేశ సా వతం త్యాన్ని, సాధిలచటల ఆంతర్జాతీయ సమస్య అయింది.

[ప్రపంచ స్వాతంత్య [ప్రయోజనాల కోసల 19042 ఆగస్టు 8న కాల గెసు సంస్థ ఓక తీర్మానం చేసింది. వెను వెంటనే దేశమలతా [ప్రముఖ నాయకుఠ అరెస్టులు జరిగాయి,

విదేశీ వికృత పాలనను అమితలగా ద్వేషిలజే భారత [పజానీకలి ఘనస్థితి ఈ సంఘటనలతో పరిపక్వమైలది. శతాబ్దాల తరబడి అమానుష పాఠనలో నీచ బానిసత ౧9లో మగ్గిన (పజానీకలి, పీ విధమైన సలదే

రఠలగనాయక మ్మ 183 శాలూ, సంకేతాలులేకుండానే, యుద్ధ పభావలలో తలి త్తిన రాజకీయ చత న్యంతో 44 “క్రీట్‌ ఇండియా” నినాదంతో ఆవేశపూంతంగా తిరగబడింది. [ప్రభుత ర అధికార చిహ్నాలరైన అస్తుఆన్నింటిమీద దాడిచేసి సర నాశనల నేసింది. ఉద్యమళల, పల్లెల్లోనూ, పట్టణాల్లోనూ, దేశమలతా అన్నీ రంగాల లోనూ, వీద్యార్టులూ, కర్షకులూ, కార్మికులూ, నిరుపేదలూ ధనవంతులూ, [బహ్మాలడమైన (పదర్శనలూ, హరాళ్ళూ, సమ్మెలూ, బంద్‌లూ జంపారు, (ప్రజల్లో హఠాత్తుగా బయల్లేరి పెనుతుఫానై ముంచెత్తిన విష్ణవాలు చూసి అదిరిపోయింది. [ప్రభుత వ్రం [| పజల్ని కరంగా నిరలకుశంగా.... అఆమాను వలగా. ,.ఆణచివే సే [పయత్నాలకు తలపడింది. [ప్రభుత గ్‌ పోలీసు మిఠి టరీ దళాలు ....[పదర్శకుల్ని తుపాకులతో.__.నేలవారు విమానాఅలోనిలచి మిషన్‌గన్స్‌తో కాల్బాయి. కన్నీటి బాంబులతో ములచెతాయి. ససబఅంతో విజ్బలభించిన [పభుతా 0న్నిః మహశ క్రివలత మైన సాయుధ సైన్యాన్ని దాస్య శృఠిఖలాలు తెలచుకునే వీరోచిత సాహసంతో దేశం [పాణాలకు తెగించి ఎదిరిరిచింిది.

ఫలితలగా వందలాది స్రీ పుకుషులు గాయపడ్డారు. వేలాది తుపా కుత కెరయ్యారు. నిశ్చిలతలగా జై ళృపాఅయ్యారు. వీరోచితంగా వురికంబా లెక్కారు. సా వ్రతల[త్య సమువార్థనకు [పమాణాలు జేసి అక్షరాలా పాటించిన దేశభక్తులలో వెలకట్లాది ఒక చిన్న చైతన్య కెరటం. కల్గోలితసము[ దమై పొలగిన ఆగస్టు ఉద్యమలలో వెంకట్టాది పోలీసు తుపాకుల కెరయై మర జీలచిన సంగతి రాధకు తెలియలేదు.

ఃః నక న్‌

రాజేశ్వరికి ఐటోనెల వచ్చింది. వొళ్ళుచెయ్యలేదు సన్నగావున్నా ఆరోగ్యలగా ఉంది. రాధకి పిల్లని చూసుకోవటల కష్టగాలేదు. పొరుగింటి సుబ్బమ్మ తల్లీలాగ మంచిచెడ్డలన్నీ చూసుంది.

వెంకట్టాది రాజేశ్వరి పుట్టిలతర్వాత రానేరాలేదు. పైకి కాలక్నే సల జరుగుతోన్నా డబ్బుకీ యిబ్బండిగానే వుంది డబ్బుమాట అలావుంచి అసలు మామయ్య ఎందుకిలా మర్చిపోయాడోనని రాధకి చాలా దిగులుగా ఉంది. వెంకటా దివచ్చి ఎక్క-డో చిన్న యిలుకట్టి .... ఏదో కొలత ఆధారథి

కే ఫైన ఆం౦ంధకారం౦ంలో

చూపిస్తా నన్నప్పటినుంచీ రాముడికి చాలా దై ర్యంగావుంది. కొని యింత కాఅం ఆయన రాక్రపోవటానికి కారణం తెలియక మనసు పరిపరి విధోఆ శంకిస్తోలది.

యుద్ధలి వెనకబిడుతులదని అందరూ చెప్పుకులటున్నారు.

యుద్ధల కబుర్లు విలటోన్న రాధకి మేనమామ గురించి ఒక అను మానల వచ్చింది. గాంధిగారి పిలపువింటే ఆయన ఎక్కడా ఆగడు. దేన్నీ లెక్క-చెయ్యడు. నాలుగైదు నెలలకిందట జరిగిన సమ్మెల్లో పోలీసు కెదురు తిరిగి జెయిల్లోకి వెళ్ళాడేమోనని.చాలా దిగులుపడింది రాధ. ఎన్ని సంవత్సరాలఅకొసాడో తెలియక జెయిల్లో వున్నా ఒక ఉ త్తరల ముక్కయినా రాయలేదేమా అని బెంగపడిలది.

రాముడూ రాధా రోజూ వెంకట్టాదిని గురించి మాట్లాడుకుని, = ఫర్వాలేదు. ఎప్పుడో మామయ్య హఠాత్తుగా వస్తాడు అని డైర్యం చెప్పు కోవటలి అఅవా ట్రైంది.

నన్ను నమ్మి తెగించి వచ్చిన తర్వాత ఆలాగే థై ర్యలగా ఉలడాలి. క్సీ మామయ్యగారొచ్చి మన మలచి చెడ్డలు చూస్తారని మనం ఆనుకోలేదు కదా?” అన్నాడు రాముడు చాలాసార్హు,

“నిజమే రాముడూ. నాకేల భయంలేదు. కాని మామయ్య కబురు తెలిస్తే సంతోషంగా ఉంటులది నాకో అంది రాధ.

ఇద్దరూ కూతుర్నిచూసి, భయాలూ, దిగుళ్ళు మర్చిపోతారు. మామయ్య ఏమయినా ఆ స్తియిస్తే రాజేశ్వరి పేర రాయిలచాలని రాధ అఖి (పాయల. ఆ పిల్లి బాగా చదువుకుని ఎంతో గొప్పదవుతుందని తండి విళ్వాసఠి.

“*రాముడూః రేపట్నులచి పిల్లి పెద్దదయితే మనల యిలా పిలుచు కులటూవుంటే అది నవ్వదూ? అందుకని. ..ఏమండి అని పిలుసాను నిన్ను, మా వాళ్ళంతా భ రల్ని అలాగే పిలుసారు" అలది రాధ, న్‌్‌

“వాద్దండీ: మనమధ్య ఆంత మామ్మూలు సంబంధం ఎప్పుడూ వుండకూడదు. మీరు నా కెప్పుడూ దేవతే, భార్మకాదు. నేను మీ మీద

రదఠఅగినాయకమ్మ 1లిర్‌ పెత్తనం చేసే భర్తననుకున్నారా!? మీరు అన్నీ వొదిలేసి (పాణాలకు తెగించి వచ్చేశారీ రాముడికోసల. ఆ రాముణ్ణి మీ దాసుణ్ణి అంతే.” రాధ ముగ్గురాలై రాముడి గుండెలమీద తఆ ఆస్బుకులది ఆమ శరీరమలతా కఠిపిలచి కళ్ళు చెమర్చాయి. గాఢంగా ముద్దు పెట్టుకుంది. లోకా చారలతో ఏ భార్యా వీభ ర్తకీ ఇవ్వని అధిక్యత ఆతనికిచ్చి మహోన్నత స్రానంలో 'పెట్టుకులది. స శః ఠి రాజేశ్‌ 6రికి సంవత్సరఠి నిండిలదిం తల్లీ తలడి చేతులు ఆందిస్తే పట్టుకుని నడుస్తోంది. చిన్న చిన్న తప్పటడుగులు వేసోంది. ముద్దు ముద్దు మాటలు పలుకుతోలది. కూతురి మొహం చూస్తే ఆనంద సము్ముదం అవు తుంది రాధ మనస్సు. తలీడి కచ్ళా....నవ్వ్యూ.... అంతా పుణికిపుచ్చు కుంది రాజేశ్వరి... “అమ్మాః....అమ్మా....” అని పిలుస్తూ ఎప్పుడూ చుట్టుచుట్టూ తిరుగుతులదిం తలిడి యిలట్లో వులటేమా తం తల్లి భాయలికి రాదుం రోజులెలత నిశ్చింతగా నడుసోన్నా రాధ మనసు మేనమామ కోసల బెంగతో ఆలనుటిస్తోంది. నాలుగ్లెదు నెలల కిలదట రై ర్యలజేసి జర్‌ ఉ త్రరంకూడా రాసిలది...-- మామయ్య; నామీద నీ కెందుకింత కోపం వచ్చింది? నీ కోసి మేమిద్దరల ఎంత ఆశగా ఎదురుచూస్తున్నా మో తెలు? నీ మనుమరాలుకూడా “తాత తాతి అని కలవరిస్తోంది. దానికి ఆత్తయ్య పేరే పెట్టుకున్నాం. ఎంత అందంగా వుఠటులదనుకున్నావుః నువ్వు వస్తావు.... వస్తావు.... అనుకుంటూ యిన్ని నెలలు కళ్ళు కాయలు కాచేళా ఎదురుచూశాము, మామయ్యాః నువ్వు మా కోసం ఎలాలటి అవసలూ పడ క్క-రలేదు. అప్పుడప్పుడూ మా కళ్ళకు కినిపించి.... వెళ్తావులడు. పుదైడు దైర్యల వస్తుంది నాకు. ఈ ఉత్రరం చూడగానే నువ్వు రావాలి, నీ (ప్రియ స్టన కాధం”

136 అలధఢకారలలో

రాముడు వొద్దన్నా వినకుండా ఆ ఉత్తరం పోస్టులో వేయిలచిలది వారంరోజులు .... రెండువారాలు .... నెలలు .... గడిచిపోయాయిగానీ .... జవాబు లేదు. మనిషి జాడలేదు.

రాధ రాసిన ఉ తరల....నరసయ్యకి ఆలదిలది ఆయన ఆ ఊ& త్తరల చదువుకుని చచ్చిపోయిన వెలకటా దిమీద, లేచిపోయిన కూతురిమీద పట్ట రాసీ ఆగహలఠితో ఉ తరం చింపేశాడు. రాధ సంగతంతా వెలకటాదదికి తెలుసన్న విషయల కొత్తగా బయటపడింది. అసలు రాధని రాముడితో వెళ్ళిపొమ్మని | పోత్సహించిందికూడా వెంకటా దేనేమో నని గిట్టిగా నమ్మకఠ కలిగింది నరసయ్యకి, వెలకటాాదీ అప్పుడప్పుడూ రాధ దగ్గిరికి వెళ్ళి వస్తా వులడేవాడన్న విషయఠ నరసయ్యకి బోధషడింది. తన కీ విషయల మాట మాతంకూడా చెప్పని బావమరిదిమీద ఆయన అభిమానమంతా యిరిగి పోయిలది.

రాధ ఎక్కడున్నదీ ఆఉ త్తరఠవల్ల అలతుపట్టలేదు. తెలిసినా ఆయనేమీ పట్టించుకునే స్థితిలోలేడు. సంగితులేవీ తవ్వుకోకూడదని ఆయన పట్టుదిల. నాలుగైదు రోజులు కూతురు రాసిన ఊత్తరలి మనసులో రెపరెప లాడి ఎగిరపోయి9ది.

మేనమామ దగ్గర్నుఠిచీ జవాబైనా రాకపోతే చూసి చూసి మనసు రాయిజేసుకుంది రాధ. భారమంతా భగవంతుడి మీదవేసింది..._“నువ్వే దిక్కు- మాకు. మనుషలఅంచరూ మమ్మల్ని వదిలేశారు, క్చ్‌ష్టాః నువే ఏ దిక్కు మాకు" అని (పార్టించింది. క

తనగురింశే తను ఆలోచించుకులటే రాధకి ఎప్పటికప్పుడే తగని ఆశ్చర్యం కలుగుతుంది. ఎక్కడ పుట్టిందిః ---ఎక్కుడ "పెరిగింది! 404 ఇక్కడ రాముడితో: .... అప్పుడే మూడు సంవత్సరాలుః” తనని

రీ అగనాయక మ్మ ఫ్ర?

రాముణ్ణీ తల్లివండుల్ని రూడా చేసిన కూతురు । ఇది విధి జేయించిన పని తొకిపోతే మానవమా[ తులవల్ల జరిగేదేనా ?....*ఏదీ మన శక్తిలో లేదు, జగన్నాధుడు తన విలాసల కోసం మనుషల్ని ఆడిస్తా డలటాడు వేదాంతులు, గుళ్ళో పూజారిగారు. పుాణాలు చదివే పంతులుగారూ, హరిదాసూ, అందరూ అలాగే చెప్పేవారు. భగవంతుడే నన్నిలా ఆడిసోంటే నేనేం చెయ్యగిఆను శొ అనుకుంది రాధ,

తర్వాత మేనమామ సంగతి కూడా విస్మరించి 6686 ఉన్నంతలో సుఖంగా వుండటానికి అలవాటు చేసుకుంది.

అనాడు మామ్మూలుగానే తెల్లవారింది. రోజూలాగే సూర్యుడు ఉధదమిలచాడు. రోజూ౮గే రాధసో షనం చేసి పూజ చేసింది. రాముడు దణ్ణం పెట్టుకుని కూతురు చిట్టి శేతులతో దణ్ణం పెట్టించాడు

“*దేస్సడా నాకు బాగా అనమని చదువు రావలొ ని కూతురుతో మాఏ బప్పిందాడు =... “కిష్టయ్యా ః చిన్నపిల్ల మాట నీకు తెలిసిందో లేవో ... మా అమ్మాయికి బాగా చదువు రావాలొ అని కోరుకున్నాడు రాముడు,

రాధ క లప్షుడి విగిహాన్ని భక్తిగా చూస్తూ రాముడి పక్కన రూర్చుంది._.”మన రాజు పెన్టదై బాగా చదుపుకున డాక్టరమ్మవుతుంది. మెనమిన్షరం ముసలి నాళ్ళమై రాజు దగ్గరే వుంటాము. రాముడూ ! ఆలత సంతోషించే కాఅం వస్తుందఠటావా ఫొ రాధ కళ్ళు ఆపయత్నలగా చెమర్చాయి. కఠకం భారమైంది. రాముడు భుజం క్సీవ తల పెట్టుకుంది. రాముడు రాధ తలా, ఒళ్ళూ సిమురుతూ ...- ఓదొర్చాడు---”ఊరుకోలడి 'పెప్టమ్మాయిగారూ 1 మీ రెప్పడూ బాధ పడకూడదు, [పపంచంలో ఇంత మలది (బళుకుతున్నారు. మనం [బతకలేమా ఫొ రాధ అంతలోనే మనసు నిబ్బరం శేసుకుని లేసుకుని లేచి రాముడికి చద్దన్నఠి పెట్టింది.

తర్వాత రాముడు రోజులాగే బండి వేసుకుని వెళ్ళిపోయాడు, నాధ వఠిటచేసి, కూతురికి నీళ్ళుపోసి, ఇల్లు సర్దుకుని, ఆంలి కడుపుతో రాముడి కోసం ఎదురు చూస్తూ హూద్ప్చుంది,

18]

188 అఅలధకారలలో

రోజులాగా రాముడు మధ్యాన్నల తిరిగి రాలేదు. వరసగా కిరాయి తశలితే సాయంతం వరకూ రాకపోవటథి మామ్మూలే. కానీ రాముడు రాకముందే. ,.ఎవరో నచ్చి చెప్పారు.--రాముడు బండికి లారీ గుద్దుకుని ధర్మాసుషతిలో కన్ను మూకొడని.

విధిః విధిని విశ్వసీలజే రాధని విధి కరంగా శ2ఓలచింది. “భగ వంతుడు తన విలాసం కోసల మనుషలతో ఆడుకుంటొడని భగివంతుడి లీలలు తల్చుకు మురిసే రాధ భగవంతుణ్ణి మర్చిపోయిలది. “రాముడకా .... రాముడూ 1...” అని పిల్చే నోటికి వివామం లేదు... “నువ్వెక్కడికి వెళ్ళిపోయావు రాముడూ +” అన్న శోకానికి అవధుక్లేవు. రాధకి నిదా సారాలు లేవు, రా తింబవళ్ళు లేవు. చావు పుట్టుకల స్దానం లేదు. కలటి ముందే లోకమూ లేదు... రాముడి మృతకళేబరం తప్ప---- "రాముడూ ౯ నా దగ్గరికి రా రాముడూ! నా కళ్ళకి కనుపించు రాముడూ * నిన్ను చూడాఆని నా గుండెలు తపిస్తున్నాయి రాముడూ ౯” అన్న ఆవేదనకి ఆఅంతంలేదు,”

"ఓక్‌ ఆర్హవాతి రాధ వెరి అజళంతో ఇంటి దూలానికి తాళ్ళు దిగిసోంచే సుబ్బమ్మ కని పెట్టి రాధని బలవంతలగా వారించి--- “ఇలాంటి పనులు చేసీ నా కొంప పొడెట్టకమ్మా. నన్ను పోరీసోళ ,ల్లో కీడవకు, రేపొద్దున్నే నీ కుతుగ్ని తీసుకుని ఎలైనా వెళ్ళి పొ అని సిర్మొహమాటలగా చెప్పేసింది.

రాధ సుబ్బమ్మ కాళ్ళమీద పడి భోరున ఏడుస్తూ--- “నువ్వే నాకు తల్లీపి సుబ్బమ్మా ॥ నన్ను వెళ్ళగొట్టకు. నా కెవ్వరూ లేవ. ఆయిన వాళ్ళందరూ వొదిలేశార. భగవంతుడు కూడా వదిలేశాడు. నా కెక్కడా దిక్కులేదు. ఎక్కడా. నిలున నీడలేదు. సుబ్బమ్మా, నీ గుమ్మలలో బారెడు చోటు చాలు ఎక్కడకీ వెళ్ళమనకు” అని ఏడ్చింది.

సుబ్బమ్మ కూడా తర్వాత జాలిపడి రాధని ఆదుకులదిం పిర్లిని శేరతీసి కూడూ సీళ్ళూ చూసిలది.

రాధకి విడవడల తప్ప యమిళలకోదారి కనపడలేదు, ఏడవకపోతే మనసుకి కాంతి వొరకటం లేదు,

రఠిగనాయక మ్మ 1$0 రాముడు పోయి మూడు నెలలైంది. రాధ చిక్కి. శఆ్యమ్రైంది. (బతికున్న అస్థి పంజరలిలా వంచి. సుబ్బమ్మ రాధ నెంతో ఓదార్చి, ఎన్నో సొామ్యాలు చెప్పి, ధైర్యం నూరిపోసి, కాస్త కన్ను తెరచి పిల్లకు చూసుకునేలాగ చేసింది. పిల్లకు వారఠి రోజునించీ జ్వరం. తిండి తినదు. సాలు తాగదు. కక్కు._కుంటులది. మూసిన కన్నెరక్కులడా పడివుంది. “రాధమ్మా నువ్వు దగ్గిరకి దియ్యక ప్‌ళ్లి బెంగట్టుకంది. దానికోసమన్నా నువ్వు లేచి తిఏగితే గానీ వల్లకాదు.” సుబ్బమ్మ రాధని మందలించింది. రాధ కూతురు సితిని చూసి భయంతో పిల్లను అక్కున చేర్చుకుని పొదివి పట్టుకుని... పిర్ర మంచిచెడ్డలు చూసు కోవటఠలో మునిగింది. వారల పది రోజుల్లో రాజేశ్యరి తేరుకుంది. కూతురు తల్లి దగ్గిర ఆడుకులటూ వుంటే రాధ కాస్సేపు పట్టపగలే కన్ను మూనుంది. ర్మాతుష న్మిదపట్టదు. జరిగించదలతా తల్పుకు తల్చుకు విసుపోతూ వుంటుంది. భగవంతుడికి రాముణ్లీ తీసుపపోవటం విలాసమా. తనని దిక్కులేని పక్షిగా చెయ్యటమే ఆనందనూ ? నమ్మలేక ఏడుస్తూ వుంటులది నిశ్శబ్దంగా, రేపెోోగ* ఎవంాగ గిడుస్తుంది జీవితం * ఎంళకాలం చూసుంది సుబ్బమ్మ ? ఏ9 చెయ్యాలి. ఎక్కడికి వెళ్ళాలి! రాముడు లేకుండా ఇక్కడ ఎంతకాఆఠ వుండాలి. తెల్లవార్లూ రాధ తెంపులేని ఆలోచనలతో, భయంతో, నిండుకొచ్చే కళ్ళు తుడుచుకుంటూ, ని దపోయే కూతుర్ని బుజగిసూ కోకాలధకారంలో కాలం గిడుపుతూంది. “ చేఓకసారి సుబ్బమ్మ అంది-- “ఆ మధ్యి మీ మేనమామ వచ్చే వాడు. ఆయన కబురంపి మీ పుట్టింటి కెళ్ళిపోమ్మా $ పుట్టింటి గురించి తల్చుకునే ధైర్యల లేదు రాధకి. మామయ్య సమాచార తెలుసుకుంటే చాలు. *ఏీదో ఒక దారి చూసుకోవాలి అన్న తహతహతో కొంచెం ఆలోచించి కామాక్షికి ఉ త్తరం రాసింది. కామాన్‌ ః నన్ను మీరందరు మర్చిపోయి వుంటారు. నేను రాధని, నా మీద సీ కంత అసహ్యంగా వున్నా నన్ను మన్నించు. ఇప్పుడు చాలా కష్టలలో

140 అ6ధకారఠ6లో వున్నాను. మా మామయ్యకి ఒకసారి నా కబురు అందజెయ్యి. ఆయన వూళ్ళో లేకపోతే ఎక్కడ వున్నాడో, ఏమిటో వివరల నాకు తెలి సేలాగ రాయి. నేను ఎక్కడ వుండేది ఇందులో వివరంగా రాస్తున్నాను. నువ్వు రాసేవు త్తరలి కోసం ఎదురుచూస్తూ వుంటాను, కామాక్షీ ! మీ అందరి లాగా నేను లోకజ్ఞానలి కఅదాన్ని కాదు. అకద్ద చెయ్యకుండా జవాబు రాయి. మా చెల్లి ఎక్కడ వుంటో తెలియక నీకు రాళాను. ఈ విషయాలేమీ మా మామయ్యకేగాని మా నాన్నకి చెప్పవద్దు. తప్పకుండా జవాబు రాయి, సీ స్నేహితురాలు, రాధ,

కామాక్షి పేరవచ్చిన వు త్తరం....కామాక్షి తం(డ్రి చింపి చదివాడుం వెలకటనరసయ్య కూతురు రాధమ్మ రాసిందని తెలియగానే మతిటోయిం దతనికి. పెళ్ళానికి చెప్పాడు. వెంటనే నరసయ్య దగ్గరికి బయల్దేంాడు, కామాక్షి తల్మడీ పేదవాడైనా, నరసయ్యకి మంచిచెడ్డలు చెప్పగల చనువులది. చొరవ చెయ్యగిఆడు. రాధ వు తరఠి రాసలదన్న మాట వినగానే మండిపడి ఆ వు త్తరల కళ్ళతో కూడా చూడనన్నాడు నరసయ్య.

*దానిమాూాట నా దగ్గ రెత్తకు సూరన్నా ఏనాడో చచ్చిపోయిల దనుకున్నాన్నేన” అన్నాడు రౌదలగా.

సూరన్న నచ్చచెప్పటానికి [పయత్నిస్తూ---”ఆలా అనేసే ఎలా గండీ నరసయ్యగారూ 1 చిన్నపిల్ల, ఏదో తెలిసీ తెలవని వయస్సు. అలా రాసిపెట్టి వుంది అయిపోయిలది. ఇప్పుడేదో కష్టంలో వున్నానని రాసింది, మేనమామగారిలకొ (బతికేవున్నా రనుకుంటూ వుంది పిచ్చిపిల్ల. కన్నతం్మడి మీరుగాకపోతే ఎవరాదుకుంటారు? ఒక్కసారి ఆ మంచిచెడ్డ లేంటో చూసీరలడిో అని బోధించటోయాడు.

నరసయ్య కాల్చే కాల్చే చుట్ట గుమ్మ 6 అవతల విసిరి...“ సూరన్నాః నేనిన్ని మాటల మనిషిని కొను. ఆది నా కడుపున పుట్టలేదు. సరేనా 44 ఇవతఆ పెళ్ళి సలిబలిధం చూసి, పది రోజుల్లో ఆగ్నం పెట్టి అంతా చేస్తే ఏల జేసిందయ్యా కన్నతం[డినన్న అభిమాన మేష్టైనా చూపిలచిందా!

రఠఅగనాయక మ్మ క్లేశ]

నన్ను నలుగుర్జో తలెత్తుకునేలాగా చేసిందా? మొండిములడాకొడుకుని గాబట్టీ బతికున్నాను గాసీ నాకే పౌవషం వృలటే ఎందులోనన్నా పడీ చావద్దూ ఊరుడఃరంతా నన్ను చూసి నవ్వినారు.... ఈ పాతురెక్క డులది సూరన్నా + 6 నేను కుదిర్చిన సంబంధంకన్నా, నా డగ్గర పొలేరు తనం చేసుకున్న కుతల తక్కువ వెధవ ఘనుడయ్యాడా దానికి?... సూరన్నా । ఇన్ని మాటలెలదుకు !....నేను జీవితంలో దాని మొవాల చూడటల జరిగే పనికాదు. ఇలా [బతకనియ్యి. నన్నింకా నవ్వులపాలు చెయ్యకు.”

సూరన్నకు ఏమీ పాలుపోక తటపటాయిస్తూ నించున్నాడు.

నరసయ్య వుడుకె తిన ఆవేశం అణుచుకోలేక_.__ “సూరన్నా * నీకేం తెలుసునా కడుపులో బాధ 44 వాళ్ళమ్మ పోయిం దగ్గర్నుంచీ పిలల్ని నా [పాణాఅకన్నా ఎక్కువగా. పెంచాను, వాళ్ళ అందచందాలు చూసుకుందా మనుకున్నాను. 'పెద్దదానికేం [టోహల తేళాను చెప్పు ?.... తం డినన్న మర్యాదైనా వుంచింది కాడేమయ్యా $,.. ఇంతి బతుకు బతికి ఎంత నవ్వుత పాలౌతానో ఆలోచించింది కాడమయా ? కష్టలలో ఉందెం ఉండనీ $---అది చేసుకున్న పాపమంతా దాన్నే కట్టికుడుపనీ 1.... కష్టాలు కాక సుఖాలకోసల వెళ్ళిందా? ఏటో మోజూకొద్ది రీసుకుపోయిన వెధవ నిర్వాకఠల చేసాడా దీన్ని? ఏమైతేగాక ఆఅవనీ....దాని చునమామ గుణాలే వచ్చాయి దానికి. దాని జీవితము* వాడి జీవి తంలా తెల్లారాలిసిందే” అని తేల్చాంయన.

“పోనీ నరసయ్యగారూ ॥ పుథైడాళతో రాసిలది పిల్ల. ఒకవంటో..... రెండొందలో ....”

“నిల్రిగివ( పంపను సూరన్నా । నన్నింకేమీ ఆడకు. దానికీ నొకూ కణనువుధం రీరిపోయి దా న గ్‌

సూరన్న యింటి కెళ్ళిపోయాడు.

రాధ కొమాక్షికి ఉత్తరం రాసిన సంతి అప్పటికి చొలా మందికి తెలిసిలది. కామాషి ఆ ఉత్తరం చవవమన్న వాళ్ళందరి దగ్గిరా చది వినిపించింది. “ఛీ! ఏఠ బుద్ధులు బాబూ । పోయిందిపోక మీ ఏఏ

$ీ4లి అఅంధకారం౦ంలో మొహఠి పెట్టుకుని ఉ త్తరం రాసిందో *ో అని అగిపోసుకున్నారు చాలా మఠిదిం

“పాపం ఏం కష్టాల్లో వుందోనమ్మా *” అని ఒకరిద్దరు శాలి పడ్డారు.

వూళ్ళో ఇంతమంది వుండగా రాధ తన పేర్ని ఉ తరం రాసిందని కొమాక్షకి చాలా గొప్పగా ఉంది--- “నా కెందుకు బాబూ ఇలాలటి వుత్తరాలు 1......మొగుణ్ణీ పిల్లల్నీ చూసుకోటం తప్ప... నా కిలాంటీ వేమన్నా తెలుస్తాయా? ఏడుసాయా $” అని ఏడవని సిల్ల వాబ్దీ లేవదీసి పాలిస్తూ కూర్చుంది కామా,

రెండు రోజు లాలోచించి సూరన్నే రాధకివు శ్రరం రాయించాడు. 'వెళకటా (ది సంవత్సరం (కిందటే పోయాడని ఆ వివరాఅన్నీ రాయించాడు, మొక్కిన దేవుణ్ణి మొక్కకుండా మొక్కగా కామానికి పండంటి కొడుకు పుట్టాడని రాయించాడు. రాధ వుత్తరం వాళ్ళ నాన్నకి చూపిసే ఆయన మళఠడిపడ్డాడనీ, ఆయనకి కోపం తగ్గేవరకు ఎన్న కష్టాలనైనా ఓర్చుకోమనీ, అయినా ఆడదాని జీవితానికి ఒక హద్దూ పద్దూ వుండాలని, లేకపోతే లోకం పక్కున నవ్వుతుందనీ, ఇప్పటివైనా నిలకిడగా [బతకమనీ, శకుంతల ఆ త్తవారిలట్లో వుందనీ. గోపాలం చక్కగా చదువుకుంటున్నాడనీ, ఇంకా చాలా సంగతులు రాయించాడు. ఓక ఇరవై రూపాయలు మశియార్జరు కట్టించాడు. జాలిపడి, ఎస్సుడైనా బెజవాడ వసే చూడటానికి రాగలఆనని హామీ యిచ్చాడు. ఆడదాని [బతుకు అరిటాకులాంటిదన్న సామెతలన్నీ జ్ఞాపకలి జేసి రాముడితో గొడవలు పడక, వాల్లే నమ్ముకుని వినయలగా బతకమని _-- సందేశంతో ముగించాడు.

ఆ ఉ తరమలంతా రాధ చదవలేదు, మేనమామ పోయాడన్న వా ర్తతో కుప్పకూలిపోయింది. మామయ్య వచ్చి కడుపులో పెట్టకులటాడు, ఈ పిల్లని "పెంచుకుంటూ ఎలాగో. కాఅం గడపొచ్చని కొంచె ధైర్యం తెచ్చుకున్న రాధ పూ రగా కంగివోయింది. ఇక ఎవ్వరూ దిక్కు- లేరు. భగవలతుడు సగపట్టాడు, దారీ తెన్నూ లేదు. తల్మడి చేరనివ్వడు, ఆయన

రీంగనాయక మ్మ శబ కోపథ తగ్గేదాకా ఓర్చుకోవాలి, “అయ్యో ః ఇంకా ఎంత జరిగిజే నీ కోపం తగ్గుతులది నాన్నా 1?” అని ఏడవటం తస్ప ఏమీ చెయ్యలేక పోయింది రాధ, ఠి థి శ

అప్పటికి రాముడు పోయి నాలుగు నెళలు దాటింది. అఆలతకాలల చిల్లినివ్వ సంపావన లేకులడా రాధని సుబ్బమ్మ చూసింది. మనిషి తేరుకోగానే తన దారి తను చూసుఎంటుం దనుకుంది. ఆ దారటూ కని పించలేదు రాధకి. *మి వూ రెల్లిపోరాదా రాధమ్మా శి అంది సుబ్బమ్మ ఒకి నాడు,

“ఆ వూరు ముహత నేను చూడలేను సుబ్బమ్మా 1” అని ఏడిలది రాధ-__-పిల్ల నెవరనా జ మంచి వాళ్ళు 'పెంచుకులటే యిచ్చేసాను” అంది ఏడుసూనె,

"మర్రి సీ మాటో

“నాకు ఫర్వాలేదు సుబ్బమ్మా. ఏదో దారి చూసుకుంటానుో ఆందీ ఒర క్రిగా.

సుబ్బమ్మ మందలించింది.---- “ర్షల్ని కన్నాక తల్టిపొతే తలిడి 'పెంవాలి. తండి హోతే తల్లి పెంచాలి. అంతేగానీ ... ఆ పసిబిడ్డ నే యమ్మకో అప్పగినా నంటావేంటి * బతుకనా షక్‌ కష్టాలకీ, సుఖాలకీ అన్నింటికి తలెంచాఅమ్మా 1” అని ధైర్యం చెప్పింది.

“నాసా పల్లం “పెంచుకోవాలనే వృంది. నా కేదన్నా (బతుకుతెరువు చూపించు సుబ్బమ్మా 1 అని [పాధేయపక్షింది రాధ,

“ఏం చెయ్యగలవమ్మా నువ్వు నాలుగిళ్ళు పాచిపని చేసావా ? ఈఊడుపుంకీ కోతలకీ ఎళావా? రాయిపని రప్పపనీ చేస్తావా ? ఏదీ నీవల్ల కాదులేమ్మా 1" ఆంది సుబ్బమ్మ.

రాధకేేసు పాలువోలేదు.

“"మాలాంచోళ్ళంగా న వ్వు బతకలపమా . సీ నచ్చితే ఓక్‌ మాటుండి. లేకవోతీ యింక నీదారి నీదే నేను మాతల ఎంతకాలల

కేత్తీక్తీ అఆఅలధకారలలో అదుకోగఅనమ్మా + నాకూ పిల్లా, జెల్లా వున్నారు. అళ్ళ కష్టనుఖలి చూడాలి.

“ఏల మాట సుబ్బమ్మా ? చెప్పు. తప్పకుండా నువ్వు చెప్పినట్లు విలఅటాను”ో అంది రాధ కంగారుపడి,

“న్సవ్వు గొప్పోళ్ళ పిల్లవే అనుకో. అయితే మ్మాతల నీకు నచ్చి నోడి కోసం అన్నీ వదిలేసుకున్ననాడే పేడరాలివై హోయావు. ఇప్పుడింక సీకేం వుండి? కులవూ. లేదు. గోోతవూ! లేదు! చేతిలో చిల్లిగవ్వ లేదు. ఆఅవపునలటావా *ో

"సుబ్బమ్మా | అవన్నీ నువ్వు చెప్పాలా 1 నాకు తెలియదా? నా కిపుడేమె లేదు. హోరుగాలిలో పెట్టిన దీపం౮ా వున్నాను. నా కసలు (బతకాలని కూడా లేదు సుబ్బమ్మా | ఈ క్‌డ్డ, ఈ బడ్డ =. నా కాళ్ళకి అడ్డం పడుతోంది. దాన్ని దిక్కులేనిదాన్ని చెయ్యలేక. నేనే వొదిలేస్తే, .. ఎవరేం బాధలు పెడతారోనని ... ఏ రోడ్డ మద ఆడుక్కులటుంటోనని =. "అమా డ్‌! అమ్మా 1 అని ఎంత అలమటిస్తుంటోనని గులడె రాయి చేసు కున్నాను, దుఃఖఠి దిగమింగుకున్నాను. సుబ్బమ్మా 1444, నేను కూడా బతక్క-పోతే నా కూతురేమైపోతుంది ! నువ్వెఠ చెయ్యమన్నా చేసాను సుబ్బమ్మా సీ దగ్గిరే పడెవుంటాను. ఈ కిష్టకాలంలో నువ్వె నన్ను భంవంతుడిలా ఆదుకున్నావు అని వినయంగా మాట్టాడింది రాధ,

సుబ్బమ్మ కాస్సేపు తటపటాయిలచి..... “నీ మీద నాకేం కోప మేఠటమ్మా ఏటో ఒక దారి చూసుకోమన్న మాటేగానీ,... 'పెద్దిరాజుగారనీ ఒకాయన నాకు బాగా తెలుసు. మసిషీ మలచోడు. సజ్జనుడు. బుడ్డి మంతుడు. ఆసీీపాసీ కలోడు. భార్య వుందనుకో. మొగాడి కేలంటమ్మా అటో ముచ్చట. నిన్ను కష్ట పెట్టకులడా కాలు కిందెట్ట నివ్వకులడా చూసు కుంటాడు. నీ.[ూతురూ నువ్వూ నచ్చిన తిండి తిని మెచ్చిన గుడ్డ కెట్టి నిక్షే పంలాగుఠిటారు. ,.” ళా

సుబ్బమ్మ మాట్లాడుతుంటే తెల్లటోతూ వింది రాధ

రళగనాయక మ్మ శీ

వింటోంటే అసహ్యలితో ... వ్యుకోషంతో కోపం వచ్చేసిలది.... “సుబ్బృమ్మా నే నెలాంటి మసిషి ననుకున్నావు! ఇది నీకు ధర్మమేనా ? ఏటో కష్టపడి (బతికే మార్గల చెబుతొ వనుకున్నాను, ఛీలీ ఇదా నువ్వు చెప్పేది... నా వాళ్ళందర్శ్ని నొదులుకొని ఎవరికోసల వచ్చానను కున్నావు! నా గాముడు నా మనసునిండా లేడనుకున్నావా ? రాము భగవంతుడు. వేరుచేశాడు గానీ మనువులు చెయ్యగలిగాం ? రాముటీ లేనంత మ్మాతొన నేనంత సీచానకి వొడిగడతా ననుకున్నావా*+ ఈ వొంటి మీవ చెయ్యి వేసే తాహతెపరికై నా వులదా ?...సుబ్బమ్మా 1 కోపం అను కోకు. న్యాయం కోసం మంచిదారి చూపించు. ఏ ఖోగభాగ్యాలూ ఆక్క-_ రదు. అవన్నీ కాళచన్నుకునే వచ్చాను సుబ్బమ్మా నీ కూతుర్నే అనుకో” ఆం ఎడ్చింది రాధ.

సుబ్బమ్మ కా స్త నెమ్మదిగా బుజ్జగిలచి--- “నీళు లోకం సంగతి తెలుపదు ధమ్మా చదువుకుగె పెన్హ పెద్ద తీతాలు తెచ్చుకుంటే బతకొచ్చు గా వొంటిపాటు ఆడది రష్టపడి బతకాంంటే మొగోళ్ళు నిఅవనివ్వరు. తల్డో, తండో, అబయినోళో అండ వుండాలి. నే నివ్వా?క్కడుల టే, కేపెష్టడో, ఏ కూతిరింటికో, కొడుకింటికో పోతాను. నీ దిక్కు నువ్వు చూసుకో వాలి. అచ్తమయినెధ ఎ కన్నె తి చూడకుండా, పన్నెత్రి పఆశరిలచ కుండా 'పెద్దోళ్ళ అలత చూసుకోవాలి. అప్పుడే సీ సరించి నన్ను యిద్దరు ముగ్గురు రవుడీ వెధవలు వాకబు చేశారు తెలుసా? నీ కేంటి తెలుసు! వీమ్యు కట్ట +తో కాపొడుతున్నాను. బాగా ఆలోచించుకోమ్మాయ్‌ ? తొంచరేంటి ?... కాదూ కూడదు తండి దగ్గిరికి వెళొనంటావా పద. తీసెకెగ్గి దిబెడతాను. కన్నతం డి. ..చం పేస్తాడా ? నరిక్తేన్తాడా *” అంటూ దైర్యం నూరిపొయ్యటానికి [పయర్నిలచింది.

రాధకి మతిపోయి మాటా మఆనీ లేకులడా విలటూ వూరుకులదిం సుబ్బమ్మ యిలకా చా౮ా పిషయాలు చెప్పింది. ఒకదారినబడి. సుఖంగా (బతికిన వాళ్ళ కథలు చెప్పింది. పాడు పనులీ మససొప్పక కాయకష్టం చేసుకుంటూ కొన్నాళ్ళు (బతికి ఏ దుర్మార్లుడో, బ౮ాత్క-రించగా. ఆళ్చు

10]

146 అలధకారఅలో హత్యలు చేసుకున్న వాళ్ళ గురించీ, [పాణాలమీద తీపితో నొళ్ళమ్ము కులటూ బతుకుతోన్నవాళ్ళ గురిలచీ చెప్పింది. చెప్పి. చెప్పి... “నువ్వు ఆలోచిలచుకో, చిన్నపిల్లవి కావు" అని లేల్చేసింది,

ఆ ర్మాతంతా రాధకి కన్ను మూతబడలేదు, ఇంత భయళఈకర మైన. పరిస్థితుల్లో చిక్కుకుపోవలసి వస్తుందనీ, అసలు మనుషులు యిళత సీచలగా [బతకగిఅరనేది రాధ వూహకి అందని విషయల, తల్చుకులటోం టే గుండెలు చెరువవు తున్నాయి. ఎక్కడి పుట్టిలది : ఎక్కడ పెరిగింది ః చివరికి ఉంపుడుగ తెగానా ఎవరికో ;

రాధ భయంతో గజగిజ వణుకుతూ నిర్ధారణ చేసుకుంది. ఓక్క సారి శకులతల దగ్గిరికి వెళ్ళాలని, 'శరులతల నాన్నతో చెప్పి ఏమైనా దారీ తెన్ను చూపిసుళలిదమోనని- ఆ వూహ కొంత కోలతపర్చిలది. కొంత అదటు తగ్గింది. పిల్లని పొదువుకుని పడుకుంది,

తెల్లారి సుబ్బమ్మకి చెప్పింది. చెళ్లేలిగారి వూరెళానని. రాధ మొహంలో ఒక చిన్న కాంతిరేఖ, కళ్ళల్లో కొంచెం ధైర్యల తొణికిసలాడాయి. జక మహా దౌర్భా* థం నించి తప్పుకునే వుపాయం తనకి తోచిందని సంతోషపకిలది. మానన చీక ఒకటి వుతికి ఆరేసుకుంది పిల్లకు తలరుద్ది తను స్నానం చేసింది. తల దువుఖకుంది. రాముడు పోయిలతర్వాత అప్పుడప్పుడు సుబ్బమ్మే రాధ జుట్టు చిక్కుతీసి ముడేసేది గానీ రాధ తనక్షై తను తలా వళ్ళూ చూసుకోలేదు. ఇలాంటి స్టితిలో రాధని చూస్తే తెలిసిన వాళ్ళివరూ పోల్బలేర. పెద్దింటీ పీల అని కూడొ తెలుసుకోలేరు, మనిషి చిక్కిపోయి, మొహంలో అందం స్‌ు ఎప్పుడూ కన్నీళ్ళు నీలడే కళ్ళతో, పుధ్రైడు దుఃఖంలో వున్నట్టు కన్చిసుంది. న్‌ భమైన గుడ్డల్లేవు. నల్లటి గాజులు నాలుగు తప్ప వొంటిమీద ఎక్కడా ఏమీ లేవు. రలగు కూడా చాల తగ్గింది. భగివలతుడు కాసలి పెట్టి తయారు జేసిన దీనురాలిలా వుంది.

“ఎంరిటాపురల దారీ అదీ నీకు తెలుసునా ళో అంది సుబ్బమ్మ ఉఅమునమూనీలచి,

రఠగనాయక మ్మ కేశ?

“మా మామను యెప్పుడో చెప్పాడు, ఏలూళ్ళో దిగి బస్సు వాళ్ళ నడిగితే చెప్పూ ? ఫర్వాలేదు. వెళా.ఏ” అంది రాధ.

మధ్యాన్నఠల నుఠలచి బయల్లేరిలది రైలుకి,

న్‌ నక న

వెంకటాపురం మెట్ట: పొంతం. బో ల్రిగా వర్షలమీదే ఆధారపడక్క ర్లేకులడా పెద్ద రైతులు టోరింగులు వేయించుకున్నారు. సంవత్సరమంతా ఏదో ఒక పంట వుంటులది పొరాల్లో ఆపరాలెక్కువగా పండుతాయి. మామిడి తోటలూ, బతాయి తోటలూ, ససోటా తోటలూ విసారంగా వుఠఅటాయి.

యిగా ళ్ళప్యుడూ పొలం పనులో ముసిగితేలుతుంటారు. ఆడవాళ్ళు కూడా వాళ్ళకీ అమర్చి ప్రెటంలోనూ, ఇంట్లో కొచ్చిపడే జొన్నలూ, ఉలవలూ, నువ్వులూ, మినుములూ, పెసలూ లాంటి ఆపరాలన్నీ బాగు జేసుకుని, ఎండబటోసుకుని ఎ త్తి పెట్టుకోటంలోనూ సతమతమౌ తుంటారు. ధాన్యఠ పండే [పాంతపు రైతు కుటుంబాల్లో వున్న సుఖం, విశాంతీ దాళ్ళ కులడవుం

మనుషులు కూడా ఎక్కువ చదువుకున్నవాబ్ళ కారు నాగరీకలగా వుండరు. ఎప్పుడూ కష్టపడి, డబ్బు సంపాదించి, ఆసులు కూడబెట్టుకోవటలి వొళ్ళ ధ్యేయలి.

శకుంతల ఆత్తవారు బాగా కలిగినవాళ్ళే పెద్ద పెంకుటిల్లూ, గొడ్గదావిళ్ళూ, ఎనమలడుగురు పాలేళ్ళూ పెద్ద ఎత్తులో నే వున్నారు, ఆఅమునా యింధ్రో ఆఅడవాళ్ళకీ చాకిరీ తప్పదు. పచికిణి నఠగనివ్వకం తల చెరగనివ్వక సుకారంగా తిరిగే శకుంతల యిప్పుడు ఇంటో బికిరికి అలవాటు పడింది. సమయానికి పాలేచ్ళు యింట్లో లేకపోతే జొన్నల్లో పోటు వెయ్యటం కూడా నేర్చుకుంది. వాళ్ళత్తగారు కొంచెల నోరున్న

148 అ౦ధకార6లో

మనిషి. ఆ నోటికి కొడుకుతోపాటు కోడలుకూడా లొంగిపోయింది శకుంతలమీద అ త్తగారి తర్వాత ఆశఎడ్డ ఆఅజమాయిన్నీ కూడా వుందిం శకులతల ఆడబిడ్డ శకుంతల మొగుడికన్నా ఐదారేళ్ళు పెద్దది. పదేళ్ళ కిందటే భ ర్రపోయాడు. పిల్లలు లేరు, పుట్టింట్లో ఉంటోంది. మనిషీ రలభలా వులటులది. మొవిీన్న బొట్టూ, గాజూ, పూసా లేక పోయినా అందంగా కన్చిసులిది. మనసు చాలా వకం, ఎప్వుడూ దెప్పుళ్ళతో, సూటీపోటీ మాటలో మరదల్ని ఏడిచేవరకూ వెటకొరాలు శేస్తుంది. ఆత గారు గాన్కీ మొగుడుగానీ అవిడ్ని మండలించరు, ఎప్పుడూ రాధ సంగతి ఎ త్రి నవ్వుతూ ఉంటారు అత్తా ఆడవిగ్లలు. “ఇవతల అగ్నఠి 'పెట్టుకులటే లేచిపోయిలదేః ఎంత గులడెల్తీసినబంటు 1” అంటుంది ఆడబిడ్డ,

“ఇలకా నయల దేవుడు మన పఇానున్నాడు, అ మూడు ముళ్ళూ పడ్డాక పోయిందిగాదు. అప్రతిష్ట, ఫలానవారి కోడలు పాలేరు వెధవతో పోయిలఅడమ్మా అంటే ఆందరం ఏీ నయ్యో, గొయ్యో చూసుకోవాల్సి వచ్చేది.” అంటుంది అ తగారు.

అప్పటికే శకుంతల మొహలఠి చిన్నటోతుంది. “*"ఏమ్సే; అదెలా పోయిలదో మీరెవరూ చూచుకోలేదూ అని కతూహఆఅలగా అడుగుతుతిది ఆ తగారు,

నో గంధల ఎంతకాలం నుంచి నడుసోలటో మంచం మీంచి లేచి వెళ్ళిన మనిషి మళ్ళా వచ్చిపడుకుంటుం దనుకులటారుగాన్సీ వూరొదిలి పోతుఠదనుకులటారా పాపం **ొ ఆఅలటులది ఆడవెడ్ద,

శకుంతలకి కళ్ళు నిండిపోయి. చెంపలు తడిసిపోతూ వఠటాయి, పన్నె తి మాటనదు. అమ్మా, కూతుళ్ళింకా చెప్పకులటూనే ఉంటారు, ఆడబిడ్డ అక్షణాలు శకుంతల కాపరానికొ? ఏన ఏడాది వరకూ ఆలతు పట్టలేదు. ఒకసారి అకస్మాత్తుగా జబ్బుచేసి పడుకుంది మళ్ళా ఆర్నెల్లికి అలాంటి జబ్బుజేసింది.--అప్పుడు తెలిసిలది ఆడచడ్డ మూడు నెలలు దాటితే ఏదో మందు మిఠగిందన్‌. ఆశ్చర్య పోయిలది శకుంతఅ. “ఈ పతి [వతేనా అక్కయ్యని దెప్పతోందనిొ చీవరించుకుంది.

రఠగనాయక మ్మ 140

ఆ తల్లీ కూతుళ్ళు రాధ గురించి వెటకొరాలు మానరు. శకుంతల కళ్ళనీళ్ళు పెట్టుకోవటం ఎప్పుడైనా మొగుడు చూ సే--- ళీ అక్క లేచ్రి పోగాలేంది వాళ ,ంటే వచ్చిందా సీకు * ఎందుకా ఏడుపు *ొ అంటాడు వెక్కిరింతగా. ఇంటి కోడలు అతా, ఆడబిడ్డఅకు సేవ సేస్తూ కిక్కురు మనకులడా థ రతో గుట్టుగా కాపురం చేసి పిల్లల్ని కంటూ బీవతల గడపా అని అతని అభి పాయం.

ఆతను వూళ్ళోపెద్ద. తగు మనిషి. గుణపంతుడు. పాటకజనలలో ఎవరి కే 'పేలీలు వచ్చినా సమర్ధించ గలవాడు, అలాంటి పురుష ణ్లీ థ్‌ రగా పొందగలిగిన శనుంతం చాలా ఆద్యవ్షనంతురాలని వూళ్ళో చాలామంది అభ్మి పాయల,

శకుంతల కొ త్తరోజుల్లో దిగులుపడి ఏడ్చేదిగానీ రానుకానూ గడుసు మీరింది. కొడుకు పుట్టిం తర్వాత అత్తింటి పరిస్థితులకు ఆల గటు పడి వోయిందిం

రాధ గురించి శకుంతల ఎన్నోసార్లు తల్చుకుని బాధపడుతుంది. ఎప్పుడైనా ఒక్కసారి చూస్తే వావుల్లనుకుంటుంది. ఆక్క.య్య హఠాత్తుగా వస్తుందని ఏం తెలుసు.

వెలకటాపురానికి రెండు మైళ్ళ దూరలలో ఏలూరు బస్సు దిగి ఒక గంట సేపు చెట్టుకింద కూర్చుని, రెలడెర్గబళ్ళు వెళూంటే ఒక రూపాయిచ్చి బండి ఎక్కి.అది రాధ,

పొద్దు బాగా వాలిపోయింది. గతుకులదారిలో బండి నెమ (దిగా నడు సోంది. రాధ పిల్లని ఒడిలో పడుకో బెట్టుకుని ఆగోచిస్తూ కూర్చుంది. “తను కోడలిగా...ఒంటెడు నగలతో....మేనా ఎక్కి వె భోగంగా వెళ్ళి వలసిన చోటుకి, ఇప్పుడింత దీనంగా.--ఈ పరిస్థితుల్లో వెళ్ళవలసి వచ్చింది. ఇది విధివిలాసళ కాకపోతే యిలకేమిటి* తనను చూడగానే శకుంతల ఏమను కుంటుందో, ఏల మాట అంటులదోనని రాధకి బతుకు బితుకుగా వుంది సిగ్గుబడి వూరుకునే సమయం కాదిది. భగివంతుడు ఉనా ఇడు ఆపైన” అని మనసు నిబ్బరల చేసుకుంటోంది,

$ర50 అఅళఢకొర్‌ లలో

దూరంగా యిళ్ళూ, పొకలూ, కసిపిసున్నాయి. కన్సశీకటి పడింది. ఇద్దరు ముగ్గుకు పిల్ణలు ఐబఠడీ వెనకాల పగ్గారు.

“వూళ్ళో కొబ్చాల. ఎక్కడ దిగుతావు అన్నాడు బలడిమనిషి,

శకుంతల మొగుడి 'పేరేవిటో తెలియదు రాధకి,

“రకుంతఆ అనే ఆవిడ ఈ వూళ్ళో ఉంది. వెలకటనరసయ్యగారి అమ్మాయి, నువ్వే కొంచెల వాకబు చెయ్యిబాబూ గ అని (పాధేయ పడింది. ఏ వూరు పిల్లనిచ్చారో చెప్పిలడి. కులం గోతం చెప్పింది. ఏంత వయసో చెప్పింది.

ఆ బండి మనిషి (గిహించుకుని “రత్తమ్మగారి కోడఅమ్మా £ ఆయమ్మెవుద్ది నీకు *ొ.__అని అడిగాడు.

రాధకి అప్పటివరకూ తోచలేదు---తను ఫలానా అని ఎవ్వరికి చెప్పకూడదని._-*మా వూరే. మాకు తెలుసులే. ఒకసారి చూసి వెళ్లామని వచ్చాను” ఆంది.

కూతుర్ని న్మిదలేపి ఏడవకుండా సముదాయించి ఒళ్లో కూర్చో బెట్టుకులది.

ఒక పెద్ద పెంకుటింటిముందు బండి ఆగింది. రాధదిగి కూతుర్ని భుజంమీద పడుకో పెట్టుకుంది. ఈ యిల్లేనా ?,.. నీకు తెలుసేమో.... ర_తమ్మగారి కోడల్ని పిలుసావా!ొ అంది బండి మనిషితో,

బ్ర త్రమ్మగారో మీ యింటికి సుట్టాలొచ్చారండో.” అని పొలికేక పెట్టాడు బండి మనిషి. అప్పటికే బండి వెనకాల వచ్చిన పిల్లలు ఇంట్లోకి పరిగెత్తి అందరికీ చెప్పేశారు.

ర త్త మ్మ గబగబా వీద్రి గుమృఠలలో కొచ్చింది. రాధని చూసి తెల టోయిలది. ల

“కకులతల ఉందాండీ ** అంది రాధ,

“*ఎవరునువ్వ్యూ 1” ఆందిర తమ్మ.

శకుంతల నాకు తెలుసులెండీ, ఒకసారి చూద్దామని వచ్చాను” ఆంది రాధ,

“ఏ వూరు మీది *ొ అంది ర త్తమ్మ,

రిలఅగనాయకమ్మ న!

“శకుళతలావాళ్ళ వూరేనండీ। శకుంతల లేదా

అంతలో శకుఠతలం వచ్చింది తెల్పటోతూ ఆమితాశ ఎరగా చూసింది. న

“అలా చూసావేమీటి* మీ వూరేనట, నీకు బాగా తెలుసునటో అలది అఆ త్రగారు, న్‌

శరుంతల చేష్టలుడిగినట్టు చూసోంది. అక్కయ్య: *,-అక్కయ్యేనా ఇలా వుందేమిటీ ? పాంబీర.... ముడి. ,.టోసి మొహఠ .... ఇంత చిక్కి హోయి .... ఏమీటిలా వుంది + ఎక్క ణ్తించి నచ్చిలదిప్పుడు అక్క య్యేనా 1

“న్స కంతా, మర్చిపోయావా [|] చిన్నప్పుడెంత స్స ఇహంగా వుండే వాళ్ళం: నిన్ను చూడాలని బుద్ధిపుట్టింది బాగున్నావా గా అని థై ర్యలగా గబిగిబా మాట్షాడీంది రాధ,

శకుంతల కళ్ళ నిలడుకొస్తున్నాయి. ఎలా పలఅకరించాలో తెలియ కుఠిడా వుంది. వచ్చిన మని షెవరో తెలిస్తే ఈ యిఃద్హో రాషసులు హలా ల్లాంటి మాట3ంతో దాన్న కుళ్ళదొడిచేసారు. ముందు అది తెలియకుండా చూవాలి. ఆతి [పయత్నంమిష తమాయించుకుని, *, నవ్వు తెచ్చి పెట్టు కుఠటూ._.--నీన్నెందుకు మర్చిహోతానూ ? ఎరా; సిలంచున్నావేల? లోపలికి ;” ఆని పలకరించింది. చుట్లూ మూగిన పిళ్లల్ని కసిరి “ప్పోల్టగి. ఏం చూసారిక్కడ ? బాగుంది పరస పోయి. తిళ్ళు తినండి" ఆంటూ తరిమేసింది. ..పోయిన్రేపోయి మళ్ళీ తిరిగివచ్చా రతఠదచరూ,.

“సి కూతురా; ఏం పేరుకి ఆంటూ పిల్లిని ఆప్యాయలగా ఆందుకోబటోయింది శకుంతల. ౦ జేళ్వరి కుంతల చేతుల్లోకి వెళ్ళలేదు, తల్లి మెడ కావులిలచుకులది.

“రా! లోపల కూద్చులదువుగానొ అంటూ శకుంతల రాధని దశ్షణంవపు తన గదిలోకి తీసి కెళ్ళింది.

లోపలికి పోయిన రత్తమ్మ శకుంతలని పిల్చి “*పాలేచ్ళ పాలు తెచ్చారమ్మోాయు | నాలు” పిచంలు దాలిపడేసెళ్ళు ఆ మనిషితో ఎంత సేపు మాద్దాడుకున్నా ఛర్వాలేదు.” అని పుఠమాయిలచింది,

152 అఆ౦ధకారలలో

రాధని తన గిదిలో చాపవేసి కూర్చోబెట్టి శకులతల లోపలి కెళ్ళింది, గబగబా దాలి రాజేసింది,

“ఎవరా మనిషి ?ఏవిటి చూస్తుది నిన్నూ, రేపు గూడా వుంటుందా?” అంది రతమ్మ।

“నాకు తెలియదతా | ఉండదులేండిొ శకుంతల బేవురిలచిన మొహళఆంతో రాధ దగ్గిరికొచ్చిందిం

ో*ఫకుతిలలా ఇది అఆకఅన ఏడుస్తోందే 8 అన్నఠ వుడికితే కొంచెం "పెడతావా * అంది రాధ,

శరుంతలఅ మళ్ళీ లోపలికివెషి ఒక చిన్న సళ్ళిలలో అన్నల కూరా కలిపి తీసుకొచ్చింది.

“అయ్యో ః అయ్యో: మన పిల్లలు తినే ప్శాలలో పెడతావా 1” ఆఅనిర త్రమ్మ గోలపేడుతూనే ఉంది.

రాధ కూతురికి అన్నం తినిపించి మళ్ళా ఒళ్ళో పడుకోబెట్టు రులదిం.

శకుఠలతల ఆడబిడ్డ నాలుగు రోజులనించీ అంతుబట్టని జబ్బుతో మలంలచఠి పట్టింది, ఆబునా వూరుకో లేక--ో*ఎవరే వచ్చారూ జ్‌ అసి తల్లిని వాకబు చేసింది.

“ఏమోనమ్మా ః ఆదెవతో తఆమాసింది. స్నేహితురాల్ని చూడ్తాని కొచ్చించట.” అని చేతులు తిప్పింది రత్రమ్మ. ఇరుగు పొరుగు వాళ్ళు నలుగురై దుగురొచ్చి కాసేపు రాధని ఎగాదిగాచూసి వెళ్ళారు. రాధ శకుంతల కొడుకుని దగ్గిరికి లీసుకుంటే చక్కు గావచ్చి కూర్చున్నాడు. పిల్లాడు బొద్దుగా ఆందంగా వున్నాడు, చేతులకి ఒత్తులూ. మెళ్లో పులిగోరుపతకం. .. మొళఆకీ గిడ్జెలూ .... కాళ్ళకి కడియాలూ....చిన్న కృష్ణుడిలాగ ఉన్నాడు, పలకరిసే ముద్దు ముద్దుగా మాట్లాడాడు.

పొలలినించి శకుంతల మొగుడొచ్చాడు. స్నానలిజేసి అన్నలఠలి తిని వీధిలోకి పోయాడు, ఆడవాళ్ళు అన్నాలు తినేప్పుడు రాధనికూడా పిల్చిలది శడుంతం. వి స్తరిలో అన్నం పెట్టింది.

రఠఅగ నాయక మ్మ 158

“ఏళ్సీ ఆనుకోకు.” అన్నట్టు ఆప్యాయంగా చూసి “కూర్చో భోం చెయ్యి మా కూరలెలా వులటాయో నీకో అంటూ అన్నఠ వడ్డీలచింది.

రాధ శకుంతం నేము పఆకరించకులడా అన్నల తిని ఆకు తీసేసి చేతులుకడుక్కువచ్చి శకులతల గదిపక్క. వసారాలో కూర్చులది. అ త్రగారి సనుగుళ్ళన్నీ పెడచెవినబెట్టి....గబగబా పనుఅన్నీ తెమల్బుకుని, కొడు కుని న్మిదబుచ్చి నఫారాలోకి వచ్చింది శకుంతల,

అంతవరకూ అక్కా చెల్లెగిద్దరూ ఓక్కమాటన్నా మాట్లాడుకోలేదు. మూగ సెగలూ---పలకిరింపులూ తప్ప శకులతఅ ఒళ్ళంతా రాధని చూసిన దగ్గిర్నుంచీ ఒక రకంగా వొణుకుతోంది. గుండెలు దడదడ కొట్టుకులటు న్నాయి. మనసు ఆక్క ముద పెట్టుకుని పనులన్నీ చేసింది.

“అక్కయ్యా; ఏవిటే యిదీ? ఇలా వున్నావేమిటే? అలటూ నిక్క మొహలతో దగ్గిరకొచ్చి కూర్చులది.

నువ్వు వెళ్ళేటప్పుడు సిలఠగపూరు చీటీ పరికిణి, పట్టువోణీ, జిగినీ గొలుసూ, జడగలటలూ, గాజులూ, వుఠగరాలూ....”

“*ఢకుంతలాః” అని అడ్డుపడింది రాధ,

ఇప్పటిదాకా అవన్నీ ఎలా ఉంటాయే? వాటికోసం నేను ఏడవటల లేదు. నారూ, నా మహాతురికీ పరెడు కూడూ, కాస్త ధైర్యంగా తఅదాచు కునే నీడపట్టూ చాలు. అంతకన్నా ఎక్కువ నా కక్క రదు.” అంది రాధ దిగులుగాం

“రాము డేమయ్యాడు ? మీ రిద్దరూ కలిసిలేరూ” అంది శకుంతల ఆశ్చర్యపోతూ.

రాధ నెమ్మదిగా అంతా చెప్పింది. శకుంతల ఎక్కూడి కక్కే అదిరిపడుతూ విలది. అప్పుడప్పుడూ రాధతోపాటు కళ్ళు తుడుచుకులటూ దుఃఖపడుతూ ఆళ్చర్యలగా పఏిలది.

“"చూస్తోండగా నా (బతుకు తల్ల కిలదుై పోయిలది శకులతలా? మామయ్య వులటేనాకీ తిస్పలు రాకపోను. సూరన్న రాసిన ఊ త్తరలి ఆలావుంది. ఇప్పుడు నాకు నువ్వు తప్ప ఏ ఆళా లేదు. ఈ పిల్లి

ఏ0]

శేరకీ అఆలధఢకారలలో కాళ్ళకడ్డల లేకపోతే నా పాణాఆకోసల నే నింత దేవుళ్ళాడేదాన్ని కాదు అండి రాధ

శకులతఅ నేను మాతం నీ కేల సాయల చెయ్యగఅనక్కయ్యా!” అని దీనంగా చూసిలిది.

అన్పి కెలా తోస్తే అలా చెయ్యి శకుదతలా ।; నా కూతుర్ని సీ దగ్గిర ఉంచేసి నా దారిని నేను చూసుకుందా నునుకున్నాను, తర్వాత నువ్వే దీనికి అమ్మవి.”

“ఆమ్మో నొ దగ్గిరే! .... వీళ్ళకేమని చెప్పనూ!”

త వోనీ తర్వాత నిజం చెప్పేసే”

“నీక త్రైలీదక్కయాః పీచ్ళ జాలీ, దయాలేని మనుష్యులు రోజూ నన్నెన్ని విధాల దెప్పి ఏడిపిస్తూ వుంటారో నీకు చెప్పినా బావుల డదు మా ఆడవిడ్డ మాయరోగంతో పడుకుంది కొబట్టిగొనీ లేకపోతే మనం ఒకరితో ఒకరు మాట్లాడుకునే దారిలేదు. నాకు తెలిసి9 తర్వాత యిప్పటికి మూడోసారి నెల తప్పితే మందు మింగటం. వ్‌ళ + వలళ మర్యాద అక మన వంశమ్యూదలు సరిపోయావు కావట. వినీవినీ నా చెవులు చిల్లులు పాయి. నొత్తిగా మంచి చెడ్డలు తెలియని మూర్చలు. ఊఉ త్త మోటుమేళలొో ఆస కాస్సేపు అటూ ఇటూ చూసి మళ్ళా మొదలు పెట్టిలది -- *కఈ కొంపలోంచి ఎక్కడికైనా బోదామని ఒక్కోసారి [పాణఠల విసిగిపోతూ ఉంటుర౦ివిం పాలేళ్ళు ఉన్నా. యిలటీనిండా పని, ర్మాతుళ్ళ తలదువ్వుకుని చొట్టు 'పెద్దుకుం టేఎందుకా సొనీపొప వేషాలుళో అంటుంది మా అ త్తగారు.

డొ త్తలో రెండుమూడు సారు శెలటు రాసుకులటే ఆలదరూ విలతగా చుట్టూ మూగి తెగి వెటకారం చేళారు, అలత దున్నపోతులు వీళ్ళు, వీళ్ళకీ మనకీ యోజనాల ఆలతరంఉీంది. ఈ ఇరిట్లో మరీ ఘోరం; అలతా మా అతగారి పెతనలః ఆవిడ గీచిన గీటు దాటరు మ ఆయన. మా అడవిద్దములడ లేకపోతే. ఇంత అద్దాన్నం అయ్యేదికాదు నేనూ ఆయనా మాట్దాడుపలటే ఓర ఏలే దుం మేమీద్దరంి ఒక్క గదిలో పడుకుంటే

రళగనాయక మ్మ ]18ల్‌ కళ్ళు కుట్టుకులటులది. తఅ చెడి పుట్టింటికి చేరిందాన్ని ఏమీ అనకూడ దని. మా ఆయన నన్నే చివాస్రేస్తారు ఆక్కయళ్ళ్గ: నా కొక్కోసారి భరించలేనలత ఏడపొస్తుందనుకో, ఏల పాపల చేసుకున్నామో. .. ఇద్దరి జీవితాలూ ఖలాగి పోయాయి అంటూ శకుంతల మనసులో బాధంతా వెళ్ళబెట్టుకుంిది... నువ్వెవరో తెలిసి నీ కూతుర్ని నేను పెంచుతానంటే నన్నీ సంసారం చెయ్యగిస్తారా ? అసలు మా అయనే ఓప్పుకోరక్క య్యా, నన్నేం చెయ్యమంటావు ఫో అలది ఏమనీ చెయ్యలేక,

“పోసీలే శకులతలా । నువ్వేం బాధపడకు. నువ్వేమిటో స-ళల (తంగా [బతుకుతున్నావని నీమీద భారం 'పెట్టటోయాను. కానీ నువ్వొక సారి నాన్నకి చెప్పకూడదా * రాముడు పోయాడని చెప్పు ఎక్కడా దిక్కు లేకులడా వున్నానని చెపు, ఇలకొ నామీద కోపల ఎందుకాయనకి 1. నాకు నాన్న ఒక్కడే ఆధారం కాబట్టి...ఇంత సిగు విడిచి అడుగు తున్నానుం నా కింత విష పెట్టమని. ఆయన సిరిసంపదలల్లో నాకేమి హక్కు_ల్లేవు, నా మీద జాలిపకి నా కింత దారి చూపించమను శకుంతలా? నేను [పాణ పదంగా ఎంచుకున్న రాముడు పోయిన్నాడే నా జీవితం ధ్యసమైపోయింది. కానీ ఎలాగో [| బతకాలి ఈ చలటిదాని కోసం” ఆంది రాధ కన్నీళ్ళు తుడుచుకుని.

“నువ్వు సుబ్బమ్మ దగ్గిరే ఉలడక్కయ్యా £ నేను నాన్నకి ఉ తరం రాస్తాను. ఆయన నీ కోసల మనిషిని పంపిస్తాడు. సీ షరిస్థితలతా రాస్తాను నీకేం ఫర్వాలేదు” ఆని ఓదార్చింది.

రాథ మనసు బాగా కుదుటపకింది.

“*వడ.కో శకుంతలా మన మాటలెనరన్నా వింటే బొగుంఎచుం నేను చీకట్ని వెషిపోఆచు. నన్ను బస్సు దగ్గిరికి పంపించు కొంచెల.”

రారని ఓదార్చిలది గానీ శకుంతల కేల నమ్మకం లేదు, తండడీ రాధని చేరదీసాడం బే. రాధ వెళ్ళిపోయిన తర్వాత తలిడడి ఎంత కోపల తెచ్చుకున్నాడో, ఎంత ఆసప్యాలచుకుని వదిలేశాడో ఆలోచిసే శరుంతలికి

156 అలఢకొారల లో తెల్లావార్లూ నిద పట్టలేదు వ “అక్కయ్య ఇంత దిక్కులేని స్ధితిలో నా దగ్గిరికొస్తే నేనేమీ చెయ్యలేకపోయానే $ అన్న బాధతో శకుంతల కేమీ పాలుపోలేదు. తెల్లవాష్ట కళ్ళు తుడుచుకులటూనే వుంది.

చ్రీక్ర ట్నే రాధ వెళ్ళిపోయే ఏర్పాట్లు చేసింది శకులతల, తను కట్టుకునే చీరలు నాలుగు ఆ త్తగారి కంటపడకుండా సంచిలో పెట్టింది. పాతిక రూపాయలులటే యిచ్చింది. రాజేశ్వరి నెత్తుకుని ముద్దు పెట్టుకుంది “అక్కయ్యా : నువ్వేమీ తొండరపడకు, ఫర్వాలేదూ అని ధైర్యం చెప్పిళది రాధకి. ఆ ఒక్క గా(తే కొంచెం కొలతలగా నిద పట్టిలది. అలతలో చెల్లెల్ని వదిలి వెళ్ళాలంటే దిగులు ములచుకొచ్చించ అవాజనా “ఢకురతలా వెళానే 1 వీ ఆయన్నీ, నిన్నూ, నీ యిల వాకీలీ అంతా చూళొను. నీకేం ఫర్వాలేదు. బెలగ పెట్టుకోకు. నా మాట మర్చిపోకు” అని బండెక్కి.లది.

శకులతల రళ్ళు ఒత్తుకుని, = = నెమ్మదిగా.

“అక్కయ్యా । మనుషులం బతికివుం టే ఎప్పటికై నా కలుసుకుంటాలి. నువ్వెప్పుడూ విర క్రి 'పెట్టుకోకే” అని చివరిసారిగా చెప్పింది.

రాధ చలికి పెటచెంగు భజంచుట్టూ కప్పుకుని కూతుర్ని ఒళ్ళో పడుకో బెట్టుకుని వెళోన్న బండిలోంచీ గకులతల కనపడేతత వరకూ చూసి కళ్ళు తుడుచుకుంది.

=. ఖః షః

శకకులతఅ ఆనాడే తల్మడికి వు త్రరల రాసిలది. రాధ ఎలా వచ్చిలటో ఏమిటో అంతా వివరంగా రాసిలిది..- “అక్కయ్యని చూస్తే నా కడుపు తరుక్కుపోయిలది నాన్నా, మాసిపోయిన గుడ్డ లూ 444. ఒళ్ళూ ఎవరో ముష్లిదానిలాగే వులది. ఇప్పు డెక్కడు*డటానికీ దారి లేదని చెప్పింది. నువ్వు దయ దలిస్తేనేగానీ అక్కయ్యకి దిక్కులేదు. జరిగిలదలతా యిప్పుడు తల్చుకుని ఏం [పప్రయోజనలఅ నాన్నా? మన యింటికి తీసుకొచ్చే స్తే అక్కయ్య పుట్టి పెరిగినచోటే ఆ బిడ్డని 'పెంచుకులటూ

రళగనాయక మ్మ కేర్‌? కాఠిల గడిపేస్తుంది. సీకు చెప్పగఠ వాళ్ళలకాదు. అక్కయ్య ఇంకా విరక్తి పెట్టుకులటే ఏ మలఠటో మాకో తిని చచ్చిపోతుంది నాన్నా $” అని చొలా జాలిగా రాసింది ఆ వుతరల చదివి వెలకటనరసయ్య బొటబొటా కన్నీళ్ళు కార్చాడు. ఆ రోజంతా మతిపోయినవాడిలాగ ఆలోచించాడు. సూరన్నని కబురలపీ ఓక్‌ వెయ్యి రూపాయలిచ్చి రాధ దగ్గిరికి వెళ్ళమన్నాడు--”నా తనువు దాటిపోయేవరకూ ఈ వూళ్ళో కాలు పెట్టద్దని చెప్పు, దాని కష్ట సుళాలకి తండి వున్నాడన్న జ్ధానం ఏనాడో పోయింది. ఇవ్వాళ తెచ్చి యింట్లో పెట్టుకులటే లోకల నవ్వుతుంది. ఈ పెద్దకొాలలలో నేనా తల వొంపులు భరిలచలేను. అప్పుడప్పుడూ వలటో రెండొందలో పంపిస్తానని చెప్ప అని చెప్పి పంపిలచాడు. పుడు ధైర్యంతో ఉన్న రాధ సూరన్నని చూసి విషయం తెలుసు కని కుష్పకూలిపోయిలది. సూరన్న వెయ్యరూపాయలివ్వబోయాడు. రాధ కన్నీళ్ళతో చూసీలది=--”సూరన్నా । కన్న తం డికదొ అంత క[నంగా వుఠటాడా ? అని నా అభిమానమంతా చంపుకుని పాకులాడాను. లాభం లేకపోయిలది. నాకు డబ్బు అక్క- గ్లదు. ఆయినవాళ్ళు నన్నీ కష్టంలో ఆద రిసారనుకున్నాను, ఓక వెయ్యిరూపాయలు పంపిసే నా కష్టం గి బైక్కు- తుఠదా 1 వచ్చి నా మొహః౭చూసి నాలుగు చివాట్లు పెట్టి చేరదియ్యకూడదా ? ఇలత ఘోరం జరిగినా జాలి పుట్టనంత తప్పుజేళానా ?...తను వూరి నడిబొడ్డున గవళ్ళదానికి యిల్లుకట్టి దానితో కుఅకటంలేదా అంతకన్నా తప్పుపని జశేళానా నేను? సూరన్నా । ఆయనకి చెప్పు. రాముడితో వచ్చేసి కాపరంతేసి బిడ్డని కన్నలదుకు నే నేనాడూ విచారించలేదు. నా తంగడి నొకు చేసిన అన్యాయానికే ఏడుసున్నానని చెప్పు ఆయన వంశమర్యా దలు నిలబెట్టలేక పోయానని బాధలేడలేదు. నేనూ కొడుకునై నా తాతల ఆసిలో హక్కు-తెచ్చుకో లేకపోయినలదుకే ఏడుస్తున్నానని చెప్పు. నేను ఆడపిల్లననికదూ నన్ను ఇన్ని విధాల వుసురు పెట్టాడు 9, ఆయన కి రికి మచ్చదెచ్చాననికదూ నన్నింత పడకపాతంతో వాదిలేకాడు? సూరన్నా 1 ఇలకొ నా కవరున్నారు ?,..ఇం0కా నాకే। మాన మర్యాద

156 అఅలధకొారం౦లో లున్నాయి ! ఏనాడో చెగిపోయాను. చెడి | బతకటలకన్నా నాకేల దారి వుంది?...నా ఒళ్ళు అమ్ముకునై నా నేను [బతగిఆననీచెప్పు. వ్యభిచారలి చేసి నా దిడ్డని పెలంచుకలటానని చెప్పు. ఆమిన బిజ్దకోసం ఆయన పరువు మర్యాదలు వొదులుకోలేడు. నా బిడ్డకోసలి నేు నామానల అమ్ము కులటాను. నాకేం తప్పులేదు. నాకేం సిగ్గులేదు సూరన్నా । నువ్వు వెళ్ళు, ఆ వెయ్యి రూపాయలు ఆమినకు భద్రంగా అప్పజప్ప” అని రాధ దుఃఖంతో కోపంతో తండిని దుయ్యబట్టింది. సూరన్న చాలా విధాల చెప్పాడు, రాధ డబ్బు తీసుకోటాని కెంతమ్మాతం యిష్టపడకపోతే సాను భూతి మాటల్లో థై ర్యంచెప్పి వెళ్ళిపోయాడు.

తర్వాత వారల రోజుల్లో రార దర్శిషరు పెద్దిరాజు దగ్గిరి కెళ్ళి హోయిలది.

న్‌ ఖః ఠి

"రాముడికి శాశ్యతమ'మకున్న ఈ గరీరల యిలత పతన మైందేమా!” అన్న దిగులు తప్ప రాధకేమీ లోటు లేదు,

చక్కటి పెళకుటిల్లు. చుట్టూ పూలమొక్కలఅతో ఇలట్లో పను లన్నిటికీ పనిమనుషలు ఇంటికి కావలసినన్ని సామాన్లు, అందమైన జరీ చీరలూ, కూతురు ఒంటిముద చిన్న చిన్న నగిలు. .. అన్నీ నెల లోపుగా అమిరాయి, పెద్దిరాజుకి గొప్ప ఆస్తులేమీ లేవు ఆయినా దర్హూగా ఖర్చులుచేస్తూ వుంటాడు, ఆ వూరికి పంచాయతీ (పెసిడెంటు మంచి పలుకుబడి కలవాడు. ఎక్కడ కాం గెస్‌ మీటింగులు జరిగినా ఖద్దరు బట్టలు వేసుకుని వెళ్తూవుంటాడు. ఊళ్ళోకి ఏ కాని స్రేబులొచ్చినా, పీ స్కూళ్ళ యిన స్పెక్ష రొచ్చినా, పి కిలెక్ష రొచ్చినా, ఏ గాంధీ భక్తు డొచ్చినా సాధారణంగా పెస్టాాజు ఇంట్లోనే కోడిమాంసొలతో, పలా వులతో, పాయసాలఅతో విందులు జరుగుతాయి. వాళ్ళని పెట్టి బండితో సొగనంపి వెంటనే కొత్త అతిధుల్ని అహా నించటల రూడా అప్పుడప్యుడూ జరుగుతూలంటుంది. పెద్దిాాజు ఎప్పుడూ ఇద్దరు ముగ్గరు అనుచరులతో కలిసి

రఠఅగనాయక మ్మ 159 నడవటలి తప్ప ఒక్కడు వీధిలో తిరగటలి యింతవరకూ ఆ వూళ్ళో ఎవ్వరూ చూడలేదు.

మనిష్‌ నలభై ఏళ్ళవాడు చబామనభాయ, ఎప్పుడూ గ్లాస్కో-పంతే, పట్టు లాలీ, జరీ వుతరీయం, కాళ్ళకి చెప్పులు. అప్పుడప్పుడూ చలవ కళ్ళద్దాలు పెట్టుకుంటూ వులటాడు, ఎప్పుడూ సెంటు పరిమళాలతో మైలు దూరలఅ గబాళిస్తూ వుంటాడు. ఘలాసాగా వుండే తత్‌ ౧6, కోపిష్టీకాడు. ఇష్టమైన వాళ్ళతో చారా సరదాగా కాఠం గడుపుతాడు. కోడి పలదా అలటే చెవి కోసుకుంటాడు, గ్యురాఆంతేిసి కోడిపుంజులికి మసాలా ముద్దలు నూరి మేపటాసికి | పత్యేకలగా ఓర్‌ నౌకరున్నాడు. వాడు కోడీ పుంజుత కన్నా బలిసివున్నాడు.

పెద్దిరాజు ఇంటీ వ్యవహావాల్లో ఏమకఅగజేసుకోడు, ఆయన భార్య మహాలక్యమ్మ, ఉప్పు తెప్పించటల ద్య్గర్నుంచీ వియ్యాఅవారికి మంచి చెడ్డలు జరపఓఠ వరకూ సమసఠ చూసుకుంటుంది. అవిడ వరల (వళంనాడు పుట్టిందని అవిశ కాపేరు పెట్టుకున్నారు గల్లివండులు, ఆస లావిడ తర్గిగారికి పిల్లలు లేకలక వరిఅచ్మ (పతం చెసుకున్న మూడు నెలలకే ఈవిడ కడ.పులో పడిందట, అంచేత ఈవిడ ఎవరో కాదు సొతాతూ లక్ష్మీ దెవెనని లెల్లివం డద.ఆ నమ్మ ఏం. ఆవద తచ్చుకున్న ఆ స్తీ పాస్తులు స ఎరం[తంగా ఖర్చుచేసు పలటొన్నా సో ర్త అభి వాయంరూడా అయి,

చిన్న తనంనించీ మవాల3 గమ్మ వొంటెడు నగలతో పెరిగింది. ఆపడతోపాటీ్‌ నగిల కొలతలు నాల గే కొకసారి. పెరుగుతూ వచ్చాయి. లఅఆఐబడ పుట్టింట ఒర ఆస్థాన కంసాలీ ఎప్పుడూ ఆవిడ నగఅఆ మరమ్మ తుఆతో సతమతమయ్యే వాడు. మహాఅష్మమ్మని కొత్త వాళ్ళు అకస్మాతుగా చూ సే .... అమ్మవారి వ్మిగహమా” అన్నఠలత [భమతో కించిత్తు భక్తితో కూడిన భయం కలుగుతుంది. ఎప్పుడూ కొళ్ళకి మె.హో నికి పచ్చటి పసుపు రాసుకుంటుళది అరితేతులు కూడా పచ్చబారి వుఠటాయి. అమె రోజూ రట్టుకునే రీరలు పసుపురంగుతో బాలెంత కట్టు కునే బద్టిల్లా వుంటాయి. మెహాన్న ఎట్‌ కుంకుమ బొట్టు లేకులడా

160 అ౦ధకారఅలో

ఆమె మొహఠఆ ఎలా వుంటులటో ఆమెక్కూడా తెలియదు. స్నానఠి జేసిన గర్వాత చిటికెడు కులకుమతీసి నుదుటిమీద ఆలటిలచుకు నేవరకూ ఆద్ధం చూసుకోదు. మనిషి బాగా ఒళ్ళుకలది, ఎ త్రరికూడాను. కంటికి నదరుగా ముదురురంగు చీరలు. పెద్ద పెద్ద ఆలచులవి. = *కట్టుకుంటులది. మెడలో పెడా చిన్న కాసుల పేరూ, చం[దహారాలూ, నాను తాడూ, నల్లపూసఅదండా వుఠలటాయిం నల్లపూసఆదండ లో క లఠాన్ని అంటిపెట్టుకుని రెండు చిన్న చిన్న మంగళస్తూకాలూ. నానుతాడులో మఠలగళసూ (తాల మధ్య రెండు పెద్ద పెద్ద నల్పపూసలూ. ఎప్పుడేది చటు క్కున పెరిగిపోయినా కీడు తగలదని. మఠలగళసూ తాల కటూఇటూ అసన్మువారి రూపూ .... వరలత్మెనోమురూపులూ. 06 అలజనేయస్వామి రూపులూ. .. రెలండుమూడు తాయెత్తులూ రెలడు ముక్కు-లకూ తెల్లటి వ్మరటి. రాళ్ళ (దాష్షగుత్తులు, చెవులకు తమ్మిజోళ్ళూ, కొలచెలి పైన వోంకు గుత్తులూ, ఇలికాపైన బొగడకమ్మలూ, తమ్మిజోళ్ళలోలచి చెంపసరాలూ, ముచ్చటముడిమీద తిరుగుడు పువ్వూ. తేతులకి బిడ్ధి గౌజులూ, గోట్లూ, వుఠగరాలూ, కాళ్ళకి కడ్డీ బేడీలూ గొలుసు బేడీలు, ఎనిమిడెసి తులాల మెళ్రైలూ. నడుముకి ముత్యాలు లేకుండా సీతాంాముఅ వ్మిగిహాలు చెక్కి-.న సాపు వడ్డాణం, ఈ నగిలన్నీ నిత్యం ఒంటిమీద వులడేవే. పడుకునేటప్పుడు వడాణంతీసి తఆదగ్గిర పెట్టు కులటులది. కథా కార్యాలువొసే పెట్టుకోవటానికి కఠంటి, అదడ్దిగా, నాగరఠ అద్దబాసా, పెద్దకాసుల పేరూ, దలడపట్టీలూ, ఏనుగు గొలు సులూ....ఇలకొ బారా రకఠ నగలున్నాయి. అవన్నీ పాతకాలలనాటి వని ఆమె నిత్యం పెట్టుకోదు. కాళ్ళకి ఎ కెడేసి బరువున్న వెలడిబేడీఅతో కొఠచెల నెమ్మదిగా అడుగుతీసి అడుగు వేస్తూ నడుస్తుంది. వీర పాదా లకి జొనడెత్తువున్నా, కాళ్ళకి అడ్డంసడకపోయినా రెండు కొలగులు బొద్దో వోపుకొని పనిపాటలు జేసుకుంటులది. మనిష్‌ నెమ్మది. మాట నెమ్మది. ఎలత పెద్దవాళ్ళతో ఆయినా మనసారా మాట్లాడుతుంది. ఎప్పడూ ఇంటి పనుల్లో మునిగి తేలుతూ, ఘల్లుఘల్లున 'పెఠరటివేపూ, లోపలి గదుల్లోనూ మసులుతూవులటులది. ఆమె కాళ్ళ మెనైైఆ

ర లఅగనాయక మ్మ ధ్ర] టక్కుటక్కులు దూరల వీధుల వాళ్ళకి కూడా వినబడతాయి. తాళిబొట్టు తప్ప ఏ నగాన్టటా లేని పేవ ఇల్లాళ్ళని చూసే ఆమెకు చాలా జాలి-- “అయ్యా మౌడుల్డ్లా ఉన్నారే 8” అని బాధ పడుతుంది. ఆడదాని ముక్కులూ, చెవులూ, కాళ్ళూ, చేతులూ- అసలు ఒళ్ళంతా ఆభరణాలు ధరి౪చటానికీ, పూజలూ [వతాలు చేసి ఐదోతనఠ దక్కించుకోటానికీ నని ఆమె నమ్మకల,

అంటి శరీ౮ాన్ని 060 యె గకొడ్రీ చేతుల్లో ఆఅప్పగించటల అదినుఠిచి ఆమె క్రేుు లాయకి అఎబిన సవలాగి తోచలేదు. ఆయినా ఈడొచ్చిల దగ్గిష్నంచీ ఒన్న మొన్నటి వరకూ సిగుతోటీ, భయంతోటీ కాపరం జేసెంది. ముగుళు పిలలు పుహారుం

ళ భి యు,

అమి”. ఆమకి పడక ఎషయాల్లో భర్త దగ్గిర బొత్తిగా చనువు లేదు. సాటిమేప దృష్టీ "డా లేదు. ఆఫరాపు కామ పదిజ్ఞానమంతా క్ర్‌ళ్ట ?నీ, గ కల్నీ చూసి నేప్పపన్నదీ, అమ్మలక్కఅ కబుర్దు విని

“ఎందుకొచి సని మెగుళ్ళమా ! కాల్చురు తింటారూ. పురిటి పురిటికీ చావుబతునులీనాయే।! వాడు జన్మ ? ఆతబతుకు ఓ బతుకేనా *”

“ఎవిచో తప్పదనిగాన, నాకు గిద్దదు సుము! ఓ పుణ్యమా? ఒర్పికాడా [్‌ొ

668 “స్‌ న్‌ పు స్త చూసుకోలడ్మరా | కాపరాఠ శేమొచ్చే 8 ఈ కులుకు. లపీ కఉతేర్చవు ఇట్టాంటి మాటలిన్నో *,.. వూహ వొచ్చిసప్పట్నుంచి వినీ వినీ కాపరల అంటే చెడ్డ రోతతో కాపరాని కొచ్చింది.

పెదా-జు గొప్ప రసికుడే.-పరాయి. ఆడవాళ్ళ దగ్గిర అతని శ్యృలగార జ్జ తల చాకా చిన్నతనం నుందీ [పారంఖ మైంది. ఇతర చదువు లేవీ ఈఆఅకెళ_.౩పోమునా "ధ్రొకో. క శాస్తాాలన్నీ” వొంటబట్టాయి.

వయస్సు వస్తోన్నకొద్ది ఊళ్ళో ఆడపిల్లల విషయంలో చాలా గల్పలళులు బళశాడు, కొన్ని కలిసివచ్చాయి. కొన్న బెడిసికొహ్టాయి. భార్య కాపరాని కొచ్చినా అతని సరదాల కేవీ అటలకము లేదు, పైగా భర్త తన

21]

16లి అలధకారఅలో

శెంత దూరంగా వుంటే అంత మంచిదని వూరుకునేది మహాలవ్మమ్మం ఆమెకి భరంటే చాలా గొరవం భ క్తి ఆతనేం చేసినా అడగదు. ఆతని కోసం ఇష్టమైన వంటలు చేస్తుంది. ఏ అర్హరాతి వచ్చినా, అపరాతి వచ్చినా లేచి వడ్డీస్తుంది. రాకపోత బాధపడదు. ఎప్పుడైనా థ్‌ ర దగ్గిరికి వసే మాతల మొహఠి ముడుచ కుంటుంది. నిరుత్సాహలగా, విర క్రిగొ చూస్తుంది. భార్య ధోరణికి పెద్దిరాజు కొత్త రోజులో ఆయినా విసుక్కో లేదు. చాళా సంతోషించాడు. *ా భార్య బాలా గుణవంతువాలు, దానికి మొగాడంటే మోజులేదుూ అని గర్విలచాడు,

పెద్దిరాజు గదిలో .... ఒక అందసఘైన టేకు బీరువా వుంది. ఆది మూవవేసి వున్నప్పటికీ, ..ఓషథు9 పర్వతంలాగ రకరకాల సువాసన లీనుతూ వుంటులది. దొన్నిఠిడా ఆతం గ్లాస్కో పంచెలూ, మల్లు చొక్కా-లూ. జరీ కండువాలూ, ఆ త్తరు సీపాలూ, సెంటుబుడ్డూ, పనుగు డబ్బాలూ, కామపిర్దక దివ్యొషధాలూ, ఊర పిచ్చుక లేహ్యాలూ, కొక్కోక [గింథాలూ, శ్ఞంగార చ్మితాఆ బైండులూ, సుఖరోగ నిర్మూలన గుకలూ, చూక్తాలూ, చిన్నతనంలో వాడి మానేసిన స్రీ వశీరణ ఆంగుళీకాలూ , చచ్చిన బొద్దిం”లూ పగ్గరా అనేక నున రహస్యాలున్నాయి. అతని చుట్టూ నలుగురై దు ఎరు అయుర్వేద వైద్యులూ, ఒకళ్ళిద్దరు మంతగాళ్ళూ, జ్యోతిష్కులూ తిరుగుతుంటారు ఎప్పుడూ.

'పెద్దికాజు పరాయి ఆకవాళ్ళ దగ్గిర చాలా వుత్సాహలగా వుంటాడు ఎన్ని సంపత్సగాఅ:ంచీ ఆలఅవాటువున్న వాళ్ళయినా, బాగా వయసు షళ్ళిన బాళ ఛయినా, కూలీనాలీ చెసుకునే వాళ్ళయినా 6 వాళ్ళంతొ అతని ఇప్పుడూ ఆకర్షణీయంగానే కనపడతారు. వాళ్ళ దగ్గిర అతను చాలా నిర్భయంగానూ, నిశ్చింతగానూ కోరికలు తీర్చుకుంటాడు.

భార్య దగ్గిర వుత్సాహంగా వలడలేడు. ఆమె దగ్గిర చిలివీచేష్టలు చెయ్యటం అతని కిష్టం వుండదు. అగ్ని సాక్షగా వివాహఠ జేసుకున్న భార్య. ధర్మపత్ని. ఉతమ ఇహ్హాలు. ఏ పాపమూ ఎరగని ముద్ద రాలు, అల్లాంటి భార్య దగ్గిర చాలా ముభావంగానూ, 'పెద్దరికలతోనూ

రఠగనాయకమ్మ 168

[ప్రవర్తించాఅను కుంటాడు. అందుజేత తన భార్య ఎంత విరక్తి చూపిసే అంత సంతోషించాడు, ఓ సొరి మహాలక శైమ్మ ఎందుకో మొగుడి బట్టల పీసవాలీసి _-- అందులో సరుకులన్నీ చూసి, పు స్తకొ అవీ చూసి హడలిపోయింది..*మీ వీరువాలో ఆ పాడు పు సళాలేవిటలడీ?” అని మొగబ్లడిగింది. క

పెద్దిరాజు అదిరీపడి---”నువ్వు చూళాా $ పీఠవా ఎందుకు తీఠావ్‌ *?” అన్నాడు,

“ఎడ్బ? బొద్దింక కూరిందనీ ___. నే నెన్నడైనా పీ గుడ్డఅపీ ముట్టుకున్నా నూ ₹ో

“అందుక్కాదు. అప్నీ నువ గి చూడాల్పినవికావు. చిన్నపు డెప్పుడో కొని ఆ మూఆ పడే పుంచాను. ఏదో పోకిరీ పుసకాలు

“నర్లెండి అట్లాంటివై తే నేనెందుకు చూసానూ గ్గ

తర్వాత పెద్దిరాజు ఆ పు స్తకాఅనీ ఇంకా జాగ త్రయినచోట దాచు కున్నాడు.

ఎన్నడైనా ఏ పళావి శేషంవల్ణనో, మహాండ్శమ్మ కొంచెల వుత్సాహంగా ఉండి కొ తీరా అదీ కట్టుకుని, మొగుణ్ణీచూసి ముసి ముసి నవ్వలవీ నవ్వి, సిస్రపడుతూ దగ్గింకొసే పెద్దిరాజు. తెల్ల టోయేవదు *... “బంగారంలాంటి దీని గుణం అంతా ఏమైపోయిందీ కిం దీని కిలాఠటి వికారం బయల్టేతండేమిటీ ? ఇల్లాలు ఇల్లాలులాగే వుండాలి గానీ... ఈ కులుకు లేమిటి? ఈ వోర చూపు లేమిటి? ఇలా ఆయితే సినికీ సంసారికీ తేడా ఏమిటీ ొ ఆని తర్కిచుకునేవాడు. ఆమె కళ్ళలో ఏ మాతం వాంఛ కనిపించినా. *..చాలా చిరాకు పడేవాడు. ఆగదాని కోరి కలు. రెక్కలు పిప్పుకుంటే, అది ఎగిరి ఎక్కడ దాల్లుంటో ఎవరికి తెలుసు ! మొగడిచాటున చెతతిరిగే ఇల్దాళ్ళ నెంతమందిని చూడలేదు తను |

థర గాంభీకృమూ, హుందాతనమూ చూసి దగ్గిరికి వెళ్ళ టాసికే జడి సేది మహాఅక్యమ్మ. ఆమె వుత్సాహఠి సిగ్గుపడి తప్పుకునేది. ఇద్దరూ చాలా పెద్దరికలతో గిడిపేవారారోజు, మహాఆష శమ్మలటే వూళ్ళో

164 అ౭ధకారఠఅలో చాలా మంది ఆడవాళ్ళకి అసూయ, *,.ఆంత శృంగార పురుషుడితో నిత్యలి దివ్యసుఖా అనుభవిస్తుందని, తమ మొగుళ్ళ శ్రే వల్ణకొాడూ తెలీదనీ. అల్లాంటి ఆడవాళ్ళు కొందరు పెద్దిరాజు కోసల తపించి, ఆతని కౌగిట్లో నిజలగానే దివ్యసుఖా అనుభవిసారు. పెద్దివాజుకి వయసుతోపాటు సరదాలు పెరుగుతున్నా యేగాని తగ్గుముఖం పట్టలేదు. సరాయి ఆగాళ్ళతో సలబం ధాలు పెట్టుకోకుండా. .. పెళ్ళాలతో మా [త్రమే ఆనందించే వాళ్ళివరూ ఆతని కంటపడలేదు. అసలట్లాంటి మొగాళ్ళులటారని అత ౧ నమ్మడు, తన తండులూ, తాతలూ ఇంకా ఎందరో తనకు తెలిసిన పెద్దలు, =. ఇద్దరేసి ముగ్గురేసి ముండల్ని ఉంచుకోవటం ఆతనికి చిన్నతనం నించీ తెలుసు, అందుచేత అతను తన భార్యతో శృంగారం గురించీ ఆమె సుఖాల గురించీ ఏనాడూ మనసుకి పజ్టించుకోలేదు. పది హేనేళ్ళనించీ మొన్న మొన్నటి వరకూ కాపరఠ మాతం చేసోనే ఉన్నాడు ధర్మపత్నితో ధర్మబద్ధంగా.

మహాఆఅక్ష్మమ్మకి .... వయిస్సు వస్తోన్న కొద్దీ కొంచెం [పౌధత 60 అబ్బింది. పడకటిల్దంటే పూర్వుల అంత రోతతగ్గి మనసుకీ, శరీరానికీ సుఖానఃదాలనిచ్చే శృంగారం మీదికి కొంచెం ధ్యాస మళ్ళింది. అయినా సరే--విర కిగానే__.” ఏవిటోనండి 8 నాకా పొడుబుది పుఠదు రామా కో అంటూ కళ్ళుమూసుకు పడుకోవాఅనీ ఉంటుందీ. ఏవిటో పిచ్చి మాలోకాన్ని” అనేది. రాముడూ, కృష్ణ డూ కూడా అపారమైన కామ సుఖాలు అనుభవించారన్న ఇంగితంలేని పీచ్చిమాలోకఠల,

భార్య మాటలకి పెద్దిరాజు బాలా ఆవందించి--”భోగంసొనుఅకీ .... చెడిపోయిన ముఠిడలకి తప్ప ... అయినింటి ఆడంగుల కవంరికి తుచ్చపు బుద్దులుండవే. అందులో నీ మాటా? .... నువ్వు సాఖాత్తూ మహాపత్కి వతఅ అంశ. సీలీరే వేరుఅని మెచ్చుకునేవాడు. మహాలక్ష్మమ్మ మురిసిపోయేది. ఆ తర్వాత ఆమె బొ త్తిగా మె'గుడికి దూరంగా వుంటూ నచ్చింది, వొంటి కలత కోరిక వున్నా 6660 “గొప్పింటి ఆడవాళ్ళక్కూడా ఎందుకీ వెరి? మొగుడి మొహఠఅ ఎరగినా + కాపురం మొహం ఎరగనా? పళ +లాలటి వీడ్డల్నికూడా కన్నానూ, ఇకనాకేం లోటూ * ఈ బఐబతుకుకిలా తెల్గారిపోతే

ర ళలగినాయిక మ్మ 1ేరిర్‌ చాలదూ”ో అనుకుంటూ తనని తను సముదాయించుకునేది. పీ పఖానికో నెాళ్ళకో, రాజు ఇంలీసట్టునడండి దగ్గిరజేరిలే__ “నాతో మీశిందుకు లెద్దురూః నన్నా రొంపిలో కీడవరండి. మీకు పుణంం వుంటుంది. మీ కళ్ళ ముఠదు నేను పచ్చగా పసుపు కుంకాలతో వెళ్ళిగోతే చాలు” అనేది. భార్యతో కాగ ంతంగా సంబంధా ల.6దవకకున్న స టికీ = పెద్దిరాజే పు దిగులు పడ లేదు. భార్య సల్ల అతను గొప్పగా అనుభవించింది లేదు. వాదులుకునే లేదు. ఆ పప్మితురాలి కిష్టం లేసణా ఆమె తాకటల భావ్యంకొదని బాలాసార్టు దయగా వెళ్ళిపోయాడు.

తీశా భరవె”,ఫోయాక మవోఆక్యృమ్మకి ఏమిటో ఎందుకో తెరీ కుండా దుఃఖం వచ్చేది. (వొ ణాలమీదే విర ర్తి కిలిగేది..--ోపిచ్చి మాలో కాన్ని తెలిసీ తెలీకా ఎటో వాగుతాను. ఆంతమ్మాతాన వొదిలేసి వెళ్ళాలా? మొగాయనకారూ? ఆడది వొద్దంటేమ్మాతం, నాలుగు చీవాట్లు పెడితే నోరె తృతొనా? కాజలటానా* కటురున్నదానిమిద ఆయన కా మ్మాతఠి చనువు లేదూ? ఆయన సుఖపవాలేకానీ, పీదో ఉఅన్నాననీ ఆ మాటే పట్టుకుని అలా వెళ్ళిపోవాలాళో ఆనీ పరిపరి విధాలా మొగడిసీద నిష్తూరాలువేస్తూ, కళ్ళు వాత్తకంటూ న్నిద పట్టీ పార రాతుళ్ళు గడిపేది. కోపం వచ్చి రెండు మూడు రోజులు మొగుకికి కనిపించకుండా తప్పుకు తిరిగేది.

ఆపుటికామె మనసూ, వొళ్ళూ కొంచెం కాంతపకి భన [పవ ర్రనికి లనే సిసపడిపోయేది..-ఇంత ₹ిప్పుడు మనిషినయ్యానేమిటమ్మా? తుచ్చపు వాళ్ళలాగ నాకీ ద్యామోహం ఏమిటి? ....ఆ మహానుభావుడు నన్నీ పాపపంకి లంలో కీడవకులడా రశ్లించాడుగానీ.... ఆయనే లొందరసడితే.... అమ్మో 9666 నా గఠేం కానూ!” అని తర్కింవుకుని భరని అంటకుండా చాలా పవి [తంగా ఉందగలుగుతున్న ందుకు ఎంతో గర్వపడే. మళ్ళా నమూమ్మూలుగా, శాంతంతో, పెప్దరికంతో దిగులు లేకుండా తిరిగేది.

మహాల షృమ్మ అంతకు పూర్యంగన్నా ఎక్కువథభ క్రిలో పడిందిం రెండుపూటలా పూజలూ, ఉపవాసొలూ [పారంభించిలది. ఆదివారం సూర్య

166 అలధఢధకారల€ల లో

భగవానుడికి (పీతి, సోమవారం చరంి[దుడిి, మళగళ వారల గౌరీదేవికి (పీతి. అక్మీ...ళకవారాలు అక్షి దేవికి. శశిదారం ఏడుకొండఅవాడికీనూ. వారా నికి ఒకటిరెండు రోజులుతప్ప రా తుళ్ళు భోజనమే చెయ్యదు. పచ్చి మంచి సళ్ళు ముట్టదు. దేవుగడిపటాఅతో పాటు కఠ పపిఅకల్నీ, "పెండలం దుంపల్నీ, సన్నికళ్ళనీ రుబ్బురోళ్ళనీ పూజిసూ వుంటుంది. ఎప్పడూ, పూజసొమాను తోమటం, పీటలకి నీళ్ళుపోసి, బొట్లు పెట్టటలి పసుపుముద్దలూ, అక్షంతలూ కలపటం. కల్లూ గడపలూ గోమ్మూ తంతో జద్దిచేయటం, పూలు తెప్పిం చటలి పతి తెప్పించటఓళి హారతి కిర్చూరానికీ ఆగరొత్తులకో, హడావుడీ పడటం, మొతంగా పూట పూటా పూజ అయ్యేవరకూ, పాలేళ్ళనీ, పిల్లల్నీ కంగారు పెట్టి తనూ నానా ఆంధోళనా పడతుంది. మధ్యాన్నంచెళ ఒక్క గంటసేపు తీరిగ్గా వున్నప్పుడు, ఒక కాస్త్రలుగారొచ్చి, పుణగంథాలు చదివి విసిపిస్తూంటారు. గుడి పూజారిగారొ చ్చి, వచ్చేవారంలో ఏం పూజలు కేయించాలో ఆ పై వారంలో ఏ గుభదినాలున్నాయో, చెప్పి వెళారు, ఏదైనా ఒక నోమో?ః, | వతమో, చెయ్యాలంటే వారం పొడుగునా దాని సన్నాహాలు చెయ్యటంలో మునిగివుంటు లది. జభదినాల్లో వతజనలు చేస్తుంది, ఇరుగుపొరుగు వారందరూ భజనచూసి | పసాదాలు తిసివెళారు. ఒక శని దారిత ఏడుకొంచల వాడు అమె వొంటిమీదకొచ్చాడు. అవేశంగా భజనచేసి వూగివూగి పడిపోయింది. మరుసటివారం వీరభ(దుడొచ్చాడు. కేకలు కూడా వేసింది. నాలుగు వారాలు పోయాక, మండే వీరతి కర్పూరం దిళ్ళలు మీంగే సింది. ఆందరూ ముకు గ్రాలమీద వేళ్ళీసుకున్నారు. మహాలశ శ్రమ్మ వొంట్లో కనకదుర్ష కలిసి పోయిందన్నారు, అనొటీినుంచీ ఆమె గొప్ప భక్తురాలయింది. అమెం చూడటమూ, ఆమెతో మాట్లాశటమూ అనృష్టఠ అనుకుఠటారు వూళ్ళో జనం. మవోతఅక్ష మ్మ వారౌనీ కొకనాడు ఇంటిముందు భజన చేస్తుంది... కోలాటం పాటలతో, తాళాలతో, గిజ్జాలతో, వినటానికి సుఖలగా వుంటుంది. మహలక్ష్మమ్మ నజన పాటలు వినివిని మూర పోతుంది. ఆవిడ లేరు కున్నాక [(పసాదం పంచి పెడుతుంది. అరిటిపచ్ళూ, కొబ్బరి ముక్కలూ, చిట్టిగారెలు, పచ్చి చలిమిడీ, వడపపూ చాలా వుఠటాయి. భజన ద్‌గ్గరిక్తి

రీలగనాయక మ్మ 187 వచ్చేవాళ్ళు దాహఠ వుచ్చుకోటానికి మీరియాలపొడగి వేసిన బెల్లం పానకఠ కూడా వుంటుంది.

మహాలక్ష్మమ్మ భక్తుకాలయిల తర్వాత పూజలతో, భజనలతో, ఉపవాసాలతో, జాగారాలతో చాలా చిక్కిపోయింది. వొళ్ళు బాగా తగ్గింది. ఒకసా రెప్పుడో పెళ్ళొన్ని వీధగుమ్మంలోంచి చూసీ *౨.. “ఎవరీ కొత్త మనిషి 1” అనుకున్నాడు పెద్దింజు, అంత నాజూకుగా పరాయి ఆడదాని లాగ కనపడింది. పెళ్ళాం మద మోజుపుట్టి ఓకరాతి దిగ్గిరికి వె శే, వెరికేక పెట్టినంత పని చేసింది మహాలష శ్రమ్మ,

“చార్జెండి, నే నెలాంటి మసిష్‌ ననుకున్నారు ! ఇంత పవ్శితమ్రన శరీరాన్ని అంత తుచ్చంలో కీడుస్తారాశొ అంది కిళ్ళరజేసి, నిజానకి ఇప్పుడామె కా కోరికలు కూడా లేవు ఆమె చూసిన చూపుకి రాజు జలకాడు. ఆమె ఒంటి మీదికి దేవుళ్ళు రావటం మొదలుపెట్టి తర్వాత రాజుకి భార్యను ముద్దుకోవాలంటే అపరాధం చేస్తున్నట్టు వుంది. ఆమెని అపవ్మితల చెయ్యఓం అతనకి ఇష్టంరేదు. భార్య కేకతో పాడలివొయి--- తల దిలచుకు కూర్చున్నాడు. మహాలఅష్మమ్మ జాలిపడి--- బె పడు కోండ” అంది చన్నపిల్గాణ్డ ఆనునయిలచినట్టు.

రాజు చాలాసేపు భాగ్య పక్య్కపదే కుర్చుని ఆలోచించాఢు--- “నువ్వు మోనవమ్మాతుంాలిఎ కాడే । గొప్ప పతివతఎ నిజయి. నీ వొంటి మీవ చెయ్యు స్‌సే నా కళ్ళు పోతాయి. ఇలా ఎంకవూలం గడుస్తుంది 1 నేను మామూలు ట్ల రిచా ?1...ఏదో నా అవసంానకి ఎపెతి నైనా తెచ్చి పెట్టకందా మనుకుంటున్నానే” అన్నాడు,

మహాలష్యమ్మ పిని వూరుకుందిం

“నువ్వు ౮ఇాత్తూ పార్వతీదేవలాగి కినిపిస్తూలటావు నాకు: నీమీద నాకున్న భకి గౌరఎం నా గుండెలు పెగఅదీసి చూడాలిగానే.... సీ కెలా చెప్పునే | 4 గ్భహలక్ష్మపి నువ్వుం సీ పిలు వెక్కడికి పోతుందే నా కష్టసుఖాలు నుప్వు కొంచెం చూగాలిగానీ.” అని దీనంగా అఆకిగొడుం

*ఫ | మీరింత ఆదగాలటంతడీ భాగ్యఅ | నాచెం పోయిందీ మధ్య * మీరు సుఖపడటమే నాకు కావాలి. సుమతీదీవి భర్తని వేళ్యదగ్గిరికి తీసుకు

166 అ౭ఆథఢథకార 6లో పోలేదూ * ఆ మహాతలి చేసినపని నేను చేస్తేతప్పా? మీ కెవతి కావా అంటే దొన్ని తెచ్చి పెట్టుకోండి, కొసీ డబ్బుమ్మాతం ఎగాదిగా ఖర్చు పెట్ట కండి. అక్ష్మీదేవిని చిన్నబుచ్చరాదు. కూటికి గుడ్డకీ వొప్పుకుని విశ్వాసలగా పడివులడేదాన్న కుదుర్చుకోండి.” అనీ మొగుడికి గడు సనం టోధించిందొ గొప్పింటి ఇల్గాలుం

“*నాక్స తెలియదలటే నీ గుణం 1.4 నా పూర్వజన్మ పుణ్యల కొద్దీ సీలాలటి భార్యనిచ్చాడు భగవపంళుడుో అని సంతోషంగా లేనాడు రౌజుం నమహాఅష్య మ యొుగుడు వెళ్ళిపోయిన నమ్మ ౦వ పే చూస్తూ కూర్చులది చాలా సేపు, ఎప్పటికో నిట్టూర్చి రామనామ జపంలో పక॥ిందొ కామం తీరని భక్తురాలు,

ఆ విధంగా మహాఅక్మ్యన్ము ళృంగార జీఏతం .... ముషృయ్యేళ్ళకే 6669 క త్రిగా 'పేలవంగానూ, రసహినంగానూ, చమయానీయంగానూ, ఎట్టాంబీ మధుక స్మృతులూ లేపంకానూ ముగిసిలిది. పెప్దెరాజుకీ భార్యకీ పక సంబంధాలు లేవనీ ఆ వూశ్శ్ళోనూ పొరుగూళశ్ళోనూ ఆందరికీ తెలుసు.

ఆలదుచేత పెద్దిరాజు తెచ్చుకున్న రాధనచూసి అందరూ సంతో మీంచారు. రాథ వచ్చిన నెస్దాళ్ళకి రాజు రాధన పెట్టి బండిలో ఎక్సింంచి యింటికి తీసి కై మహాఠక్ష శ్రమ్మకి చూపించాడు. రాధ అఆంచచందాలూ వినయవిధేయతలూ చూసి ఆమకూడా ఆనందించింది. జరీబీరా రు కెళగుద్దో పెట్టింది. ఎందుకో ఆ'రోజంళ మహాలనష్పృమ్మకి కడుపులో చల్లజెసి నట్టయింది తప కట్టుకున్న భ్‌ ర్తతో టు పరామిపిల్ల అసపభ౦౩ం౦చే సుఖం తను అఆనుభవిలచలేక పోయింది. జీవితంలో తన కిక ఆలాంటి ఆనందం దొరకదు. అవృష్టం లేదు ఆన విచారించింది. ఎప్పటికో తేరుకుని “ఏమిటింా మాయలో పడ్డాను ? అమ్మా 1 సీతమ్మతల్లీ! నా మనసు చెదర నివ్వకు. ఈ శరీవానికి కిల్మిషల ఆలటకులనా నా వొతి వత్యఠఅ నాక్తు దక్క- న్‌యి / క్ష అని వాహేయిలది,

న ఫ్‌ న్‌

ర్‌ అగినాయకమ్మ 46౪

రాధకి పెద్దిరాజుమద చాలా కృతజ్ఞత. సమయానికి ఆతనే చేర దియ్యకవోతే నడిబజారున బడి అడ్డమైన వాడి చేతులూ మారి నికృష్టంగా [బతకాల్సి వచ్చేది ఇక్కడ ఇంత సుఖలగా యిల్లూ వాకిలీ అన్నీ ఏర్పా టయ్యాయి. గులిడెల్లో దుఃఖలి అక్కడే పదిలలగా దాచుకోవాలి. దాన్ని పంచుకునే మకుషులులేరు. శాశ్వితంగా కళ్ళుమూసి రాముడి దగ్గిరికెళ్ళ వరకూ రోజులు నిర్వికొరంగా గడుపుకోవాలి.

రాజు వున్నప్పుడు రాధ ఎప్పుడూ దిగులు చూపించదు నెమ్మదీగా విగ్రివికి చేరుతుంది ఆతన్ని ఆదరిస్తుంది. ఆనందపెడుతుంది. ఇష్టంగా మాట్లాడుతుంది. ఎప్పుడూ ఏసు కావాఆని అచగదు. ఏ చీరలూ వస్తువులూ తెచ్చినా, “ఎందకిన్ను ఆఅనవసరగా తెచ్చారు" అని మందలిస్తులది. రాజు ములడ చాలా మంచివునీ వూళ్ళో అందరూ చెప్పుకుంటారు.

అప్పుతప్పుడూ రాజుతాగి వస్తాడు. రాధ చాలా సహనంతో అతగకి చెప్పి చూసంది, ల౮లాధంలీక కొంతంగా భరించటం నేవ్పకుంది. ఇతని అంఎనేడలశి పిల్లికి బాగా చదువు చెప్పించాఅని రాధ వూవా, రొజు ఎప్పుడు పచ్చినా---”నాన్నగారు వచ్చారు. చూడు”---అని కూతురికి సవ్వుతూ చెప్తుంది. రాజు సగ౧౦త పిల్లల్నే అనాడూ చేరదియ్యలేదు. పిల్లల్ని ఎత్తుకోవ టం, బుజ్జగించటం, ముద్దు వాడపఠి ఆంళల*గి అషణాతలని పెద్దిరాజు ఉదైగల, జ.యనా రాధ చూసోండగా రాజీ ఏని అప్పుడప్పుడూ ఎత్తుకుంటాడు. అయినా వాజేళ్యరి రాజుకి చేరిక కాలేదు. గిక్కమొహంతో తల్లి చాటుకి ఫోతుంది. లేవవోతే అవ్క-పిచతఅమధ్య కూర్చుని ఒక్‌ ప్రాతీ ఆడుకులటుంది. తన కళఠూతురికి తండినాటి ఏవరూ రారని తెలిసినా పసిపిల్లని ఎవరో టరరు తం(డిలాగ శేఠదీసి ఆదరించే వాళ్ళులటే బావుఠడునని రాధ కోరిక,

రాధకి పంచ పాణాలు రాజేశ్వరి. రాముడితో మధురమైన అనుభ వాఅహృ వాముడి అంవచందాఆఅకూ, (పతివలబంగా పుట్టిన రాజేశ్వరి కోసమే రాధ జీఎసోలది.

22]

70 అ౦లధకారఠఅలో

అప్పుడప్పుడూ రాధ, మహాలక్ష్మమ్మ దగ్గిరికెళ్తులది పెద్దపెద్ద [(వతాఠవీ తేసినప్పుడు మవీఅక్ష్మమ్మ రాధకోసం కబురంపుతులది. ఆమె చాలాసార్లు రాధ పుట్టుపూర్వో త్తరా అడిగింది. రాధ వివరాలేమీ తెలియనివ్వ కుఠిడా చెప్పింది. మవిఅక్ష్మమ్మకి రాధమీదేమీ కోపలలేదు. రాధ తన సఆసారాన్ని కడుక్కుతీసుకుపోయే మనిషిలా కనపడలేదు. మంచి కుటుఠ ఐబంలో పిల్లి చెడిబతుకుతోందన్న జాలికూడావుంది. రాధ మఈచితనంి చూస్తోలటే ఈ పిల్ల దగ్గిర తన మొగుడు ఎా వుళటాడో, తనని గురించి ఏం చెప్తూలటాడో అడిగి తెలుసుకోవాలని మహాలక్ష్మమ్మ కెలతో ఆ౮ాటంగా వుంటుంది. తనా వివరాలన్నీ అడిగితే ఈ పిల్లేం పసికడుతులటో నని బాలా కాంలి వూరుకుంది. ఎప్పుడో వుండబట్టలేక...- “ఆయన మంచి వారేనా! నిన్నేవీ కష్ట పెట్టటలలేదుకదా! ” అని అడిగింది

రాధ మాట్ష్టాడలేదు. ఆయన తననేవీ కష్ట పెట్టటలలేదని ఆయన పెళ్ళానికే చెప్పటల చాలా దొరుణమనిపించిది,

“ మాట్దాడవేవిటీ?” ఆని రెట్టిస్తే,..

“ప్పి భ్రర్తగారి గురించి మీకు తెలియడేవటి అక్కయ్యగారూ?” అంది కొలచెం నవ్వుతూ,

“సం నామాటే ఆడిగావూ? పిచ్చిమాలోకాన్ని వేను పనికివచ్చాను కాను ఆయనకి. నా దగ్గి రేంవుందీ? రూపు రేఖలా? అందచలదాలా? పదచకొఠల డేళ్ళ దాన్ని సవర్హాడి పిళ్ళింటికొచ్చాను. భగివంతుడు పిల్లెల్నెలా యిచ్చాడో ఎరగను, పట్టుమని పదరోజులై నా అయనా, నేనూ గదిలో పడుకుని ఎరగిం. ఏవిటోలే గిడిచిపోయాయి రోజులో అంది మహాలక్ష్మమ్మ అసల తృ ప్తితో నిట్టూర్చి.

రాధ చాలా ఆశ్చర్యపడిలది..-ఈవిడకు దైవచిలతన ఎక్కువై భ్‌ రితో సంబంధాలు వొద్దన్నదనీ, అందుకే ఆయన తనను తెచ్చుకున్నా డనీ రాధకి తెలుసు. ఇప్పుడీఏడ యిలా చెప్తుందేవిటని చాలా విస్తు టోయిలది.

రఠలగనాయకమ్మ క్షే అంతలోనే మవాఅక్ష మ్మ తేగకుని “ఆయినా నా కెందుకొచ్చిన పాడుగోఆ ? రామా కృష్ణా అనుకుంటే నా రోజులు వెళ్ళిపోతాయి. అంద ర్లాంటి మనిషిని కాను సుమీ ః పాడు కాపరం అంటేనే రోత పుట్టుకొచ్చేది. ఆయన కూడా ధర్మాత్ముడు కొబట్టి నా వొంటిమీద చెయ్యి వెయ్యనన్నారు. ఇప్పుడు నా మనసూ, నా వొళ్ళూ అంతా పసివి లతో సమానల అనుకో. ఎప్పుడో ఆ (శ్రీరామచల దుడి పిలుపు వచ్చిన్నాడు వెళ్ళిపోతా” ఆంది భక్తిగా కళ్ళు మూసుకుని దబ్బం పెట్టుకుంటూ.

రాధ ఎప్పుడు వెళ్ళినా నమహఅక్ష మ్మ. *,.భా్యాభ రత సంబంధాల [పస క్తి తేకులడా మానదు. తనకెంత రోతో చెప్ప మొహల చీట్టిలచుకుల టే గానీ ఆమెకి మనసు కుదుటపడదు. రాధకి అమె కబుర్ణు వినగా వినగా ఆమ అలటే చాలా జాలి కలిగింది. ఆమెపైకి ఎంత రోతపడుతూ చెప్పినా మనసులో మొగుడికోసం ఎంత తపిసోందో రాధ కరమంది. ఒకసారి

టో థై గాబుతో అంది రాధ-లాో*మీరు మీ అవిత మనసు సరీగా [(గహిలచుకో లేదు, లేకపోతే ఈ వయసులో అఆవిణి మీరు ఆఅలటకుండా ముట్టకుండా వుఠండటం ఏమిటండీ న్‌

రాజు వినకూడనీ విషయం విన్నట్లు” | ఛ। అది ఆఆలద ర్లాంటిది కాదు, దాని కెప్పుడూ ఈ ధ్యాసే లేదు. మురాబాయిలాగ ఎప్పుడూ భ కితో వులటుంది” అన్నాడు గౌరవ భావంతో.

“* మెరాబాయి సంగతి నాకు తెలియదు గానీ...మీ ఆవిడ మాతం ఆంవర్గాలట్‌ చారే భ క్తి మనసుని సంతోష పెడుతుంది గానీ శరీరాన్ని కూడానా * పోనీ నేనెందుకు చెప్తున్నానో వీనలిడి. రేపురాతి యింటి దగ్గిరే వుండి అవిడ దగ్గిరి కెళ్ళండి. ఆవిడ పాపం అన్నా, రోత అన్నా మిరే పట్టించుకోకండి. కాస్త నవ్వుతూ చొరవగా మాబ్గాడండి. ఆవిడ మిమ్మల్నెలత ఆప్యాయంగా ఒప్పుకుంటారో మకే తెలుసుంది. మిమ్మల్ని కట్టుకున్న భార్య కదా? అఎ్జీ సంతోష పెట్టటం కీ ధర్మం కాదూ * ఫొపఠి ఆవిడ వుసూశరుమంటూ వుంటే సుకేం న్యాయం చెప్పండి

172 అలఢకారలఅలలో

పెద్దిరాజుకి కొంచెల కోపం వచ్చింది.--“చాల్లే | నా భార గుణలి నా కన్నా నీ కెక్కువ తెలుసా 1 మానవజన్మ ఎ త్రిందిగానీ నిప్పులాంటి మనిషి అది - మనలాళలటి వాళ్ళం దానికి దణ్ణం పెట్టాలి అన్నాడు.

రాధ మాట్లాడలేదు.

క్‌ నః న్‌

ఆ ఉదయం దేశానికి కభోదయల.

ఆ దినల భారతమాత దొస్యళృంఖలాలు విడిపోయే సర $స్వాతళత్య దినల. బాపూ సత్యమార్గంలో ఆపి*ంసా కవచంతో భారతదేశం గిమ్యస్థానం చేరిలదిం కొల గెన్‌ టోధిలచిన దేశభ క్తి [పజల్ని మం, తముగ్ధిల కేసిం .

దేశమంతా [తివర్ష పతాకాలతో స్వాతల[త్య చైతన్యంతో రెపరెప లాడీంది. పల్లిలూ, పట్టణాలు సీ వ్రచ్చానందొలతో పండుగ జరుపుకున్నాయి. "నేము స్వతం। తులం. స్వతం[తుఅలొ అన్న సంతోషంతో విజయో త్సాహఠతో [పజల నొవాలు కఠకల లాడుతున్నాయి. “మా [బతుకులు చక్కబడతాయి. దేశానికి బానిసతనం పోయింది. బాపూ మమ్మల్ని వుద్దరిస్తాడు” అన్న సంతృప్తితో, [ప్రజలు భవిష్యత్తు గురించి కలలు కంటున్నారు.

మరోవంక దేశంలో స్వేచ్బానందంతో పాటు .- దేశ విభజన దుఃఖలి కూడా మిళితమై వుంది. తరతరాలుగా భారతమాత కోసల కలిసి కట్టుగా పోరాడీన బిడ్డలు వేరుపడ్డారు. దేశం చీలికలైంది- భారత పాకిస్తాన్‌లు స్వతం[త రాణ్యాఅయ్యాయి. అక్షళాది. హిందువులూ, సిక్కులూ పాకిస్తాన్‌లో సమస్తమైన అస్థి పాస్తులూ వొదులుకుని అరిజేత [ప్రాణాలు పట్టుకుని కట్టు గుడ్డఅతో ఇండియా వచ్చారు. ఇలాగే ఇండియా నులచి ముస్టిములు పాకిస్తాన్‌కి పారిపోయారు. కాందిశీ సల సమస్యతో, హత్యా కాలడతో, గృహ దహనాలతో దేశం క్షుభిత మై వుంది. భారశడేళాన్ని ముఠలబెత్తిన సంతోషాన్ని మకకలహాలు మలినపరిచాయి. మూఢ మత నమ్మకాలతో, మానవులు దానవుఠయ్యారు. శాంతిక్కీ అహిలసకి తావులేని కల్లోలం పరిస్థితిలో దేశం స్వాతం[త్యం పొందింది. స్వాతంత్య సభల

రఠతఅగనాయక మ్మ కే "లి సందడితో మారుమూల [గొమాఅకు కూడా వన్చిన కాందికీకుల చేసే ఏర్పాట్టతో పెద్దిరాజు చాలా హనావుడిగొ వున్నాడు.

సరిగ్గా సా వ్రతం(త్య దినలనాడే రాజేశ్వరి అక్షరాభ్యాసం చేయించాలని రాధ [ప్రయత్నాలు చేసింది. అప్పటికి రాజే రికి ఐడెళ్ళు నీంచాయిం

మంచి ముపూ ర్తంలో పంతులు రాజే? సరితో 'ఓ*9 నమక దిద్దిం చాడు.

రాబేళ ౧68 అడరాలు దిద్దుతోంటే రాధ చమర్చుతున్న కళతో చూసింది. “నీ కూతు౨కి చదుపు బాగా వస్తుందమా న్‌ అన్నాడు పంతులు రాధ వినయంగా నవ్వించి,

తర్వాత పంతులుగారికి వామారు యిచ్చి నమస్కరించింది, పిల్ణి అలదరికీ పలకలూ పప్ప దెల్లాలూ పంచి పెట్టింది.

రాధకి అనాడే కొత జీవితం [పారంభమైనట్ట ౦ది. తన స్వంత బ్లీవితానికి పునాది పడ్డట్టు వుంది..-“రాముడూ।ః నీ కూతురు చదువు మొదలు పెట్టింది. బాగా చదువుతులదన్నారు పంతులుగారు” అని చెప్పింది మానసిక [పపంచంలో వెన్నాడే రాముడికి.

రాధ జీవితల కొలత ఆర్థవంతం చేసుకోవాలనే నమ్మ కఠతో మూడేళ్ళకిందచటి సింవీ చరఖా వదకటలి [పారంభించింది. పెద్దిరాజు ద్వారా దేళంలో గొడవలు కూడా అప్పుడప్పుడూ చెవినపడ.తూ వుంటాయి. గాంధీ గార్ని చూడాఅని ఎన్నిసార్లో అనిపించింది రాధకి._“గాలధీగా రెక్క డుంటారండీ $” అని అడిగింది పెద్దాజుని ఒకసారి. అతనికి సరిగ్గా తెలియదు---” బొంబాయిలో” అన్నాడు.

"అమ్మా ! ఆంత దూరమేః ఏ రాజమల్మడన్నా వసే బావ” అంది. చిన్నప్పుడు గాంధీగారి పేరు విన్నప్పటినుంచీ రాధకి గాంలిగారం'దే భ రిం ఆయన మానవమా తుడు కొడని చెప్పేవడ. వెంకటా ది.

"స్వతం[తం వొచ్చేసింది. దేశం బొగపడుతుంద” అన్నాడు పెద్ది రాజు ఆ రాతి రాధ దగ్గరకొచ్చి ఆ రోజు మిటింగులోకూడా తడుంకొంటూ చిన్న వుపన్యాసంి యిచ్చాడు,

74 అ౩ఢకారఠలలో

“*బాగుపడటం అంటే ఏమిటవుతుంది **” అంది రాధ ఆస క్షిగా.

“కొల గెసు డకాన్ని బాగుచేస్తుంది. గాంరీగారు దేళాన్ని జాగు చేసేసారు అన్నాడు మశళ్ళీం

“*భదేనండీ ; బాగుచెయ్యటళ€ి అంటే ఏల చేస్తారూ ఫో అంది రాధ మళ్ళీ,

పెద్దిరాజు కొంచెల తటపటాయించి.

అన్యద్రో )దయానికి కృషిచేయా అన్నారు గాందీగారు. దేశలలో ఎక్కడొ పేదవాళ్ళుండరో అన్నాడు.

“ పేదవాళ్ళులడరూ + వీమౌతారు?” అని తెళ్లిటోయిలది రాధ,

“*అదే అందరూ బాగుపడిపోతారు, *

రాధ ముంకేమి అనకుండా లేచి పక్క సగ్గింది,

“*ట్రిబర్తూ బాగుపడతారుగానీ మీరు మాతలి మారరు" అంది వేళా కోళలగా.

అ పేన్పిట్రీ $”

“గాలధీగారిమీద భ కితోనన్నా ఆ పొడు వాసన సీసాలు మాన రాదూ *ొ

“అదా + మానేస్తాన్టే,”

పెద్దిరాజులాగే అనాడు దేశ | పజలంతా, తెలిసినవాళ్ళు, తెలియని వాబృ్శ, అంతా దేశం బాగుపడుతుందనీ, మన దళాన్ని మనఠి సుఖవంతం ఇసుకులటామనీ హృదయ పూర్వకంగా విశ కసించారు.

స్వాతంత్య సిద్ధికి కొన్ని సంవత్శరాలు ముందుగానే బవాపూశీ భారత (పశాస్వామ్యానికి తన వున్నతమైసన పూహఆతో విస్పష్టమైన రూపు రేఖలు తీర్చిదిద్దాడు.

“ప్రే వల్రం ఓట్లు మెవారిటీ మీద ఆధాకపడే (పజాస్వామ్యల నిజమైన (పశాస్వామ్యలకాదు. మెకారిటీ సంపాదనలో అవినీతిజేతాా మోసలచేలా

ర ళలిగనాయక మ్మ 5 పాళ్ళొత [దేళాఆ | పజాస్వామ్యం విఫలమైనట్రే, భారత | పజాసా శ్రమ్యల ఆఅలత యాం(తికల కారాదు. కొల గెసు దేశ సరో దయ సలస్థగా మారి అన్నివర్గాల, అన్ని మతాల శేయస్సుకి కృషి చెయ్యాలి. కాం గెసు మంలతు లెవ్వరూ జీతభత్యాఅకు ఆశించకూడదు. సేవానుర క్తి త్యాగ+లతా కలిగి తాము సత్యాహింసలు వాటిస్తూ, **. “(ప్రజలకు ఆవర్శ, వాయులు కావాలి. కొర్మగెసు అనగా అధికార వాంధలేని నిత్యసత్య (పతులకూటమి. [పజఠ ఆళయాలూ, ఆదర్శాలూ [ప్రభుత (0 [పతివించంప వేయాలి. (ప్రజా స్వామ్యఠ సర్వజనుల మానసికోన్నతి3, శారీరక సొఖ్యానికీ కృషీ శేయాలి. (పళాదరణ పొందలేని పభుత్వం... న్యాయ మైన [పశాభిమానంతో నిఠబడ లేని (పభుత్వం. *,.ఎం"ంటి మోసానికీ అపినీతికీ తలపడకులడా అధికొరా న్నుంతే టె దొలగాలి,

“ఈ విధమైన సత్యమార్షంలో [పజల్ని పాలించే [పభుత మే నిజ మన్‌ [(ప్రవాన్వామ్యం. ఆద సర్వోదియం. లేదా డెమా[ కసీ. కది బాపూటీ నిర 6హించి నాధించి పెట్టిన [ప రాసా వమ్యం,

ఇన్గాంటీ [పజాస్వామ్యంతో స తం|త భానుడుచయింలచిన దేశల ఎంత ధన్యుఠ। కానీ భారతదేశపు ధన్యత పరిపూర్ణం కాలేదు, స్వార్థ పరుల రాజశీయపుటెతులు [గిహించ లేని అవివెపలు డళొన్ని రక్తపు మడుగులతో నులచెతారు. జాతిమత భేదాల ౩తతుడై (పపంచ సర్వ మానవ షమాన్ని కోరే బాపూ పవ్మిత హృదయాన్ని ఛిన్నాభిన్నం చేశారు. స్రృతం్యత భారికం పూజ్య బాపూని ' తన మతకలహాలకు ఆహుతి వేసిననాడే భారతదేశం సత్యాహింసలు ఏసర్జించింది. డేశాన్న ఎక తాటి మీవ నషపగిలిగిన బలపత్తర మానసిక శక్తిని ళాళ్వతంగా కోల్పో యిలది,

దేశం శోకసము[దమైలది.

“బాపూ [ అని ఏఅపించింది. కోట్లాది హృదయాఅతో రాధ కూడా రోఛలచింది *గాంఛీగారూ పోయారుట” అన్న దుఃఖవా ర్త మహా లష్మమ్మలరాంటి అమాయకపు ఆడవాళ్ళనుకూడా కళ్ళనీళ్ళు తిస్పృుకునేలా

176 అఅలధకారఠఅలో జేసింది. వాతిపీతను పోగొట్టుకున్న దేశలి తఠ్మిడి పోయిన దిడ్డలాగ్‌ వీక్క మొహలతో కౌదాసీన్యతి వహిఠిచింది. వ ఖః ఖీ

రాజేశ్వరి మూడో తరగతి చదువుతోంది. అంత కాలానికి రాజేశ్వరి ఆడుకోటానికి కొక తమ్ముడు పుట్టాడు ఆ కాన్పు రాధని అన్ని విధాల కృంగిదీసీంది. 'పెంచుకోగలిగే తాహతువున్నా మళ్ళా ఈకాళ్ళ సలకే శ్ళేమిటా అని రాఫ కడుపు వచ్చిందగ్గిర్నుంచి చాలా విచారపకింది. మళ్ళా ఆడపిళ్లి పుడుతుందే మోనని బెంగ పెట్టుసంది. మొగిప్టస్హాదెతే ఈ లోకంలో ఎలాగైనా (బ్రతుకులాడు, సుఖపడలాడు. తనలాంటి వాళ్ళ కడుపున ఫుట్టిన ఆగపిల్లి సంగతి ఏమిటో రాధకు తెలుసు.

పుఖిడు దిగులుతో వున్న రాధ మనసు కొడుకు పుట్టిం తర్వాత చాలా తేలికిపడింది. అయినా తనకు జరగకూడనిదేదో జంగినంత అసల తృపీ, విరక్తి కలిగాయి. ఎప్పటికప్పుడే జీవితం కొత్త మలుపులు తిదగు తోంటే తను నిస్సహాయంగా తలదించటం తప్పనిసరి అవుతోంది. ఇది ఇంకొ ఎన్ని మలుపులు తిరుగుతుందో ః దీనికి గమ్యస్థానం ఏమిటో రాధ వూహకి అందలేదుం

పెద్దిరాజు కొడుకునిచూచి చాలా ఆనందించాడు. రాధమీద ఆతనికి చాలా నమ్మకఠల. ఆ కొడుకు తన రకాన్ని పంచురుపుట్టినవాడని రాజుకి ఆ పసివాడిమిద చాలా అభిమానం ఏర్పడింది. “" పెద్దిరాజు కొడుకు”ని చూడ'అని వూళ్ళో తెలిసినవాబ్ళ చాలా మంది ముచ్చటపడి వచ్చారు. పుట్టీపుట్టలిగానే ఆ పసివాడికి తండ్మి పేమ---పదిమలది అభిమానం వోరకటలి వాడీ ఆదృష్టల అని తృ ప్రిపడింది రాధ,

అలదరిలాగా మహాఅవమ్మమ్మ సఠితోష పడలేదు. ఏడెనిమిదేళ్ళ నించీ రాధ రాజునే నమ్ముకుని వుంటోంది. రాజు దగ్గరే కొడుకుని కన్నది. రాధ మళచి చెడ్డలు ఊళ్ళో అందరికి తెలుసు ఆ పిల్లవాడికి రాజు కాసోకూసో ఆస్థి రాన్తాడేమోనని ఆపడ అనుమానం. ఆ సలగితే

వాళ్ళదగ్గిరా వీళ్ళదగ్గిరా అంది. రాధ చెవినరూడా పకింది రాధ = రాజు దగ్గిర ఏడ్చేసింది---”నాకు పుట్టిన వాడు మీ ఆసెందుకు పలచుకులటాడు ? నే నిలాంటి ఆ సిపాస్తులన్నీ కాలదన్నుకు వచ్చాను. తిండీ గుడ్డా యిచ్చి ఆదరిస్తున్నారు. అదే పదిపెలు నాకు, అంతకన్నా దురాళ లేమి లేవు” ఆని చెప్పి6దిం

రాజు ఓదార్చాడు---” నిన్నా మాట ఎవరన్నారు * ఎందుకన్నారు 1 నారు పుట్టినవాడి మంచిచెళ్తలు నేను చూడకుండా వొచిలేస్తానా? వాణ్ణీ పెంచి ఎప్పచేసె చదువు చెప్పించే పూచీ నాది. నువ్వేం దిగులు పడకు ఆగు బుజ్జాంచాడు,

రాధకి కూళరి ధ్యాసే మిగిలిపోయింది. ఆ పిల్లంటే రాజు కేమంత ఇఅఫిమానంలదుం ఈతూతుర్ని గురించి రాధ ఎంత సంతోషించేమాట చెప్పినా వ్‌నీ విన-ట్టు ఊరపంహాడు,

• ఎ కూతురు చూఎలడి ఎంత బాగా పొడుతుందో ౯ అంటుంది రాధ రాజుతో,

“=ఏది నొన్నిగారు ఎంటొర్వు. ఒక పాట పొడమ్యా 1” అంటుంది జూతుంతీ.

“పాశ వమ వింశానూ” అంటాడు రాజు--౪యిస్షంగానో వేళా కోళంగానో.

రాజేశరి నోరు పప్పదు. తల ఎ తదు. బొమ్మలాగా నించుంటుంది. లల్లి ఎంతి బతిమాలినా రాజు ఎదుట ఒక్కమాట కూడా మాట్టాడదు,

“నాన్నగారి దగ్గిర సిగ్గెందుకమ్చా 1” అలటుంది రాధ.

*శ్రన్టు సీ మొగుడిదగ్గిక సిగ్గుపడుదువుగాన్ల” అరిటాడు రాజు. ఆంత చిన్నపిల్లతో ఆఅ విధంగా సరహా౮డటల రాధ 'కంతమా[తం యిషం వుంగదు. *టుగిలా అంటారనే అది జడుస్తుంచండీ 1” అలటులది వాలీగా. గాజు పెద్ద నవ్వు నవ్వుతాడు. రాజేశ్వరి చాడలిపోయి.. ఏడుపు ముహాం. పెడుతులది. రాధ కూతుర్ని బుజ్జగించి బయటికి తీసుకు ఫ్లోతుందిం

క

16 ఆలధకారఠలలో

వాళ్ళిద్దరిమధ్యా తండ్రీ బిడ్డల వాత్సఠ్యత కలిగించాఆని రాధ నిత్యమూ [పయత్నిస్తులది. కూతురి కెన్నోవిధాఅ నచ్చ చెబుతుంది.

రాజేశ్వరి అయిటో క్షాసుకూడా చదివింది ఆ వూళ్ళో అంతకన్నా చదువు లేదుః ఏలూర్లోనో, రాజమల।డిలోనో మకాం పెట్టి చదివించు కోవాలి,

రాధ ఒకసారి రాజుని అడిగి చూసిందిాా- “నాలుగు అఆషరం ముక్కలు చెప్పిసే దాని (బతు కది బతుకుతుంది. ఇక్కడ నాకెలాగూ ఖర్చుచేస్తోనే వున్నారు ఏబ సీలోనన్నా వులటే రేపట్నించీ పిల్లాడుకూడా చదువుకుంటాడు” అంది.

రాజు ఒప్పుకోలేదు. “ఇక్కడ నాకు వ్యవసాయం 4. పంచాయితీ, వూరు వ్యవహావాలూ, బోలెడు బాదరబలరీ. నువ్వక్కడా నేనిక్కడా వుంటే ఎలాగ! ఆడపిల్ల అయిదో క్రాసుకన్న ఎక్కువ చదివేఠి చెయ్యాలి శి పిల్గాడి మాటకదా ? వాడు పెద్దచదువు కొచ్చేప్పటికి నే నేదో ఏర్పాటు చేనాలౌో అన్నాడుం

రాధ ఏమీ చెయ్యలేం హోయింది. గితం తల్చుకోవటల తప్ప, తనని వొదిలేసి రాముశు వెళ్ళిపోగానే. *..రాముణ్ణి చేరాలనే తవహాతహ తప్ప తనకి పిల్లలు పుశతారస్స, వాళ్ళ భపిష్య ల్రేమవు తుందోననీ లీలా మాతలగా కూవా ఆలోచన రాలేదు. కూతురు పుట్టినప్పుడు రాముడూ తనూ ఎలితొ నందించారో ఇప్పుడు తన కొక్కదానికే తెలుసు మామయ్య ఎంతో సాయఆ చేసాడనీ కూతుర్ని బొగా చదివించి గొప్పదాన్ని చేస్తామనీ ఇద్దరూ ఎన్నో కఠలు కన్నారు. మామయ్య శమని మర్చిపోయేడేమో అనుకున్న ప్పుడయినా.... "మనం కన్న బిడ్డని మనఠ పెళచుకోలేక పోతామా "” అని ధైర్యం చెప్పుకున్నారు. రాముడే [బతికి వుంటే ఎంత 'పేదరికాన్నయినా, ఎంత దౌర్భాగ్యాన్నయినా మహదానందంగా అనుభవించేది తను, రాముడి కోసం వచ్చినందుకు కలఠలలో [పాణం వుండగా పళ్చాత్తాప పడదు. అన్నీ సహిలిచిన పై ఈ క5ష్టంకూడా సహించాలి. రాజు అవసరానికి తనను తెచ్చు కున్నాడు గొన్మీ తన కూతుర్ని ఆత నెందుకు చదివిసాడు + తన ఆవసరాలు

రఠఅగనాయక మ్మ శ్రే/లి అతనెందుకు తీరు సాడు + రాజుని ఇబ్బంది పెటటం తనకీ భావ్యంకాదు---- రాధ కూతురి చదువు గురించి తెగ ఆలోచించి బెంగ పెట్టుకోకులడా మననుని సముదాయిలచుకుంది. వ న ప

రాధ తఆ తెల్లబడుతోలది. మొహంమీద ముడతలు కన్పిన్తున్నాయి. 'పెద్దతనల తతము కొసోంది.

రాజేశ (1రి 'పెద్దమనిషయి అప్పుడే అయిదారు నెల అయింది. మఠఅచి సంబంధంచూసి రూతురికి పెళ చెయ్యాంని రాధకీ ఆరాటంగా వులది.

వెంకటరమణ ఏడేళ 7 వాడయ్యాడు. తల్లి తం[డుఆ నిద్దరిసీ హ్లోల్రి నట్టుగా వుంటాడు వాడి కళు క మెరుగ్గా విశాలంగా సరిగ్గా తల్లి కళ్ళు, వాడీ కనుబొమ్మ వొంకులూ, కళ్ళు తిప్పిచూడటంలో తీరూ అంతా తల్లిపోలిక చెంపలూ, నుదురూ, గిడ్డం తండితీరు. తెల్లగా రాజేళ్వరికన్నా ఆఅందలగా ఉంటాడు. బొత్తిగా చిలిపివాడు. ఎప్పుడూ ఏదో కాగన్‌ పేవీ. రాజు వాణ్ణీ చాలా ఆప్యాయఃగా ఎత్తుకులటాడు, ఇంటికి కూడా లీసుకువెళతాడుం వెలంకటరమణకి మహాలక్ష్మమ్మ దగ్గిరరూడా భయంలేదు “ పెద్దమ్మగారూ” ఆని పిలుస్తూ ఆపవిడ వెనకాల తీరిగి ఏది కావాలన్నా అడిగి తెచ్చుకుంటాడు, ఆచుకికూడా రానురాను రమణంటే అభిమానం కలిగింది. ఒక రకంగా వాడు తనకి కొడుకే అన్న భావల స్థిరపడింది స్వంత యిల్లుళలాగ వాడు రెండు యిళ్ళలోనూ మసులుతాడు. ఏ పిల్లలకీ లేనంత చనువుతో తం డి వెనకాఅ తిరుగుతాడు. ఊళ్ళో పిల్లఆతో అడుకుంటాడు. బడి అంటే (శద్దగానే వెళతాడు. తల్లి దగ్గిర వుండటల కన్నా వూకుమీదే వుత్సాహలగా ఆడు కుంటూ తిరుగుతూ వుంటాడు. కొడుకు గురించి రాధకేబు చెంగలేదు. వాణ్ణీ రావూ వదలడు. వాడి మంచి చెడ్తఅన్నీ తస్పకండా చూసాడు.

రాజేళ్వరికే ఒక దారి చూడాలి. పదిహేనేళ్ళు గిండాయి. దాని (బతుకు స్థిరం శేసే తన జీవితం కొసకొచ్చేసిన ట్రే. రాధ కూతురు పెషి సంగతి రాజుని చాలా సార్టు అడిగింది.

180 అలధకొర€6లో

ఉప్ప కుఅంవాణ్ణి చూడమలఠలటావు?” అన్నాడు రాజు నవ్వుతూ.

“ఏ కులము వాడయినా మసిషేంఠడి కాస రూపూరేఖా కఠఅవాడూ, కట్టుకున్న దాన్ని అభిమానంగా చూసుకునే వాడూ అయితే.... ఎవరై నా ఫర్వాలేదు మనిషి కాస బుద్ధిమంతుడై వుండాలో” అంది రాధ.

“అలాగే చేద్దాం తొలదరపడరూడదు. ఎక్కడన్నా కాస చదువు కున్న వాడి కిస్తే ఏబ సీలోనో వుండి సుఖపడుతుంది.” అన్నాడు రాజు,

రాధ చాలా సలతోషించింది.

రాజేశ్వరి పెళ్ళి చేసేసి తృణమో, పణమో పెట్టి పంపుదొమని రాజుకి లేకపోలేదు. కొనీ అనేక వ్యవహారాల్లో మునిగి అశద్ధ చేస్తున్నాడు.

రాధ మనసు బొత్తిగా పాడపుతోంది. పుట్టిల్లు వదిలేసి రాము డితో వచ్చేసిన రోజు నిన్న మొన్నటి రోజులాగా మనసులో మెదులు తోంది. తండి వున్నాడ' లేడో తెలియదు. తన గురించి చెప్పి వాళ్ళని చిన్నపరచ కూడదని రాధ ఎన్నడూ తన సంగతులు తెలియనివ్వలేదు. ఎలదుకో ఇప్పుడు వాళ్ళందరినీ చూడాలని మనసు తహతహ లాడుతోంది. కష్టసుఖాలు చెపితే [గిహించు కుంటుండన్న దిగ్గిర్నుంచీ రాధ అప్పు డప్పుడూ కూతురికి వెనకటి విషయాలు మరుగుపర లేకుండా చెపుతూనే వుంది.

“మనం ఇప్పుడు వెళ్ళిపోకూడదా అమ్మా "* అని రాజేశ్వరి చాలా సాస్ట అడిగింది.

“ఇంత కాలం ఇలా అయ్యాక ఇప్పుడు మాతల ఎందుకు వెళ్ళటల + వాళ్ళలదరూ మర్యాదగా, గౌరవంగా, సిరి సంపదలతో తులతూగుతూ బీవి తాలు గడుపుతున్నారమ్మా ; మనఠ ఎవరింటికి వెళతాము : మీనాన్నవుంటే === ఖీవితలలో నాకింత వోధ వుండేదికాద* అంటుంది రాధ రూతుర్ని బుజ్జగిస్తూ.

రాజేశ్వరికి తల్లి అంటే అమితమైన | పేమ. ఎప్పుడూ తన కోసం తన సుఖలకోసల అలోచిస్తూ వుంటుంది. తన నెంతో గొప్పదాన్ని చెయ్యాలని తపిస్తూ వుంటులది. అలాంటి అన్ము కడుపున పుట్టటం తన అవృష్టం అనుకొంటులది రాజేశ్వరి.

రతగనాయకమ్మ 18] రాధకి రెండు రోజుల్పుంచీ వొంట్లో బావుండటలలేదు, లోజ్వురళ తగులుతోంది. మనిషి చాలా నీరసీనిచింది. మొహంలో కళలేదు. సంతోషల లేదు. నలభై యేళ్ళు దాటిన మనిషిలాగా ముసలివాలకల పడింది. ఎప్పుడూ ఆలోచిస్తూ వుంటులది. తనలో తిను మాట్టాడుకొంటూ వుంటుంది. కళ్ళ ఎదట ఎవ్వరూ లేకపోయినా ఎవర్చో తరిచి తరిచి చూసినట్టు చూస్తుంది. ఎప్పుడూ కూతుర్ని దగ్గిర కూర్చోబెప్టుపని ఏమిటేమిహచో చెపుతూ వుంటులది.

తల్లి ధోరణికి రాజేశ్వరి భయపడుతూ “నా గురిలచి నువ్వేమి బెలగ 'పెట్టుకోకమ్మా!ః నే నసలు పెళ్ళి శేసుకోను. నీ దగ్గిరే వుంటాను, నిన్ను వొదిలి పెట్టి నేను ఎక్కడికి వెళ్ళని ఆంది ఒక్కసారి. రాధ కూతురి మాటలు విని నీరసంగా నవ్వింది.

“అమ్మ నీకు శాశ్వితలకాదు రాజ్యల. నేను వున్నా లేకపోయినా నువ్వు చక్కగా పెళ్ళి చేసుకుని భరతో కాపరం చేసుకోవాలి. ఆడేనా కళ్ళతో చూద్దామని నేనింత తపిస్తున్నాను. జరగటంలేదు. ఎప్పటికో ఆ కళ్యాణం ఘడియ అని గొణుక్కుంది రాధ. కూతుర్ని ఎవడికో ఒకడికి అంటగ ఛైయ్యాలఅని రాధ | పయత్నలకాదు...ఏ దారీలేని కూతురికొ క రక్షణ కల్పిలబాఅనే ఆరాటల తప్ప? రాధకి జ్వరం తగ్గినా మనసులో పరిస్థి తే మీ మారలేదు. అది సంవత్సరాఆ తరబడి అనుధవిసోన్నదే ఆయినా మనీషి బాగా దిగాలుపడిపోయింది. *ఈ ప్‌ లేమౌతారు! వీళ్ళ జీవితారెలా గడుసాయోో అన్న ఆలోచన తప్పిడె ఇంకో ధ్యాసలేదు. రాఢ చాలాకొ త్తగా మాట్లాడుతోంది.

• ఏంత నవ్వుఆపాపై అది [బతుకుః ఎక్కడ పుట్టాముః ఎక్కడ పెరిగానుః ఎలత చెయ్యరాని పనిజేశానుః ఆనాడే మనసుని సముదాయించు కునివులటే జీవితానికి తటోభ త ప్పేదికదా! రాజం! ఆడదాని (బతుకు గాడి లోనే నదవాఅమ్మా. ఓక్క-సారి దారి తప్పితే మళ్ళీ దారిలో పదనివ్నరుం ఎలాలటి కస్టాఅయినా, ఎంతెళత అవమానా అమినా ఓర్చుకోగిఅం- కొని, బిడ్డలు. . =వీడ్ణలు.... కన్ననిడ్డఆ (బతుకులు హీనమోతాయంటి నసరంచ

182 అఅధఢధకారఅలలో లేము. నువ్వూ తమ్ముడూ, నేను పెళ్ళిచేసుకున్న తర్వాత పుట్టిన వాళ్ళయితే యిం దభోగఠల అనుధవించేవారు. మీకు నగలూ, నాణ్యాలూ మీచుట్టూ ఎంతో మంది బంధువులు. మీకు తాతయ్యా. మామయ్యా, పిన తలీ అందరూ వున్నారు. ఆమయినా మనల్ని ఆదరిలచే ధైర్యం ఎవ్వరికీ లేదు, త మవోపపంచంలో.. నేను జేసినతప్పు ఎత! అసలది తప్పేనా అమ్మాం..! మీ నాన్న ఎంత అందమైనవాడు! ఎంత మంచి మనసుకఠఆ వాడు? అలాంటి భ ర్తని ఎంచుకుంటే సంతోషంగా నాకు పెళ్ళి చెయ్యగలి గారాశ,.. నీ మొహంలో, నీ కళ్ళలో, నీ నడకలో మీ నాన్నని చూసు కులటూ యింత కాలం గడిపేశాను రొజ్యం, రాముడు ఉంలటే నేనిలా పళ్ళాత్రాప పడేదాన్నికాదు. ఇప్పటికీ నే విచారించనమ్మాః. *.కానీ.

“తర్వాత చెబుదువుగాని పడుకో అమ్మా” ఆంది రాజేశ్వరి లల్లి వొలిటినిరండా దుప్పటి కప్పుతూ. అప్పుడే రాజు వచ్చాడు. రాధ సీరసలగా కూర్చోటోయింది. *పడుకో పడ.కో” అని వారించాడు. రాధ వొంటిమీద చెయ్యి పెట్టి జ్వ్యరంచూసి గబగబా వై ద్యుడికోసం మనిషిని పంపాడు.

“రెండు రోజులకే ఏమిటింత చిక్కి పోయావు,” అన్నాడు పక్కలో కూర్చుంటూ.

రాధ పడుకొనే నీరసంగా మాట్లాడింది..-”నాకే మందులూవద్దు. నా దిగులు మందులతో పోయేడికాదు. పద హేనేళ్ళనిం చీ మిమ్మల్ని విశ్వా సంగా నమ్ముకుని ఉన్నాను. మిమ్మల్ని మోసంచేసి = చిల్లిగవ్వ వెనక వేసుకోల్‌దు, మిమ్మల్ని పీడించి డబ్బు పోగుచేసుకోవఓటం నాకు చేత కాలేదు-ఈనాడు ఇంత నిరాధారంగా మీషులదు దేహి అని చేతులు చాపి నిఅబడీ వున్నాను, షీ దయా ధర్మాలకోసం వెయ్యి రళ్ళతో ఎదురు చూస్తు న్నాను. నాలాంటి దౌర్భాగ్యురాలు మీకెందుకు జ్ఞాపకం వుంటుఃది?, + నే నెక్కడ పుట్టి పెరిగానో మకు తెలీదు. భగవంతుడు ఎప్పటికప్పుడు నా మీద పగిపడుతూనే ఉన్నాడు. నేను ఆమాయకంగా లోకలలోకి పరుగెత్తి, అందర్నీ తెల్లపోయి చూస్తున్నాను ఇంకా ఎలతకాలల.... ఎంతకాలల. *,.**ో అంటూ మాట్లాడలేక ఏీడపటం మొదలు పెట్టింది.

రీలగినాయకమ్మ 183

రాజు కంగారుపడ్డాడు, రాధ వీపు మీద చెయ్యి పెట్టి సముదా యిస్తూ... “యాడవకు, యాడవకు్కు నువ్వు చూస్తున్నావుకదా.... నావళ్లే కొంత అళద్దయిందిలే, పిల్లి పెళ్ళిదేమొచ్చె + రేపీపాటికి చేయించేసాను" అని ఓదార్చటోయాడు. రాధ దుఃఖఠి తగ్గలేదు. ఆ దిగులంతా పిల్లి పెళ్ళి గురించే కాదు. ఎందుకో రాధకి కూడా తెలియదు, ఏడుస్తూనే పడుకుంది.

వైద్యుడు వచ్చాడు. చెయ్యి చూచి మాత లిచ్చాడుం రాజేశ్వరి కషాయం నూరి తెచ్చి తల్లికి మలదు ఎసింది. వెళంకపరమణ కూడా చిక్క మొహఠఈతో తల్గిని ఆంటి పెట్టుకూర్చున్నాడు.

రాధ కొడుకుని పక్కలో పడుకో బెట్టుపని బుజ్జగించింది _-- వారం రోజుల వరకూ రాధ పిచ్చిదొనిలాగ ఏడుస్తూ మణచం మీదే పకీవుందిం రాజు ఇలగ్లీష్‌ డాక్టర్‌ని కూడా తెప్పించి చూపించాడు. మందులు కొన్నాడు. " ఫలిత 'పీమీ కనిపించలేదు. రాధ ఒక్కోనారి తెలి కూడా లేకుండ- మాబ్తాడటం “రాముడూ రాముడూ 1” అని కలవపరించటలి 4. [పారలభించిందిం ఏ మాతం తెలివిలో వున్నా పిల్లలిప్పర్నీ మంచత మీద కూర్చోపెబ్టు:ును వాళ్ళ మ.హాలు చూస్తూ ఓదామస్తూ ధైర్యం చెపుతుంది. “బెంగ పెట్టుకోకండి నేను లేచి తిరుగుతాను. మిమ్మల్ని వొదిలేసి నే నెష్కడికి వెశలాను + భయం లేదు అన్‌ సముదాముసుంది. ఆ వారల రోజులూ పిల్లల్ని ఒక్క షణం కూడ వచల్లదు. ఆఫ నంశఅ మధ్య వూగుండుతూ, హోరుగాలిలో దిపంలా కొబాడుతూ, ఒకానొక సంధ్యవెళి రాధ ఆత్న వ్యోతి అనంతవ్యోతిలో రిలిసిపొయింది. దిగుళ్ళక్రీ భయాలకీ, ఆశలకీ, కోరికలకి అలీతంగా వెళ్ళిపోయింది. సెంఘ మర్యాదల నిలచీ, వొళ్ళప్పగించటాల నించీ, స్వేచ్చతా విముక్తి పొందింది. _పియుడి మిది మాహాలకూ, పద్దఆ ఎది మమకారాతకూ నిస్సహాయఆగా దూరల అయింది, చెడ్డ కోసి (బతకాలని ఆశించి? రాధ చివరిసారి కూడా ఓడిపోయి శాశ్వతంగా న్మిదపోయింది

థి ఖ్‌ వ

| ర్రిత్న ఆఅలధకారలఅ లో

రాధ పోయి అయిదారు నెల అయింది.

వెలంకటరమణ తల్లి పోయిన నె లొ ళృకే తల్లి నడగిటల మర్చిపోయి బెలగి లేకుండా తిని తిరుగుతున్నాడు.

రాజేశ్వరి ఇప్పటికీ తేరుకోలేదు. తల్లి రెక్కల మధ్య సుఖలగా ఒదిగి దాక్కున్న ముక్కు పచ్చలారని పశ్షకూనవి బలఅవలతలగా తల్లి వొళ్ళోంచి లాగి విసిరివేసింది కాం. రాజేశ్వరి ఎన్నడూ నోరు విప్పి బొవుముమని ఏకవలేదు. మ౪సులో ఏడవఎ క్షణంలేదు. రాజేశ్వరి దరిదాపుల్లెని దుఃఖసము[ దలిలో మునిగివుంది. తల్లి లేకుండా తిన జీవితం గడుసుందిన్న భయలి రాజేశ్వరిశి గజి గజ లాడిసోలది, తన తల్లి లోకలలో అందరి తల్లుల్లాలటిదే కాదు. ఇ౭త విలువంటూ లేని త్యా”మూ రి తన కోసమే. చెయ్యరాని పనులు చేసింది. తస కోసమే భరించలేని కష్టాలలో (పాణాలు నిఅబెట్టుకుంద. అనుక్షణం దయగల చూపులతో, చల్లటి చేతులతో, [పేమ చిప్పిల్ల హృదయంతో, సంతాపం కలిగించే మాటలతో దేపతలాగ వెన్నంటి పెంచింవ. చివరికి తన సుఖం గురించి ఆలోచిస్తూనే అమ్మ నిస్సహాయంగా వెళ్ళిపోయింది, అమ్మ అంటే అమ్బృతమూ రాజని తప్పితే రాజేశ్వరి కింకో భావం లేదు. అలాంటి తల్టి వొడిలోంచి జారిపడి ఎక్కడ ఎలా [(ట్రతకాలో రాజేశ్వరికి ఆగమ్యగోచరంగా వుంది, దుఃఖం 'పెగిలిరాని సర్వేదం ఆవరించింది.

ఇలిట్లో సల మ్మ వంట చేస్తుంది, పూటపూటా (బతిమాలి పెడు తోంది. అప్పు డప్పుడూ వొజు వచ్చి చూసి వెళుతున్నాడు--- ఈసి అమ్మ నీకు పెళ్ళి చెయ్యమని చెప్పేది. ఎక్క.డో సంిఐలిధం చూని చేసేస్తాను, ఫర్వాలేదు, బెంగ పెట్టకు” అని ఒదారుస్తున్నాడు.

రాజు కూడా రాధ పోయాక కొంత దిగులుగా కనిపించాడు. రాధ ఉన్నప్పటికవన్నా పోయిన త్వూతే ఆ మనిషి యింకా కొన్నాళ్ళు వులటే బావుండు ననిపిసోండతనకి. థార్యకన్న ఎక్కువ ఆవరిందింది. సుఖ పెట్టింది. రాధకోసం అలవాటుపడ్డ శగీరం .... మనసుకన్నా ఎక్కువ బాధపడింది. రాజు కోరుకుంటే కొంతమంది ఆడ వాళ్ళిప్పుడూ అతనికి

రతిగనాయకమ్మ 185 ఆందుబాటులో వుంటారు. అయినా [పపంచంలోలేని రాధకోసల అతని కోరికలు పరుగె త్రటలి అతనికే ఆళ్ళర్యంగా వుంది.

రాధ పోయింతర్వాత కూడా కొన్ని రోజులు రాజు రాధ ఇంటికి వచ్చి రాధ పడుకునే మలచంసముద న్మిదపోయాడు. ఆ కాలంలోనే రాధ తనని సుఖ పెట్టకుండా పోయిందన్న అసంత్స పి అతన్ని రొ తింబవళ్ళు చికాకు పకుసోంది. పగలు ఎం గడిచిపోబినా రాతి అయ్యేసరికి బాగా లౌగి న్మిదపోవడల మెదలు పెట్టాడు. రాధ పక్కమీద రాజకీయా ఖె ఆయిడళ్ళ దాటాయి. మృషి యాబై యేళ్ళ లోపువాడిలాగే కనిపిసాడు. వేషభాషలేమి మారలేదు. కొంచెం లావు అయ్యాడు. రాధ పోయిల తరాంత మాత మే కొలచెలి నిరుత్సాహంగా ఆలిసిపోయినట్టు కన్పిస్తు న్నాడు.

లే రాత్రి రాజుకి మంచి నిచలో మలుకువ వచ్చింది ఉలిక్కిపడీ లేచాడ.. కారుచీకట్లో =. నిళ్శబ్దంలోంచి రాజేశ్వరి ఏడుపు దీనంగా విని ఫిస్తోంది. లేచి పక్క_ గదిలోకి వెళ్ళాడు.

రాజేశ్వం వెక్కావెకి. విడుసోంది. గడిలో చిన్నలైటు వెలుగు తోంది పెప్టది చేశాడు. రాజేళ్వరి దగ్గిర శాలిపడుతూ నించున్నాడు-- రాజేశ్వరి రాజుని చూసిహూడా ఏడుపు ఆపుకోలేక పోయిలది.

“భ 1 ఎందుకేఢుస్తావు ? తప్పమ్మా। ... నీకేం ఫర్వాలేదు. నేను లనూ? ౨4 మీ అమ్మపోతే నేను కూడా పదిలేసానా $4.44+. వూరుకో. ఎన్నాళ్ళు ఏడ్చినా పోయినవాళ్ళు మన కళ్ళకి కనపడరు. ఊరుకో మరి. నుప్వ దిగులుపడితే అబ్బాయి బెంగపెట్టు కుంటాడు, ఏల చేసాం ? అలా ఆముంది.”” అంటూ భుజం మీద చెయ్యివేసి నిమురుతూ ఓదార్చాడు,

రాజేశ్వరి సల [భమఈగా చూసింది. రాజు కరుణామూ రిలాగ కని పించాడు, అతనెప్ప్తుడూ అంత ఆప్యాయంగా, దయగా మాట్లాడలేదు, అత౧లో మంచితనం వుంపని అమె ఆన్నడూ అర్హంకాలేదు. రాబేశ వరి కన్నీళ్ళు వాటి ఎ ఆగిపోయాయి.

లట]

186 అలధకారలఠఅలో

*మా అమ్మలేదు. మా యిద్దరికీ మీరే దిక్కూ నాన్నగారూ ఆంది భక్తితో దణ్ణం సెడుతూ.

“పిచ్చిపిల్లా * పడుకో, బెంగ పెట్టుకోకు.” అని వెళిపోయాడు రాజు.

రాధ పోయిన అమిదారు నెలలకి రాజు మామూలు మనిషి అయ్యాడు రాధ జ్ఞాపకల అతన్ని బాధించటంలేదు, అప్పుడప్పుడూ వచ్చి పిల్లల్ని చూసి వెళున్నాడు. ఒకో్కో-నాడు యింట్లోనే పడుకుఠటున్నాడు,

బాలా ర్యాతిళ్ళు అతను నిదపోతున్న రాజేశ్వరిని అశ్చర్యంగా చూకొడు. అంతకన్నా ఎక్కువ ఆలోచించలేక తాగి మత్తులో న్మిదపో యాడు, రాజేశ్వరి ఎవరికి పుట్టింటో అతనకి తెలియదు. రాధ వళశానికి పరువు మర్యాద లున్నాయన్న నమ్మకంకూడా ఆతనికి లేదు. రాజేశ్వరి గురించి అతని మన స్సేం ఆలోచిస్తోంటో ఆతనికి అర్థంకాలేదు. ఆ పిళ్లి ధ్యాసమా. తల అతని న వదలఅటలలేదు.

రెండు మూడు ర్మాతుళ్ళు చీకటి గదిలోకి రాజేశ్వరి మలచల దగ్గిరకు వచ్చి వెరి చూపులు చూసి...అటూ యిటూ తద్బాడి వెళ్ళిపోయాడు. ఓక భయంకరమైన రాతి అతని గుండెలుకూడా దడదడ లాడుతోండగా, తాగిన మత్తులో అతని వొళ్ళు తూలుతోండగా వచ్చి రాజేశ గరి సీపు మీద చెయ్యి వేళాడు.

రాజేశ్వరి తుళ్ళిపడి లేచిది.

“మంచినీళ్ళు, ం "మంచినీళ్ళు, ఆని న్మిదలో కఆవరింిచినట్టు అడిగాడు.

రాజేశ్వరి లోపలికి వెలది.

పెద్దిజు బాధతో పడుకునే గదిలోకి వచ్చేశాడు. అలమారులోలచి [కౌందీ సీసా తీనాడు. రాజేశ్వరి మంచినీళ్ళు తెచ్చింది.

“_-అర్హరాతి అయింది ఇప్పుడెందుకు నాన్నగారూ +" ఆంది భయంగా,

రాజు వినిపించుకోలేదు. గాసులో సగం నీళ్ళు అక్కడే పారబోసి (బాలదీ వొంచుకుని గడగడ అాగేళాడు--”రూచో కూచో” అన్నాడు సీసా అలమారులో పెడుతూ,

రఠగనాయక మ్మ 10?

ఆన్చి అమ్మ పక సా మీద పడుకో, నా శెందుకో న్మిద వటటలలేదు. ఇక్కడే పడుకో ఆన్నాడు, క్‌

తల్లిపోయిలి తర్వాతే రాజేశ్వరికి పెద్దదాజు కొంచెం చేరువయ్యాడు. అతనితో మర్యాదగా, వినయంగా మాట్లాడుతోంది. "నాన్నగారే మా జీవి రాలు బాగుజేస్తార” అన్న నమ్మకఠ కుదిరింది. ఆ మనివిమీద పుతైడు ధైర్యం పెట్టుకుంది.

న్మిదకళ్ళతో తల్లి పక్కమీదికి వొరిగి పడుకుంది. రాజు బాలా 'సీష్య వెరె తినట్టు పచార్లు చేశాడు, దీప బాగా పెద్దది చేశాడు. హఠాత్తుగా దీపం ఆర్పేశాడు. తూలుతూ వెళ్ళి రాజేశ్వరిని కావలించుకున్నాడు.

తృళ్ళిపడింది రాజేశ్వరి.

ఏమి తెలియని ఛయంతో, చీకట్లో 'పెళుగులాడిలంది “నాన్న గారూ ః...నాన్నగారూ $” ఆని సహాయం కోసల ఆరిచిలది.

పెద్దివాజు రాజేశ్వరి నోరుమూస్తూ.-ఆల్లరి చెయ్యకు రాజ్యం నేనే; నా మాట విను సీకేం కావలసినా కొంటాను, నీకు మంచి గొలుసు చేయిస్తాను.” అన్నాడు బూటలు పెగుల్చుకులటూ,

రాజేశ్వరి గిజగజ వణుకుతోంది. నిస్సహాయంగా, దీనంగా, “నాన్న గారూ ...నేను ఎమి రూతుర్నలీ !, == వొదిలి పెట్టండి నాన్నగారూ! " అని ఏడ్చింది---

పెద్దిరాజు ఆలోచించగిలిగే స్టితిలోలేడు. ఆ అసహ్యకరమైన చీకటి ర్మాతి ... భయంకరమైన అర్ధరాతి... పదవిరేళ్ళ పసి రాజేశ్వరి... 6 అమానుషలగా. = = మైళొచికంగా 6466 జుగుప్పాక రంగా... దోపీడీ అఆములదిం

గులిడెలు పగిలేలా ఏడుస్తోన్న రాజేశ్వరిని వొదిలేసి రాజు ఆర్మాతికి రాాతే యిలటి కెళ్ళి పోయాడు,

రాజేశ్వరి ఏడుపువిని సత్తెమ్మ కళగారు పడుతూ లేచింది. చీకట్లో వెతుక్కులటూ వచ్చింది. “ఇదేంటమ్మా ఇక్కడ పడుకున్నావు....భ ః ఊరుకో తమ్ముడు జడుసుకుంటాడు. ఎంత కొలం ఏడిస్తే మ్మాతల అమ్మ వస్తుఃదా ఫొ అని ఓదార్చటోయిలది.

188 అ6ధకారఅలో

రాజేశ్వరి భయంతో స తెక్ముని కావలించుకుని ._... “స తెమ్మా 4 నౌన్న గారూ .... నన్నిక్కడికి పిల్చి, *.బలవంతంగా. =. “ఆని ఏడుస్తూ చెప్పిలది మనిషి ఆపాదమ స్తం వొణుకుతోంది. నిర్హాంతపోయింది. స తెమ్ము,

“*రివర్సివా 1” అని చెవులు మూసుకులది.

రాజు రెండు రోజులు తెగ ఆలోచించాడు. చివరికి “నా తప్పు లేదు. అది నా కూతురెలా అవుతుంది ?” అని నిర్దారణ చేసుకున్నాడు. ఆ నమ్మకంతో .... అతనికి కొ త్త ఉత్సాహం వచ్చింది, మూడో రోజు మళీ వచ్చాడు.

కాపలా కొసినట్టు వెలటతిరుగుతున్న స తెమ్మను ఆపళతలికి పొమ్మని చూస్తోండగానే రాజేశ్వరి గది తలుపులు బిగించాడు.

“నాన్నగారూ | అసి భయంతో గజగజ లాగుతూ ఏడవటల మొదలు పెట్టంది రాజేక వరిం

“భ్సీ, నన్నలా పిలవకు. నేు నీ కెక్కడ నాన్నని 8 ఎందుకలా ఏడుస్తావు నీకు పెళ్ళి జేసే పూచీ నాదన్నానుగా 1 అంటూ మీదబడి లొలగ దీసుకునా ఉడుం

తర్వాత పెద్దిరాజుకి రాజేశ్వరి దగ్గిరికి రావడం మామూతై పోయింది, నెల రోజుల్లో రాజేళ వరికి పెళ్ళి సంబఠిధంకూడా కుదిర్చాడు. పెళ్లికొడుకు నఆఖై యేళ్ళవాడు. భార్య సోయిలదిం ముగ్గురు పిల్లి లున్నారు. ఊళ్ళో సంబలధమే. రెండెకరాల పొలం వుంది. ముఖ్యంగా అతను రాజు చేతికింద మనిష్‌. రాజు పలుకుబడికొక మూఆస్థఠిభల. ఎరుపు జీరకళ్ళతో, కోర సీసాలతో, చేతి కరతో క్ర్ధారలగా కన్పిసాడు. మనిషి కూడా కర్కోటకు డని స త్తెమ్మకి బాగా తెలుసు.

ఈక అమ్మ సీ 'పెళ్ళికోసము టం గెట్టుకొని పోయింది. నిన్నెవడి శేతుల్లోనన్నా పెళ్రేసే నా [పాణం కుదుటపడుతుంది.” అన్నాడు రాజు

రాజేశ్వరి స త్తెమ్మ కాళ్ళమీదపడ్షి ఏడ్చింది. “నన్నెక్కడికైనా జిపొచెయ్యి నాకీ పెళ్ళి వొద్దు. ఈయన నా మీద అఘామిత్యల మానడు

రఠఉగనాయక మ్మ 180 ఈ పొాసల నేను భరించలేను. ఎక్కడైనా కష్టపడి | బతుకుతాను. నీకు పుణ్యలి ఉంటుంది. ఈ ఉశళ్నోంచి పలపింబి యు ఆస్‌ పసేగగ్తలాగి ఏడ్చింది. లో కారణ్యలలో వున్న కరమ బ్రగౌల జొడ లెరగన్‌ రాజేశ్వరీ ౨664 అమాయకపు పసితనంలో లోకంలోకి పరుగె శ్రింది. న నః నీ రాజేశ్వరి ఇరవయ్యేళ్ళ వయస్సులో విశాఖపట్నం చేగింది. పూ రగా వృ తికోసం. ఈ మధ్యకాలం నాలు గైెడళ్ళు ఆమె చాలా వూళ్ళు తిరిగింది. ఎక్కడైనా మంచి కుటుంబాల్లో పనిపాటలు చేసుకు బతుకుదామని సిస్ట మైలది, ఎప్పటికైనా మంచి మనసు గలవాడు దొరికితే పెళ్ళి చేసుకుందా మనీ అశపడింది. ఒక పవాయి ఆడపిల్లకి రషణ ఇవుగిలిగే కుటుంబాలామె 'కక్కడా తారసపడలేదు. ఒక దిక్కులేని ఒలటరి ఆడదాన్ని కసీకారంతో ఆదరించగలిగే ఉదారులు ఎవ్వరూ తటస్థపడలేదు. ఆమె కెక్కడా ధైర్యంగా తఆదాచుకునే చోటు వొరకలేదు. ఆడదాని శరీరంకోసల వెంప్లడే వాళ్ళనీ, ఆడదాన్ని వే కుక్కల్ణాగా తరిమి పట్టుకునే వాళ్ళనీ, ఆడదానికోసం మానాభి మానాలు విసర్జించే వాళ్ళనీ, ఆచదాన్నిచూసి దయార్దతలు కోల్పోయే వాళ్ళనీ, ఎక్కూడీి కక్కడే చూసింది. కొందరి పంణాలి చిక్కి పతనమైంది. కొందరి ఉచ్చుల్లో పడి నలిగి నాశనమైంది. లోకాశుభవాలతో ఆమె మానసిక సొకుమార్యల గోల్పోయింది. ఆత గ్రవిళ్వాసంతో లోకంలోకి పరుగె త్తి విధి వలచి'సే మోసపోయిన రాజేశ్వరి ఇరవయ్యేళ్ళ వయస్సులో విశాఖపట్నం జేరి, మంగమ్మ అనే గవరమనిషి సాయంతో అల్లిపురంలో కాస్త మంచి యిల్లు సంపాదించి వృ త్రిలోకి దిగింది. ఆము అందం, యవ్వనం ఆమేకు చాలా సహకరించాయి. అప్పటికి ఆమె జీఏతం భోగంగానే వుంది. కానీ ఎంత గొప్పవాళ్ళనీ, ఎలత విద్యావంతుల కూడా ఆము ఆనందంతో స్వీకరించదు. ఎవ్వరివల్లా ఆమె చలించదు. స్పందించదు. నిష్కాామంగా ఆమ వృ త్తిచేస్తుంది. డ్‌బు ట్ర సలపాదిస్తుంది. తనను నము శకున్న మంగమ్మ

100 అఅలఢకారలలో కిసులది. తన శరీరానికి వైద్యం జేయించుకుంటుంది,. పోలీసులకు అంచాలు కడుతుంది. అంతే జీఏతం. ఇతర సంబంధాలన్నీ తెగిపోయాయి. చుట్టాలూ, బలధువులూలేరు. పండుగలూ, పబ్బాలూ చెయ్యదు. |వతాలూ, నోములూ నోచదు. ఆమె వీధిన నడిస్తే దొంగచూపులతో, వెకిలి నవ్వులతో చాలా హేళన చేస్తుంది కొత్త జీవితంలో అన్ని సహించగలిగే గుండె నిబ్బరం నేర్చుకుంది. తల్లి జ్ఞాపకాలు కొన్ని కొన్ని మరుగున పడుతున్నాయి. రాజేశ్వరి విశాఖపట్నఠ వచ్చిన కొత్తలో ఒక వయసుమళ్ళి నాయన ఆమెని ఉంచుకుంటా నన్నాడు. ఆయనకి పెళ్ళాం పోయింది ఏడాది కితం, పిల్లలు బాగా పెద్దవాళ్ళు. ఆడపిల్లలు అత్త రారిళ్ళలో పున్నారు. ఒక కొడుకు కఠకత్తా దగ్గర ఏవో ఉద్యోగం చేస్తున్నాడు. ఒక కొడుకు తండి పెట్టిన బట్టఅకొట్టు చూసుకుంటున్నాడు వున్న వూశోనే

పెళ్ళాలపోయిన అమిదారు నెలలకి ఆయనకి మళ్ళా పెళ్ళి ఆలోచన వచ్చింది. ఐదారుగురు పిల్లలుకూడా మనసులో మెదిలారు. ఆయన మేనత్ర తోడికోడలి తమ్ముడి బావమర్దిగారింద్లో ఒకపిల్లవుంది. ముమ్రై ఏళ్ళుదాటినా ఇంకొ 'పెళ్ళి కాలేదు. దాళ్ళు కట్నా లిన్వనూలేరు. సంబంధాలు కుదుర్చనూ లేరు, ఆ పిల్ల అలాగే యింటప॥గివుంది. అడిగితే యిస్తారు. ఏ యింటపడి వులటేనేం? పోనీ ఆ పిల్ల కుదరకపోయినా...ఆయన భార్యకి పింఠల్లి వర సయ్యే ఆవిడ ఆవబడుచు వియ్యపుంాలికో విధవ కూతురుంది, పిల్లకి పొతి కేళ్ళు నిండివులండవు మొగుడీ మొహం చూసి ఎరగ దంటారు. ఆపిల్లని చేను కున్నా ఫర్వాలేదు. పదిమలదీ మెచ్చుకుంటారు కూడానుం

బలధువర్గంలో ఆయనకి. అందుబాటులో ఉంటారని తోచే పిల అఅలిదర్ని గురించి తెగ ఆఅలోచిలచాడు. కొస్త ఆషణమైన పీలని పెళ్ళి చేసుకో వాఅని ఆయనకు మహాబిద్దిగా వుంది, దారి తోచఎంలేదో..__“ఆవిడకేం? ససుపు కుఠరాలతో పోయింది. పుణ్యాత్మురాలో అన్నవాళ్ళేగొనీ._ోనీకేం వయసు మించిపోయింది? ఇంకా టోలెడు జీవితల గడపాలి మళ్ళా పెళ్ళి జేసుకో? అని తనకి పెళ్ళి చెయ్యటానికి నడుంకట్టుకు నిలబడ్డ నాళ్ళు లేరు! విడ్డలుకూడా ఆయన గురించి ఆలోచించలేదు. “నేను పేళ్ళి చేసుకుంటా

రీ అగ నాయక న్కు కేల]

నరా.” అని చెప్పటం బొ త్రిగా బావుండదని ఎవరన్న ఆ (హోక్రి ఎతితే ముందుకా స బెట్టుచేస్తితరా 6త చొప్పేసు కుందామని మవి ఆంటపడ్డాడు.

భార్య సంవత్సరీకఠకూడా వెళ్ళింది. తన పెళ్ళి ఆలోచనే ఎవరికీ తటలేదు, పాడుకాలంః బొ తిగా మారిపోయింది. పడుచువాళ కేగాన, కాస్త వయస్సు మళ్ళిన వాళ్ళకి పెళ్ళాం పెడాకు అక్కర్లేదా? పైకిఆంటే నలుగురూ నవ్వుతారని లోలోపఆ గొజుక్కోోవటఅతప్ప దారిలేదు. పోనీ ఏ చెడిపోయిన వాళ్ళతోనే గడి పేద్దామా అంటే ఆయనకి రోగాఅలటే చచ్చేధయల, తలెత్తుకు తిరగలేడు. అదీగాక టె ఆడ వాళ్ళు డబ్బు లాగుకారన్న భయల,

"నాన్నా వొంట్లో బావుంటోలదా'?” అని కూతుళ్ళు ఊ త్రరాలు రాస్తారు.

“నాన్నాః ఇక్కడికిరాః నీకెంతో హాయిగా ఉంటులది” అని పెద్ద కొడుకు టెల్మిగాములు కూడా ఇసాడు,

అవేవీ ఆయన్ని ఓదర్చవుం పీసుక్కుంటాడు, ఈ “వయస్సులో నొ కెళదుకొచ్చిన తద్దినం? రోజురంళాగో ఎల్లమా ర్చేస్తాను” ఆనుకొని పెళ్ళి ఆళ వఏదిలేసుకున్నాడు. ఆ పరిస్థితుల్లొనే ఆయు నోసారి రాజేశ్వరిదగ్గీర కొచ్చాడు. ఇరవై యేళ్ళు నిండని ఆ బజారుమనిషిని చూస్తే ఆయనకో మంచి ఉపాయం తోచింది. రాజేళ్యరి అందంగానూ ఉంది అట్టే వయస్సు లేదు. కూడూగుడ్తా పడేస్తే ఉంటుందేమో!..వొ సేః నీ కెలదుకీపాడు బతుకు? అచ్హ మైన వెధవ దగ్గిరికీ పోవాలి ఎలత తప్పుడు బతుకిది, నిస్తే పంలా నా దగ్గికుండి హొ, నీకో యిల్లూ, వాకిలి ఏర్పాటు చేస్తాను, నీ కష్టలి సుఖం చూసాను. పదిమందిలో మూ్య్యూపగా బతుకుదువుగాని. నీ మలచికే చెయతున్నాను సుమీః నీ యిష్టఠి. ఆలోచించుకో. కా స్త మంచిదానిలా కన పడ్డావని సీమీద నాకు బుద్ది మశళ్ళిందిగానీ లేకపోతే కో ఆంటే కోటిమంది నీలాలటివాళ్ళు, నీ యిష్టల మరొ అన్నాడు,

రాజేశ్వరికి ముసరాయన్ని చూస్తోంటే నవ్వొసోంది. ఆయన పడు చప్పుడు హడా అందంగా ఉండివుందడు, సిల్లగొ, గెడక్క రల ఉన్నాడు,

192 ౪అఅధకార ఈ లో ఆలటక తి రేయంచుకున్న తలా, మొహం నిండా ముడతలూ, నెరిసీన సీసాలూ, ముతకకోరా పంచికట్టూ,

“యావఠటావేశొ అన్నాడు.

“మా అ త్తనడిగి చెప్తాలెలడో అంది అప్పటికి,

“మే అ త్తెవరూ!” అన్నాడు వదలకుండా

“ఎవరేమిటండీ! అత్తంటే ఆతే” అంది చిలిపితనంతో.

“ఇక్క-డుందా! ఇలా పిఆవరాదూ! నే నడుగుతానూ?”

“ఇంట్లో లేదు. బయటికెళ్ళింది, తర్వాత చెప్తాలెండ్‌,”

“తర్వాతెప్పుడూ? రేపు రానా అన్నాడు.

అన్నట్టుగానే మర్నాడు వచ్చాడు “మ అ త్త నడిగావా!ీ యావందీ?” అన్నాడు,

రాజేశ్వరి నిజఠగానే అడీగింది అత్తని, తన కిష్టం _ఉండికాదు. పెద్ద దేమలటులటో చూద్దామని.

న్‌ మొహఠల ఎళ్ళకెళ్ళక ముసలోడి కాడికెందుకే! ఏం నిర్వాకఠ చేసాడో ఏమో. ఈనవయస్సులొనే నాలుగు రొళ్ళు సంపాదించుకోవాలి. ఆడు నాలుగేల్లుండి. గుటుక్కుమంటే. లొంటికిచెద్ద రేవడవుతావు. కుదరదని చె ప్పెయ్యి” ఆంచి,

ఆశపక్షి ఇడుగుత'న్న ముసలాయన కామాట చెప్పట ఎలాగా అని తదపటాయిసోంది రాబేళ్వరి.

మీ అ తవలవంటే. మాట్లాడ వల? కాయా? పండాకొ అనీ సరసం వలకజోశా డాయన దగ్గిర కొస్తూం

కాయేపిటైండి. బులాంటివారు తల్చుకుంటే నా రాంటివాల్లు కో అంటే కోటిమంది" నవ్వుతూ -

*బుహా। అదేలమాట! నా బుద్ధి సీమీదే ఉలడికాదూః”

“"బఐవుసనుకోండి. మరేఠల చెయ్యనూ: మా అశ్రకొడుకు రెండేళ్ళ కిందట వూళ్ళంట పారిపోయాడు, ఒక నెల రోజుల్లో వచ్చస్తా అని మొన్నే

రఠఅగినాయక మ్మ 1 ఉ తరం రాళొడు, అతనొస్తె మా యిద్దరికి పెళ్ళి చేసానంది, మా ఆ త్రం అందుకనీ...” అంటూ కొంచెం సిగ్గు కూడా అభినయించింది రాజే వరిం ముసలాయన మొహం చిట్లించి 6 “నీ మొహలఠలి వ్మెరిములడాకూతుర్లా వున్నావు. నీ సంపాదన మరిగి నీ ఆ త అడ్డుపుల్లలు వేస్తోంది గానీ ఎప్పుడో పోయిన వాడేఏటి ?1...రావటలి ఏవిటి ?...నిన్ను పెళ్ళి చేసు కోవటం పివిటీ *ొ ఆని సాగదీళాడు.

“*ఏమోనండీ [మా అ త్త తప్పకులడా పై చేస్తానంది”

“పిచ్చిమొహందానా। నామాట విను. బాగుపడతావు. వుంచు కున్నానని నిశ్చాకారం చేస్తాననుకోకు, ఎంతో ముద్దుగా చూసుకుంటాను. తలపుద నాలుగు వెం్యటునలు నెరంశాయని ముసిలోజ్లను కుంటున్నావా కిం వ్యాపారం గొడవల్లో కూడూ, నీళ్ళూ మాని తెగతీరగిడం మూలాన్న తొందరగా వయసు మళ్ళింది గానీ ఆసలు నా సంగితి నీకేం తెలుసే? నెల్లూరు నెరజాణలకి తెలుసు. నా డబ్బంతా వాళ్ళకే ధార పోళాను. చం[ద కాంత ఆనే భోగందాసకి యచ్చ నగలు చేయింబినో,....లచి నేనంటే ఎంత విశ్వాసంగా మసులుకునేవో ,...ఆ రోజులే వేరు ఆ యిదే వెరు, ఇప్పుడు 'పెద్దాళ్ళనీ, చిన్న వాళ్ళనీ, అమయినవాళ నీ, కానివాళ్ళనీ బేడా ఏడిసేందిం*ం ఎందుకు చెప్పొచ్చానలటే ....ఆ చఠ చకాంతఠి నేనంటే పడిచచ్చేది. పాపం దాసికీ నాకు ఎడబొటయింది గానీ...” అంటూ పూర వ్రగాధ ఎత్తుకున్నా డాయన,

రాజేశారి (శచ్చగా వింటూ రూర్చుంది. జరిగినదొన్ని తారుమారు శేసి అసరైన సంగతులన్నీ దాచి చెప్పుకు పోతున్నా డాయన,

“నేప పాతికేళ్ళనాడు నెల్లూరులో వులడేవాడిని. ఆడంగులు చూసి కళ్ళు తిప్పుకోలేనంత ఆలదంగా వులడేవాణ్ణి. పెద్ద గిరవాల జుట్టూ, చెలిడీ మురుగులూ, కోరమసాలూ, గ్గాస్కోో పంచకట్టూ. మనిషిని ఎత్తుగా, దర్గాగా, ఆంటోతులా పుండే వాణ్ణి. ఒకసారి మా గు రం స్సీద న్వారీ చేసోంటే ఏలా చూచిందో చలి దకాంత౦. నా మీద కన్నేసింది. అబ్బో! చొని ఆందం, దాని షోకు చప్ప తరమా. ఏ ఆశదన్నా దాని కాలి గోరుకి

25]

శే రష ఆఅఆలఅలధకారలి లీ సరిపోయేదా ! పైగా దాన్ని ఒక శెట్టిగా రులచుకున్నాడు, పెద్ద పెలకు టీలటో పెటాడు. ఆటకీ, పాటకీీ వెళ్ళనిచ్చేవాడు కాడు. ముసిలాడికి చచ్చే భా ల్లు

భయల. ఆఅమితేమాతల నాలాంటీ వాళ్ళను చూస్తే దాని మనసాగు తుందా * ఓ సారి కబురంపింది. రాను పొమ్మన్నాను. అదే వొచ్చి కాళ్ళ మీద పకి-ది. ఆడిడి (పార్షిసే కాదనకూడ దన్నారు పెద్దలు. నురేల చెయ్యను * వొదిలింది కాదు- శ్రీపతమంతా నా దగ్గరే వుండిపోతానంది. నా భార్యకి అన్యాయం చేస్తానా + ఆవటాని... కొలత డబ్బూ, నగలూ యిచ్చేసి వూరడిలచి వచ్చేళానుం ఎందుకు చెప్పొచ్చానంటే +, ఆంటూ తను ముసిలాణ్ణి కానని నచ్చచెప్పబటోయాడు,

నెల్లూరులో చల్మదకాంతం ఈయన్ని చిన్నతనంలో చూసి మోజు పడటం వరకూ నిజమే. తిర్వాత ఆమెతో పరిచయల కూడా అయింది, ఇతగాడికి పడుచప్పుడు ఇంటిదగ్గిర భార్య గోల సపెగుతోంటే ఆ ముక్క చం దకాంతంతో చెప్పాడు. ఆమె యీ పడుచు (పీయుణ్ణి వొదల్లెక ఏడెని మిది తులాఆ ఐబకువున్న పఅకసర్హ గొలుసు యిచ్చింది. అతని థార్య నోరు నొక్కడానిక్తీ ఆ గొలుసు చూసుకుని ఈయన ధర్మపత్ని మొగుణ్ణి కొళ్యతలిగా భోగందాని కోసల వొదిళెయ్యటానికి వొప్పుకుందిం తర్వాత కొన్నాళ్ళు బూగానే వున్నారు, మీ పెళ్ళాం 'పేవీ పెడుతోందని నాలుగేసి రోజులు వెళ్ళటలి మానేసి, ,.చం[దకాలతల దగ్గివ్న ౨బీ వందో యాభయ్యో వొడుక్కు-నేవ డీయన. అలా కూడా కొన్నాళ్ళు జరిగింది, ఒకనాడు చం[దకాంతల శ్రీకామనవమి వుత్సవాలు చూడటాని కెళ్ళివచ్చి, నగలన్నీ తీసి సొదగులో పెట్టి....ఆనాడు ముసలిట్టి రాడని తెలిసిం. పడుచు [పియుడి బాహుబంధలలో నమ్మకంగా న్మిదపోయిలది. ఆమెకి న్మిదపట్టగానే ఈయన లేచి నగఅన్నీ మూటకట్టుకుని యిలటికి దౌడు తీళాడు. ఆ నగలు చూసి భార్య తన్మయత్వలతో భర్త పాదాలు కళ్ళకద్దుకులది. మర్నాడే ఈ (పియుడు ఫికరు లేకఠడా పారిపోయి తఆ దాచుకున్నాడు. చల(ద కొంతానికి నిజల తెలిసినా టొలగలు పడ్డారని గోల చేసింది. మనసులో అసహ్యత పెట్టుకుని....పడుచు [పియుడు మాట తేలిగ్గానే మర్చిపోయింది,

రలగనాయక మ్మ 05

తర్వాత ఈయన పెళ్ళాంతో సవా దూరంగా విళాఖపట్నఅ వచ్చేసి

బెల్లథ, చింతపలడూ వ్యాపారం [పారలభించాడు. బాగా లాభించింది.

పది పదిహేనేళ్ళ కిందట పెద్ద బట్టలకొట్టు పెట్టాడు. కొంత వెనకేళాడు,

పిల్లలకు పెళ్ళిళ్ళు చేళాడు, చల[దకాంతళి ఆయన గులడెల మీద తంతూనే

ఉంది. ఏ రోజునా ఆమెను మర్చిపోలేదు. పెళ్ళాంతో సుఖంగానూ గిడప

లేదు. ఎలాగో రోజులు వెళ్ళిపోయాయి. పెళ్ళాం పోయింది. చం దకాంతం లాంటి ఆడదై వతేనా వలచి రాకపోతుందా ఈయనకి లోలోపలే నమ్మకం,

ఆ రోజులు వేరు. దానికి చేయించినన్ని నగలు చేయించలేను. గానీ, సీ అలిదచందాలు నావి కావుటే ? ముక్కు-పుడక చేయిసాను. ఉంగరం జేయిస్తాను. వెండి పాఠజేబులూ, వెండి పైటపిన్ను చేయిస్తాను. కావాలంటే గిల్జ్టు జడగంటలు కొంటాను అని ఏకరువు పెడుతోంటే నవ్వుతూ వింటోంది రాజేశ్వరి.

౮ మీ భార్యగా రెలా పోయారండి [ో అంది.

“ఏదో పాడు తెగులు, అయినా నింద లేందే బొంది పోతుందా? ఆయువు నిండి పోయిలది. బతికున్న ములడాకొడుకుని నా ఆవస్థ నేను పడాలి కదా? సరి....నీ కబుతు మాట్టాడవేం ల్‌ో

“*ఫోనీ మీరు మళ్ళా పెళ్ళి చేసుకోరాదండీ *”

“అట్లాగే అనుకున్నాను మొదట. ఈడేరిన పిల్లలు కూడా దొరుకు తారు, ఏదీ మావాళ్ళొప్పుకోందే. వళ్ళ సొమ్మేదో పోయినట్టు మూతులూ, ముక్కులూ విరుస్తున్నారు. నువ్వె చెప్పు ఆషపిల్లలు పరాయిచోట వుఠలటారా? ఈ కోడళ్ళు నా గొ౭తులో గుక్కెడు సీళ్ళయినా పోసారా : రేపు కాలొలగినా, చెయ్యొంగినా నా గితేం కాను? దిక్కులేని చావు చావ ల్సిందేనా **

“*భ । అవేం మాటలండీ ? మీకేం లోటు? మీ కొడుకులే చూస్తారు. వొదిలేపారా *ో

“ఆం చూస్తారు. నా పిళడాకూడు చూస్తారు. ఎందుకొచ్చిన పిచ్చి మాటలు లెద్దూ ; నా సుఖఠ చూ సే వాళ్ళయితే నాకు పెళ్ళే జే సేవాళ్ళు, ఇక ఎప్పుడో చచ్చేములదు ఏల చూస్తారు. వాహ్శ వాళ్ళ పెళ్ళాలతో కులక

108 అఆ౦ధకారఠలలో టాలూ సరిపోతోంది. నే నెప్పడూ అలా పెళ్ళాం కొంగట్టుకు తిరగలేదు సుమీ $ో

“నా కొంగట్టుకు తిరుగుతారు కదూ?” నవ్వింది రాజేశ్వరి.

బావుందే ః ఇప్పుడు నాకు వుద్యోగమా ? సట్యోగమా 1 నిన్నే కనీపెట్టు కూర్చుంటాను. అప్పుడప్పుడూ సినీమాలకీ తీసి కెళానుం నువ్వెలా చెపే 000 లాగే 4”

“మరి మిరు నన్నుంచుకుని నా పోషణా అదీ చూస్తోంటే మీ కొడుకులేమీ అనరూ *

“వాళ్ళెవరూ మధ్య ? కష్టపడి సంపాదించుకున్నాను. ఆస్తిపాసు అన్నీ నావి, కురనాగమ్మలు కాదలటే నే నొప్పుతానా &”

“అయితే మరి మీరు నన్నే పెళ్ళి చేసుకోరాదూ? (వతఠి చెడ్డా ఫఅం దక్కాలఆంది మా ఆఅ త్తం

ముసలాయన తెల్లటోయి..--”*ఏమిటీ + "పెళ్ళా సీకూ నాకూనా 1... నా మొహలలా వుంది. అరయ్యో ఏట అగ్నిగండమనీ.... ఇంత బతుకూ బతీకి సొనిదాన్ని పెళ్ళి శేసుకోనా *! మలచిమాట అన్నావే $” అన్నాడు చీదరించుకుని.

రాజే? 60కి కొంచెం కోపంవచ్చి--*సొనులు మనుషలు కారుటఆడీ ? అసలు మే మెందుకిలా అయ్యా మనుకున్నారూ ? అని దెబ్బలాటకి దిగిలది.

“"పారబ్దం తప్పుతుందా ? దేవుడే పుట్టించాడు.”

“చాల్జండి, దేవుడు చలటిపిల్లల్ని పుట్టిస్తాడుగాని .... సానుల్ని పుట్టిసాడా ? ఆసలు మీ ఆడవాళ్ళలాగ మీరు కూడా నీతిగా వుంటే మా లాంటి సానులెందుకూ ? వేశ్య లెందుకూ

“ఆడదానిలాగ మొగాడి కెలా సాగుతుందే? అడది ముట్టూ ముక్కలూ అవుతుంది. కడుపూ, కాలు వొసుంది. సగం రోజు లా గోఆ తోటే పోతాయి. మరి మొగాడెలా ఛస్తాడే మడి గట్టుకునీ ౯

“మరి పెళ్ళి చేసువన్నాక భార్యకి వీల్లేని పరిస్థితి వొస్తే భర సర్హుకోవద్దుటండి ? భరకీ జబ్బో తెగులో వొస్తే భార్య వూరుమీద పడితే బవావులటుందా *”

రఠళఅగీినాయక మ్మ 197

“హన్న ఎంత మాట అడదాని తప్పొప్పల్లేవటే $ తరతరాల నుంవీ వాసోందా ? నువ్వూ నేనూ పెట్టుకున్నదా ? ....ఇంతకీ. ఆసలు సంగతీ దేల్చవేం ?...మాటల్లో పెట్టి పమారుసున్నా న్లగాని 44”

రాజేగ్వరి పెటకొంగు నోటి కడ్డం పెట్టురుని “నవ్వుతూ... ఏం చెప్పమ౭టారండీ *ొ అంది.

“నీకు నవ్వుతాలుగానే వుంటుందే పిళ్లా? నీ కాళ్ళా వేళ్ళాపడి జతి మాలుతోంటే నవ్వకేం చేసావు

జ నవ్వటఠ కాదండీ ।! మరి నన్ను పెళ్ళి చేసుకుంటానం టే వొచ్చేస్తాను”

“అదిగో వళ్ళా అదే ముక్క- ! నిన్ను పెళ్ళాడిరే నా వీర్తలు నా ముఖం చూసారా *”

“నూడకపోతేనేం? మీకు ఆ సివుంది. నేను మీ చడీ వెచ్చా చూసాను. మిమ్మల్ని నమ్ముకుని వుంటాను. మీక చచ్చిపోతే ముఠడ

వినకుండానే లేబాడు ముసలాయన--*పనుంది మళ్ళా వసాలే | సావధానంగా మాట్లాడుకుందాం.” క

"అబ్బ కూర్చోండీ | అప్పుడే వెళ్ళడం ఏమిటి ? పెళ్ళికి నాకేఠ చీర కొలటారూ । అని చెమ్యు పట్టుక లాగి కావలించుకుంది.

*ఒ నే నీవు నన్ను బలత్కారం జేసే లాగున్నావు. ఉండు గదులు డింపిరాడక ఛపానో ఏమో 2.”

“మరి చెప్పండి పెళ్ళెస్పుడు చేసుకుందాల

“మనకి పెళ్ళేవిటి ? నా పీండాకూడు ?"

“1 అలా అనకండీ ; నా పసుపుకులకొలు పడెళ్ళపాటు వండాలి, మిమ్మల్ని నే నొదులుతానను కుంటున్నారా 1.... ఏమీ ఎరగనిదానకి మీమీద నాకు [పేమ పుట్టించారు. ”

“నా కాష్టంలా వుంది సీ [పేమ నన్ను వొదులు ముందు”

ఒదల్లేనండీ ః మళ్ళా ఎప్పుడొస్తారూ 1?”

అప్ప మ్వై ఎప్పుడు పీలుపడుతులటో ; అక పనులు”

108 అ౦ఢకారలలో

“*ఆదిగో ।! అలా అయితే అసలు వదలను । మళ్ళా రారూ మీరుఃో

“ఒసాలేవే రేపొస్తాలేః”

“నిజంగా వస్తారా ఫొ ఆటూ చేతులు తీసింది

• ఏందుకు రానూ $,..హమ్మ [పాణాలు లీళావుకాదూో అని గొణు క్కులటూ, వూడిన పంచె కుచ్చిళ్ళు టోపుకుంటూ వురుకుల్లో పరుగుల్లో వీధిలో పడ్తా డా పాతకాలపు రసికుడ..

రాజేశ 6రి నవ్వు ముసళాయన్ని దూరంగా వెలటాడ్కి వెంటాడి తరిమేసింది.

&ః న్‌ న

నిస్సారంగా గడిచే రాదేళ రి దినచర్యలో అప్పుడప్పుడూ ఒక్కో సంఘటన తారసపడుతూ వుంటుంది. దాన్ని తల్చుకుంటూ రాజేశ్వరి ఎంత దిగుల్లో ఆయినా ఉల్సాహలగా నవు[కొలటుంది.

ఒకసారి రాజేశ్వరి హీనస్థితికి జాలిపడుతూ తెలుగులోనూ ఇలగ్గీషులోనూ ఏడ్చినంత పనిచేశాడో యువకరత్నల ః “నీ పేరిమిటన్నావ్‌ ? రాజ్యలక్ష్మీ కదూ 1...చూడు రాజ్యఅక్ష్కీ నిజలగా నీలాంటి పతిత నస్ర్రీంను చూస్తే నాకు జాలేస్తుంది. రియల్లీ 44. నీలాంటి వాళ్ళని నేనెంతో పిటీ జేసాను. నీ విషయాలన్నీ నాకు చెపావా! మంచి కధ రాస్తాను. నేడు సమాజపు కుళ్ళు కడిగెయ్యాలని కృషి చేస్తున్నాను 1 కధలూ. *.వ్యాసాలూ కవితలూ. = - అన్నీ రాస్తున్నా ను. నిజంచెప్పు అసలు సీక్రి రిచ్చెడ్‌ బిజినెస్‌ ఆంటే అసహ్యం కాదూ. పాపం డబ్బులేక నివ్విలా దిగిజారిపోయావు కదూ. సీట్‌ । రాజ్యమణి ః నీ కష్టాలేవీ దాచకుండా నాతో చెప్పు । నీకేమీ ఫర్వా లేదు” అన్నాడు ఆవేశలగా.

రాజేశ్వరికి సగం అర్ధంకాలేదు అర్హమయిన రెండు ముక్కలకూ తెగ ఆశ్చర్యపోయింది. అతను అండర్ణాగే తన కోసం వచ్చాడు--ోనీ కలత ఇవ్వాలి +” అన్నాడు ఎగాదిగా చూస్తూ,

అపి యిష్టం లోపలికి రలిడి.” అంది. స్టూడెంటు కుురాడు కదాని, ఏనయలగా మాట్లాడింది పెద్దచదువులు చదివేవాళ్ళలటే రాజబేశ 36కి చాలా భ క్రీ గౌరవం,

రఠఅగనాయకమ్మ 19౪

అతను తీరా వెళ్ళబోయేముఅదు యిలా మాట్లాడతాడేవిటి ? తను ఆసహ్యించుకుంటోనే ఈ నీచానికి సీద్దపడుతోలదనీ..._.సంతోషంగా ఆహ్వా నించటలలేదసీ తెలిసినవాడ్డై తే యిక్కడికెలా రాగలిగాడు + తన శరీరాన్నెలా కోరగలిగాడు +

రాజేశ్వరి మంచాన్ని ఆనుకుని మాట్లాడకుండా నించుని వుంది.

కధకుడి పేరు వెంక టావు. పాపిడీ లేకుండా తం ఎగదువ్వు కున్నాడు. గడ్డం మీసం లేవు, పొడుగులాగూ, బుష్‌ కోటూ వేసుకున్నాడు. వొలట్లో | పాణంలేదు. సన్నగా పొడుగ్గా పెరిగిన ముఠఆగచెట్టులా వున్నాడు. మొహం ఆందంగా వుంది కళ్ళు చురుగ్గా వున్నాయి. వచ్చిల తర్వాత నాలుగ్గదు సిగరెట్లు కొల్బ్చాడు. జేబులోంచి కలం కాయితల తీసూ--ోనే నడిగినవన్నీ చెప్యు 1 నిజల చెప్పాలిసుమా | కావాఆంటే నేను మార్చు కుంటాను నువ్వెక్కడ పుబావు ఫొ అన్నాడు కఠఠ6 ఆడిస్తూ.

రాజేశ్వరి చిరాకు పడింది. “వచ్చినవాడు పోక ఇదేం తద్దినల ?” అని విసుక్కుంది--”ఏట్లో పుహ్హైలెంయ్‌ ఎక్కడైతే ఏవిటి? ఆంది కొంచెం నవ్వి

“నో నో....హాస్యం కాదు. సీరియస్‌గా అడుగుతున్నాను. ఆసలు సిక్సు తడి వున్నడా* తల్గి ఒక్కటేనా లో

“చోద్యంగాని తం డిలేకుండా పిల్లలెలా పుచతారండీ

అతను కొంచెం విసుక్కున్నాడు, --- “ఆది కాదు రాజ్యంబా ః సీ తంల డెపరో ఏకు తెలుసా ? తెలుసుకోవాలని నీ మనసు తపిస్తూ వుంటులది కదూ ? తం డెపరో తెలియని జన్మ ఎలత ఘోరల షేక్స్పియర్‌ అనే ఒక ఇంగ్లీషు రచయిత తండడిలేని పిల్ల జీవితాన్ని .... అద్భుతంగా రాళొడు. *. అది చదుపుతోలటే ...”

“లబ్బ పోనిద్దురూ ః అవన్నీ నా కెందుకూ? నా కధ రాస్తానంటారా చెప్పండి.”

అన్సన చెప్తే ఎందుక రాయను ?”

"ఏం చెప్పాలి +”

౨00 ఆలఠ6ధకారలలో

అకడ పుట్టావో యెలా పెరిగావో....ఈ నీచ వృ త్తిలో కెందుకు దిగావో..*నీ మనసెలా వులటులటో అవన్నీ చెప్పాలీ”

“4 చెప్తాననుకోలడి. తరా లేం రాస్తారూ

"నీ వట్రి దౌర్భాగ్యపు స్రీలు సంఘం యినుప ఉక్కుపాదాల పైశాచిక వొత్తిడలో ఎలా నలిగి నశించిపోళున్నారో కళ్ళకు కట్టేలా రాసొను.”

“ఏవిటో నా క్‌ర్టం కాలేఎండీ $”

శనీ కర్ణం కాదులే, ఏం చదువుకున్నావ్‌ 1?”

ో*పిట్రోరెండి వానాకాలల చదువు, కధల పు స్తకాఅవీ చదువుతానండీ.”

“అయినాసరే నువ్వు నాపైలి ఆర్థంచేసుకోలేవు. సామాన్య పాఠకులకి చాలా కష్టథ.”

రాజేశ శరి తెలటోయి--”మరి ఎవరికోసం రాస్తారు ఫొ అందీ,

“హైక్షాసువళ్ళి కోసం రాఫ్రొను. వాళ్ళు అర్ధం కజేసుుులటే చాలు, ఆచ్చ మన వాడికి అర్ధ మైపోతే దానికి స్టాండర్డ్‌ వుండదు. అంచేత నిజం చెప్పు గులిడెలు కరిగించేలా రాస్తాను.”

“ఎప్పుడూ నేను ఏడుస్తూ వుళటానని రాస్తారా గ

“హృ. ..ఏడుపు ఒక్క టేనా ? ఏడుపంతా గుండెల్లో దొచుకున వచ్చే పోయే విటులకోసల నవ్వు తెచ్చి పెట్టుకుని, గుండెల్లో కుఠపటి సెగలు తగలఅనివ్వక్క శొలతంగా అభినయించాలి, ఆయిష్టలిగొ సరసుల్ని ఆనంద 'పెటాలి. దుఃభించివలసిన పరిసితులో దుఃఖం దాచుకోవడల ఎంత కరకషం।

యు టా భ్‌ శు

ఆ ఘట్టఠి చాలా డీప్‌గా రానాను, చదివేవాళ్ళు భోరుమని ఏడ్చే సేలా

రాజేశ్వరి కధకుడి కళ్ళల్లోకి చురుగ్గా చూసింది. ఆర్పి దగ్గిరికి కూడా ఆలా విచారల గుండెల్లో పెట్టుకుని పైకి నవ్వుతూ వచ్చా ననుకులటు న్నారా శ్థ్‌లో

*న। అందరిమాట కాదు: చదువుకున్న వాళ్ళూ, గొప్పవాళ్ళూ వొస్తే నీకేం ? ...చూడు.... ముష్టివాళ్ళా, రివావాళ్ళూ, రోగిష్ట్వాళ్ళూ,

రీ అగనాయకమ్మ వీ01 డ రీ శీచర్‌, ఎ 1 అలాఠటివాళ్ళు వొస్తే సీక3ెలంత కష్టలః”

రాజేశ్వరి చాలా [పళ్నలు మనసులోనే దాచుకుని ఉత్సాహలగా చూసింది “ఆయినా నేను ఏడుస్తూవున్నట్టు రాయటల ఎందుకలడీ + పాసపఠ చదివిన వొళ్ళలతా నిజమను కుఠటారేమో; నే నెప్పుడూ ఏడవలేదే సుబ్బరంగా వున్నానుగా

“సి ముహలఅ। యూ పూర్‌ ఫెలో నీకేది భ్మ దత? సంఘంలో సీళేది స్థానం? నువ్వెందుకిా దిగజూరటల!ో

"ఆబ్బా మళ్ళా మొదటీకొసా రేవిఎఆిడీ! సుఖపడేది మీరూన్తూ దిగి తారేవీ నేషూనా!”ో

“నువ్వుగాక నేనాః వృ త్తి శేసుకులచోంది నువ్వా! నేనా?ో

“నేనే జఆసుకోండీ పురు,

“అనుకోవటం ఏమిటి, నువ్వే: ఏమిఎలటే నువ్వెంత పతరనమౌొ తున్నావోహకా నీకు తెలియదు. చూశావా? ఎంత వాలి*థః। సంసార గ్రీఆకు సమాజంలోవున్న ఉన్నతీ, రక్షణా నీకు లేవు

“ఎందుకు లేవంపచారు"ో

• ఎందు కేమిటీ పెట్టుబడిదారీ [పభుత్వం।; ఇక్కడ గ్ర టీఏతం యిలాగే వుంటుంది, ఆదే రిమూ]నిస్టు _పళుత్వం అయితే...”

తొంటిముద కొడితే ప్ళరాలినాయనీ మూడో కళంటివాడికి తెలియ కుండా యిళ్ళలో జరిగే ఘోంాలకి [పభుత్వం వారేం చెస్తారండీ?”

“ఆలా అనుకుంటున్నావా? రష్యా దళంలో ఇలాంటి వృ త్తిలెదు తెలుసా ₹ో

లాజ్రే? (16 తెగ ఆళ్చర్యపోయింది.---*ఎక గ్రాడండీ ఇ దేశల మీలాంటి వాళ్ళీలేరూ?”

*న నాలాంటి వాళ్ళుకాదు. సీలాలటి నాళ్ళు లేర”

అన్సేన ఎమ్మనుపోదురూ. గవర్నమెలటు బెదిరి స్తేనే మనుషులు మార తారా? అలా మారితే ఎన్నాళ్ళు మారతారు! ఎవరిళ్ళల్లో రహస్యంగా ఏల జరుగుతుందో గవర్నమెంటుకు తెలుస్తుందా? ఇలాలటి విషయాలు బెడిరిలచి చెప్పటఅ ఏవిటలడీ”

26]

£0జ అలధఢధకారఅలో

"మరి నయాన్న వినని మూర్థుఅకు భయాన్ని చెపొ దూ?”

“అలా భయపడితే మీరుకూడా ఇక్కడికి వచ్చేవారు కారుగా.

కధకుడు చిరాకుపడి--”నా మాట తెస్తావెలదుకూ? సీలాలటి వాళ్ళనీ లేకుండా చేస్తే బమెఠదు కొసాల” అన్నాడు,

“*టదేమిటండీ? మలాంటివారు రాకపోతే మేమెందుకిక్క- డులటాలక” ఆంది రాజేశ్వరి తెల్లబోతూ.

“సరేలే! అది తెగే విషయం కాదు. చెప్పు నాకు లేటైపోతోంది, ఎక్కడ పుట్టావు ?ొ మళ్ళా కఠం ఆడించాడు.

“*వాళ్ళమ్ముకు బతికేదాన్ని. నా కధెందుకండీ? సీతమ్మవారి కథో రాస్తే పుణ్యం కూడాను. అందరూ చదివి సంతోషిసారు. మీకు పేరొ సంది,”

“*ఆఅవుననుకోః కానీ యిుప్పుషది 'సేషన్‌ కాదు. పాఠతకాలల పతీ వతఆ కరలు రాసే జనం చచవకు. పతితఅ ర5ధలూ, అనాధల కధలూ రాయాలి, రాజులు గురించి రాయకూడదు. 'పేడవాళ్ళ పొట్లు రాయాలి. అఆంయదకే నీ లాంటీవాళ్ళ బాధామయు జీవితాలు నగ్నంగా (పజఆముందు పెట్టాలని నాకెంతో కోరికొ అన్నాడు ఆవేశంగా.

కిధకుడు వెలక టావు అప్పడప్యుడూ కొలచెల బరువైన పు స్తొలు చదువుతూలటాడు. చదివితే ఆపు స్తక [పభావంతో తల మున్కలౌతూ వులటాడు,

పురాణ [గ9థం చదివితే ఆ పుస్తకంలో హిరోలాగి ఇద్దరి భార్యల్ని పెళ్ళాడి వీరోచితంగా జీవితం గడపాలనుకుంటాడు గాంధీగారి గురించి చదిఏతే జీవితానికి [బహ్మచర్యమూ, సత్యమూ, అపి*లసా ఆచరిస్తూ ఆ దీక్షతోనే దే: సేవ చేసూ మరణించా అనుకుఠటాడు. చఅం పు సకొలు చది వితే *ఏమిటీ మనుషులుః ఏమిటీ (బతుకులు? వీళ్ళేమైనా అనుభవిస్తున్నారా? ఎందుకిన్ని హద్దులు. = + ఆంక్షలు? నాన్సెన్స్‌ః ధిక్కరించాలి” అని కంకణల కట్టుకుంటాడు. ఏదైనా వేదాంత [గంథం తటస్థపడితే నిర్ణి ప న్మేతాలతో ఆకాశంలో వెతుకుతూ “ఏమిటీ రహాస్యల? ఏమిటి దీనికి మూఆం? దేవుడు న్నాడా? దేముడులేీడా? ఉంటే ఎక్కడున్నాడు! లేకపోథే ఎక్కడలేడు!

రఠఅగనాయకమ్ము వ08 ఎన్నాళ్ళీ భూగోళం తిరుగుతుంది?. ,.ఇవలతా మా.చకాదూ? దేవుడెపుడో చిటికెనవేలితో తిరిగే భూగోళాన్ని ఆపేసాడు, ఎందుకీ ఆంపలాటలు? ఏది కార్వతం? స్రీ ఎవరు? పునుష'డెవరు? మిధ్య. *..మివ్గ” అని విర కితో దేశ మళలతా పాదచారియై తిరగాఅనుకుని ఆ పూటకి అన్నల మానేసాడు దేవుడి థ క్రితో,

వెంక! టావు కింతవరకూ ఒక ఖచ్చితమైన అభ్మిపాయం లేదు. దేన్నీ నమ్మలేదు. నమ్మకపోనూలేదు.

ఈ మధ్య గోపీచంద్‌ పు స్తకం ఒకిటి చదివాడు. పతిత తరిని తల్చుకుని చాలా జాలిపగ్పాడు. ఆ జాలితో రాజేశ్వరి దగ్గరికొచ్చాడు. “ఆ ఆడుగుతోంటే చెప్పవెం!ః ఏమిటీ సీ కళ్యంతరం? కథలో సీ పేరు పెట్ట నుగా? అసలే వూళ్ళో పుట్టావు" అన్నాడు కొంచె ఓపిక తగ్గి చిరాకు పడుతూ,

రాజేశ 3రి కొంచెం నవ్వి దగ్గిరకి వచ్చి---”చెప్తాలెండి, అంత కంగా రేలః.... మీకు పెళ్ళ్గబులదా!” అంది.

“నాకా... అప్పుడే ఏం పెళి,!”

“ఏల? మీకు పొతికేళ్ళులండవూ?”

“మొన్నే యిరవై మూడు వెళ్ళాయి. అయినా ఇప్పట్లో నాకు పెళ్ళీ . బాదరబది ఇష్టంలేదు. కొన్నాళ్ళపాటు సంఘ సేవతో గడుపుదామను కులటున్నాగు.ో

వెంకటావుకి పెళ్ళి చేసుకోవాలని చాలా కోరిగ్గా నంది. తండి పడ నివ్వటళలేదు. కట్న€ బేంలు ఎటూ జేలనివ్యం:ం లేదు. కురాడు పరీక్ష ప్యాసైతే నాలుగ్దెదు వే లెక్కువ గిడతాయని కొడుకుని కన్నతల డి దూరా లోచనతో ఉన్నాడు. కొడుకు ఆ కొంపఠకీ, ఈ కొంపలకీ పోతున్నాడని తెలిసినా చూసీ చూడనట్టూరుకున్నాడు. వెంకి టావు కూడా ఎప్పుడూ ఎవతో ఒక యువతితో పరిచయం పెట్టుకుంటూనే ఉంటాడు.

“అబ్బాయికి పెళ్ళిచెయ్యరా?” అని ఎవరన్నా అడిగితే “పెళ్ళంటే మాటలా? తగిన సంబంధ9 రావద్దూ?” అంటాడు తండి,

వ04 అ౪ఢకారలలో

తగిన సంణంధల అంటే తండి ఉద్దళ్యంలో డెళ్ళె యెనబై వేలు తెచ్చేది.

కొడుకు దృష్టిలో... “ధర్దఫారంలో మానేసి ఇంటిపట్టున ఉండి పసిపాటలు శేసుకుంటూ, లేసులు ఆల్లుకులటూ, రంగుదారాల కుట్లు కుట్టు కుంటూ. .. పెళ్ళి చేసుకోవటల ఎందుక" తెలియని మ గచెలికా +కట్నలి.”

ఆ రెండు కోరికలూ జతపడి- ఎనభై వేల రూపాయలతో ముగ్గ్‌- బాలిక వచ్చేవరకూ సంఘ సేవలో లీనమౌతాడు వెంక, టావు.

“సంఘ సేవలటే ఏం చేసారండిః?” ఆంది రాసేళ్వరి కుతూహఅలగా.

“ఏవో చేసాలలే, ఆదంతా నీ కర్ణంకాదు చెప్పినా”

"ఆయితే అప్పుడే పెళ్ళి చేసుకోరన్నమాట. అలాంటప్పుడు మంచి అలవాట్లు నేర్చుకోవాలిగానీ.... యిలా మా ద్గరికొస్తే తప్పుగదా చెప్పలడి.”

“తప్పా? నాకేం తప్పు. సీ వృ త్రి సీది, వీ కడుపు మాడతకులడా ఓ రూపాయి డబ్బులు యిచ్చినవాణ్ణి అవుతాను"

“మరి మీరు కధ రాస్తానలిటా రెందుకూ?”

"ఎందుకేమిటి? మీరలతా మళిచివాళ్ళవాలి. శీలం కాపాడు కోవాలి.”

“చెడిపోయిన వాళలి మాకింకా మంచేవిసేండి. రేపోమాపో పెళ్ళాడీ సుఖపడాల్సిన దారు మీరు మంచివారవాలిగొనీ, . .లేకపోతే పీల నెవరిసారూ?”” క

“భలేదానివేౌ” వేఅకువేలు కట్నాలుపోసి కాళ్ళకడిగి కన్యాదానల చేసారు మాకేం! నిన్న మొన్న వచ్చిందొక సంబలధల అరవై ఎలిసామని.ో

• వేలమాట కాదు. పిల్లమాట చెప్పండి. ఎలా ఉంటుంది? 'పెద్దమని 'షెందా? మీరిలా మా ఇళ్ళచుట్టూ తిరగబమేనా?ో

“దేని దారి దాందేలే. ఇంతకీ నే నడిగింది చెప్పలేదు కదా!.... ఎందుకూ పోతాను నీ కిషం లేనటుంది ఆంటూ ఆయిషంగా లేవటోయాడు కథకుడు. క ॥; అ

రళగనాయకన్ము 205

_రాబేళ్వరి కథకుడి భుజంమీద చేతులేసి కూర్చోబెడతూ--- “కూర్చోండి అబ్బాయిగారూ ః చెపానుగా ొ ఆంది నవృంతూ,

కధకుడు రాసుకోటాని కుద్యమిస్తూ “చెప్పు ఏ పూళ్లో పుహ్హావు

"కధ నేను చెప్పినట్టు రాస్తాం *”

తలవంచి కాయితంఎపు చూస్తూ “నువ్వు చెపావా 9 సీశేం తెలు స్తుంది!”

"నాలాంటి అభాగ్యురాల్ని మీవంటి మంచివాడు చూసి జాలిపడి పెళ్ళి చేసుకున్నట్టు రాస్తారా $”

“ర ః అచెలాగ ౯ో

ోఏిం ? కధలోకూడా రాయకూడ దాండి *”

*ళధలో ఆయినానూ, ఆలాంటి పెళ్లీం బావుంటుంది *

“ఎందుకు బావుండదూ ? తర్వాత వృ త్తి మానేస్తుందిగొ కిలా

“*అయిడే మాతం? చది వేవాళ్ళ కిష్టం వుండదుగా * పివాహల పవత కార్యం. వెయ్యేళ పంట. :న్యనే పెళ్ళిచేసుకోవాఅని పురుషడు కోరు కుంటాడు.”

“*ఆమయ్యోరామా ః నిజంగా కాడండి ! కధలోనేగా $

“కధలో అయితే మాతం । రాయకూడని దెలాగ రాయటఓఠల ?ొ

“ ఆఅమిడే వొద్దులండి. వెళ్ళిపొండి, నేనేం చెప్పను"

ఆపి ? ఏమైందీ "క

“ఎందుకు వుత్ర అబద్ధాలు రాస్తానంటాడ నా మీద! నేను డబ్బు కోసఠి దిగజారానా ? మీకు తెఎసా ? నేనే కాదు నాకు తెలిసినవాళ్ళు కూడా మొదటి నించీ (బతుకు దెకువుకోసం యిండులోకి దిగలేదు. పరువుగా పొట్ట పోషించుకోవాలనుకుని విశ్వ పయత్నాలు చేళాను. నన్నెక్కడా కుదురుగా కూ ర్పోనివ్వలేదు. నిలబడనివ్వలేదు. నా వొష్ళ దాచుకోవటలి యెలాగో తెలియక విసిగిపోయి భగవంతుడిలుద భారంవేసి వి?న పడ్డాను, దిక్కు-లేనిదాన్ని దయతో, ఆడమనిషినన బె అభిమానంతో ఎవ్వరన్నా కాస్త ఆవరిసే నొ [బళుకిలా అయ్యేదికాదు. నే ఇప్వుడంటారా ? నాకేఏ చింతలేదు. నిండా మునిగినవాడికి చంందుకూ ! ముసలివాళ్ళు రానివ్యండి,

వి06 అలధకారళణలో నుష్టివాష్ళ రానివ్వండి. అందరూ వొకటే. మీలాంటి గొప్పవారే మమ్మల్ని పురుగుల్ని చూసినట్టు చూస్తారుగానీ.... ఆలాంటి వాళ్ళు ఒస్తే నెతిన పెట్టుకులటారు. నేనేపు యాడనటలఆలేదు. నిక్షే పంలా పున్నాను. ఎక్కువ బేరాలు రావాఅని మెక్కు.కుంటూ వులటాగు. సీక్సు జాలి వేసే కష్టం సుఖం అడగాలిగాని .... “చెడిపోయావు చెడిపోయావుొో ఆంటారేమిటి * మీరు మాతల చెడిపోయినట్టు కాదూ + ఆలోచించుకోండి. మీకే తెలుస్తుంది. లేనివన్నీ కల్పించి ఎందుకు రాసారూ ? పీక్ష జేతనయిజే నేను చెప్పినస్రై రాయలడి. మీకు ధైర్యఆ వుంటే నన్ను అందరూ నాశనం చేకారని రాయలడి” --కిధకడికి కొంచెల ఆవమాన మనిపించినా బయటపడలేదు. రాజేశ 6రి చెప్పేకధ చాలా కొ త్రరకంగా వుండేలా వుంది ఎలాగ నా తెలుసు కోవాలి---అంత బాధపడతా వెందుకూ ? నేనే మన్నాననీ? జొలిపర్షానేగాని.. సరేలేః నీ కష్టఠి వుంచుకోను, ఒకరూపాయి యిస్తాను. నువ్విలదాక ఆన్న దలతా వివరంగా చెప్త” అంటూ రూపాయి థీకాడు.

విలేదండి. అది చెప్పేది కాదు. మీరు మఠచి పనులు చెయ్యాల టే కధలు రాస్తే సరిపోతుందా ? వీరు కూడా మంచివారు అవ్వాలి. ఏదైనా మంచిపని చేనీ చూపించాలో ఆంది.

“*అదేగా నా ఆదర్శం 1”

రాజేశ్వరి కధికుడి భుజలమీదికి ఒరిగి చిలిపిగా నవ్వింది... మీరూ నేనూ పెళ్ళి చేసుకున్నట్టు కధ రాయండి 1

తృళ్ళిపకి లేచాడు కధకుడు,

“*ఆు+కధ చదివి మే నాన్నగారే మంటాలో చూసిల తర్వాత నిజంగా మనల పెళ్ళిచేసు కుందాల.”

కాయితల కలం జేఎలో పె్రేసుకున్నాడు.

“ఏవిటండీ ః వెళ్ళిపోతారా ? కధ అక్కగ్లేదూ 1 మీరేటో సేవ చేస్తా నన్నారు కదండీ మాలాలటి వాళ్ళను చూసే జాలేస్తుంచన్నారు కదలడీ *

అప్పటికే రాజేశ్వరిని జఒదిలించుకుని వీధి గుమ్మం దాటేశాడు. రాజేశ్వరి వీధి గుమ్మంలో నిలబడి---”మీలాంటి వాళ్ళదగ్గిర నేనూ కొన్ని

రీ లగినోయకమ్మ చ! ఇలగ్లీషు ముక్కలు నేద్చపన్నాను అబ్బాయిగారూ. ..గుడ్‌ నైట్‌” అని నవ్వుతూ చెయ్యి వూపుతూ నించుంది, కధకుడు ఎగిరి పోయాడు.

నం న ఖః

రాజేశ్‌ ౮రి విశాఖపట్నం వచ్చి రెండేళ్ళు దాటీందిం ఇరవై రెలదేళ ల రాజేశ్వరి. ,. అందంగా ఆరోగ్యంగా వున్న రాజేశ్వరి గొప్ప గొప్పవాళ్ళ [ పేమఠకి పా తుూాఅవుతోంది. ఎప్పుడూ అమిదో పటో చేతిలో వులటు న్నాయిగాని ఆమె కేమీ ఇళ్చ్బంది లేదు. ఆమని చూచి చూచి సరదాపడే పుకషులు ఆమెని కార్లో పక్కన కూర్చోబెట్టుకుని తమ కిష్టమైన చోటుకి తీస కు వెళారు. ఆవెకేమనా చిన్న చిన్న వస్తువులు వద్దన్నా కొని పెడతారు. ఆమె వినయం, మంచితనఠి చూసి, అనుపన్న దానికన్నా రెండు రూపాయ లక్కు ఏస్తారు. గరం తల్చ్బుగున్నషప్పుడు తప్ప ఆమె బీఎతంల చాలా నిశ్చల తగా సాగుతోంది.

ఒకసారి రాజగ్వరిని నిజంగానే. పెళ్ళి చేసుకోటానికి సిద్దపడ్డాడో రసికుడు. ఆతని పేరు రామ్మూ ర్తి. ఇన్సూరెన్సు ఆఫీసులో అసి సైలిటుగా పని చేస్తున్నాడు. మని ముఫ్పైయేళ్ళవాడు. గుం[డటి మొహల. కొంచెఠల లావు ఆఃదలగానే వున్నాడు.

బవారు వృ తిలోవున్న రాజేశ్వరిని చూసి అతను చాలా ఆశ్చర్య పడ్డాడు, పెద్ద పెద్ద కళ్ళతో నొక్కు-ల జుట్టుతో, మతంచి చీరకట్టుకున్న రాజేశ్వరి రంభలాగ కనిపించిల దతగసికి. రా జేళ్వరికూడా వృ త్రి ధర్మఠ ఒంటబటించుకుని జాణతనంతో ఆరిజేరిలచి. ఆమె వోలు చూపులూ, చిరు నవ్వులూ, (పేమ ఒలికంతలూ ....మతే పోయిలది రామ్మూ రికి,

“నిన్ను పెళ్ళి జేసుకులటాను, నీ కీస్టమెనా ఫొ అన్నాడు వరల యిసోన్నట్టు గొప్పగా.

రాజేశ గరి ఆళ్చర్యపడి * కింకా పెళ్ళీ కాలేదూ +” ఆంది.

“పెళ్ళి కాలేదని ఎవరన్నారు!”

“అయ్యో: పాపం ఆవిడెప్పుడు 9466 గో

“అబ్బే అదికాదు. బతికే పుంది.”

ల08 అ౦ధకారలలో

“*కావృందిడీ భార్యగారుంటే పీక మళ్ళా పె శ్ళేవిటీ 1 పోదురూ : ప్ప వోస్యాలూ మీఠరూనూో అని చెంపమీద కొట్టింది.

రామ్మూర్తి ఒళ్ళు మర్చిపోయి. “హి హి హాస్యలకాదు. నిజం గానే అంటున్నాను.

అనా పెళ్ళాం గొడవంతా పెద్ధ చర్మిత. ఎప్పుడూ పుట్టింట్లోనే వుంటుంది. కొన్నాళ్ళు బాలింశా. ..కొన్నాళ్ళు చూలింతాను 1” అన్నాడు వెటకారంగా.

“లావుంది దాని కావ్‌ళ్లం చెయ్యమలటారు ? షీ [ప్రయోజ కత్వ మేగా”

“అధి కాదు అసలు వా వంళంలోనే సంతానం ఎక్కువ. మా అత్తగారికి పదకొండ.మంది పిల్లలు. మా పిన్న తగారు ఓ అకు ఎక్కువే చఎఎంది. పన్నెండుమంది పిల్లలు, మా వదినగారు తీసిపోయిందా!... తొమ్మండుగురూ 6666

• స్సు కెందరో చెప్పరేఠి శైల

"ఇప్పటికి ఐదుగురు... ఆరో పురిటి వెళ్ళెలిది, రేపో మాపో ఊ త్తరం రావాలి, కొడుకునో కూతుర్నో కంటుంది”

“"స్పరుడు సుకువెనా *

ఏమో అదంతా దాని పుట్టింటి వాళ్ళ చూసుషంటారు. ఎప్పుడూ ఆస్ప్యళుల్లోనే నురొం.”

“లాం సమయంలో ఓరావిణ్ణి కని పెట్టుకు వుండద్దుటలడీ. 6666 ఇక్క_డుండటం ఏమిటీ ?”

“*ఇది మరీ బాగుంది. నన్నురూడా దాంతోపాటు నొప్పులు పడ మఠిటావా ? పురుడు పొయ్యమఠటావా లిం

“ఏం చేసెనా చెళ్యూలి. తప్పా? అయినా పాపం అవిణ్ణలా అవస్థ పెట్టకపోతే పిల్లలు పుట్టకుండా ఏవీవో మందులిసున్నా రటం ఆపరేషన్లు చేస్తున్నారట. అదేదో చేయించుకో రాదటండీ ః మీరిద్దరూ సుఖలగా వులడచ్చుగా ల్‌

రఅగినాయకమ్మ వ్ర09

“*కావాఆం టే దాన్నే చేయిలచుకో మన్నాను, నేను జేయిలచుకోను తర్వాతేమన్నా అయితే 1...”

“*ఎలదుకవు తుఠచండీ ? బోలెడుమఃది చేయిలచు కులటున్నారుగొ శ ఎాపోనీ ఏ డాక్టరుగారినన్నా బాగా ఆడగరాదూ మీరు 1”

“*వాళ్ళలాగే చెప్తారు వాళ్ళదేల పోయిందీ, అయినా ఎప్పుడో తాతల్నిలచి వస్తోన్న దాన్ని మనం ఆపుకోవటల ఏమిటి? పుట్టనీ ఎలత మంది పుడతారో.”

మరి మీరిద్దరు కులాసాగా వుండాలంటే వీలుపడటలలేదుగా $

“ఆ(,.ఎందుకు వీలుపడదూ ?! అసలు దానికా ధ్యాస వుండదు, ఎప్పుడూ ఇల్లూ, విల్లలూ, ఇల్లూ, పిల్లలూ, వాళ్ళతో టీ సతమత మైపోతూ వుంటుంది? మొగుషక్కర్ధదు. ఎప్పుడూ మొహంమీద నవ్వు వుంచదు. ఒట్టి పల్లెటూరిగొడ్డు. మొగుడి దగ్గిరసలెలా వుండాలో తెలీదు. నువ్వు చూడు ఎంత ఉత్సాహంగా వున్నావో 3666 “

“*నా మాట కేంతెండి. నా కిదే వృ త్తయ్యేో

“అబ్బే అదికాదు. ఆసలు మనిషిలోనే వుంది”

“వోనీ ఆవిశకేబు తెలియదనుకోండి, మీరే నేర్పుకుంచీ సరి, లేక పోతే ఆడదానకేఠం తెలుస్తుంది?”

*సిళబృ జ్రెలియదులే, ఎంతనేర్పినా ఒకటే. పెడసరం మనిషి. ఇంతపరకూ నేను దాన్ని బప్టల్లేకుండా చూడనేలీదు తెలుసా 1?" అని నవాండుం

“*జఎఎటండీ *” అంది రాజేశ్వరి కృతూహలఅం తెచ్చి పెట్టు కుళటూ.

“*ఖ్మకవి మాలోక్రఠ ఒప్పుకోదు.” అని మయమొహలఠఅ చిట్టించాడు.

“ఆవిడ ఒప్పుకోలేదని .:రూరు కున్నారా 1”

“ మొగాణ్ణి ఎలా సుఖ పెట్టాలో తెలియనిదొలతో యిలకేఠ చెయ్య మంటావు *

“పళని పీ మాటో ?ో

“*ధ | దాని దగిర నాకూ సిగేలో

4 ళ్‌

2]

వై౮ అఅధకారలలో

“రాజేశ్వరి మొహఠ చిన్నబోయింది. ఏ మొగాడూ తన దగ్గిర సిగ్గు పడటం, =*భయపడడల చూడలేదు, అసలు తనొక మనిషిలాగ వాళ్ళకి అని పించదుం

చిలిపిగా చూడటానికి [పయత్నిస్తూ “మీకే సిగ్గయితే ఆవిడకి సిగ్గుం డదూ +” అంది---*అయితే నా దగ్గిరేనా మీకు సిగ్రులేందీ ” అని దగ్గిరికి లాక్కుంది,

ఆ చణం రామ్మూ రికి గట్టిగా ఆఅనిపిఠచిలది,---ఈ మనిషిని తన కోసం వుంచుకుంటే బావుంటుందని. ఇలాంటి వాళ్ళు పు సెకడతామలటే ఎగఐడి వచ్చేస్తారు. తనకా ఇంట్లో సుఖంలేదు. ఏం చేస్టే మాతం మొగా డికేం తప్పు ? ఎక్కడో చిన్న వాటా చూసి తీసుకుపోయి వుంచుకుంటే గుళ్ళో పెళ్ళి చేసుకులటాను, ఇద్దరఠి హాయిగా వుందాల. నా పెళ్ళాల నీకేమి అడ్డురాదు" అన్నాడు,

రాబేశ రరి చలించలేదు. చశేశుల్లోవున్న కా స్తిపూ సింహాసనాలెక్కి లచే మొగవాళ్ళ కటుర్లు ఆమెకి కొత్తకాదు, పెద చెపిబెట్టి వింటోంది,

“ఒకణ్ణి నమ్ముకులటే నీకూ పదిమందిలో గౌరవల వుంటుంది. ఏమంటావు *”

తననేదో వుద్ధరించటానికి, అసహ్యం వేనీంది. “నాక్కూడా పిల్లలు పుట్టి ఓంట్లో సతువపోయి మూలబడితే మీరు నా మొహఠి చూడమన్నా చూడరు, నే నెలాగు చెడిపోయాను. నాకు మ్య్యూదలూ, గౌరవాలు మాతం విక్కబ్లుంచి వనాయి ? ఎలాగో నా మానాన్నేను [బతుకుతున్నాను. ప్సీ దయవుంటే వసాప. ఓ రూపాయి డబ్బులిచ్చి వెళారు.”

“ర 1 నీ కెందుకింత విచారణల * నేను పెళ్ళి చేసుకుంటా నన్నా నుగా *ో

“ఏం పెళ్ళి! ఇపుడు తీసుకెళి తరాఇత వెళూగొటరన, నమ) కఠ ఏమిటి ఇ ఉ ౪ లగ ళ్‌ పగి టీ

“పోనీ అలాగే అనుకో. నీకేం లోటు*... సీ వృత్తి నీ కులఠడనే వుందిగా ౪

రఠిగనాయకమ్మ ల్లీ

రాజేళ 6రికి సట్టరాని కోపం వచ్చిం ది--- "వృ తీ ఇది నా ఒక్క దాని తప్పేనా: నువ్వు పెద్ద మనిషివా + మన్యాదస్తుడివా 1 సీచుడా 1 మూర్జుడా నా శరీరల అనుభ ఏంచి నన్ను అపహాస్యం చేసే నువ్వు కీరాతకుడవు గాన్కీ నరపశవువి గానీ, మనిషివా? ఫో అవతలికి. ఎప్పుడూ నా గుమ్మం ఎక్క-కు, సీ మాలిన్యంతో నన్నపవ్మితం చెయ్యకు” అని కసిగా ఆరవా అనిపించింది. తీషణంగా చూసింది, చాలా [పమయత్నఠల మీడ్ర కోపఠ ఆపుకుంది... “మీరిక వెః శండి నాకు లోపల పనుందిోో ఆలతటూ లోపలి గదిలోకి వెళ్ళిపోయింది. రామ్మూర్తి తెల్లబోయి అటూ ఇటూ చూసి తఅ వంచుకుని వీధిలో పడ్డాడు.

రాజే 66 పడుకుని చాలాసేపు ఏడ్వి,ంది. ఎంతకాలల ఇలాంటి నరపశువుత సావాసం? జాలీ దయా లేనీ వసాయివాళ్ళ కోసం శకీరం అర్పించుతూ ఎన్నాళ్ళు రోజులు దొర్హించటం, దీనిక. అంతం వందదా చచ్చేవరకూ ఇంలేనా ?

ఆలాలటి సమయంలో మఠగమ జై దగ్గర వంటే ఓదారుస్తులది...-- “కాస్త గడు స్తనంగా ఈ వయసు ఎలోనే నాలుగు డబ్బులు సంపాచించు కోవాలి. తర్వాత కారొంగిన్నా చెయ్యొులగినా సీకాసె స్వడూ తొంగి చూడడు, వొచ్చినోడు సీ డబ్బులు సీ రిస్రే చాలు, ఆడికి అభిమానం వంటే ఎంత * లేకపోతే ఎంత ? గుండె రాయి జేసుకుని బతకాలి అంటుంది.

“అసలు మళంచి మగోళ్ళుంటా రంటావా మంగమ్మా “7 అని అడిగింది రాజేళంరి ఒకసారి.

“ఉండకపోతే లోకఠ తల్ల కిందువై పోదా ? ఎందుకుండరమ్మా + ఆళ్ళు మనిళ్ళకు రారు. మనవెలా చూసాం” ఆంది మంగిమ్మ.

"లాంటి మంచి మొగాయ నెప్పుడన్నా కళ్ళకి కనిపి'సీ చూసి దణ్జల పెడుదును కదా అనుకుంది రాజేళ్యరి.

వ వ ఖీ

వై1వీ అంధకారఅలలో

రామ్మూ ర్తి రాజేళ్వరితో చెప్పిన మాటలక్సీ అతని నలసౌర జీవితానికీ ఏమీ సంబలధం లేదు

రామ్మూర్తి భార్య సుందరమ్మ

పది పన్నెండేళ్ళ కిందట సుందరికి పెళ్ళయిన స్వుడు సుందరి నిజంగా సుందరే, పిల్లకి ఎంచి ఎంచి ఆ “పీక పెట్టారు. పచ్చటి పసుపు వొలంటీరలగు. నాజూకుగా నవనవ5ాజే లేశ తమలపాకులా వులడేదిం సీలాఅవంటి కళ్ళు, తీర్చిదిద్దిన ముక్కు, పల్చటి చెక్కిళ్ళు, సన్నని పెదాలూ, పెద్ద తలకట్టూ, చెక్కిన బొమ్మే ఇప్పటిరీ, అప్పుడు రామ్యూ ర్తి శ్రీకాకుళంలో టీచరుగా జేసున్నాడు. సుందరి *పాలఅకొండి పిల్ల. పెళ్ళయిల తర్వాత ఆర్నెల్లకి శోభనం చేళారు.

శోభనల నాడే రామ్మూరి భార్యని..--“నువ్వెవర్షన్నా (పేమిల బావా * అని అడిగాడు. సుండరి తెల్టటోయిళది.

"చెస్ప్రమరీ నే నేము అనుకోనుగా అన్నాడు. నుందరి సిగ్గుపడి తల అడంగా తిప్పిలది. కానీ రామ్మూ రి ఆ [ప్రశ్న వదల్లేదు తర్వాత రోజుల్లో మశ మళ్ళీ అడిగాడు లాలిస్తూ బుజ్జగిస్తూ. “సుందర్‌ విసుక్కుని- మష్సీశ వెవర్నన్నా [శేమించారు కావుస్ను. ఏం? అందుకే నన్న డుగు తున్నారు” అందిం రామ్మూ రి గొప్పగా నవ్వి-ా “*పేమో గీమో మొగాడు ముసి కెట్టు కూ్క్కూర్చుంటాడా 1 అన్నాడు.

సులిదరి చిన్న బోయింది. భ ర్తంటే కొలచెం ( పేమతో చలిస్తోన్న ఆమె మనసుకి చాలా బాధ కలిగింది. ఉ కోషపడి... *ఆలాలటి పొడు బుద్ధులు నాకు లేవు సుమండీ ? అందిం

ఎన్నిసార్డు చెప్పినా ఆ మాటే చెప్పింది, దారా సంతోషించాడు రామ్మూ రిం అంతలో అషాఢమాసల వొచ్చింది. నెహ్నాళ్ళూ పాత ఆచారాన్ని తిట్టుకున్నాడు. తర్వాత సుందరి ఆతారింటి కెళ్ళింది.

అత్తారిలట్టో కొడుకులూ, కోడళ్ళూ పుధెడు జనల, ఎవరూ వేర్లు పడలేదు. సుందరి మూడో కోడలు, ఇంకా ఇద్దరు మరుదు లున్నారుం పెళ్ళి కావలసిన ఆడవనిడ్డ లున్నారు. పెళ్ళయిన ఆడపిల్లలు అ స్రమానఠి నోములకో, (వతాలకో పండక్కో పబ్బానికో పుట్టింటిక్‌ వస్తూండేవారు.

రళగనాయక మ్మ ల్రి్మేల్రి వాళ్ళ వెనకాఅ వాళ్ళ మొగుళ్ళు దిగే వారు. ఇంటో అల్లు, కూతుళ్ళూ వున్నంతకాలల కోడళ్ళూ, కొడుకులూ పడుకోటానికి గదులుండేవి కొవుం ఆడపిల్లలు పురిటికొ స్తే కోడళ్ళ పదకం దగ్గర తగని ఇబ్బంది అయ్యేది. వేదే ఇల్లు తీసుకుని వుందామ నిపించింది రామ్మూ 6కి. ఉమ్మడి కుటుంబం కఫోళ నాశనం చెయ్యటల ఇష్టంలేక వూరుకునేనాడు. దొ తిగా కొత్తగా కాపరానికి వచ్చిన పిల్లని. * సుందరికి మాతం భోజనాల వసారాలో సగం గది ఏర్పాటు చేశారు. పొడుగ్గా వున్న వసారాకి మధ్యలో రెండు తడికె ఆడ్డ€ పెట్టారు. వాటి మీద ర0డు పొత గోనెపద్టాలు పడేశారు. ఇవతల వశారాలో ఆంచరి భోజనాలు అయిపోజేగాని, ఆ పచగ్గిదిలో దూరహానికి వీలుండేది కాదు. వేరే గుమ్మం లేదు అదీగాక బావగార్డు భోంచెయ్యకుండా మరదలు మ౭చఆ ఎక్కి పడుకోవటం మహా పాపల, ఆవతలవేపు అయినా సరే, అంచేత సుందరి వంటిల్లు సశ్రంతలో వాకిట్లో ఏ చాపా:దో ని (ద పోయేది. రోజూ నిద కళ్ళతో వాళ్చి ఖబిదులో పెట్టినట్టు పగగ్గదిలో పడుకునేది. ఆ గదిలో ఒక మంచం _ సుండరి తెచ్చుకున్న రెండు పెథైలూ, ఒక బిల్లా వుండేఎ. అప్పటికే కాలూ చెబ్యూ తిరీగెది కాదు, వేసంకాలం వూపిరాడేది కాదు. ఏనాడూ సుబ్బరంగా మొగుడూ, పెళ్ళాం పడుకుని కబుర్లు చెప్పుకోటానికీ వీఅయ్యేది కాదు. ఎలాగో మహా కాంతంగా కాపరం చేసుంటే సుందరికి నెల తప్పింది. రామ్మూ రి చిరాక పర్తాడ.--- “అప్పుడే పిలలేవిటని”.. పెళ్ళాం మీకు రెండు రోజులు ఆలక్‌ సాొగిం చాడు. జే సేదిలేక రాజీ పక్హైడు

సుందరికి మూడో నెల వచ్చిం దగ్గద్నంచి పాట మొదలు పెట్టారు పుట్టింటివాళ్ళు..-- “పిల్ల నొకసారి తీసీ ₹ళాం. పిల్లనోసారి వీసి కెళాం” ఆఅలటూం.

“నువ్వు వెశే వొప్పకోను ఎప్పుడూ సీ మొహం చూడను. ఏమనుకున్నావో” అంటూ రామ్మూర్తి సుందరిని హడలగొట్టి [పయాణం మానిపించాడు. ఐదో నెల జొరబడింది. మళ్ళా విజృంభించారు. పుట్టింటి వారు. “తొలి చూలు కదా పిల్లకి? ఇన్నాళ్ళు అతారింట్లో వుంచేసామా * మాకేం ఖర్మ ? మా పిల్లి ముద్దు ముచ్చట్లు మా రక్కాస్లదా ? పిల్లకి గాజులు

లీక అఆఅఆఢధకారలలో

'పెట్టించాలి. వేవిళ్ళు వెలక్కాయలు పంచి పెట్టాలి” అని వియ్యాఆవారిలటి కొచ్చి పిల్లని సంపమని కూర్చున్నా రు. సుందరి అ తగారు కూడా వియ్యపు రాలితో వొంతపాడి--- “అయ్యో కాదుటందీ వడినగారూ + పెద్దలనాటి నించీ వసోందా ? మనం పెట్టుపన్నా మా" పిల్లకి నెల తప్పిం తర్వాత పుట్టింటి వాళ్ళు చూసీ చూతనట్టు వదిలే స్తే ఏం బావుంటుంది * నలుగురూ నన్నడుగు తున్నారమ్మా కోడల్నెప్పుడు తీసిశెళారని. చెప్పలేక తఆ దిలచుకుంటున్నాను" అంటూ తన కడుపులో భోగట్టా అందజేసే మొ త్తంగా మర్చాడే కోడల్ని పంపటానికి తీర్మానించింది.

• వెధవ ఆచారాలు, వెధవ పద్ధతులు 4” అని రామ్మూర్తి సుందరి దగ్గిర ఎగి5ాడుం

"నన్నంటారెందుకూ మా వాళ్ళకి చెప్పరాదూ ఫొ అంది సుందరి దిక్కు మొహఠ పెట్టి.

“ఏిడిశావులే నుచ్వే చెప్పరాచూ వుంటానని 1 అన్నాడు.

ఆన్చే నైెరా చెప్పనూ । అవరల ఆఅ త్తగారు కూడా వెళ్ళిపోవా అలటూలటే

“అయితే వెళ్ళు నా మెహానికి సుఖం లేదూ అని విసుక్కుని పడుకున్నాడు,

“ఎంలదుకి౮ా రాద్ధాంతం చేస్తారు. మీ చేతీలో వున్న పఫ, గాజులూ లేదు, పూసలూ లేదు. ఏడవ నెలదొకా పంిపిలచను. ఇక్కడే వుంటుంది అనేస్తే అండరూ నోళ్ళు మూసుకుంటారు” అంది సులవరి.

• ఏడిళావులే. వెధవ తెలివతేపలు” అని మండిపడ్డాడు.

సుందరి చెప్పమన్నట్లు చెప్పడం అతనికి నామోషి, పెళ్ళాని స్‌ వదల్లేడలటారేమోనని. ఉత్త అమాయకపు సుందరి జాలిపడి మొగుడి సరిసన కూర్చుని...“ఎందుకండి ఆంత బెంగ పడతారూ * మీరు అక్కడికి వస్తూ వుండవచ్చుగా ఫో అని ఓదాక్సెంది.

“సరేలే. వెళ్ళ అని ఒప్పుకున్నాడు.

గాజులు పెట్టించటం ఆయ్యాక మళ్ళా తీసుకొస్తాను” ఆన్నాడు కొంచెల శాంతపడి,

రఠఅగనాయక మ్మ వేర్‌ కానీ అప్పుడు కూడా పెద్దవాళ్ళ మాటకి.... ముఖ్యంగా తల్లీ మాటకి ఎదుూంాడలేక పోయాడు.

“ఎలాగూ ఆరో నెల వచ్చింది, అటూ యిటూ తిప్పటం ఎందుకు * ఉండనీ ;” ఆంది తల్లి. ఏడో నెల వరకూ రామ్మూ రి అప్పుడప్పుడూ ఆఅతారింటికి తిరిగాడు,

తర్వాత ఒకసారి సుందరి నాయనమ్మ ఏవో మాటల మధ్య రామ్మూ ర్రితో అనేసింది... *అది అసలే అర్భకఠి పిల్ల, వేవిళ్ళతో సతమతమై కాస లేరకుంటోంది. పురిటి పొద్దులు రానే వొస్తున్నాయి. ఇంకా నువ్విలా వచ్చిపోతుంటే బావుండదు నాయనా! నలుగురూ నవ్వు కుంటారు. ఎప్పుడే అఘా=మిత్యల జంగిన కొకుల్లా దుయ్యబడతారు. నీ థార్య సీఏ కాక ఎక్కడికీ పోతుంది? దేవుడి దయివల్ల సుఖంగా పుముడొచ్చి పంచలటి కొడుకు పుడితే...” అంటూ యిం కెప్పుడూ గుమ్మం అక్కొ-ద్దసి వార్నింగ్‌ యిచ్చింది.

రామ్మూ ర్రి పెళ్ళాం దగ్గిర పళ్ళు నూరుతూ “ఛీ । మీ వాషప్పుడూ యింతే ।! మన సుఖం న. ర్క లదు. ఊళ్ళో వాళ్ళినుకుంటారట, ఊళ్లో వాళ్ళకోసం బతికేగా వున్నారు. నువ్వేం చెప్పం *ొ అని సతాయించాడు.

సుందరి బిక్కుమొహల పెట్టి “నేనేం చెప్పనండీ* నన్నఠటా రెందుకు మధ్య 1” అని కళ్ళనీళ్ళు పెట్టుకుంది.

“ఎందుకా వెధవ ఏడ.పు? ఇప్పుడు నేను మ్మాతం ఏమన్నానని ? నువ్వు మీ బామ్మకు చెప్పకాదూ ? పెళ్ళి చేసురున్నాను. కాని నాకేల సుఖణ వుంది? ఆసలు సీకి కిడుపు రాపటం నా ఖర్మ. చూడు! నీ కోసం నేనేం మడి“ట్టుక్కూర్చోను. నా యిష్టం వచ్చినట్టు ముంఉలో తిరుగుతాను | బాగా బుద్ది రావాలి ము కందరికి అన్‌ దెబ్బలాడి వెళ్ళిపోయాడు.

సురిదరి ఏడ్చిలది.

కడుపొచ్చి నప్పట్నులచీ వున్న సంతోషం కూడా పోయిలది. మొగుడెప్పుడూ మొహఠి చిట్టించుకులటూనే వున్నాడు. “ఎలా వుండే వొంచ్లో ₹ొ అని వొక్కసారన్నా అడగలేదు. "ఏం తింటావు? ఏం తీసుకు రాను * అని ముద్దు చెయ్యలేదు. ఎప్పు డైన సీరసంతో పడుకున్నా,

లే!6 ఆలధకారలలో

వేవిళ్ళతో వికారలతో బాధపడుతున్నా, దయగా దగ్గర కూర్చుని బుజ్జగిలచ లేదు. పుట్టటోయే పిల్లను గురించి ఏమైనా చిలిపిగా అంటాడేమో, తియ్యటి కబుర్లు చెపాడేమో అనుకునేది. అఆ మాట ఎ లేవాడు కొడు.

తనే ఒకసారి నవ్వుతూ.-- “మీకే పిల్లి కొవాఅండీ ** అంటే “ఎవళ్ళో వొకళ్ళు, మొదలు పెట్టావుగా *! ఇంక ఎలిదర్నయినా కఠిటావు ౫ అన్నాడు. సుంచరికి ఏడుపొచ్చింది. “*ఆఈ కడుపు ఎందుకు * ఎవరు సంతోషించనూ *ొ అని దిగులు పడింది. **సలు నే సీ గండంలోంచి బయటపడతానా *” అని చాలాసార్షు భయపడింది.

పిల్లల్ని కనలేక వాళ్ళ మేన త్త కూతురెలా చచ్చిపోయిలఅటో. వాళ్ళ ఆడశిగ్దకి పురిటిలోనే గు్యురపు వాతల ఎలా వొచ్చిందో, పిల్లల్ని కని పెంచ డానికి ఎన్నెన్ని బాధలు పడాలో, ఎంతెంత నరకయాతన అనుభవించాలో వొళ్ళు త్త గారెప్పుడూ వర్ణిస్తూ వుండేది. అతారింద్లో.._.ఇంతింత బాధలుపడి, కష్టాలు ఓర్చి, బిడ్డల్ని కిలటాలి. ఏం లాభల తల్లీ? పెళ్ళాలొచ్చి గద్దల్లా తన్నుకుపోతారు. “అయ్యో । తల్లి కని "పెంచింది + అన్న జ్ఞానం వుంటుందా ఈ దుర్మార్లులికి ? ఇం కెక్కడీ తల్లి ? పెళ్ళాల వచ్చిన్నాడే చచ్చింది. ఇల్లా చేసే విత్హల కోసమే దేవుళ్ళొాడతాలో అనీ సుందరి ఆ త్తగారు.... ఎప్పుడూ సణుగుతూ వుండేది.

“*సుంపరికి ఆ మాట తన్నీ తల్చుకులటే దుఃఖళి వస్తులది. రామ్మూర్తి తల్లి వెనకాణ పిల్లిలా తిరుగుతాడు. ఏదీ ఎదురు మాట్లాడడు. ఇష్టం లేకపోయినా వూశుకుంబాడు. సుందరి మొగుడితో ఏనాడూ ఆ త్రగారి మీప ఫిన్యాదులు చెప్పలేదు--- “మి అమ్మ మాట వినకఠడి. మనల ఇలా చేద్దాం” అనలేదు. ఆమునా .... ఆ తగారికి తన మీద అలత కోపల ఎలదుకో =. అరథ కాదు.

• ఈ పిల్లల్ని కంటే ఏమి ఆనలదల వుండదా ? వీళ్ళు నీజంగా తల్టికి [టోహఠి చేసారా *ొ అని మధనపశింది చాలాసార్హు, తన కడుపులో కీిసఏవుని ఒక్కసారి అసపహ్యాంచుకుంది కూడాను,

“ఆసలు నే నీ పురుడు పోసుకుని బయటపడతా నంటబారా *?ొ అని ఓసారి చాలా బేలగా ముగుడితో ఆంది. తన మొగుడు తనకెలతో రైర్యల

రీ ఆగనాయకమ్మ 217 చెప్తాశకుకొంది.._ోఛభ; పిచ్చిదానా, నీకేవీ భయంలేదు. నీ [పాణానికి నా [పాణం అడ్డు వెయ్యనూ। .... ఏవీ ఫర్వాలేదు, సీకు పురుడు వొచ్చే వరకూ, నేనునీ దగ్గిరే వుండి కంటికి రెస్పలాగ చూసుకుంటాను. నాకు మాతం తెలీదరుకున్నావా!ః ఎప్పుడే డాక్టర్ని కావాలన్నా తీసుకొస్తాను. మనకి బాబు పుడితే ఈ బాధలన్నీ మర్చిపోతాం. ఎంతో అనందంగా ఉంబా:” ఎంటూ ఏవో చక _టి కబుర్లుచెప్పీ భయల పోగొడతా డనుకుందిం

రాసీ రామూ 58 వెటకారలగా నవి్ర..-

“సి మబుూవహాంలే! ఆఎపుఎక పుట్టింతర్వాత పిల్లల్ని రనటంలికూడా గొప్పేనా! జగభా పెంచటాసికేగా మరున్నది? ఆ మ్యాతానికే వడిలి చాలా అఎదరూ గంపెడేేమందిని కనడళలలేచూ? అందర్తాగే నువ్వూ కంబావా అన్నాడు.

సుందరి భయం ఇంకా ఎక్కు- వంది. పుట్టింటికౌచ్చేసిం తర్వాత నాయినమ నకూదా అడిగివది-“నాయనమ్మాః పిల్లల్ని కనటంి అంటే చాలా బాధపరగాలికడే? నరరంలో యనుకంకరులు ఖఇసుప యకులో పొడుస్తోన్నట్లు ఉంటుంవటకడదేిి అంత బాధ అయితే ఆడవాళ్ళంశా చచ్చిపోులడ* ఎల్జూ ఉంటున్నా రేలో అం ఏడుపు ౧ హాల పెట్టింది.

ఆ నాయామ్మ చా౮ం ఉత్సాహం పంజుకు మరి పురుడు పోను కోవటం అంటే చచ్చి బతికిశస్టు కాదుటే? ఆడది పిళ్లపిల్లకి చచ్చిపుడుతుం వమ్మాః ఇంకా ఈ రోజుల్లో ఇంగ్లీషు డొర్షర్లు న్నారుగాని .- మూ కాలంలో నెలలు సనంకి పుుడు సవ్యఅగా రార గిజగికొ కొట్టుకొని, గొడ్డులా మూలిగి చచ్చేవాళ్ళుకారూ? మాతోటి కోడలి పినతల్లి కోడలు పుంటికి....” అని ఏదో గాధ ఎ శ్రవోయిందిం

“నాయనమ్మాః భయం వేసోలదే!”

“భయం ఎందుకూ? భయపక్షితే తప్పుతుంచటే పిచ్చిపిల్లా?! కడు పుతో ఉన్నమ్మ కనకామానదు వళడుకున్నమ్మ తిశళకామానదు. అన్నిటికీ వా సర్వేవురుడే ఉన్నా డు పెన అ ఓ డణ్గం పెట్టింది పెకి నాయనమ్మ.

సుంపరికి నెలలు నిండుతున్న కొద్ది భయం ఎక్కు-వౌతోలది. ఇలకో ఫలక మొగుడి బెంగి *ముండల్లో తిరుగుతాను చూడు” అని బెదిరిలచి

28]

216 అఅధకారలలో పోయినప్పట్నులచీ సులదరికి కొంలిలేదు. ఆయన తనని మర్చిపోతారేమో. పరాయి అడవాళ్ళలటేనే ఆయన కిష్టమేమో। ఛీః తనింక బతకటల ఎలదుకూ! ఈ పురిట్లో చచ్చిపోతేనే మంచీది----అనుకులది చాలాసార్హు.

సుంచరికి ఇంకో దిగులు హడా ఉంది---అడపిల్దే పుడుతుందేమో నఫ. తనకీ నెం తప్పినప్పట్నించి...ఆ తగారూ, తోటికోడళ్ళూ,; ఆడ బిడ్డలూ, ఇరు చపొరుగువాళ్ళూ ఆఅందరూ.-.-" మొగపిల్లాణి కనాలిసుమా; మొగపిలాణి కనాలిసుమూ” అని ఒకటే పాట. అందరూ ఆడవాళ్ళేను, ఆంవరు " ఆడపిల్లల్ని కన్న వాళ్ళేచ-”విం! ఏ పిల్లయితే బల! అమినా మసం మన యిష్ట్మ్రపకారం కంటామా 1” అనుకునేది కొత్తలో, మొగుడు కూడా రెండు మూడుసార్లు....."వోనీ కడుపొస్తే వచ్చిందిగానీ, మొగపిళ్లా డయినా పుడితే కొంత నయం. ఆఎపీల్లితే ఏ౦ బాగుంటుంది అన్నాడు

ఆసలు మొగపిల్ఫాణ్ణి కనకవోతే వీళ్ళంతా తనని మళ్ళా అతారింటికి రానివ్వరేమో అన్నఠలత భయంవేసింది సుందళికి, తను ఎట్టాగమినాొ మొగ పిల్లాడే కు వీళ +ంచరి ఎదటా. గిర్జుంగా. తిరగా అనిపించింది చాలాసార్లు. చెంలు సనిండుతోన్న కొద్ది సుందరి ఫయాలు ఆరాహటాలూ ఎకు ,_-వయ్యాయి. తన క్రి మొగిపిల్లాడు పుడతాడా? అసలు తను మళ్ళా బతుకుతుందా * మొగుడు తనని జ్ఞాపకం తెచ్చుకుంటాడా ర్‌

సుండరికేమి పొలుపోయేదికాదు. ఏడో నెలలో వెళ్ళిపోయిన మొగుడు సంతంపట్టి ఒక ఫాసారన్నా చూడ్డానికి రాలేదు, ఎప్పుడూ....ఏనేవో అలో చనల్లో ఏడుస్తూ పడుకునేది.

సుందరీ । ఎందుకలా భయపడతావు! యెళదుకంత దిగుులుపడతావు? సీకు చెప్పినవాళ్ళంతా మూర్చులు. పచ్చి కసాయివాళ్ళు, వాళ్ళ మాటలేపీ నమ్మకమ్మా

ఈ సృష్టిలో నువ్వెక్టడియినా చూడు. అణువణువునా చూడు పువ్వుల్లోచూడు. పక్షుల్లోచూడు. కీటకాల్లోచూడు. జంతువుల్లోచూడు. ఏమి కనిపిస్తోంది * సృష్టి । సృష్టిః స్కష్టినించి స్కష్టి । _పాణినులచి పాణి ః ఇది ఎలతసహజంల । ఎంత మధురల ః ఇది నీ బాధ్యత । క రృవ్యలః జన్మహక్క- ;

రోఅగనాయ క మ్మ వీ10 జీవిత సాఫత్యల । దీనికోసం నువ్వు మధురమైన ఊహలఅతో నిరీక్షించాలి. రమ్యమైన కోరిరోల కిఅలు కనాలి. పువు [1 లెందుకు కొయలపుకాయోో పక్షు లెందుకు గుడ్డు పెడతాయో..ఆందుకే మమషలు పిల్లల్ని కంటారు నువ్వు గర్భవతివై ననాడే నీ జీవితల ధన్యమైలది. దానికీ నువ్వెంతో ఆనందించాలి, గర్వీంచాలి. వీడ్డల్ని కనిపెంచే ఆమ భూతి ఎంత ఉదా త్త్రమైనదీః [బహ్మానం దం అంటారే దానికన్నా ఇది గొప్పది. మహోన్నతమైనది. శః దివ్యాను భూతినిలట యొందుకలా పానపోతాన్స? ఈ [తువులే తన గర్భవాసాన పుడతా రనీ యోచించే తల్లివికావు నువ్వు నీ [పాణఠిలో (పాణానికి, సీ దపహలలో దేవోనిక్సి ఈ స్పృష్టిలో పతిసృష్టికి సుస్వాగతం చెప సా నీ జన్మని సార్దకంతే సే సీ ఓద్షకోసం, నీ మధురానుభవాలి (పతిరూపం కోసం తహ తహత్‌' ఎదురుచూడు. నీ అందాన్నీ, ఆరోగ్యాన్నీ, యవ్వనాన్ని, సొభా గ్యాన్నీ సమస్తాన్నీ త్యాగంకేసి సీ బిడ్డను ఆహ్వానించు. సుందరీ, నవమాసాలు మోసి, ఎదురుతెను న్నలుచూచి, మరణ వేధ నశతుఖభవింభి, వొకిలోకి తెచ్చుకునే బిడ్డ, ..ఏ బిడ్డ ఆయినా. =, .ఎలాఉన్నా మిర్‌ టే నీకు, సీది కన్నళల్లి దృష్షి పొంగిప్వా మమకళారాఅ దృష్టి. ఆమా నుషపు సమాజం ఆషపిళ్ఞల్సి ద్యెషిస్తుంది. దానీ గోడు పెకచెవినబెట్టు, తీఠస్కోోరంతో ధిక గ్రారించు. లేదా సహనంతో క్షమించు. నువ్వు మాతం ఆఅమ్మమనసుతో, అమ్మ [| పేమతో, పాల గుండెలతో, సీ బిడ్డని స్వేకరించు” ఆనీ ఎవరైనా. ..ఒక్కసారైనా సుంద6కి చెప్పి ఉంటే ఆ శొమ్మిదినెలలూ సువదది చాలా ఉత్సాహంగా, ఆరోగ్యంగా, గర గంగా, నిర్శయంఈగా తిరిగేది. దిగుళ్ళతో, పిరికితనంతో, పీన కఠఅలతో, బిడ్డ మ్‌ అయిష్టంతో శి కొపరం మీద జుగుష్పతో, దుఃఖంతో ఏడ్చేదికాదు. ఎన్నెన్నో భయాలమథ్య సుందరికి కొడుకు పుట్లాడు ఆ తం లోనే సుందరి దుఃఖమలతా మరిచిపోయింది. ఎంత్రో తేలికపడ్డ మనసుతో ఆనందించింది. మొగుడు మెచ్చుకుంటాడని మురిసిపోయింది. మూడో నెలతో సుందరి కొడుక్కి శాంతిజేళారు. అంతవరకూ పెళ్ళాన్ని చూడ్దాసకయినా రాలేదు రామ్మూర్తి, సుంవరితో అన్నమాటలు

20 అల ధకారఠలలో

ఉ ్రబెదిరింపుఠకుగాక రామ్మూ ర్తి నాలుగ్లే దునెలలు బాలా విచ్చలవిడీగానే తిరిగాడు. 'పెళ్ళాంమీద కోపంతో శాంతి నాటికి చాలా బిట్టుగొ వచ్చాడు? అత్తారింటికి. పీటలసుద కూర్వున్నాడు, తతంగలి అంతా అయింది. కొడు కుని తల్యడి వొడిటో పడుకోబెట్టారు. రామ్మూర్తి కొడుకుని చూకాడు, మామ్మూలుగానే ఉంది మనసు. [పేమతో పొంగలేదు. ఉరకలు పె్టలేదు. తన్మయత్వం రాలేదు. భార్యమీద కృతజ్ఞత పుట్టలేదు, అఫిడు నా కొడుకే అన్న విక్వాసలి కూడా కలగలేదులోపల. ఎవరో పరాయివాళ్ళ పిల్లాల్డే కాస్సేపు పడుకో చెట్టకున్నట్టు వుంది. ఆ కొడుకు కోసల ఆతనేం కష్ట పడ్డాడు! భార్య భరించిన మానసిక వేదన ఏల పంచుకున్నాడు * శనలోంచి [పతివింబల వస్తోందని సీం క8లు కన్నాడు! బార్య ఎట్గాతందో అన్న ధ్యాసయినా లేకుండా, తన సుథాఆ కోసం వెదుక్కు9టూ తిరిగాడు. అట్లాంటి తండిని తీసుకొచ్చి “వీడు నీ కొడుకు” అని వళ్ళి పడుకో బెడితే అతనికేమిటో ఎన్బెరికలగా ఉంది. పైకి మ్మాతల నవ్వుతూ గర్వలగా అందర్నీ చూళొడు,

“అబ్బ! నాకు భయంగా ఉంది తీసెబ్యు. వీజ్ఞై”. అన్నాడు పెళ్ళాంతో. ఇంకా వాడిని తంివళ్ళోనే ఉంచాలని సులటరికీ ఆళగాఉన్న స్పటికి తన వళ్ళోకి లవీసుకుందిం

రామ్మూర్తి బావమరిదినిచూస్తూ నవుంతూ అన్నాడు. “మొగపిల్లాడు పుడతొడని నా కెప్తుడో తెలుసు. మా వం+9లో ఆడపిల్లలు ళక్కు.వ. తన వలళ [సభావంవల్ల మ్మా! తమే సుందరి మగపిళ్తాణి ిన్నదికొన్మీ లేకపోజే సుందరేఎటి, మొగపిల్లాణి కనటమేమిటీ? అన్ఫట్టు మీరే తొమ్మిది నెలలు మోసి, చళ్చే నొష్పులుపడి, పిల్లోణీ కన్నంత బడాయిగొ మాటాడు తున్నారే 1" అన్నాడు సుఅదరి అన్న నప్వుతూ, రామ్మూ ర్తి పెళ్ళాలకేసి రసరుసలాడుతూ చూళొడు.

పిల్లాడికి పేర పెట్టటం దగ్గిరకూడా రామ్మూర్తి భార్య ఉరైళ్యలి శెలుసుకోలేధు, ఏ మోహనో, కిషోరో...-చాలా షోగ్గావుండే. పేరు పెట్టా

రఠఅగనాయక మ్మ రిల] ఆనీ సుందరి కోరికగావుంది. *మా వంగంలో పిఠఅందరికి పెదళాళ [ సేర్లే పెడతారు. నా పేరు, మా తానపేరు, మా అన్ని పేర్లు మా వ, త్రాత పేర” అందుచేత తను వంళో ద్ధారకుడు కాబట్టి....ఆ ఆచారాన్ని చెదర నివ్వనని రలు డీసీ, ఆంత, బుషల్ని, దేవళ్ళనీ --రలీసే పీరవెంకీటతో [పారంభించి జుడంక్రి-దిగి వెడకాలాంకి తగిలేంత పొడుగు అతుషలతిడు తయారుచేసి చివర 'సనాతన కార్రి ఆని ముగించాడు కన్నతం డి. సుంచరి మొహలఠలి చిస్న బుచ్చుకుని వూశుకుంచి. నుళ్ళా పేన్టీ ఆర్మాతి వచ్చింది.

రామ్మూ రికి గది ఇవ/లెదు.

“ర్మరసన్నాసికి ఇఠవా మూడోనెలే, పండులాంటి *డ్ల పొలుచాతిక ఎండిపోతాడు సుమా...” ఆని ముసలమ్మ, అన్నిరకూత కాస్త క్రానిమూ, అనుభ పన్తానమూ కలవోసి ఉదాహరణలతో కూడా వెల్లడించి. ,-రామ్మూ రి పక (= బయటి వరండాటో చేయించింది.

రామ్మూ ర్రి కోపంతో ఉగికిపోయాడు. “నేనంటే మవాళ్ళ కింత భాతరులేచేం * ఇ:దాక ము అన్నకూడా వెబకారంగానే మాట్గావాడు. ఇంటల్లుణై గొారవించడం మీ దంఠంలోనే లేవకుకుంటాకు. ఆతారింటికి వచ్చింది. ఎకకడో వరందాలో చూపకింద పడుకుని యాశవబాగికా? నన్నిలా ఆఅడమానం చెయ్యటం ఎండును * అసలు నీవు వైనం వందా ? కొడుకు పుఫాడువదా ? ఇంక మొగుడెందు కనుకుంటునా. వ గావుపష్న” ఆని చవామడా తిట్టాడు కొడుక్కి. పెఓ సోన్న పెళ్ళాన్ని.

సుందళెక్తి ఏడుపొస్తోన్నా రైర్యం తెచ్చువని “ ఈముంట్లో మానాయ నమ్మమాట థిక్కరింది మా అమ్మకూడా ఏం చెచ్తుడు. ఇర్భాడ నేను మీ ఇష్టమొచ్చినట్టు నడవాలంటే ఎలా కదుదతుంవండీ! పపంచ. వెళ 7 పోదాల. బండి లీసుషుఠండి. నేను రానంటే వొట్టు, ఆంతకన్నా నేనేం చెయ్యను ఫొ అని రక ళ్ళు వతుగుంది.

రామ్మూ రికి ఓళ్ళుమండింది... “* ఈ పొ త్రి) వెధనని పెట్టుకుం నావెనకాల పడతావా * దాడి గోం6తా ఎవస పశతాదు అ్నూడు,

తలల అతి ఢధకారఅ€అలో

తాను కంటోన్న పిల్లల్ని అతారు పెంచుతూ, పెళ్ళాన్ని మాతం సిలిగారించి ఎల్లి వెళలా తన పక్క లీకి పంపుతోంటే అఆనలదంగా కాపరం చేసాడా యుపసరత్నం.

“భాపుందండీ 1 మనలకన్న పిల్లాణీ మనల పషెలచుకోలేచూ *ొ అంది సుందరి,

“అ ఏడుపేవో నువన్వేఏడు. నీగోలే నా కక్కర్దేదు. నేనేం మడి కట్టుకోను. నీ వూసాస్తే అప్పుడడుగు”.ఆని ఆ ద్యాతికి ర్యాతే పోట్లాట వేసుకుని వెళ్ళిపోయాడు.

సుందరి మళీ ఏడ్చింది.

“ఇదేం చోద్యమమ్మా ; మా కాలలలో ఎరగం. మూడు నెంలన్నా నిండకులడా పెళ్ళాందగ్గిర చేరతానంటా డేమిటి! ఎక ఢ్రాడికన్నా పారి పోతుందా 1... మొగాడేగా ? ఎక్కడో అక్కడ ఏడవరాదూ” అని బుగ్గలు నొక్కుకుంది ముసఅమ్మ.

సుందరి 'పెళ్ళ్లవకముందు ఎన్నడూ కళ్ళనీళ్ళు పెట్టుకుని ఎరగదు, పెన్ట గారాబం లేకపోయినా న్‌ళ్చింతగా పెరిగింది. ఈ పెళ్ళ్లయిల దగ్గిర్నుంచీ అ సమానఠ మొగుకి బీదరింఛభలూ, దండీంపులూనూ, ఏడవని రోజులేదు.

సుందరిని తొమ్మిటో నెల్లో అత్తారింటికి పంపారు. అప్పటికి రామ్మూ రి కొంత మెత్తబడ్డాడు. ఆయినా చంటి పిల్లాడు గాలి రాక ఆ యిశుకు గదిలో తెల్లవార్లూ ఏడుస్తూం డే డు న్మిదపోయినా ప దోమల్కో నలులో కుట్టి కెవ్వున అరిచి లేజేవాదు. రామ్మూ రి [పాణానికి తాపీలేదు.. ఏరోజూ పెళ్ళాం డగ్గిరిచేరే రాత వుండేదికాదు. బన్ని చిరాకులూ 'పిళ్ళాలమీద పోసి తిట్టిపో సేవాడు--- “పోనీ మనం వేచే యిల్లుతీనుకుని వుందామండీ. టొ తిగొ [ప్రాణాలకు సుఖంలేదు ఎన్నాళ్ళిలా గడుస్తుంది ? అంది సుందరి నాలుగ్లై దుశార్లు రామ్మూ కికి ఆ ఉద్దశ్యరి వుంది. ఆతని తల్లి ఒప్పుకో లేదు---” ఈ ఇంట్లో నేను సలుగురి తోడికోడళ్ళ మధ్య కాపరల జేళాను. మా అత్తగారు ఆరుగురి మధ్య కాపవఠి చేశారు. మేమంలా సుఖంగానే బతికాల. మాకు లేని ఇబ్బంది ళీ కే మొచ్చింది శ ఓర్చుకో వాలిగా సీ నా కళ్ళ ఎదురుగానే వేర్లు షతారా 1” అని రాగాలు తీసింది. ఆ రాగాల్లో

రళగనాయక మ్మ లైల్లికి “మా కళ్ళ ఎదరగానే సుఖపడతారా 1 అన్న అర్ధం తోచింది సుందరికి, కొడుకుల్ని కోడళ్ళని ఒక్కచోట పడుకోనివ్వదా ఆ త్తగారు---

“యాడాదన్నా నిండకుండా గదిలో దూరతా వెందుకే * ఏల పిదప కాలం ?... మొగుడు పారిపోతాడా * సిగ్గులేకపోతే సరో అని రోజు రోజూ సుందరి ఆ తడ్షికఅ గదిలో పడుకోటానకి వెళ్తుంటే నిలేసి సాధిస్తోంది. ఆ మాటలు రోజూ రామ్మూ ర్తి వింటాడు. ఆమినా వెరు కాపురం పెచ్దే ధైర్యం లేదు. నాకళ్ళ ముందే నా బిద్దలు విడిపోతారా +” అని తల్లి ఏడ్పిన్నాడు అసలా అఫ్మిపాయమే మార్చుకున్నాడు, తల్టి అనందం కోసల ఎన్ని రష్టాఅమినా భరించా అనుకున్నాడు. ట త్రముఠఅడెప్పుడు చచ్చి విరగ డొతుందా' అపి ఎదుకు చూడ్డం తప్ప అ యింటి కోడళ్ళ కింకో దారి కనప ళ్ళేదు,

ఆ ఖైదు గదిలో కాపూంకే సుందరి ముసురు పిల్లల్ని కన్నది. రెండంగార్లు కడ.పులు పోయాము రెండోపీఅ ఆవది. మూడో పిల్గాకికి నిళ్ళులేపు. చార్జర్లకి చూపిస్తే. “తల్లి కడుపులో వుండగానే సుఖన్యాదుల (కిమువల్ల సవ్కుకి కళ్ళు పోయాయి. ఇంకరావు"..._ అన్నారు, సుందరి ఆ కొడుప.. చూచి ఎంత ఏడుస్తుందో థభగవలితుడిిి తెలుసు. పి్‌ల్తాడు మెరిక ఏ వలటాడు. సూర్యకిరణలలా వుంటాడు. మంచి రఠగు. కన్నూ ముక్కూ తీ రైనది. పండులా వుండు. కళ్ళు కనబడవు. అంతా అంధ కారం వికెకిం ఎప్పుడూ అమ్మని అతుష్కుని వుంటాడు. వాణ్ణి చూస్తూ ఓ కంట ఏడుసూనే వుంటుంది సుంటరం, తర్వాత యుగుడ్తీ దగ్గిరకు వెళ్ళటం అంటేనే దడ పద్దుకుంది, ఎవాంటి పిల్టలు పుశతారోనని. అంత భయంలోనూ మళ్ళీ కఫాూతురు పుట్టింది. రళ్ళు బాగానే వున్నాయి. సులచరి వెయ్యిమంది దేవుళ కు నమస్కారం చేసింది.

ఆ విధలగా ఆమిదారేళ్లు గడిచాయి. రామ్మూర్తికి విళాఖపట్నల€లో కొంచెల ఎక్కువ శీతలం వచ్చే ఉద్యోగం వొచ్చింది--స వరం తలగా పెళ్ళాంతో తిరగొచ్చని పోతున్నావులే. నన్నీ పెద్ద వయస్సులో వాదిలేసి దూరంగా పోతావ్యుటా ఫో అని నిష్టారాలాడింది తిల్లి, తీరా చచ్చేటప్పుడు-- అన్టే నొక్కదాన్నే చచ్చిపోవాల్నిటా 1 సురూ రలడి-*” ఆంటులదే మోకూడా,

వీలికీ అలఅలధికరి*లలొ రొన్మూరిి తల్గిమాట విని ఉదో సగలి ఒదులు కులబాజేమోనని సులచరి భయపడింది. ఎలదుకోవు9 రొమ్మూరి కరనలేదు. విళాఖపట్నలఅ ఒచ్చేళాడు, ఓచ్చి అప్పుడే అయిదేళ్ళు ః నింవాయి. మళ్ళా ఇర్జరు పిల్లలు పుట్టారు. కళ్ళు బాగానే వున్నాయి.

సుందరి (పతి ఏటా పు9టి [ప్రయాణమే పు్టింటికీ. పుట్టింటివాళ్ళు కొస ఉన్నవాళ్ళే అన్నా ఒదినా మంచినాళ్ళు. ఆదే. సుందరి ఆవృష్న మంతా, పురిటికి వెళ్ళి జబ్బుపడీ రేరకుని ఏ నాలుగో నె: లోనో, పిల్లనో, పిల్లాణో తీసుషని మొగుడి దగ్గిరకౌస్తే.... రెండు మూడు నెలలకే నె

ఆఫ్ఫి “క్ర ్హైన్టూ ఒంట్లో బ'గాలేదు. నాగా కాస్త అప్పు పెరిగింది. కొన్నాళ్ళు మీ వాళ్ళింట్లో ఉండింా $” అని మళ్ళీ పెళ్ళాన్ని (ప్రమాణం శేమించి పంపేసేండు. ఈ తిపగుళ్ళతో సుఠపరి మొణకి గగ్గిు ఆం పస్టుకున రెండేళ్ళ పాటురూడా ఉండలేదు,

రామ్మూర్తి పెళ్ళయిన కొతటలో పెళ్ళాంతో జను కాపురం పెట్టా అని వువ్వళ్శూరేదగాన తీరా విశాఖపట్నంలో వేరుగా ఉందేంటి! అతని ధ్యాస ఇల్లాలి పద నుంచీ, ఇంటిమద నుంచీ తప్పుకుంది. పెళ్ళాల పుట్టిం హో ఉంటేనే ఆతం శే పాణం గళ్చింరగా, తెగిపిగా వలటుందిం ఎక్కడ తపు ఎక్కడ పకుకున్నా, ఎం తబ్బుఎా ఖర్చు పెట్టుకున్నా రావా వులగదు. పెళ్ళాం పిల్లలూ తన వగ్గిరే పుంటే ఎంత తప్పించుకు తిరిగినా ఓయ్యలఅ తే తప్పదు. ఇంట్లో కానిపు'న్తో తబ్ళు ఇవ౧క తప్పదు పైగా ఎప్పుడూ పిల్లకో, ప్యిడీకో జ్వరం, + గోచనాలూ, రెండూ కాంపోతే దగ్గూ, కురుపులూగు. వాళ్ళకోసం నెఃంకి పదిహేను రోజులు స. తి చుట్టూ పాడు తిరుసడుం ష్‌?'ర్పూ, సినిమాలూ కొంతలో కొంత కట్టబడ్డాయి. మొండికెత్తి తిరిగితే పెళ్ళాల ఏడుపు మొహల, ఎందు కొచ్చిన రంధి ! అఆఫలు పెళ్ళ తేసుకోవటం అలక దర6 లేదు. ఈ వెధవ సంసారా లీదేకన్నా సన్నాసుల్లో కిఆవదిల మళచిది ఇలా వుంటుంది రొమ్మూ ర్తి అలి వాయల,

రీ అగనాయక మ్మ ల్రీలేర్ర

సుఠిదరమ్మకి ఏవో అతుకుల వబొతుకుల అభ్మి పాయల వులది, తన మొగుడికి మూడొందల జీతం వస్తుందలటారు పె వాళ్ళు ఎలతో సుఠటో అపలతా ఎలా ఖర్చ్భవుతుంటో భగవంతుడికి తఆలియాలి. ఎప్పుడూ ఇంట్లో కటకటగానే వుంటుంది. నెల ఖర్చు చెప్పనే అక్కర్లెదు. చారు నీళ్ళు తప్ప కూరగాయలు కొనటానికి హడా డబ్బు లుఠిడవు. సలసారలి ఎప్పుడూ పేదరికల ఓడుతూ వుంటుంది. చేతిలో డబు బ్టల్లేక మొగపిళ్లలు చపరాలు మాసి వికార తిరుగుతూ వుంటారు.

సుఠచరమ్మ చేతిలో ఎస్నడూ ఓ రూపాయి డబ్బులుండవు, అడిగితే

• ఎందుకు $ోో అంటాడు మొసుడు. ఆ [పశ్న వెయ్యకులడా తను అడి గిందనే అభిమానంతో ఇస్తాడేమోనని ఎదురు చూస్తుంది. కారణం ఏటో చెపేగాన యిస్వుడు, చెప్పేనా యివ్వడు చాలాసార్ద,...- “డబ్బుల్లేవు, చూద్దాం” ఆఅంహాడు, డబ్బు ఇచ్చినకొద్ద ఆడవాళ్ళు దుబావ ఖర్చు చేసారిని అతన ఆధి వాయం, సుందరమ్మ కెప్ప్తుడూ నిడవా ముడవబా నాలుగు బీర లులడవు. పిర్ణఆకు నాలుగేసి జతల బట్టలుళడవు. ఇంట్లో కీ కావలసినన్ని కుప్పట్లూ, తుందు గుడ్డలూ వుండవు. దేని విషయంలోనూ లోటే....వెల్తే ః రామ్మూ ర్తి మాతం రెండేళ్ళ (కిందట నాలుగు జతల టె్గిన్‌ బట్టలు కుట్టించు కున్నాడు బయటకి వెళ్ళే మొగాడికి బాగుంటాయఏ సుందరమ్మ సంతోషించింది, ఇలట్లో అవప5ానికి డబ్బు అకిగితే లేవన్న రోజున రామ్మూ ర్తి చాలా సార్టు సినిమాకి వెళ్ళివసాడు. తకయి బలు లేవన్నారుగా” అ పెళ్ళాం అడిగితే “చిన్నప్పటి స్నేపితుడు కనబడ్దాడు. ఓ అయిదు రూపాయలు అప్పుతీసుకుని దాణ్ణీ సినిమాకి తీసి కెళ్ళాను” అంటాడు.

జి డబ్బు ఇంట్లోకి తేకూడచటందీ * వారం రోజులు కూరలకి సరిపె ప్టెదాన్ని, పిల్పలు చారు అన్నల తీనలేక ఆకళ్ళతోనే లేచిపోయారు" ఆఅలటులది.

“వక్షిళావులే. బయటికెళ్ళన మొగాడికి మంచిచెద్దలుండవా $...పిల్లల కేం తెలుసు+ది. రువీపలీని, నీకే మిఠగుడుపడక వెధవ ఏడుపు.”

"వోనీ అవాగే అనుకోండి. మా వాళ్ళ ఇంట్లో ఏనాడూ ఇలాలటి గొడ్డుతిండి తినలేదు. కాసోకూసో భోగంగానే బతికాను.

29]

వీలిరే అఆఅధకారలి లో

“ఆయితే ఏ లషాధికార్నో కట్టుకో వాల్సిలది నాలాలటీ వాణ్లెలదుకు చేసుకున్నావ్‌ 1” అని ఎగురుతాడు కోపంగా.

“కాస తిండితిని సుఖపడడానికి ఆక్షలుండా అటలడీ ! మీకు వచ్చే వలదలు బాఆవూ ? నేనేం సంచభవత్య పరమాన్నా లు కావాలన్నానా* పట్టు పీఠాంబవాలు కట్టబెట్టమన్నానా మీకు సఠిపాదన లేకపోతే ఉన్నంతలో సరిపెట్టుషని కష్టమో, నిప్టారమో భరించటలి సబబుగానీ.... ” ఈ విధలగా సొగుళుంది సంభాషణ,

రామ్మూరి. కొళ్ళు కడుక్కు.వచ్చి పీ్సీమీద కూర్చుంటాడు, అప్పుడు కుంపటి అంటించి టోరదోరగా వేయించిన ఏ 'పెసరట్టో వేసుకుని అన్నఠ తింటాడు. అత నేనాడూ జీ త్త చారూ అన్నం తినలేదు. “నాకు సముంచదు.” అంటాడు. అతనికోసం ఓ 'పెరుగువళ్ళకూడా రీసి ఉంచు తుంది సులందరమ తా ష్టపడే మొగాడికి అందరితోపాటే మజ్దిగి సళ్ళు పోసే ఎలాగు శ” అనుకుంటుంది. పిల్లలు పక్కన తిలటున్నాసరే అతను పెడు వేసుకుంటాడు ఆ పిల్లలు కూడా తండి దగ్గర ధయంచేత పెరుగు కావాలని పేచీలు పెట్టకుండా తల్లీ యెలా పెడితే అలా తిఠటారు. ఇలకొ చిన్నవావ్ళ కావటంచేళల వాళ్ళకు తల్లిమాటమీద కొంచెం గురి వులది. పెట్టిందేదో తిని లేలనా సుందరమ్మ కిడుపు తరుక్కు పోతుంది. కళ్ళారా చూస్తూ గిద్దల్ని ఆరిలితో మాడుస్తున్నానే....? అడిగింది పెట్టలేక పోతు న్నానే? వీళ్శప్పుడు సుఖపడతారు ? నాలాటి దౌర్భాగ్యురాలి కడుపున వీళ్ళందుకు పుట్దారు- అని ఏడుస్తుంది.

ఒకసారి సనాతనళాస్త్రని స్కూల్లో ఎవరో దెబ్బలాటలు పెట్టుకుని తఆమీద కన్నలపడేవాగి పలకతో కొట్టారు, రక్త లతో వరదలై, చొక్కా అలతా తడుస్తూ యిలటికొచ్చాడు వాడు. గబగబా వాడికి చొక్కా విప్పించి, తఅ తుడిచి, ఎవరో చెప్పినమందు వేసి కట్టుకట్టిండి సులదరమ్మ. ర్మాతి మొగుడు వచ్చాక పిల్లాడి సలగతి చెఫ్పిలది. , .“మాస్టారితో చెప్పలేక పోయాడా * అన్నాడు తల్మడి.

రఠలగినాయకమ్మ ల్రీబ్లి?

*సిచ్వో ; కు రవెధవ జగీసీపోయి యింటికొచ్చేకాడు, గేప మీరెళ్ళి ఈ ఆగిడం ఏమిటో మేష్టార్ని అడిగి కనుక్కోలడి. పిల్లాడి కేమైనా [ప్రమాదఠి అయినా యిలలేనా * అంది సుందరమ్మ కోసంగా.

“పిలఅన్నాక కొటుకోరూ + మెహ్టారితో చెప్పమను. ఆయనే చూస్తాడు. వాళ్ళకి అంతంత జీతాలిచ్చి ఉద్యోగా లెందుకిచ్చినట్టూ + ఆ మేస్టారికి తనే ఉద్యోగం యిచ్చినట్లూ మాగ్రాగాడు రామ్మూ రి.

"ఆదీ కాదండీః వాడు బళో?కెళ్ళటానికే భయందేసి ఏడుసున్నా డుం మీరొక్కసారి వాణ్ణి వెంటబెట్టుకువెళి ఇంా జరిగిందని మేస్టారితో చెప్పి రారాదుట౭డీ *ో అంది మర్నాడ..

"నా క్రిడే పనీ, వాడి వెనకాఅ తిరుగుతూ ఉంటాను. బుద్ధిలేకపోతే సరి, పిల్లల కేమిటి +? ఇవ్వాళ తన్నుకులగారు. రేపు కలుసుకులటారు. అయినా వీడు దెట ఏలొట తెలిదుకు తెచుకోవాలి? గారం పెట్టి పాడుచెయ్యకు పిల్లల్ని కాస భయభర్తుల్లో ఉంచాలి. లేకపోగే చెప్పినమాట వినక అ ఘోరిసావు”* అని కోప్పడి ఆఫీసు కెళ్గిపోయాడు,

సులదరమ్మ కి దుర వచ్చేసింది. మాట పెగలక ఊరుకుంది. ఆసలు పిల్లలు పీఏ కాసులు చదువుతున్నారో ఎలా చదువుతున్నారో ఆ తండికి తెలియదు. పిల్లలకి కావలసిన పుసకాలూ, పెనిసిళ్ళూ ఉండవు. పిల్లలకి తండి దగ్గిర బొ త్రిగా చనువు లేదు. పిల్ణల మంచిచెడ్డలు కూడా అక్కు పెటని మొగుడిమీద సులదరమ్మకి ఆంచెలంచెలుగా అసహ్యం 'పీశుకుంది. చదువు సంధ్యల మాటెలా ఉన్నా కళ్ళులేనివాడి సంగితి సులదరమృకి నిదహారాలు లేకులడా చేసోంది. వాళ్ణీ డార్టర్య కి చూపించమని సుందరమ్మ రెండేళ్ళపాటు ఏడి సే... ఒకనాడు గుణంకుదిరి 3. బి. ఆసుషతికి తీసు కెళ్ళాడు. రామ్మూరి. నాలుగై దురోజులు వరసగా తిప్పి పిల్లాడికి కళ్ళురావనీ, ఆయినా ఢిల్లీగానీ, బొంబామిగానీ తీసి కెళ్ళి [పయత్సించమని చెప్పారు డాక్ట ర్షం ఆ సలగితి రామ్మూ ర్తి పెళ్ళాంతో చెప్పనెలేదు. [ప్రపంచమంతా తిప్పినా కళ్ళు రావన్నారు.

ఈ మాట పురిట్లోనే చెప్పారుగా ? విఠటావా నువ్వు* నీకున్న [పేమ నాకు లేదనేగా నీ ఉద్దకం | ఇరవై రూపాయ లొదిలించుకుని,

వీల అఆఅధకారలలో నాలుగు లోజు లా ఆప్పతి వెంటపడి తిరగితేగాని నీకు కుదిరింది కాధు* అని దెబ్బలాట పెట్టకున్నాడు ఆఅభఖరునాడుం

పెద్ద డాక్టర్థకూడా తన కొడుక్కి కళ్ళురావని చె ప్పేళారలటే సులదరమ్మ వారల రోజుంపాటు కలట తడి ఆరకుండా ఏడ్చింది. తండికి రూడా ఆ కళ్ళులేని కొడుకుమీద సానుభూతి ఉంటే సుందరమ్మ యింత కళ్ళి ఏడ్చేది కాదు. వాడి జీవితం ఎలా గడుస్తుందా అని ఆవిడ దిగులు. ధైర్యం చెప్పేవాళ్ళు లేరు. పెళ్ళాంమీద కోపంవచ్చినా, పిల మీదకోపం వచ్చినా అందర్నీ చుట్టబెట్టి--”ఛీ। ఛీ; మీరంతా నా ఖర్మకొద్దీ దొరి కారు * అని తిట్టిపోసాడు రామ్మూర్తి. అతనికి దాహం వేస్తే ఎవరో ఒకరు మళిచినీళ్ళందిలచాలి. తను మాతలవెళ్ళి తాగడు,.

ఏ ర్మాతిపూటన్నా తల్లి ని దపోతుంటే ఏ పిల్లాడన్నా లేచి మలచి సీళ్ళడిగినాా ఒకటి శెళానన్నా రామ్మూ ర్రి మెలుకువగా ఉన్నా లేవడు, అఏిక్ష , నిన్నే ; ఒసే :...గోపీ లేచాడే: ఏడుసున్నాడే, ఒరేయ్‌; మీ అమ్మని గట్టిగా పిలవరా” అని పురమాయిసాడు.

కళ్ళున్న పిల్లణయిలే వా శే ఆక్కడున్న చెలబుతో మంచినీళ్ళు లాగి పడుకుంటారు. కళ్ళులేని గోపీ ఆమికే తడుముకులటూ తల్లి మంచలతి దగ్గిరికి వెళ్ళి... “అమ్మా అమ్మా” అని లేపుతొడు. తల్లి కలగారుపడి లేచీిం*. “*ఆయ్యోః నువ్వెలదుకురా చీకట్లో లేచావూ? ఆంటూ మళండలించి వాణ్ఞి ఎత్తు కుని వీధిలోకి తీసికెళ్ళి వొకటికి పోయించి. మలచినీశ్ళిచ్చి పడుకో బెడుతులది = వాడు పడుకునేశరికి యింకో పిల్ల లేస్తుంది. దొడ్డి కంటుంది. దాన్ని పడుకో బెడ్రీతే పక్కలో చంటివాడు పొఆ కేడుస్తాడు, వాడికప్పుడు కుంపటి అంటించి పాలు వెచ్చబెట్టాలి.

నాలుగేళ్ళ కిందబెప్పుడో ప్రాస్కుకొన్నాడు రామ్మూూ రి సుందరమ్మ నిిదకళ్ళతో ఎత్తేసింది. తర్వాత మళ్ళా కొంటే గోపీ తన్నేశాడు. అప్ప ట్నులచి వైస్కుమాట ఎత్తి తే మండిపడతాడు రామ్మూరి. సుందరమ్మ వాళ్శన్ననడిగి ఒక ప్తాస్కు కొనిపించుకులిది. ఆందులో ఎంత మసిలే నీళ్ళు పోసినా ఓ గంటకే చల్గారిపోతాయి. నా ఖర్మ యిలాఉలదని సుందరమ్మ

ర ఠగి నాయక మ్మ ల్రిల( కులపటినే నమ్ముకులది. రోజూ రాతి రెండు సొర్తు పాలు వెచ్చటబెట్ట జ థో క్త పట్టాలి,

ఏ ర్మాతీ నాలుగై దుసారులు లేవకులడా తెలారదు. ఏ పిళ్తాడికన్నా జ్వరంనసే సుండరమ్మకు జాగారమ. న్మిదలో పిలాడే మెపోతాడోనని హడలిపోతూ ఉంటుంది. తండి ఆల౮ాలటప్పుడుకూడా పిల్లల్ని పక్కన వేసుకోడు “తెల్లారితే నాకు డ్యూటీ ఆఫీసులో కునికిపొట్టు పడమంటావా. షి సీకేంం..పనా? పాటాశో అంటాడు. సుందరమ్మ కూడా ఆతని నిద

. పొడవుళుందే మోనని పిల్లల బెడద అతనిమీద పెట్టదు. పెళ్ళయిం తర్వాత సుందరమ్మ ఏనాడూ నిశ్చింతగా తృప్రిగా న్నిద పోలీదు.

సుందరమ్మ కే నాడూ ఇల్లు దొటి బయటికి వెళ్ళీ పని లేదు. సినిమాకి వె పిల్లలు సరిగ్గా చూడనివ్వరు. అందర్నీ తనొక్కతే సమదా యించలేదు. ఐదేళ్ళ నుంచీ వికాఖపట్నలలో వుంటూ సము[డం చూడలేదు. చెప్పకుంటే సిగ్గు. తీసు ౩శ్ళే నాధుడు లేడు. ఏ [శొానణ గ కవారం 'పేరంటానికో తప్ప ఇల్లు కదిలే దారిలేదు. ఎప్పుడూ పిల్లల్ని చూనుక 6టు యింట్లో పనులు చేసుకుంటూ వుంటుంది. ఏమ్మాతల థా వున్నా చంటి వాళ్డ్‌ ' .... ఎడపిల్లనో ఎత్తుకు తిరుగుతుంది=-- “అయ్యో వీళ్ళ నెవరు దగ్గిరికి తీసారు + నేను గాకపోతే వీళ్ళ నెవరు ఎత్తుకుంటారు " అని వాళ్ళని సంతోష పెట్టటానికి ఎప్పుదు ఎత్తుకు మోస్తుంది. ..కళ్ళు లేనివాబ్ది దగ్గిర కూర్చోబెట్టుకొని కొరు ఎలా వుంటుంటో. .. రైలు ఎలా వుంటులదో.... పుస్తకాల వుంటియో, తమ్ముడూ చెల్లాయి ఎలా వుంటారో అన్నీ చెప్తుంది. వాడు లక్ష (పళ్నలు వస్తాడు.

"నాన్నగారెలా వుంటారమ్మా *” అలటాడు.

“అందఠిగా వుంటాశు నాన్నా అంటే.

“* అందం ఎలా వుంటుందమ్మా ఫొ అంటాడు, సుందరమ్మ ఏడు స్తులది,

“అమ్మా ! నేను చదువుకోకపోలే ఎలాగ *ొ అలటాడు. సులదరమ్మ మనసు విలవిల్తాడుతులది---"బాబూ | సీకేల ఫర్వాలేదు, నే నున్నాను కదా! ఎప్పుడూ నిన్ను కనిపెట్టుకుని వుంటాను” అని బుజ్జగిస్తుంది,

వ్‌ఫ0 అ6ధకారఠలో

“అమ్మా : నాన్నగా రెప్పుడూ నాతో నూట్టాడ రేల శో

“నాన్నగారికి టోలెడు సనులుంటాయమ్మా + కష్టపడీ వసారు. అన్నల తిని పడుకుని నిద సోతారు. ఆంలేగాని నువ ంలిటే ఎలత యిస్టఠ అనుకున్నావూ క

“నువ్వన్నీ అబద్దాలు చెపావు. నాన్నగారి కెప్పుడూ కోపలో

“భః కోపం కొదమ్మా 1”

తల్మడి రోజూ కాస్సేపు పిల్లలతో ఆప్వ్యాయళలగా కబురు చెప్తే బాపుండునని సుందరమ్మ అనుకుంటుంది. అసఅతను యింటి దగ్గిర వున్న కాఠమే తక్కువ, పొద్దున్న ఎనిమిది గంటలకి పక్క_.నులచి లేస్తాడు, అదరాబాదరా మొహం కడుక్కుని స్నానఠ చేసాడు. కాఫీ తాగుతాడు, అంత సేపూ సుందరమ్మో పిల్లలో ఆతనికి కావలసినవి అందిస్తూ వులడాలి, బయటికి సోయి హోటల్లో టిఏను తిని మళ్ళా కాఫీ తాగుతాడు. ఇంటి దగ్గిర ఏ ఆట్టుముక్కలో పోసిన్నాడయినా హోటలులో తిండీ మానడు, హోటల్లో కాఫీ తాగకపోతే తల గిరపెడుతుండంటాడు. అశ$ీసు నించి మధ్యాన్నం యి౭టికొస్తాడు, భోజనానికి. మళ్ళా వెళ్ళి సాయంతం ఒక్కోరోజు ఇంటికొసాడు. ఒక్కోరోజు రొడు. వచ్చినా కాఫీ తాగి మళ్ళా బయటికళ్ళి రాతి ఏ పదకొండు గంటలకో యిల్లు చేరతాడు. ఇంట్లో కేమైన కావలసివ సే, సుందరమ్మ జేలిలో డబ్బులుంటే, పీలలతో

ఎనీ ళ్‌

తెప్పిస్తుంది, లేకపోణే లేనట్టు గడిపేసుంది.

ఎపుడేనా రామ్మూ రికి తనకి పిల్లలున్నారని జ్ఞాపకం వసే కాసిన్ని విళ్ళలో బిస్కట్టులో పట్టుకొస్తాడు. అవి తెచ్చిన్నాడు పిల్లలికి పండుగే. వాళ్ళ ఆనలిదం చూసీ సుఠిదరమ్మ కళ్ళు చెమర్చుతాయి. మొగుడి మీద ఆఅభిమానలి పుడుతుంది.

రామ్మూర్తి పైకి పండులాగే కనిపిసాడు. ఎప్పుడూ వో మందులు తాగుతూనే వుంటాడు. ఈ మధ్య ఇంగ్లమ వైద్యల మానుకొని వోమియోపత్రి [పారంభించాడు. తగని పథ్యల. ఆ జబ్బేవిటో కొసా మొదలూ వుండదు. ఆ పత్యానికి అంతూ దరీ తెలియదు. చప్పగా గడ్డలా వురిడాలి కూరలు, పిల్తలు కూడా ఎప్పుడూ ఎముకలు మీద కప్పుకుని

బక్క-చిక్కి.పోయి వుంటారు. వాళ్ళకే మైనా బలానికి మందు లిప్పిస్తే బావుండు ననుకుంటుంది సుందరఘ్మ ఓక్కో-సొరి. “మలదులెలదుకూ ; కడుపు నిండా కూడు పెట్టాలి గానో అనుకులటుం దింకోసారి.

ఓ ఏడాది తేడాతో సుందరమ్మ ఆమ్మా, నాయనమ్మా ఇద్దరూ పోయారు, ఆమిునా అన్నా, వదినా కాస్త అభిమానం కఠవాళ్ళు కాబట్టి సులదరమ్మను ఆరో పురిటికికూడా తీసికెళ్ళి పురుడు పోసి పంపించారు మళ్ళా ఆడపిల్ల పుట్టింది. మొగిపిల్లలకి పసిద్ధిగనన్న రామ్మూర్తి వఠళంలలో రామ్యూరి ... ఇద్దరు కొడుకులూ, నలుగురు కూతుళ్ళూ పుట్టారు అప్పటికి.

సుందరమ్మ ఈ పురిటికి వెళ్ళినప్పుడే రామ్మూర్రి రాజేళ ంరితో భార్య గురించి చాలా అబద్దాలు చెవ్పొడు. కానీ తను ఆబద్ధఠి చెప్తున్నానని మ్మాతం అతననుకోలేదు. తన భార్యనల్ల చాలా దుఖ్బపడుతున్నానను కున్నాడు.

సుందరమ్మ ఆరోగ్యఆి వౌ త్తిగా పొడ్రై పోయింది. ఓంటి రలగు బాగా తగ్గింది. మనిషి పీలగా చిక్కి. పోయింది. తలకద్టంతా పల్చబడిలది. అక్భ-డొకటీ అక డొకటీ లెల్ల వెంటుకలు కనబడుతున్నాయి. మొహంలో కళపోయి కోసిపడేసెన పుప్వుక౮ా ఒడిరీ పోయింది. సుందరమ్మకి పాతి కేళ్ళంటే ఎవ్వరూ నమ్మరు అంత వాడై పోయింది మనిషి, ఆమునా చక్క నమ్మ చిక్కినా ఆంవమే, కొత్తవాళ్ళకి సుందరమ్మ చాలా అందగత్తే లాగే కనబడుతులది.

“ఒకున్న పిల్లలు చాఅరా ₹ అని సుందరమ్మని పదినగారుకూడా షెచ్చరించింది. | పేమరోనే. రో పిల్లని ఎత్తుసని వచ్చిం తర్వాత సుందరము ముగుడికి శతపిధాలా నచ్చజెప్పటోయింది విషయం ఏదైనా సరే....ఎవరి మంచికైనాసరే. .. పెళ్ళాల మాట విని వలశ గౌరవల పాడు చేసుకోవటం అతని కిష్టంలేదు. వాళ్ళ వళలశస్టు లెపురూ అల్హాంటీపాడు పని జేసినటు ఆతను వినలేదు. శృంగార వేళణో 6 బళ్ళాన్నీ తెలపకొాయ వేసి... “జంకోసారి వాఫడు నాగావంటే. వూరుకోను. నా నడ్డిపడిపోయి నేను అవిటి వెధవనై తే చూచి మురుద్దా మనుకుంటున్నావా 1 ఆ పేషన్‌

న్టీర్రీల అ౪౭ధకారఠ6లో కేయించుకోవాలట- అ, పేషన్‌. మవి చెప్పొచ్చిలంది” అని వెటకారం వేళాడుం

సులదరమ్మకి కసిపుట్టి. అతని శేకలకి భయపడకటు* ఆలా అయితే మీరిక నన్ను ముట్టుకోకలడి. మీదారి మీరు చూసుకోండి. నేనిక పిల్లల్ని కని పెళంచలేుుల అంది.

రామ్మూరి మహీ పొరుషపడ్డాడు.---కట్టుకున్న పెళ్ళాం అంత మాటన్నందుకు. ::"ఓవో ః అందాకా వచ్చిందీ ? పిల్లల్ని కనక మొగుడి దగ్గిర పడుకోక ఏ9 చేసావూ 1” అన్నాడు.

సుందరమ్మ మాద్దాడలేదు. ఊరికే చూస్తూ కూర్చుంది. ఒళ్ళు మండి మనసు విరిగి, అన్నదేగానీ. ..ఆ రసొయి మనిషి దగ్గిర తన మాట యెంతవరకు నెగస్రతుంటో సుందరమ్యకి బాగా తెలుసు.

రామ్మూ రి నిప్పులు కష్కుతున్నాడు....”దాీ చూచుకోవాఅట, దారి. నా దారి నేను చూచుకులిటాను. నీ దారి నువ్వు చూచుకులటావా? రేపు ఆమాట మాతల అనవూ 1. , ఇదిగో ఇప్పుడే చెప్తున్నాను. సీక్సు మొగుడూ, కొపరం లెక్కలేకపోతే నీ పిల్లల్ని తీసుకుపోయి. ఎందులోన్నా పడిచావు. అంఠేగానీ.... పిచ్చి పిచ్చి వాగుడు వాగితే వూరుకుంటా ననుకోకు నన్నా! పేషన్‌ జేయించుకోమన్నా, నువా వ[కేషన్‌ జేయిలచుకుంటానన్నా పళ్ళు రాఆగొడతాను. మొగుడు చాటున రంకు వేషాలేద్దామను కుంటున్నా వేమో ? చచ్చినట్టు నువ్వు పిల్లల్ని కనాల్సిందే” అని తిట్టి తిట్టి, సాధించి, భయం చెప్పి, అదుపులో పెట్టి, లరాంగిరీసి, తృ ప్రిపడి పడుకుని న్మిద పోయాడు,

సుందరమ్మ ఆకాగే కూర్చుని వుంది. ఏం ఆలోచిసులటో , ..భగ్‌ వలతుడికి తెలియాలి. ఇల్లాంటిపన్ని ఇంకెవరికి తెలుసొాయి మరి?

వ న్‌ ఏ

భార్యా భర్తల కృలగార బ్లీవితల కేవంల పడకగదికి మాతమే సంబలధించింది కాదు, ఇద్దరికీ, *ఓకరిుద ఒకరికున్న సదభిపా యాలూ, దురఖ్మిపాయాలూ, యిష్టాలూ, అ బుష్టాలూ, అపరాగాలూ, ద్వేషాలూ, అనురాగాలూ. అసవ్యోలూ, అన్నీ...అన్ని అనుభూతులూ

రీ అగనాయక మ్మ వలల

యథాతధంగా కామశీవితం మీద (పతిఫలిస్తూ వులటాయి. “పెళ్ళిశేసు కున్నాంకదా” అని భర మనసులోగానీ, భార్యమనసులోగానీ, సహజమైన కోరికల వెనక అనురాగలత మొలకెత్తినా, దానికి ఎదట వ్య క్రి సహకారం లేకుండా .... సానుభూతి లేకులడా....ఆ మెఅక నిల్చి బలపడదు. పెరిగి పెద్దది కాదు. సరికదా వయస్సులూ, అనుభవాలూ, పెరుగుతోన్న కొద్దీ, క్రొ త్తరోజుల్లో ఏర్పడ్డ ఆ కించిత్తు అభిమానాలు కూడా వి అసవ్యోఆ వెనకో మరుగుపతి నాశనమైపోతాయి. ద్వేషాలూ, దూరాలూ బఆపడి కొాళ్వతలగా నిలుస్తాయి.

మొగుడి (పవర్తనకి సుఠదరమ్మ అంతరలిగలలో ఏనాడూ హర్షిలచలేదు. గో ర్త తనతో మనసువిప్పి మాహ్హాడాలనీ, పిల్లల్ని ఆప్యా యళలగా చూచుకోవాలఅనీ, ఆబు మనసు ఎప్పుడూ కోరుకొలటూ వృంటులది.

అసలు పెళ్ళాంతో ఏం మాట్లాడాలో రామ్యూ రికి తోచదు. “దానికి రాజకీయాలు తెలుసా ? సెన్సు తెలుసా? అఖరికి సినిమా కబుర్లన్నా తెలియవే + ఇంకేం మాట్లాడాలి ఇంట్లో పడుండే ఆశదానితో *

ఓఒకఎళ ఎప్పుడైనా ఇంటో వుండి మాటల్లోకి దిగితే. దు వాళ్ళు చూశావా ఎంత మోసం చేశారో, తాహతు లేనివాళ్ళు నోరుమూసుకు వూరు కులటే పోయేదిగా? అనాడు పెద్ద గొప్ప ఎందుకూ ? వెధవ వాగుడు” అని దెబ్బలాటలోకి దిగుతాడు, నెమ్మదిగా పెళ్ళి సంగతులె త్రి,

ఎప్పుడో పదేళ్ళకిందట రామ్మూర్తి పెద్ద కొడుక్కి ళాంతిచేసి న్నాడు, రామ్మూర్తికి “సూటు పెషతాల” అన్నారట ఆ తగొరు ఈ పడెళ్ళ నుంచీ ఆదివారం ఆదివారల అదే దెప్పుడు. సుందరమ్మ [పొణం విసిగి *పోసీలెండి వాళ్ళకి తాహతు లేదు. అన్నమాట నిలుపుకోలేక పోయారు. మీరు మీ కూతుళ్ళ కెంత గొప్పగా పెడతారో నేను చూసాను ఆఅలటుంది. ఓ గఠట దెబ్బలాటతో సంభాషణ అలా ముగుసుంది.

ఇ9వు పూట అతను ఇంటిదగ్గర వున్నాడో ఏదో ఒక పేవీ రాక మానదు. మొ*ఏడు బయటికి పోజే సుందరమ్మ [పాణం తెరిపిగా ఉలటులదిం తిరిగి తికగి ఏ ర్మాతో వచ్చి రెండు మెతుకులు తిని పడుకుంటాడు,

80]

లక అ౭ఢకారలఅలో

ఆతను తొందరగా నిదపోతే బావుండు ననుకులటుంది సులదరమ్మ. కాసీ= పెళ్ళాన్ని బొత్తిగా వొదులుకోవటల అని కిష్టం వుండదు.

సుందరమ్మ కిప్పుడు మొగుడు దగ్గిరికి చేరాలని కుతూహలం లేదు. అతను ఆమెకోసం ఓ అణా పువ్వు లేనాడూ తేలేదు. ఆమె అతని కోసల కాస మంచిబీర కట్టుకోనూలేదు. కట్టుకున్న రోజుల్లో శఆినిలడా పువ్వులు పెట్టుకున్న రోజుల్లో, మొగుడు తన సింగారాన్ని ను రించిన మై కనబడ లేదు !...."ఈ చీర బావుంది నువ్వు ఆఠిదంగా వున్నావు.” అన్నమాట ఏనాడూ మొగుడు నోట్లోంచి రాలేదు. పెళ్ళాల ఎంత వరకూ సంబంధం 'పెటుకోవాలో ఆ:తవరకేగాని ఆతంగి సింగడిలా పెళ్ళాల కట్టిన రీరెలూ, రవికెలూ ఎన్నికజేస్తూ వాటి ఆంచచందాలు ముచ్చటిస్తూ కూర్చోటం, పెళ్ళాం కొలగట్టుకు తీఠరగటల, అసలైన మొగొడీకీ నప్పే పని కాదని అతని ఉద్దేశం. మొగాడు మొగాడు లాగే వులడాలి. రాతేగాక పగలుకూడా మొగాణని రుజువు చేసుకుంటూ హూఆకరిస్తూ తీకగాలి. అందుచేత ఆతను భార్యతో అచ్టే చనువుగా ఉండడు ఏ విషయంలోనూ మాట్లాడే చొరవ యివ్వడు,

తన ముస్తాబేంటో మొగుడు గు రించనప్పుడు ఇంకెలదుకు దండ గని ఆమె కొత్త చీరెలూ, పువ్వులూ, సింగారల చాలిలచుకుంది. పగ అంతా ఇంటెడు చాకిరీ చేసుకున్నా చీర....దాని మీద చంటిపిల్ల ఉచ్చలు పోస్తులది. నాలుగు సొర్టు తడిసి ఆరుతుంది, పాలతో తడిసి జాకెట్టు నీచు కలపొస్తూ వుంటుంది. ఒళ్ళంతా చెమటలు పోసి నానుతుంది. చీటికీ బూటికీ విప్పటానికా ఎవరే చీరలూ ఉండవు. ఈ వయస్సులో ఇంతమ అది పిల్లలతో యిలకా నాకు షోకేమిటీ *ొ అనుకుంటుంది. పనులన్నీ చక్క బెబ్బుకువి పక్కమీద చేరిం తవ్వాక మొగుడు పిలుస్తాడేమోననే భయంతో విర క్రి వస్తులది.... ఈ సృష్టి ఎందుకో ?...ఈ మొగుడూ 'సెళ్ళాలూ ॥ పిల్లలు పుట్టటలి. మళ్ళా వాళ్ళు సెద్దవాళై ఈ సంసారంలో దిగడల : ఎన్నాళ్ళు గడుసుంటో ఇల్గాగ [పపంచం | ఏమో ఇవ్వాళా నిన్నాపుట్టిందా?” అని తలపోస్తూ ఉంటుంది, శరీరలలో ఎక్కడా ఏ అణువులోనూ శృంగార భావలి ఉండదు.

రీ ళఠగనాయక మ్మ లిళిక్‌

సులందరమ్మ, వీటో పు నకంలో చదివి అర్ధంగాక *“ఆడుగుదునా + మానుదునా'ః అని నాలుగ రోజు. తఓపటాబులచి సిగ్రపడుతూనే “ఆధరామృతల అంటే ఏవిటండీ *ొ అని అడిగిందొకసారి మొగుణి,

రామ్మూ రి ముందు తెల్లటోయి తర్వాత నవ్వేసి.-ఇప్పడా వూసెలదుకూ ₹ో అన్నాడు.

“అబ్బే అదికొదు మిమ్ముల్నడుగుదావనీ 6666“

అంటూ సిగ్గుపడి పోయిళది- తొంచరపడీ తననేం కాని మాటలడి గేళానో అని కంగారు పడింది.

ఆప్పినిద్రో పూర్వుల కవు9 చాదస్తం, అవన్నీ పుస్తకాల్లో మాటలు, జీవితాల్లో ఉలడవు. లేకపోతే పూర్వుల ఆడవాళ్ళు అందంగా ఉండే ఎరేమో..! అలాంటి వాళ్ళదగ్గిర ఎన్ని అమ్మృతలైనా ఉంటాయి. ఇప్పటి ఆడవాఖ్శల దుకూ పనికిరారు. ఆ ముక గ్రా నువ్వే పు సకంలో చదివావూ *” అన్నాడు

సుందరమ్మకి భయఠల వేసింది. ఏదో వొంకింది. అప్పట్నించీ అధరామృతల అంటే ఏమిటో తెలుసుళోవాఅని సులదరమృ (పతి ర్యాతీ ఆలోచిస్తూనే ఉంటుంది.

అనుభవంతో తెలియాల్సిన విషయాలు ఆలోచనలో తెలుస్తాయా ? == +సులదరమ్మ ఆలోచనల్లో ఉండగా.

“అప్పుడే న్నిదెనా? ఇల్లారర్దూ ? అంటాడు.

“అబ్బ పడ.కులదురూ : పిల్లలు లేసారు. నా వొంట్లో కూడా జాగా లేదు” ఆని విసుక్కులటుంది.

నీ వొంట్లో ఏనాడు బాగులదిలే ? జడ్డిమొహం : ఎప్పుడూ ఏడుస్తూ ఉలటావు **

“మీకేం * మీ రెన్నయినా అంటారు. మీ సొమ్మేం పోయింది +

“ఆం నీ సొమ్మోల పోయింది. ఏనాడన్నా ఉత్సాహంగా దగ్గిరి కొచ్చావా శా

“నా కలత్ర ఉత్సాహం లేదు బాబూ ఎక్కడ నెఆ తప్పుతోంటోనని నా భయల నాది.”

"తప్పితే నీకేల 1 పిల్లల బరువంతా నువ్వే మోస్తున్నావు మరి

పీ$6 అ౩ఆధకారఠలలో

“ఒక్క దాన్ని ఎలా మోసానండీ ”

“ఇంకేల ఎందుకా నసుగుడు ? నువ్విఃత బెట్టు చేస్తావుగానీ... ఒక్కరూపాయి డబ్బులు పారేసి దేని దగ్గిరికి పోర్యునా నవ్వుతూ వొసులది ః క

“ఆ రూపామి నాకే పారెయ్యరాదుటండీ ! నేను ఎలాగో ఓపిక తన్నుకుని నవ్వుతానుం ఏరీ లేకపోతే నాకుమా [తల నవె బకగ్రాణించి వొసులది గ్థ్‌ో

“నీక్కూడా రూపాయి ఇవ్వాఅన్నమాట.”

“ఒక్క- రూపాలేమిటి ? రెండు రూపాయలివా లి. బజారు మసి పాటీ విలున చెయ్యనుటలడీ శో

“*ఏగ్రళావులే. వెధవ వాగుడు, ”

మొగుడీ కోపం చూసి సుండరమ్మ కొంచెం జడుసుంది. వెళ్ళక సోకే కోపం పెట్టుకుని దొత్సిగా కాణీపరకొ అందనివ్వకులడా పఠతఠ పడతొడు, గితంలో ఈ పొట్లన్నీ పడ్డ వేను. నిమ్మకాయ పచ్చద్లోకి ఎండు మిరపకాయలు తెమ్మని చెప్పిలది పొద్దున్న. రేపు తెస్తానన్నాడు. నాలుగు రోజుఅపాటా మిరసకాయలు లేకపోణే పచ్చడి బూబెక్కి పోతులది : 'పెలట సేవ దిమ్మరించాలి. ఎవరు తిన్నట్టు! ఆ పచ్చడుంటే పదిరోజుల పొటు పిల్లలైనా తింటార్చు, పెదములడ గౌనులు చిరిగిపోయాయని, తెగ గోఆ చేసుంది. క్రొ త్రగుడ్డలో అని ఏడుస్తోంది. తన చేతులకి గాజుంస్నీ నిండు కున్నాయి. అన్నీ అవసరాలేనాయే” అనుకుంది.

అదీగాక రామ్మూ రికి కోపం వచ్చి విసుక్కున్నాకూడా సుందరమ్మ యిస్టఠ చూపించలేకపోతే పోట్లాట ఇలకా పెద్దదిచేసి ఒక్కోసారి చావబాదు తాడు. ఒక్కోసారయితే అప్పటికి వూరుకుని __ మర్నాడో మూడో నాడో-..ఏ కగూరలో ఉ ప్పెక్కువై అదెనో, కాలికి చెంబు అడ్డంగా పెట్టిందనో, స్నానానికి వేణ్లీలు చాల్లేదనో ఓంకతో తగూ [పారల ించి- చివరకి, చెంప దెబ్బల్లోకీ, తన్నుల్లోకీ దింపీ జుట్టుపట్టుకు ఈడ్చి---- “స్సిక్ష మొగుడక్కం ర్లేదుకదూ 1 కట్టుకున్నవాణ్తి సుఖపెట్టాలన్న జ్రొనల లేదుకదూ * ఎందుకు పెళ్ళాడావే సన్నాసిముండలాగ ఉండకాొ అని తిట్టి తిటి అలసీ వూరుకుంటాడు. పిల్లలు ఏడ్చి అడ్డంబఒస్తే వాళ్ళ వీపులు

రఠగనూయకమ్మ లప్‌” వాయాగొడతాడు ! ముఖ్యంగా అందుకు భయపడి సుందర స్ము మనసు రాయిచెసుకుని---”ఏవిటో. వెళ్ళనని మొంకిపట్టుపడితే ఎల్హా సాగుతుంది! కష్టమో నిషూరమో ఈ మొగుడి దగ్గిరులడక ఏ ఏట్లోకి పోతాం” అను కుంటూ: లెస్తుంది.

రామూ శ్రైరి కసులు సులదరమ్మ అంటే, 'పెప్ద ఆకర్షణేమీలేదు. ఏదో కళ్ళెదురుగా పెళ్ళాల ఉందికదా ? దేవు డీ వెధవ నేందింధం. పెట్టిచచ్చాడు కాబట్టి అన్నట్టు పిలుస్తాడు పెళ్ళాన్ని.

ఆతని మనసు శృంగార భావాలతో వుండదు. *ోగేపు జనార్ధనం ఇరవై రూపాయలు అప్పిసా నన్నాడు. ఇసాడో ఇవ్వడో, పొద్దున్న ఆశీ సక అనవసరంగా కేకలేళాడు. దేవుడు వాడి పొగరెప్పుడణుసాడో తేలీటం లేదు. ఈహోమియోపతి వై ద్యంవల్ల ఏమీ గుణం కనిపించటంలేదు. మశా శె ఇంజక్షన్థు తీసుకుంటే బావుంటుందేమో ఫొ ఆని ఎటూ తెగని ఆలోచనలతో కొట్టుకులటూ వుఠటాడు.

“అయ్యో నా మతీ మండా! తెల్టారికి పప్పు నాననెట్టాను కాను మిషనువాడు చఠటిదానికి జుబా ఎలు కుడతానని నెల్లాళి ఎముంది, గుడ్తతీసుకు పోయి ఎ్యరపాళబీర్‌ చింపి రేపు బొంతకుట్టాలి. మర్చిపోతున్నాను.” జని లేపేల చెయ్యాలో గట్టిగొ ఆలోచిస్తూ వృంటుతది సుందరమ్మ,

మొగుడు తనని ఎప్పుడెలా కోప్పడ్లా ఈ రాతివేళన్నా ,. .మంచిగా నవ్వుతూ ఆప్యాయంగా లాలించి... పేమించి..-దగ్గిరికి తీసుకోవాలనీ, తనకేవో తియ్యటి మాటలు చెప్పీ ఆనలద పెట్టాలనీ, ఆమె కఠలుకంటులది. “*సుఆదరీ 1 నువ్వంచే నా కెంతో యిసష్పమేో అంటాడేమోనని ఎదుకు చూస్తు9ద్‌.

సుళదరమ్మ శరీరం చిక్కి పోయించని అతను చాలా నొరు వ్‌సు క్క్కలటాడు. “ఏవిటలా తయారవ్పుతున్నావు + మొగుడు పస్తులుంచు తున్నాడేమోనను కుంటారు. కొంపదీసి” అని హాస్యం వొలికిసాడు. లేక పోతే...*ఏవిటిలా పీనుగులాగున్నావు * నా కర్మనుకుంటాకు" అంటాడు చికాకుపవడుతూ,

బి06 ఆ౪౭ధక5కారఅలో

ఆమె ర కమాలసాఅన్నీ ఎవరికి అర్పించిందో, ఎవరికి వొళ్ళప్ప గించి--ఎనర్ని నుఖపెట్టి- ఎవరికి చాకిరిజేసి-.. ఎవ!కి పిల్లల్నికని...- ఆంత పీనుగులా తయారై ంటో, అన్ని అందచందాలు పోగొట్టుకులదో ఆతనికి [గహిం పేలేదు. ఎప్పరై నా హఠాత్తుగా ఒక్క-సారి ఆలోచిలచి, ఏ క్షణ౪లోనై నా కొంచెల మనసు కరిగి బాధపడి తనని దగ్గిరికి తీసుకుని... “"సులదరీ । ఎంత చిక్కిపోయావే” అని [ పేమగా వొళ్ళంతా నీమురుతాజే మోనని ఆశసపడుతుంది. వనాడూ ఆ ధోరణే కనిపించదు.

సుందరమ్మకి చాలా పెద్దికోరిక ఒకటులది. ఆ కోరిక పెళ్ళికి ముఠదే తలె త్రీ బాలాకాఅంగొ, చాలా బలంగా స్థిరపడింది. సుందరి 'పొఅకొలడిలో ఉండే రోజుల్లో--- ఇంకా పెళ్ళికాకముందు సుందరి స్నేహితురాలు సీతకి పెళ్ళయింది ముందు. సీత సురిదరిలా అంత ఆఅలిదమైంది కాదు. తెల్లిగానూ ఉండదు. సుందరితో పోల్చకపోతే సీ చక్క-నిదె, ఆ పిల్లంటే పడిచచ్చే వాడు మొగుడు. ఎప్పుడూ పెళ్ళాంకోసం ఏవేవో తెస్తుండేవాడు. ఎంత మంది నవ్వినా---పక్కన నడిపించి సినిమాలకో, షికార్లకో తీసుక పోతోండే వాడు, ఓ సారి అతను హఠాత్తుగా "కెమేరా పట్టుకుని, అతారింటి కొచ్చాడు. పెళ్ళాన్ని చెట్లముధ్యా, పుమధ్యా పెట్టి రరరకాల ఫోటోలు తీళాడు. ఓసారి సీత ఓ ఫోటో చాంా రహస్యంగా తెచ్చి...సిస్తపడుతూ సుందరికి ఒక్క దానికే చూపించింది. సీత నగ్నంగా వుంది ఫోటోలో. పూఆయిక్కదగ్గిర జుట్టరితా భుజాలమీదశించి కప్పుకుని. *, పువ్వులూ, ఆకులూ అడ్డం పెట్టు కుని చాలా సిగుపడుతూ ఒయ్యారంగా కూర్చునివులది- ఆ ఫోటోచూస్తే సులదరికేమీ సి గుకలగలేదు. తప్పనిపించనేలేదు. చాలా అస క్రిగా గంభీరంగా చూసిలది.

“ఎలత బాగా ఉందే? అంది.

“నిజంగానా నువ్వు తిడతావేమో అనుకున్నాను.” అంది సీత అమాయకంగా ఇంకా ఆంది--- "మొన్న నువ్వు నా కోసం వొచ్చి నప్పుడు మా ఆయన నిన్ను చూశాడా ! ఎలత ఇదయ్యా డనుకొన్నావూ సీ వళ్ళంతా ఏవిటో ఇంగ్లీషులో అన్నాడు ---- బొమ్మలు గీచిన్యా

రీఅగినాయక మ్య విల$ి ఫోటోలు తీసినా చాలా బావుంటులదిట. గొప్ప కళాఖలండల అవుతులదట, అనీ చాలా పేమగా అమాయకంగా చెప్పేసింది.

సుందరి కొంచెం ఆశ్చర్యపడి 4 “మీ ఆయన నా గురించి అలా మాట్టాడుతుంటే నీకు కోపం రాలేదూ * ఆంది. స్త

“* ఎందుకే ?....పాపల చాలా మంచివాడు. బొమ్మలూ ఆఅవీ అలటే లెగి పిచ్చి. ఆఅఆమినా నువ్వఠిత అందంగా వుంటే ఎవళ్ళు మచ్చుకోకులడా వుఠటారే నిన్ను" అని సుంవరిని కొవలించుకుంది సీత,

ఆ సీతన్‌.__ నగ్న లిగా ఇప్పటికీ గుకు పెట్టుకుంది సులదరి, అంతేకాదు, సుందరి స్నానం చేస్తోంటే. 'కడదాళ్ళివరైనా చూసే... “౬ సే ఎంత బాపున్నావే $:” అనేవాళ్ళు. సుందరి వొదినై తే... స్నానఠ తేసి సుందరికి తు వ్వాలందివంకు ౦డా ఏ660 “కా స్సేపలా నించులదూ ; శకుంతల్లా వున్నావు" అన తెగ హాస్యాలు చేసేది సుందరికి నిజంగా తన అందమైన శరీరంనుద ముద్దు పెరిగిపోయింది. నగ్నత్వాన్ని-- చాలా వాయి గొనూ ఆనంచంగొనూ గౌరదంగొనూ చూసుకునేది. ఆ రోజుల్నించీ ఎన్ని కఠలు ! ఎన్ని సుందర లోకాలు । ఫోటోలు దిగాలనీీ బొమ్మలు గీయించు కోవాఅనీ సులవరి కెన్నడూ ఆఅ'పించలేదు.

తిన థర తన నగ్నతనూ, నెొందర్యాన్నీ తదేకంగా చూసి, ముగ్దుడ్డై, తన్మయత్వంతో, తనని ఆలింగనం చేసుకోవాఅన్నదే సుందరి తపన. వాంధ। అంత సహజమైన, ఆంత సుందరమైన కోరిక ఆమె తిన్నడూ రీరలేదు- తీరుతుందనే అ౪లేదు.

భర వగ్గిరకు వొచ్చినప్పుడు సుందరమ్మ చావా తృణీకారలంగా చూసుంది. నోటితో చెప్పే నాహసం లేదు. ధిక్కరించే ధైర్యం అంతకన్నా లేదు. మనస్సంతా వెల్లడయ్యే చూపు చూస్తుంది ఆ చూపుని భాషలోకి తర్భమా చేస్తే... “మూర్జువా | రసహీనుగా దౌర్భాగ్యుడాః నువ్వూ మసిషివా? ఎంత [పేమ యిచ్చి ఎంత [పేమ పొందాలో జీవితంలో నీ 'కెప్పుడైనా తెలుసుందా న్‌ా నువ్వెంత అర్పించనిదే | హృదయలలో నీస స్థానం దొచుషతుంది? నువ్వెంత అంకితల కాసదే శ్రి చెక్కిలీ, స్త్రీ కౌగిలీ నీకు లభిసాయో ? సీ దౌర్జన్యంతో ఉత్త కళేబరాన్ని తప్ప

ప్రీశీ0 ఆలధకారఅలో నువే గలి అనుభనించగఅవు +.” అన్న ఆర్ధం వొసుంది, సీలాలనలటి భార్యఆ కంటి చూపుల్ని చదిచే ఈ క్తి రామ్మూరిి వంశంలోనే లేదు

ఇదరూ కొంతసేపు మాటా మాటా అనుకొని, వొక్కోసారి అతను ఆమెను లేంపకాయ కొట్టి తర్వాత, కా స్నేపటికి ఇద్దరూ ఓక్క- మలచలి కృీదే వులటారు.

“భృర్సిసనీ లేసీ కూడు కంచల సిండానూ-లా ముద్దూ ముచ్చట ఎరగని మొగుడు మంచ నిండనూ ఎందుకమ్మా దండగా” అనేది ఎప్పుడూ సుందరమ్మ నాయనమ్మ. ఎప్పుడు మొగుడు పక్కన పడుకున్నా సరిగ్గా నాయనమ్మ మాటలే జ్ఞాపకం వొస్తాయి సుందరమ్మకి. ఇన్టరూ సరసన పడుకున్నా మనసులు మాతం కొన్ని యోజనాల చూరతలలో వుంటాయి, ఆ రెండు కశేబరాల్లో ఎలాంటి అపళశమూ, అనురాగిమూ, మోహబాదా వుండవు. ఇద్దరూ ఒకరి మొహల ఒకరు చూసుకోరు. ఓకర్ని ఒకరు ఆహ్వానించి, హత్తుకుని, కౌగలించుకోతు. చిరునవ్వులూ, కొంటె చూపులూ, కవ్వింపులూ ఎన్నడూ ఎరగిరు. ఆంత ఏకాంతంలో కూడా అతను ఆమెని ముద్దు పెట్టుకోడు. పెళ్ళాన్ని అంత గొప్ప చెయ్యడం అతనికి నామోషి. *

ఆఅమె--- బలివ్వడానికి లాక్కుపోతోన్న మేకపిల్లలా, దుఖ్ధంతో నిస్సహవాయలగా వుంటుంది,

ఆతను- జీవితంలో తనకేటో ఘోర అన్యాయల జరిగినట్టు, పగ తీర్చుకులటోన్నట్టు రుసరుసలాడుతూ వుంటాడు.

ఆమె- మొగుడిమద అసహ్యూంతో, పిల్లలు లేసారన్న జంరుతో మళ్ళీ కడుపొస్తుందన్న భయంతో, గజగజ వణుకుతూ, తన కడుపు నిలక పిల్పల్ని పుట్టించవద్దని వెయ్యి దేవుళ్ళకి మెక్కుతూ వుంటుంది.

అతను ఫు స్తెకట్టి తన స్వంతల చేసుకున్న మనిషి మీద, తిండీ గుడ్డా పారేసి వులంచుకుంటోన్న ఆడదాని షీద్త తన జన 4 హాక్కుఅన్మ్నీ నీరొ శహమాటలగా చెల్లించుకుంటోన్న వ్యాపారస్తుళ్ళాగా వుంటాడు.

పొద్దున్నే లేచి పొచిమొహం కడుక్కోవడంతో [పారంభమైన ఆతని దినచర్య... ఆఖర్న అర్థ్ధర్శాతి ఈ యాంతి కృలగారంతో ....

రీ శఅగనాయకమ్మ ల్లైత్చ]

ముగుస్తుంది. విముక్తుడై అతన్సు ఆమె మొుహమన్నా చూడకులడా.... తన దొరిన తను పడుకుంటాడు,

సుందరమ్మ వొక్కతీ, చీకట్లో తన మంచల మీద కూర్చుని వుఠటులది చాలాసేపు, అమెకు భరించలేనంత__..ఆపుకోలేనంత.-దుఃఖం వొసుంది. ఆతను ఎప్పుడెన్ని విధాల బాధ పెట్టినా. తను శరీఠఠ ఇచ్చి నప్పుడు కూడా. ఇంత నిర్ణక్ష్యంి చెయ్యడల ఆమె సహనాన్ని కతీతలగా వుంటటు9వ- “నవ్వుతూ ఓక్క మాట మాట్లాడకూడదా. ..? ఒక్కమాట "నువ్వెంత మంచిదానపఃి ఆనకూడదా ? పపవులు కూడా అయిష్టంగా చేర అవ్వవే, పజవుకన్నా హీనం అయిపోయానే, ఓక్క మంచిమాట అన కూడదా? నేనేం పాపం చేసుపన్నాను 1” ఆని వావోతుంది ఆ సమ యంలో .... పిల్లల్ని కూదా వొదిలేసి ఎంాగైనా చచ్చిపో వాలనిపిస్తుంది.

ఆవదాఎ (బతుప వుత్త అబద్దంలాగ, ఆన్యాయలలాగ, మహాపొపం లాగి తోసుంది. *ఫగవంతుడా ! ఇంకా నన్నెప్పుడు తీసుకుపోతావు తండీ:” అ౨ వార్థిస్తుంది ఆమె భర్త గట నించీ న్మిదపోతూ వుంటాడు. అతన్నే కష్టాలూ, ర్‌న్నీ ళ్ళూ కదిలించవు,

న ఠః న్‌

చెంగ్మ లావు పేటలో ఓక మూడు వాటాల డాబా యిల్లు వుంది. అందులో ఒక వాటాలో వుంటున్నారు సుందరమ్మావాళ్ళు నాలుగేళ్ళ నించీం ఇం3' ఎహాలో జగన్నాధం మేష్టారుంటున్నారు, ఆయన భార్య సూరమ్మ, వాళ్ళకి పాతికేళ్ళ పెళ్ళికాని కూతురు సీతా, పదమూడేళ్ళ పెద్దమనివైన హతురు సాఎ తీ, త్యూత ఎనిమిదేళ్ళ కొడుకూ, మళ్ళీ కూతురూ, మళ్ళీ కొడుకూ, మళ్ళ ర066 66606

మూడో వాటాలో కొతగా పెళ్లయిన అలితా, శేఖరల ఏవాది నుంబీ వుంటున్నారు.

ఇంటి పెరట్లో గిఆకి నుయ్యి వుంది. డాబా అందరికీ వుమ్మడే. పీద్రె గుమ్మాలు ఎవరి వాటాొకి వాళ్ళ వీలుగా వున్నాయి. ఇలటీ వాటాలు టాడా సౌకర్యంగానే వుంటాయి. ఆ మూడు వాటాల్లో ఎవరికీ తగూలు లేవు. ఎన్నడూ నూటా మాటా అనుకోరు చాలా స్నేహలగా వులటారు

81]

వీడ అఅధకారఅలలో

అందరూ ఒకర్ని ఒకరు ఏదో ఒక వరసపెట్టి పిలుచుకుంటూ వుంటారు అలిత సుందరమ్మని “అక్క-య్యగారూ 1 అంటుందిం సూరమ్మని "పిన్నిగారూ” అంటుంది. రెండు వాటాలో పిల్లలంతా ఆలితని “అలితక్కా” అని పిలుస్తారు. ఎవరిళ్ళకి చుట్టాలు వచ్చినా, పెవాళ్ళు వచ్చినా, ఒక్క పూట చూసి- *మీ పక్కిలటివాళ్ళు మళలచివాళ్ళలా వున్నారౌ అంటారు.

ఆ మూడు కుటుంబొఅ వాళ్ళకీ ఒకరి సంసారం గొడవలు ఒకరికి తెలుసు. ఎవరిళ్ళలోనూ రహస్యాలు లేవు,

జగన్నాధల మెష్టారు చాలా కష్టజీవి. స్కూలుకి వెళ్ళి రావటల గాకుండా యిాట్లో వున్నంత సేపూ అన్ని క్షాసుఆ పిల్లలకీ పై9వెట్లు చెప్తూ వుంటాడు. చాలా చిన్నతనం నులచీ డబ్బు సంపాదన్నా కుటుంబ బాధ్య తలూ ఆయన మీద పద్దాయి. ఇద్దరు తమ్ముళ్ళని చదివించాడు. ముగ్గురు చెర్పెళ్ళకి. పెళ్ళిళ్ళు చేశాడు. తల్లినీ, తల్మడినీ పెద్ద కాలంలో చేరదీసి ఆదరించి తన చేతుల మీదుగా పంపించేశాడు. మః'షి చాలా శాంత స్వభావుడు, భా న్యాచిడ్డఅంటే మమకారల. నలబై అయిదేళ్ళు దాటినా ఆయన కష్ట పడక తప్పడంలేదు, పెద్దపిల్లికి పెళ్ళి చెయ్యలేక పోతున్నానే అన్న బెంగ అయన్ని తినేస్తోంది. సీత పదమూడేళ్ళ వయస్సులో థర్త ఫారం చదువుతోన్నప్పుడు పెద్దమనిమైం తర్వాత చదివిలచటానికి ససేమిరా వల్లకాదన్నారు, తల్లీ, అమ్మమ్మా, నాయనమ్మాను. సమ ర్తబంతి కొచ్చిన మేనత్త కూడా - ఓ ఏ౩ాది పోతే మా వాడి చదువు పూ ర్తవుతుంది. ఆ మూడు ముళ్ళు వేమిలచేద్దాం. ఇంకా దానికి చదువెందుకూ* అని ఆభయమిచ్చింది. సీతకి కూడా చదువుకోవాలనే కోరిక లేదు. చిన్నప్ప ట్నుంచీ కథల పషతికలూ, నవలలూ) సినిమా పు సకాలూ చదవడల, వినడం అంటే చెం కోసుకులటుంది. స్కూలుకు పోయి నోట్సులు రాసీ లెక్కలూ అవి చెయ్యకులడా, ఇంటిపట్టున వులడి ఓ గంట పనిజేసి తర్వాత పడుకుని చదువుకోవడం అంటే ఆ పిల్లకి చాలా హాయిగా తోచింది. కూతుర్ని చదివించాలని మేష్టారికి వున్నా ఇలిట్లో ఆడవాళ్ళని ధిక్కరిలచుకు రాలేక, అసలుసిల్ల కలీసేవాళా ఊరుకున్నాడు, రెండేళ్ళకి

రఠఅగినాయక మ్మ విశ్శ$ సీతని పెళ్ళాడవలసిన మేనబావ కాకినాడలో ఒక పీల్లని చూసి, మోహీిలఠిచి, కానీ కట్నం లేకులడా పెళ్ళి చేసుకున్నాడు. ఆరని లల్లి చాలా వడ్తింది. తోడబుట్టిన వాణ్ణి ఆదుకోలేకపోయానే ఆని విచారించింది

"దాని కెక్కడ రాసి పెట్టి వఠలటో ।! మన చేతుల్లో ఏమీ లేదమ్మా | నువ్వు బాధపడకు” అని మెస్టారు చెల్లెల్ని ఓదార్బాడు.

పిల్లకి సంబంధాలే రాకపోతాయా అని సూరమ్మకీ థై ర్యంగానే వుంది.

చూసోండగానే సీకకి ఇరవై యేళ్ళు నిండాయి. పెళ్ళిమాతల కాలేదు. ఆ పిల్లకి పూర్వరి వుత్సాహం లేదు. కిధల పు స్తకాలంటే పడీ చావడంలేదు. “చదువు కోకపోతినొ అని పళ్చాతాప పడటల మొదలు పెట్టింది.

“చదివించక పోతిమే + ఏ పంతులమ్మ పనో చేసుకుని బతికేది. రెండు రాళ్ళు సంపాదించుకునేదాన్ని ఎవడైనా చేసుకుంటాడు” అని తల్లి కూడా బొధపగటం [పారంభించింది. ” ఈడొచ్చిన పిల్లలతో రుక్కిణీ కళ్యాణం చడివిస్తే తొందరగా పెళ్ళిళ్ళవుతాయి | అన్నా రెపరో. ఆనాడే ఆపు స్తకం తెప్పించింది సూరమ్మ--” ఒసే సీతాః; రోజూ రెండు పూటలూ ఇవీ చదువుకో ఆమ్మా బద్రకించేవు సుమీః ఏమో నీ అదృష్టఠ ఎలా మాశుతుందో ఎవరు చెప్పగలరు ?” అని కూతురికి నచ్చజెప్పి పు సకం ముచ్చీలది.

సీత సి'ఏపడుతూ గదిలోకిపోయి పు స్తకం తెంచి చూసింది. ఎక్కడ చదవటోయినా ఏమీ అర్దంకాలేదు. కాస్సేపు ఆటూ ఇటూ తిప్పి మూసే సింది. అట్టమీద బొమ్మ బావుంది. శ్రీ కృష్ణమూర్తి రుక్క్మిణీదేవిని రథం స్స ద కూర్చో బిట్టుకుని బుజగిసున్నాడు. ఆ బొమ్మ సీతకి బాగా నచ్చింది, పిల్ల పెళ్ళికోసల బెంగ పడుతోన్న భార్యతో.-జరిగిందానికి విచారించి ఏఠ లాభల'? ఇప్పుడేం మించిపోయింది ? మెటిక్యలేషన్‌కి కట్టిస్తే తర్వాత ఏదోదారి కనపడుతుందితో అన్నాడు మేస్టాడు. పుసకొలు కూడా సిద్ధంచేసి నాలుగు రోజులు కూతురికి పాఠాలు చెప్పాడు. ఆ పిల్తి అప్ప టికి చదువుకి మెగ్గలేదు. ఇలా చదివితే అలా మర్చిపోయేది. తల్లీక్ర

బికీకీ అలఢకారలలో

సాయం వేసున్నానని యింటి పనుల్లోంచి వూడివొచ్చేది కాదు- “దాని మొహం : దానికేం పరీషలుగానీ, + ఎవబ్బా ఒకడి చూద్దురూ. ఆ మూడు ముళ్ళు వేయిలచేద్దాల.”

“మీకు బుద్దులేవే ఎవడికో ఒకడికి కట్టబె్టేసేబాలు. పిళ్లిని వాడే ఏట్లో దింపుతాడో చూసుకోనక్కర్లేదు. ఎలా బాగుపడతారే మీరూ 1 అని నె త్తిబాదుకుని వీధిలోకి పోయేవాడు. ఈ సందిగ్ధంలో సీతకి పాతికేళ్ళు దగ్గిరపడ్డాయి. తల్లీదల్న డీ దేవుడిమీద భారలవేసి వూరుకున్నారు.

సీత్ర తర్వాత పన్నెలడేళ్ళకి పుట్టింది సావితి. ఇప్పుడు థర్దుఫారల చదువుతోంది. పెద్దమనిషి అయినా చదువు మానిపించే [పయత్నం ఎవ్వరూ చేయలేదు. చదువు బాగానే చదువుతుందిగానీ, పైకి బొత్తిగా పిచ్చిపిల్ల లాగ చాలా అమాయకలగా కనిపిస్తుంది. ఎప్పుడూ బడబడా మాట్లాడేస్తూ వలటుంది. ఎంత క్కొతవాళ్ళ దగ్గిరైనా ఆ పీలకి సిగ్రలేదు. జంకులేదు, ఇంట్లోకి ఏఠ కావలసినా ఆ పిల్ల దుకాణాల మేదకెళ్ళ్‌ తెస్తుంది. బట్టలు చిరిగినా మంచిబట్టలు కొవాఅని పేచీ పెట్టదు. సుబ్బరంగా కుట్టుకుని వేసు కుఠటులది. లేకపోతే ఏ చిరిగిన వోణితోనో తిరగేస్తుంది * పిలకలావున్న జడ చివర బెకెడు వెడల్పు రిబ్బనుచేసి మందార పున్వఃత కుచ్చు పెట్టు కుటుంంది. అ పిల్లకి రిబ్బనుఅం టే (పాణం, ఆ షోకు తప్ప మొహానికి పొడరుకూడా రాసుకోదు.

“* ఏవిటో పిచ్చిములడోొ అంటుంది తల్లి,

సావ్మితంటే తీండడికి చాలా (పేమ. సావితి తర్వాత సూరమ్మ కొడుకు పుడతాడో పుట్టడో పున్నామనరకం నిలచి తప్యకులటామో లేటో నని వెలగ పె ర్దేసుకుంది...-” ఒక గ్రా మొగనలుసుని పనాదించండి---” అని వెయ్యి దేవుళ్ళకి మొక్కుకుంది. ఉమృడి [తిమూర్తుల [వతాలూ---- విడివిడిగా దేవుళ్ళ్శందరికీ అభిషేకాలూ చేయించింది. “మనకిక పుత సఠితానం లేదు” అని భార్య కళ్ళనీళ్ళు పెట్టుకున్నప్పుడల్లా మేష్టారు నవి "ఆడపిల్లలు వూరికే వసారుటే * ఎవరు పుడితే వాళ నే ముద్దుగా 'సెలచుకోవాలోొ అనేవాడు.

ర ఠతగినాయక మ్మ వీశీర్‌

“జలా అనకండి. మె గబిడ్డ మొగిబిడ్డే” అని నీరాసపడేది సూరమ్మ.

సీతా సావ్మితి కూడా తిల్లి పషమే, తల్మడి మాటలు వ్యెరి.*ళ్ళు మాట్లాడే మాటల్లాగా తోన్తాయి దాళ్ళకి, ఆడపిల్లలూ మొగిపిల్లలూ ఒక్కటే ఆఅంటాడేవిటి నాన్న? మగవాళ్ళు గొప్పవాళ్ళు కారూ ? వాళ్ళయితే పెద్ద పెద్ద చదువులు చదువుతారు. ఉట్యోగాలు చేసారు. డబ్బు సంపాదిస్తారు. మనం ఎలదుకు పనికొస్తాం ఫో అంటుంది సీత చెల్లెలితో.

వాళ్ళిద్దరు కూడా కలిసి మొక్కు-కున్నారు, తమ్ముడి కోసం.

మొతానికి అలదరి మొరలూ ఆలకించి.... దేవుళ్ళు సూరమ్మ కడుపున ఓకి మొగనలుసుని పడేశారు. వాడు పుట్టిన రోజు ఇంటోవాళ్ళూ...ఆ వీధిలో వాళ్ళూ కూడా ఆనందించారు. తాహతుమించి ఖర్చు పీటటం మేష్టారి కిష్టరి లేకపోయినా. . భార్యని చిన్నబుచ్చలేక అవ్వచేసి భారసాలు జరిపించాడు.

పిల్లాడి కేం "పీకు పెట్టాలీ అన్న సందేహలఅ వొచ్చింది. అసలు పిల్లా డే దేవుడి దయవల్ల కడుపున బడ్తాడో ఇదమిద్దంగా తెలియదయ్యే. శంకరుడి పేరు పెడితే విష్ణము=ర్తికేల కోపం వొస్తుందో....పోనీ ఈయన పేరు 'పెగతే ఆయనేం మండి పడతాడో : ఎవర్నీ చెడ్డ చేసుకోకూడదు. అందర్నీ సంతోష పెట్టాలి. కాస గడుస్తనంగా ఆలోచించి." తినాధరావుి అని "పేప పెట్టించింది సూరమ్మ.

(తినాధరావు చిన్ని కృష్ణుడంత గారాబంగా. పెరిగాడు. పెగుగు తున్నాడు. తల్లికి సాజాత్తు దేవుడే. అక్కలఅకి *అవృష్టలతో పుట్టిన మొగ పిల్తాడు పిల్లోడి 'కెక్కువ గారాబఠ 'పెగితే పాడొతిడని తండి హెచ్చరిస్తూ ఉంటాడు. ఆయన్ని చూడనివ్వకుందా సూరమ్మ కొడుక్కి. మిగితా పిల్లల కన్నా మెరుగ్గా “పెడుతుంది తిండిం నెమ్యు లేకులడా 'పేరుగు లేకులడా అన్నల పెట్టదు. కొనుక్కోటానికి డబ్బు లిసుంది. ఒక్కోసారి దాడీ చూస్తే వళ్ళు మలడుతుంది సావితికి. ఒక్కోసారి గొప్పవాచని భక్తి కలుగుతుంది.

[తినాధరావు తర్వాత మళ్ళా ఆడపిల్ల పుట్టింది. తర్వాత మళ్ళా మొగపిల్గాడు పుట్టాడు. అప్పుడు (తినాధకాపు గొప్ప కొంచెం తగ్గింది

వశ 6 అఅతఢకారలలో మేష్టారు ఎప్పట్టా పైచవేట్లు చెప్పుకుంటూ భారంగా సంసార రధఠ ఈడుస్తున్నాడు. ఎప్పుడో తినాధవావు పెరిగి ఓ చెయ్యి సాయత వేస్తా డన్న ఆశతో, ఫు న్‌ ఃి

మూడో వాటాలో అలితా శేఖరం ఉం టున్నారు. చం దుడు ఎవరి కోసం వెన్నల కాసొడు! అంత హాయిగా ఉంటుంది అలిత.

కొంచెం తెలుపు. కళగల మొహం. చురుకైన కళ్ళు ఎప్పుడూ [పళొలతలగా నిర్విచారంగా పరిష్మభంగా ఉంటుంది.

అలిత ఏలూర్లో వీ. యస్సీ పొమైైంది. కాలేజీ చదువంతా అక్కగా రిలటోనే ఉండి చదువకుందిః శీ;రం రు*డా అప్పుడు ఏలూళ్ళో ఉదో్యోగల చేసేవాడు. అలిత బావకి బాగా పరిచయస్తుడు. బావతో కలిసి యింటికి వచ్చేవాడు. లలితా వాళ్ళక్కొ., అలీత కూడా శీృరలతో చకువుగా మాట్లాడే వారు

ఆలిత చాలా విషయాల్లో శీృరంతో వాడం పెట్టుకునేది. విషయతల వాదళతో [పారలభమైనా ఏకాభి పాయంతో సమా ప మర్యేది.

గ్రీల స్స్‌ రచ గురించీ, వ్య కిత్యం గురించీ, శేఖరం చాలా మళచీి భావాలు కఅవాడు. పురుషడికి ఉన్న (పతి హక్కూ సాలఘికలగా స్త్రీకి ఉండాలనీ, ద్రీని గు ర్రించకపోవటం సీచమనీ్సీ మానవపశాతికి అంతకన్న పెద్ద అవమానం లేదనీ దృఢంగా నమ్మి మాట్లాడేవాడు. “"ఆత్మాభిమానల లేని వ్యక్తుల్ని ఎవర యినా నేను అసహ్యించుకుంటాను. ఓక సమాజలి సమాజమె అటా ఉన్నప్పుడు. =. ఉత్త అసహ్యించుకోవటం మాతం సరి పోదు. శ్రీలు---కమకి అన్యాయం చేస్తోన్న సమాజాన్ని గుర్తించి, ధిక్క రించి, వ్యక్తులుగా నిలబడాలి. చదివి డ్మిగీలు సంపాదించి, బాలా ఎదిగాల- ఆఅనుకులటే లాభఅలేదు. తమని తాము పోషించుకోవటల మ్మాతమే చాఆదు. తమ జీవితానికి కొవలసీన నిర్ణయాలన్నీ స్వేచ గొ చేసుకోవాలి. అట్లాలటే వ్య కిత్వం ఎంతోమంది మొగాళ్ళలో కూడా ఉండదు. నస్త్రీలు ధైర్యంగా వికా అగా తమ గురించి ఆలోచించటల నేర్చుకోవాలి” అన్నాడు ఒకసారి,

రఅగనోయక మ్మ బైక్ర7 అలిత సంతోషలతో చప్పట్లు కొట్టింది-*ోనా కిష్టల అని మీరిలా ఉపన్యాసా లిచ్చేసి మస్కా కొట్టటం లేదుకదా *ొ అంది,

అపి జ్ఞోస్ట్య మస్కా- కొడితే మాతం ఏథి తప్పండీ క్‌ అన్నాడు శీలరం నవ్వి.

అలిత కెంతో ఇష్టమైన “చలల” శేఖరానికి కూడా ఇష్టమే,

“చం౦ అంటే లలీశకి ఉత్త ఇస్టం కాదు. భక్తి, పేమ, ఆరాధన, చఆఅంలో తనకి నచ్చనవీ, అర్ధం కానివీ ఆనేకం ఉన్నా....ఆభ క్తికీ, ( పేమకీ, ఆరాధనకీ ఆలిత మన స్పెప్తుడూ విన మంగా వొంగుతుందిం

చఅం మన కొక మహావరం, మంచి ముత్యాలతో, నవరత్నాలతో, గంభీరంగా ఉండే సమ్ముదల, ఉద్యాసవనాలతో, సెళయేళ్ళతో, రమ్యంగావుండే మైదానం. జలపాతాలతో మహావృషఇాలతో ఉన్నతో న్నతంగా ఉండే పర్వతం, తియ్యగా పాటలు పాడుతూ, స్వేచ్చగా ఎగిరే పకి. నర్భఅమెన నవ్వులతో ముద్దుకొలికే పసిపాప చలం ఏల కాదు... చలం వొక సొంచర్యం చ౭౦ వొక మహానందచంో ఆంది అలిత.

శేఖరం చిరు: వ్వుతో విన్నాడు,

అలల చూపించే ఆందాలకూ, సలదేళొాఅహూ మన మనసు మ్సీవ మూతలు తీసెయ్యాలి. ఏమ్మాతం స్పందన ఉన్నవాళ్ళ మనసులైనా చలాని కభిముఖంగా తీవగుతాయి. కానీ కొన్ని మూతలు చూడండి తుస్పుతో విగుసుకుపోయి పట్టకారుల్తో బఆతవంతంగా తీస్తే, పెచ్చులూడీ ఎందుకూ పనికికాకుండా పోతాయి, అరగే మన మనసులకు, మూర్ధపు చాద స్తపు తుప పడీతే + వాటిమూశతలు తరతరాఅనిలచీ చబగుసుకుపోయి, వాటిలోకి చఅం [పవశంచలేడు. టిలో వున్న పొత సరుకు తప్ప కొ త్త గాలికూడా జొరబడలేదు, ఏమంటారు *ొ అంది లలిత.

శేరల నవ్వి- “ఆసలు నా మనసు సమీవ ఏ మూతా లేదూ అన్నాడు,

“ఇది మరీ | పమాదం. దానికి రషణ ఉండదా * అలది లలిత,

లలిత చలఠ పుస్తకాలు తెగ చదువుతోలటే ఎాళ్ళ బావ విసుక్కు. న్నాడు, అక్క- కోప్పడింది. ఇచ్దరూ రీలిసి ఉమ్ముడిగొ-” చెడిపోతావ్‌"

లోరీ అఅలధకారలఅ లో అన్నారు=-చఠఅం పు స్తకల వొక్కటయినా చదవకులడాః ( ఫెలిడ్‌, ఎ దగ్గర చలం గురించి మాట్లాడితే - వాళ్ళు కొలచెల జడుసుకుని *చదవటానికీ సరదా గానే ఉంటాయిగానీ, ఏవిటో బాబూ మనకి పనికిరావొ అన్నారు, తమకీ పనికొచ్చే దేవిటో ఎరిగినట్టు.

చలాన్ని గురించి తనతో ఏకీభవించగిఆ | ఫెలడ్సెవరూ దోరకలేదు శేఖరల తప్ప. అందుకే ఆలిత 'శేఖవానికి చాలా చేరువ ఆయింది. ఎవ్వరికీ ఇవ్వకులడా దాచుకునే చలం పుస్త కాలు శేఫరానికి మాతం ఇచ్చింది.

కొన్నాళ్ళకి శేృరల పెళ్ళి [ప్రస క్రి ఎఠాడు, లలిశ చాలా ఆలోచిం చింది-” శేఖరలి మంచివాడే, సున్నితలగా విశాలంగా అలోచించగలఅవాడే. కొసీ పెకి కనిపించే అభి పొాయాఅన్నీ చొాలామళంది జీవితంలో ఆచరించే సరికి రకరకాల బఆహీనతలకీ నమ్మకాలకీ బానిసలౌోతారు, మాటల్లోనే గానీ---మనుషులు సంస్కారం లేక జీఎతొలు నరకం చేస్తారు. ఆలాలటివాడే అవుతాడా ఇతను * అని తర్కిలచుకొంది.

బ్రీవితం ఎవర్నెలా మారుస్తుందో ఇప్పుడెలా తెలుసుందీ అడుగు సాగాలి, ఉన్నచోటే జడుస్తూ కూర్చుంటే జీవితం స్త ంభిసుంది, ఎప్పుడేం జరిగినా ధైర్యంగా నిఅబడాలి. కేరీ అన్‌ అలితా $? అనుకుని పెళ్ళికి వొప్పుకుందిం

తిర్వాత శేఖరం విళాఖపట్న ౭లో కలక్ట్‌ రాఫీసులో సైనోగా జతొయిన్‌ అయ్యాడు. ఏడాది నుంచీ ఇద్దరూ చాలా అన్యోన్యంగా కాపరం చేసు న్నారు, శేఫరల పెళ్ళికి ముందు ఒకలాగ్య పెళ్ళ్గమింల తర్వాత ఒకలాగ మారలేదు. అప్పుడెంత విశాలమెని భావాఆతో ఉన్నాడో, ఇప్పుడూ ఆప అభిపాయాలతో ఉన్నాడు, కొ త్తలో ఆతను అలితను “లల్ల అని పిలిచేవాడు,

“అల్రీలేదు, పిల్లీలేదు హాయిగా అఆలిత అనే పిలుద్దూ 1 ఆంది అలిత.

“అలా కొటోయ్‌ ః పెళ్ళాన్ని ముద్దుగా పిల్చుకోటానికి తప్పకుండా షార్టుకట్టు ఉండాలి. చూడు ? నీ పేరు ఎలాగ్లెైనా కుదించి నీకు నచ్చేలాగ వేస్తాను” అని కాయితల, పెన్సిలూ తీసుకుని *లలితొ అని రాళాడు,

ర*అగనాయక మ్మ వీ49

“లలీ$ొ అని పిల్చి చూళొడు. బాగులేదు.

“భిత్రా 1 ,... బాగులేదు,

“తలా ₹ో....బాగులేదుం

“లతా; హా; దొరికింది. ఎంత స్వీట్‌గా వులదోయ్‌,. ఆతా; కమాన్‌ $ అని కేకలెట్టాడు.

అప్పట్నించీ అలితని శేఖరం చాలా [పియంగా “లతా?” అని పీలుసాడు. తనని కూడా పేరుతో పిఆవ ముఠలళడు, అలిత మొదటో సిగు పడినా ఆలాగే అలవాటు చేసుకుందిం గా గ

శేఖరం అలితకి చారా పనుల్లో సాయఠల శేస్తాడు. తనకి థాళీగా వున్నప్పుడు వొంటింబ్లో కూర్చుని ౨బుర్లు చెప్తాడు ఎక్కడికైనా. వెళ్ళా అంటే లలిత ఏం బట్టలు వేసుకో*లో తనే సెలక్ట్‌ చేసి తీసి పెడతాడు. "అసలు నీ శీరకీ, జౌ కెట్టుకీ మేచ్‌ అయిళదా లేదా అం చూస్కుఠలటావు, ఆఅండేకాదు. బీ బట్టలకీ. నా బటఆకీ మేచిలగ్‌ కూడా వంవాలొ అంటాడు.

"ఇది మరీ బావుంది. ఇద్దరూ యూనిఫారమ్‌ వేసుకున్నట్టు వుండె అన్నమాట.”

“కొంచెం అలాగే వుండాలి. నువ్వు ఎ్యరటి బీర కట్టుకుంటావు, నేను నీలం పేంటు వేసుకుని, యిద్దరం పక్క పక్కన నడుసోంటే చూసే వాళ్ళకి తన్నాఅని పించిదూ * అంచేత నువ్వు తెల్లటి బీర కట్టుకులటే నేనూ తెర్పపాంటే వేసుకోవాలి.”

“ఆరలా వుంచు, ఇంకో ఫాయింటుంది. అసలు నేను కూడా 'సీంటులే వేసుకుంటే *ో

తన్చగ్‌, ఎప్పట్నించీ + నావి మాతం ఎరువడక్కు..”

అన్ఫేన్సే కుట్టించుకుంటానోయ్‌ బస్సు దగ్గిరికి పరిగెతాలంటే ఈ చీరలో చావు. పోనీ బస్సువాళ్ళయితే వాళ్ళ టిక్కాట్టు కోసలి అయినా ఆపుతా రనుకో. దొంగాడొచ్చినా .... తాగినవాడొచ్చినా 4464

“దొంగాడాసే పరిగెత్తక తప్పదనుకో. తాగినాడొస్తే మ్మాతల పరిగెత్త క్కిర్లేదు. బాగా దగ్గిరికి రానిచ్చి, వెనక్కి. తో సేయ. వాడి కసలు బలం వుంగదు. మర్చిపోకు సుమ । ఈ భాగ్యానికి 'పీంటు తొడగాలా +”

82

వీఠ0 అలధకార్‌ లలో

“ఆలబే వశ అదికాదు. అసలు గాంధీ గా రేమన్నారూ ? మన బట్టలు మన పనిపాటలకి అడ్డం రాకూడదన్నారు. గుడ్డలు కాళ్ళకి జేశులకీ లుంగలు పడకూడ దన్నారు. తెలిసిందా ౪

“" రెలిసిలది. చలల ఏమన్నాడూ ల

“గుడ్డలు విప్పుకుని తిరగమన్నాడు +

“ఓహో ః అయితే నువ్విష్పు డెవరి పక్హతి మీద వీధిలో కొస్తావూ?”

“నా పద్ధతి మీదో అని అలిత తెల్లచీర కట్టుకుని ముస్తాబైంది.

రోజూ ఇద్దరూ కణంలో ఇల్లు సర్దుకుని తాళం పెట్టుకుని ఏ బీచ్‌కో.... ఏ సినిమాకో... (ఫండ్స్‌ యిళ్ళకో వెళ్ళిపోతారు. (పతి సాయంతం ఎక్కడికో వెళ్ళి కాస్సెపు తిరిగి రావల్సిందే. పదిగంటలవేళ యిల్లు చేరినా అలిత అన్నాలు వొడ్డిస్తోం టే శేఖరం..తనూ లలితా విడిచిన బట్టలు మడత పెట్టగల, పక్కలు సర్దడం, అన్నాలు దగ్గిర మంచినీళ్ళు తయారుచెయ్యడం లాంటి పపలు చే సేసాడుం ఇద్దరూ భోజనాలు చేసి కాస్సేపు డాబా మీచ తిరుగుతారు. తర్వాత హాయిగా యిద్దరూ ఒక్క మంచల మిదే పడుకుని.--ో*మనళల [సతిషణం సుఖపడటాసి కే పుట్టాల" అన్నంత హాయిగా గడుపుతారు,

ఒక వెన్నెఅరా తి, ః “సము దపొడ్డున, ఠం

“చలల అంటే నాకు వొళ్ళుమంట. ఆమాట నీతో అలటే పెళ్ళికి ములదే రామ్‌ రామ్‌ పాడేస్తావేమో నని....వూరుకున్నాను. నిజం తెలుసుకో అన్నాడు శేఖరం.

“అదే నిజమైతే ఆ రామ్‌ంామ్‌ ఇప్పుడే పొడేసాను. నువ్వూ తెలుసుకో అంది అలిత,

“నిజల లలితాః; చఆఅల నాకు చాలా విషయాలలో అరం కాలేదు (మైదానలి తీసుకో. అది గొప్ప రచనే గానీ. ..చివరికి నీందేశంయ్‌ ఏమిటి అని చాలా (పళ ఇలు అడిగాడు శీఖరల.

లలిత ఆలోచించి...-ోచలల నాహ్మ-.డా పూ ర్రిగా అరమయ్యాడను కోను, అయినా కొలతవరకూ నీ ఆనుమానాలు తీర్చగిలను. మొదట 44

రఠతగనాయక మ్మ వీర్‌! ఆమె దాంపత్యం ఎత 'పేఅవంగా, నిస్సారంగా సాగుతోందో చి తించాడు, అల్లాంటి పరిస్థితుల్లో---ఒక చితష్టన పరివిరన, ఒక [| కేమ కెరటల.. ముంచె తింది ఆమెని, అది క్షణికవై న కొమఠికాదు. ఆలంతపముందు ఆమె కున్న నమ్మ కాలనీ, విచక్షణా హైనాన్మ, పరువు మర్యాదల్నీ, సమసాన్నీ, అతి సునాయసంగా త్యజించగఆగడంి .... ఉత్త కామలవర్లి సాధ్యంకాదు.

“నా భరని నే నెలా వొదిలిపెళతాను?! ఈ సంబంధల* నే నెలా తెంచుకుంటాను +” అని అఆమకి లేగమాతమైనా అనిపించలేదు. అది ఉత్త సాఠిఘికణలిధ మే, శారీరక బంధమేగాసీ మానసికబంధల కాదు. ఆమెనీ కాళ గ తంగా భ ర్తతో ఐక్యఠ చెయ్యగలిగేంత బలీయమైన మధుర స్కృతులేవీలేవు అందుచేతనే ఆమె దౌంపత్యం విఫలమైంది. ఆమె యిష్టలకోసం,. ఆమె సంతో షం కోసల, ఆమె సుఖంకోసం ఆమె భ ర కొన్ని త్యాగాలు చెయ్యగలిగితే ఆమె తప్పకులడా అతనికి కట్టుబడి ఉండేది. ఇప్పుడు చెప్పు, లే చిపోయింది ఆలంటారుగాసీ ....ఎలదుకు లేచిపోయిలదో ఆలోచించు ”

కసే తీసికెళ్ళిన వాడేల నిర్వాకఠి శేళాడు *

“ోటలడు అప్పుడే అంతదూరంపోకు. కరీ, పొ తల్నీ మర్చిపో. ఆఅదలతా రెండో వృవహారం. అసలు ' మదానలి దివ మైన శులగారానుభవలి కోసల కానీ, కధకోసల రాసిందికాదు. వాళ్ళిదరి మధ్యా? సత్యమెన [పేమ చూడు. ఒకరిమీద వొకరు విశ్వాసం, ఓకరికోసం వొకరి త్యాగిల. వారి హృదయాలలో అ| పేమేయ ఆనందమూ, వారి అనుభవాల అనిర్వచనీయ మాధుర్గమూ. , .శుష్క్మమర్యాడలీ? , అల్పమైన కోరికలనీ దిక్కరించిన ధీరత్వమూ. , .[గహిలచుం అంతేగాదు, సెక్స్‌ | పకృతి అనుభవాలతో లీనమైపోవాలి. పచ్చిక మైదానాల్లో, నదీ తీరాల్లో, చెలో, పుష్లోం కొండల్లో కోనల్లో పక్షుల్లో పకుల్లాగ, జంతువుల్లో జంతువబ్తూగ సహజి (పక తిలో తాదాత్మ?ఠల చెందుతూ కంగారాన్ని శనీరాఅతోటీ, హుదయాతఆ తోటీ, గొప్పగా, దివగంగా, మహోన్నతంగా ఆఅనుభవిలచాలి. [పతీవ క్తి

జీవితంలో ఆలాంటి మధురానుభవాలు కొన్ని ఆయినా ఉలడాలి. చదువుల

వరల అఅధకొారలలో కోసఠిం ఉద్యోగాలకోసం, డబ్బుకోసం, పల క బడికోసంి ఏడుసాలి. ఖరీదు గలి బట్టలూ, నగలూ, అసులూ కోరుకుంటారిం వీటన్నింటికీ ఇచ్చిన విలువలో వందోవంతుకూడా శృంగార జీవితానకివ్వం. మనం ఎంత తు(దమైన బీవి తాలు అనుభవిస్తున్నామో మైదానం చెపే, ఆది అసత్యం అవుతుందా! .... ఇందాక నీ పశ్నకదూ ? ఆ తురకాడు ఇంకో దానీకోసం ఆ౮ంట పడతాడుం ఈమె. మొదట చాలా బాధపడుతుంది. ఈ రెండు విషయాలు కణిక మైన ఐఆహినతలు ఇద్దరూ వాటిని జయించారు: బఅహీనతిల్ని జయించ గలిగేంత [పేమ ఉందా లేదా అని చెప్పడంకోసమే కధ ఆ విధంగా నడిచింది.” ఈచదెొకి అతని మీద (పేమ అంటే ఒప్పుకోపచ్చు. ఆతనికి మాతం ఆఅలాలటి [ “పేమ ఏదీ * ఈయకి కడుపువసే ంంం ఎంత గొడవ చేసాడు ? ఆలాంటి ఆపద సమయలలో వదిలి వెళ్ళిపోతాడు, పషత్వంకాదూ 1”

“పసత్వమే. అందుకే చఅం గ్రీ మీద గొప్ప సొనుభూతితో ఆమె మానసిక శారీరక పరిస్థితుల్ని వర్ణించాడు. అంత పగవుగా [వవ ర్రించినవాడూ చివరికి...ఆమెని ఆమె యిస్టానికే వొదలి ఆమె లేని జీవితం భరించలేడు గనుక ,.. ఒిస్వార్థంతో కాశ్వ్యతలగా తప్పు కున్నాడు.”

“*డాసీ కఈమెకూడా యిలకో క్కు? రాణ్ఞీ | పేమిస్తుంది.”

“అవును | పేమిస్తుంది. ఆ [పేమ కామంతో | పారంభ మైంది ఎంత మా [తంకాదు. స్నేహంతో, కృతజ్ఞతతో . .. ఆతన్ని కరాళ పర్చలేని మంచి తనళతో. .. పెరుగుతుంది. [ పేమకి ఆంతేమిటి! ఎందరి మీదైనా | పేమ కలగవచ్చును. ఆ |పేమలో ఆమె శరీరాన్ని ఇవ్వబానికి కూడా సిద్ద పడింది. తనను [ కేమించేవాళ్ళకి, తను | కేమించే వాళ్ళకీ ఆమె సమ స్తల ఇవఃగందు. ఏదోకొంచెం [పేమ కఅగిడమే [| పేమకాదు. ఆ | పేమకోసఠ స్వేచ్చనీ, వ్య క్రిత్వాన్నీ, పాతి వత్యాన్నీ, [పొణాల్నీ ఓకరి పాదాల ముదు అఆర్బణ చెయ్యగలగాలి. | సేమే ఆ త్యాగం నేర్పుతుంది. చలల అనేక రచ

రోశఆగనాయక మ్మ £58 నల్లో లౌకికమైన ఆచారాలకు లొంగని సహజమైన మనస్థత్వాఅను చి తించాడు.”

“కానీ---జన సమూహంలో, కొన్ని హద్దులూ, ఆంకలూ, లేకపోతే సంఘానికి కూడా ఒక [కమశిక్షణ లేకపోతే, [పజఅకు కాలతి వుండదు. [శే మస్సూ ఉండదు.”

“అందుకే తప్పకుండా కొన్ని నియమాలూ. విలువలూ ఉండాలి. కానీ ఆఅఏి దొంగనీతులూ, అబద్దపు విలువలూ కాకూడదు. ఈ సీతులు పెపెకి కన్చించేచే, శరీరాన్ని బానిసత్వంతో బళధిలచేపీ ఆయినప్పుడు.... ఇవి ఉండ డం కన్నా లేకపోవటంలో మనుషలు చాలా సుఖపడతారు. మనుషల్ని చాలాసున్నీతంగా, మళ్మతించినట్టు, మాలిమిజేసుకోగలిగే విధంగా ఉండాలి, సంఘపు సీతులు, ఈ విషయాన్నే నిర్భయంగా, నిర్మా హమా[ఠిగా చెప్పా డని చలాన్ని సలఘల వెలివేసిందిో

“రాసీ. చఆల ఆంత తీ వవాది కొరురిడా,. యదార్హ సాంఘీక వ్యవస్థకి ఎడంగా వెగ్గపోకుండా, దీన్ని తీర్చిదిద్దటాని కెందుకు [(పయత్నించ కూడదు ?”

కథా [పయత్ని అచడఠ చలాని కిష్టంలేదు. దుర్నీతినీ, దురన్యా యాన్ని ...షాక్‌ చెయ్యడలి ఆయన నైజం. అందరం ఈ సాంఘిక వ్యవస్దకి ఎడంగాపోయి, రమ్యమ్రన వ్యవస్సని సృష్టిలచుకోవాలని ఆయన అభి పాయల, లోకంలో సుఖంగా జీవిలచటానికి కావలఎన ఆలోచనా సరళని ఆమన పు సకాలలో అందించాడు. (ప్రస్తుతం మానవులు అన భవిసోన్న నీతులూ, ఆచారాలూ, [పంపంచాన్నెలా కనాయికొట్టుగా మారుస్తున్నాయో చూపిఠ చాడు, ఆ ఉత్తమమైన గీతినీ (పేమనీ విలువల్నీ భోదించాడు. కానీ చలం వ్య కిత్వల, ఆదర్శల మన అలోచనల్లో అయినా లేక్క ఆయన చెప్పిల దేదైనా చాలా అసహజం అఎపిస్తుంది. మన విశ్వాశాఅనీ. సెంటిమెంట్‌ సీ | పళ్నించి, ఆర్హరహితమని తేల్చే చఆం స్వభావాన్ని ఆర్హం జేసుళనే విళా అఆత్వమూ, మనస్థయిర్గ్యమూ మనకి లేకు అది సంఘానికి చాలా కీనని పిస్తుంది. మన స్థాయి చేరటూనికి, లన స్ధానంనించి దిగఃపోవటమే చఆం చేసిన గొప్ప పొరపాటు,

ల్లీరథీ అఆ6థఢథకారఠఅలో

నునల రచయితతి మనసుల్లో [పవేశించి .... వా రేథ చెప్తున్నారో అర్జల చేసుకోవాలో అని ఓక గొప్ప రచయిత అనలేదా ! అయినాసరే .... మనల మన నమ్మకాలనించీ. ..మన స్టానంనించీ కదఠం. నూటికి నూరుపాళ్ళూ... నునం ఎవరో చెప్పినట్టు నచ్చినా నచ్చకపోయినా చెయ్యనక్కలర్లేదు. కానీ= = కొన్ని సత్యాలైనా స్వీకరించకూడదా ? చలం ....గ్మిహణీవితానికి వ్యతిరేకం అనటల శుద్దతప్పు, (కేమలేని గృహ జీవితానికి మ్మా! తే వ్యతి రేకఠలి. సులదరమైన, నిర్మఅమైన గృహ జీవితాన్నీ, దాలసత్య జీవితాన్నీ నిర్మిలచు కునే ఆనేకమైన నగ్నసత్యాలు మన కళ్ళముందు పెట్టాడు. వాటిని ఇముడ్చుకునే జ్జ కిలేక. చలాన్నే వెలేళాం...-.సాంఘికలగానూ, సాహిత్య పరంగానూ. నీ అభి పాయం చెప్పు శేఖరం. చలాన్ని ఇలాగేనా సన్నా నిలచాల్సింది 1”

శీఫరం మాట్లాడలేదు. ఆలితని తదేకలగా చూస్తున్నాడు. సము[దఠ హోరుపెకడుతోలది. చలదుడు దివ్యలగా వెలుగుతున్నాడు ఇసుక ధగధగ లాడుళతోలది.

అలిత ఆంది----

“శేఖరం ॥ నీకు పిచ్చిగా కనిపిస్తుందేమోగానీ, చఆఠలి ఆనే సూర్యుడు ఎప్పుడు నా హృదయాకాళంలో ఉదయిలచాడో, అనాడే నా అజానం, ఖీరు త్వల, నిస్పవాయత వ్రి-ాఅన్నీ చెల్లా చెదురయ్యాయి. వెలుగు అంటారే దాని'కేసి [పయాణించాలనే తహతహ పుట్టింది. చలలతో నాకెన్నో వై విధ్యా లున్నాయి. ఎన్నో భేదాభ్మిపాయాలున్నాయి. అయినా నేను చలాన్ని

ఆ ఒక్క [పశ్న। నేను ఇంకో శ్రీని కోరుకుంటే నువ్వు అంగీక రిసావా కిం

“అంగీకరించను ః కొనీ...అదే. సీకు ఆనలదమెతే, నీ ఆనందం కోసం, నిన్ను త్యాగల చెయ్యగలిగేంత [పేమని '(పసాదించాలి, నేను నువ్వుకూడా /”

విస్త్మయలగా చూశాడు శేఖరం.

న్‌ న్‌ ళ్‌

రోశఅగనోయక మ్మ లేలిరీ

"భీవితల మరీ డల్‌గా వెళోందోయ్‌ ; ఇదేఠ నచ్చలేదు నాకో అన్నాడొకసారి శీఖరం చిరాకుపడిపోతూ,

“*న్సరి ఎలా వుండాలి జీవితం *ొ అంది లలిత.

“అప్పుగప్పుడూ [పణయ కలహాలు రావాలి. రెండేసి రోజులు మాట్లాడుకోకులడా తిరగాలి. చివరికి బతిమాలళసుకుని, సుఖంగా, హాయిగా

“ఓహ్‌ అదన్నమాటొ అంటూ అలిత బుగ్గన వేలుపెట్టుకుని దీరలగా ఆలోచిలచింది--” ఎడబా టెన్నిరోజులులడా లన్నావూ ? వారల రోజులా క్‌

"అమ్మో వొద్దు రెండు రోజులు ఛాలు, పోనీ మూడురోజులైతే విరూం బాగానే వులటులది. అ౨తకన్నా దాబకూడదు.”

“ఆఅమికే సరే ఒక్కపూట కూరలో గుప్పెడు వుప్పుపోళానంటే నువే తలదనాలు తొక్కుతావు ఇది వళకాయ కూంవా? వుప్పు పచ్చా" ? అనీ తర్కబొణా లొదులుతావు. నా యిష్టం వచ్చినట్టు వొండుతాను. తింటే తిను పోతే పో అలటాను. మూడురోజుల ఎడబాటుకా ఘాటు చాఅదూ 1

ఛఃథధః ఆన్నంమీదా కు-రమీధా దెబ్బలాట మోటు పద్దతి. ఉప్ప ఒడ అఆధారపడకులిడా నాజూగ్గా సున్నితంగా, [పణయ కఠవహల స్పష్టించలేవూ 1 పెద్ద చదువు చదివావు ఎందుళూ

“మళ్ళా ఆలోచిస్తాగులడు. ఆ....తెలిసింది. మువ్వల వద్దాణల శేయిస్తేగానీ మొహఠ చూడనని పేచీ పెట్టనా ?”

"చచ్చాను ఎవడబ్బ సొము శ్ర లెచ్చి సీకు వడ్డాణాలూ, కలంణొలూ 444, శేయిలచనూ + అయినా [పేయసీ : నా బొహుబింధబు నీకు వడ్డాణం దా”

“అమ్మా ఇలాలటి కబుర్లు చెప్పి నన్ను మభ్య పెెలేవు. సాయం [తానికల్లా వడ్డాణఠి శేయిలదు. లేకపోతే రాణీగొరు వేరే గదిలో తలుపులు వీడాయిలచుకుని శయనిస్తారు.”

“భధ । భః ఏలి ఆడదానివి ! వడ్డాణలి కోసం మొగుడ్డి వొదులు కులటావా *ో

56 అ౦ధకారఅలలొ

“*సత్రోషంగా నోదులు కుంటాను, వడ్డాణలి కన్నా మొగుడు ఖరీదా ఏమిటీ ?ో

*వీదీ మళ్ళా అను. అన్నావో సళ్ళు రాలగొడతాను, చెప్పు ఒలటెడు నగిఅకన్నా, జీవితంకన్నా, (ప్రపలచలకన్న నేనే నీక్సు ఎక్కువని చెప్పు ఒప్పేసుకో”

"ధస్తే ఒప్పుకోను. నా కలాలటి ఆబద్దాలు బాతకావుుో

శీృఫరల అలితని కొరకొరా చూశాడు,

“నూడు $ ముహూం ఎలావుందో

జని మొహఠికన్నా బాగానే ఉందిలే”

“ఎవర్నయినా అడుగదామా ?”

“ఎవర్నీ అడగక్కర్లేదు. నాకే తెలుసు నా మొహం చూసి మూర్చ హో మరీ 'పెళ్ళిచేసుకున్నావు.”

ో*దాలా తప్పు చేళానుం పళ్ళొతాపంతొ దగ్గమౌతున్నాను. ఉ త్తగొడ్డు, ఏవీ తెలీదు. అన్నీ నేనే చెప్పాలి. చెలపమిద గిట్టిగా గిర్జావనో, 'పెదాం మీద గట్టిగా కొరికాననో పేచీ పెట్టరాదూ ? అలిగి పడుకోరాదూ ? నేనే బతిమాలు కుఠటాను కదా”

“సారీ డియర్‌ ; ఇక నేర్చుకుంటాను. కాసేపు మనం సీరియస్‌గా మాట్లాడుకుందాం. శేఖరం నాకు వుద్యోగల చేద్దామని వులది. అని [పస క్రి మార్చిలది అలిత.

కప్పి ఉద్యోగం ఫొ అని అదిరిపడ్డాడు శేఖరం.

*ఏద్ర దొరికితే ఆది.”

“నేను బొకీత్తిగా సోమరిగా కాలం గిడుపుతున్నాను. ఇంటిపని ఎంత 'సిపుంటుంది. తర్వాత రోజంతా ఖాళీ నాకేం తో చకులడా వుళది ఏదెనా చిన్న ఉట్యోగల చేస్తే బావుంటుందేమో” ఆంది లలిత, క

శీఖరం ఒప్పుకోలేదు... సీ కెందు కంత (శమ, ఉద్యోగల అలటే షోగ్గావెళ్ళి రావడల అనుకున్నావా ? చచ్చే చాకిరీ చెయ్యాలి. మళ్ళా యిళలటి దగ్గరా నువ్వే చేసుకోవాలి. నీ ఆరోగ్యం పాడౌతుంది ఇప్పుడున్న సుఖం ఉండదు” అన్నాడు.

రఠతగినాయక మ్మ 25?

“*నమ్సరి నాకేం తోచటలలేదు రోజఠ9కా.*ో

“ఆర్మజీ నేర్చుకో”

“మద్దెఆ నేర్చుకుంటే బావులటులది నీ వీపుమీదళో

కోసా'క్రేల అభ్యలితరం లేదు, నా వీపు జన్మ ధన్యమౌతులది.”

“దాల్చగానీ చెప్పూ | నేను ఉద్యోగం చేసానలటే నీ కెందు కిష్టల లేదు ? ఆపదాని స్వతం తాన్ని అరికట్టవాదని లేక్చరిచ్చావే | నమ్మి నేను మోసపోయాను”ొ అంది లలిత నిష్టూరలగా,

“అదిగో నువ్వు నన్ను అపార్దం చేసుకులిటున్నావు. సరే; సీ ఖర్మ నీది. ఏం ఉద్యోగం చేస్తావో చెమ్యు.. నావి రెండు షరతులు, ఉల్నోగం స్వతం తలగా, నికాయితీగా సంపాదిలచుకో స్నేహతుల్నిగానీ, బంధువుల్ని గాని సహాయం అడక్కు అలచాలివ్వకుం.”

“స చే । రెండోది *”

“ది మరీ కష్టఠ. సరిగ్గా విను, నాతో నువ్వు ఎప్పట్లాగే హాయిగా గడపాలి. సెసిమాలకీ, ఒచ్‌కీ ఒస్తూ ఉండాలి. 'అమ్మో :ః అలసి పోయాను. కాళ్ళు నొప్పి, చేతులు నొప్పి, నడుల నొప్పి, గిడుంనొప్పి అని ఎత్తులేసి దూరంగా సడుకున్నావో ఒప్పుకోను.”

“ఏం చేస్తావో శిల

“పళ్ళు రాఅగొడతాను ;”

“ఆబ్బా ॥ ఏఠి మొగాడండీ । పళ్ళు రాలగొట్టి హడలుగొక్రే మొగాడు ఇప్పుడిలా అంటావుగాని కాళ్ళ నొప్పన్నా, చేతులు నొప్పన్నా కలగారు పడుతూ నువ్వే సేవలు చేసావు"

“ోఆ( చూద్దువుగాని. = -ఆలలేగాని నువ్వు ఉట్యోగల మానవన్న మాట *”

“అన్నమాటే, మళ్ళీ విను, రేపే రాణీగారు ఉద్యోగాన్వేషణకి బయల్దేరతారు” అని (పక టిలచింది అలిత. శేఖరం అలిగి పడుకున్నాడు. ఖః ఫ ఫి

88]

256 అఅలధకార౦లో

అలిత నెలరోజుల్లో ఓక గుమసొ ఉద్యోగానికి ఇంటర్వ్యూ కెళ్ళింది. ఆ ఉట్యోగానికి ఇవవయ్యేడుగురు మొగాళ్ళూ, నలుగురు ఆడవాళ్ళూ ఒచ్చారు అలితకి ఆశ్చర్యల వేసింది. ఆ ఉద్యోగల అలితకి రాలేదు. మరో పదిహేను రోజుల్లో ఇంకో ఇంటర్వ్యూ కెళ్ళింది. ఆక్కడ ముమ్ఫైమందికి పెగా ఉన్నారు. మొగాళ్ళు. వాళ్ళంతా నిరాళా నిస్పృహలతో కనిపించారు. మహా పెన్నిధికోసల ఎదురు చూసోన్న దౌర్భాగ్యుల్లాగా ఉన్నారు.

అలితకి చాలా బాధ కలిగిందిలాో శేఖరం $ దేశల ఎలా ఉందో చూశావా ? ఎంతెంత తెలివై నవాళ్ళు, ఎంతెంత చురుకై నవాళ్ళూ చెయ్యడని కేపనీ దొరక్క, రోజు గడవక్క ఎలా కృఠిగిపోతున్నారో :ః వాళ్ళందరికీ తగిన అవకాశాలు కల్పిస్తే ఎంత బాగుపడతారు; ఎలత సుఖపడతారు $” అంది ఇలటికొచ్చి.

“అప్పుడే నువ్వేం చూకావు ? దేశంలో ఎన్ని అక్షఅమంది బికార్డు ఉన్నారో | ఆప్పుడే సీకేం తెలిసింది * అన్నాడు శీఖరల.

“ఆయితే వీళ్ళందరికీ పను లెప్పుడు దొరుకుతాయి ?”

ోటలత గొప్ప (పభుత ంలి ఓచ్చినప్పుడు, అందరికీ పనులు చూపించటమే ధ్యేయంగా పెట్టుకున్నప్పుడు, ఆసలు అతా! ఆస్తులన్నీ [పభుత్వాధీనంలో ఉండాలి. ఆ [పభుత్వాన్ని ఎన్నుకునే హక్కు మ్మాతల ఎప్పుడూ [ప్రజలకే ఉండాలి"

"బాగానే ఉంది నీ సిద్దాంతం. (పజలకి అంత జానం ఉండేడిసే. ౦8 ఈ బాధ లెలదుకొసాయి శి

“ఒసుంది లతా ః బాధలు మితిమురినప్పుడు, సహాజంగా పుట్టు కొసుందా బ్టానం, కష్టాలోంచే, బాధల్లోంచే విష్ణవాలొస్తాయి.”

“*స రే ఆవంతా ఎప్పుడో జరుగుతుంది ।! ఇప్పటి సమస్యకి పరి మ్కాారల ఏమిటి ? ఉద్యోగాలు దొరక్కపోతే ఈ కొలతల వాళ +తా ఎలా [బతకాలి?”

నా అభి పాయల ఏమిటంటే... [పతి వ్యక్తికి రెండు క _ర్తవ్యా లున్నాయి. ఒకటి--- ఇప్పటి పరిస్థతినిబట్టి ఎపరిదారి వాళ్ళు చూసు కోనటల, రెండో దేవిటలటే-- ఈ పరిస్థితులే ఎల్లకాలం ఉండటానికీ

ర ళఅగనాయక న్కు లీ5్‌ 9 వీలేకుండా, ఆందరికీ న్యాయం చెయ్యగిఆ | పధుత్వల రావటానికి వీలుగా తన ఓటుహక్కు- వినియోగించటం.”

“మొదటి సంగతి వివరంగా చెప్పు. ఎవరిదారి వాళ్ళు చూసుకోవా అంటే ఏం చెయ్యాఅంటావు నో

“ఏం చెయ్యాలల టే.....వెనక ఏ మ్మాతం భూములూ, ఆస్తులూ ఉన్నా ఉద్యోగాలకి రాకూడదు. వ్యవసాయానికో, వ్యాపారానికో ఏమా[తఠి అవకాళాలున్నా, స్వతం తంగా ఏదన్నా చేసుకు [బతక గలిగే శ క్తి ఉంటే- [పభుత్వం ఇచ్చే ఉద్యోగాలమీద ఆళ పెట్టుకో కూడదు. అసులున్నవాళ్ళీ పెద్ద పెద్ద ఉద్యోగాలు చేయటలఅ చూస్తూనే ఉన్నాలి కదా +

“ఆయితే నువ్వుకూడా ఉద్యోగం మానేసి, ఏదైనా వ్యాపారఠి పెట్టరాదూ $....ఆ మాతం [(బతకలేమా శ

నాకా ఆలోచన ఎప్పట్నుంచో వంది, ఇంకొ కొన్నాళ్ళు ఉద్యోగం జేసి డబ్బు కూడబెట్టాలి. వైపు ఇన్‌స్టిట్యూట్‌ పెడదామని ఉంది. నువ్వు వైపు నేర్చుకో అతా । మన మిప్పరల ఇన్‌ స్టిట్యూట్‌ నడుపుకున్నామంటే దర్జాగా | బతికేస్తాం.”

“న్య రే + ఇందాకటి సంగతి చెప్ప ఓటు వెయ్యడం అన్నావు రాజకీయ చై తన్యం లేని ఓటర్లు ఎన్నో కోట్టమలది వుండగా మంచి [పభుత్వ ఎలా వొచ్చేస్తుంది 1”

తర౮ాజకీయ చైతన్యం వున్న వొక్క వ్య క్తివల్లి వందమలది [ప్రభా వితం కావచ్చుకదా ? నువ్వు గుమాస్తాగిరీకోసం కఠఅలు కనకపోతే ఆలాలటి దేటో చెయ్యరాదూ 1... నీ ఓటు నువ్వు తెలివిగా వినియోగించుకో, సీ స్నేహితులో వాదించి, వొవ్చీలచి, వేయించు. ఇంకా నీకు ళ కి వుంటే రాజకీయాల్లోకి దిగి | పజల్ని | పభావితం చెయ్యి. కొన్ని వేలమళలది, కొన్ని దళాబ్దాఅపాటు (శమిస్తే కదా... పజల్లో చిన్న చైతన్య కెరటం లేసుంది.”

అలిత బాలా ఆలోచించింది---'శేఖరం మాటంన్నీ ఆమె వెయ గల పని వొక్కటే. ఇంక ఇంటరూ $)లికీ వెళ్ళికిపోవడల. కాస్తీ రెండ ఇరిటర్వ్యూలోనే ఆమె 'సెలఅక్టయింది. అర్షర్‌ ఎ కూడా వొచ్చాయి.

లీ60 అఆ౪ఆఢకారఠ6 లో

“నా కిప్పుడు ఉద్యోగం చెయ్యాల్సిన అవసరంలేదు. ఈ ఉట్యో గల ఒక పేద నిరుద్యోగికి అభిస్తే సంతోషిస్తాన” అని రాసి పడేసింది. ఆశఫీసర్‌కి.

ఆలిత జేసిన పనికి శేఖరం చాలా సంతోషిఠ6చాడు,

“లలితా | నువ్వెలతో గిర్వపడవలసిన పని జేశావుో అన్నాడు,

“ఉండవోయ్‌ । నీ అభివందనా లెవడిక్కా-వాలి 1 డబ్బు సంపా దిద్దొమనుకున్నాను. అయింది కాదో అని బుగ్గన చెయ్యి పెట్టుకుని విచా రించిలదీ అలిత.

“నా డబ్బు సీదికాదా ః కావాలంటే నీకే అధారిటీ యిస్తాను. నా జీతల నువ్వే తెచ్చుకో అన్నాడు శేఖరం,

అప్పట్నించీ అఆలిత లైపూ, షార్టు హేలడూ నేర్చుకుంటోలది. 'పెపులో ఒక పరిక్ష కూడా ప్యాసెలదిం

వ ఫ్ర ఖి

అలితకీ సుందరమ్మకి చాలా స్నేహం, కచ్ళలేని గోపీని చూసినా జీవితాని కే మార్పూలేని సీతని చూసినా అలితకి చాలా జాలి. అలీతా, అలిత మొగుడూ ఉండే తీరు చూస్తే సుందరమ్మకి చాలా ఆశ్చగ్యం, లలిత రా తికూడా విధిగా స్నానం శేసులది. ఇన బీర కట్టుకులటుళది. 'సెలటు రాసుకులటులది. మొగుణ్ణి ఎప్పుడూ కొత్ర మనిషిని చూసినట్టు చూస్తూ వుంటుంది. ఆ మొగుణ్ణి గురించి ఎంతో ( పేమతో నవ్వుతూ మాట్లాడు తుంది. అదలతా సుందరమ్మకి ఆళ్ళర్య6 తక్‌ ఆయన '౩ప్పుడూ కోపల రాదా? ఓ రూపాయి అడుగుతావనుకో, ఇచ్చేసాడు కదూ*శో అని అడుగుతుంది లలితని.

"డబ్బు ఎంత కావాఅన్నా ఆయన్ని అడగను. పెట్టోంచి నేనే తీసుకుంటాను” అంది అలిత ఓసారి.

సులదరమ్మ మొదట నమ్మలేరు, దాళ్ళ సంసొరం తీరు చూసోంటే అఆలిత ఆబద్ధమాడిందని తెలిసింది.

రఠతగనాయక మ్మ ల్రీడ్రి |

అపి రిద్దరూ ఎప్పుడూ ఓక్క. మంచం మీదే పడుకుంటారా + అని అడిగింది సుందరమ్మ ఒకసారి,

అలిత సిగ్గుపడి “పిల్లలతో యిప్పుడు పవీలుకాదేమో గానీ... మీరు మ్మాతలి పడుకునేవారు కారా అక్కయ్యగారూ * ఆంది.

“సరి, ఆంత అచ్చటా ముచ్చటా మా యిద్దరి మధ్యా ఎన్నడూ లేదమ్మా” అంటూ అలిత వినటానికి సిస్రపథ.తోన్నా సుందరమ్మ తన కాపరల రహస్యాఅన్నీ చెప్పేసుంది.

సుందరమ్మకి ఏసు కాంతిలేదని అలితకి జాలి. సుందరమ్మ దగ్గిర సింహాచలం రెండేళ్ళనించీ పళచేస్తోంది. ఆది సుందరమ్మ కి చెలికతె లాలటిదే, జీతం నాలుగు రూపాయలే గా) కాథీనీళ్ళకి ఆశపడి అది చెయ్యని పని లేదు అసలు దాని మనసే మంచిది. సులదరమ్మ ఏల చెప్పినా విశ్వాసంగా చేస్తుంది. దాని మొగుడు రిక్షా తోలుకుంటాడు. రోజుకి రెండుమూడు సొక్టు సుందరమ్మ గారి యింటి ములఠలదుకు వచ్చి రికా మువ్వలు మోగిస్తూ పెళ్ళాన్ని పిలుసాడు. అది ఎంత పనిలోవున్నా తోమే గిన్నెలు ఒదిలేసి, చేతిలో చీపురు విసిరేసి వీధిలోకి పరి గెడుతుంది. ఏ ముక్డీ పొట్టమో, ఏ పువ్వుల దండో యిస్తాడు. అవి అందు కుని వాడు వీధి మళ్ళేవరకూ చూసి ముసిముసి నవ్వుల్లో యింట్లోకి వస్తుంది.

వాణ్ణీ చూసే నీ ఒళ్ళిందుకే ఆలా పొంగిపోతులదీ * అంటుంది సుందరమ్మ.

"ఆడు లేశపోతే నా కేటుందమ్మా 1” అంటుంది సింహాచలం సిగ్త పడుతోనే.

దొని మాటలు సులదరమ్మ కెప్పుడూ అర్హం కానట్రే వుంటాయి. “"పిచ్చిముండా మొగుడు మొగుడని మురిసి చసావు” అలటుంది మళ్ళీ.

సిలహాచలాని 3ందుకో ఓఒక్కోనాడు మొగుడీుుద కోపం వసుళది. రిక్టా ఎంత పిలుసోన్నా వీరిలోకి తొంగి చూడదు. వాడూ కోపంగా వెళ్ళి పోతాడు. చీకటి పడేసరికి యిద్దరూఎక్కడి వాళ్ళక్కడే. రాజీ పడిపోతారు. వాడు రిక్షా తీసుకొస్తే, ఇది కులుకుతూ ఎక్కి. వెళ్ళిపోతుంది,

లీ6లి అ౦అఢకారలలో

తోస్పిన్సి కున్నపాటి సుఖల లేదుకదా నాకీ అనుకుంటుంది సుంద రమ్మ,

సుందరమ్మ మనసులో దుభ్ధం, మాటల్లో బాధా అలితని చాలా చలింపజేస్తాయి---” ఈవిడ జీవితం ఎల్లా బాగుపడుతుంది + రామ్మూరి గారి మనస్సులో [కేమ అనేది ఎప్పటికైనా ఉదయిస్తుందా * అని ఆలో చిస్తులది. శరం ఇంట్లో వున్నపుడు రామ్మూర్తి ఎప్పుడైనా వచ్చి కూర్చుంటాడు. తెలిసీ తెలియని రాజకీయాలూ, ఇతర దేశాల విషయాలూ మాట్లాడతాడు.

ఒకిసారి శేఖరం-లఅలిత చీరలు ఇన్రీ చేసోంటే రామ్మూ రి వచ్చి చాలా ఆశ్చర్యంగా చూసి, వెటకారలగా......- ఆదవాళ్ళ గుడ్డలు మ్సీర్ర ఇన్ర్రీ చెయ్యటఅ ఏమిటండీ *ో అన్నాడు నవు౧తూ,

శరం కూడా నవ్వి--- “అక్ష వాళ 7 చీరలూ, అలగొలూ అవీ ఇచ్చీ జేసి పెడితేనే, వాళ్ళకి కాస దయ కలుగుతుందండీ మన మీద. అంబేనా అతా *ో అన్నాడు లలితని కొంటెచూపు చూసూ,

*నాక్కా దు, రామ్మూ ర్రిగారికి బోధిలచలడి. ఓప్పుకులటారేమో చూద్దాం. మా బావ కూడా మా అక్క చీరలవీ ఇన్రీ చేసేవాడు గానీ, బయటి వాళ్ళివరైనా ఒచ్చేసరికి, తప్పుపని చేసోన్న దాడిలాగా, ఆ వీరఅవీ బల అడుక్కి. గెంటేసి, తన చొక్కానో, 'పీంటునో మడతలు పెడు తోన్నట్టు నటింజేవాడుోొ ఆంది అలిత నవు క్‌తూం

“అవును మరి ః ఎవరైనా చూస్తే ఏమైనా అనుకుంటా రేమోనని...”

అలితొ, శేఖరల కొంచెం నవ్వుకుని ఊరుకున్నారు. రామ్మూ కి అలితని చూసే ఎందుకో చాలా ఆశ్చర్యంగా వుంటుంది. శేఖరంతో మాట్లాడి నంత దొరవగానూ ఆ*తతో మాట్లాడతాడు. అఆలితే అతనితో సలభాషణ 'పెరగనివ్వదు. అతనంటే అలితకి బాలా కోపం,

ఒకసారి రామ్మూర్రి పెద్దకొడుకుని చాలా రాక్షసంగా బాదుతోం టే. లలిత పరిగెత్తుకు వెళ్ళి అతనితో పోట్లాట పెట్టుకుంది (తినాధరావూ, సనాతనళాన్త్రీ _ మేష్టారింట్లోంచి ఐదు రూపాయలు తీసుకుపోయి,

రీ అగనాయకమ్మ లీ68 మ్యాట్నీ చూసి, టోసెలూ, బస్‌[కీలలూ తిని పావలా డబ్బులో ఇంటి కొచ్చాడంట, (తినాధరావు నడిగితే... *ళాస్తి డబ్బులు తెమ్మున్నాడని బావురు మన్నాట్ట.'ళొాని నడీగితే ముందు కొంచెం ఆబద్ధమాడీ త669 కొట్టనని మాట యిచ్చాక వొప్పుకు న్నాట్ట అదీ విషయం,

“చ్చూడండి. [తినాధరావు చిన్నవాడు కదా? వాడికి తెలియకపోతే వ్రీడ్రి జ్ఞానం ఏమయింది పరాయివాళ్ళ డబ్బు ఐదు రూపాయలు తీసుకు పోయి ఖర్చు తేసేసాడా? ఐన్‌|కీంలు తించాడా ? ఐస్మ్‌ కీలలు....” అంటూ రామ్మూర్తి అలిశతో చెప్తోనే కొడుకు జుట్టుపట్టి వొలగదీసి, గబగిబా వీపుసుద బాది కెప్పున అరుస్తోంటే నోరు నొక్కి. తిప్బటం సాగి9చాడు,

తం డి కొడుక్కి భయం చెవాన్నట్టుగాక, శ్మ్యతువు బద కసి తీర్చుకుంచోన్నట్టు కనిపించాడు రామ్మూర్తి. పేల్లలంతా బిక్కు మొహాలు పెట్టుకుని తూరంగా నించున్నారు--”అయ్యు. వాళ్ళ డబ్బెలదుకు ముట్టు కున్నావురా నాయనా కొ అని సుందరమ్మ తలపు దగ్గిర నిలబడి ఏడు సోంది. “ఆ పాడు తిళ్ళన్నీ ఎందుకు తిన్నావుంా అలితా ; చూడమ్మా వాడేనో తనేళాబో ఆనె కంగారు పడుతోంది.

అలిత భరించలేక __. రామ్మూ రిని కోపంగా చూస్తూ--- కట్టి, మీను మనుషులు కారూ 1 కొట్టనని మాట యిచ్చి, నిజం చెప్పించుకుని, వాడీ వొంటిమిద చెయ్యెలా వేళారు*+ చూడండి మీ కబంధ వాస్తాలో వొడీ నోరు నొక్కూతోలటే 4 వాడెంత దీశంగా నిస్సహాయంగా చూసున్నాడో ః ముందా చెయ్యి తియ్యండి. మీరసలు వాళి వొదంండో తని రామ్మూ రి చేతులు బలవంతంగా లాగి, శాబ్రాని పడిపించి, తను దిగ్గిరికి తీసుకుని. “ఏమంత ఘోరమైన నేరం చేశాడని గొడ్డుని బాదినట్టు బాదుతున్నారు!? ఐదు రూపాయలు పట్టుపపోయాడు. ఎందుకు పట్టుక పోయాడని ఆలో చించరేల మీరెన్నడైనా పిల్లల్ని సినిమాకి తీసి కళ్ళారా ? వాళ్ళకేం తినాలని వుఠటో అడిగి కొనిపెట్టా్యా? ఏం! మీఠు సీనిమాలు చూడ్డల లేదా 1... ఎస్‌ కీంలు తిసటంలీదా ? పిల్ల వెధవలకి మాతం ఏటు ఆకా ర్లదు. వాణ్ణి చూస్తే వాలిపడక,.. పైగా బాదుళున్నారు. బొదితే

2ర్రీశీ అఆ౦ధకారఠఅలలో కోరికలు తీరిపోతాయా + అంటూ చొరవగా... రొమ్మూర్తితో పోట్టాట వేసుకులది.

అఆలిశ మాటలికి రామ్మూ ర్తి కేసీ కోపం రాలేదు. మీకేం కెలీ దడీ, మొన్ననోసారి నా చొక్కాలో డబ్బులు రీళాడు. నా కడుపున పుట్టి పీడిలా దొలగ గాడిదవుతాడా *ొ అని ఎగిరాడు,

“కడుపున పుట్టినందుకు కాదు. మీ పెలపకం వల్ల అయితే అవు జాడు. అయినా చిన్నపిల్లాడు. తెలియక చేసెన పికి, అంతంత మాట అనకండి. వాడి కిన్నడూ వొక్క- పావలా డబ్బు లీివ్వనందుకూ, వొడీ ముద్దూ ముచ్చటా తీర్చనందుకూ ముందు మీరు సిగ్గు పడండి.

ో* ఏమిటండీ మరలా అఅటారూ ? వాడికేల లోటూ *”

*పఏ్టి లోటూ లేకపోతే పెహాయివాళ్ళ డిబ్బెందుకు ఖర్చు చేశాడు ”

"ఆదే నేనూ అంటున్నది. ఏల + ఇంట్లో తినటలలేదా * పస్తు లులటున్నాడా ॥ ఇంత చిన క! వయస్సులో సినిమాలు కావలా + ఇలాలటీ పోకిరీ వేషాలు మా యిళలటావంటా లేవు. ఇది నా కెంత అవమానల

అట గొప్పలూ ంంం మీ వంశథి గొప్పలూ అవతల పెబ్టండి, తాతల్నీ ముత్తాతల్నీ వుద్ధరించటానికి పాడీ కోరికలన్నీ త్యాగం చెయ్యడు. నం ప్ప ఓడ్త కోసల మీగొ ప్పలన్నీ త్యాగం చెయ్యండి. దాడు చెడ్డవాడవుతా డేమా అన్న బాధకన్నా, మీ గొ ప్పెక్కడ పోతుందోనన్న భయంతో వాణ్ణి మీరేం మార్చలేరు వీ (ప్రవ ర్తన వల్లి మీ మీద మీ పిల్లలకి (మేమా, గౌరవం కలగాలి గానీ, వాటి కోసం దండి*చి ఏం సాధిస్తారు *.... పిల్లలు తప్పుడు పనులు చేశారని గోఆ పెట్టటల కాదు. అలా చెయ్యాల్సిన అవసరం లేని పరిస్థి తుల్లో పెంచాలి వాళ్ళని"

రామ్మూరర్రి పొరుషపడి .__ “మీ పిల్లల్ని మీరెంత గొప్పగా

భ్‌ పెలంచుతారో మేమూ చూసాంలెండి* అన్నాడు.

“తప్పకులడా చూడండి. అనాధల కిచ్చినట్టు పిల్లలకి తిండీ గుద్దా యిచ్చి పెంచటమే పెలచదిలి అనుకోకండి. వీల్లలు చేసే ఆల్లిరీ తెలివి తక్కువ పనులూ, పిల్లలు తెచ్చే ఇబ్బందులూ, రష్టాలూ,

ర్‌ అగినూోయక్‌ మ్య లరల్‌

సహించి, ఓర్పుతో, దయతో, | పేమతో, వివేకంతో, పెంచాలనే చానంలేని వాళ్ళ కసలు పిల్లల్ని కనే హక్కు. లేదు. లోరంలో నేరాలూ, "అవినీతి, ఇంత పెచ్చు 'పెళగటానికి కారణఅ ఇంకేమిటో కాదు. మీలాంటి తల్లిదల డు అందరికన్నా. ,ంనేనూ పీల్లల్ని చాలా గొప్పగా 'పెంచగఅనుల ఏమను కున్నారో :” అని అలిత...గబగబా యింట్లోకి వెళ్ళిపోయింది.

ఆలి పోట్టాటలతా తెలటోయి చూస్తోన్న శేఎ5ం.తలుపులు మూసి ఇంట్లోకొసూ-_ోనీకేం మతిసోయందేవిటి అతా + ఆయన పిల్లల్ని ఆయన బాదుకుంటే నీ కెందుకూ అన్నాడు చిాగ్గా.

లలిత కోపంగా చూస్తా---ఆయన పిల్లల్ని ఆయన చంపుకుంటే కూడా మ.3ందు *ంటా-? చిన్నా వెధవని పట్టుకుని అలా బాదుతోంటే, తర్టి ఏ6 చెయ్యలేక ఏడ.సోంటే, ఎవరూ అడ్డుపడక పెగా నీకెలదు కట....౧ కెంయస 1? ఛీ; నువ్వమునా మనిషి ననుకున్నాను అని తల పట్టుకుని కూర్చుంది,

శే[రం రెండు నిముషా అటూ ఇటూ తికగి = నెమ్మదిగా అలిత దగ్గిరికి వొచ్చి పక పాసి తార్చుంటూ.----నాకు తెలి తరడుగుతానూ చలలి పిల్లల్ని పెంచటం అది కూడా ఏమన్నా రాకొడా * అన్నాడు,

కస్సుమంది అలి5__“ ౨౩6 రాశాడు. మీలాంటి మూర్చుఆకోసం. ,. రాక్షసుల కోసఏ ...నకఠ పిశాచాఆకోసం తనళో [పేమసి, దయనస్మీ సాను భూతి వెవజల్లుతూ, పిల్లల సౌఖ్యంకోసం సే రచ ఎకోసం, హక్కులకోసం, తపిస్తూ, ఏడుస్తూ రాళొడు, పిల్లల్ని ఉన్నతంగా పెఐచి, దివ్యమైన లోకాన్ని స్కృష్టించుకునే సౌనమలకా (పసాదిస్తూ రాశాడు, ఏం లాభం చదవక. అర్దం చేసుకోరు. ఎవ్వరికీ అక్క-న్షదు. చలం సెక్స్‌ రాస్తాడు, బూతు రానాడు, హోఫ్‌లస్‌ । పనికిరాడు. కక్ష తీర్చుకున్నాల శీఎరం

“చఅల వొక్కడే పిల్లలకి నిజమైన స్నేపాతుడు. ఆ సంగతి మనకే తేలదు. పిళ కేం చెపాం *! పోచాచా అని పిల్లలంతా సంతోషంగా పిఆ వాల్చింది చళ౮ాన్నే. తర్వాతే ఎవర్నయినా.”

84]

విరథ ఆంధకారలఅలో

టకు ఎసుకున్నాను అతా 1 పిల్తల్ని పెళచటఠి ఇంత గొప్పగా తెలిసి కూడా, పీల్లల్ని కనకపోవటం సీ నేరం. “చాచా చలం” అని పిలిపిఠచటాని కైనా ఓ చంటివాళ్ణీ (పసౌదింలాలి కదా నువ్వు! సీశెండుకో నామీవ దయ రాలేదు” అంటూ దిగులు పడ్డాతు శేధరం,

అలిత మఠ (తించినట్టు కోపల అంతా పోయు విరు నవ్వు నవ్విలది,

ఓకనాడు సుందరమ్మ సాయం త6 పూట కాస చెయ్యి ఖాళీ చేసు కునీ తల దువ్వుకులటూంటే గోపీ వీధిలోంచి ఏవో కవరు పట్టుకొచ్చాడు- ఆమ్మా | ఇది స్‌ కిమ్మని ఎవరో నా చేతిలో పెట్టారే 1” అన్నాడు, సుంద రమ్మ గోపీ చేతిలో తెల్లటి. కవరు చూసింది, అర్ధంకాక గబగబా చింపి ఆశ్చర్యంగా కాయితఠ విప్పెంది, పూసల్లాంటి అక్షరాలతో ఎవరో చాలా ఆందఠగా రాశారు,

“సు? దర మ్మగారికి సమస ట్రారించి. సప (3

ఇది చూస్తే మీకు చాలా కోపం వస్తుంది. కానీ కొన్ని నెలల నించీ నేను అలోచించి ఆలోచించి, చివరకి చాలా ధైర్యంచేసి, మీకు వచ్చే యిబ్బ౭దులుకూచా అడ్య పెట్టక, ఈ నాలుగు మాటలూ రాసున్నాను. నేనేం కోరతానో అనీ భయపడకండి నా మనసులో బాధ చెప్ప నివ్వండి. నేను దుర్మార్షుణీ కొదు. సంసార ప్రలని బాధించే వాణ్ణి కాము కానీ మీరు నా హ అవయం విఅడా, నా ఆలోచనల నిఠిడా, ఎంత బఅంగా నాటుకునా ఇదో స్పీక్సు తెలియదు. (వతిరో జూ మిమ్మల్ని కొంత సెపు చూసి నా జన్మ ధన్య చేసుకుంటున్నాను. ప్పి చొంటి కాంతులు గోడఅమీడ పడి తశతళ మెరవడం చూళాను, మీ పాదాలు మోపినచోట ఎరటి గులాబులు మొళలకె తటి చూశాను. మీ అందఠ మామూలు ఆడవాళ్ళ ఆంపఠల కాద్‌ు, సామాన్యులు వర్ణించగలిగే సౌందర్య కాదు, మీ కన్నుల్లో ఆర్జ్రతాా ఎప్పుడూ మీ చూపుల్లో దైన్యం, నా గుండెని కోత పెదుతూంటాయి. మిలాంటి స్రీ అమెరికాలో గానీ, ఇంగ్గండులోగానీ

రఠగనాయక మ్మ వగ వుంటే ఇంకా పెళ్ళికాని పిళ్లలాగ, పరిపూర్ణమైన అరోగ్యంతో , ఆనంచలతో [బతుకుతూ ఉండేది. నా వ్యెరిలో నేను మశ ఒకాన్ని తిడుతున్నా ననుకో కలడి. మనిషి...తనచుట్టూ ఆవరించుకున్న ఘోరమైన పరిస్థిళుల్లోంచి బయటపడే అవకాళాల్లేని ఏ దేళాన్నా యినా ఆసహ్వించు కుఠటాను నేర. మీరంటే నాకు ఊత్ర'సానుభూతి కాదు. మీకోసం, మీ | శేయస్సుకోనం, ఎప్పుడూ ఆలోచిస్తూ వుంటాను. నన్ను మీరు ఏదైనా ఆక్టాపిస్తే శిరసా వహించగఅను. ఇందులో నేను ఏ5 కల్చించి రాయటంలేదు. నా మనసు మీకు చెప్పి, మీకోసం ఏమైనా చెయ్యగలిగే దాసుడు ఒకడు వున్నాడని తెల్పటానికి మ్మాతమే రాశాను, క్షమించండి. ఇంకెప్పుడూ మీ కిరాంటి టీ త్రరాలు రాయను. మిమ్మల్ని భయ పెట్టను. ఒక్కమాట చెప్పనిన్వండి, షీ లాంటి భార్యకోసం నేను ఎన్ని జన్మలైనా సిరీశ్షేస్రాను. ఈ సాహ సానికి మీ మంచి మనసుతో మన్నించండి. నేకు ఎమ్‌. ఎ ఆఖరి సంవ త్సరల చదువుతున్నాను. నా పేరు రమజారావో

ఆదీ ఉ తరలి

సులడరమ్మ వొళ్ళంతా గజగజ వణుకుతోంది. ఇపుకోటానికి వీల్లే నంత దుఖలి వచ్చేసింది. ఆవు త్రరం మళ్ళీ మళ్ళీ చదివింది ఆశ్చర్యం వేసింది. కోపం వచ్చింది. ఉ తరాన్ని ముద్దు పెట్టుక 6ది.

ఆ రమణారావు సుందరమ్మకి తెలుసు. తమ యింటికి వెనక వరసలో వున్న మేడ వాళ్ళది. ఆతని తల్మడి పెద్ద డాక్టరు. అతనికి ఇరవై మూడేళ్ళు మిలచి వుండవు. తనని చూసున్నాడనికూడా తనెప్పుడూ కనిపెట్టలేదే | ఎంత తెగించి రాశాడు ః ఎపరి చేతుల్లో అన్నా పడితే ఎంత అల్లరి అయ్యే వాడు ః ఇలత గుండెల్పీసిన పనా +

సుందరమ్మకి ఆ ఉ త్తరల ఎక్కడ దాబాలో తోచలేదు. చింపెయ్య టానికి చేతులు రాలేదు. పోపుల పెట్లో పెట్టింది. మళ్ళా, ర్రీసి పప్వుడబ్బాలో అడుక్కి. పెట్టింది. 'పెరటివేపు కన్నెత్తి చూడకుండా దడదడలాడే గుండె అతో తిరిగింది. ఆ రాతి నుందరమ్మకి కఠలటీలువ రెప్ప వాలలేదు. తను ఎన్నడూ అనుభవిలంచనలత తృ ప్రిగావుంది మనసు. ఆందోళన గొనూ వుంది.

లీగ్రికి ఆఅలధకార అలో మళక్నాడు అలికసి చూస్తే అవు ర్తరంమాట ఎలాగైనా అలితకి ఛెప్పెయ్యాలని సుందరమ్మ మనసు తొందర పెట్టింది. ఎంత మందచలించు కు న్నా , వూరుకోలేకపోయింది.--*లలితా : సీకో ముక్క- చెబుతాను. ఎవ్వరి తోటీ చెప్పవుకదూ +” అంది, 46 చెప్పద్ద టే ఎందుకు చెబుతాను ఫతా నలేడు. చెప్పండి” ఆంది అలిత. “మళ్ళా ఎక్కడా అనకూడదు నుమీ । నీ కడుపులోనే పెట్టుకో “స్విర్రత్ర చై ప్పొాలా ఆఅక్కుయ్యుగారూ !” ఆంది అలిత నమ గక్‌ంగా, సుందరమ్మ పప్పుడబ్బాలోంచి పుళ్తరం తీసి లలిత చేతిలో పెట్టింది, అలిత అశ్పర్యపడుతూ ఉత్తరం చదివింది, సుందరమ్మ మొహం చూస్తూ--- సజల ఆక బ్రాయ్యగారూ : స్‌ు శాక ల దమైనవారు" అంది “నా మొహం అందంలే. ఎంతపని చేళాడో ? చూకాదా+ నిన్న ట్నులవీ నాకు నెమ్మది లేవనుకొ.” “ఆతనేం చెడ్డమాటలు రాయలేదు కదండీ ? పాపం అతనీ మనసు మీకు చెప్పాలని కఠపర పెడుతోంటే వం చేసాడు ౯" సుందరమ క్రై అలిత మాటలకు ఆళ్చర్యపోయి--”నువూ గ అలా ఆంటావేమిటి *? ఇలాంటి ఉత రాలూూసే ఏం వొరుగుతుంది ! ఇంతకీ ఏవి టరిటాడు ! నన్నేం చెయ్యమంటాడు 1...నా ఖర్మ గాకపోతే నాకీ | పారబ్ధం ఏవిటమ్మా ొ అని కంటినీరు పెట్టుకుంది. లలిశక కొంచెం నవ్వి “ోఅక్కయ్యగారూ ః ఇప్పుడేం ముంచుకు పోయిఅది ! ఎందుకలా కంగారుపడతారు ? అతనూ చిన్నవాడే ! మనసులో పున్నది వున్నట్టు రాసేశాడు. అతనిలా సాహనఆ చెయ్యగలిగితే చాలా మంది ఆడవాళ్ళూ, మొగవాళ్ళూ తమ కిష్టమైనవాళ్ళకి ఇలాంటి ఊ త్రరాలినో యీ రాస్తారు. చూడండి. పెళ్ళిగాని సీతకి రాళాడా నాకు రాశాడా $ మేకు థాశాడు, ఇది మీక్సు గా ప్పి కీ కుంది.

రఠతిగినాయకమ్మ వ్‌09

అన్ఫా గొప్ప మంక్షనద్దే వుంది. ఇప్పుడు నన్నేల చెయ్యమంటావు కో

“ఏలి చేసారు ? మళ్ళా జవాబు రాస్తారా ఫో

“భః నే నెందుకు రానానూ

“రాసే తప్పేం లేదండీ! మీ అభి పాయం ఏమిటో అరని కేం చెప్పాలో పోనీ ఒక వుత్తరం రాయండి. జ్యాగత్తగా కవరులో పెట్టి అతని

“అబ్బే! ఆది కాదమ్మా । ఎందు కొచ్చిన ఉ తరాలు? ఆసలు అత నా వుత్తరం ఎందుకు రాశాడో నాకు అంతుపట్టలేదు. అందుకే నీకు చూపించాను” అంది సుందరమ్మ-నిజంగానే ఆవు త్రరంలో రమణారావు ఏం రాళొడో బోధపడక,

అలిత ఆలోచించింది.--*నీమో. నాకూ సరిగ్గా తెలియటం లేదలడీ ః == ఆతనికి మీరంటే చాలా యిష్టంలా వుంది. ఉత యిష్టఠి ఎలా పులటుందిః మరు యిస్టపడితే మిమ్మల్ని ఎక్కడికైనా రీసుకు పోవడానికి సిస్హలిగొ వున్నా డముకుంటాను.”

యిల్లుమంది సుందరమ్మ గుండె

మరి పిల్లలో ని

అలిగ నిర్హాంతపోయి- ఏసు తొణకకుండా---- “పిళల్ని కీ దగ్గిరే వుంచుకోవచ్చు ననుకోలడి. వళారా 1” అంది.

సుందరమ్మ తల వొంచుకుని చిన్న పిల్తలాగ వెక్కి వెక్కి ఏడ్చింది.

ఆలిశ 'ెద్దతనం తెచ్చుకుని... -అక్కయ్యగారూ । భ । వఏమిటలిడీ? అసలిప్తు డేమైంది? ఎవడో ఊ తరం రాస్తే అద మీ తప్పా? మీరేరి వాడి కోసం, ఇల్లూ వాకిలీ వదిలేసి పరిగెడుతున్నారా ? ఎందుకలా బాధపడతారు? నా మాట వింటారా? ఈ ఉత్తరం చింపేసి మీరు మామూలుగా వుండండి” అని ఒంజగించింది,

సుందరమ్మ కొంచెం లేరుకుని- “మరి జవాబు రాయమన్నావుగా

జవాబు వొద్దు. ఏమీ వొద్దు ఒకవేళ ఈ ఉత్తరం ఏదో తొందరలో, ఆవేశంగా రాళాడనుకోండి, తర్వాత మీ అవాబు దగ్గిరుంచుకుని మనసు

వీ?0 అ౪అధకారల€లలో

( పీరేపిస్తే ఎందుకైనా సిద్ధమౌతాడు. ఇలాంటి వాటి గురించీ ఎక్కువ తర్కిలచుకోహూడదు, చింపేసున్నాను” అంటూ లలిత వుతరం చింపేసీ ఆ ముక్క-లన్ని పొయ్యిలో పోసింది.

సుందరమ్మ ఆ విషయం తేలిగ్గా మర్చిపోలేదు. “నా ఖర్మ యిళా కాలిందేమీ ? నన్ను కాస్త కనికరంతో చూసుకునే మొగుడు దొరకలేదేమీ ? సిలవాచలంపొటి చేళాను గానా?” అని తెగ తర్కించుకోటలి మొదలు పెట్టింది. ఏళ్ళ తరబడి భరించినా, మొగుడి (ప్రనర్తన ఏనాటి కానాడే కలపరల పుట్టిస్తోంది 1 తన గురిందీ, పిల్ణఆ గురిందీ తల్చుకుని తల్చుకుని అస్తమానూ ఏజవడథ మొదలు 'పెట్టిలది.

ఒకనాడు మధ్యాన్నల సుందరమ్మ మూర వొచ్చి పడిపోయింది. గోపీ ఏడుస్తూ లలిత దగ్గిరికి వెళ్ళి చెప్తే, అలిక గబగబా వొచ్చి చూసి సూరమ్మని పిల్చిలది. నలుగురు ఆడవాళ్ళూ చేవ సుందరమ్మని మంచం మీద పడుకోబెట్టి తడిగుడ్డలతో మొహం తుక్షిచి, తోచిన సేవలు చేస్తూ కూర్చున్నారు. ఒక అరగలటకి బిగుసుకున్న గుప్పెళ్ళు వొదులు శేసి కాస్త కదిలింది. కొ'స్సేపటికి లేచి కూర్చుని ఏడవటల మొదలుపెట్టింది. కాఫీ పెట్టి యిస్తే తాగింది. పడుకున్నదానికి పడుకున్న భై మళ్ళా మూర్చ వొచ్చిలది. ఒక అరగంట వుండి తగ్గింది. రా తయ్యేసరికి నాలు గ్రైదునార్లు విరుచుకు పడిపోయింది.

'శేఖరల సినిమాకు వెళ్లాములటే అలిశ సుందరమ్మ కబురు చెప్పి, రావటానికి కుదరదంది. సీతా అలిత కలిసి సుందరమ్మ గారి పిల్లఆందరికి అన్నాలు పెట్టారు. కందిగులకాా చారూ తప్పితే కూరలు లేవు. చేతి సాయానికి సింహాచలాన్ని వుండిపొమ్మంటే వుండిపోయింది.

ఇలిట్లో వాళ్ళంతా రామ్మూ ర్తి ఓచ్చేదొకా నిద్దర్హు పోకులడా వులడి, అతను రాగానే మధ్యాన్నం నించి ఏ౨ జరిగింటో పూసగుచ్చి వర్షించి వన రిలచి చెప్పారు.

అతను కంగారుసక్తాడు, ఈ కొత గోలేమిటన్నట్టు, విసుకున్నట్టు మొహలఠల పెట్టాడు-

రతఅగినాయక మ్మ వ్ర]

“బొత్తిగా బలం లేదు నాయనా: రేపు ఆశద్ధ చెయ్యకుండా ఆస్ప్యతికి తీసికెళ్ళు. ఇలాలటి పాడురోగాలు ముదిరిలే...పిల్లలు = వాళ్ళకెంత కష్ట [ో అన్నాడు మేష్టారు.

“బల మైన తిళ్ళు తినాలంటే వినిపీించుకోదండీ ఎప్పుడూ ఎ పళ్ళో కాయలో తెస్తూనే వుంటాను. పిల్లలకి పెడుతుంది. కానీ తను తినదు" అన్నాడు రామ్మూ రి విచారపడుతూ,

అలితా, సీఠా మొహ మొహాలు చూసుకున్నారు.

“చంటిముండ భ్యదఠి నాయనా। వాళ్ళను పక్కలో వుఠచకు. నీ దగ్గిర పడుకోబెట్టుకోో” అ౭ది సూరిమ్మ.

సులదరమ్మకి మూర్చ తగ్గినా తెలివి లేకుండా పడుకుని వుంది. రామ్మూ రికి పెద్దకొడుకు అన్నం పెహ్హైడు. పిల్లలందరూ చిక్క_- మొవోలు వేసుకుని వున్నారు. గోపీ తల్లి దగ్గిర కూర్చుని తెగ ఏడుస్తున్నాడు. ఎంత మంది చెప్పినా వినలేదు. ఏక్సి ఏకి న్మిదపోయాడు.

సింహాచలం తను హూడా అన్నల పెట్టుకు తిని అంట్లన్నీ తోమి టోర్లించి, చంటిపిల్లకి పాలుపట్టి వీధి గదిలో పడుకుంది.

రామ్మూ రికి అర్జర్మాతి వరకు న్మిద పట్టలేదు. సుంచరమ్మని చూస్తే [బతికి వుందా ? [పాణం పోయిందా + ౪ఆ౨ అనుమానం వచ్చి రెండుసార్లు లేచి ముక్కు దగ్గిర వేలుపెట్టి చూళొడు. బతికే పంది. సీగ రెట్టు కాలుస్తూ కూర్చున్నాడు. “పఏఏుట్రో జీఎతల బౌ త్తిగా అసంత్స పి అయిపోయిలది పె జేసుకన్న దగ్గిర్నుంచీ ప్‌ం సుఖపడ్డాను ? నా మొహఠఅ, ఇది కాస్తా [పాణాలతో బతికిలేనేగానీ.... ఈ పిల్లలతో నా పాట్లు దేవుడికి తెలుసాయి. భగవంతుకా । నాకు కాళ్ళ సంకెళ్ళు పెట్టపు” అని (వార్థించాడు.

చంటిపిల్ల ఏడుస్తోంటే సీంహాచంఅ* లేచి వచ్చి పాలు వెచ్చబెట్టి తాగిలలి పడుకో బెస్టంది. రామ్మూ ర్తి మ౭చినీళ్ళడిగాడు. ఇచ్చింది. దగిది కొద్చిలదా్న్న నిద కళ్ళతో గుచ్చి గుచ్చి చూళొడు .__ గనీ మొగుడేవీ అనుకోడే యిక్కడ పడుకుంటే అన్నాడు నవ్వుతూ.

“పటమకులహాడు బాబూ? అమ్మగార్ని చూసే ఎళ్ళటానికి నా కొళ్ళొడినాయి కావు, రేపు మంది డొక్ట్‌ రు గారికి చూపించలడి బాబూ $

ల్‌2 ఆలధకారలఅ లో ఆంటూ సింహాచఆం చింకిచాప గదిలోకి తెచ్చుకుని చంటిదాన్ని పక్కన పరుచుకుని పడుకులిదిం

రామ్మూ రికి దాన్ని చూస్తోంటే న్మిద పట్టలేదు. చెయ్యి పట్టుకులటే కరుస్తుందేమోనని భయపడ్డాడు. కరిచినా ఫర్వాలేదు ఆరవకుండా వులటే, అమినా ధైర్యం చాలలేదు. సిగరెట్టు కాలుస్తూ కూర్చుని తెల్లారగట్ట నిద పోయాడు,

మర్నాడు పది గంటల వరకూ సుందరమ్మ నీరఫంగా పడుకులది, సీఠత వంటజేసి వెళ్ళింది. సింహాచఅ౦ పై పనులన్నీ చేసింది. పిర్పలకి సీళ్ళు పోసి బళ్ళోకి పంపించింది. బట్ట లుతికి ఆరేసింది. బేడినీళ్ళు కాగబెట్టి సుందరమ్మ కి పఏ్‌పు రుద్ది స్నానఠ చేయించిందిం

సుందరమ్మ కాఫీ తాగి కొంచెం నీరసం తగ్గి కూర్చుంది. సింహాచలఅలి సుందరమ్మ తం చిక్కు దీసి దువు ఎతూ రాతినులచి జనిగిన విశేషాలన్నీ చెప్పిఠది---"-భయపడిపోయా నమృ్యగోరూ”" ఇఆధిది | పేమగా.

“వ: నాకేమై పోయిందనుకున్నావే ః ఏమిటో అలా తఆ తిరిగిలదిోో ఆంది సుందరము ్‌

“నాకు తిలపకడుగుతాను కోప్పడరండమ్మ గారూ, బాబుగారు మీ కాడ తొలగోరేఎటి +”

“*భ్సీ, సీ తొంగోడం మండా । వెధవ వాగుడూో అని కస్సుమలది సుందరమ్మ,

తోద దమ్మ గారూ 8 ఇలాంటి బజయి గ లూరికే రావంట_ఒ”

“*మరెందుకొన్తాయే ! వెరిములవ" ।! మగిషన్నార రోగం తెగులూ రాదుటే *”

సింహాచలం విసుక్కుని-* కేటీ తెల్పమ్మగారూ. మా వూళ్ళో ఒకావిడ కిలాలటి మూర ఏకి రోగం పట్టుకులది. పొపం చిన్న నయస్సులోనే మొగుడు పోయినాడు లెండి. మళ్ళా పెళ్ళి చేస్తే ఆ రోగఠి కట్టిలది. ఏటనుకున్నారో” అని తన వాదనకి రుజుపులు చూపించింది.

“౬ సేవ్‌ సువ్వు నోప మూసావా లేదా? అని దాని చేతిలో బుట్టు ఊడలాక్కులది సులదరమ్మ. సిళహాచలం నవ్వుతూ వెళ్ళిపోయింది,

రీ అగనాయకమ్మ జ సులచరమ్మ కళ్ళు మూసుకు పడుకుందేగానీ ధ్యాసంతా దానిమాటఅ మీదే వుంది, ఇది వరకుకూడా అలాంటి మాటలు సుందరమ్మ రెండు మూడుసార్హు విన్నది, పై తిరుగుళ్ళు తిరిగే ఆడవాళ్ళని గురించీ విన్నది. సులదరమ్మ 'పెళ్ళికాకముఅదు పుట్టింట్లో ఉండే రోజుల్లోనే... అమెకి ఇలాంటి సమాచారం ఒకటి తెలుసు, శేషమ్మ సుందరమ్మకి తండి తరపు బంధువు. శేషమ్మ మొగుడికి అంతులేనంత ఆస్తి, అతని పొ౮ాల్లి" పండని ధాన్యంలదు. ఇని ప్పెట్టిలో ఎంత డబ్బులటో లెక్కలేదు. వెండీ బంగారాల మీద వడ్డీ వ్యాపారం చేస్తుండేవాడు, కానీ ఆతను పరమ లోభి, ఎంత లోీ అంటే రెండుపూటలా అన్నల వండటల కూడా అతని కిష్టం ఉందని చెప్పుకునేవారు పెద్దవాళ్ళు. శేషమ్మని చూసి యింటి యిళ్లాలని ఎవ్వరూ అనకారు. దాసిదొనికన్నా అధ్వాన్నంగా వుండేదిం వెలిసిపోయిన ముతక చీరలు కట్టుకునేది. ఒక గిదెడు కొబ్బరినూనె కొని నెాళ్ళు వాడుకోమనే ఎడట. ఎప్పుడూ చింపిరి తలతో, ఇరుగు పొతుగు చుట్టాలిళ్ళకెళ్ళి తఅకి నూనె రాసుకుని దువ్వుకునేది. శేషమ్మని చూసి అందరూ శాలిపడేవారు. కొంచెల పాతపడ్డ చీరఅవీ ఇచ్చేవారు. పీఠడివలటలు చేసుకుంటే శ్నమ్మని పిల్చి పెట్ర నారు, రోజూ శేషమ్మ .... సుండరమ్మా దాళ్ళ యింటికొచ్చి పబ్బ్చీసో, గచ్చకాయలో ఆడి వెళీదిం అంత ప్రాన్యలి ల్‌నుభ రతో కాపరంచేసి ఇన్దరు పిల్లల్ని కంది శేషమ్మ, పిల్లలు పుట్టిం తర్వాత శ్రేషమ్మకి ఓ అణా డబ్బులు కావలసి ఒచ్చేవి. చిల్లిగవ్వ దొరక్క కటకట పడేది. పాపం అలాగే ఓర్చుకుని ఐదారేళ్ళు కొపరల చేసెలది. ఆమె కో బుద్ది ఎలా పుట్టిందో ఏమోగాగీ.___కా స్త గడు స్తనం తెచ్చు రుని (బతుకుదెరువు నేర్చుకుంది. వాళ్ళ వ్యవసాయఠిమిద ఒక నిగామాను ఉండేవాడు, కొంచెల వయసు మళ్ళినవాడే. అతనిమీద శేషమ్మ మొగుడికి చెప్పలేనంత నమ్మకఠ. డబ్బు లెక్కలుకూడా అతనికే అస్పజెప్పేవాడు. ఎలా కిలిసిలటోగానీ,.... శేషమ్మకి, ఆ సగామానుకీ సఠిబంధం కలిసిలది. అకను యజమాసికి వొంగలక్క్లలు చూవీఠిచీ, శేషమ్మకి కావలసినంత డబ్బు ఇచ్చేవాడుం ఆవఏిడీ కష్టసుఖాఅన్నీ చూసేవూడు, ఆ సలబంధలాు- 85]

ల్ర్‌4ీ అఅధకారలలో కొలచెల ఆఆస్యంగా అయినా ఊళ్ళో పొక్కిపోయింది. కొలత మంది శేషమ్మ మీద జాలితో, ఆవిన మొగుడిమిద కోపంతో సంతోషించి వూరు కున్నారు. కొంత మంది. న్రీల పాతి వత్య భారమంతా భుజాఆమీద వేసు కుని, గుండెలు బాదుకున్నారు. కేషమ్మ మ్మాతం నిగామానుతో దర్జాగా కాపరలచేసే, అన్నివిధాలా సుఖపడింది. బోలెడు డబ్బు దాచుకుంది. చాటుగా మాటుగా నగలు జేయిలచ కుంది.

రెండు పూటలా పిల్లలకి కడుపునిండా పెట్టి తను తిని పేదసాదలకి దానం చేస్తూ నిశ్చింతగా కాలం గగిపింది.

సులదరమ్మ చిన్నప్పుడు శేషమ్మగారింటికి వెశే శేషమ్మ ఆ నిగామానుని పందిరి పథ్రెమంచంపీద కూర్చోబెట్టి వెండి గిన్నెలో పులి వహోరో, బొబ్బట్లో, ఉప్పుడు పిండో---ఏవో ఒకటి పెట్టి, వగ్గిరే కూర్చుని నవ్వుతూ మాట్లాడడం టోలెడుసొర్లు చూసింది.

కొంతకారలలి జగ౧గింతర్వాశ ___ శేషమ్మ కూడా తన రహస్యఅ పది మందికి తెలిసినా సిగ్గుపడేదికాదు. మొగుడు. చావగొట్టినా భరించింది, మొగుడు ఫపోయిన్నాడు శేషమ్మ కంటతడై నా పెట్టలేదని విద్డూరలగా చెప్పుకున్నారు.

ఆలోచిస్తోన్న కొద్దీ నుందరమ్మకి చాలా విషయాలు డ్ఞాపకల ఒస్తున్నాయి. దిగాలుగా కళ్ళు మూసుకుని పడుకులది,

న వ న

ఎప్పుడు 'శేఖరల కనపడ్డా సీత చాళా సిగ్గుపడిపోతుంది. కళ్ళతో వెంటాడుతూ కనీపించేంత వరకూ అతన్నే చూస్తూ నిలబడుతు౨ది. శేఖరల ఇబ్బందిపడి--”సీత ఎప్పుడూ అలా చూసులదేమిటి * అన్నాడొకసారి అలితతో,

ఎలా చూసులది ?” అంది అలిత నవ్వి.

“ఎలాగేమిటి ? ఆ పిల్ల కళ్ళ్గఐడటలి భయంగా వులది.”ో

“చాల్లే. పెళ్ళికాని పిల్ల కాబట్టి, అందమైన మొగాడివి కదాని చొర నగా చూనీందెమో ? ఆంతమ్మాతాన నీ ఏకపర్నీ| వతం భలగపడదులే*

రఠఅగనాయక మ్మ 275 పెళ్ళాల ఉందన్నమాట జ్ఞాపకం పెట్టుకుని నువ్వే కొ స్‌ ఒళ్ళు దిగ్గిర పెట్టు కులదూ £*

“నన్నే శంకిసున్నావుకదూ ? ఇదీగో 1 నా గులడెలు చీల్చిచూడుం అలదులో ఎవరున్నారో తెలుస్తుందో అని శేఖరల, అలిత ఎదురుగా నించున్నాడు.

“ఇప్పుడు నా చెయ్యి థాళీలేదు. అదేవిటో ర్మాతి చూస్తాను” అని తప్పుకోటోయిలది ఆలిత,

శేఖరం అలితని దగ్గిరికి లాక్కుని ముద్దు పెట్టుకున్నాడు. తన చెంప అందించి "అప్పు తీర్చు వడ్తీతోసహా” ఆఅ9౨ బంధిలచొడు.

అలిత తప్తుకోవాఅని 'పెకుగులాడి ఓడిపోయి. .,మొగుడి చెంప గట్టిగా కొరికి పరిగెత్తింది. శేఖరం చెలపమీద పంటిగాట్టు అద్దంలో చూచు కుని *ోఇడియట్‌ । ఎంతపళి చేళొవు, నే నిప్పుడు బయటికెలా వెళ్ళను కో అని మండిపడ్డాడు.

వెళ్ళకపోతే మాను” అని అలిత వంటింట్లోకి దూరింది.

“ఒళ్ళు పొగిరెక్కింది పిల్లకి. పష రాలగొశ్షేసే ఆ పొగ రణుగు తుందో అని రుసరుస లాడుతూ శేఖరం మొహం సబ్బుతో రుద్ది రుద్ది పంటీగాట్లు పోయాయ? నమ్మకం కుదిరిన తర్వాత, ముసాబు శేసుకుని బయటి రళ్ళాడు.

అలి, (సాయంత్రం వఠలటంకా పూ ర్త్‌చేసి కాసేపు డాబామీవ "'కెళదొలి రమ్మని సీశ్రని పీల్చింది.

మంచంమీద బోర్లాపడుకుని రుక్మి బీ కళ్యాణరి చదువకుంటోన్న సీత ....పు స్తకం పట్టుకు లేచి తల్లి ఎక్కడుందోనని అటూ ఇటూ చూసి పిల్లిలాగ లలిత వెనకాల నడుసూ డాబా ఎక్కింది.

సీత డాజామీద క3+తే వాళ్ళమ్మ వూరుకోదు. “ఇళ్ళచుట్టూ షెగాళ్ళు కాలేజీ కోతిమూక. నువ్వేమో పెళ్ళిగాని పిల్లఎ. తెయ్యిన డాబా ఎక్కి వాళ్ళని చూసూ కూర్చులటావుటే ఫొ అని కేళలేస్తుంది. పెళ్ళికాని పిల్లలు మెగాళ్ళని చూస్తే చెడిపోతారట. ఆలా చెడిపో బుద్ధి పుడ.తుండ...

లీ76 అఅలఢకారలలో

“*నూళొవా అలితాః; మా అమ ఎలా అలటుందో ఎప్పుడూ” ఆలదీ సీఈ ఆలితతో చాలానార్హు,

“అవును. వాళ్ళ ఆచారాలూ, పరువు మర్యాదలూ భ దంగా ఉలడాలి. ఆడపిల్లల మనసులూ, శరీరాలూ, ఆరోగ్యాలూ, ఇంకెలా చెడి పోయినా ఫర్వాలేదు” అని అలిత మనస్సులోనే విసుక్కుని. = ోపోనిద్దు, పెద్దవాళ్ళలాగే అంటారు. అభిమానంతో టే అంటున్నారనుకో వాలిగాన్నీ బాధపడ కూడదు అని నచ్చచెపుళుంది.

డాబామీది కెళ్ళాక సీత చేతీలో రుక్కిబీ రల్యాణఠి ఆలిత తీసుకుని తిరగవెస్తూ కూర్చుంది, అందులో పద్యాలన్నీ టీకా తాత్పర్యాఅతోసవీ అప్పచెప్పగలదు సీత. ఐదారేళ్ళనించీ ఆ పు స్తకం నిత్యపారాయణం చేసోలది. పెళ్ళవుతుందనే ఆళతో కృ స్మి వరించే పద్యాలన్నీ సీత కెంతో యిష్టం. ఆపుస్తకల ముట్లుకునే సరికి కృష్ణుడు ఆమె కళ్ళముందు | పత్యక్షమౌతాడు ఆ కృష్ణుడు ఎన్‌, టి. రామారావు. ఆ రూపాన్ని వూహిఠచుకోకపోతే సీతకి కృష్ణుడులో అందలి ఆర్గమేకాదు “కనియెన్‌ రుక్సి ణి చ| దమండల ముఖున్‌* అన్న పద్యంలో..._.కఠఅఠీర కేం దావలగ్నుడు, నవాంభోజ దళాక్షుడు, బొారుతవక్షుడు, మేఘ సంకాశడేహుడు, జగన్నోహనుడు--- అంతా ఎన్‌. టి. రామారాచె, “కన్ని యమీదినా తలుపు గాఢము” “వచ్చెద విదర్భభూమికి” అని ఎన్‌. టి. రామారావు నవ్వుతూ వైపుతోలటే సీత మెమరచి పోతుంది. “ఘనుడా భూసురుడేగనో. ,..నడుమ మార కొంతుడై

ఫి ద. హ్‌ చిక్కెనో 666” అనీ రుక్మిణీ విచారించటరి చూసే సీతకి తనమీద తనకే జాలివేస్తులది. రుక్మిణీ అంత గొప్ప రాజకుమా ర్లె గాబట్టీ ఓక [బాహ్మళ్ణీ 1పియడి దగ్గిరికి పంపగలిగింది. తను ఇంత గాఢంగా ఎన్‌. టి. రామా రావుని (పేమిస్తోన్న సంగతి ఆయన కెవరు చెప్తారు? “సౌభాగ్య మెట్లు న్నటో శో అని ఎదురుచూసే ఆద్య ష్టంకూడా లేదే ,_*మలగిన్‌ ౨ మెల్డిని గాలికిన్‌ ... కోయిత [మౌతకై యలగన్‌ .... వెన్నెల వేడికిన్నుఆగున్‌ ఉత అని చదువుతోంటే రుక్మిణి మనస్సఠతా సీతకి విప్పిచెప్పినట్టు అర్ధ మౌళుంది, సీత ఎన్‌, టి. రామారావును గురిలచి ఆలోచిస్తూ కూర్చు

రఠగనాయకమ్మ వి? న్నప్వుడెవరైనా పిలిస్తే ఓళ్ళు మండుకొస్తుంది. [వీయుణ్ణీ తల్చుకుంటోంటే. “కొంది పచ్చడి రుబ్బపొ అంటుంది వాళ్ళమ్మ “అక్కయ్యా ః నాకు రెండు జడలెయ్యవూ ః అని వస్తుంది సౌవ్నితి. “*పెద్దర్భా 1 నా పెన్సిల్‌ కన్పిలచటంలేదే అని పేచీ పెడతాడు తమ్ముడు. “ధీ; €; నన్న చంపెయ్యండ రా 1” అని సీత ఉ కోషంగా అరుసుంది.

వాళ్ళమ్మకి కూతురుమీద కోపం వొచ్చి “*నీనిటే నీ చ్రికాకూ? పిల్లలేవో అడుగుతుంటే అలా కసురుతావెందుకూ ? అమ్మకు కాస్త చేతి సాయం చేద్దామని ఏవన్నా వుందా నీకు? బావుందమ్మా వరస.” అని చివాట్లు పెట్టింతర్వాత లేచివెళ్తుంది. పచ్చకి రుబ్యుతోన్నా, ఆంట్లు తోము తోన్నా, ఆమె ధ్యాస [వీయుకి బుదనించి మళ్ళదు, (పతి రానీ ఎగ్‌. టిం రామారావు రధం తోలుకుని తనకోసఠి వొచ్చినప్రే క్‌ల వొసుంది- రధా రోహణలబు గోరుచున్న దరారోహాం జూచి మంద గిమనలటునం గంధ సింధుర లీఅలజను దెంచి, రాజకన్యం దెచ్చి, హరి తన రధంబు పీడ నిడుకొని భూనభోంతరాళలబులు నిండ శలఖలబు పూరించుచు...., *.ో ఎన్‌. టి. రాబూరావు అమెని కౌగిట్లో బంధించి రయ్యిన తీసుకు హోతూ వులటాడు. “తూనరివాడవా మాపాప గొనిపోవ *ో అని చెబ్బలాడటాని కామెకు అన్న లెవరూ లేరు, ఉన్నా ఎన్‌. టి. రామారాపుని ఎవ్వరూ ఏమీ అనరని సీతకి గాఢమైన నమ్మకం.

అలిత పు సకంలో పద్యా అక్క డక్కడా చడివిం*."అబ్బ॥ ఎంత బావున్నాయి. చదవడానికి 1” అంది ఆనందంగా.

*జవన్సు నే నెప్పుడూ ఇదే చదుపుతూంటాను.” అని సీత అలిత మొహలఠ చూస్తూ----

“అవునుగానీ పెళ్ళిగాని పిల్లలు రుక్కి ణీ క్‌ళ్ళొాణలి చదివితే పెళ్ళవ తులదలటారు. అబద్ధం కదూ అలితా+ మా అమ్మ ఆలా అంటుందవిటీ" అనీ అడిగింది.

“ఎలా అవుతుంది * నువ్వీ పు సకళ€ చదువుతున్నావని ఎవజీకై నా తెలిసి పెళ్ళి చేసుకులటానని థైలుదిగి ఒపాడను కుంటున్నావా *”

*ధభ | నేనూ నవమ శటింలేదు.”

ల6 అ౪౭ధకార€లో

పద్యాలు కింఠతాపట్టి కూర్చుంటే అప్పజెప్పుకోటాని క్లే పెళ్ళి కొడుకూ రాడు సీతాః। ఈ పు స్తత చదవటంలో ఆర్హం ఏమిటంటే... ఆడపిల్లలు ధై ర్యంగా రుక్కి బిలాగ ఉండలి, తన కిష్టంలేని పెళ్ళి చేసుకో కూడదు. ఎవడు యోగ్యుడో దాభి ఎంచువోవాలి కులమత భీదాలు కూడా పాటించ కూడదు, తల్లినీ, తం్కడిసీ కూడా ఒదిలేసి (పేమించిని వాడితో వెళ్ళి పోయి పెళ్ళి చేసుకుని సుఖంగా కాపరం చెయ్యాలి, రుక్కిణిలాగ్‌ చెయ్యమని ఆర్థం.”

“అమ్మో అదేంపని అలితా *ో అని ఆక్చర్యపోయిలది సీత్ర,

“= ఆలా జడి సేదొనివి ఏళ్ళ తరబడీ ఈ పుసకం ఎందుకు చదువు తున్నాపు + దైర్యం తెచ్చుకోటాసికే, ఇది చది ౮వు కాబట్టి లేచిపొమ్మని చెప్పటం లేదు సీశా*! తన పెళ్ళి తనే చేసుకోవాలన్న అభి పాయం మా తత కలిగించుకోవాలి. ఈ కాలంలో ఎవ్వరూ రధలహీద వచ్చి తీసి కెళ్ళడు. తీసివెళ్ళినా--మధ్య దారిలో ఒదిలేసి పోతాడు కృష్ణణ్ణి [గలధక రే దేవుడుగా వర్తించి పారేశాడు. కొబట్టి----రుక్కిణి కృష్ణుడితో రేచిపోవటంి సంతోషంగా ఉంటుంది మనకి. కానీ ఈ కాలంలో ఎవణ్ణి నమ్మాలో, ఎవణ్ణి మానాలో తెలీదు. మనిషితో బాగా పరిచయం లేకులడా ఆలాంటి సాహసం చెయ్యకూడదు. నేననే దేమిటంటే మీ నాన్న గారు చెప్పినట్లు నువ్వు కష్టపడి చదివి మెటిక్యులేషన్‌కి కట్టు రెండే శృలో ఏవో ఒక చిన్నపని చేసుకుంటూ వుంటావు. అప్పుడు నువ్వు స్వతల్మతించి ఏం చెయ్యాలన్నా దై ర్యంగా ఉంటుంది. ఏం చేసినా ఎవరూ ఏపీ అనరు.”

సీత ఆయిష్టంగా నప్వ్‌ వూరుకుంది, ఆమెకి చదువన్నా పరీక్ష అన్నా చచ్చే తలనొప్పి ఆ రెండేళ్ళ్లలోనూ ఏటో ఒక సంబంధం వచ్చి 'పెళ్ళ్గగాక పోతుందా అని సీత ఆశ. ఆ పిల్లకి పెళ్ళి చేసుకుని, తనదంటూ ఓ యిల్లువుం టే, చక్కగా తీర్చిదిద్దుకుని, ఎక్కడి వసువు అక్కడ సర్దుకుని చీకట్నేలేచి పస్గ్న్నీ చేసుకుని భర్తకెలా యిష్టమో అలాగే మసలుతూ కాపరల చెయ్యాలని పెద కోరిక,

రి ల/౧నాయకమ్మ 2/9 త్‌

అమె వాఠగం కని పెట్టి అలిత మళ్ళా పు సకం తిరగేస్తూ కూర్చుంది. అలిత చదువు సంగతి ఓదిలేసింది కదాని వుత్సాహంగా మాటల్డోకి దిగింది, . “ఎన్టీ రామారావు చాలా ఆలడలగా వుఠలటాడు కదూ *ొ ఆంది,

అలిత నవ్వి-.-“”అఆందంగానే వుంటాడు” అ9 ఒప్పుకుంది.

“ అతనున్న సినిమాలలటే నికు భలే యిష్షఠి. అవును లలితా । అతను నిజలగా అంత అందంగా వుంటాడా * రంగులవీ చేసుకుంటే అలదల ఒసుందా 1” అని అడిగి---

అలిత జ బు చెప్పకుంశానే... “నిజంగానే అందంగా వుంటాడు. మీగతావాళ్ళు నగాతం రలగుఆవీ వేసుశోరూ !”* అని తేల్చింది.

“సీత్రా। పోనీ మంచి మంచి పు సకాలవీ చదువుకో౮దూ $” అన టోయి ఆగి. “ఏం పుస్తకాలు చదువుతుంది? ఈ వయస్సులో అనుభ విలచాల్సింది లేకపోయాక ఎన్ని పుస్తకాలు....చదివి ఎన్ని సినిమాలు చూస్తే కాలం గడుసుంది ఫొ ఆనుకుని సెట్టూర్చింది అలిర.

“*సీక్రా ॥ నేనో మాట చెప్పనా "ొ అంది ఆప్యాయలగా.

*సీ్‌ట్రీ *”

“ఆడవాళ్ళ కేఎటీ! మగాళ్ళ కేవిటీ. ఏ వయస్సులో అవసరాలు ఆ వయసులోనే తీరాలి. కాదని ఎవ్వరూ అనరు. కానీ మనకి జరగిని దొనికోసం పడిగాపులు పడి ఎదురు చూస్తూ టీఎశమఠఈతా న్మిష్పయోజనలగా గదడపటఠి మంచిపని కాదు. పెళ్ళి... పెళ్ళి అని ఇ౮ా కూర్చుంటే అవుతులదా పెళ్ళి! (బతకటా కి ఇంకో ధ్యేయం ఏర్పరచుకోవాలి. పిల్లకి చదువు చెప్పటలలో ఆనలవం పుంటుంది. రోగులికి సేవ చె య్యటలలో ఆనలదల వుంటు=ది. ఏటో మనకు నచ్చిన పని మనం చెయ్యాలి. నాకు పెళ్ళి కాక పోతే నేను తప్పకులడా ఏదో పని చేసుకుంటూ బతికేదాన్ని.”

“ఆ( నువ్వు బాగా చదువుపన్నావులెద్దూ 1”

“నువ్వూ చదువుకోవచ్చు.”

“అబ్బ? నాకు చదువు రాదు లలితా: ఆఅశలు చదువుకో వాలని వుండదు” సీత చటుక్కు.న కళ్ళినీళ్ళు పెట్టుకుంది.

వీ80 అలధకారఅలలో

“స్పోక్సిబ్రే సీత్రా? బాధపడకు. ఎవ రదృష్టఠి ఏలా వుంటో $ నీకేల వయస్సు మించిపోయిందా । నిన్నెంత అపురూపంగా చూసుకునే భ ర్త దొరుకుతాడో” అని ఓదార్చింది అలిత,

ఇద్దరూ కిందకి వచ్చేసరికి సూరమ్మ మండిపడుతోంది. సొవితి విక్క-చచ్చి గోడ కానుకుని నించుని ఏడుస్తోంది. సీత భయపడి అలితను కూడా తశతో రమ శ్రని కళ తో (బతిమాలింది. సీతని సాగనంపి రలిత ఇలట్లోకి వెళోంటే సుందరమ్మ పిల్చింది---" చూశా వా ఎంతపనయిలటో 1 ఆంది

“ఏవిటి $* అ౨ ఆశ్చర్యపడింది లలిత సుందరమ్మ నెమ్మదిగా జాళపడుతూ. చెప్పింది--- “"సాొపెతి మూడు నెళల్నించీ ముట్లవడఠ లేదుటా.”

“ర్టక్య్‌ |, అంతే కదా? ఏవిటో అనుకున్నాను.”

“ర ఊీ త్త్‌ది కొదమ్మా | వొరఠి రోజుల్నించీ పిల్ల అన్న* తినటల లేదటా. కాఫీ తాగినా డోక్కు౭చోలదిటా. ఏవిహచో గాభరాగా వుందని ఏడుస్తోంది సూరమ్మొదిన.”

“న్యి్యగానా ో అంది అలిత. తెల్పటోయి ణః నుళ్ళా లేరుకులటూ - *భ। పొపఠ పుణ్యం ఏరగనిదండీ సొవిితి. ఆ పిల్ల మీవ అనుమానం ఏమిటి ఒలిట్లో యింకేదన్నా జన్భొచ్చిండిమో డొక్ట 5కి చూపించాలి గానీ...” అంది నఎవ్విః

“నేన్తూ అలాగే అన్నాను, తీూ డొక్టరమ్మ ఏ౦ చెబుతులటోనని భయం, సొవితి నెలా అడగాలో వాళ్ళమ్మకి తెలియడం లేదు. *ఎందుకు అన్నం సయించదూ" అని కేకలేసే ఏడుస్తూ కూర్చుంది. భగవంతు డెక్కడున్నాడో గానీ యిలా వుంది కాలం. వీ దుర్మార్గుడిలత పాపం కట్టుకున్నాడోనమ్మా ;” అని ముగిలచింది సుందరమ్మ,

*ఛ అదేదో జబ్బే ః డాక్టర్‌ దగ్గిరికి తీసికెళ్ళమని బాగా చెప్పలడి, పిన్ని గారికి” అని అలిత ఇంట్లోకి వెళ్ళిపోయిలది.

ఆ ర్యొతి సుందరమ్బా, సూరమ్మా కలిసి సొవితతిని నూతి చాటుకు తీసుకుపోయి నెమ్మదిగా ఆడగటల ( పొరంభిలచారు

రీ 0ంగినొయక మ్మ లేర]!

“మా తల్లీవి కదూ ? చెప్పమ్మా 14. నీ కీ కడుపెలా వొచ్చిందీ ౯ జని బుజ్జగించారు,

“నాకు కడుపేమిటి?... కడుపంపే...?” అని తెలబోయింది సొవ్మితి. స

“కడుపలటే...నీ కడుపులో చిన్న పిల్దాడుందాడు” అంది త్‌ల్లీ కోపంతో పళ్ళు కొరుకుతూ,

సావ్మితి సఠిబరలగా... “అప్పుడు నీ కడుపులో వున్న ఫ్రేనా అని నవ్వు మొహంతో చూసీ9ది.

"టి! నువ్వు పెళ్ళికొని గుంటముండవే.. నీకు కడుపొస్తే తప్పు కాదూ *”

“మరి పెళ్ళి కాపండా నా కందు కొచ్చిలదీ *

"సర్కి అందుకే కదమ్మా నిన్నడిగేదీ? చెప్పమ్మా ! సిగ్దుపడ టూడదు మర. ఎవరన్నా మొగాళ్ళు నన్ను దగ్గికి పిద్నారా ! సీ ఒళ్ళంతా ముట్టుషసీ.... చెప్పమ్మా నా తల్లిి చచూకో అని బతిమాలింది సుఠలదరమ్మ,

“జల్లా అయిలే కడుపొన్తుందా ?” అని నావ్మితి ఆక్బిర్యపడింది.

“* అవును మరి. బేఠపోతీ వూరిశే ఒస్తులదొ 1” ఆంది సులదరమ్మ నచ్చచెపుతూ.

“ద్దన్ర్రథ్రే తీసుకొచ్చి కడుపులో పఢుకోబిశతాచని నువ్వు చెప్ప లేదూ 1” ఆని సావిత్రి తల్లితో పోట్టాబకి దిగింది.

సూరమ్మ తెల్లిటోయి. ==" పీచ్చిమురిడా + ఇలకెలా చెప్పమన్నావే। *---నా ఖర్మగాలి నా కడుపున పు్హావేః?” అని చతికిలబడి నెత్తిన తేతులు పెట్టుకుని ఏడవటోయిలదిం

“అబ్బ నువ్వ్యూరుకో వదినా ! పిల్లన హడఆగ్భొకు, నే నడుగు తాసు" అసి సులవరమ్మ సొవితిని మళ్ళా | బతిమాలింది,

“చెప్పమ్మా 1 సిన్నెనరు వగ్గిరికి పిర్చారు కో

86]

£82 అఅఆధకారలలో నన్ను పక్కలో పడుకోమని (బతిమాలి, నాకు డబ్బుఅవీ యిచ్చేవారు పిస్నీ థో

సూరమ్మ నూతి గోడకి తల కొట్టుకుని ఏడ్రవటలఅి మొదలు పెట్టింది. సుందరమ్మ, సూరమ్మ దగ్గిర కూర్చుని--ోనీకేఠి మతి లేదేమిటి వొదినా? ఏడిస్తే ఏమ్రైనట్టూ 1 ఇప్పుడేం జరగాలో ఆలోచిలదాలి గానీ...” అని సముదొాయించిఠలదిం

సూరమ్మ కోపంగా లేచి..." ఈ పాపి ములడని నూతిలోకి పడేస్తే నా శని విరగడవుతుంది. ఇంకా ఏల జరగాలీ ;” అని సావితిని రెక్క పట్టకు లాగి నూతిలోకి తోసినంత పని చేసింది.

సొవిడతి గిజగజలాడుతూ .... బావురుమని ఏడుస్తూ సులదరమ్మని కొపలిలఅచుకుంది. సుందరమ లై అడ్డల పశకపోతే నిజంగా సాప్‌ తిని వాళ్ళమ్మ నూతిలోకి గంటే సేదే.

“అయ్యో దేవుడా : నేనే ను-తిలో వురకూలి తప్ప, దారిలేదు. ఆయన మొహం ఎలా చూషను? లోకుల మొహం ఎలా చూడను లో అని

“నా మట విను వొదినా । కొందెం తాపీపడు., మూడో కంటివాడికి తెలిభుకుండా ఏదో చేద్దాం....-సీకేం ఫరా వ్‌ లేదు నిబ్బరం చేసుకో అని ఎన్నడూ లేని ఫె ర్యం ఛెచ్చుకుని మాస్తాడింది సుంచరమ్మ,.

సావితి ఇల€కొ ఏడుస్తూనే వుఠళది.

“మే థి అఆసమానూ వాళ్ళింటి కెళ్ళి అప్పులు తెమ్ములిటులదిం ఓకసారి సినిమాకి వెళ్ళడానికి ఐదు రూపాయలు తెమృంది, అడిగిలే.... నాక్కూడా ఓ రూపాయిచ్చాడు పిన్నీ।! తన మాట వింటే రిబ్బన్లు కూడా ఇస్తానన్నారు పిన్నీ | (పేమంటే అదే అన్నారు పిసీ ౪*! నన్ను పరీక్షల్లో పాసు చేస్తానన్నారు పిన్నీ :

రఠతగనాయక మ్మ విరీలి

“అస్తమానూ వాళిలటికి పిల్చేశారు పిన్నీ ” అని తెగ ఏడ్చింది. "అసలు అసలు అమ్మ నా కెందుప చెప్పలేదు ? కడుపొసుందని చెపే నే నెందుకు పోతాను వాళ్ళింటికి గొ అని ఏడుస్తూ పోట్లాడింది.

సూరమ్మకి దుభ్ధం ఆగలేదు

సుందరమ్మకి కళ్ళంట నీశ్శొచ్చాయి.

“దేవుడు చెప్పాలి గానీ....మా కెవరు చెప్పారే వెరిములడా అని వాపోయింది సూరమ్మ,

అసలు సూరమ్మకి కూడా తన పెళ్ళినాటి కే అభమూ కుభమూ తెలియదు. పదమూడో వీట పెళ్టమనిషైతే రెండో నెళలో కార్యం చేశారు. గదిలోకి పంపుతారం బే సూరమ్మ నవ్వుతూ, తుళ్ళుతూ, గంతులేస్తూ తిరిగింది. గదిలో బల్లమిద పెట్టిన పంచదార చిలకలూ .... మిఠాయి వురఠడలూ -. అన్నీ తెల్లవార్లూ కూర్చుని తింటాననుకుంది. రాతి కొ తబ అదీ కట్టి గదిలోకి పోయి పడుకోమంటే 'స్నేహీతుకాలి చెయ్యి పట్టుకుని. “నువ రాజే మంగా । ఎంచక్కా మనమిద్దరం చిలకలు తింటూ కధలు చెప్పుకుంటూ పడుకుందాం. పోనీ మీ చెల్తాయిని కూడా రమ్మను అని ఆగి బతిమాలింది.

పెద్దవాళ్ళంతా నవ్వుకుని, మంగని వాళ్ళింటికి పొమ్మని, సూరమ్మని కేకలేసి, ఎలాగ తేనేం గదిలోకి గెంటి, గొశ్మెల పెట్టారు.

సూరమ' గదిలోకి పోయి ఒక మిఠాయి వుండ తీసుకుని - *పీనండ్రీ, మురూ కావాలా ** ఆంది మొగుణ్ఞ చూసి,

సూరమ్మ మొగుడు మఠకం మీద కూర్చుని తెల్లబోయి చూసు న్నాడు, అప్పుడు జనన్నాధం మెస్టారుకి పందొమి, దేళ్ళు, ని. ఏ. చదువు కున్నాడు. పెళ్ళాన్ని చూసి “కొంచెం అమాయకపు పిల్ల అనుకున్నాడు. “రావాలి, తీసుకు౮ా అన్నట్లు తఠ ఆకించాడు.

సూరమ్మ మిఠాయి వుండ చేతి కఠదించటోయింది. మొగుడు సూరమ్మ చెయ్యి పట్టుకుని దగ్గరికి లాక్కుని నవ్వుతూ ముద్దు పెట్టుకో టోయాడు.

లిర్రిశ్వ అఆఅఆధఢకార౦లో

సూరమ్మ చిరాకుపడీ, పెటా, తలా సవరించుకులటూ “లీ ఇదేం పనీ ? ఇల్తా అయితే మా అమ్మతో చెపాను యావనుకున్నారో...” అని బెదిరిలచిందిం

జగన్నాధానికీ పెళ్ళాన్ని చూస్తే జాలేసీలది. ఇలాలటి పిల్లని గదిలో పెట్టి నీర ంిధిలచటం అమానుష మనిపించింది. చాలా జ్యాగ త్రపడి సూరమ్మని దగ్గిర కూర్చోబెట్టుకుని చిన్న చిన్న [పశ్నలు వెళాడుం- “పెళ్ళిలదుకు చేసుకుంటారు ?” అన్నాడు.

*స్సీ నెంద్రుకు చేసుకున్నారూ తెలియకపోతే *ొ అందిం

“నాకు నిజంగా తెలియదు గానీ చెబ్జూ ఖో

"ఏమో మా నాన్నారూ వాళ్ళూ చేశారు,

ఆన్స్సర్రి పిల్ల లెలా పుడతారో తెలుసా *

“బాగుందండీ ? డేవుడిస్తే పుట్టరూ

“నువ్వు పెద్దమనిషి వయ్యావా నిం

ఫి |, అవేం మాటలండీ ? మీ కెందుకూ + అని సిగ్గు సడీంది.

ఆ కార్యలి మొగుడు---అపొరమైన సహనంతో, సంస్కారంతో పెళ్ళానికి ఆసలు విషయం నచ్చచెప్పి మచ్చిక జేసుకునేసరికి నెల్లాళ్ళు, పట్టింది. తర్వాత కూడా సూరమ్మ శృంగార జీవితానికి పెద్ద [పాధాన్యం ఇవ్వలేదు. వంటలూ, పిండివఠటలూ ఆద్భుతలగా చేస్తుంది. ఆవకూరా, మెంతీకూర్హా పులుసుకూరా, ముద్దకూరా ... అన్నీ ఏది ఏ రకఠడా వలడాలో, వలద మామిడికాయలకి ఎన్ని అవాలు, ఎత కారం, ఎలత వుప్పూ వెయ్యాలో, బెల్లం మీథశాయి కెలాంటి పాకం రావాలో. ..అన్నీ తెలుసు సూరిమ్మకి. కానీ మొగుడి మొహం ఒక్కసారన్నా ముద్దు పెట్టుకో వాలని తెలీదు. పూజలకీ, పేరంటాఅకీ కాకుండా, మొగుడి పక్కలో క్రి వెళ్ళేప్పుడు కూడా, అందమైన బీర కట్టుకుని, తల్లో నాలుగు పువ్వులు పెట్టుకుని కాస్త షోకు చేసుకోవాలని తెలీదు. అయినా మేష్టారు [కమ [క్రమంగా భార్యని మార్చుకోవాలని [పయతి న అచి, ఎక్కువ సఫలం కాలేక, పె బ్రశరవి కాపరం చేస్తున్నాడు.

రీ ళఅగనాయక మ్మ ఏ8ర అలాంటి తల్లి విల్లలకేం నేర్పగిందు * “పడ వాడినా! విఅని ళా

బెదరగొ బ్రేవు సుమీ। ఏదో ఆలోచిద్దాం” అని ఏకివరసగా ఏడుస్తోన్న తల్టీ కూతుళ్ళనీ లేవదీసింది సుందరమ్మ. న

తర్వాత ఒక నర్సుని పట్టుకుని సావితిని పరీడ చేయించి కడుపు పోవడానికి ఐబలవలతంగా ఏదో మందు మింగించారు. సొవితి బడి మానే సింది నెలరోజులు. రిబ్బనుల సరదా పోయిందా పిల్లకి

నః ఠః న

అలితకి నాలుగు రోజులనించీ జ-రం. శేఖరం +లవుపెట్టి ఇంటోనే వున్నాడు. అలిత వద్దుమ్మొరో అంటున్నా వినిపించుకోకులడా, రెలక్రి అమ్పులాంజనాలు రుద్దడం, కాళ్ళు ప్యడం, గంటకో మందు మింగించటం, పూటపూటా. 'టెంపరేచర్లు చూడడం, మధ్యమధ్య వొంటింలోకి పరుగెత్రి తన కోసం అన్నం పప్పూ వొండుకోటంతో మవో చిజీగా ఉన్నాడా నాలుగు రోజులూ,

ఎండలు తగ్గి వానలు దిగుతున్నాయి. ఫెళ్ళున కాసోన్న ఎండల్ని హఠాత్తుగా చల్లబరిచి మేఘాలు అప్పుడప్పుడూ పళకరించి పోతున్నాయి. వాతావరణం బాగా మారుతోలది. ఎక్కడ చూసినా జ్యనాలూ, దగ్గులూ లలితకి జ్వరం వచ్చించ్యుర్నుందీ ముసురు పట్టుకుంది బంగాళాఖాతంలో ఎక్కడో తుఫాను పట్టిందన్నారు- కళ్ళు ఏ కణంలో పషపవోతాయో అన్నంత హోరుగాలి. ఏ యింటి తలుపులూ, కిటికీలూ తీసీ లేవు. లలితకి. జ్వరఠి తొందరగా తగ్గకపోతే ఇలాంటీ సీజన్‌లో చాలా [పమాదం ఆవు తుందని శేఖరం భయపర్షాడు. అలితకి ఐదో నాడే జ్వరఠి బాగా తగ్గింది. ఆరోనాడు సుందరమ్మ పత్యం వండి పెట్టింది. శేభరానికి పెద్ది గిరిడం గడిచి గర్రైక్కేసి నట్టనిపించింది, “అబ్బాః నేసు చాలా భయపడ్డాను అతా సీ శేమవుతుందోననీ.ో అన్నాడు ఆ రాతి సక్కుమేద కూర్చుంటూ.

“ఓస్‌ ఉత జ్వరానికే 1

“సిం? ఉ త్త జ్వరఠి మాతం ఎందుకు రావాలి? ఉ& తజ్వరాని కేం బాక్రీ ఉన్నామా, మనల * చూడు ఆరు రోజుల్నులభీ ఎంత్‌ న్యూసెన్స్‌ ! మఠంలో సన్యాసిలాగా వొంటరిగా గడి పేశాను-బాటోయ్‌- ఆరు రోజులు, *

లర్ర( అఆతధకారలలో

“బరీ నలగితి ।; నా మీద [పేమ కాదు

“పోదూ । పేమ యింక౮ూ ఉంటులచేమిటీ

“ఎలా ఉంటుందంటే 1 అలిక బుగ్గిన ఎలు పెట్టుకుని కాస్సేపు ఆలోచించింది.“ ఒకచేళ నేసు ౫ (రంతో చచ్చిపోయే దొన్ననుకో. ఏరి చేసేవాడివి *ొ

“భీ, ఏల మాటలు అతా *ో

“చెప్పవోయ్‌ ; ఏం చేసేవాడిని ?”

“సముద్రంలో దూశకేవాణ్లి, ఇక నోరు మూస్తావా ? సళ్ళు రాఆ గొట్టాలా కిం

“గుడ్‌ ః నీకు | పేమ ఉన్నదే. “ అలిత నవ్వి పడుకుంది అలిత జ్వరం తగ్గినా చాలా సీరసంగా వుంది. ఆమునా సాయంత్రం వేడినీళ్ళతో స్నానంచేసి తేల్పటీ చీకకట్టుకుని, రక్షిగిన ముత్యలలా తయారయ్యిలది. లలిత ముసాబు చూస్తే శేఫరానికి [పాణఠి లేచి ఒచ్చింది ।! లలిత తిరుగు తోంటే ఇల్లు మళ్ళా కళకళ లాడినట్లు కిసాపించిలిది, బయట నర్షం జోరున కురుసోంది. కనపడని వీరులు కత్తుల యుద్ధం చేస్తున్నట్టు తళుక్కున మెరుస్తోంది ఆకాశల., చల్లటి గాలి శరీం'లఅకు తగిలి [ప్రియమైన వాళ్ళని కౌగలించుకో బుద్ది వెస్తోలది.

“నాకు చలేస్తోఃది. కిటికీ లేసెబ్యి” అంది అలిత, లలిత వర్షాకొలం ఆంటే యిష్టంలేదు. వర్షాన్ని చూసే దైర్యలలేదు-

“చూడు అతా । వాతానవరణల ఎంత ఆహాచకరలగా వుందో ; సరిగా యిప్పుడే సీకు జ(రం వచ్చింది. భః మనలాలా దురదృన్ష వంతులల" అన్నాడు శేఖరం-కిటికీ దగ్గిర నిలబడి వర్షంలోకి చూసూ.

“శీఫరల ఇల రద్దూ ౪ అన్యాయంగా బాధపడకు ! భగవంతుడు మెచ్చడు. జ్వరం వచ్చిందని బాధపడే బదులు, జ్య(రఠ పోయిందని నంతో షించరాదూ * ముందు కిటికీ లే సెయ్యి.”

శేఖరం కిటికి మూసేసి పక్క దగ్గిరి కొచ్చాడు. అలిత శేఖరం ఒడిలో తల పెట్టుకు ఆతని చెయ్యి చేరిలౌకి తీసుకుని నిమురుతూ నిర్మ అలగా పడుకుంది,

౦66గనాయక మ్మ విర్ర? శేఖర అలిత నుదురు ముద్దు పెట్టుకుని- “నిజం చెప్పు నీకుఒలలో బావుందా అతా ౪ అన్నాడు. ళ్‌

“కొలచెల నీరసంగా వుంది గానీ, ఇప్పుడు నాకు చావ సోయిగా వుందిం ఒంట్లో బవావుండకపోతే మాతల ఏం శేఖఫరల? నీకోసం నేను

“వొద్దులే అంత త్యాగం వద్దులే.”

“హాస్యలి అనుకొంటున్నాదా ? కావాతంటే పరీష్ష పెట్టు”

“వద్దన్నానుగా ఇంకా మాట్టాడకు. నాకు కోపం వస్తుంది

“నాహా వసుంది, కోపం నీ సొత్తు రాదు,”

“ఆహా అందాకా వచ్చిందీ? అమితేనీ కిచ్చిన హక్కులు కొన్ని రద్దు తేయాల్సిందే. నుందు నుప్పు మాటకు మాట జ 7..ప్రుగులడా వినయ విధేయతలతో భర్తని గౌరవించటం నేర్చుకో.”

ఎక్కడో పెస్ట పిడుగు పడిందిం అలిత వాళ్ళ ఇంటి దే ఆకోళం బప్పలై నట్టు భయంకరంగా ఫెళ్ళుమంది,

అలిత భయంతో 'ఢేఖరాన్ని కావలించుకులది. శ్వేళలల అలిత భు వాలు పట్టుకుని నప్వుతూ.__" చిన్ని ప్‌ల్లరా అంర భయపుతా.6 ళో అన్నాడు.

ఈ6ఫీ |, థ్య్య వక్షాఆందే నొక్తు చచ్చే థయళల, పాణం కదురుంచదుూ ఆంది,

'శేఫరల న గ్వాడుా"ఊ త్త పిరికిదానివి. ఆసలు వర్షాకాలం అందలి ంంం పేళ్ళి చేసుపన్న తర్వాత మరీ బాగా తెలియాలి” అని అలితని చిలిపిగా ముద్దు పెట్టుకున్నాడుం

అలిత గాఢ:గా నిట్టూర్చింది. “నీకు లెలీదు శేఖరం 1... ఈ వర్షాల అందాన్ని అనుభవిఅచకుఠడా నా జీఎశలలో ఒక దౌర్భాగ్యపు సలిఘటఏన జరిగిదిం వక్షం పడుతుంటే మళ్ళా అదే నారు కాపకఠ వస్తులది, మససుకి శాంతి లేసంపా చేస్తుంద” అంది అలిత ఎచారలగా.

“శేఖరల ఆనృతగా-? ఏమిటి + ఏమైంది ?ొ అన్నాడు,

లీ88్ర ఆ4ఢకారఅలో

“సరిగ్గా ఇలాటి వర్షంరాతి....ఆ నాడు పొద్దుట నుఠలవీ ముసురు ముసురుగా వుంది. మా బాపగారి బంధువులింట్లో ఏవో కభకార్యల అని మా అక్కని సాయం చెయ్యటానికి పొద్దున్నే తీసుకుపోయేరు. నేనే వంట చేసి కాలేజీకి వెళ్ళొను సాయం(తానికి మా అక్క- రాలేదు. వర్షర బాగా ఎక్కువైంద్‌, మా బావకి అన్నల పెట్టి నేను కూడా అన్నల తిని, గదిలో కూర్చుని చాలాసేపు చదువుపన్నాను. రోజూ ఆ గదిలో నేనూ, మా అక్కయ్యగారి పిల్లలూ పడుకునేవాళ్ళ9, అవతలి గదిలో మా అక్కా బావా పడుకునేవారుం

మా అమ్మ పోయిలి తర్వాత అముదేళ్ళ నుంచీ వాళ్ళింట్లో పవుఠటు న్నాసు గానీ, ఎన్నడూ మా బావ అంత సనసీచంగా (పవ ర్రించలేదు. మరవనల్ని కదా అని వేళాకోఫం ఆమునా ఆడేవాడు కడు, అతని దారిన ఆతనూ, నా నారిన నేళూ వుండే. ళ్ళఠిం అసలు ఇద్దరం ఎక్కువగా మాట్లాడు నే. అవసరం కూడా వుఃజేది కాదు. మనిషి మంచివాడే. వ్యసనా లేమి లేవు, పెళ్ళాం పిల్లల్నీ బాగానే చూచుఏంటాడు. బాధ్యతలు పట్టించుకోని మసిషి కాడుం**9*లో

“అపలేస్రలవో తొందరగా చెప్పు 4”. శ్నేరల పిసుక్కున్నాడు ఆఆస్యం భరించలేక 1?

అలిత శేఖరల మొూం చూసింది. దిగాలుగా అంది. “"సలివత్స రాఅ తరబడి మలచివాళ్ళుగా [బతికిన మనుమలు కూడా. *..ఎప్పుడో ఒక్క తణంలో దారుణంగా పతసమౌతా రెందుకు శేఖరం! ఆ రాతి అతని కెలత హిడుబుద్ది పుట్టిందో $...నేను చదువుకుని చదువుకుని పు స్తకల పక్కలోనే పడేసుకుని న్మిద పోయాను. లైటు ఎవరు తీశారో నాకు తెలీదు ... సరిగ్గా ఇలాగే వర్ష పడుతోంది” అలిత ఒళ్ళు ఒణుకుతోంది. మనసులో విచారఠల కట్టలు తెలంచుకుగ పొలగుతూంది. మోకాలి మీద గడ్డం ఆన్నుకుని శేఖరాన్ని చూస్తూ చెప్పుకుపోతోంది....-“నేను గాఢంగా న్మిద పోతున్నాను. ఆ ఎంతసేపు నిద పోయానో నాకు తెలీదు. నన్నెవరో ముద్దు పెట్టు కుంటున్నట్టు క్‌ వచ్చింది. నా పక్కలో కూర్చుని నా మొహఠి మిదకి వంగి ఎవరో ముద్దు పెట్టుకుంటున్నారు. .నాకు కటో నిజమో తెలియటల

ర్‌ అగ నొయకమ్మ లైరీలీ లేదు, కళ్ళు న్మిద మత్తులో విడటంలేదు. బలవంతంగా కళ్ళు తరిచొను, గిది అంతా చీకట్సి నా పక్క మీద ఎవరో కూచున్నారన్న సంగతి నాకు టొధపడేసరికి కొంత సేపు పట్టింది. తృళ్ళిపడ్డాను. భయంతో వెరికేక పెట్టాను. హడలిపోతూ లేవటోయాను. గట్టిగా పట్టుకున్నాడు, ఒళ్ళోకి లాక్కున్నాడు.

శే[రలి మహం ఎ్మరబడుతోలది, తీక్షణంగా చూస్తున్నాడుం లలిత గమ *ళలచలదు.

“*సనే అలి భయపర్తాబా? నువ్వెంత బావున్నావు?” అన్నాడు గుసగున౮ండుతూ. ఆప్పుడు తెలిసింది మా బావెనని, నాకు ఎంత కోపం వచ్చిందంటే అందులో పదోగడంతు కూడా యిప్పుడు చెప్పలేను “శః మ-షి ఇంత దువ్యూర్తుకా?" అని భరించలేని అసహ్యం పుటింది.

ము ఇంకా చొరవ బెయ్యటో యాడు.

"ఏం చేళాడు” అన్నాడు శేఖరలి ఖరినలగా,

“గట్టిగా కావలించుకున్నాడు.. పైట పట్టుకున్నాడు--”భీః వొదులు నిన్ని ఏమిటిది! ఈ _ దౌర్జన్యం ఏమిటి? అక్కయ్య టలట్లో లేవని ఇంతపఏ చేనావా? భఛీ...ఫ...” అని చీధరించుకున్నాను, నా మాటలేవీ వివకులడా ముపాంమీవ మొహం పెట్టి... “ఆలితాః ఎందుకిలత భయం:” అన్నా చా సీచుడు, దౌర్జన్యం మానేసి నచ్చచెప్పటానికి దిగాడుం

• ఈః రోజుల్లో ఏథి తప్వు' ఎవరికి తెలుస్తుంది! చఅఆథి పుస్త కొలు ఈగ చదువుతావగా?”ొ అన్నా డా పసవు, నేను కంపరంతో..- అతని తేతులు విసిరికొట్టి... మంచంముంచి పరిగె త్తి థై టువేళాను. వెఆగలేదు. కరెంటు పోయిందో, మెయిన్‌ తీసేశాడో, ఆ గోడదగ్గిరే నిలచుని--- నువ్వింత సీచుడవను కోలేదు. అర్ధర్శాతి వంటరిగావున్న ఆడపిల్ల గదిలోదూరి కంత ఒభత్సం చేనావా! నేఏ నీకు పంాయిదాన్నాః సీ చెల్ల అయితే సీ ఇంట్లో వుండదా! నీ దు్మూర్గమంతా ఆక ట్రాయ్యకి చెపిజే ఏల చేసావు! *.. నీ వొంటి పొశరుకి చలాన్ని ఆడ్గం వేసుకుంటావా! ..., చలం పేరశే అర్హ త వుందా నీకుః నీ లాలటి పచ్చి వొోంగకి వొళ్ళప్ప

87]

90 అంధకారఅలలో గించమని రాశాడా చఅంగొ అంటూ నోటికొచ్చినదలతా తిట్టటం [పారంభించాను.

వ్యవహారల బెడిసికొ ర్రైసరికి--- కొంచల భయపడిాా "నీకూ యిష్టలి అనుకున్నాను” అన్నాడు,

ఎంఛీః భః పిచ్చివాగుడు. వాగకుం వెళ్ళవతలికొ అని అచవెచానుం

మాట్లాడకుండా గుమ్మందాకా వెళ్ళాడు. చివర్లో ఆయినా తను మంచివాడినని [పకటించుకోటానికి...- కొంచెం అగి వెనక్కి తిరిగి---- “సీ కన్యాయం జీ సేవాణ్లనుకున్నావా? నిన్నూ పెళ్ళి చేసుకునే వాణ్ణి” అన్నాడు. నేకు అసహ్యంతో చాలా వెటకారంగాం.. “అవును. నేనునీ లాంటి భ ర్తకోసం కలలు కంటున్నానో అన్నాను, గబగబా వెళ్ళి పోయాడు. తలుపులు వేసేసి... దఉదడలాడే గుండెలతో గది మధ్య నిలచున్నాను. ఎంత [ప్రమాదం తప్పి.దిః అని ఆగ్బృర్యపోతూ 6664

శేఖరలి అలిత దగ్గిరముంచి ఎప్పుడు వెళ్ళిపోయాడో, గది మధ్య బుసలుకొడ. తూ పచార్డు చేసున్నాడు, హఠాతుగా ఆగి రీకణంగా చూస్తూ అడిగొాడు---- “నువ్వు ముందే గిదితలుపు లెందుకు వేసుకోలేదు?”

“ఇంకా చదవుకు లిటున్నాను, అమినా పిల్లలూ, నేనూ పడుకున్న పృుడు ఎప్పుడూ తలపులు వేసుకోలేదు. ఆ తలుపులు వేసుకోవటల అలవాటే లేదు.

శీఛరల చేతులు కట్టుకుని ఆలాగే నిలంచున్నాడు---

“తెల్లారి మ్స అక్కకి చెవ్పొంి?ో

"తెల్లవార్లూ చెప్పాలనే అనుకున్నాను, మర్నాడు ఎనిమిది గలటలతి వేళ వచ్చింది అక్కయ్య. బంధువుఆ కబుర్లూ. , = వచ్చిన వాళ్ళ కబుర్లూ అన్నీ మొగుడితో చెపుతూ నవ్వుతూ మాట్లాడుతోంది. నేను యిలట్లో కంచెం పనిచేసి అన్నల తిని కాలేజీకి వెళ్ళిపోయాను. ఆ సాయళ్మతలి వరకూ “అక్కయ్యకి చెప్పాలా! వద్దా!” అని తెగ ఆలోచించాను. ఆఖరికి చెప్పకూడదని నిర్ణయించుకున్నాను. చెప్తే మాతల ఏం జరుగు తుంది? అక్కయ్య ముసణ్ణి ఏం చెయ్యగలదు? ఏటో వు కోషం

రీ ఠిగినాయక మ్మ ల్రి0] కొద్ద నాలుగు మాట అంటురిది. ఇద్దరూ దెబ్బలాడు కుంటారు, అంతవరకూ సుఖలగా | బతుకుతోన్న దాళ్ళమధ్య దారుణమైన రఅతలొసాయి. మధ్య నా జీవితం నరకఠి అవుతుంది. పోదామా ఆంటేనా కెప్వరూ లేసు నా చదువింకా పూ ర్రికాలేదు. అన్నీ ఆలోచిలచి అఫలా సంఘటనే జరగి లేదన్న రత ధైర్యంగా వుండటానికి [పయత్నించాను. తర్వాత యించబ్లో నేనె స్పుడూ ఒక్కదాన్నీ వుండలేదు. అకయ్య సినిమాకి వె;తే నా చదువు పాడైనా సరే నేనూ వెళ్ళేదాన్ని. మా బావ ఏమనుకున్నాడో మళ్ళీ నన్నేమీ అనలేదు. నా మొహం చూడూనికే సిగ్గుపడే నాడు

శేఖరం అంాగే నించుని చూస్తున్నాడు. కప్పి బావ నిన్ను బలా క్కారం చేస్తే ఆ సంగతిహడా మీ అక్కకి చెప్పేదొనివి కాదా?

ఆలిత కొంచం ఆలోచించి దృథంగా అంది---

“చెప్పేదాన్సి కాదు”

"నువ్వు నాకుకూడా అసలుసంగతి చెప్పటంలేదని నే ననుకో వచ్చా!”

అలిత తెల్లటోయి చూసింది. శేఫరం చాలా గంభీరంగా ఉన్నాడు, కేనవంఠల కురూహలఅంగా [పళ్నలు వేస్తోన్న వాడిలా కన్పించలేదు.

*నా మటలు నువ్వు నమ్మటంలేదా శీరంగో అంది ఆయో మయ:గా.

“నేనే క్షాడ్డ్స ఎవరూ నమ్మరు. నీలో అంతర్గతంగా కోరికవుంది, అందుకోసమే నువ్వు ఒంఓరిగావున్నా తలుపులు వీసుకోకులడా పడు కున్నావు. నువ్వు అతని దగ్గిరికి వెళ్ళకపోయినా ఆతను నీ దగ్గిరికి వచ్చే అవకాశం కల్పించావు. చాళచూ సీ అభి పాయం తెలియటానికి

నిర్హాంత పోయింది అలిత. శేృరం ఎంత ఆపార్ధం చేసుకున్నా డు!

“సీ బుద అంత ఘోరఠ జరిగితే--మీ అక్కకి చెప్పకు9డా నువ్వెలా రైర్యంగా వుండగలిగావు ఏమను ఎరగని వాళ్ళకి అంత ధైర్యం వస్తుందా? నిజం చెప్పు, ఇంకా ఎందుకు దాగవు? ... అతను నిన్నేమీ చెయ్యలేదూ? ఎలా వూరుకున్నాడు! అలాళటి చీకటి ర్యాతి = ఖోరున వర్షంపడే రాతి...తనకెంతో చనువైన మరదలు... ఒలటరిగా

వరల ఆలధకారలలో

చిక్కితే....ఆసలా వూహ పుట్టకులడానే వుండాలిగాని.., ఆత ధైర్యం

చేసి నీ దగ్గిరకివచ్చి మోటుగా కౌగలించుకున్న వాడు...సీ. బెదిరింపులక

జడిసి వదిలి పెట్టాడా 6442 చిన్నపిల్దలకి చెప్పే కథచెప్పి నన్ను మభ్య

పెట్టగఅవా!.... అలాంటి పరిస్థితిలో మగాడెంత మూర్ధడౌతాడో నాకు లలిత మా[నృడీపోయి. వె రిచూపు చూస్తోంది,

'శేభరఆ కోపో దేకం త్రో వూగుతున్నాడు, మొహథి కాఠిన్యంతో జేవురించింది. సమసాన్ని కాల్చి భస్మం చేసేంత తీక్షణంగా చూస్తున్నాడు. “చెప్పు, నిజం చెప్పు. నాకు నిజం తెలిసికావాలి, నన్నింకా మోసఠథ చెయ్యకు, అతను ఎలత అఘాయిత్యం చేశాడో చెప్పు. నీ నోటితో నువ్వే అంతా బెప్పాలి" అంటూ పిచ్చి వాడిలాగా అరిచాడు.

అలిశ కేమి పాలుపోలేదు. అదు నిము షాట్టో వాతావరణం ఇఃకత థఘయలకరలగా మారటం ఆమెకి భరించరానిదిగా వుంది. వణంల కిందట తనని పొదివి పట్టుకుని లాలనగా మాట్లాడీన శేఖరం. ఇలా కోపంతో కంపిసోన్న శేేరల.. ఇద్దరూ ౬కలేనా అన్నంత అనుమానం వస్తోంది. తనెంత తెలివితక్కువ పనిచేసింది. ఎంత తెలివితక్కువః అయ్యో! ఎంత తెలివితక్కు వ।

ఆంత కోపంలోవృన న్న శేఖరాన్ని చూసినా అలిత భయపడలేదు. భీకరలగావున్న ఈ శేఖరం మాలిమి ఆయిన మృగఠతలాగా తన ఇతుల్లో వొరిగిన సమయాలు మరుపుకాలేదు భర్త అంటే అలితకి అపారమైన గరవల అనురాగం, స్పేహఠి వున్నాయి. వాటి బలంతో లలిత చాలా కాలతంగా వఠిడటానికి [పయత్ని అచింది.

“నన్ను నమ్ము శేఖరం: నేను ఒక్కమాటకూడా అబద్దం చెప్పలేదు. వరిగినది జరిగినట్టు చెప్పాను. ఇంతకుమించి ఏమీ జరగలేదు. మూ బావ నేను లౌంగుతానేమో నని _పయత్నించడం నిజమే. పెద్ద చదువులు చదినే అడపీల్లలు శరీర సుఖానికితప్ప నీతికీ, సౌంపదాయానికీ, “విలువ ఇవ్వరని ఆతను. వాగా అపోహ పెట్టుకున్నాడు, అందుకే తప్పేమీ లేదని నాకు నచ్చ చెప్నటానికి _పయత్నించాడు, కానీ నేను చాలా నిర్భయంగా. ఎదురు తిరగ

రఠఅగనాయకమ్మ వ0 8 డంతో ....యింకా సాహసి+చలేకపోయాడు. నా కిషంలేకుండా బలాత్కారం చేసే తె్గూరి నేనేం అల్లరి 'పెోళతానో ఆగి ఆతని భయం అవసికి లేదాఃో

“భిః నువ్రతన్న సమర్గిస్తున్నా వు.”

కసె నిప్పుడేం సమర్థించాను ఫ్‌

“అతన్ని ఆస్యహ్యంచుకో! పోగా 4 ఖరతని తరుపున ఆలోచించటలి సమర్ధించటం కాదా

“ఆతన్నెంత ఆసప్వాంచుకున్నానో ... ఎంత చీనరించుకన్నానో 660 నీ కిప్పుడేం తెలుసు శేఖరం? అసలు నా మాటఆఅమీద నిమ్మ కఠ వుంటే...” .

ో*లేదు నువె పంత చెప్పినా నేను నమ్ము”

మరి నువ్వు నమ 5వొతే మాతం నేనేం చెయ్యగిఆను శ జరగ న్‌ది కల్పించి ఎలా చెప్పను? దయజేసి కొంచెలి శాంతంగా ఆలోచించు. సీ సంస్కారం మేద నాకు ఆపారమైన నమ్మకం వంది" ఆన అలిత కొంచెం సేపు మౌనంగా కూద్చుని పక్క సక్టుకుని పడుకో బోయింది.

శిిరం రెచ్చిపోయాడు, గతలలో అలిర సెక్‌ ఎ గురించి మాట్లాడిన అనే మన మాటలు ఒకు్కు-మ్మడిగా శేఖభరాన్ని ముట్టడీలచాయి. చీజరించు కుంటూ చూళాడు. __- “కోరిన జాళ్ళకి శరీరం ఇసే తప్పే. లేనేగా సీ అభ్మిపాయం, నీ చలం టోధించింది కూడా అంలేగాః పాపం * బావని ఆనంన పెట్టకుండా ధిక్కరించా నంటావేం! ”

"ఫి; ఏమిటిలా చేసున్నాను.” అనిపిస్తోనే వుంది శేభానికి. అదేం పటి*ంచుకోలిదు. ము

లలిత అంతరంగంలో భోరున ఏక్పెంది. ఒక మంచి మనిషి ఆసూ యనీ, తాత్కా-లికావేళాన్నీ, అర్థం చేసుకోవాలనే వివేకలతో, సవూనంతో 'శేఖంాన్ని దయగా చూసింది-- “ఈ విషయంలో చలం ఎందుప ? అతను నన్ను కిలుదొమ్మ లాగ తయారు జేశొాడను కుంటున్నావా గి నిన్ను నేను 1 పేమిస్తున్నానని వొలగమాటలళైనా చెప్పే ధైర్గం లేక, అర్హరా: తి ఇలంతా కొారులీకటిచే సి,ళ (తువులాగి, చొంగలాగ బదబడ్డ, పిరికి 7" గీకి ళర్‌రం ఇచ్చేంత సీచురాలినా నేను? ఒక్క-సొరి ఆలోచించు. శీను

చ! అఆ౪ధకారలలో మా బావని ఇస్టపడివుంటే అసలీ సంగతి ఎందుకు బయట 'పెిరతాను *ో ఆంది అలిత.

ఆ విషయం శేఖరం కూడా ఒకటి రెండుసార్లు అలోచించబోయాడు మనస్సు తిరగలేదు. *ఏటో నోరుజారి వాగింది. తర్వాత తప్పుకుంటోంది. ఛ్కీనా చేతుల్లోకి రాకముందే .... అన్ని అసుభపెంచిన నీచురాలా నాకు భార్యగా దొరికింది

శీృఠరం కు నిప్యుల్లా మెరుసున్నా ము. అలిత కంఠం పిసికి చల పేద్దా మనుకున్నాడు. ఏ పాపఖీతో అడ్డుపడింది. ఏల చేస్తున్నాడో తలియ కుండా పచార్డు చేళాడుం

ఆకాశం భోరున ఏడుసోంది. గాలి కిటికీలూ, తలుపులూ బాదుతోలది. మాష్టారింబ్లోంచి గిడియారం గంటలు కొన్ని వినిపించాయి. “థీరానికి తలతిపగి వొళ్ళంతా తూఅటం మొదలు పెట్టింది, తన మంచల కిటికీ డగ్గిరికీ లాక్కుని పడుకున్నాడు. జీవితం మీదే అసహ్యల, విర కీ కలి గాయి చచ్చిషీవాలని హృదయం పరితపిస్తోంది. తనకింత మోసం జరగటం, తన దొంపత నం యింత కలుషితల కావటం భరించటానికి అలీశంగా వున్నాయి?! అంత చెప్త అభి వాయాలు గరి మొగవాడి ద్‌గ్గిర ఒక ఆడపిల్ల సురశితలగా వుందంటే ఎలా నమ్మటం? “అసాధ్యం. అసాధ్యం.” అతని తిర్క-క్రానం గావుకేకలు పెట్టింది. తెళ్లి వార్లు న్మిడదలేపండా జుగుప్సాకరమైన ఆలోచనలతో వేగుతూ పడుకున్నాడు. అలిత మీద కోపానికి ఆశ్చర్యంగానే వుంది.

ఆలిత తొందరగానే నచ్చచెప్పుషంది. [పశాంతంగా ఆలోచించి నిజా నిజాలు శేఫరం తప్పకుండా తెలుసుకుంటాడన, అతనే పశ్చాతాపం తెచ్చు కుంటాడన విశ్వాసంతో నీరసంగా న్మిదిపోయింది న్మిదపోతోన్న అలితని జశిీరల చాలా ద్వేషంతో, ఆసహ్మంతో చూకొాడు, తెల్టారిన తర్వాత ఆలిత లేచి తూరంగా పడుకున్న 'కేఎరాన్ని చూసి ఆక్చర్యపడింది. అతను రోజులా తృ వీగా హాయిగా స్మి పోతోన్నట్లు కనిపించలేదు, అలిసిపోయి విసిగి వేసారి బలవంతంగా కళ్ళు మూసుకున్న ట్టున్నాడు. నిద్రపోతున్న ఆతని మొహంలో కోపం కాఠిన్యం తగ్గలేదు.

రఠఅగనాయకమ్మ 805 అప్పుడు అలితకి రాతి జరిగిన సంఘటన జ్ఞాపకం వచ్చి చాంా దిగులు పడింది. 'శేఖరల దగ్గరికి వెళ్లామని పక్క వరహ నడిచి జంకింది. నెమ్మదిగా వంటింట్లోకి పోయి పనులు చేసుకోవడం [వొరంభించింది. శేఖరం అఆనాడంతా లలితతో మాట్లాడలేదు | ఇంట్లో భోజనం చెయ్య లేదు. హోటల్లో కూడా తినలేదు. అళిత ఎంత దుఖ్జం వొచ్చినా ఆపుకుంది. రాతి అన్నరి వడ్డించి 'ఫేఖరాన్ని పిల్చింది. *నా భోజనం (పస క్తి సీకు ఆనెవ సరల.

“నువ్వు తినకపోతే నే నెలా తింటానుగో అంది అలిత.

“ఆనవ రంగా నకు లొంగాదీయటానకి [ప్రయత్నించ౯। సీక్రీ జన్మలో నాధ్యలకాదు." ఫేేరం. అలితా ఆనాడు రెండు పూటలా అన్నం తినలేదు. మవ్నా డు లఅలిత మామ్మూూలుగానే వంటిచేసింది, శే్యేరం తినలేదు. హోటల్లో తిన్నాడు. వారం రోజులు ఆ వధంగనే గిడిచిఠిది. శేఖఫకం తన పనులగ్ని తనే స్వయంగా చేసుకుంటున్నాడు. ఇద్దరూ వేరువరు గదుల్లో పడుకుంటున్నారు. అలిత వె్ళై ఒక రాతి కేఫరం వగ్గిక పడుకుంది, తాచు పాముసు చూసినంత అదిరిపడి లేచి "ఫో అవతలికొ అన ఆరిచాడు. అలిత యిక దుఖ9 ఆపువోలక ఏడ్చేసింది.

శకం చావా సేపు మౌనంగా కార్చున్నాడ-హాఠ+త్తుగా ఆడిగాడు, “నేనో మూస అడుగుతా చెపుతా + శ్యేకం కంఠం సరళంగానే వుంది. అయినా ఆ అఆడగటంలో మ్మాతం పట్టుద3,

తస తెలిసిందైతే తప్పకులడా చెపాను” అంది అలిత,

ఛ్ర్‌కం సిగరెట్టు అంటించాడు, సెగిరెట్టు కాల్చటం కొ త్ర్‌గొ ముదలు పెట్టాడు. నాలుగు రోజుల్నిందీ.

“కాలేజీలో నువ్వెవరినై నా [ సేమించావా ? ఐ మేన్‌ ఎవరితోనైనా కోజ్‌ గా స్నేహం చేశావా ౯ అన్నాడు,

"లలితకి ఆశ్చర్యం కలిగించినా మామ్మూలుగానే చూసింది, కేఖరంతో నిర్మొహమాటంగా మాట్టడరివోతే లాఖథల లేచసీవి అచింది.

“ఎందుకు [( పేమించలదు ఫోం అసలు చడువుషునే౮ళ్ళు ఫెలిడ్‌ ఎ లేకుండా ఎలావులటారు'! నేనూ, జినికీ చొలొ క్రజ్‌ గొ పులడే నాళ్ళల” ఆఅలదిం

లీక, అతల ధకార ల లో

శేఖరం. సిగరెట్టు నేలకేసే కొట్టాడు. “నీకంత వెటకారంగా. వులదో రాస్కల్‌ 1" అని అరిచాడు.

అలితకి కోపం రాలేదు ! మామ్మూల.గానే వుంది తాను ఏది చెప్పినా నిజమే చెప్తుందన్న నమ్మకం ఆతనికి కలిగి తేనే కానీ ఈ కఠఅతలు పోవు ఇప్పుడు, న్‌జులి చెసే మొన్న చెప్పిలది కూడా నిజమే అని నమ్ముతాడు. అలిత భర్తని చనువుగా చూస్తూ- "నువ్వడిగింది చెప్పటానికి నాకేం అభ్యంతరం లేదు, శేఖరం! కానీ ఇంకో మె.గాణ్తి అంత గాఢలగా |పేషెంచి నిన్ను పెళ్ళి చేసుకుంటానని ఏలా అనుకున్నావు అంటి ఆశ్చర్యపడుతూ.

ఆప్పట్రో న్దేబ్సు ఆర్ల్యూ చెయ్యటంబలేదు. చెప్పాఅంటే అశ్రీగిఅదీ చెప్పు-”

“నేనే మొగాడ్‌తోటీ స్నేహం చెయ్యలేదు. కో నాకు మాత ఇష్టరు ముగ్గురు (పే మలేఖలు | హాళారు” షాక్‌ తి న్నట్లు చూశాడు. “ను వే బలి చేళ్తావు 1 (విన్‌ ఎపొల్‌ కి కం.పైయింట్‌ ఇచ్చావాక

సరిగ్గా అవాగే అడిగింది జానకి. అలితకి ఆనాటీ సంగతంతా నిన్న మొన్న జరగినవ్‌ంత శా పపం వుంది.

జాసకి హాస్టల్లో వుండేది. అలికి పచ్చెన వుత్తరం జానకి కేరాఫ్‌తో వ్‌ చ్చీంది, జొనకి మామూలుగా ప్‌ప్పి చదివి గుంజేలు కెలికేరా పరిగెత్తు కొచ్చింది. అలిత దగ్గిరికి “చూడు ఎవడో పూల్‌ రాశాడు” ఆంది, -

అలిత కంగారు పథకుతిడా చడిఏవింది గిట్టిగా నే,

*డయర్‌ అలితా ౯

ఎంత అలితమైన పేద!

ఎంత లాలిత్యం సీ రూపం *

అలితా ! నిన్ను నే నెంత గాథంగా | పేమిస్తున్నానో నీకు తలియదు, ఆకు నెలల నించీ నీకీ మాట చెప్పాలని [పయశక్నం, కానీ నువ్వు ఈ ఫెండ్‌ అవుతావేమో నని భయపన్తాను. ఏమైనా సరే అని తెగించి ఈ రెండు మాటలు రాస్తున్నాను, నా హృ వయాన్ని నీ పొదాతముందు పరిచి పెడుతు

ర అగనాయకమ్మ బైఖి'/ అలితాః నీ అద్దాల చెక్కిళ్ళు ముద్దులాడాఅనీ, నీ బంగారు మేను కౌగలించాఅ), నీతో స్వర్ణసుకాలలో తేలిపో వాలన, నాకు ఎన్నెన్ని కోరికలు; ఈ జన్మకి తీరవంటావా ? అళితా!.... నీ పేరు అలా జపిస్తూ వుండాలని నా మనసు తపిస్తోంది. నా మీద కరుణించి నాకు నీ దర్శనం కఠఅగజెయ్యిం సీ కోసం చకోరపషలాగాొ, పూర్ణచం దుక్షిలాగా నిరీషలచే నీ (పేమ పిపాసి. ఎా- ముకుందరావుో అలి నవ నిట్టూర్చంది....- "ఫరా చదు పద్యాలవీ రాసుకులటే పంకొసాడు” అంచి, *ఏంటే సీకు కోపం రావటం లేదూ *ొ అంది వానకి కోప్పడుతూ. “*ందువూ? నాము చాలా హేపీగా వంద నుకుందరావో, గోపవిఇదరావో ఎవడో ఒ' డు నన్ను | పేమించాడు గాన న్ను ( పేమిఠి చారా లో ప? నన్నేం పేమించకట్ల వేధవ [ "పేమ. “"ఆడదనుటే యు అనేశావ్‌ ? | పేమ ఎంత గొప్పది? [శేమే నైవం. [పేదు సత్యల. [పేలు సుంచర౦, “పి ంద ః అయితే వికికి నువ్వూ [పేమ వు ర్తరం రాయు” “తప్తకుంవి రాసాను, ల్‌పొోలే నన్నంత వొత్తుగా పేమిసోన్న వా్ధె వొదిలేవా ననుపన్నావా ॥ ఏదీ అం కాయితం పృటాః। &ఊ। క్రిక్‌ జానకి హఏలిపోయి---*ఏమిటే 1 నిజంగా జ ఎబి రాస్తావా 1...” అని భయంగా చూసింది. *౮ాయ్రకపోతే ఏం బావుంయటటుందేశ! ఆ మ్మాతం కిగ్రసీ వుండడ్దూ $” “ఏకిసినట్టుంది. నీ కర్టసీ నుప్వూనూ. పద _పిన్సిపాల్‌కి. రిపోర్ట్‌ చేదాలో థి తం్రడ్రుకూ *ో *ఏ్పద్రుక్రేషిటి * వెధవని డిబార్‌ చేయిలచాలి. “పపం ఏం ఘోరమైన తప్పు శేళాడే ఘుసందూవూ + | పేమే నేకమౌనా ? అర్హం చేసు కోనీ, నా మిద వాడికి పేమ పుట్టింది, అంతేగా ? 88]

090 అఆ౦ధకారలలో నా మీద నీ కెందుకు [పేమ కలిగింది? అని కేక లెయ్యనా? నన్ను నువ్వెలా ఇష్టపడ్డావు + అ.) దెబ్బలాడనా + రిపోర్ట్‌ చెయ్యటలలో అర్ధం ఏమిటో తెలుసా +” చూడండి. నన్ను చూస్తే మగాళ్ళకి రోత పుట్టాలి వీడికి మాతం [పేమ కలిగింది. అది చొలా తప్పు అని కాదూ *_”

జౌనికీ తెల్లటోతూ...--” నిజంగా రిపోర్ట్‌ చెయ్యవా ఫొ అంది.

"ఎందుకు చెయా? అంటున్నాను + నిజంగా అతనికి నేనంటే ఇష్టమే నేమో. ఆదేవు త్రరలలో రాళొడు, [ పేమలేఖ అంగుకున్న వాళ్ళివరైనా సరే మొట్టమొదట 'థ్యాంక్స్‌ చెప్పాలి. తర్వాత అతని సిన్సియారిటీ తెలుసుకో వాలి. తర్వాత సుఖంగా పెళ్ళి చేసుకోవాలి.

“ఏయ్‌: నా [పియుడని. *,.ఆఫ్‌కోర్స్‌, .. నాకు ముద్దు [| పేమలేఖ (వాసిన్‌ వాడని గుర్తుంచుకుని మాట్లాడు. వీడికేం తక్కువ *”

“నీ మోహఠ తక్కువ దాడు నిజంగా [ పేమించాడని మురిసి ఛసున్నా వేమిటి శో

“అటో ల! నిజం [పేమ ఎలా వుంటుందో

“ఇలా ఏల వుండదు. ముద్దు అంటాడు. కౌగిలింత అలటాడు. స్వర్గంలో రేలడం అంటాడు. ఛి; అసహ్యఠ 17” మొహఠ చిట్లిలచుకులది జానకి,

“మరి ['పీమించిన వాడికి కోరికలు రాకుండా ఎలా వుంటాయే'? అసలా కోరికలు పుట్టడయె [పేమ కదా ₹ో

“ధీ; కానేకాదు. [ పేమంటే సోరీరాసకి సంబంధించిన కోరిక లులడ కూడదు.”

“*మరి దేనీకి సంబంధించినవి వుండాలీ *

“*మనసుకి,.. ఏమో ః నాకు సరిగ్గా తెలీదు బాబూ $”

“అయితే నోరు మూసుకో. | పేమ దూలాలూ, తలుపులూ పట్టుకు వేళ్ళాడదు. *రీర ఆకర్షణ మీదే | పేమ.... అంటే కోరికలు పుడతాయి. అవీ ఒక్క మనవి మీదె వుంటాయి గానీ... ఇళంకో మనిషి శరీరం మీద

రఠతగనాయక మ్మ ల900 వుండవు. అలాగ ఒక్క వ్య క్షినే నవాంధించడం (పేమ. [పేమ మోహఠఅ లోలజే పుడుతుంది. అలచేత నా గింది ఈ నవయ వపడు అసభ్యలగా రాకొాడని అనుకోవటంలేదు. చాలా రైర్యంగా రాశాడు, భాంర్‌ ఎ. చెపుతూ జవాబు రాస్తాను. ప్మటా క అల కాయితఠఅ.”

ో*పిగ్రిజ్ఞాప్‌ ? నువ్వే తెచ్చుకో”

“ఓ ఎస్‌! నేనే తెచ్చుకుంటాను. నా, పియుడి కోసల ఆ మాతల [శమ పకలేనా ” అలి లలిత నోట్‌బుక్‌లోంచి ఒక కాయితం చింపి పెన్ను తీసుకుని కూర్చుంది. జానకి వుండబట్లలేక .... “ పిన్సిపాల్‌కి చెప్పకపోయినా సీ బావకి చెప్పరాదూ అతన్ని కేఠలేసాడూ.ో” అని సాగదీసింది.

“శే లేచ్సలచొలని నాకు లేదు. ఒకవేళ వెయ్యాఅంటే నేనే వేస్తాను. నేకు చెయ్యగలిగే పని యితర కప్పగించను” అని రాత కుప కమించింది ఆలిత,

జానకి వూరుకోలేక “ోఆలితా।; నా మాట విను. పోనీ రిపోర్ల్‌ చేయ్యొద్దులే ఆతనికి జవాబెందుకూ * అది పట్టుకుని ఏం అల్లరి చేసాడో 1

“*జ౩నా (పియుణ్ణి కంకించకే”

“అన్నిటికి హాస్యమెనా నువ్వు వు తరలి రాయొద్దు”

“నావ తరం చూపించి వాడు ఆల్లరి 'పెడిబేే వాడీ వుత్తరం చూపిలచి నేను అల్లరి పెట్టలేనా రి

“వాడికే మొగాడు. చెడిపోయేది మనం. ఆరిటాకెళ్ళి ముల్లు మీద పన్ద్హా....ముల్లొచ్చి అరిటాకు మీద పడ్డా...”

“*సష్మబ్సప్‌ నేశు అరిటాకుని కాను. నీ వెధవ సామెత కట్టి పెట్టు నువ్వే ఆరిటాకువి, తామురాకువి, వి సరాకువి.”

“ఆయితే చావో

అలిత గబగబా వు త్తరరి రాసి జూనక్కి- వినపడాలని పైకి చదివింది.

800 ఆఅలధకారఠఅలో

“"ముకుందరావుకీ, **

నీవు త్రరల జానకి ద్వారా నాకు సురక్షితంగా అందింది. నన్ను (పేమిస్తున్నానని రాశావు, వృదయపూర్వకమైన కృతజ్ఞతలు. నువ్వు రమ్మన్న చోటుకి వసున్నాను.

"శెలవు. అలిత,”

*ఎలా వంది ** జానకిని చూస్తూ

“కాగానే వుంది. వెళ్ళి ఏల చేసావూ రికా

“ఏం చేసానో చూద్దువుగాని, మన మిష్ణరం వెళ్ళాలి,”

“నీ; నే నెందుకూ +

“ఛీ లేదు, ఛా లేదు, మన మిద్దరం నా (పీయుకి దగ్గిరికి వెళ్తన్నాల”ొ అనీ అలిక జానకితో మాబ్గాడనని బెదిరించి దాన్ని లాక్కు. పోయి ఉ త్తరం పోస్టు డబ్బాలో సడేసి నిట్టూర్చింది. *. “పోయిరా వు తరమా । నా కబురు చెప్పి రావమ్మా 1” అని వీడ్కోలిచ్చింది---

ఆ వుతకఠి అందుకున్న ముకందూవు మొదట సంతోషించి... తర్వాత తెల్లబోయి తేరుకుని మొహం చిట్రించుకున్నాడు. “నువ్వు” అని రాసింది, తను రాస్తే మాతం! అముష్షలగానే 9 ఊ త్తరథి పదిసార్డ్లు చదివి, సఃతోషించాడు. లలిత తనకు జవాబు వాయటమి చాఅనుకున్నాడు. ఉత్పరలలో రాసినట్టే అలిత పార్కుకి వెళ్ళింది.

ముకులడరావు నల్ల పేంటులో, తెల్ల చొక్కా టక్‌ చేసుకుని, గాగుల్స్‌ పెట్టుకుని, బై కట్టుకుని, వాచీ చూచుకుంటూ వచ్చాడు. సెంటు కూడా రాసుకున్నాడేమో ఘుమఘుమ లాడుతున్నాడు. అలిగ కూడా ముస్తాబై సిగ్గు దొంతరలతో వొస్తుందనుకున్నాడు. కానీ, అలిత బాలా మామ్మూలుగా వుంది. రేగిన జుట్టుతో, నలిగిన బ్వఅతో, అలిత దగ్గిర జానకి వుండటం చూసి కొంచెం అయిష్టం [పకటించాడు.

“జానకి నా క్రోజు (భెండ్‌ ।! మీరేం మాన్గాడినా నిరభ్యంతరంగా మాటాడవచ్చును-ా-” అంది అలిశ,

రతఆగనాయక మ్మ లీ01

"నాకూ వున్నారు క్లోజు [ఫెలడ్సు, కానీనే నెవర్నీ తీసుకురాలేదు” అన్నాడు ముకులవరావు,

“ఆయితే సశతే చానకీ।, పు సవం చదువుకుంటూ గూర్పోవే । రండి. మనల అలా వెషె మా గాడుసందాం” ఆది అలిక అతన్ని చూస్తూ.

ఇద్దరూ కొంచెం దు'రంగొ న&ిచి గు౮ాఎచెట్ల ద్‌గ్గిర నించున్నాడు.

“చెప్పండి, ఎందుకు రమున్నారుశళో అంది అలి ఆఅలస్యఠి చెయ్యకుండా.

ముకులబరాప కొంచెం సిగ్గపక్షి *నా వు తరం చూసే పీకు కోఫల వస్తుంచకుక న్నాను" అన్నాక.

ఆలిత నవ్వి దుహ 1 పీ.లేం తప్పు చేశారూ ? అంది.

“మరు నిన్ను పేపసున్నా నన్నాను గానీ ద్వేషిసున్నా ననలేవే! ణి థాలక్యూ ఎగ్లెన్‌.”

“అవనకుకోండి. అది ఎవరు ఆర్ధం చేసుకుంటిరు 8 అకీ రహాగొ నత ఆర్థం చేసుకున్నారు గానీ...

“లకే_గా కాదు. నేను ఆలోచించే ఆర్ధం చేసుకున్నాను, కా ఒర మాట ఆదగ్గమంటారా ? నన్న సీ రెందు ( పేమించారు ? కాలేజీలో ఎంత మంది ఆడపిల్లలు లేరు

“ోటడదెం | ప్న థి ఎవర్ని 'పేమిస్తే దాళ్ళీ జా అడుగుతా రో జ్‌ కోండి ఏం బేపహాం"ో

లలిక ని .ంది. “కౌంచెం సిల్సిగానే ఆడిగాను. కానీ నవ్నే మీరు [ పేమించటాగికి రారణాలపీ లే." కాకశణం లేకుండా ఏ£ో 'పతేశశత కనిపిలచకండా [పేమ ఎలా కలుగుతుంది గోవించరావగారూ

“నా పస ముక ్థ6ందూకండీ?ో

అస్పో్రో మర్చిపోయా” = నే న%ష%ంలద్‌లాో

ము అచరావు ముసివంసి గవు-లు సనవుతూ “కారణం ఎందుకు లేదు? పీరు చా అంవకునవార” అన్నాడు-ా-

“మీ కళ్ళకి ఆ) *.*డించింది లలిన,

"నా కళ్ళకే కాదు, అందరి కృకీను”"

$0ల్లీ అఆ౭ఢథకారలలో

“అలా అనకలడి, అందరికి నేనే అందంగా కనిపిస్తే అందరూ నన్నే [ పేమించాల్సింది. మీరొక్కరే [ శుమించారు.”

అప్పటికి ముకుఠదరావుకి కొంచెం అనుమానఠి వచ్చింది. ఏకాం తలలో [పేమ సంభిషణ యిలాగే వుంటుందా అని _.- “సరేళండి నా కళ్ళే. షీ ఆందానికే మిమ్మల్ని ( పేమిస్తున్నాను.”

“థాలక్స్‌” గోవిందరావుగారూ 1”

“సా శేరు ముకుందరావండీ 1

“సారీ క్షమించాలి మీ రెందుకు పిల్చారో...”

“ఎందుకేమిటి లలితా ।: సరదాగా సీతో మాట్లాడ"అని, మీ అభి [ప్రాయం ఏమిటో వు తరంలో చెప్పనే లేదు.”

“*జవును మీవు త్రరం చూసిం తర్వాతనే నే నసలు [పేమను గురింలి ఆలోచించటం [పారంభించాను. పీత ( పేమిసున్నారు కొబట్టి నేనూ మిమ్మల్ని ( పేమిస్తా నశనుకోండి, కానీ తర్వాత జరగాల్సిలదేమిటి పెళ్ళిప్పుడు శజేసుకులటాల.”

గతుక్కుమన్నాడు ముకులదరావు.___” పెళ్ళి. . . పెళ్ళి... గురించి =... ఇలకా నేనేం ఆలోచించ లేదండీ 1"

అ స్పైశన్సి ఇప్పు డాలోచించండి. | పేమిలచిన వాళ్ళల. పెళ్ళి కూడా శేసుకోవాలి కదా? ఆదీ నిర్ణయం ఆఅముపోనే ....”

“అలిత ధోరణికి ముకుందరావు తెగ ఆళ్బర్యపడుతున్నాడు యనా “*ర్సీక్రత్ర పాత భావాలు కఠవారనుకో లేదండీ" అన్నాడు హాస్యాని కన్నట్లు.

ఆపాత భావాలైనా, కొత భావాలైనా పెళ్ళి తప్పదు. ఎప్పుడూ ళ్ళి జేసుకోకులడా వుఠదామన్న వుడ్దశ్యం నాకు లేదు. [పేమా పెళ్ళి ఒక్కచోటే జరగాలని నా అభి పాయం, మనం పెళ్ళి గురించి మాటాడు కోవటలలో తప్పేముంది ?” ౯

“అబ్బే తప్పని కాదు. మా నాన్నగారూ వాళ్ళూ వున్నారు కదలడీః”

“*టందుకే మీరు మీ వాళ్ళకి వు త్రరం రాస్తారో స్వయంగా చెబు తారో ఏవో చెయ్యండి, వాళ్శొచ్చి మా బావవీ అక్కనీ ఆడుగుతారు.

రఅగినాయకమ్మ ల్‌(కీ అందరికీ యిష్టమైతే మనం పెళ్ళి చేసుకుని గాఢంగా | పేమించుకుళదాం"” అభిత సిగ్గు అభిసయించింది. ముకుందవూవు కొంచెం భైర నీతి వేశాడు. “అప్పుడే పెళ్ళిందుకలడే 1 కొన్నాళ్ళు 'స్నీ హలిగా వుఠదోది.ో “ఎన్నాళ్ళు!” టక్కున. అడిగింది. ___ “వీల. పెళ్ళి చేసుకుని స్నేహలఆగా వుండకూడదా కో రెటించింది. క్ష ముకుఠదరావు గొంతు సెగలేదు. లలితే అంది. మీరేవో ముద్దులూ, కౌగిలింతలూ, అని వీవేవో “షమిలిచండి. తొంధరపడి రా సేశాను.” కక బ్బే | మమ ై లీ ఓ| నేను త ప్శ ప ట్రటలలేదు. ర్త్రుప వ్ల డెలత ధైర్యంగా రాళారో, ఇప్పుడూ అంత ధైర్యంగా మాట్లాడితే . సంతోషినాను. నేననే దెవీటలటే. =. పెళ్ళి లేపఠిడా నలుగురి నోళ్ళలో పవాక్స్‌న ఖ ర్యెందుకు మసకి 1,..అఃశేత మీ రొకనారి మా యింటికీ రండి. మా బావగారికి పరిచయం చేస్తాను. తర్వాత మీ అభి పాయం చెప్పండి. పెద్దలేమటారో చూద్దాం .- కొదూ కూడకంటే మన రిజ్రిమ్టైంరు వుండనే వున్నాడు, క్ష ముకుందరావుకి దడ పట్టుకుంది. “అవుడు మీ రన్నది బాగానే వుంది. ఇ విల్‌ రైట్‌ ఎ లెటర్‌ టు వై, పేళెంట్స్‌.” “పోనీ ్మపస్తుతానకి మా బావగారికి చెప్పవచ్చుగా * ఎప్పుడొసారు మా యింటికి “"వస్తానండీ । తప్పకుండా వస్తాను.” “ఇప్పుడు వెళ్లాలి రారాదూ £ ఆయన యింటి దగ్గిరే వుంటారు” “ఎప్బాజ్‌ మీ నా కిప్పుడు మైం లేదండీ! ఓ | ఫెండ్‌ని “ఆదేమీటిశ మీ రంకో అమ్మాయితో కూడా ఎంగేజ్‌ మంట్‌ పెట్టు “జె బె బే ఎ! అమ్మాయి కొపలడీ 1. నాగేస్మరావని ట్‌ _ఫెండుం

ల్‌04ీ అ౪ధకార౦లో

“అమితే సరే; మి కిప్పుడు బెం లేదంటే నేనేం చెయ్యను ఇంతగా ఎందుకుచెపున్నానంటే. నన్ను మీక గాఢంగా [ పేమించారు కదాని. మనం పెళ్ళయిల తర్వాత.... ఏలూరంతా చెడామడా తీరగొచ్చు.

సినిమాలు చూస్తూ, ష్‌కార్లు చేస్తూ, తెగ | పేమించుకోవచ్చు. పమలఅటారు

“అవును. మీ రన్నది నిజమే* ముకుంగరావు నుండె గుబగుబ రాడుతోంచి. “ఇ ఎంటి అఎదాన్ని లౌ [ పేషముంచావువా ఇడియట్‌ * అసలిది ఆవవటా* దీన్న యముడు తప్ప ఎవ డా | పేమిస్తాడు 1 న్ఫీ (పేమ భగ్నం కానూ” ఆసి తెగ చివాట్లు పెడుతున్నాడు ఆత్మారావు. “నోర్ముయ్‌ ।; నువ్వూరుకో” ఇం రసురుకుంటు న్నాడు ముషందరావు, ఆన్పెన్సేశ్రో చూసాగా +” ఆని భరోంూ ఇచ్చొడు,

ల జం చెప్పండి, యు కేమైనా కట్నం ఆ వుందా "”ొ అంది లలిత

ముగంపరావు కంగారుఎడి..- “అన్యెబ్బే। అడల లేవండీ। టట హేట్‌ దట్‌ న్యూసెన్స్‌ 1” ఆన్నాడు.

"అవును కదూ? పక్‌ మార్కెటలో...పపవుల్దాగి అమ్మకాని కొచ్చి, చింతపంజులాగ్య, ఉప్పుూగ ధర రెట్టించుపగొ, ఏ పిల్లి కొను క్కుంటే ఆ పిళ్లిని చేసుకున, తర్వాత ఆ భార్భతో | పేమగా ఎట్టా మాట్లాడ గిఆరండీ +... ఆ పిల్ల యుహం ఎలా చూసాంండీ ? మామ గార్నించి గుంజిన (టాన్నిష్టర్‌ పట్టుకు గొప్ప వీకలమన్లై నడుసా రీ నల్హవాగూ తెల్లచొక్కా. సిచులు * ఆన్నాడు చఆం. ఇది ఎకువ రించ దనుకోలడి. చలం ఆంటే మీ కిప్ట మినా

ఏం చెపితే ఏం ముఠలచుకొసుందోనని.... *చలమా ? చఆల.... ఆ(,44,చాలా పుస్తకాలు చదివాను.

“ ఘదానతి గొప్పగా వుంటుంది కదూ 1 ప్లీశ్షరుగారి భార్య తుర కాడితో లేచిపోవడం మీకు నచ్చిందా ! నాకు చాలా నచ్చింది. అబ్బాః చఅలి ఎంత జీనియస్‌ ఆండీ ? ఎంత వామిగా రాస్తాతండీ ః చదాన్ని ఎంపజొయు చెయ్యగిలగడి€ి ఎంత అవ్భస్టేమండీ । నేను చారా చిన్న

ర్‌ అ గనాయకమ్మ 805 ప్పట్నించీ చఆలి పు స్తకాలు చదువుతున్నాను. నం త్త చదవటం కాదు. పేరా అకు పేలు అప్పజె ప్పేసాను, జీవితంలో కూడా నేను చఅం పద్ధతులన్నీ ఆచరిసాను.”

“ఆఅలటే లేచీపోవటమా అన్నాడు కసిగా ముకుళదరావు,

అలిత నవి కా “లేదిపోవటల కాదలడీ ।$ ఆసలా అవసరం రానివ్వక పోవటలి. వొచ్చిందే ఆనుకోలడ్తీ. దర్హాగా లేచిపోవటం” అని హఠాత్తుగా (పస క్తి మార్చి. “ మెరెప్పుడూ కునేగా సెంటే వాడతారా **ొ అంది.

ముకుంచరావు కొంచెం త న్పిబ్బయ్యి ఏదో అంచోంటే మళ్ళా అస్దం వచ్చి---

“పనేగా బాగొనే వుంటులది గానీ... ఆ వాసనతో పాటు పతికలూ, (పభలూ గురొానాయండీ ; కునేగా అవ్‌లీ అకేషన్స్‌కి బావుల డదు, ఏమం'?రు ”ో అంది నవ్వుతూ,

"ఒబ్బే, లేదండీ! నే నసలు సెంటు రాసుకోలేదు అన్నాడు ముకుఠలవ5ావు.

“"అలిశత ఆశ్చర్యపడి... ో*ోమీ బట్ట లే చాకలికి వస్తారూ. ఆయితే వాడీ పనే ఇది. అబ్బా చాలా గడుసు వాడిగా వున్నాడే! తన [ప్రచారం కోసం, బబ్బలకి సెంటు రాస్తున్నా డన్నమాట” అంది.

నోరెత్తలేదు ముకుంచరావు.

అలిత లేచి నఅబడి--- “*వెళతానండీ గోవిందరావుగారూ ః రేపొ సారుగా మా బావ వగ్గికికి ఫో అంది,

కిక్కురు మనలేదు ముకుఠచరావు.

“చూడా ః ఇలాలటీ ఆడదానికి [ పేమరేఖ రాళొవు గాడిదా ? సుశీఆ కన్నా రాయక...” అని తిస్హాడు ఆత్కారావు.

ఈ న్యా పొరపా వైలవ” అని ఒ ప్పేనుకున్నాడు ముకుళందరావు.

అలిత చానకివ పారు ఫాలో ఇ౪కో మూలకి తీసుకుపోయి, గంభీరలగా ఆభినయిస్తూ జరిగినవంితా చెపుతోల ట్రే వానకి నవి క కళ్ళంట నీళ్ళ్శొచ్చి, 90

82]

వ06 ఆ౦ధకారఅలో “ఖంక వూరుకోవే తల్లీ, ఛస్తున్నాను, వాడీ జన్మలో ఆడపిల్లల్ని [ పేమిల చడు అని తీర్మానించింది.

ఆలిత అఅసిపోయి జానకి పక్కన కూర్చులటూ.---- * పేమ ఎంత చౌకో చూడు ఇడియట్‌ కి, సెంటు రాసుకున్నానని చెప్పే ధైర్యల లేదు, ( పేమిస్తాడు [ పేమ. ఆడపిల్ణలు తేరగా వస్తే షికార్ట జేస్తాడు చఆఠ సేం త్రితే కింపరల. ఎలుగుఐబంటిలా నల్తలాగూ వీడూనూ ; అసలు చఅం 'పేరు విని తుళ్గిపడేవాడూ, మొహం చిట్టించుకునేవాడూ [పేమకి.... పెళ్ళికీ ఆన్‌$ట్‌. తెలిసిందా * ఈ వొక్క- పరీజు చాలు యవకరత్నాల గుట్టు లాగడానికి"

“ముకుందరావు పెళ్ళి కొప్తుకుంటే ఏం తేసేదానివి + అతన్ని... నువ్వేఠి [1 పేమిలచలేదుగా 1 ఎలా చేసుకుంటావు *”ొ అంది వానకి

“ఆంత రైర్యంగా పెద్దఎళ్ళతో సల పదించేవాడు నమ్మదిగ్గవాడే. ఆమినా ఆప్పుడేదో మెలిక వస్తాం. నా చదువు పూ ర్తయ్యే వరకూ పెళ్ళి చేసుకో నంటాను. ఆంతదావా ఆగమంటానుః ఈ లోపునా..* అప్పుడప్పుడూ అతనితో కా స వగ త్తయున చోట్ల తిరుగుతూ ,,.. అతని తత్వం ఏమిటో కనిపెట్ట వచ్చును. “నిజంగా ఆనురాగల వుస్నవాడేనా * ఇతర ఆడవాళ్ళని చూసి ఎలా [పవ రిసున్నాడు ప్రల పట్ల గౌరవల వుందా? లేదా? కామంతో తొందర పడుతున్నాడా ఏమైనా లోపాలు జేసే సహిఠచగలడా * ఏదైనా సహాయం చేస్తే కృతజ్ఞత చూపిస్తాడా 1 అవసరమైతే ఏమన్నా చెయ్యగలడా + మనిషినించి ఏమి కోరుతున్నాడు శి 'స్నే హశీలం కఅవాజడేనా? అ సమానూ అభి పాయాలు మార్చుకుంటూ వుంటాడా? చిన్న చిన్న విషయాల్లో కూడా స్థిరంగొ ఆలోచించ గఆడా * మనిషిని నమ్మవచ్చునా * చిన్నలోపాఅకు కూడా కోపం తెళ్చుకులటాడా ? కాంత స్వభావల కఠ వాడేనా *” అని అన్ని కోణాఅనించీ ఆతని తత్వం ఏమిటో అతని (పవర్తన ద్వారానూ, మాటఅ ద్వారానూ తెలుసుకోవచ్చును [ో

ఈన్ఫీ కినన్నీ ఎలా తెలళాయ్‌ *ో అని ఠెగ ఆశ్చర్యపోయిలది జానకి,

రఠఅగినాయక న్కు 807

“నేను చదివే పుస్తకా లేవిఓనుకంటున్నావు + చెిపోయానని ఏడుసావుగా క

*ఏమో బాబూ; నాకు నమ్మకం లేదు. కలిసిమెలిసి తిరగుతోన్న ప్పుడు బాగానే (పవర్తిస్తారు. సంసారంలో పర్ష తర్వాతగానీ ఎవరెకాంటి వారో సరిగ్గా తెలియదు. మనం స్టడీ చేసి మంచి వాణ్ణి ఎంచుకోవచ్చంచ నే నొప్పుకోను.”

“నిజమ జానకీ. కానీ గంగిరెద్దులాగ తలాడించి పెళ్ళి చేసుకోవటం కన్నా ఇదే కొంత నయం కదా

“అవుననుకో, శీ [పియుకింక రాడంటావా 1”

“పందెం వేసాను. వాడు గానీ వాడీ స్నేహితులు గానీ వాడి వళశస్థులు గానీ ఈ కాలేశీలో వుశ్నంత కాలం నా ఛాయలకి రాడుో

“అయితే నేను కూడా నీ భఛాయల్లో దాకష్కుంటాను”

“"భయలలేదు నీకో అభ యహా స్తం పట్టింది లలిత.

శేాన్ని పెళ్ళి చేసుకునే ముందు రూడా అలిత అతన్ని చాలా విధాల పరీ&ిం చింది. ఆ పరీక్షలో ఫస్టున్తాసులో పాసయ్యాడు. నిశ్చింతగా పెళ్ళి చేసుకుంది. పెళ్ళి పేపర్లో శేఫని కివ్వని _సశ్నలే ఇప్పుడు అలిత సామర్ధ్యాన్ని _పళ్నిస్తున్నాయి.

శరం | పశ్న మీద అలితకి మెచపులాగా గిరం జ్ఞాపకం వచ్చింది.

“చైప్పవేం | పిన్సిపాల్‌ క్తి రిపోర్ట్‌ చేళావాంటే మాట్లాడ చెం క్‌ రెట్టించాడు శరం.

అలిత మృదువుగా ఆంది_-”మనకి అన్యాయం కలిగిజేనూ, దాన్ని మనం ఎదుర్కొనలేంపోతేనూ తప్ప, నమన బాధ్యత ఇతర్ల చ్‌ పెట్ట కూడదని నొ వుడళ్యం. ఆ [| పేమళేఖల్ని నేను కర్టసీ 'సిక్‌కి రిసీవ్‌ చేసు కున్నాను. వాళ్ళతో మాట్లాడాను, పెళ్ళి చేసుకునే అభి పాయం వుందో లేదో తెలుసుకున్నాను. వాళ్ళు నన్ను | పేమించినవాళ్ళూ కారు. సీత్రికి నిఅ ఐడాలనే తత్వల వున్న వాళ్ళూ కారు. వాళ్ళినే ఇరుకున పెట్టి నేను తప్పు కున్నాను. అంతకు మించి ఏ ము జరగలేదు

$08 అ౪ఢకారలఅలలో

శీఖరం చాలా ఆళ ఎర్యపడ్డాడు,

*__ _ఇలకా జీవితంలో ఇలాంటి వెన్ని సంఘటన లున్నాయో $” అన్నాడు గుచ్చి చూస్తూ.

ఆఅ ్షషణంలో అలిత థ రని చాలా అసహ్విలచుకుంది. మాట్లాడకుండా వూరుకులదిం

అలిత మౌనం శేఖరానికి కలంసరంగా వుంది. “ఇవన్నీ నాకు పెళ్ళికి ముందే ఎందుకు చెప్పలేదూ లా

“ఎందుకు చెప్పాలి +” అంది ఆలిత సూటిగా,

“చెప్పక్క-ర్లేదొ 1” రీ్షణంగా చూళాడు,

“అక్క-ర్షెదు. నీ జీవితంలో ఎన్ని జరిగాయో నాకు చెప్పావా * నేను అడిగానా 1... పెళ్ళికి ముదు నీకు న్రీలతో పరిచయం లేదా? నాకు చెప్పలేదు. నువ్వు గుర్తు చేసుకో.”

శీఖరం మండిపడ్డాడు... ోన్చేన్సూ సవ్వ్వూ ఒకటేనా? శీఆఠ విషయంలో కూడా సమానత 6మేనా *

“* జేరల శో తీక్షణలగా చూసింది లలిత

“సిగులేదూ సిక్సు ? ర్రీ వ్య కిత్వం, న్రీ స్వాతం త్యం అని కబుర్లు చెప్పావే? ఏమయ్యాయి నీ ఆదర్శాలు? న్రీపాఠ వ్యవస్థ నించి బయట పడాలి అన్నావే? ఉన్నతంగా చదువుకోవాలి అన్నావె! ఏమయ్యాయి సీ నమ్మకాలు + సాంఘికంగా |! పరిస్థితులన్నీ తారుమారై నప్పుడు నీ శీలానికున్న నిబంధనలు మాతం చెక్కుచెదరకుండా కూర్చుంటాయా + సీ శీలాని కక్కరలేని పవ్మితత నా శీలానికేనా ఆంటగి భేది * _ ఆనాడు మా బావనా మీద దౌర్జన్యం చేసినా నా శీఅం పోయిందని ఏడ్చేదాన్ని కొదు. కీలం శరీరాన్ని, ఆవయవాల్నీ ఆంటి పెట్టుకుంటుందని నే నప్పుడూ అనుకోను, అంతమ్మాతాన పెళ్ళి మానేదాన్ని కాదు. భరకి [దోహల కేళాననే చింత నా కెప్పడూ వుండదు. నా బాధ్యత లేని తప్పులకి నేను శిక్ష అనుభవించను.ో

శేఖరం _మాన్సడిపోయాడు. లలిత మీద ఆతనికి ఆసహ్యల రెట్టిత ప్రోది. అలిత మొహఠల చూడటం కూడా యిస్టంలేక తన మంచల మీద

రఠలఅగనాయక మ్మ ల00 కూర్చున్నాడు---సందేహం లేదు. “అలిగకి .... వాళ్ళ బావతో సంబంధల వుండేపన్నమాట, ఎంత నై చ్యం 1

*పేమించి పె చేసుకున్నందుకు చాలా మోనపోయాను అన్నాడు వెటకారంగా కసెగాం

“నుడ్వేటో [ పేమించేశానని గిర్వపడకు, [పేమ యిఠలత అల్ప పైంది కాదు. [పేమ శరీవా.ల్న ఆంటి పెట్టుకుని వుండదు. ఆ౮ంటి | పేమ నాకు అక._న్లదు. శేఫరం: నన్నూ నీ లాంటి మికిగా చూదాలనేదీ నిజమైతే నా శీలం [పస క్తి ఎతకు. గిశంలో ఏమీ జరగలేవని మళ్ళీ మళ్ళీ చెప్తు న్నాను” ఆంది తీకష్షణలగా.

శ్యేరం పినదల్బుకోలేదు. ఎటో చూస్తూ అలో? సున్నాదు. అళకిత కూడా కొంచెం సేపు నిళ్ళబ్దంగా ఎదురు చూసింది.

అలిత కొంచెం వుదే[ం తగ్గి నెమృదిగా ఆడిగిందిలా”నా ఓడ నీకు నమ్మకఠల లేదు. ల్‌ర్ణు నర6 కన్నా హీనంగా తయారైంది. క్‌౮ా ఎంత కాలం గడుస్తుంది? ఇది చాలా ముఖ్యమైన విషయం. వరోవేసి సీ ఆభి పాయం చెప్పు.”

శీరం వెంటనే అన్నాడు--- “సీ లాంటి కులఎతో సంసారం నా కిష్టం లేదు. నే నంత విశాల హ్యడయుళ్లి కాను,”

“థాంక్స్‌ శ్వీరం; నీ అభి పాయం తేల్చి బెప్పిళాషో లలిత కంథం వొణికింది. కిళ్ళు చెమవ్చాయి.... “అంతే”? ఒం సఅ రోజులు వెయిట్‌ చేనాను”

“అక్కర్లేదు నా అభి పాయం మారదు. నీ మొదూం చూస్తే యింకా యిలకా బలపడుతులది ?ో

అలిత మాట్లాడలేదు. నిశ్శబ్దంగా పడుకుంది. ఆ ర్మాతే శేఖవానికి బాగా న్మిద పట్టింది. అలిత కన్ను మూయలేమ భవిష్యత్తు ఆలోచిస్తూ.

మర్నాడు ఎప్పట్లాగే లేచింది అలిత, ఆన్నఠ౦ వంగింది. 'కేఫఖరం తినకుండానే ఆఫీసుకి వెళ్ళిపోయాదు. అలిక కొంచెం ఆన్నం తింది. పెల్దై సర్దుకుంది. ఇల్లలతా స్రైంది. అలమారుంన్నీ జాగ తగా మూసెంది. అలిశ

ర10 అఅఢథఢకారఅలలో కళ్ళు ఎడతెరిపి లేకుంగా నిండుకుంటున్నాయి. మనసు మూగపోయింది.

"= ఎందుకీ దుఃఖం ? ఓర్చుకోవాలి. ఓర్చుకో వాలి. జీవితంలో పెద్ద తప్పటడుగు వేశాను. ముందు వెనకలు చూసి నడవడం నేర్చుకోవాలి ధైర్యంగా వుండాలి.” టేబుల్‌ ముందు కూర్చుని వు త్రరల రాసిఠిదిం

“"పియమైన శేఖరం

సీ పట్ల నాకు [పేమ తగ్గలేదు. గౌరవం చాలా లగ్గింది, నువ్వు గొరవించాల్సినంత గొప్పవాడివి కాదుం

కానీ, ఇంతవరకూ నేను నీ సహచర్యంతో శాంతి సుథాఅను అనుభ వించొ నన్నదీ అబద్ధం కాదుం నువ్వు సామాన్యుడికన్నా గొప్ప సంస్కారివిం ఈ ఓక్క సంవత్సరం సీతోటి కమ్మటి కలలాగ గడిచింది. దౌర్భాగ్యపు వానరాతి నా జీవితాన్ని రెండుసార్లు ముసురులో ముంచింది. నీ హృద యంతో నన్ను ఆర్ధం చేసుకుంటావనీ, అమాయకంగా నా అనుభవాలు చెప్పాను. ఒకసారి నువ్వున్నావు "స్త్రీలు స్వేచ్చగా తమకు కావలసీన నిర్ణయాలు తామే చేసుకోవాఅసు* శ్రిల స్వేచ్చా, పురోభివృద్ధి, పురుషులు పెట్టిన హద్దుల్లో మా్మాతమే ఆగేది కాదుం హక్కు-అనేవి [1 పార్థించి, యాచిలచి తెచ్చుకునేఎ కొవు. వీరోచితంగా పోరాడి సారిలచుకునేవి. ఈ పోరాటంలో నా జీవితాన్ని సంతోషంగా బలిచేసాన . స్రని ఆదరించటల, అభిమా నించటల చాలదు. గౌరవించాలి పకిపూర్ణ మైన వ్యక్తిగా గురించాలి. ఒక పురుషుణ్ణి. ..అతని శీలం (పస 8 ఎత్తకులడా ఎలా గౌరపిసారో, ఒక శ్రీని కూడా అఆలత మర్యాడతో నూూ గొరవించాలి,

నా శీలం పట్ల సి కేర్వడిన ఆపనమ్మకంతో 44+ స్త్రీకి నువ్వు జేసిన ఆఅగిారవంతో మాతమే మన దొలసత్యం విఫఅమైందని గాఢంగా నమ్ము తున్నాను. చివరిమాట.__-సీకు విళా వ్రసఅ కలిగిందని తెలిసినా, నాతృ్ఫప్పి కోసం చెప్తున్నాను. నేస నిన్ను శరీరంతోటీ, మనసుతోటీ, ఆత్మతోటీ నా జ్ఞానమంతటితోటీ ( పేమిలచాను. (పేమిసాను. శేఖరం: సీ కమ్మని

రళగినాయక మ్మ ప్ర] న్మిదలో పీడకలని నేను, నా సర్వస్వం అర్పించి పోతున్నాను. శాశ్వతంగా వీడ్కోలు నే స్తం।ః అలితఎా”ో కళ్ళు గట్టిగా తుడుచుకుని లేచింది అలిత. మొహఠి కడుక్కుని తఠ దువ్వుకుని బౌట్టు పెట్టుకుని క660 సుందం.మ్న దగ్గిరికి వెళ్ళిలిది. ఆలిత ఎప్పట్లాగే మామ్మూలుగా వుంది. సుందరమ్మ అప్పటిదాా సిలఠహాచలంతో దెబ్బలాడి, దాన్ని పంపించేసి ఏడుస్తూ పడుకుంది. శొంతంగా వుండే సులదరమ్మ రోజు రోజుకీ కోపిస్టీ అవుతోంది. రమణారావు వు త్తరఠి వచ్చిన దగ్గిర్నుంచీ సుంవరమృలో విపరీతమైన మార్పు వచ్చింది. మూర్చలఅతో గంటలఅ తరబడీ పడెపుళటోంది. లేచినా పనులు చేసుకోటానికి ఓపీ లేదు. పెద్దపిల్లని బిడి మానిపించింది. ఆ పిల్లి యింకా చదువుకుంటానని పేవీ పెట్టిందని పట్టపు చతు గొట్టించ. ఎవరితో ఏ చిన్న మాటామాటా వచ్చినా సర్దుకు పోయే సుందరమ్మ ఇప్పుడు దెబ్బలాటజం టే వుత్సాహంగా జీడిలాగు పట్టుసుు సాగుతోంది పొద్దు పఎంచీ అప్పుడే ఐదారుగురితో దెబ్బలాడింది. కూరఅమ్మి డబ్బుఅడిగిందని న “నిన్న నువ్విచ్చిన వంకాయలన్నీ పుచ్చులే. డబ్బు లెందుకిల్వాలి*?” ఆఫ [పశ్నలు వెసింది. దానితో అర గింప సేపు వేళ్ళాడింది. సూరమ్మ నె్నూళ్ళ కిందట యిచ్చిన గ్లాసెడు పంచదార ౧ుమ్మని అడిగిందని... “ఇరుగూ పౌరుగువాళ్ళం, ఇన్వక పారివోతామా ? దేళొలు తెగించి పోతామా* అంత మోమాటల వుండక్క- రేదా ఫొ అని సిష్టూరాలకి దిగింది. సింహాచలం అన్నం గిన్నెకి మసి వుంచిందని....- “నీకు యిష్టఠి లేకవోతే మానెమ్యు. కరుకుల్లా నాలుగు రూపాయలు పోస్తున్నాను. నీ అబ్బ సొమ్మనుకున్నావా *ొ అని తగూ వేసుకొని దెబ్బలాడీ సంపించేసేంది. మొగుడు కూర బాగాలేవని విసు క్కున్నాడని కోపలగా లేచింది --- “ఇ౪కెలా చేస్తే నచ్చుతుందీ కం తాలింపులోకి ఓ వెల్లుల్లిగిడ్డా, జీఅక్కర పరకా లేకపోయినా రుచులు కావాలి. ఎర్య్కణ్ణింది వసాంచా 1” అం యుడించింది. ఇప్పుడు సుంద౦ంమ్మ మొగుడి

ట్రై]12 అఆలధకారఠలలో దగ్గిర భయపడటంలేదు. ర్మాతుళ్ళు దగ్గిరికి పిలిస్తే ఛస్తే వెళ్ళటంలేదు అతను గొడ్డుని బాదినట్టు బాదినా కిక్కురుమనకుండా భరిస్తోంది. మొగుడు బయటికి బొయాక కుళ్ళి కృళ్ళి ఏడుస్తూ సడుకులది,

“అక్కయ్యగారూ | నిద పోతున్నారా శా అని పిల్చింది లలిత వచ్చి,

సుందరమ్మ లేచి కళ్ళు తుడుచుకుని “రామ్మా 1 రాః సింహాచలల చూళావా ? తిట్చానని అలిగి వెళ్ళివోయిలది. ఈ పిల్లలతో కలి టెడు చాకిరీ నేను జేసుకోగఅనా *ొ కళ్ళనీళ్ళు పెట్టుకుంది.

అలిత కాస్సేపు మాళ్గాడలేదు. తర్వాత సులదరమ్మకి నచ్చచెప్పే ధోరణలో __- *మీరు పెద్దనాచు, ఒకు చెప్పేంతదాగ్ని కాదు. మీరిప్పుడు చీటికి మాటికీ కోపం తచ్చుకుంటున్నా రక్కుయ్యగారూ. పూర్వం ఎలా వుండేవారో ఆలోచించుకోండి. పిల్ణంపి ప ఏగాడన్నా చెమ్యి చేసుకున్నారా 1 పాపం వాళ్ళచ మీకగాకపోతే. ఎవరు ['పేమగా చూసుకుంటారు * తండి లాగ మీరు కూడా చేరదియ,కపోతే పిల్లలు ఎధథత బెంగ పెట్టుకుంటారు * మీరు కొ స్త చికాకులన్నీ అవ్య పెట్టక, పిల్లిల్ని చూసుకుంటూ శాలతలగా వుండలడవ్క య్యగ్గారూ 1” అని ఆవ్యాయంగా నచ్చచెప్పింది.

సుందరమ్మ కళ్ళు వొత్తుకుంది--- “అలిళతి ।; నా మనసంతా గందర గోళంగా వుంచోందమ్యా 8 ఎధి చేస్తున్నానో నాకే తెలియటంలేదుం ఈ షణంలో వున్న బుద్ది ఏ గంగలో కలుసుందో తగిని కోపఠి వచ్చేస్తోంది. ఈ పిల్లల బతుకు లేనమౌతాయోనని ఎంత ఏశుస్తున్నానో నీకు తెలియ దమ్మా [”

“నా కంతా తెలుసండీ మనలాంటి వాళ్ళని భగవంతుడే రక్షంచాలి. కానీ భగవంతుడు లేడు, నేప మూ వూరు వెళ్తున్నా సక్కయ్యగారూ శో

“ఇప్పుడా + చెప్పాఎ కావేల$ొ ఆశ్చర్య్భపడింది సుంవరమ్మ.__.. “ఎప్పుడొస్తావు, నాలుగు రోజుల్లో వచ్చెయ్యాలి సుమా

“ఇంక రానలడీ $” అంచి ఆలిత.

సుందరమ్మ కోసల విషయల క్లుప్తంగా చెప్పింది

రఠఅగినూోయక మ్మ ప్రల

సుందరమ్మ వలవల ఏడుస్తూ. “అమ్మా ః నువ్వు వెళ్ళిపోతావా £ అలాంటి భర్తని... దేపుళ్ళాంటి భరని వొదిలి పెట్టి వెళ్ళిపోతావా? ఎక్కడ బతుకుతావు? ఎలా బతుకుతావు? అయ్యో? పిచ్చితల్లీ; సీక్సు కష్టం వచ్చిందా?” అని వపోయింది.--ా తొలదరపడకమ్మా అలితొః కొంచెం ఓర్చుకో. నీ మొహఠఆ చూస్తే అతను తప్పకుండా జాలిపడతాడు. సీ కన్నీళ్ళు చూసి అతను ఓర్చుకోలేడు. *

ఛిఃభీ నన్నుచూసి ఎవరూ. జాలి పడక్కర్లేదు. సానుభూతి లేనిచోట కన్నారు కొర్చేంత మూష్థరాల్ని కాను.” అంది అలిత కోపంగా,

తెల్లటోయిలది సులదరమ్మ.

తర్వాత అలిత వూరెళ్తున్నానని సీతా వాళ్ళకి కూడా చెప్పి, టీక్క- టుకు కావలసినంత డబ్బు మాతం రీసుకుని, రిక్షా తెప్పించుకుని ఆఅలదరికీ నవ్వు మొహంతో చెప్పి, గోపీని [ పేమగా ముద్దు పెట్టుకుని... రిక్షా ఎక్కించి. సుందరమ్మ అలితని తలచుకు ఏడ్చింది.

“అమ్మాః లలితర్క ఎప్పుడొసుంద?” అని గోపీ తెగ అగుగు తున్నాడు.

న్‌ షః ఠః

[ పేమికులతో, ఆటలాడుకునే పిల్లలతో, కన్ను పండుగలా వుంది. తన ఆఅతిధుల్ని సముదుడు మహోత్సాహంతో, చేతులు చాచి ఆహా $ససున్నాడు.. వారి ఆనందానికి సు శావ్యలగ్గా, గిలథీరలగా

(ప్రకాశం, క్కన్ణారావూ నడిచి నడిచి, ఒకచోట కూర్చున్నారు. (పకాళానికి తరుచూ నాయంత్రాలు థాశీగా గడపటానికి వీలులేక్షపోయినా ఎారంల పదిరోజుల కోసారైనా కృష్టారావుతో కబుర్లు చెప్పుకుంటూ పీచలో హూర్ప్చోవఎం చాఛా యిష్టం,

శ0]

తోక అలఢధకారఅలో

కృష్ణారావు పుస్తకాల పురుగు, | పకాళొనికి తెలీని పిషయాలెన్నో కృష్ణారావు చెప్తూ వుంటాడు, కృష్టారావు అలవాట్లూ, మన సత్వఠ కూడా [పకాళానికి గొప్పపిగా తోసాయి.

కృమారావు ఎంతో చనువైన స్నేహితుల్లో తప్పితే ఎప్కవ మాట్లాడడు. అతనికి చిన్నతనంనించీ కొన్ని ఖచ్చితమైన అలవాట్లు న్నాయి. మర్యాదకైనా సిగిరెట్టు తీసుకోని కృళ్తావావు నాగరికు అలదరీకీ బాలా చాపసుడిలాగ,ు సనాతనుడిలాగ కనపడతాడు. అతని [పవ రన విద్యార్థి ఖీఎతంలోనే ఆతనికి చాలామఆందిని శ తువుల్ని చేసింది. అతను అవహాంభావి అనీ, గర్విష్టి ఆసీ అతనితో పనిచేసే లెకరర్స్‌కూడా అను కొంటూ వుంటారు ఆతను కాలేజీ రాజకీయాల్లో అస క్తి చూపిలచడు. స్టూడెంట్‌ న విషయంలో కూడా ఇతర లెక్చరెర్‌, సలాగ కులభేదాలతో పష పాతం చూపించడు. అవసరమైతే తము చెయ్యగిలిగితే _. ఎవరికైనా సహాయం చెయ్యటానికే [పయత్నిసాడు. నిష్కల్మషంగా వులడాలని ఎంత | పయర్నించినా నిందలూ, నిష్టూరాలూ వొచ్చి పడుతులటాయి. ఎక్కువ అవ్య పెట్టడుం

డాక్టర్‌ [పకాశం... కృష్ణారావుకన్నా పెద్ద ఆంతసులో వున్న వాడు నాగిరికత నేర్పిన అలవాట్లు చాలా వున్నాయతనికి. నత్యల ,డింకు రీసు కుంటాడు క యు క్లో = రేసుల్లో, వలడలకొద్ది, వేఅకొద్ది రూపాయలు ఖర్చు చేసాడు. మర్నాడు దాని రెట్టింపు సంవాదిసాడు. వ్యవిచారఠితప్ప మిగి లిన ఆలవాశ్రేవీ తప్పుకావసి అతని ఆభ్మిపాయం. పరన్ర్రీఅను చూసే అక్ష ణం తనకులేదు కాబట్టి తను చావా సఏ్మతుడనని ఆతని విశ్చాసం. సుఖ వ్యాధులతో వచ్చే రో.సల్ని హేశనచేస్తూ- వచ్చారోయ్‌ భోగులూళగో ఆంటాడు వెటకారంగా వొక్కోసారి. ఆతను వార్దుళో వున్నప్పుడు ఆ రకఠ రోగులు చాలా ఇబ ది పడుతూ వనారు-.- * ఏందుకోయి మీకీ వెరి వేషాలు? వొళ్ళలితా పాడ్డె తేగానీ మీకు జ్ఞానంరాదు” అని చివాట్లు పెట్టి తృ ప్రీపడతాడు.

మిగిలిన విషయాల్గోమ్మా తం..-బొలా వుత్సాహంగా, నవ్వుతూ ఆఅందరితోటీ చకఘవుగా మాట్లాడతాడు.

రీ ఠఅగినాయక మ్మ ల్‌1ేర్‌

రెండేళ్ళ కిందట క స్టైరావు ఒక పేషెళటుగా మ్మాతమే పకా శంతో పరిచయం చేసుకున్నాడు. జరి పిల్లలూ వొక స్కూల్లోనే చదు వతూ మంచి స్నేపాతు అవగంచేత---లల్యడులు పరిచయఠ కూడా కొంచెల ఎక్కు- వై అడి, ఆ్యకంగొ, ఇతర తా కూడా ఇంకో స్థాయిలో వున్న [ప్రకాశంతో ప౩3చయం లగ్గిం మకో వాఅనే [పయత్శిలచాడు కృష్టా రావు, కానీ అతన మంచి మనసూ నిొడంబరమైన జీ.ల€ఠ---. పలుకుబడి కోసంగానీ, గొప్ప *ళ్ళ పరిచయాల కోసంగాన్‌ తాష్యతయపవన ఆతని , పత్యే కఠా పతి అల్ప విషయాన్నీ సానుభూతితో ఆలోచించే అతని జౌన్నత్యమూ అన్నీ [పకాళాన్ని చాలా ఆకర్షించి....తనకున్న గొప్ప గొప్ప స్నేహతు అందరికన్నా కృష్ణారావు గొపాడనే భావం కళిగి |పవాళ యే కబ్దా రావుకి ఎక్కువ చనువిచ్చి స్నే హం స్థిరపడే ౮ వ్యవ౮రిణచాడు.

పరిచయలఅ స్థిరపడుతున్న కొగ్లీ వకాశం 'స్నేహశీలిగా కనిపిఠి చాడు కృస్తారావుకి డబ్బులోకంలో ంచి అప్పుడప్పుడూ ఆ౧విడుపుగా అమినా బయటికి వొచ్చి మామూలు €కాన్ని వెస్క్మయంగాచూ సే | పకాశం సహృదయుకిగా తోచాడు. తన యింట్లో కప్పు కాఫీతాగి తనవెంట నడిచివొచ్చి తనతో కులానాగా కాలషేపంచేసే | పకాళం అంటే క స్తా రావుకి చాలా అనురాగం.

హోదాలూ అడంబంాలూ, డబ్బు చిలతలూ, రాజకీయపు బెత్తులూ---ఏమీ చేరనవ్వకుందా, ఏ పుసకాం గరించో, ఏ వాసవ జీవితాలగురించో, గిర్మఅంగా మాట్లాడుకుంటూ కూర్చుంటా

“పన్నేలడేళ్ళ కుురాడికి సుఖవ్యాధులు నమ్ముతావశొ అన్నాడు [ప్రకాశం ఇసుకలో కూర్చుంటూ.

“*టగాంటివి నేసుు చాలా చదివాను.” అనా షడు క మారావు,

“ఆరె! చదవటం ఏమిటి? నేస టిట్‌ చేస్తే; పొపం డి బాధా, సిగ్గు, మొదట వాశిమీద నాను చాలా కోపం నచ్చింది, త్రావీ వాడు ఏడుసూ చెపుతోంటే, అలాంటి ఆడ వాషసి ఏల జేసినా తప్పులని పిలచిది,.”

816 అఅతఅధకారఅలో

"నిజమే, కానీ... అసలు వీడికీ [వమాదల గరించి తెలిస్తే ఎలత బావులటడేదిః?ొ

“చిన్నపిల్తాడికెలా తెలుసుంది!”

“చెప్తే ఎందుకు తెలియదోయ్‌! వాళ్ళు పెద్దవాపై అనుభవ పూర్వకంగా తెలుసుకునే నాటికి, జీవితాలలంత ధ్యలసం అవ్వాలో అంతా ఆవుతాయి. మొగపీల్తాడికి సుఖవ్యాధులఅతో అన్నా పోతుంది. ఆడ పిల్లలకై తే?”

“నిచ్చే, పీ ఫోర్‌ఫారంలోనో ఈ కోర్సు పెడితే బొవుంటుంది. మర్మాఠగాఅ అవసరత ఏమిటో, గర్భాశయంలో వీజోత్స త్తీ ఎలా అవుతులటో, బిడ్డ ఎలా పెరుగుతుందో, సుఖవ్వాధు లెలా వసాయో.... అవన్నీ... కొంచెల వయసొచ్చిన పిల్లలకి చెప్పేస్తేనే బావుంటుంది. అలాంటి వయస్సులో ఆరోగ్యకరమైన అభ్మిపాయాలు ఏర్పడితే జీవితానికి చౌలా మేలు చేసాయి. కానీ ఇది బళ్ళో పాఠొల్టాగ చెప్పాల్సిలదేగొనీ ఇంట్లో తల్టివలడులల చెప్పలేమోయ్‌?”

“అలాగలటావా + భలే౮ాడివే! అందులో చెప్పలేనిదేం వుంది? నేను మా పెద్దవాడికి చెప్పాను.”

“ఎట్టా చెప్పావోయ్‌ !” అన్నాడు డాక్టర్‌ ఆశ్చర్యపడి.

“ఈ విషయం చెప్పాలిసుమా అని చెప్పలేదు. వాడెప్పుడూ ఏటో (పశ్నలేస్తూనే వుంటాడు. “తమ్ముడెా పుట్టాడు 1-__. అమ్మ కడుపులోనే వున్నాడేం నీ కడుపులో ఎందుకు లేడు? పిల్ణలెప్పుడూ ఆడవాళ్ళకే పుడతారు గదా * మరి మగాళ్ళ కెందుకు పుట్టరు!” అంటూ చాలా సహజంగా అడుగుతూంటాడు, వాటన్నింటికి జ వాబులు చెప్తూవుంటే విషయాలన్నీ వాడికే అర్హమౌతాయి. ఈ విషయం కూడా నేను చాలా మామూలు విషయలి చెప్పినట్టు జె ప్పేళాను. పువ్వులు కాయలెలా అవుతాయని ఆడీ గాడు ములదు మొగపువ్వుల్లోంచి పుప్పొడివచ్చి ఆడపువ్వుల్లో పడుతుం దని చెప్పాను. పక్షులు ఎలా గుడ్డు పెడతాయి ? అన్నాను, చెప్పలేక పోయాడు. మొగపశ్షీ అడపి | పేమించి కలుసుకులటాయి--- అని కొంచెల వివరించాననుకో. *ోఆవ్నను, నేను చాలాసార్హు చూళశానుో

రఠతగనాయకమ్మ ఫ్ర అన్నాడు, “మనుషలు కూడా అంతే ఈ స్పృవ్షీలో (పతిజీవికి అది సహజి ధర్మఠ” అన్నాను: చాలా ఆన్బర్యపగి... నేసే ఆలాగే పుట్టానా + అన్నాడు. “నువ్వేకొదు. సీ ఆమ శ్ర ఆలాగే పుట్టింది. నేను ఆలాగే పుట్టాను. శ్ప్సీ మేష్టారు, సీ స్పేహితులు, రాముడు, కృష్ణడు.. గాలధీగారు, పృధ్వీరాజు, ఆశోకచ [కవర్తి... అందరూ ఆలాగే పుట్టారు. నువ్వు పెద్దవాడివయ్యాక సీకు కూడా అలాగే పీల్పలు పుగతారుోో అని వాడి సండేహాలన్నీ చాలావరకు తీర్చాను”

“రాసీ అది ఆందరికీ సాధ్యం కాదోయ్‌! నా మట్లుకు .... పిల్లల్లో అంత చనువులేదు. ఇక ఈ విషయాలేం చెప్పగఅల 1... అందరూ అంజే కదా ।ః అందుకే స్క్కూలల్లో విధిగొ చెప్పాలి. పిల్లల్ని వు దేకపరచి కోరికలకి పురికాల్పే విధలగా కాకులడా కేపలం కానస్రీయంగా, పిల్లల సందేహాలన్నీ తీరేవిధంగా పొఠాలు చదిని స్తే సరిపోతుంది.

*ం తే దు, ఇది చాలా మృదువైన పిషయల. దీన్ని తస్పుగానో, హీనంగానో, పరిచయ చెయ్యకూడదు. ఇది పప్మితమైన బాధ్యత. దీన్ని దుర్వినియోగల చెయ్యకూడదు. ఎవరి ఆరోగ్యలి వాళ్ళు కాపాడు కుని... “సంఘాన్ని ఆరోగంవంతంగా వుంచడానికి [పయత్మ్శిలచాలి” అనే దృక్పథఠి చాలా చిన్నతనంలో రలిగించాలి పీల్లఆ సాయికి "సెక్‌ న నాలెడ్డి యిళ్చే పు సకాలే మనకి లేవు

“పిల్లల స్టాయేమిటి 1 అసలు మనవాళ్ళకి పెద్దవాళ్ళకి మాతం సెక్‌ నె నాలెడ్డి పుందనుకున్నావా శ సీకు చెప్పానో లేదో. వొకామె 'పెళ్ళ్లయిన 5. డేళ్ళ తర్వాత పిల్లలు ప్వురేవని పరీక్షకొచ్చింది. నిషయలి ఏమిటో తెలుసా * ఆ భార్య ఇంకా కన్యగానేవంది. ఆమె భర్ర చదువు కొన్నవాడే.”

“ఆశ్చర్యంగా వంది.”

ఆ ఆందుకే డాక్ష ర్‌ ఆశ్చర్యపడి మా కళదిరికీ చెప్పింది, షా బంధువుల్లో ఓ క్మురాడు కోభనం అయిన మర్నాడే. పెళ్ళొన్ని చొదిలెసి ఏడాదిపొటు కన్నె త్రి చూడలేదు. ఓ సారి ఆతను మా యింటికొస్తే నేను చాలా బుజ్జగించి అడిగాను విషయఠలి ఏమిటని, పాపం అప్పటికే చాలా

ల15 అలధకారఠ౦లో

దిగులుపడి వున్నాడేమో, దాదాపుగా ఏడుస్తూ చెప్పేశాడు. కోభనంనాడు పెళ్ళాల బాగా సిగ్గపళ్ళేదటం అదీ గొప్ప కారణం. అంతకుములదే చెడిపోయిందని అసహ్యఠి 'పెట్టుకున్నాట్ట. ఎంత అమామయకుడో చూడు, యౌవ్వనం పూ రగా వికసించి, చక్కాటి కోరికలతో ఎదురుచూసే భార్యతో మధురంగా గడపాల్సిందిపోయి, ఎలత దర్షిదపు అనుమానల పెట్టుకున్నావో చూడు “ఆని నచ్చచెప్పాన కో, ఇలాఠలిటి వెనో య సలి ణి చూస్తూనే వుంటాం కదా

“ఆసలు పెద్దలోపం ఎక్కూడ్‌ జరుగుతోందంటే పెళ్ళి అనేది వు త్త మామూలు ఆచారి ఆయిపోయింది [పకాశం సెక్‌ ఎ అంటే ఆడపిల్లకి అసహ్యఠ. మె.గిపిల్లాడికి భయం. బాగా ఎదిగిన తర్వాత 'పెళ్ళిళ్ళయినా, చదువుకున్న వాళ్ళయినా, | పేమించుకున్న వాళ్ళయనొ---- బెక్‌ ్మ్‌' విషయంలో సదిభ్మి; పాయం వండదు, సందడేవోలూ, పిరికితనాలు, కొలెక్‌ ఎలూం అన్నీ అలా వృంచి.-- కట్నాఅకోసం, నగల కోసం, బం కోసల, పిండి వలటల కోసం, తెగ హైరానాపడి మహా ఘనంగా పెళ్ళి చేసాలి. వాళ్ళ శరీరాలే తప్ప, మనసులు పెళ్ళికి, ఆరోగ్యవంతమైన సెక్స్‌కి సిద్దంగా వుండవు. తర్వాత వొచ్చే సెక్స్‌ సమస్యలు జీవితాన్ని తల్లకిందులు చే సేంతగా విషమ్‌సాయి. '“ఆదంళతా లోకద్జానం, దాన్ని గురించి తెలుసుకునేడెమిటి * అని కొట్టిపారేస్తారు మనవాళ్ళు”

[పకాళం ఏదో 'క్రాపకల వొచ్చినట్టు నవ్వుతూ... “లోంజ్ఞానల కూడా లేనివాడి సలగితి చెప్తానోయ సీకు, నాలుగైదు వారాఆకింద టను కులటాను మహా అమాయకుడొకడొచ్చాడు నేను వార్తలో వున్నప్పుడు. కొండల్లోనో, అడవుల్లొనో, వున్న వాడిలాగి గోచీ, జుట్టుముడీ, వాడు, ఛాలా తమాషాగా వున్నాడు. పిల్లలు పుట్టకురిడా నుందుకావాలిట, పెదొసు పతికి పొమ్మని ఎవరో చెప్పారట. మొ తంగా అందర్నీ దబాయించి ఎలాగో వొచ్చేళాడు వాడిమీద ఇంట లెస్ట్‌కొద్ది కలడోమ్స్‌ తెప్పించి ఇచ్చారి ఏలి చెయ్యాలన్నాడు. వేలికి తొడుక్కుని చూపించాను నవ్వు కుళలటూ పోయాడు. మొన్నేమైంటో తెలుసా ? గాలి దుమారలలాగి వొచ్చి

ర*శఅగనాయక మ్మ ట్ర

పర్పాడు-- “నా పెళ్ళానికి కడు పెందుకొచ్చింది డ్మాటూ +” అని నామీద ఎగరిడలి మొచలు పెట్టాడు

“పవ్మిటా నీదుపతెగ। నే చెప్పినట్టు చేశావా కొ అంటే... “అట్టాగే చేశాను. నువ్విచ్చిన సంచి ఈ వఏలికే తొడుక్కున్నాను. నా పెళ్ళా +గ్‌కి నెల తప్పిదం ?” అని పొట్టాఏ. తర్వాత వాడే౮ చేప్పాడో పలటేగా ? వొకే నవు. చార్టులో ఆంవరూ. వొడిచుట్టూ చేలో అంటూ పకశం మళ్ళీ నవ్వడలలో పడ్డాడు,

కృష్ణారావు కూడా నవ్వుతూ _ ఎవరో స్టూడెంట్‌ పలకరిస్తే మాట్లాడి .. క్కు వెళ్ళగానే _పరాళం.పు చూశాడు. కొంచెంసేపు స్తూడెంట్స్‌ మీద నడిదాయి కిబుర్లు,

స్టూడెంట్‌ ఎ) చొలా చెకిపోతున్నారు.” అన్నాడు | పకొశం-- “ఇప్పటి క్కురాళ్ళకి శీఅంలీదు.” అన్నాడు మళ్ళీ, [పకాళం కోపానిక్తి కృష్ణారావు కొంచెల నవ్వు --- “పోనీ ఎవరికుంది ? వాళ్ళ తల్లివం డుఆ రుందా ? టీచర్లకి వుందా ? సమా ?9%౦దా? మినస్టర్ణరుందా ? ఇల౩వరి కుంటోయ్‌ శీలం అన్నాడు

“నే ననేది అదికాదు. మున్న కొందరు స్టూడెలట్స్‌ని ఏదో _బోతళ్‌ హౌస్‌లో ఆరెస్టు చేశారట. వీళ్ళు ఎందుకింత సతన మౌతన్నారా ఆవ నాకు బారా ఆన్నర్యంగా వంటులవిో

“అందులో ఆశ్చర్యపడే డేముంది * శీలం అనేది కేవలల సెక్‌ ఎకి మ్మాతమే సంబంధించింది ఆషకుంటున్నావు ? చిన్నతనం నులచీ మంచి ఆల వొట్లూూ సంశొ సార వంత మన ఆలోచనలూ, ఆవర్శ్శశయమైన జీవితలకీోసం ప్టుదలా పర్పప నాళ్ళు కామ విషయాతఆలో కొఠతయినా ఫేలవంతంగా వుండగిలుగుకాక. మనఠఅ శకేవలల సెక్స్‌ దృష్టితో చూసినా నునఠ ఆనుకునే మంచి పవ ర్తనకి ఏమీ అవకాళాల్లేవు,

“చదువులు పూరికాకనో, పోషించే ళ క్రిలేకనో ; కట్నాలు ఇచ్చే శ క్రిలేరనో క్‌ ఇవ్వలీకనో +, నవి కారణం అమితేనేరి 1.04. మంచి వయస్సులో పెష్ళళ్ళు చెయ్యం. యౌొవ్వనల పూ ర్తిగొ లోబ రుచుపుంటుంంది. నైతి (1 పప ర్త ఒదికి మనసులు నుషించం,

తిలి0 అఅఢకారఠలలో నిరోధిలచుకో గలిగే కామళొస్త్రం నేర్పం. (బ్రహ్మ చర్యల అంటే పెద్ద హేళన. ముఖాల్లో కళ్ళల్లో కాంతిపోయి నీరసపడి ఆస్థిపంజరాల్లా తయా రయ్యే చదువులు తప్ప, ఉత్సాహలితో, ఆటలతో, వ్యాయామలతో, దేహ బలంతో, స్మిగిహలతో వ్యవహరించే శ కిలేదు. ఇఅంతరంగాలో కోరికలూ, వాళిథలూ సృజనాత శ్రకమైన కళద్వారా వ్య క్‌ అచేసి శాలతపడే అవకాళొలు లేవు. కొమ [పేరణ కిలీిగింతే సినిమాలూ, ఐఆహీనతల్ని వుదేకపర్నే సెక్స్‌ పుస్తకాలూ, ఆరోగ్యమైన సెక్స్‌ గురించి కానీ జీవితాన్ని పతనం శే జబ్బులగురిలచి గానీ -- ఏమీ బ్దానం యివ్వని మన రహస్య కట్టు బాట్లు--- వీటన్నిటినీ తఅవన్ని -- పురుషడ్షిక్నిశీఅంతో పనిలేదనే సామా జీకమన ౪౩ సెన్స్‌ ఇన్ని విధాల కు రావాళ్ళన [పోత్సపాస్తూ- “వాళ్ళకి రీలలి లేదోయ్‌ ౯ అనడల ఎలిత అన్యాయమో ఆలోచించు. శీలఅల అనేది ఎన్నడూ వనూరని చలించని సత్యఠి కాదు, ”

ఊఆస్సాల్రికలగా మారినో , శీలానికి ఎన్నడూ చలించని ఆషణమే వుళటుళలదిం వ్యభిచారం ఎప్పుడూ తప్పే 1

“నేర కాదనడంలేదు. శీలల అనేది వ్యభిచారానికి మాళతమే కాదంటున్నానుం క్కురాళ్ళరు మ్మాతమే కొదంటున్నా. వాళ్ళని [పభొవితల చేసే పెద్దల్నీ = స్టితుల్న అర్థం చేసుకోదాలి (పకాళం : నిజలగా ఇప్పటి కు రాళ్ళపరిస్థితికి మనం ఎంతో ఆరాటపడాలి, స్క్కూలల్లో సీట్టుదగ్గర్నులచీ సమ న్యలు మొదలు --- అంచాలూ, సిఫొద్సులూ, డొనేషన్లూ, రాజకీయాలూ , కుఠద్వేషాలూ, * ఇంగ్లీషు మోజు, పాందీ దురహళకారళ , ఏడాదికో విద్యా ఏధానం __. ఇన్ని బాధలతో సతమతమై చదువు పూర్తిచేసే భవి వ్యత్తు అంధకారం. పుప్వుల వికసించి, శర్తులన్నీ వెవజల్లి, జీవితాలెలతో రమ్యంగా గడపాల్సిన క్కురాళ్ళాకి--.. అంతులేని నిరాకా, విరక్తి. [బతక డానికెన్నో తప్పుదార్లు. ఇన్ని పతనాఆ మధ్య చాలా గమ్మత్తుగా శీలవంతు అయిపోవాలి, అంతేనా

[ప్రకాశల కొంచెల నవ్వి = “న్సవ్యంతా గమ్మత్తు మసిషివి మా బాసమరిది౮ాగ. ఆశనూ ఇంతే. ఆంచరి బాధలకీ తనే ఏడుసాడు 1! ఈ మధ్య

రి లిగనాయకమ్మ లైల]

ఆతనేం చేశాడో తెలసా శో అని వీద్యార్థల శీలలలోలచి బావమరిది వ్యవహారంలోకి దించొదోం

“చాలా గందరగోళం అయిందిలే పెళ్ళిగురించి ఆతను ఎప్పుడేం అఘాముత్యం చేసాడోనసి మా ఆ తగారూ వాళ్ళూ హడలిపోతూనే పున్నారు; అఘాయిత్యం అంటే వర్ణాలతరం అన్నమాట. పోసీ ఆఅదన్నా కాకు ఎవరో [వాస్టిట్యూట్‌ ని పెళ్ళిచేసుకుంటానని కూర్చున్నాడు. ఇహచూడు।, 9 గణం నింబీ ఇంట్లో ఎంత చీవరః .... ఎంత గోల 1... తల్లి ఏడుపు....తంగి ఏడుపు .--చుట్టాం హితటోధలు.... స్నేహి తుల చీవాట్టు-_.-పాపం ఎంత నల్సిగిపోయాడు 1 ఎటొబ్బీ ఆతన్ని తిట్టరిది నేనొక క్ల. తిప్టక పోయినా నేనూ సపోర్టు చెయ్యలేదు. నేనుకూడా వద్దనే సంకి ఆతను చా అధై ర్యపడి హోయాడుః మొ త్రంగా స్యవహారల ముగి సింది సున చెప్పు ఆలాంటి పో మంచిదంటావా *? అలాంటి గ్రీతో జీవితం సుఖంగా వెప్తళందళటావా శ

“ప్పి జ్లా,మరిదేం చదువు కున్నాడు ! ఎలాళిటివాడు

లం యల్‌! పాసయ్యా డీమధ్యనే చా౮ా మంచివాడోయుః ఎప్పుడూ సంను సూ, దః సే, ఆదీ ఇదీ ఆని తెగ పహైరానపడుతూ. వుఠటాడు. షోర్‌ లూ, విలాంలూ...వ*ం వుండవు. ఏవిదో ఆవర్శాలూ! ఏవిటో ఆటం, వొక్క గింట ఆఅవనితో మాటాడితే. .*ఎధిత గొప్పవాడు అని పిస్తుంది. అతన్ని ఎంత (పోత్సహిసేే ఆలత వృద్ధిలో కొస్తాడనిపిస్తుంది. నాధారణంగా అతనికీ ఎచ్చకపోతే ఎవరిమాటా వినడు, కొనీ మొన్న పెళ్ళి విషయంలో ఎందుకో వూరుగ.న్నా డు.”

“ఆసలు పెళ్ళలోకళ్నా, మనల్ని పాలించే శర్తుట్లో, మన మనస్త త్వాలు పర్చర్చే పదతులో మహా లోపం పులది (పకాశల $ సొమాజికలగా,

ఛి త

ఆర్థికంగా అవన్నీ చక్కబడకపోతే అసలు ఏ పెళ్ళీ సక్సెన్‌ కాదు. కానీ___ [పస్తుతం మన పరిస్థితుల్లో, లోకి జ్ఞానాన్ని బట్టీ ఆలోచిస్తే పరపుషడితో సంబంధం లేన ఆడవాళ, ౦తా మంచి ఇల్లా శే అనటానికి వీల్లేదు. ఆలాగే వ్యభిచరించన ఎ గొళ్ళలతా మంచి గృిహస్టులేనని అర్ధలకాదుం అసలు గృ హబీవితానికి.-- ఇలలీ మాని జీవితాన్ని పఃచుకోటానికీ అందరికి హక్కు

శ్రీ1]

ప్రీల్పప అ౪అధకారఅలలో వులడచ్చుగానీ, అర్హత వుండదు, చాలామంది భార్యలకీ భ రలకి బాధ్యతలే తెలీవు. పపషవులకన్నా హెచ్చుకారు. కనీసం మానవ సంస్కారంకూడా లేక సంసారాలు నరకాలు చేసుకునే వాళ్ళని ఎంత మందిని చూడ్తలలేదు ? నా అభ్మి పాయం ఆసలు ఆలాంటివా శే క్‌ వ్యభిచారులు. వీవో కారణాఆవల్లనో, దారితప్పి, పొట్టకూటికోసం పృత్తి చేసురునేవాళ్ళు వ్యభిచారులు కారు. వాళ్ళకి సంసారాలూ, సంఘంలో మర్యాదా, రక్షణా ఏర్పా బైటే మన పతి [వత భార్యఅకన్నా ఎన్నో రెట్లు వున్నతంగా బాధ్యతగా [బతకవచ్చును | వృత్రిజేసుకునే స్రీలలో కొందరైనా మంచి సంసార్దు అవుతారు. మనిషిని స్నేహంగా చనువుగా పరిశీలిలచి అర్థం తేసుకోవచ్చునుః”

“మా (బదరిల్లాకి ఆవతలి మనిషి మీద బాగా విశ్వాసల వులిదను కుఠటానులో

“ఇప్పుడున్నఠత మా తానసరిపోదు. ఏటో త్యాగల..-సంస్కారల జేసి ఒక స్రీని వుద్ధరించాలనే ఆవేళంలో- ఉత్సాహంతో = ఆమెని సమర్థించి వ్‌ళ ్వసినున్నా ననుకోవచ్చును. మన ఆలోచనలు చాలా గొప్పగా విశాలంగా ఉన్నట్టు కినబడళాయి. ఆత్మబలం ఎప్పుడూ వుంఢాలి. మనలోపలి సలకో చాన్నీ, చుట్టూ సమాజ [పధావాన్ని, ఎక్క-డ' మిగలఅనివ్వకులడా, అంచనివ్వకుంగా థిక్కరించాలి. అసలు ఇపంతా ఏటో యుద్ధలలాగొ, గొప్ప సాహాసలంలాగా కాకుండా చిన్న చిరునవ్వుతో, మాననీక సంలవషోభల లేడులచా సాధించాలి. సాధారణంగా ఎక్కువ చదువుకోని హాళ్ళు ఒకపట్టు దఅ కలిగితే దాన్ని విడిది పెట్టరు, వాళ్ళ అభ్మిపాయాలు అ స్రమానూ మారవు, వాళ్ళకెక్కువ మానసిక సంఘర్షణ వుండదు. మీ బదరిల్లా ఈ విషయంలో పీవ!గానే (పవ రించాడు, తర్వాత సమస్యఅకన్నా ఇదే చొలా నయలంో

(ప్రకాశం చాలా గంభీరలగా ఆఅలోచిస్తూ.--ోరావ్‌, అసలీ వేళ్యా వృ త్తి ఎలా వొచ్చింది, సమాజంలోకి ; మన సంస్కృతిలో కూడా .-- ఇన్నివేల సఠివత్సరాలనిలచీ- ఇంత నాగిరికతలోకూడా .. ఆది పాతుకు పోయి వుందేః కారణా లేమిటతటావు ? డబ్బేనా * ఆలదరికీ పేదరికమేనా? * అన్నాడు,

రళఠగనాయక మ్మ 828

కృష్ణారావు కొంచెం ఆలోచించి “నువ్వు వినడానికి విసుక్కో

కుఠిడా ఉంటే నాకు తెళసింది కొంచెం చెబుతాను. చరిత పొఠలలాగ్‌

చెప్పలేను గాన్మీ వెనకది ములదూ ముళలదుది వెనక, మొత్తంగా విషయఃి అరల కావచ్చును.”

“ఫర్వాలేదు చెప్పవోయ్‌ । తెలుసుకోవాలనే అడిగాను.”

“అసలు మనఠి మానవ చర్మితని కొన్ని భాగాలుగా విభజించుకో వాలి, మనిషి పశు పాయంగా వున్న అటపఎ కాలంలో ఈ కామ సఠఆబఠి ధాలు, నూటికి నూరుపాళ్ళూ జంతపుల్లో ఉన్న సై ఉండే... మధ 'పెంపొందించుకుంటూ పాత రాతియుగత కొత్త రాతియుగిల దాటుకుని మనిషి సేద్యం పళ్ళు - పెళంపకం తెలుసుకుని కొంత స్థిరపడ్డాడు, అ కాలంలో.__.ఆంటే ఇప టికీ సుమారు పది చేల సంవత్స రాల [కితం, ఆర్యులు భారతచేకొసికి వచ్చారు ఆగరా వచ్చిన ఆర్భులే ఇక్కడ స్థిరపడి, అప్పటి న్ర్రీ పుుష సంబంధాఅపనీ గామాటిక విధానాన్నీ తెలియజేసే సొపిత్యఠ సృష్టించారు, అవే *దాలు. ఇచంతా సీకు తెలీదనికాదుం చర్మిత [కమాన్ని ఆ కాం నుంబీ చూడాలి మనల. వేదాఅకన్నా ముందు (గలథాలేవి లేవులో

“ఆటవిక దళ తర్వాత ఈ వేవ కాఅమే కొలత నాగరిక కాలఠ ఆఅనుకులటాను. ”

“నాగరికత అలటే నగిాలూ, యంతాలూ అనుకుంటాం కానీ, మానవులు, సమిష్షిగా వున్నతంగా [బతకటము నాగరీకత. అయితే వేద కొఅం గొప్ప నాగరీక కొం. మనన్ని చదవటల [వాయటల నేర్చుకునేంత సలస్కారి అయినా సౌమూహిక విషయాఆలో ఏమి ఆంక్షలు పెట్టుకోలేదు. రుగ్వేద [పారంభ కాలలలో హడా కామ సంబంధాలలో ఏమీ హద్దులు లేవు. తండీ కూతుళ్ళకరూ, తల్రీ కొడుకులకూ, అన్నా చెల్లైెళ కూ కూడా అభ్యంతరాలు లేవు. అలాంటి 5 అంలో వ్యభివారం అనే మాట ఎక్కడిది *

'సేద్యలతో పంపాఅనతో మనుపషలు స్టిరహ్హ కాలలనించీ వివా హాలు (పారంభించారు. అప్పటి పెళ్ళి కామంకోసం కాదు. అది పెళ్ళికి ములదే [పారలభమౌతుంది. పెళ్ళి తర్వాతకూడా, దాని క్రేషి హద్దులు

క్‌ బ్లి్య అఅఢకొర6లో లేవ. పెళ్ళీ పిల్ల కోసమూ కాదు. అసలు... |! పుషషఅ కఠఅయిక వల్లనే పిల్లలు పుడతారు అనే విషయం పెళ్ళి స్థిరపడ్డ కాఅంలో కూడా మనుషులకు తెలీదు. తెలుసుకున్న తర్వాతకూడా చాలా కాలలి వరకూ పిల్లలు తలడికే పుట్టాఅన్న నిబలధనలేదు, ఎవరికి పుడతారో తలియక్క ర్లేదు కొందరు స్రీలు ముఠాకంతటికి భార్యలే. అలాగే మొగవాళ్ళు అందరికీ థభ ర్రలే. ఆ రకఠ ముఠా పెళ్ళిళ్ళుమారి ఇద్దరు వ్యక్తులు తాత్కా_లికపు పెళ్ళి అమల్లోకొచ్చింది. ఇది కేవలం పనిపాటల కోసం, ఒక మనిషికి ఇంకో మనిషి సాయంకోసఠ. మొగవాడు బేటా, యుద్దాలూ చూసుకొని వొస్తే ఆడవాపష సేద్యల పసపాఅనా చూసుకునేవారు”

ప్‌లల్ని కనటంకూడా పెద్ద కారణమేమో ఆడవాళ్ళు ఇంటినలటి పెట్టుకోడానికి.... *

ో*టు కారణల అప్పటికి ఆంత బలమైనదికొాదు. జంతువులు కని మర్నాటి నించీ స్వేచ్చగా తిరగవూ * ఇప్పటి తలు---అన్ని విధా ఆస మర్దులు కాబట్టి పిల్లల్ని కనటం అనేది పెద్ద అభ్యంతరం గానీ... అది అప్పటి "సిన కీ అద్దుకాదు. ఇంటీ దగ్గిర ఉండి పనిచేసినంత మ్శాతాన ఆ గ్రీలు పుముషలఅకన్నా అసమన్సులూ, బలహినులూ కొరు._-రుగే ఎదకాలపు అలత్యదళ నాటికీ సన్తి పురుష సంబలధాఅ గురించి కొన్ని నియమా లేర్పడ్డాయి. తల్లీ కొడుకులకూ, అన్నా చెల్లెళకూ కామ సంబలధాలు ఉలడకూడదనటలతో | పారలభించి. . “తాత్కాలిక పత్నీ, వతఠ., +పొతిి వత్యతి వరకూ వెళ్ళాయి. ఒక పురుషుడు పెళ్ళి సమయలలో ఒక గ్రీతో ఏమని చెబుతాడం టే “ోటన్టీ గృహజీవితంలో సుఖళాంతుల కోసం నీ (పాణి (గ్రహణం చశేసున్నాను, మనమిద్దరం వ్యభిచరించకుండా ఆనంద పడదాము. ఆర్యులు నన్ను నీకూ, నిన్ను నాకూ పరస రల [పీతితో గృహకృత్యాలు నిర్వహిలచుకోటానికి ఇచ్చారు. దాలసత్య ధర్మాలు నిర్వ రించి ఎడ్డల్ని కఠటాము । అన్య న్ర్రీనిగానీ, అన్య పురుషణ్ణిగానీ కోరము. ఆర్భులూ, బుషలూ, సూర్యుడూ.. అన్నీ మనకు సాక్షులు అని రుగ్వేదలలో చెప్ప బడినట్ట చదివాను, దీన్నిబట్టి అసలు వ్యభిచారం ఆంటే ఏమిటని ఆర్యులు అంటే గణ పెద్దలు ఎలా భావిలచారో మనకు తెలుసోలిది. * -కానీ ఎప్పుడూ

రఠఅగనాయక మ్మ 825 పాత అంవాట్లకి కొత సిద్రాంతాలకీ సంఘర్షణ తప్పదు, పెళ్ళిలో [ప్రమా ణాలు చేసినప్పటికీ, పూర్వానా?న్నిబట్టి ఇతర న్రిలతో, ఇతర పుసషఅతో కామ సంబంధాలు పెట్టుకోటం జరుగుతూనే ఉంటుంది, కానీ కొ త్త్‌గొ త్యవ్తి వ్యభిచార అవుతోంది.

“ఆసలీ కొత్త ఆంక్షలు ఎందుకు పెట్టారు శో

“మనిషి ఎప్పుడూ ఆలోచిస్తూ ఉంటాడు. జీవన విధానం మారుతూ ఉంటుంది. ఇతర ప"స్థితులవల్ల లోహాలు కనిపెట్టిన తర్వాత మనిషి ఇంకా నొగరీకుడై నద్రే, బలి వైన్‌ సంతానానిీ కారణాలు [గిపించిన తవ్వాత్క దగ్గిర సంబంధాలు నిషేరించారుో

అధ్య గ్రే స్వేచ ఏగొ ఉండే సంబంధాలలో హద్దులు పెట్టడచే వభి చారానికి (పారలభచశ అ కోవచ్చును. నే నడిగేది అదిాదు, వృదిచారమే వ లిగా ఒళ కులం ఎందుకు తయారైంది? గ్రీఆ పొత్మివత్యంకూతా గక కాలంలోనే [పారంభమైందా 1”

“కాదోయ్‌ ః వేదకాలాన్ని సత్యయుగం అన్నారు. అంటే భార్యా భ రల కామ సంబంధాఅకు హద్దులు ఉన్నప్పటికీ, ఆ పుకషల మధ్య ఏ విధంగానూ ఆంతరంాలు లేవు. ఫివాహం కొళ్వత బంధింకాడు. ఇస్తఠలేక పోతే విడిపోవచ్చును. ఇద్దరూ మళ్ళీ పెళ్ళి చేసుకోవచ్చును. ఆసలు ౮కి విధవ అనే మాటేలేదు. గ్రీలూ, పుువలూ వొక్క౮ాగే వ్యాపి పొ చెయ్యటం.-ఉత్పత్తి కార మంలో వొల్లానటం- ఆ్యకమైన నాప్టలు అనుభపించటల = విద్య నేప్పకోవటం = ఇశర్లమ బటోఎఛంచటం-- విక్రానా న్వేషణతో గిడపటలి= అన్నీ సమానంగా ఆచరించే వాకు. డికి (పత్మక ఆండలూ - పాతి వచత్గమూ అనేదీ లేదు సమాజం పూ రిగా మాతృ స్వామ్యపు .! పభావలలో వుంది.

వేదకాలం నాటికి మాఠం..-ఇఅలటే ఎన్నో వందఆ వేల సంవత్స రాలు గడుస్తోన్నకొ్సీ, సామాజిక స్థితిలో పరిస్థితిలో పగివరన ప్రారంభ మైంది. సమిష్షి జీవనంలో మార్పు వొచ్చింది. ప్రవేటు ఆసి మీద ఆశ కలి గిలది. యుద్ధఖైదీలద్వారా, బానీసఅద్వారా ఉత్ప త్తి 'పెలచుకోవ!.౦-శ్ర అను

లిగ్రి అఆ౪ఢకారఠ6లో సంపాదించటం ,పారంభమైంది. స్వార్హం పూర్తిగా త ఎత్తటంచేతే కృత యుగల తర్వాత [శేతాయుగాన్ని పూ ర్తి సత్యకాలంగా చెప్పలేదు. రామాయణం నాటికి చాలా తెగల్లో ప్రవేటు ఆ సి విధానం బతి పడింది. ఆంటే---ఇలకా కొన్ని తెగల్లో, పూర్వకొాతంనాటి సామూపాక విధానల ఆర్ధికలగానూ, కొమపరంగానూ, చెక్కుచెదరకుండా ఉందనికూడా [గెిపొలచాలి. ప్రవేటు ఆ సితోపాటు పిక్కృస్వామ్యం బాగా వృద్ధి చెందిలిది. న్రీకి పాతి వత్యపు ముసుగు తయారై శ్రి పురుషుడికి అశిత అవుతోంది. ముఖ్యరిగా ఈ రెండు విషయాలఅనీ రామాయణం (పతిఎంపిస్తుంది. రాముడు తల్లిమాట ధిక్కరిలచి తల్లీకి విలువ యివ్వకులడా తల్మడి ఆజ్ఞ [ప్రకారం అడవులకు వెళ్ళాడు. పరసరాముడు తలడి అజ్జి తోనే తల్లిని వధిస్తాడు, సమాజంలో తంిస్థానల అంతగా స్థిరపడింది. అస్పటికీ సమాజల వ్యభిచరింజే న్రీకను అసహ్యించు కుఠలవోంచనడానికి అహల్య పాత నిదర్శనఠల, అప్పటికింకా మాత్కృస్వామ్యపు అవశేషాలతో అక్కడకూడా గ్ర్రీలు కొంత స్వతం తులుగా వున్నారనటానికి కైక యుద్ధల చెయ్యటల, శూర్పణక పూర్వ సాల పాదాయా న్ననుసరించి రామ అక్మణుల్ని కోరటం, తాటకిని చంపినా స్రీ హత్యాపాపఠ లేక పోవటల--- ఇవన్నీ చూసాల”

“* గ్రిఆ పాతి వత్యం బలపడుతోన్న ప్పుడు రాముణ్ణికూడా ఏకపత్నీ [వతుడుగా చి తిలచటల ఎందుకు * గొప్పరాజుకి ఈ హద్దు లేమిటి ? పురు షుడీకి 'సేచ్చ వుండాలనేగా సమాజం కోరేది *

“ప్పక్పవగ్షికి వ్యభిచరించే హక్కువున్నా వంద పెళ్ళిళ్ళు చేసు కునే హక్కుఉన్నా .-- ఒక్క భార్యతో ఉండటం అనేవి ఒక ఆదరక్శఠ, అప్పటి వ్యధిచారుళ్లో రొముడు వొక ఆదర్శ పురుషడు. ఆహల్యి శాపాలూ, సీత అగ్ని పరీక్షలూ ఏటో రూపంలో న్రీకి ఉండవచ్చును. పురుషగికి మాతం వ్యభిచారలి కళలకంకాదు. *వొ క్క గ్రీతో వులడటం ఆదర్శం సుమా " అని మెత్తగా నైతిక విలువలు టోధించాలనే [పయత్నళల అది"

ర అగినాయకమ్ము లవ

"ఇప్పటికి ఐదువెం సలవత్సరాలనాటి చర్మి తని మవోభారతం తెలియ జేస్తుంది. ఇందులో పైంవేటు ఆసికోసలి తగివులూ, మోసాలూ, సామాజికంగా త్ర న్సీ ప్రచ్చకీ- పొత్సి వత్యాసికి ఘర్ష ళా కనిపిసుందిం ఇందులో స్రీలంతా ఏటో వొక పరిస్తితిలో పరపురుషులతో సంబలంధఅల ఉన్న వాళ్ళే, గమ్మ లేఎఎంటే...పాత్కి వత్యం అంటే పర పుకషడితో సఠిబఒంధల లేకుండా వుండాలని కాదు. భర ఆజ్ఞ్మ్యపకారం నడవాలని. భర్తే ఇంకో పురువడిి దగ్గిరికి వెళ్ళమని పంపిస్తే తికస్కరించ కూడదు. వెళ్ళివొస్తే మవో పతి.పత. అంటే కామసంబంధాఅ గురించి ఏమీ సంకోచం లేదు, కేకలం న్ర్రీనిధర్త ఆజ్జల్లో బంధించాలని తప్ప, ఆ శ్రల స్వేచ్చ ఈ రకలగా అరికట్టడం చూసి, మనువు శ్రై స్వేచ్చని వేదకాలంలోలాగ పున రుద్దరించాఅని చూకాడు. కాసీ అప్పటి శ్రీ పదకాఅపు శ్రీలాగి వుందా? సామాజికంగా చాలా పలువలూ, హక్కు.లూపోయి పురుష్కడి [పాబత్యంతో (బతుకుతోంది. మగువు చెప్పిన ఏ స్వాతల్యత్యాలూ ఆచరణలోకి రాలేదుో

“*ఆఅదిమిటి + మనువు శ్రైల వివాహ స్వేచ్చా. కొమ స్వేచ్చా... ఏవో జాలా రాళొడంటారే ;”

“నాళొడుం త్రీ పురుషలఠఅ వ్యభిచారాన్ని తీ వలిగా ఖలడీలనాడు, స్రీరిమిద పురుషుల పెత్తనాన్ని వ్యతిరేకించాడు, నిజసు,. పీఠ లాభం ఈ ధర్మపన్నాలు గ్రీలని కాకినట్లుగొ పురుషల్ని తాకలేదు, వొక్కటి జూపకం 'పెటుకో, ఆసతం, తులబుద ఆజలు ఆమలోకి వొచి+నటు, స్వతం లా ఖు తీ ఇ ళ్వా లట [తులమిన అద్జలు అమల్లో కీరావు, స్వాతంత్యల స్త్రీలకే తప్పు అరయిలిది, పురుషులకికాదు.

“సరే తర్వాత

“భారత కాలల తర్వాత టౌద్ద యుగిల వరకూ వున్న మధ్య కాలాన్ని "మధ్య యుగిం, అంటారు. నువ్వడిగిన ఎశ్యలకుఆల భొరత కొాలంనాటికే చిలుసలూ పలవలూ పేసింది అసలీ వేళ్యత్వానికి కారణల

ఏవీర అఅధకోరఠఅలో

మొడట్లో కామపరమైన కోరికలు కానేకావు, దై వారాధనకికూడా ఇప్పుడున్న ఆర్ధం కొన్నిచెల సంవత్సరాల'".౭బీ ఉన్నదే అనుకోకూడదు, మానవుడికి ఏమీ నాగరికత లేని కొఅంలో పిల్లలు పుట్టించే సృష్టికార్యాన్ని నాష్షాత్తూ దేవుడే ఆగుకున్నారు. అది చాలా పవిత్రమైంది, పూజించ దగ్గదీ కాబట్టి బహిరంగంగా సృష్టికార్యం జరపటమే దైవారాధన అయింది. ఈ కొలంలో కొందరు భకులు సన్యాలుగా ఉండిపోయిన ట్రే అప్పటి భక్తులు జీవితమలతా స్పృష్టికార్యాలతో గిడిపేడారు. నాగంశతి పెరిగినా దై వారాధనకి అర్ధాలు మారినాకుడా ఈ ఆచారం పోలేదు దేవుడి గుళ్ళమీద సృష్టి కార్యానికి సంబంధించిన శిల్లాలన్నీ "ఈ ఆరాధనతో చెక్కినవేే కొందరు శ్రీలు పెళ్ళిచేసుక్‌ళుండా టీ, తమంతా దై వారాధనతో గిడపొలఅని= దేవాలయాలలో కోన పురుషుణ్ణి ఆనంద పెడ.తూ (ఒత్‌కివారు, ఆలాంటి ద్రీలనే సమిన్షి సమాజం పోషింజది. అ౮ాంటి ఆంినే ఉ తరదిశలలో 'యదూగిసి దశెణ దేశలలో 'దేవదాసి అనే వావ తకాగత కాలలలో”

“మరి పురుషలలో దైవారాధపలు ఉలడరా 1”

“రాళ్ళూ. ఉండేవారు. శ్రీ శీలానికి హద్దు లెక్కువౌతున్నకొద్దీ పుకుష 'దేవదాసులు' బహిరంగంగా లేసండా పోయారు, [కమళంగా పై9ఎటు ఆస్తి వధానం బలపడటంతో సమాజం అలాంటి స్త్రీలని ఉమ్మ డిగా సోషీించపల మానుకుని వెరుగా భూములు ఇచ్చేవారు. భూముఅనళ్లి జీవించలేక తమ వృతి వల్లనే కొంత పతిఫలం ఆశించటల [పారలథ మైఅది. కేనలల పృ త్రివల్తనేగాక, తమ రళలఅవల్లకూడా సంపాదించుకునే ఐ'రు. అందుకే కళావంతుఃన్నారు. స్ట ష్టికార్థమె దైవారాధన అనుకున్న కొఅలలో, దై వారాధనతో | బతకాతనుతున్న స్ర్ర్తలే కొల్మకమలలో వేళ్య అయ్యరు. పూర్వపు [గామపంచాయితీలలో దేవదాసీత్వలి కూడా ఒక కులలగా లెక్కల్లో ఉంది.

“దై వారంాధనకి అర్ధ మారినాకైనా ఈకులం శ్రీం వేశ్యత్వలి మాషకో వొచ్చునే”

“చాలా అమాయకంగా అడుగుతున్నావు (| పకాశ€ 8 ఇది కొన్ని వేల సంిపత్సరాల పొడుగునా జరిగిన విషయం, కాను రాను దైవారాధ

ర అగినాయకమ్మ వ్రల0 నతో ఏమీ సరంిబఐంధ€ల లేకుండానే వేళ్ళల జీవితం నడిచింది. అసలు విషయానికి అర్హల మార్కిస 9రూపఠి మారి కొ త్త రూపలలోకి దిగింది.

మరో విధలగా చూస్తే _. ఈ వేశ్య కులానికి మర్యాద పోయినా పురష నమాజంనిలతే | పోత్సాహఠ + అదరణా దొరికాయి కదా? కౌటిల్యుడు -- వేళ్ళకు ఒక్క రాతికి 500 ముదలు సుంకఠ యివ్వాలని విధించాడట. అలత ఘనలగా సలపాదించుకునే వారు వేశ్యలు. ఎంత సంపా దించినా దేవాఆయాలఅకే దానం యిస్తూ వుండేవారు.

“* వేళ్యల కిచ్చే డబ్బు మరీ ఎక్కువై నప్పుడు సామాన్యుఅ కెన్వరిక్తీ వేళ్ళలు అందుబాటులో లేనట్టేనా కి

“అలాక్కాదు వేశ / సౌందర్యాన్ని బట్టి , కళా (పతిభనుబట్టీ సంపా దించుకునే వారు. రాజవేశ్యలు రాజుకే అందుబాటులో వుండేవారు. నగర వేళ్ళలు పెద్ద పెద్ద ధనవంతులకి, వుద్యోగులకీ దొరికేవారు. దేవవేశ్యలు దె వాఅయాల్ల్‌' వుంటూ భక్తుల్ని సలతోష పెర్రైవారు. (బ్రహ్మ వేశ్యలు పుణ్య తీర్థాలలో తిరుగుతూ య్య్మాతికులతో గడిపి డబ్బు తీసుకునేవారు. సంసా రాలు చేస్తూ రహస్యంగా వ్యభిచరించే నస్ర్రిఆని గుప వేశ్య అన్నారు. నిన్న మొన్నటి భోగంవాళ్ళవరకూ వేశ్యల కులం కేటాయిలపుగానే వుంది. ఇప్పటి పడుపు కళల్తెలు మాతల వేశ్యలు కారు. ఈ కారుచను సమాజంలో ఏమీ స్థానంలేని అనాధలు,

“ఆసలు నా [పశ్న నువ్వు మర్చిపోయావు రావ్‌ 1 ఇతర దేళాల మా టలావుంచు. భారతదేశంలో వివాహానికి ఒక పవిత మైన స్టానలి వుంది. ఈ వ్యవస్థ ఇంత బఆపగిం తర్వాత కూడా ఈ వృత్తి సాగుతూనే వులదే *”

“మళ్ళా మొదటి కొస్తావేమిటి (ప్రకాళల! వివావా వ్యవస్థ ఎవరి కోసల బలపడింది ? నువ్వన్న పవి తతా, సంస్కృతీ ఆంతా స్త్రీఆ కోసమే. నువాభారత కాలం వరకే చెప్పాను నీకు...

“మధ్య యుగలలో న్ర్రీ పూ ర్రిగా బానిస ఆయిలది” బానిస అని ఎలదుకన్నానలటే _- ఈ కాఅంలోనే న్ర్రీకి పాణాఅమీదకూడా హక్కు లేకుండాపోయింది, విధవ అయిన స్రీకి రెండో పెళ్ళ నిషేధం వ ర్త ఆస్తి

శి]

$ీ0 ఆఅఆఅలధకార అ లో మీద హక్కు ఇవ్వడఠి ఇష్టంలేక ఎః మొ తంగా ఆ ర్రీనే వొదిలిలచుకో టానీకీ, భ ర్తతో పరలోకానికి పలపే ఆచారలి అమల్లో కొచ్చిలది. రామాయణ కాఅంలో ఏ జాతిలోనూ సహగమనలలేదు. భారత కథలో మాది సహగమనఠి చేసింది, ఆది పాతి వత్యల సిరూపిలచుకోవాఆని చేసిందే కానీ నిర్చంధ6౦ కాదు. నిర్బ్శఠరిధ€ అయితే కులతి కూడా చేసేదె, తర్వాత కాలంలోనే సహగిమనాలు నిర్బంధంలోకి నచ్చాయి. ఈ తతఆగిఠి ఎంత భయంకరలగా, ఎంత హృదయ విదారకంగా వుంటుందో శరత్‌ ఒకచోట వర్షిస్తాడు. భర్త చచ్చిహోమిన వెంటనే భార్యకి నల్ల మలటో , భంగో , వుమ్మెత రసమో తాగిస్తారు. బలవంతంగా ఆ మత్తు లోనే ఆ శ్రీని శృళానానికి తీసుకుపోతారు. చితిమషుద జరిగే ఘోరకార్యఅ బయటికి కనిపించకుండా వుండాలని, నెబ్యూ సాం, బాణీ బాగా పోసి చితికి నిప్పంటిసారు. పొగ నల్పగా , దట్టంగా లేసుంది. వొంటికీ కట్టిన తాళ్ళు కాలి తేలిపోతే ఆ భార్య బయటికి పరుగెత్తుకొస్తుందమోనని , పొడుగాటి పచ్చి గెడలో ఆమెని నొక్కిపట్టి వుంచుతారు. ఆ దౌర్భాగ్యు రాలి కేకలూ, ఏడుపులూ బయటికి విసిపించకుండా పెద్ద గోంగా డప్వులూ, డోళ్ళూ వాయిస్తూఅటారు పూ ర్తయ్యే వరకూ. ఇలత ధర్మ బద్ధంగా ఆ పతి [వతనఎ భర్త స్‌వకి స చత్షొనికి పంపుతారు. కేనలల ఇదంతా రగ్రకి ఆస్తి వెళ్ళకుండా [పాణాలతో ఎదురు తిరగకుండా చేసే తంతు, నిన్న మొన్న ఇంగ్యీషు వాళ్ళ హయాంలో గివర్నమెంటు అక్కలు తీసే వొక్క బెంగాల్‌ లోనే వొక్క సలవత్సరంలో కొన్ని వేల సహగమనాలు జరి గాయటో

(ప్రకాశం చలించిపోయి = “చాలా రాక్షసం 1 అన్నాడు,

“రాక్షసం అనకు, మన (గలథాల్లో చెప్పిన రాక్షస జాతివా శ్ళిలాంటీ ఘో5ా లేమ చెయ్యలేదు. ఇది ఆర్య సంస్కృతే. స్వార్హపరుఅవళ్ల కొ తగా విరుచుకు పడది. ఆఆలతేకాదు , ఇంకా దిగవారింది. బొదయుగంలో ఆంటే ఇప్పటికి 9506 ఏళ్ళనాటి కాఆంలో కామ జీవితాన్ని చాలా అప వ్మితమైనదిగా భావిలచావ. బుద్దుడు వ్యభిచారాన్ని అసహ్యించుకోవటంతో పొటు సంసొారాన్నకూడా వ్యతిరేకించి కఠిన [బ్రహ్మచర్యం ఆదేశించాడుం

రశ౭ిగనాయకమ్మ 881 దాని [ప్రభావం శ్రి క కామాన్నీ ఎంత ఆఅ త్‌ో శేసింటో మనం వూహించు కోదచ్చు.

*తరా ౩త సామంత యుగంలో - అంధభే [కీసు పూూరర్వల స్‌ఆచీ (కీసు తర్వాత 10వశ తాబ్లము. వరకూ .. స్రీ కేవలం కామ సాధనం అయింది, స్రీలకోసమే య దాలు జరిగేవి. స్రీ వర్ణ నఅతో సాహిత్యాలు నిండే కవులు - పుషషఅకోసం శృంగార కావ్యాలూ , వేశ్యలకోసం కామ కాన్తా9లు దండిగా తయారు చేశారు. ఆప్పటి సాహిత్య | పయోజనంి రాజుల్ని రంజింపచెయ్యటమే. కాళదాసూ , దండి, భవభూతీ, భర్య హరీ లాంటి కవి శృేరులంతా కళాత శ్రకమైన కవిత్వాన్ని సృష్షించారే కానీ న్రీన్‌ి ణు రిలంచలేదుం ఇ9సలు ఎంత గొప్ప శ్స్‌లగార కొవా్యాలు సృష్టిం చిన కవి అయినా ఆ కశలగారల తన భార్యతో అనుభవించలేదు. ఏ కవి చరిత చూచినా ఈ విషయం తెలుసుంది. పక్కివత అయిన భార్యతో కాను బీవితత తృప్తి ఇవ్వదు మగవాడికి. భార్య జడత్వానికీ మురునూ, వెళ్ళ ఆవయవాఅ వర్తనఅకి దిగుతారు కవిగారు.”

“ఆంతేనా *" అని నావ్వాడు [పకాళం .

“అక్షరాల అంతే, ఈ శృలగారమంతా చదివి __ రాజులూ , మహారాజులూ .. వఠదలాది పెళ్ళిళ్ళు చేసుకొని 168 భార్యల్ని అంత $పురాల్లో బంిచంచి , వాచ్చు మాతం రాజ పళ్య్ళలతో ఇతర న ౦దర్యకాసుఅతో గడుపుతోంటే , దౌర్భగ్యపు రాణులు కొజ్టాల్ని చూచి సంతృ్చ ప్త్‌పడ్త ఛర్మిత అన్నీ కాఅగర్భంలో రప్పెడితే మాతం దాగుతాయా *

యాజ్యవళ్క్ళ్య్యామునిలాఃటి ఆఅధ్యాత్మి కుడిర్కూ-డా వందలాది అంద్‌ గ ల్తెాలు కావలసివచ్చారు. సామాన్య గృహస్తుడికి ఇ వరు ముగ్గురు వృలపుడ:గ లెలుండి తీరాలి. థార్య వ్వ త్ర దాసీదె తప్ప, మళ్యతిలా వ్యవహ రించటమూ ._ రఠభలా సుఖ పెట్టటమూ ఏనాడూ లేదు. థార్కుకి ఆట్టాంటి ఆఅవకాశమె ఇవ్వలేదు. సరే। తరా ౧త 11వ కతొబ్దిలలో 4 నేనేదో చెప్ప పోతున్నాను. సికేం వ్‌సుగ్గా లేదుకదా * .

“లేటోయ్‌ తెలుసుకోవాలనే వృంది కానీ __.. నువ్వు పర్మిట్‌ చేస్తే వొక్క- సిగిరెట్‌ వెలిగించుకుని చాలో వుత్సాహళఆగా వింటాను.

లిఏ2 అఅధఢధకారఅలో

“భలేవాడివే మా ఆవిడన్నా ఏ పర్క్మిషనూ అడగడు నన్ను, కానీ మరిో

“థాంక్స్‌” అంటూ (ప్రకాశ సిగిరెట్‌ ఆంటించుకునీ ఆనందంగా పొగ విడుస్తూ “11వ శతాబ్దంలోనే కదా మహ్మదీయుల దండ యాాతలు శ అన్నాడు.

“అవును ఈ కాఆంలోనే కుటులిబ న్రీఅకుకూడా రక్షణ లేకులడా పోయింది. పాఠదూ స్రేలిని మహిమ్మదీయులూ ॥ మహమ్మ దీయులను హిలదువులూ అనుభవిలచాలనే దౌర్ధన్యంవల్ల సామాన్య గ్రీంకికూడా ఘోషా పద్దతి వొచ్చి న్రీం జీవితం అంధకారంలోకి పోయింది సతీ సహగిమనాన్ని మాన్చిలచాలని అక్బరు కొంత కృషిచేసి సాధిలచ లేకపోయాడు. 19వ శతాబ్దంలో ఈస్టిలడియా కల'పెసీ స్థిరపడ్డ తర్వాత 18982 లో సతీ సహగమనాన్ని రద్దుచేసింది.

“ఆబ్బ । అప్పటికి ముగిసిందన్నమాట హత్యాకాలడ.

“ఇంకా దాని కెన్ని ఆటంకాలు! ఎందరో హిందూ పండితులు ఆఅలగన్‌ వరకూ అరీలు పంపారట - “సహగమనం మా హిందూ ధర్మఠ€, దీన్ని రద్దుచే స్తే మా నతం ధ్వలస మౌతుంది. దీనిని మా శ్రీలు నవ్వుతూ, సంతోషలగా ఆచరిసారు.” అని గోల పెట్టారట. ఈ దుర్మా రుం మతంకూడా హిందూ మతమేనా? అసలు మతల అన్నా సమాజల అన్నా - సంస్కృతి అన్నా పుచషులకు సంబంధిలచినదే ____ గ్రే [పస క్తి ఏమీ లేదని ఇలాలటి పండితుల అభి పాయం = సరే; ఆ విషయా అన్నీ మన మిప్పుడు చెప్పుకోలేం.

నిన్న మొన్న ఇలగీషువాళ్ళ [పభావలతో నూతమే మనం కొలబెం కళ్ళు తెరిచి, మన దౌర్భగ్య న్త్రీఅని జాలిగా చూశాం. యూరప్‌ న్ర్రీలు కూడా సాలఘికంగా హైన్యత అనుభవించినా, వారి పరిస్థితి మనకన్నా ములదు మెరుగ్లె అది. ఆక్కడ నాగరికతనీ, అక్కడి స్రీ జీవితాన్ని చూసి కదా మన ఆడపిల్లల్ని (బతికిలచుకుని 'ఘోషాలోలచి బయటికి తెచ్చి, చదువులు చెప్పి, కొస్త తలెత్తి లోకాన్ని చూడగలిగేలా చేశొలి.”

రఠలగినాయకమ్మ కర్ర ఫ్‌

“ వేశ్యావృ త్తి ఎందుకు నశించలేదని నువ్వ డీిగాపవు, సమాజజలో స్రీ స్టాయి ఎంత పతనమైతే వేళ్యవృ త్రి ఆంత అధిక మౌతుంది.

“ఈ వృత్తిని చట్టబద్దంగానే నిషేధించారు. కళావంతులు కళలు మర్చిపోయారు. ఆ కులమూ, ఇతర కులాల్లో రీనమవుతోంది. అయినా సమాజంలో ఈ వృత్తి నశించలేదు. వేళ్ళత్వాన్ని మించి, నీచస్థాయికి రెండే రెలడు కారణాలు. ఒకటి డబ్బు, రెండు - కామజీవితాన్ని వున్న తంగా సుఖపూరితంగా ఆకుఖవించాఅనే విలువలు లేకపోనటల. పెట్టుబడిదారీ విధానఠ బఠఆపడి, _ కుఠవృత్తులు పోయి, కొందరు ధని కులుగానూ, కొందరు నిరుపేదలుగానూ స్టిరపడిపోయిందడి సమాజం. ఈ వర్షభేవములో మరింత పతనమైంది స్త్రీయే.

“ఇప్పుడు ఆడపిల్లలంతా చదువుకుంటున్నారు. వుట్యోగాలు చేస్తు న్నారు. మొగవాళ్ళతో సమానఠగా [బతుకుతున్నారు కదటోయ్‌ + ఇంకా వా శ్ళేటో అధోగితీలో వున్నట్టు మాట్లాడతాచెం రో

“ఆడవాళ్ళే కాదు, అసలు దేశమ అధోగితిలో వుంది. కోట్లకొబ్టి నిరు పేదలతో, లక్షఅకొదీ పడుపుగ తెలతో, మనదేశం పురోభివ్యద్ది సొథిస్తోందని చెప్పటానికి సిగ్గు వెయ్యదా*+ ఇక శ్రీల సమానత్షల అంటావా! తం్యడులు దయతో చదువుకుని, భర్త అనుమతితో వుద్యోగాలు చేసే ఆడవాళ్ళు ఎవరితో సమానులు [పకొాశల! చిన్న పంజ రలలో పక్షిని పెద్ద పంజరంలో పెడితే దానికి స్వేచ్చ ఇచ్చేసిన ప్రేనా?కా స్త ఎక్కు.వ దూరం తిరుగుతుంది. అంతే.”

శళన్పైక్‌ షలిస్టు దేశాలలో వ్యభిచారణల వుళలడవలటార్డు. నిజమల

“తప్పక అండా నిజపమొతుంది. ఎందుకంశే (బతుకు దెరువుకోసం ఇంకో దారిలేక్క, శరీరాలు అము 4కోవటమో, అత్మహత్య చేసుకో వటమో తప్పనిసరి అయ్యేస్థితి సోషలిజంలో వుండదు. డబ్బు వ్యక్తుల దగ్గిర కుప్పలుబడి వుండదు. అంతా (పభుత్వాధీనంలో వుఇఖటుఆది కొబట్టి అందరికీ తిండీ, వుట్యోగల, వనతీ బర్బాటు చెయ్యగలదు (పభుత్వం,

ఫ్రీకి సీ అఅలఢకారలలో సోషలిజలలో సామాజిక పరివ రనకూడా అద్భుతలగా జరుగుతుంది. న్రీలని స్వతల్మత వ్యకులుగా గు ర్రిసుంది సవాజం. స్రీలు చదువు కులటారు. వుట్యోగాలు చేసారు. తమని. తాము పోషించుకుంటారు. ముఖ్యంగా-పిల్లల్ని కని 'పెళంచటానికి స్రీలు ఎవరి దయమీదా ఆధారపడక్క రేదుం అన్నిలటికీ [ప్రభుత 39 బాధ్యత తీసుకులటుంలది. ఇలాంటి స్థితిలో స్రేకి పడుపువు త్రిమీద | బతకాల్సిన అవసరం ఎందుకుంటుంది *

కానీ _... పడుపువృత్తి మ్మా! తమే వ్యభిచారలకాదు. నాగరికత సీళర్తతో జరిగే విచ్చలవిడి కామసంణబంధాలు కూడా వ్యభిచారమే. ఇపి కూడా సమాజాన్ని అనారోగ్యాలపాలు కేసి, సమస్యఅ మయం చేసాయి. చిన్నతనంనింలీ విద్య ద్వారా, కొమ జీవితాన్ని పవ్మితలగా ఎలచుకోవాలనే నైతిక విలువలఅద్బారా, మనుషుల్లో వ్యభిచార మనస్త త్వాన్ని ఆరికచ్రే [పయత్నాలు చెయ్యాలి”

ఎప్పటినుంచో సము దంమీదా, వొడ్డునా వెన్నెల కాస్తోంది. ఆఅలతఆ కేరిలతలెక్కువయ్యాయి. గాలి కొంచెల చలి పుట్టిస్తోంది. _పకాశం వాచీ చూసుకుంటూ “అరె; కబుర్లు చెప్పుకుంటూ ఎంత సేపు కూర్చున్నాల వెళ్దామా కో అన్నాడు,

ఇద్దరూ అలల దగ్గిర్నుంచి నడిచారు. | పకాశం రస్టారావు భుజిలి

మీద చెయ్యివేసి నడుస్తూ “రావ్‌ ।! మనల కావాలనుకునే మార్పు వొస్తే అది మళ్ళా వేద కాలం అవుతుందమో $ అవునా?" అన్నాడు.

కృష్ణారావు నవ్వి --- “ఒకరకంగా అంతే ః కానీ ఇప్పటి నాగరి కతలో, 'సెన్స్‌లో అప్పటి సమాజరి సాధ్యలకొదు. మన ఆదర్శల ===. సర ంమానవ సమానత 3€ = సోషలిజల-ా”

[ప్రకాశం సిగిరెట్టు వెలిగించాడుం

“* ఇందాక కురాళ్ళ రీలంగురిలచి దుయ్యబట్టావే , నీకీ సిగరెట్లూ ఎ(డింకులూ---రేసులూ = పేకాట _ఖచేవీ వ్యసనాలు కౌవా అన్నాడు కృష్ణారావు నవ్వుతూ,

“*దశర్రకోవోయ్‌ బాబూ । నీ కళశ్శిప్పుడూ నా సిగి రెట్టమీదే. ఏటో కొట్టుకుపోళూన్నాం.”

ర5ళశగనాయక మ్మ 88న

“*నాగరికతా [ప్రవాహఠలిలో = అనలేదేం *”

“అనేవాడ్డే. నువ్వూరుకోవుగా "” లని [పకాళం కృష్ణారావు భుజఠలమీద నవ్వుతూ తట్టాడు

ఫె న్‌ నన

రాజేశ్వరి యిరవై మూడేళ్ళ వయస్సులో మ౪ళగమ్మ ద్వోరా కొబ్బరి తోటలో చిన్న యింటిలోకి వచ్చింది. ఆది తాటాకుల పాక, రెండు గదులు, అక్కడి జీవితం ఆమెకి చాలా సీచలగా, తక్కువ రకలగా రనిపించిఠిదిం డబ్బుగల వాళ్ళకీ, గొప్పవాళ్ళకీ, ఇప్పుడామె పి మంత ఆకర్ష ణీయంగా రిన్పిలచటళలేదు, ఆక్క-డికి వల్చిల తవ్వాత కొన్నాళ్ళవరకూ దిగులు పెట్టుకుంది. తల్లిపి తిల్చుకుని ఏడుస్తూ పడుకొ నేది, పెద్దిరాజు యింట్లోవున్న తమ్ముణ్జీహడా ఆయ ఎప్పుడూ మర్చిపో లేదు. తను దర్శిపరులో వున్న రోజులు తల్చుకుంటే ఆవి ఈ జన్మకు సంబంధించిన జ్ఞాపకాలేనా + అన్నలత అనుమానం కలుగుతుంది, సంవ త్సరాలు గడ.స్తోన్నకొద్ది తల్డి స్మృతి ఒక సవితమైన (భమలాగ మాతమే గుర్తు వస్తుంది.

రాజేశ్వరి యౌవ్వనల, అందం, చాలావ=కు పాడయ్యాయి. ఏడెని మిది సొర్ద కడుపులు పోగొట్టుకుని తెగుళ్ళు తెచ్చుకుంది. రాజేశ్వరి శరీరల కన్నా మనసు ఎక్కువ పాడైంది. ఎవరైనా చేరదీసి కొంచెం ఆవరిస్తే, వృత్తి మానుకుని జీవితమంతా విశ్వాసంగా వుండాలని తహతహ కలుగుతోంది.

రాజేశ్వరి ... ఎంత రంగుమారినా, ఎంత వయసు మీరినా, ఎంత బఅహీనంగా చిక్కినా, ఆంచమైందే. అమె సొందర్యల ఎంత తరిగినా కొంత మిగిలేవుంది. రాజేళ 36 తన కర్మరు ఏడనటలఅి తప్ప అనాం ఏ మొగొజణ్లీ అసప్యాలచుకోదు, వినియం చూపిస్తుంది. డబ్బు యిచ్నా రన్న విశా సంతో చేరదీస్తుంది. రాజే ఏరి జొన్నత్యం, అందలి, కుదురైన సంభాషణా అమితఠలగా ఆకరి అచొయి రాఘనరావున.

536 అ౩ధకారలి లో

రాఘవరావుకి రాజేశ్వరితో పరిచయ ఏర్పడి ఐదారు నెలలై అది, అతనికి రాజేగ రిమీద మొదట్లో ఏర్పడ్డ అభి పాయం బలపడిందేగానీ చెఠరగలేదు, అతను బిలా పరిషత్‌ అఫీస్‌లో గుమాసాగా పనిజేసు

( ్టః గం

న్నాడు. ఎల్లమ్మతోటలో వులటున్నాడు. పెళ్ళి కాలేదని చెప్పాడుం ఆంతకు మిళచి వివరాలేమీ తెలియవు రాజేశ్వరికి. మనిషి మాతం దాదాపు ముప్పై సంవత్సరాల వాడు. నల్లగా, ఎత్తుగా, కొలిచెలి పున్టిగా వుంటాడు, నాజూకుతనల ఎక్కువ. అతనికున్న అలవాట్ల ఫలి తానికి ఆరోగ్యల చెడకుఠడా ఆలా కనపిలఅచటం కొంచెఠి ఆశ్చర్యకర మైన సంగతే. చెదిరేజుట్టూ, చిన్నకాళ్ళూ; బండపెదాలూ. కొంచెం సేపు మాట్లాడితే పట్టుదల మనిషిలాగి అనిపిసాడు. కోపఠి వసే అపుకోలేడు, చూడగా చూడగా రాజేశ్వరికి ఆతను చాలా అందమైనవాడుగా, సహృదయు డిగొ కనిపీలదాడు. అతను తననెంతో అభిమానిసోంటే, తనకోసమే వసోలటే, రాజేశ్వరి చాలా ము౦సిపోతుంది. అతను రాగానే ఎంతో సంతోషంతో, నవ్వుతూ చూసి, ఆప్యాయంగా చేతులు అందుకుని ముద్దు పెట్టుకుని దగ్గిరికి తీసుకుంటులది- _... “నా మీద మీకెలంత దయ కలిగిం దడీ ! అంటూలది మనస్ఫూర్రిగానే. ఆ మాటకీ, నవ్వుకీ రాఘవ రావు బాలా సలతృ పీ పడతాడు. ఆ మట్టిగదిగానీ, నులఅకమఠలచలగానీ, మాసి నలుపురంగు వచ్చిన దుప్పటిగానీ ఆతనికి కనిపించవు. రాజేశ్వరి ఎంతో వు త్తమురా అనిపిస్తుంది. ఏ శాపవళాన్నో ఈ లోకలలో పడిలదని పిస్తుంది. ఆమె వు్వాసాల్లో, నిళ్వాసాల్లో ఏటో మత్తువుంటులది. ఆమె కౌగి లీలత ఆతని చికాకఅన్నీ మరిపిఠల చి దూరంగా తీసుకుపోతుంది, ఎన్నడూ ఆర్ధంగాని ఓక చ్మితమైన అనుభూతి అతన్ని ముగ్గుణ్ణిచేస్తులది. త్రో నుంది ఆడవాళ్ళని చూశాను, ఇలత సుఖలి, తృప్తీ నే నెన్నడూ ఎరి గను అన్నాడు తను చాలాసార్హ.

రాజేశ్వరి సిగ్గుపడి--- “ఫీ మంచితనమే మీ కలా అనిపిస్తులది. సీ లాలటి గొప్ప మనసున్న వారిని నేను మాాతఠ చూళొనా ” అంటులది ఆఅభిమానలతో.

రఅలఅగనాయక మ్మ 887

ఓకసారి రాజేశ్వరి వారం పదిరోజులు బట్టఆ జబ్బుతో బాధపడింది. రాఘవరావు కొంచెల డబ్బు సాయళాచేఫసే మందులుకొని తెచ్చి పెట్టాడుం నర్పుని పిల్చి యింజక్షన్లు చశేయులచుకులది. ఆ నాలుగు రోజులూ రాజేశ్వరి కష్టంచూస్తే రామనరావుకి చాలా జాలేసింది. తినడానికి పళ్ళూ, అవీ తెచ్చి పెట్టాడు---”ఏమిటీ యిలాంటి వాళ్ళ (బతుకులు + ఎవరూ దిక్కులేకపోథే ఏమౌతారు *”ొ అగి తెగ ఆలోచించాడు. రాజేశ6 లేచి తిరిగి, తేలిగా నవే-వరకూ అతని అందోళన తగ్గలేదు---”గీకు జబు ఎచేసే నాకు భలే భయం వేసింది రాబేళ రీ అన్నాడు-.-ఇంకోసారి

రాజేళరిని ఓక పోలీసు కానిస్టేబులు అంపకాయ వెయ్యటల రాఘవ రావు కళ్ళారా చూసాడు. రాతి తొమ్మిది గంటలవెళ వస్తున్నాడు రాఘవ రావు రాజేశ్వరి యింటికి గుమ్మంలో పోలీసు నిలబడి ఏవిటో అడుగు తున్నాడు, రాజేశ్వరి మాట్లాడంలేదు. చూస్తూండగానే చెళ్ళున రాజేశ 6రి చెంపమీద కొట్టాడు. బూళులు తిట్టుకుంటూ, బెదిరిస్తూ వెళ్ళిపోయాడు. రొఘవకాపు కొంిచెలి మత్తులో వుండటంచేత ధైర్యంగా యిద్దరి మధ్యకీ వెళ్ళలేక! పోయాడు. రాజేశ్వరి లోపలికి పోయి గుమ్మాన్ని ఆనుకుని వడుసూ నించుంది. రాఘవరావు గిబగిబొ లోవలికివెళ్ళి ఏడుస్తోన్న రాజేశ్వరి భుజం పేద చెబ్యిుపేసి, చెంప సిమిరి దగ్గిరికి తీసుసన్నాడు- “ఊరుకో రాజేశ్వరీ; ఎందుకంత దెబ్బకొప్దాడు ? అసలు వాడితో నువ్వెందుకు తగూపడ్డావు శైల అన్నాడు కోపంగా,

రాజే ౧రి ఏడుస్తూనే చెప్పిళది----"వాడు యిలిబ్లో కొసానన్నాడు. ఇప్పుడు వీలు కాదన్నాను, అయిళే రెండు రూపాయ లిమ్మన్నాడు, వోనీ వాడీ మొహోన్న పారేద్దామన్నా డబ్బుల్లేవు, రేపిస్తా నన్నాను. ఒప్పుకోలేదు. కోపంతో కొట్టి, సేషన్లోకి లాగకపోతే చూడంటూ తిల్టీవెళ్ళాడు. నిజంగా అన్నంతపనీ శేళాడంళే నా పాట్లు కుక్కలకిరావు, జెముల్లో పెట్టించినా 'పెట్టించేస్తాడు. అంది. కళ్ళుతుడుచుకుంటూ..- “కూర్చోండి. నిలబడే ఉన్నారు. మాలాంటీవాళ్ళ కోసఠ మేశుకూడా విచాదిలచి బాధ పడటలి ఎలదుకు * మా ఖర్భలిలా వున్నాయి. అని మంచంమీద దుప్పటి సర్దివేసిలది ఆతను తెచ్చిన పువ్వులు తల్లో పెట్టుకుంది.

48]

ఫ8ి8 అ౭లధకారఅలో

రాఘవరావు మలచఠఅమీద కూర్చున్నాడు, రాజేళ గరి గురించి జాలి గానే ఆలోచిలిబాడు. మత్తు ఎక్కువై అతని ఆలోచన లేవీ సాగలేదు. పడుకుని న్మిదపోయాడు. రాఘవరావు ఎప్పుడొచ్చినా వుత్త కేతులోరాడుం ఏ మిఠాయో, పువ్వులో తీసుకొస్తాడు.

“ఇంత మలచిమనిషి. వు త్త శరీరలకాదు. ఇలకా ఏదో యిచ్చి సుఖ పెట్టాలి” అనిపిస్తులది రాజేశ్వరికి. రాఘవరావు చేతులు ఆమె నెంతో ఓదార్చి నట్టు వుఠటాయి. అ రాతి తెల్లవార్లూ అతను రాజేశ్వరి ఇంట్లోనే న్మిద వొతూనే వున్నాడు. ఆంతకుములదు ఆతనువచ్చి వెళ్ళి పోవటంతప్ప- ఆ ఇంట్లో పూరిగా ఏ ర్యాతి వుండలేదు. అతన్ని చూసోంటే రాజేశ్వరికి పు ద్రెడు బలల వచ్చినట్టుపుతుంది. జీవితంలో ఎప్పుడూ ఎరిగనంత సళతృ పిగా వుంది. తాను చాపవపసుకుని మఠిచఠి దగ్గిర పడుకుని, తెల్పవార్డూ ఆతను లేస్తాడేమోనని చూస్తూ, శాగారం చేసింది. మరోసారి రాఘవరావు వచ్చేసరికి రాజేశ్వరి ఇంట్లో ఇంకోమనిష ఉన్నాడు, రాజేశ్వరి రాఘవరావుని చూసి తత్తరపడి బయటికి వచ్చింది,

“వాళ్లీ పొమ్మను” అన్నాడు రాఘవరావు కోపంగా.

“అప్సర బావుంటుందండీ ? నేనే తీసుకొచ్చాను.”

“తీసుకొస్తే తీసుకొచ్చావులే. వీల్లేదు పొమ్మను.”

రాబేశ ఏరి సలయిస్తూ---- “అయన శెండు రూపాయలు కూడా యిచ్బోరే $

• వెధవ రెండు రూపాయలు, పది రూపాయలిస్తా నేను. వాడీ డబ్బు వాడి మొహాన్న పారేయ్‌ చెప్పు తొందరగా. ఎందుకు వాడింకా యింట్లో?” ఆని విసుక్కున్నాడు.

“రాజేశ్వరి ఎటూ తేల్చలేక రెండు నిమిషాలు నిలబడి--ోఇలా ఆయితే నా బతుకుదెరువేమైపోతుల దండీ। మీకు తెలియల దేముంది ? నన్నేల చెయ్యమఈటారు ?” అలది.

"ఆయితే వాణ్ణి పలంపించవా ? పట్టుడఅతో కోపంగా అడిగాడు రాఘవరావు,

“*జయనకేం చెస్పమళలటారూ ఫొ అంది రాజేశ్వరి దీనంగా.

రఠతగనాయక మ్మ ర్ర్‌్ర0ి

“ఏదో ఒకటిచెప్పు. నీ మొగడొచ్చాడనీ కేకలేస్తున్నాడనీ చెప్పు”

రాఘవరావు తనకంత ఉపాయల తోసినందుకు. బాలా అళ్చర్య పోయాడు ః “నే నిప్పుడెవ్వరి దగ్గిరికి వెళ్ళటంలేదు తెలుసా ? నువ్వూ వెళ్ళ కూడదు, నేనేసీ మొగుణవి చెప్ప” అన్నాడు.

రాజేశ వరి తెల్లటోయి- “అతనెలా నమ్ముతారంశీ ఫో ఆంది.

“నమ్మకేం చేస్తాడు 1 వాడి పెళ్ళాం అనుకొని వచ్చాడా ? పొమ్మను బయటికి అంటూ కోపంగా అంచ్కీ జేబులోంచి రెండు రూపాయలు తీసి రాజేశ 66. చేతిలో బలవంతంగా పెట్టి...-పద నేనూ వసానుపద. వాడి కిచ్చేయ్‌.” అని రాజేశ్వరిని నిర్భంధ పెట్టాడు. న్‌

రాజేశ 6రి కదలకులడానే గదిలోవ్యక్తి బయట గల్లంతు వ్‌ని గబగబ బయటికొచ్చి “నా డబ్బు నాకు పారెయ్‌. పోతానో అన్నాడు ధైర్యల తెచ్చి పెట్టుకులటూ. రాఘవరావు వచ్చినప్పుడే అతని 'పై [(పాణాలుపోయాయి రాఘవరావు కేకలుకూడా వెస్తోంటే హడలిపోయి బయటపడ్డాడు. రాజేళ గరి కేతిలో నోటు ఆందించగానే తీసుకుని పు కోషల పట్టలేక “లంత మొగుడు చాటు యవా 659 ఎందుకు మొదలెట్టావు ఫొ అనేసి పిసురుగా వెళ్ళిపోయాడు,

రాజేళ రి [పాణి లేలికపడింది.

రాఘవరావు బాగా శాంతించి...” పిరికి గాడిదకొడుకు.” అని తిట్టు కని ఇ౭ట్లో కొచ్చాడు.

రాజేశ్వరికి కొంచెం కోపంగా వుంది” ఆయనతై ఆయన వెళ్ళి పోఠానన్నారు కాబట్టి సరివోయిలదిగానీ.... బేకపోతే”

446 ఈ( లేకపోతే యేలచేసాడు కిం

“ఏమో: ఏం చేంరోః; వంటగంిదాన్ని, వృ త్రిమీద (బతి కేదాన్ని, ఎవర్ని చెడ్డజేసుకుంటే మాతం నా కెళా గిడుసుందండీ ? అంది నిష్టా రంగా.

"నీకే ఫర్వాలేదు. నే నున్నానుగా ” అని రాఘవరావు నిర్త క్యలగొ, దర్హాగా మంచంమీద పడుకుని యింటి కప్వుకేసి చూళాడుం

రాజేశ్వరికి నవ్వొచ్చింది....-*ఆ( మీరున్నారు ఎలదుకూ ? నన్ను హడతల గొట్టడానికే.” అంది. .

లీశ0 అఆఅ*అధకార 6లో

*ఫ | నీ షీద నాకెంత [పేమో నువ్వెరగవులే, ఇలారా మరో అంటూ రాజేశ్వరిని పైటచెలగు పట్టుకుని డగ్గిరికి లాక్కున్నాడు.

రాజేశ్వరి పక్కలో కూర్చుని రాఘవరావుని చిలిపిగా చూస్తూ---- “ఎంత గడుసువారండీ । తా?కట్టి పెళ్ళాడిన మొగుడిలాగే పె త్తనం చేశారు" ఆలదిం

“తాళికిట్టీ పెళ్ళొడినంత మ్మాలాన గౌప్పేవిటి ! అలా అయికే నేనూ

వొద్దులెండి. నాలాళలటీ దానికి అంత అగ్భష్టలకూడానా 1 షీ కోసం వీ అదృష్టవంతురాలు బంగారు పువ్వులో పూజచేస్తుంటో :”

“చెయ్యనీ; దానిపూజ ఆలా పోవాల్సిందే నేను మాతలి నిన్నే 'పెళ్ళిచేసుకుంటా. ”* అన్నాడు రాజేళశ ౧రిని చేతుల్లోకి రీసుుుంటూ.

రాజేశ గరి మంచంమీద కూర్చున్న వాణ్ణి తల్చుకుంటే అతనికి చాలా కంపరంగా వంది. రెండు కేకలుచేసి వాణ్ణి వెళ్ళగొట్టినందుకు చాలా గర్వంగా ఉంది.

“నిజంగా చెప్తున్నాను రాజేశ్వరీ. ఇన్నాళ్ళూ నాకు పెళ్ళి ధ్యాన రాలేదు. ఎలాగో యింతకాలల గకిచిపోయిందిం మెన్న తఅకాయపోటు వస్తే పెళ్ళాం అనేది వుంటే కాస చాకిరి చేసేదికదా ఆనిపించింది. నీ రలగా పెళ్ళిజేసుకుని ఒకయింట్లోనే ఉందా. ఇద్దరికీ సుఖంగా ఉంటుంది.” అన్నాడు.

గాజేశ 3రి ఆ మాటఅన్నీ ఆనందంగా వింది. అంతలోనే చిన్న బుచ్చు కొని--- చాల్లెండి పీ మాటలూ మీరుకు,. నన్ను పెళ్ళి శేసుకోవటం ఏమిటి + మీకేం మతిపోయిందా ?* అం మలడలించిలది.

రాఘవరావు వూరకోకులడా--- *ోఅదేంమాట రాజేళ్వరీ నేను మాతం బుద్దిమంతుణ్ణా శ మనకు నళ్చితేసరే ఏదైనా సరిపెట్టుకోవచ్చు”

రిఅగినాయెకమ్యు ర్రైశ్య 1

“నరేలెలడి వూరుకోండి. తర్వాత మాట్లాడుకోవచ్చు. కాసేపు న్మిదపొండి” అని అతని చెంపలునడ సురారంగా మ ద్దు పెటుకుని సంతోష పెట్టింది.

ఆ తెల్లవార్లూ రాజేః? రి మనసులో రాఘవరావన్న మాటలే సుళ్ళ తిరిగాయి. అలాంటి ఆశలు పెఠస్తే అవి తీరలేదసి బాధపడటం తప్ప ఏమీ లేదని ఆమెక బాగా తెలుసు. ఎన్నాళ్ళిలా జరుగుతుందో జకుగు తుంది. ఎప్పుడో ఏ జబ్బులొ్‌ నో హఠాత్తుగా కళ్ళుమూసుస పోత్రాయి. ఆ రోజెస్ప డొస్తులవోనని ఎదురు చు+డ'లిగానీ, ఇంకకాలం గిడిచాక, ఇన్ని రకొాలమందిని చూళాక పెశమిటి ఫో”... అని మనసు సది పెట్టుకోవాఅఏ [పయత్నిలచింది,

తర్వాత వచ్చినప్పుడు రాఘవరావు పెళ్ళిమాట మళ్ళీ ఎతాడు? అప్పటికి అతను బాగా సిర్ష యఆఅచుకున్నాడు. చాలా ఉత్సాహంగా పట్టు దలగా వున్నాడు--”" మన పెళ్ళ సింహాచలం కొండలటద అమితే బావల టుంది ల్లు వుందినే ఉంది. నాలుగు గిన్నెలూ, బియ్యం, పప్యులూ, ఉప్పలూ కొనేస్తాను. సీ గుడ్డఆవీ తెచ్చుకో ద్తూగా ఒక్కయింద్లనే ఉలదాల అన్నాడు.

“రాజేశ్వరి తెల్లబోయి. ఆంరా వింది. రాఘవరావు నిజంగానే చెప్తన్నాడన కొనేసరికీ ఆమెకి భయించేసెంది. ము కిలాంటి బూ పుట్టిందండీ ? మంచివాథేః మీ రొప్పుకుంటే నే వొప్పుపంటా ననుపషన్నా శా? మీ కులస్తుల పిల్లని, అయినింటిపిల్లని చూసి పెళిచసుకోండి.. నలుగురూ మెచ్చుతారు. సి జీవితమూ ఆనంగకలగా చంటుంది. నా మీద మ*సు వంటేనే నెప్పుడైనా కాదంటానా + నా కొక్క- చిల్లికానీ యివ్వడ్దు, నా ఒంట్లో కొస ఆరోగ్యం ఉంగాలిగానీ, మిమ్మ ల్నెప్పుడూ కాదనినుో అంటూ నచ్చచెప్పట్‌"యింది.

రాఘవరావు మొరాయించాడ,....*ఆదేం కుచరదు. నేను బాగానే ఆలోచిళచాను. ఇది మంచిపనేగానీ. .. చెర్తపనికాదు.”

రాజేశ్వరి ఆకృద్యపడింది. “నల్పగరూ నవంఠూ నాలాంటిదాన్ని శేసుకులటో అంది.

శల ఆఅఆ౪౭ఢథకొారఅలలో

“*ఏడిశారు. నవ్వుకోనీ +” అన్నాడు.

రాజేశ్వరికి ఆంతా కఠ లాగా ఉంది. ఆమెకి ఒక్కోర్మాతి రాఘవ రావుతో పెళ్ళవుతునృట్టు కఠఆలు వస్తున్నాయి. ఇదికూడా అలాలటి కఠలాగ ఆమెకి నమ్మకం చిక్కలేదు.

“ఏమై ।, ఏమీదయ నా పె పంగ అంది కళ్ళనీళ్ళు పెట్టుకుంటూ.

రాజేశ్వరి పెళ్ళి కబురు విని మంగమ్మా, దుర్తూ చాలా సంతోష పడ్డారు.” ఇంతకాలానికి దేవుడు నిన్నుచూళాడు రాజమ్మా । నా మొగుడ్ని నువ్వు లాక్కులటే లాక్కున్నావుగానీ, నన్నుమర్చిపోకు ముసలిముఠడ నయ్యాక సీ దగ్గిరే పడులటాను* ఆఅలది దుర్గ,

“* ఆతన్నే నమ్ముకుని ఇస్వాసలగా మసులుకోవాఅమ్మా £ సీ పుసైల మంచిది ! ఆంది మంగమ్మ.

రాజేశ్వరికి భూమ్మీద ఉన్నట్లులేదు. రెక్కలు విప్పుకుని ఆకాశంలో ఎగురుతోన్నట్టు ఉంది. పెళ్గిమాట నిర్ణయం అయ్యాక పంాయి మొగాళ్ళ జోలికిపోలేదు. రాఘవరావే వస్తున్నాడు. రాకపోతే ఒక్కతీ ఉలటోంది 'పెళ్ళిగురిలచి కఠలుకలటూ.

అంతా చాలా విచ్మితళలగా అనుకున్న వారం రోజుల్లో అప్పన్న కొండమీద 'పెళ్ళయిపోయిలది రాజ్షేశ్వరికీ రాఘవరావుకీ. పెళ్ళికి రాఘవ రావు 'స్నేపితు 3వఠో యిద్దరు వచ్చారు. దుర్గా, మళగమ్మా వచ్చారు పెళ్లి అయిరల తర్వాత ఆలదరూ రాఘవక5ావు యింటికి వచ్చారు. ఓక్క పూట ఉండి దుర్గా, మంగమ్మా వెళ్ళిపోతూం టే... “అప్పు డప్పుడూ వస్తూలడమని" రాజేశ్వరి బిక్క మొహంతో చెప్పింది. కళ్ళ నీళ్ళతో సాగ నంపిందిం

రాజేశ్వరి ఇంకా తేరుకోలేనలత ద్మిగృమతో ఉంది. మెడలో మంగళ సూ తాలతో, నల్పపూసఅతో ఆమె మొహం అమెకే ఎంతో అందంగా కని పిసోంది. రోజూ మంగళ సూళాల నెంతో భక్తితో కళ్ళకద్దు కుంటుంది.

ఇల్లుకూడా రాజేశ్వరికి 'పెద్దభవనలలాగి ఉంది. రెండే గదులు, గచ్చునేఆ, చిన్న "పెరడు, వీధిపలపు దగ్గిర నీళ్ళు పట్టుకోవాలి. రాఘవరావు

రళశగనసాయకమ్మ ఫ్రథత్ర ద్‌గ్గిర చాలా కాఆంనింబీ పనిచేసోన * ముసలమ్మ నీళ్ళు పట్టి మచ్చి గిన్నెలు తోమి వెళ్తుంది. మ్‌గిలిన పనుఅన్నీ రాజేశ్వరి శేసుకుంటులది, పెళ్ళి అయి నెలదాటింది, రాజేశ్వరి దినచర్య ఓక్‌ పద్ధతికి వచ్చిందీ పొద్దున్న కావీ తాగి, పదిగంటలవేళ భోజనంచేసి రాఘవరావు ఆఫీసుకి వెళాడు. మధ్యాన్న6 ఆఫీసు కేంటిన్‌లో టిఫిన్‌ తింటాడు. సాయఖ్యతా నికి రోజూ రాజేశ్వరి ఏటో చేసి ఉంచుతుంది. కాఫీతాగి మళ్ళీ బయటికి వెళ్ళి ఎడెనీమిది గంటలకు యింటికోసాడు, రాజేశ్వరి వంటచేసి స్నానం చేస్తుంది. ఆ నెలరోజుల్లోనూ ఇద్దరూ రెండుసార్లు సినిమాలకి వెళ్ళారు. రాజేశ్వరి బయటికి వెళ్ళటం ఆంటే యిష్టపడదు.---ఎవరై నా తెలిసిన వాళ్ళ కనబడతారని. రాఘవవావుకి జ్లీతం ఎంతో రాజేళ్యరికి బాగా తెలియదుగానీ ఎప్పుడూ అతని చేతిలో డబ్బు మసలుతుందని తెలుసు. ఇంట్లో దేనికీ లోటులేదు. పప్పులూ, వుప్పులూ. వేటి కవి అన్నీ ఏర్పరిచాడు, రాజేళ్వరికి నాల్పుగ్జె దు చీరలు కొన్నాడు. చెవులకు రింగులు కొన్నాడు. రాజేశ్వరికి కొంచెల విచారణ కలిగించిల దేవిటలటే రాఘవరావు ఏ ధా(తీ తాగకులడా ఉండలేడు. శని అదివారాలు యిఆటి మొహఠల చూడ కులడా పేకాటలో కూర్చురటాడు, అతనికి చెప్పటానికి రాజేశ్వరికి ధైర్యం లేదు. ఆతన్ని నొప్పించటం ఆమె మనసు కెంత మాతం యిష్టంలేదు. ఆయన సాజ్షాత్తూ భగవంతుడు. తనని పాపపంకిలంలోఠలిచి పెకితీసి ఆంత మురికితోనూ అక్కున చేర్చుకోగలిగిన పుణ్యాత్ముడు. జీవితమ౭తా ఆయ నకు "సేవచెయ్యటం తస్ప తన [బతుక్కి అకో భాగ్యలలేదు, ఆయన తవ్వ్పాప్పు ఆంచటానికి తనేపాటిది *_...ఏ విషయంలో అమునా సరే రాఘవరావు మాటకి ర9డో మాట చెప్పటం రాజేశ 0లికి కష ఉండదు, అతను బాగా తాగి తెగ వాగుతూ, ఇంట్లో సామాన్లన్నీ చించరవందర చేసోన్నా థా జేశ్వరి మీద కళ్ళెర చేసినా ఆమె అక్యుపెట్టదు. వెనక వెనక తిరిగి నచ్చచెప్పి పడుకో బెట్టాలని [పయత్ని సుంది, ఒక్కో. సారి మాటవిఠటాడు, ఒక్కోంసారి ఎంత (బతిమికాడినా వినక పొతసి నిమాల్లో పాటలనీ ఏ పాడుతూ కూర్చుంటాడు ఆర్ధర్మాతి వరహా. రాజేశ్వరి మాట్లా దకుండా నిదవోతుంది,

శ(4 అఅధకారఅలో

రాఘవరావు (పవ ర్తన ఆమె నెప్పుడూ బాధపెట్టలేదు. పొద్దున్నే ఆతని స్నానానికి వేడినీళ్ళు కాగబెట్టటం దగ్గిర్నించీ, ర్యాతి పడుకో ట్‌ యేవరికూ, అతనికోసల ఏర చెయ్యాలో ఆలోచిస్తూ ఉంటుంది, వంట బాగా చేతకాక పోయినా [శ ద్దగా చేస్తుంధి. ఎప్పుడూ యిల్లు బూపి పట్టనివ్వకుండా దులిపి, గచ్చుకడిగి, సున్టముగ్గులు పెట్టి, దుప్పటు తెల్లగా ఉతికి, కిటికీలూ, ఆల మారులూ, నాలుగురోజుల కోసారి సర్ది, బియ్యం ఏరుకుంటూ, పప్పులు కూగసుచేసుకుంటూ, ఎపుడూ విఛిగుమ్మ 0 గడియ పెట్టుకుని ఇంట్లొ ఏటో ఒగపని చేసుకుంటూనే ఉంటుంది. ఒకపని తర్వాత ఒకపనీ తరుముకొస్తు న్నట్టు ఉత్సాహంతో, ఓపికతో. చేస్తుంది. పెరడంతా తవ్వి బాగుచేసి పూలమొక్కలు, కూరగాయల పాదులూ అన్నీ పెంచుకోవాలని సరదా ఎక్కు. వై అది,

“సంసారం చేసుకోవటం అంటే, థరకి సేవచెయ్యటల టంటే ఇంత ఆనందంగా ఉంటుందా + అనుకుంది చా౮ానార్డు, కానీ అమెకి నిన్న మొన్నటి విషయాలు భ్రాపకం వచ్చి హఠాతుగా చిన్నబుచ్చు కుఠటులిది, “నాలాలటి మనిషి సంసారి అవుతుందా ? ఇంకో జన్మ ఎత్తాలిగానీ ! ఈ శరీరల యికా ఉండగా చేసిన పాపాలన్నీ పోతాయా ₹” అని దిగులు పడు తుంది, ఓకక్క్‌.సోరి ఎక్కడలీని ఉత్సాపం వచ్చి “పాత సంగతులన్నీ మ ర్చిపోతాను. పతి వతఅకు మాతల పీషరలలు రావూ $.,.మంచి ఇల్హాళ కు న్యూతం మనసు చలించదూ ! అంతే అనుకుఠటానూో ఆని నచ్చ చెప్పు కుఠటుంది.

ఆ యింట్లోకి వచ్చింతవా గత ఎన్నడూ ఏీరిలోకి తొంగి చూడలేదు, ఇరుగు పొరుగున. ఎవరున్నారో తెలియదు. పక్కింట్లో ఎవరో పంతులుగారు రోజూ పిల్లలకి పాఠాలు చెప్పటల మ్మాతం వినిపిస్తుంది. రాఘవరావు ఇంటికి వచ్చాడంటే ఆమె మొహలలో చ్వితమైన ఆనందం వస్తుంది. ఎప్పు డేం చేసాడో చేద్రామని ఎదురుచూస్తూ ఉంటులది. రాఘవరావు కూడా ఎప్పుడూ తనుజిసిన గొప్పపపఏ తల్పుకొని ఆళ ఎర్భుపోతూ ఉంటాడు... శ*స్పన్స్స కాబట్టిగానే. **ఎన రిలాలటి పెళ్ళ చేసుకుంటారు *” అనుకునా డు వొభా నార, జఅతనీ స్నేహితులుకూడా. ఆలాగే అన్నారు,

రీశఉగనోయకమ్మ వీల్‌ *సీళ్ళ సత్రాయించే వా శిపరూ లేరు. సంఘ భయం లేదు. మంచి ఛెడ్దల పట్టింపు లేదు. ఆందుకు తెగించావుగానీ మేమైతే యిలాంటి పని చేయ్యగలిగే వాళ్ళల కాదుూ"ఆన్నారు. వాళ్ళ భావమేమిటో అంతుపట నివంక. ౪ క “స్‌ “ఆలాళటీ పస ! మంచిదే నంటారా * కాదా * అన్నాడు: రాఘవ. “లోకవిదుద్ధంగా. నడిచేవాళ్ళకు మందీ, లోకసహజంగా మసిలే వాళ్ళుకు చెడ్దనూ' అన్నారు వాళ్ళు రాఘవరావు చిరాకుపడ్డాడు- “ఓక గొప ఎ పనిచేసినా జర్ధం చేసుకో లేశ్తు వెధవలు । ఓర్చలేచుో ఇని: తట్టుకున్నాడు. కంటికి నచ్చి రాజేశ్వరి క్ర ళో అపార ర్భతజ్జ తి వినయం చూసిన ప్పుడు అతని మన సెంతో లేలిక పడుతుంది... ఎప్పుడూ. పని చేస్తులటా వెందుకూ? కాస్సేపు రాజేశ్వరి నవ్వి “వం చేస్తున్నానండీ + పు కోనం ఏల చేసినా తృప్తి వుంచదు" అంటుంది భక్తిగా ఆమ జరా అన్న ప్పుడల్లః ఖతనిశీ చాలా ఆనంధం. కలుగుతుంది. “అలితగారో గ అని వీధి గుమ్మంలో నుంచుని. పిల్చాఢు ₹9డు మూడు సొర్ష రామచం[దం. అలిత బయటికి వచ్చి అతన్ని చూచి నవ్వు మొహంతో “రండి” అని ఆహ్వానించింది లోపలికి.

• ఏ బ్వ్విలు తేలిగ్గానే పటుకున్నాను" అంటూ తోపళలి కొచ్చాడు, గదితో ఇద్దరు చిన్న ఆడపిల్లలు చదువుకుంటున్నారు, “మా యింటివా రమ్మాయిలు, వీళ్ళ చదువు భారల నా మీజే పెట్టారు వాళ్ళమ్మగారు" అంది అలిత వున్న ఓక్క. కుర్చీ ముందుకు

ఫర అ౦ధశారలళలి లో

“రెండూనూ, నేనే చదివి చెప్పాలి. కూర్చోండి అంటూ లలిత లోపలి గదిలోకి వెళ్ళిలది.

లలిత విళాఖపట్నలఠ నులచివచ్చేసింతరా త నాలుగునెలలు ఉట్యోగల దొరక్క అక్క-గారింట్లోనే వుంది ఏలూళ్ళొ. మొదట మొదట విషయ మేమిటో చెప్పకుండా మరుగుపర్చినా తర్వాత అక్క గారికి చెప్పకి తప్ప లేదుం అక్క మనసులో కొ త్త్‌ దిగులు పెట్టటం యిష్టలలేక బావ గురిలిచి చెప్పకుండా ఎవరో కాలేజీలో స్నేహితుడి గురించి మాట్లాడితే భర్త తనని ఆఅకమానించి అసహ్య పెట్టుకున్నాడని చెప్పింది. ఆలిత అక్క. వెళ్ళి మరిదితో మాట్లాడకానంది. అలిత ఒప్పుకోలేదు. అస్పట్నిలవీ [పయత్నళ తేసే ఆర్బెల్లకి కాకినాడలో టీచర్‌ వుద్యోగల వచ్చింది, ఏడాది నుంచీ అలిళ కాకినాడలోనే వుంటోంది.

రామచళం[ దల కూడా ఆ స్క్కూల్లోనే పని చేనున్నాడు, పొతికేళ్ళుల టాయి, పెళ్ళి కాలేదు. పొడుగ్గా సన్నగా వుంటాడు, ఎప్పుడూ తెగ మాట్లాడుతూ వుంటాడు. కొత్తగా చూసినప్పుడు అతన్ని చాలా అమాయకు డనుకుంది అలిత. బాగా పరిచయం వున్నవాళ్ళకి గాన్కీ అతని గడు స్తనల కనపడదు,

ఒకసారి అలిత రామచంద్రం కాసు ముందు నుంచీ వెళ్తూ..-- పిల్లలు చేస్తోన్న గోలకి ఆశ్చర్యపడి, క్లాసు గగీమ్మలలోకి వెళ్ళీ “ఏమిటి మాష్టోరూ సంతలా వుంది కాసు ఫొ అలది. బోర్డు మీద లెక్క వెయ్యబోతోన్ని “రామ చం[దం లలితని చూసి... నవ్వుతూ...“ వుంది కదళడీ + సలంతలాగే వులది కదండీ + థాంక్యూ అలిళగారూ | హమ్మ ।; నాకు చాలా సంతోషలగా వుంది” అన్నాడు.

లలిత నవ్విలాోమే పిల్లలకి చదువు చెప్తున్నారా? అల్లరి నేర్పు తున్నారా * అంది,

“*ోవదువృకులటూ అల్లరి చేయటం, అర్లరి చేస్తూ చదువుకోటల, చదువుతూ, చదువుతూ, అల్లరి చేస్తూ, చేస్తూ, అల్లరే చదువుగ్శా చదువే అల్లరిగా...”

“వస్తాను మాస్టారూ ౯ అని పోటోయింది ఆలిత,

రఠళగనాయక మ్మ ప్రశ?

“సీజ్‌ అలితగారూ । మీరు కొంచెల [శమపడి నిలబడాలి. రెండు నిమిషాలు, మా క్తాసంటే మీ రేమిటో అనుకుంటున్నారు. వొలద సంతలైతే మాతం మా కాసుకు సొటి వొసాయా ॥ మా కురాళ్ళలో ఒకో్కో-డూ ఒక్కో సంత. అయిందా * అటు చూడండి. ఒరే కు రాళ్ళూ మ్సీక్ర్ర నిళ్శ బంగా వుండగరశి నేనూ, వుండలేరని ఈ అమ్మగారూ వాదించుకులటున్నాం. మ్స ధైర్యం చెపే పళలదెం వేస్తాను.”

పిర్పఆంతా సగెన్‌గా గోల మానేసి, నవ్వుతూ చూస్తూ కూర్చు న్నారు.

“ఎప్పడూ ఇలాగే ఎందుకుండ కూడదు మాష్టారూ!” అంది ఆలిత,

“అమ్మో: మా క్రాసుని, పసీ వాళ్ళ కంఠాలు విగిపిళచని ఎడారి చెయ్యకఠలడి. వెమ్యు సఠతవై, కాళ పకొఖవై , వర్టిల్లాలని దీవించిపోలడి* అని (పార్చించాడు రామచత[ దళ,

అలిత నవ్వుకుంటూ వెళ్ళిపోయింది.

రామచం[దం టీచర్స్‌ రూమ్‌లో వున్నప్పుడు--- వీవేవో కధఆ మీదా, సాహిత్యం మీదా తెలిసీ తెలియని ఉపన్నాసా లివ్వటం అలిత చాలాసార్డు వింది. ఓకసారి చలాన్ని చాలా గొప్పగా పొగుడుతూ మాట్టాడు తున్నాడు. మిగితా టీచర్‌ ఎ కొంతమళఈది చలాన్ని వెటకారంగా విమర్శి సోంటే రామచల. పఠ చాళ్ళలదరి పదా. కఠిబడి వాదిస్తున్నాడు. తర్వాత అలిత అడిగింది అతన్ని,

“నలల అంటే మీ కెందుకంత యిష్టల క్థిలి

ఆట్బద్ర్యే [పగ ్నండీ? వెన్నెలంటే ఎందు కిష్షమో ఎలాగఠిడీ చెప్పేది *”

“బాగుంది. చలల అంటే మీ కిస్టం అని వెన్నెల్లో పోల్చేస్తే ఎలాగ + నేను చీకటితో పోలుసాను. ఏం చెయ్యాలరు క్పిళ్చ ఫో

ఆప్టక్స్సి చెయ్యలేను. బావురుమని ఏడుసాను.”

అలిత నవ్వి---” ఆంత యిష్టల అయితే ఆయన గొప్పేవిటో చెప్ప రాదూ * అంది,

$48 అఅఢకారలఅలో

అద్రి చెప్పగలిగే శక్తి నాకులటే, నేనే చఆంలాగ రాసెయ్యనా అలిత గారూ

*జ్రలా అబితే నోరు మూసుకుని వూరుకోండి. చలం గురిలచి ఇల కెప్పుడూ మాట్లాడకండి.”

" అన్యాయ లలితగారూ ? చఅల ఎఆలత గొప్పవాడో, ఎందుకు గొప్పవాడో చెప్పలేను గొనీ చలల పు సకాలంటే నా కెంత యిష్టమో చెప్ప నివ్వలడి, పదేళ్ళ కిందట...-.నేను చఆల లోకాన్ని ఆఅకళిలపు చశేసుకులటోన్న రోజుల్లో---ఆయన పుస్తకాలన్నీ నాకు దొరఃలేను. షాపుల్లో లేవు. లైబరీల్లో కూడా కొన్ని లేవు. ఎవరింట్లో వున్నాయో రోజుల తరబడి వాకబు చేసీ, వాళ్ళు నా మొహళ చూసి, ఇంటికిప్వటానికీ ఒప్పుకోకపోతే, వాళ్ళని బతిమాలి వాళ్ళ పిల్లలకి బిస్కట్లూ అవీ తీసి కెళ్ళి ఆ పు స్తకల పట్టుకుని, వాళ్ళ వరండాలోనే కూర్చుని చదివేవాణ్ణి. మొట్టమొదట “బాహ్మణీకలి ఓక్‌ పెద్ద బై ండులో పూ ర్తిగొ [చాసుకున్నాను. నమ్మ నంటే రేపు తీసుకొచ్చి చూపిసాను.” "

“*వొద్దులెండి, నమ్ముతాను. అందుకే నేనింతగా చెపున్నాను. మన కిష్టమైన వాళ్ళని పదిమలదిలోకీ తెచ్చి నవ్వులపాలు చెయ్యకూడదు, మీ కిష్టమైన పుస్తకాలు మీరు చదివి ఆనందించండి. మీ జీవితాని కేమైనా పనికొ స్తే ఉపయోగించుకోండి అంటే. అందరితోటీ తర్మాస్‌కి దిగకండిం అది చాలా అళొంతి.ో

“ఆదా సంగతి? ఎంత బాగా చెప్పారు? నా తఅకాయకి తోచ లేదండి అని మెచ్చుకున్నాడు రామచల( దం,

“*మీకృ కూడా కథలు రాయకూడదూ + అలది అలిత ఒకసారి,

“రాయాలని ఉబలాటలగానే వుందండీ. కానీ--వాటి కోసం బాగా ఆలోచించాలి. నా బ్యుర పనికొస్తుల దలటాంా?! అదీగాక ఓ గంటైనా ఓ చోట కదలకుండా కూర్పోవాలి. అదీ ఇబ్బంది” అని విచారించాడు,

అలిత నవ్వి--- “ఓక మంచి పని చెయ్యటానికి ఒక చెడ్డపని మానుకోవచ్చు. మీకు కా స్త కుదురుగా కూర్పోడం నేర్చుకోవాలి ములదుం”

రఠతలగనాయశక మ్మ లీశ€

“కూర్చులటే కథ రాయగఆనంటారా **

“అ ఓ గంట మాట్లాడకుండా కూర్చోగలిగితే యిక మీ రేమైనా చే సెయ్యగఆరు”

“ఆసల్రు చిన్నప్పుడే చెప్పాఆండీ “ఎక్కువగా మాట్టాడకూ, ఎక్కు. వగా తీరక్కూి అని రెండు అంటించి మరీ నేర్చాలండీ $”ో

“పోనీ యిప్పుడు మీరు నేడ్చుకోరాదూ! మిమ్మల్ని మీరు అంటించు కోరాదూ ** అంది లలిత,

నిజమే మొదలెన్టాలి.”

“ఎప్పట్నించీ ర్థిఆ

మాట్లాడ లేదతను సీరియస్‌గా ఆలోచిస్తూ.

“ఇప్పట్ను లకే మొదలెట్టారేమిటి * అంది అలిత నవ్వుతూ.

ఆలాంటి సంభాషణలు తప్ప, స్కూలు పరిచయల తప్ప, ఇన్లరికీ అంతకు మించిన స్నేహం లేదు.

అలిత అంటే రామచం దానికి చాలా గౌరవం. ఆమె ఆవ వాళ్ళతో అయినా మొగవాళ్ళతో ఆయినా వొక్కలాగే చనువుగా మాట్లాడుతుంది. చీటికీ మాటికి పమిట సర్దుకోవటం, వారచూపులు చూడ్తంలాంటి వేషా లెయ్యదు. మొగాళ్ళని చూడగానే ముడుచుకుపోయి తల దిఠచుగుని సిగ్గు దొలతర్లు దొర్లించదు. చక్కగా చిరునవ్వుతో విష్‌ చేసుంది. స్కూల్లో చూసినా బయట చూసినా, యింట్లో చూసినా ఒక్కలాగే వుంటుంది. ఎతో సాదా బీరలు కడుతుంది. ఆమెలో సప-జ సౌందర్యం తప్ప, తెచ్చి పెట్టుకున్న ఆందల ఏ కోళొనా లేదు. చూడగా చూడగా లలిత తత స రామచం దానికి చాలా గొరవఠల కలిగించింది. మిగలిన టీచర్‌ ఎ కూడా ఆమెని చాలా అభిమానిస్తారు.

ఆలిత కొఫీ కప్పుతో లో పల్నుంచి బయటికి వచ్చింది--- అ స్ప్వ జేసింది మీకు నచ్చుతుందో లేనో ;*” అంటూ ఆతని ములదు బల్లముద పెట్టింది కప్పు,

లీ50 అఅలథఢకొరఠఅలో

“ఫర్వాలేదు. నచ్చకపోయినా నచ్చినట్లు నటిస్తూ తాగేసాలెండి" అన్నాడు.

ఈ ర్పీజ్స సభ్యత తెలుసా” అని మెచ్చుకులది అలిత,

“ఆయినా యిష్పు డీ మర్యాద లెందుకు చెప్పండి ! తొందరగా తాగేసి దయచెయ్యమనేనా శం

“*లదేం మాట? రమ్మంటేనే నచ్చారా + పొమ్మలటే పోడానికి ? కి యిష్టఠ, ఒక గంట సేపు కూర్చోండి. తర్వాత నాకు పకుంది, మీకు కాఫీ చాలా యిష్టం కదూ *? ఆందుకే తొంవరగా తెచ్చాను, చల్లారిపోతుంది. తీసుకోండీో అంది మ్యూదగాం

“మీరంటే సరే గ్యృెిహిణీగారు. మరి ఆ చిన్న పిల్లల్ని దర్ని పెట్టుకుని నేనొక్క-ణ్ణీ ఎలా తాగనండి క క

"వాళ్ళ కసలు కాఫీ అలవాటు లేదు. వాళ ఎమ్మగారు చాలా మంచి అలవాట్లు జేళారు ఫర్వాలేదు. మీరు తీసుకోండి అని నచ్చచెప్పింది అలిత.

రామచం[దం కాఫీ తాగుతూనే మెచ్చుకున్నాడు అలితను,

“నటించటఅలేదు సుమండీ * కాధీ బావుంది; నిజం చెప్తున్నాను, నా కసలు నటన రాదు; చిన్నప్పుడు నన్నోసారి (పన్లోదుడి వేషం వెయ్య టానికి సినిమావాళ్ళు పట్టుకుపోయారు. పాముల్నీ, సికుగుల్నీ చూసి, ఏడవలేదుగానీ.... విష్ణుమూర్తిని చూసి జడుసుకున్నానని రైలెక్కించేళారు. పాముఆవాడు తీసుకొస్తే పాముల్ని చాలాసార్లు చూశాను, సర్కసులో ఏనుగుల్న చూళాను.

విషస్టమూ ర్తి నెప్పుడూ చూడలేదండీ! సినిమా విషుమూ రి చేతులూ అవీ చూస్తే భయం వెయ్యదూ? అంచేత నా మాటి నిజంగా మీరు నమ్మాలి. కాఫీ చాలా బావుంది" అన్నాడు కుర్చీలోంచి లేచి కప్పు గుమ్మలలో పెడుతూ :... “ఇంతకీ నే నెందు కొచ్చానో మీ రడగ దల్చుకో లేదా *ో అని (పశ్నిస్తూ మళ్ళా కుర్చీలో కూర్చున్నాడు.

ఆ ఫ్పిక్ర్ర చెప్పదల్భుకున్నారని నాకు తెలుసు ఆంది లలిత నవ్విః తన విద్యాస్థఆ పక్కన కూర ఏది చాప మీద,

ర ళఅగనాయకమ్మ లర్‌!

“ఎంతైనా మీరు గెడుసువారు. పోనెండి చెప్పేసాను” ఆంటూ జేబులోంచి కాగితాల మడతలు తీళొడు. “నే నాక కథ రాళానండి: ఓ పూటంఠతా కదలకులడా రూమ్‌లో పగ్‌వుండి మరీ రాళాను.”

“ఆహా; చాలా నసంతోషల మై వోర్టీ కల్టగాట్యులేషన్స్‌ ో

“అదుగో కళ; గాట్యులేషన్స్‌తో తప్పిలచేసుకుందా మనుకున్నారు కాబోలు, అదేల కుదరదు. కథ చదువుతాను. [శద్ధగా వినాలి

“సఅహా యిచ్చేందుకు నా మీదేనా మీ (పయోగల సర్ధెండి, ఏం చేస్తాం ౯

“క్షమించాలి మీ జీనితంలో కస్టాలున్నాయో లేవో నాకు తెలీదు. ఈ కష్టాలన్నీ పీట ఆనంవలంగా భరించెయ్యాలి. యింకో మనవి. మీ శిష్య రాళ్ళిద్దర్నీ కూదా పుస్తకాలు కింద పెట్టి కాస్సేపు నా కథ వినమనండి. చూడండి ముగ్గురు (శోతలున్నా రంటే నాకు చాలా వత్చాహలగా వుంటుంది. ఉండదూ ? మీరే చెప్పండి.”

"ఆవును కాస్సేపు చదువు మానెయ్యలడమ్మా | మేష్టారు మంచి కథ చదువుతారు. వినండేం?” అని అలిత పిల్లలిద్దర్నీ రెడిగా కూర్చోబెట్టి తనూ కూర్చుంది.

“ఆంతా రెడీయేనా ! పనలడి, కథ పేరు "'అలదని బంధాలు ఎలా వుఠటుందంటారు "*

“అలిత నవ్వింది. మీర పూ రగా చదివేసి అడగండి” ఇలా మోమాట పెడితే నాకు కోపం వొస్తుంది”

“*నార్రీ అయితే చదినేసానూో అంటూ “సూరీడు చాలా విచారలగా వున్నది. ఆమకు పడకొండు పెళ్ళి సంబలధాలు తప్పిపోయినాయి.. ఎందు జేత ననగా అమె మూగిపిల్ల, శృతిచేయని వీణియ ఆమె, భగవంతుడు శపించిన అప్సరస ఆమె” ఈ విధంగా ఆమెని వరించి కథ నడిచిలది ముందుకు. “ఆమె ఇంటి పక్కయింటి కొక కాలేజీ యువకుడు అద్దె కొస్తాడు. [డాబా మీదనుంచి సూరీణ్ణి చూచి ముగ్ధుడై ఆ పిల్లని తప్పకులడా పెళ్ళి చేసుకోవా అనుకులటాడు. ఆ పిలకోసం కలలు కలటాడు. చదువు మానేసి బెంగ పెట్టుకులటాడు, ఇదంతా ఒక చారం రోజుల బాధ, తర్వాత

తె5్‌జ్లి అ౦ధకారఆఅలో ఒకనాడు ఆ పిల్లి మూగదని అతనికి తెలిసిపోతుంది. నిర్దాంతపోతాడు- ఆతని మనసు చాలా విచ్శితంగా మారిపోతుంది. ఆ గడిలోలచి వెళ్ళి పోళాడు.” రచయిత ఆ యవకుణ్తి మోసగాడిగా చ్చితిస్తాడు. ఆమెను పెళ్లి చేసుకోనందుకు చాలా అపహాస్యం చేసాడు--- “తాత్కాలిక మోహావిశమే తప్ప---నిజమైన | పేమ మోహన్‌ కేమి తెలుసు 1...” అని [పశ్నతో ముగించి ఆతృతగా ఆలిత మొహల చూశొడు. ఆమె అసలు కథ విన్న [శోతలా కనిపించలేదు. పిల్ల [శోతలు సరేసరి. కిటికి మీద నించీ వస్తోన్న వీమలఅబారుతో ఆట లాడుకులటున్నారు.

“మోహన్‌న్ని మీరెందుకలత వెటకారల కేస్తారు !” అలది లలిత,

“"హమ్మయ్య, విన్నా రన్న మాట, వెటకారం కాకపోతే వాడు జేసిల దేమిటండీ * [పేమ [పేమ అని కలవంంచిడే ? నిలవ గలిగాడా

• ఏందుకు సీఅవాలి + ఆతని [పేమ కలవరింతల్లో ఆమని ఏమీ లోపల లే..దానిలా చ్నితించుకున్నాడు గానీ, ముగదని తెలిసి యిస్టఠి పెంచుకున్నా డా* ఆమెతో మాట్లాడాలనే కోరిక అతని కుండకూడదా ఆతని జీవితల ఆమెకోసం త్యాగం చేసి బదులు, ఆమే త్యాగి వేసి పెళ్ళి [ప్రస క్తి ఎత్తుకోకుండా వుండరాదూ !? అతను ఆమె కేం 1టోహలఠఅి చేళాడని తప్ప పట్టాలి

“దోహ చెయ్యలేదనుకోలడి. ఒక మంచిపని శచేయటల తప్పా ళో

"మూగపిల్లని చేసుకుని అతని జీవితమంతా అసలఠఅతృ్ఫ ప్రిపాలు కేసు కోవటం మంచి పనేనా

• ఎలదుక్కాదండీ ?”

*__ అయితే మీరు చేసుకోండి ఒగ మూగపిల్ణని.”

"ఏపీ రీసుకురలడి ఆలాంటి మూగ అప్స్పరసని.*

“*మ్వూగా వొద్దు వెరీ వొద్దు. కా స్త కట్నఠ తగ్గించి తేసుకుందురూః చూస్తాల కో

శ పీవిట్రీ అన్యాయం 1 నేను మీ కంత వరవికయం హీరో లాగ కనిపిస్తున్నానా కో

రిఅగనాయక మ్మ త్‌ల్‌తీ

“కనిపీంచటానికేం ! మీ సూరీళ్ళందరూ బాగానే కనిపీసారు”

“ఎంతమాటన్నారు 1 నా పెళ్ళి జరిగిన్నాడు, మీరే సెభాషంటారు లేఠడి ॥ ఇఠితకీ మోహన్‌ తప్సులేదంటారా ల్‌

“లేదు. ఆతని కోరిక అతనికుంటాయి అవన్నీ ఆణుచుకుని మూగ పిల్లని చేసుకోవటం ఆవర్శఠ అవదు । చేసుకోక పోవటల (టోహథి ఆఅలత కన్నా అవదు 1”

“మరింత తెగేసి చెప్పేస్తున్నారే ఎలాగ *ొ అంటూ కాగితాలు చలో 'పెట్టుకున్‌ లేచాడు---”మిరు నాకు గంట పర్మిషన్‌ యిచ్చారు + ఇలకో రెండు నీమిషాలుంది. గుమ్మఠ దాటటం ఊఉ తమం ఆఅనుకులటాను”

ఫర్యాలేదు. కూర్చోండి [

"వద్దులెండి ।; నాకూ పనుఠది” అని వెళ్ళిపోయాడు.

రామచం దంలో అమాయకత్వ్యఠకన్నా, నిర్మఅత పం యెక్కువగా కనిపిసోంది అలితకి,అతని (పవర్తనా, మాటలూ సభ్యతాయుతళగా ఉలటాయి చొలా తెలివై నవాడు, అనపసరంగా ఒకరి గొడవలోకిపోడు,

ఆఅతనింకా పెళ్ళిచేసుకోక పోవటానికి కారణఠ అలితకి తెలియదు. నాలుగైదు వారాలు పోయింతర్వాత మళ్ళ్‌ ఒక సాయళ్యత6 రామచం[దం అలిత యింటికి వచ్చాడు. తెల్లటి బట్టలు వేసుకున్నాడు. స్కూల్లో చూసి నప్పటికన్నా ష్య భంగా అందలగా వున్నాడు.

“"ముసాబు చేసుకున్నారు, ఏవిటి విశేషం +” అలది లలిత వోస్యఠ చేయ్యాకిని బుద్ధిపుట్టి.

కస స్పై ప్రేశారే + మునాబు చేసుకోవటల నేరమా + లేకపోతే నాకు హక్కులేదా * అన్నాడు కోపం నటిస్తూ.

“రో ప్పడకలడి బాబూ ; నేనలా ఆనలేదు, కూర్చోలడి” అని మర్యాద జేసింది అలిత.

“*మర్ర పనిలో ఉన్నారా నన్ను కొంచెల సాయం చేయమంటారా! లేకపోతే తొందరగా తెముల్చురు వొస్తారా ! కొంచెళి మాట్లాడాలి మతో,”

కీ

టెకీ అఆఅళథకారఅలో

ఈ విమ్పిట్రప్రీ $ో

• దో క్రల్ర!ీ అడిగినట్టు అడిగితే ఎలాగండీ | పీజ్‌ అలితగారూ శ కు స్వీత్రో చాలా పఫైయిన్‌గొ మాట్టాడాఅని వచ్చానండీ ః నన్ను హడలగొట్టటల

ఆలిత నప్వింది. లోపలికి వెళ్ళి ఆఅన్నఠ వార్చి మొహళఠఅల కడు క్కు, తలదువ్వుకుని కాఫీ కప్వుతో గదిలో కొచ్చింది. రామచం।| దఠ ఆలోచిసూ, కాఫీ అందుకుని తాగాడు. ఆలిత బల్లి కొంచెల జరుపుకుని కూర్చుంది. ఆతను ఏం మాట్లాడతాడో ఛాలా వరకు వూహించింది. అలితకు చాలా విచారం కలిగింది, “ఏవో చెపానన్నారే 1 అంది అతని మొహఠి చూస్తూ,

“రామచం దఠ నాలా కొ త్రతరహా ఆలోచిసున్నాడు---” నేనేం మాట్లాడినా మీరు కోపం తెచ్చుకోననీ, బాధపడననపీ చెప్పండి.”

వా గురించి ము కలాలంటి సంజహా అక్క-7దు. సభ్యతతు వరుద్దల కాకుండా మపీరేఠ మాట్లాడినా నేను (శద్దగా వింటాను.”

తెలుసు, మిమ్మల్ని నే నెప్పుడో అర్హంచేసుకున్నాను. మరు నాకు ఎంత నచ్చారం టే---నీజంగా నా మనసులో ఉన్నదంకఠా చెపె మీకు చాలా అతీశయంగా ఉటుంది. నా ఆలోచనలకి రూపకల్పన చేసిన మనిషిలా కన్పిసున్నారు మురుం ఆడవాళ్ళు మీలా ఉండాలి."

• టం శ్రే ఎలాగ ** అంది అలిత కొంచెఠ నవ్వుతూ.

“ననలా చెప్పను, ముకు తెలుసు | నన్నెందుకు కతుగుతారు =. ఇంతకీ నా సమ స్యేవిటంటే-మా అమ్మమ్మ నా పెళ్ళి చూడాలనే ముచ్చట తోటే పుట్టింది. అపడ కోరిక లీరకులడా ఇల దుడు రధఠి పం పేసాడో ఏవిటో, తిరగ్గొటటల ఎలాగొ అని తెగ మధనపడుళతోంది. ఆంచేత ఆ రధం వచ్చేలోపల జా నన్ను రూముటోంచఛి గృహళలోకి మార్చి [ప్రయా ణానికి సిద్ధంగా ఉండాలని తహ తహ లాడుతోంది, ఈ మధ్య ఆఅవిడకీ కాళ్ళ వాపులూ, నడుం నొప్పీ? నీరసం, వగ్గె రాలతో రధల వచ్చే జాడలు

రఠఅగనాయకమ్మ 555 చాలా కన్పిస్తున్నాయనీ గొలుసు వు త్తంూలు రాస్తోంది, ఆదండీ మాఅమ్మమ్మ వరకూ సంబందిఠచిన విషయల€ ,..*

• సత్త తొందరగా పెళ్ళాడేసి, వ్స్‌ అమృమ్మని రధఠి యొక్కీఅ చెయ్యాలని ఉందా 1ో

ఉసి పిచ్చిగానీ అప్పుడే ఎక్కు.తుందటండీ + తర్వాత నునవణ్ణి చూసా నఠిటులది, ఆ వెనక వాడి పెళ్ళికూడా చూవాఅంటు0ది. అంచేత నొ బెళ్ళి మా అమ్మమ్మకి నూతన జీవెతఠ పోసుండి తప్ప..సరే। సరేః ఇక నా విషయం వినండి. నన్ను మా అమ్మమ్మ రామచందుడంటుంది. మా అమ్మా నాన్నా తిక్క-సన్నా నంటారు. మా చుట్టాలూ బంధువులూ చాలా బుద్ది మంతుడ౪టారు, స్నేపితులేమో అతి పెందూడంటారు. ఏవిటండి ఈ దురన్యాయలఅ + చవుడు తప్ప ఒక్క-_మనిష్‌ ఇన్నిరకాలుగా కనిపిసాడా? నాకు మాతం నేను చాలా నచ్చుతాను సుమండీ చిన్న ప్పుడు నేను మొట్టి మొదట తురక స్నేహితుడిం్లో అన్నం తిన్నానసి మా నాన్న చెడోమడా తిట్టి “నీకు కులం గోతం ఎందుకులీ, రామచంద యాకూబ్‌వో. రామ చం దదత్తావో, జో సెఫ్‌వో, వామచం[ద సింగునో అయిపో అని శపీం చాడు. అప్పట్నించి నేను కులం పడిపోయానని ఆయన ఉర్గశం. తరా పతీ ఘట్టం నా పెళ్ళి నాకు పదహారో ఏటినుంబీ నన్ను (పెమించి బజోండుమంది పీల్పలు మా వాళ్ళ కాళ్ళ కడ్తఠ పడుతున్నారు...” ఆ పిల్లి సిన్ను డాబా సీదనిలచి చూసిళద టా |; నిన్నే 'పెళ్ళిచేసుకుంటానని పట్టుపట్టిందృటా అని చెప్పేసే నేనా పిల్లి ఎంత మ్మాతం తిరప్కరించలేనని మా వాళ్ళ గాఢ నమ్మకఠ, “ఆలా డాబాల మీదనించీ, అటకఅమిదనించీ చూసి పెళ్ళికి సిద్దపడ్డే పిల్లలు నా క్‌ గా గెదు" అనేశానని మా నాన్న మొహం చూడాలి మై ట్‌లోంచి బ్లాక్‌లోకి, జ్ఞాక్‌లోంది డార్క్‌లోకీ మారి, వారం రోజులు మాట్టాడ్రఠఅ మానేళాడు. *“.___జమితే నీ క౮ంటి పిలి కొవాళోయు * అన్నాడు. ఏీడ్రోనాడు రాజీ కొస్తూ.” నా కదేం తెలీదు ఫలానాలాంటి పిల్లి అని నేనేం బొమ్మలు గీసుకుని -గతొలల్లు కోటంలేదు. ఏ పిలన్నా కనపడి, ఈ పిల్లతో ఖీవితలి అద్భుతలగా ఉఊలటులదనిపి స్తే తప్ప, నాకు

$ర్రథ ఆలధకారలలో

పెళ్ళీ గిల అక్క ర్లైదు,” అని అంటే- ఇనే డైలాగులు కావనుకోలడి, పాపల పెద్దాయనకి నిర్మాహ మాటంగా చెప్పేశాను. “నీ మొహం : నీకు పెళ్ళి 'ఠాతక్కుడుందిరా ? పెద్దాళ్ళు కుదర్చటం, వేడుగ్గా పెళ్ళాద్దం ఈ కాలంలో ఎక్క 'డేడ్సాయిరా + ఏ బస్సులోనో, ఏ రైళ్లానో, ఏ సినిమాహాళల్గ్లానో అవ్వాల్సిలదే సీ పెళ అని రెండో కొపం పెళ్టాజయన,

“నూడండి ! ఎంత ఆపార్హఠ | బస్సులో పిల్లీ, రైలులో పిల్లన పెళ్ళాడే వాణ్ణి డాబామీద సిల్లనే పెళ్ళాడనా ?_ఆ విధంగా నాతళ్లి దం డులు నా పెళ్ళిమాట వొదిలేసుకుని హఠాత్తుగా కోడల్ని తీసుకొ సే ముందు కేక లేస్‌ తర్వాత స్వాగతఠ యివ్యడానికీ సిద్దంగా ఉన్నారు. వింటున్నారు కదూ * అని అలిత మొహఠల పరిశలిస్తూ ఆగాడు.

అలితకు శీఖరం గురు వొస్తున్నాడు. చాలా దిగులుగా ఉంది మనసు, , "వింటున్నాను చెప్పండి” అంది నిరుత్సాహంగా నవ్వుతూ,

• ఎందుకలా ఉన్నారు ర్‌ అన్నాడు రామచఠ దం కంగారుపడుతూ,

“అలిత తేరుకుని “అబ్బే ఏం లేదు చెప్పండి అంది....ఆసలు సి శెైలాంటి పిల్త కొవాలి * మీ నాన్నగారికి చెప్పకపోయినా నాకు చెప్పండి" అంది లలిత,

“చెప్పాను కనండి 1..." ఈ పిల లేకపోతే నెక చచ్చిపోతాను బాటోయు--అనిపించే పిల కావాలి.” అన్నాడు రామచం। దళ,

“బలాగే అసిపిసుంది ముందు, తీరా పెళ్ళాయ్యాక ఈః 'పెళ్ళాఠి ఎప్పుడొదుల్తుంది దేవుడా ః అని ఎదురు చూసారు, ”

“ఎ6త అభాండల 1 అలితగారూ : మీ కివి ధర్మ అ కాదలడీ 1 మీరు దించకపోతే ఈ బరువు నేను మొయ్యలేనండి 1”

అలిత నవ్వింది.--”*ఆయితే తిన్నగా చెప్పండి. మీ శేలాఠిటి పిలి కావాలి ** అంది.

“రామచఠ। దుడు కాసేపు ఆలోచనా ము దపట్టి “వ్య కిత్వల, నతిస్కారల, ఆనురాగలు అందల” ఖని కళ్ళు తెరిచాడు,

రళగనాయక మ్మ ఫీట్‌

“ఆబ్బో చాలా కలవరించాగే । వీటికి నిర్వచనాలు కూడా ఇవ!౦కి మది

“అయితే మీకు పిల్ల దొరికిన టై. షీ అభిపాయా లేవిటో వివరంగా తెలియపోతే ఏ పిలా వొప్పుకోదు.

“ఖులా ఆంటే నా కొళ్ళు మండుకొస్తుంది. నశ్ను చూదరుం తా, మా నాన్ననికూడా చూడకుండా, మా పక్కింటివాళ్ళ చెప్పుడు మాటలూ, మా అమమ్మ వర్ణనలూవిని- నన్ను చేసుకోటానికి డజన్‌ మంది అమ్మాయిలు ఒప్పేసుకున్నారు. అం ధరాష్ట్రంలో కఇంకెళంతమంది అమ్మా యిలు నా పాదపూజ చెయ్యడానికి సిద్ధంగా ఉన్నారో - మీకు. తెలీదు, ఏవిటో అనుకున్నారు సతు. ,. మొగాగం టే

ఆర్చి ద్ర కరెక్ష్‌ లెండి, ఇంతకీ నీకు కావలసిన పిల్పకి డెపేీషన్‌ ఉందా! లేదా $”

వొసున్నా | వొసున్నా నండి 1 ఆతోచిలచాలా మచ్‌ + శస్ట్‌. వం డెళ 0 ఆఅన్నానుగదూ । మొగుడు ఓ చెవరికెయ్యమల'టే వాళ్ళకి కర్చు రుమనషంతా వషేసే వ్య కిత్వంకాదు.”

“ఒపో + ఎవరికి వెయ్యస్టల టే వాళ్ళకీ వె మ్యూఅన్న మాలీ, ఒటే ఉంటుంది సంసారం.”

“గ సూరానికేం మహా గ్లోగ్గా వుంటుంది. సెకండ్‌, సంసారం అన్నానుకదూ * నైస్‌గా ఇంగ్లీషలో మాట్లాడగిలిగే సంస్కారం మాతల కాదు. వీపులేని జాకెట్లూ, కాళ్ళులేని అంగాలు, ధరించే సండ్కారమూ కాదు. వనీ, ష్యభతల, చక్కని ఆలోచనలూ, శాలీ, దయా వగ్గెరాలన్న ఇందులో కొచ్చేనాయి. విఠటున్నారా నళ

చెప్పండి. వింటున్నాను, న్‌

అనురాగం మూడోది. ఇది ఎలా ఉండాఠఅంటే సలధ్యారాగఠ అంత అందంగా మల్లెపువ్వు ఆంత పరిమళంగా పాల వెన్నె లలత స్వచ ఛంగొం

వీర్‌రి అఆఅధకారలలో

“*ప్టాగ్లండి కపికుమూరా ;ః తెలుగులో మాట్లాడండి.”

*ప+న్టీ భాషలో మాట్లాడానా ? క్షమించాలి. అలితగారూ ః నా భార అనురాగఠ ఎలా ఉండాలంటే నన్నొదిలేసినా నా పటంపట్టుకుని (వెలాడ కుండా దవ కృాడకులడా వుండాలి. పసుపు కుంకాలకోసం, [వతాలూ, నోములూ, నోచనిదిగా ఉండాలి. ఓ అర్హణా కుంకం, ఓ అణా పనుపూ కొనుక్కు9టే పోయేదానికి, ఇంటినిండా వెధవ న్యూసెన్సెందుకు చెప్పండి ? నన్నుకాస్త దయతో సుఖ పె ట్రేదిగా ఉం టిచాలు, ఆఖర్న అందం. సరిగ్గా పనండి. తెలుపూ నలుపూ కానిది, ఎరుపూ, నలుపూ కానిదీ---పొడుగూ పొట్టి కానిదీ, లావూ సన్న౦ కానిది...”

“చాలు, చాలు వూరుకోండి. మతి ఫోయేలావంది” అనీ వారిఆ చింది, నవ్వుతూ వింటోన్న అరిత,

కొంచెం ఓర్చు వహించాలి సుక, నా గోడు వినక తప్పదు. నా గరించి కొంచెం నెగిటీవ్‌ సైడ్‌ కూడా చెప్పుకుంటాను. నేను సొమాన్య మానవుణ్ణి గనక, నాలో ఒక పిల్ల రాక్షసుడున్నాడు. వాడు నాకు కొన్ని కొన్ని వికారాలు పుట్టిస్తూ ఉంటాడు. నా సైజుకి తను పెరిగి నన్ను హత మార్చాలని అపుడపుడూ ఉఊగవాదుల్లాగ పధకాలేసూ వుఠటాడు. పాపం మనదేశంలో కమ్యూనిస్టు బలలలాగా వాడి బఅం చాలా తక్కు_వలెండి. ఇప్పటికి చాలాసార్లు వ కు[ర సన్నాసితో వీరోరితంగా పోరాడి, ఓడించి తరిమేళాన్షెండి. ఆసలు చంపేసి దహనఠ చేద్దామని వుంది. కానీ వాడెక్కడో అంతరాంతరాల్లోకి పోయి దాక్కు.0టాడు. వహాడలి చచ్చి తత త్రకుండా పగి ఉన్నాడు.”

“అలాని మిరు వాణ్ణి వొదిలిపెట్టి వుఠడటానికి వీల్లేదు. శతృ శేషం, రుణశీషఠల వుఠడకూడదు,ో

“వాణ్ణి పూ రిగా చంపాలంటే, నా పోరాటానికి నా ల్రూలగి కూడా సత్యభామలా సహకరించాలలఅడీ

“వట్లా సహకరించాలి 1”

రఠతిగినాయకమ్మ వీటో

“నూడండి. జీవితలి ఆంతా ఒక్క" రకంగా హాపీగా గడవదు. ఎప్పుడో ఏదో చెడ్త అఅవాటు అవుతుంననుకోండి. ఉదాహరణకి__.తాగి తూలుతూ, ఇంటికొస్తా ననుకోండి. నన్ను జ్యాగిత్తగా నడిపించి తీసిక్ళి, పక్కమిద పడుకో బెట్టి, విసనకరతో విసిరే పెళ్ళాల వొరకటల నా ఖర్మ కాదుటండీ ? నాలో రాక్షసుడు మరీ ప్మే టేగిపోడా ? నన్ను నిలబెట్టి పళ్ళు రాలగొట్టి, నాతో లెక్క పెట్టించి, వీవిలోకి గెంటెయ్యాలి నా భార్యామణి. చూడలడదీ | ఆ రాతంతా.....చీకట్టో, చలిలో, గచ్చు ముద ఒక్క-ణ్లీ పడి వుంటే, నాలో రాషసుడు బుద్ధొచ్చి కిక్కురు మనకుండా లెలపలేసుకోడా + అదండీ అలిగారూ । నా బాధం గాధ అలాంటి పిలకోసం నేను ఇంతకాలలథి నించీ తపస్సు చేసున్నాను. తపులటారా శో

ఆలిత గంభీరంగా చూస్తోంది...

“తప్పులేదు. మీలాంటివా ళ్ళే చాలా సుఖపడతారు. మీ పట్టుదఠ నాకు నచ్చింది.”

“హమ్మ షు రొక్క.రూ మచ్చుకున్నారు.**నొకు కావలసినది కూడా అదె. ఇకనా వ్యవహారాలు చెప్పనివ్వండి. చుట్టా, వీడి సిగంట్‌ ఆఅలనాటులేదు, పేకాట రాదు. తాగుడు పడదు సినిమాలు చూడకుండా వుండలేను. తెలుగు సాహిత్యంలో నేను చదవని పు స్తకా లుండటానికి వీల్లేదు. భోజనఠ టిక్కట్టుకూడా మానుకొని డిటెక్టివ్‌ పుస్తకాలు కొన్ని రోజు లున్నాయనుకోండి, ఏ చెయ్యను? అంత వెరి. నా సంపాదనలో ఓక్క... కానీనా తల్లిదం్య డులకు పంపిన పాపాన పోలేదు. అలాని నాళేం బ్యాంక్‌ ఎక్కౌ-లిట్లులవు. ఆసలు మనీఫర్నేలేదు. సాధారణంగా నేమ అప్పు లివ్వను, అప్పుచెయ్యను. నాకు ఎక్కువ స్నేహితుల్లక పోవటానికిదో కొరణల ఆనుకుంటాను. చాలు. ఇంక ఆపేసి వర్తమానంలో కొసానండీ 1... నాకిప్పుడు ఇరవై ఖటో సఠవత్సరఠ, గృహస్థ జీవితం వొదిలేసుకుని సన్నా సుల్లో కలిసిపోదామని నాకేం సరదా లేదు. మరు అనుమతిస్తే ఆఖరిమాట కూడా చెప్పేసాను.”

పీఠ 0 అఠధకార్‌ 9లో

రామచణ దఠ తదకఠంగా అలితని చూసున్నాడు. అలిత తప్ప జతని శ్రే కన్పించటంలెదు. చిన్నపిల్లల నిర్మఆత్వలతో వండే అతని మొహఠి నిండా చెమట పట్టింది. అ పయత్నల€గా లేచి అతనికి తెలియ కులడానే అలిత చేతులు పట్టుకన్నాడు--- ఇంకా ఏల చెప్పను + మీకు అర్హంకానట్టు ఎదుకు నటిసారు ? నన్ను ఆనంద పెట్టటానికి ఓక్క.మాట చెప్పండి,” అన్నాడు.

అలిత కంగారుపడి మృధువుగా అతనిచేతులు వొదిలించుకుని.- “కూర్చోండి ఎందుకంత ఆఎబశ పడతారు + మాట్లాడుకుందాతి కూర్చోండి” ఆంటూ కుర్చీ చూపించింది.

రామచం దం వినిపీ*అచుకోలేదు “నా గుండె ఎంత తపిస్తోంటో చూడండి | ఓక్క మాట చె ప్పెయ్యరాదూ 1... ఆడపిల్లకి తగిన భర చోరకడంటారే । చావామంది మగవాళ్ళకి తగిన భార్యలు దొరకరు. ఒప్పు కుఠటాను. తెండూ వొప్పుషుంటాను, చెప్పండి, వుండమనో ఫొమ్మనో చెప్పేయండి.”

అలిత దిగులుగొ నవిధ--ోనేను చెప్పె విషయ సావధానంగా వినాలి. ఏకు చాలా ధై ర్యఠ వుండాలి,” అంది,

రామచంద్రం బిత్తరపోయి --- “ఇదేనా మీరు చెప్పేది *” అస్నాడు,

“మరింత కంగారుపడితే ఎలాగ ? కూర్చోండి ములదు. స్వీక్ర చెప్పిందంతా యింత సేపు విన్నాను. నేను చెప్పే రెండు మాటలు ఎందుకు వినకూడదు +”

“స్ప రేమని చేపారో నాకు భయం అలితాః తర్వాత అంతా వింటాను ముందు ఒక్కమాట చెప్పేయరాదూ $”

“అలా నేను చెప్పను, నేను కూడా కొన్ని విషయాలు తెలుసు కోవాలి, ”* | రామచం[దఠ వెంటనే కూర్చున్నాడు..." ఆడగిండి ఏలి చెప్పాలి బుకు 8

శతళగనాయక సమ్మ పత్రి 1 “లలిత నవ్వి-.- “మీ మనసు బాగాలేదు. ఇప్పుడు మీరేం మాట్లాడగండు ః .... మనం ఇంకోసారి మాట్లాడుకుం టే $* టంది, “స్పై కలత వాలీ, దయా వుండవని నే ననుకోలేదు, ఎదుటి మనిషి తొఠదర చూసి ఏడిపీంచటం రాశసఠ€ కాదా ౯ లలిత కొంచ సేపు ఆలోచించి అడిగింది-- స్తీ పౌత్మీవత్య ఓ గురించీ, కీఅలగురింబీ మీ అభి పాయాలటెలా వుఠటాయో నాకు తెలుసు కోవా అని ఉంది, రామచ౪[ దం తెల్లటో యాడు ఎ మాతం పృాదయ సలస్కారలి ఉన్న వాళ్ళమునా ఖం బభి పాయపశతారో సేవూ అంతే. అమానుష మైన పొతి వత్యాస్ని నౌ ర్‌న్నా ఆఅసహ్యంచుకున్న వాళ్ళందరు” “ఇరాగేచెప్పీ త్‌హ్వాత జీవితలలో నిలబడలేని వ్యక్తుల్ని చూళానుం కొన్ని "సెంటి మెంట్లు ఎంత గొప్ప సంస్కొారాన్నయినోొ చం పెస్తాయి” జమ. నేను కాదనను. కానీఎ మనిష్‌ ఎప్పుడెలా (పవ ర్తిసాడో కొంతవరకూ అంచనా వెయ్యగిలలి గాస్‌, ఖచ్చితంగా ముందె నిర్ణయిలచు కోవటం సాధ్యంకాదు. ఎంతో స్వార్ధపరుడు-. ఏ విషయంల్‌'నో అద్భుత మైన ల్యోగం చెయ్యవచ్చు. పచ్చిఖూనీకోరు ఎందుకో కరుణతో చలించి వోవచ్చు. పతి వతలు వ్యభిచరించినా, వ్యభిచారులు పతి వతలై నొ ఆశ్చర్య పోనక్కర్లేదు. ఇవీ నా అభ్మిపాయాలసి నన్నేల చెప్పమంటారు 1... మీ విషయంలో ఏదైనా అడగండి. చెప్పటానికి సందెహిలచను,” చాలా గలఖి రంగా ఉన్నాడు రామచత్యదం. ఎప్పుడూ హాస్య ధోరణిలో చురుగ్గావుండే అతను అలా ఉందటఠల చూసు చాలా ఆశ్చర్యపడింది అలిత, కొలత సేపు యిద్దరూ మౌనంగా కూర్చున్నారు, “మిమ్మల్ని కాధ పెట్టాంని నా 3లచి మ్మాతంలేదు. కాసీ సిజది చెప్పాలి. నాకు పెళ్ళయి మూడేళ్ళయిందఃడీ 1” జంది అనిత. రామచఠి( దల సిర్తష్యంగా చూన్తూ, న్సే న్నమ్మనుః నా కోసఠి వు వ 1 బ్‌ చి 4 కో న్య శర]

ఓైడ్రి£ ఆఅలధకారఅలో

అలిత ఆశ్చర్యపడి...” మీరు నమ్మకపోయినా నేనుమా తఠ ఆఅంతొ చెపాను. నే నీవూరు ఉట్యోగానికి రాకముందు విశాఖపట్నంలో వున్నాను. అతనిపేరు శేఖరం. ఎమ్‌. ఎ చదివాడు, సైనోగా పనిచేసున్నాడు. అంద మైనవాడు. చాలా సంస్కార భావాలు కలవాడు, మా పెళ్ళి మా అక్క- గారింట్ల్‌' ఏలూర్లో జఅయింది, మెమిద్ధిరం యిష్టపడే మళ్ళి చేసుకు న్నాళి. ఒక ఏడాది కలిసిఉన్నాం. కానీ ఆతను నన్ను చాలా అన్యాయలగా అనుమానించాడు ।! ఆ అనుమానం అతని మనసంతా దొలిళేసి మూర్చుణీ చేసింది. నన్ను నమ్మటానికికూడా ఆతనిళ కి చాలలేదు, అసహ్యీంచుకో వటఠ మొదలు పెట్టాడు. ఇక అతను మనసు మార్చుకోలేడని నేను బాగా నిర్దారణ చేసుకుని, నా భవిష్యత్తు వెదుక్కుంటూ మా అక్క-గారింటికే వచ్చేశాను. తర్వాత ఈ ఉద్యోగం దొరికింది. ఏదైనా వింత జరిగి ఆతను నన్ను క్షమాపణ కోరినా వెళ్ళే ఉద్దశంలేదు నాకు, ఏడాదిన్నర కిందటే విడాకుల కప్లయి చేశాను”

రానుచఠ దఠి నిర్దాంతపోయి విన్నాడు. అలిత మొహం తేరిపార చూశాడు. ఆమె చెప్పినదాంట్లో ఒక్కమాటైనా అబస్టం కాదన్నఠత నమ్మకం కలిగింది: అతని మొహం నిర్ధివమైనంతగా పాలిపోయింది. _-“ోఆయన మిమ్మల్ని ఎందుకు ఆనుమానించాడు 1,....ఆలాంటి వ క్రి ఎందుకంత అపార్ధం చేసుకున్నాడు మీకు యిష్టంలేకపోతే చెప్పకండి. కానీ_తెలుసు కోవాఆని నాకు మాతం ఆ తఠగా ఉంది. ”

అలిత నిర్వికారంగా చూసింది...“ ఆడ వాళ్ళు కొన్ని సామాన్య విషయాల్నికూడా రహస్యంగా దాచుకోవాఅండీ ; ఆ సంగతి నాకు తెలీలేదు. అతనికీ నాకూ ఒకటే మనసు అన్నంత వెరి నమ్మకంతో మా జొవగారు నా మీద చెయ్యపోయిన ఆఘాయిత్యల గురించి చెప్పాను. అదే విషయం ఇంకే ఆడధాసికై నా సంబంధించింది అయితే ఆతను చాలా ఉదా త్రఠిగా ఆలోచించ గలిగేవాడు కాసీ..-ఆఅది తన భార్య గురించే అయ్యే సరికి=-- ఆతని సంస్కా.రమంతా ఏమైపోయిలదో చాలా సంకుచితంగా తయారయ్యాడు. ఎంత చెప్పినా నమ్మలేదు, అతన్ని నమ్మఠఅచటానికి నేసు చెయ్యాల్సిన (సయత్నాలైైం మిగల్లదు | నేను శీలం పోగొట్టుకుని తనని మోసల చేశానని

ఫశ అఆలధథధకారఅలొో

“అదే వొదినా; రాఘవరావు వులచుకున్నాడు, దాని కబురు, సరదా పుట్టి యిలదాక వెళ్ళాను”

అవతలావిడ వుత్సాపాపడుతూ “అహా । వెళ్ళావూ * నన్ను పిలిస్తే కాదూ* నీ సొమ్మేలపోయిందీ ఏమిటి మాట్లాడాపూ + అని వుక్కిరి బిక్కిరి చేసింది.

“"ఇల్లిలతా షోకుజేసి వంచింది. ఆసలు వాళ్ళిద్దరికీ 'పిళికాకముందే సంబలధల వుఠలవిట. సిగులేకంవా అన్నీ చెప్పింది” పాడు మాటలు నేను వినలేనమ్మా ర్థిణ అంటోన్నాసరే పూసగ చ్చినట్టు అన్నీ చెప్పింది” అంటూ స్వఠితే కల్పనతో వూరిస్తూ చెప్పింది పార్వతమ్మ |

“నన్ను పిల్చావుకాదుగదా అని నిష్టూరాలాడి, ను్నాడు మళ్ళీ యిద్దరూ వెళ్ళటానికి నిశ్చయిలచుకున్నాక, కాలతళపగింది రెండో ఆవడ.

న్‌ న్‌ ఖః

రాజేశ 665 వాళ్ళ ఇంటి సక్క్ల ఇంట్లోనే సాయలతల ఏీడెనిమీద్‌ి గంటఅవేళ ఒక మాస్టారు పిల్లలకీ పై0వేట్టుచెప్తూ ఉంటాడు. ఆయన్ని అడిగి ఏవైనా పు సకాలు తచ్చుకులదామా అని రాజేశ్వరి చాలాసార్లు ఆఅనుకుఠిదిం కొని సాహసిళలచటబేకపోయింది.

ఆ మెష్టారికిప్పుడు నలభయ్యేళ్ళులటాయి. వుద్యోగఠి చేసుకులటూ నొలటరిగా వొండుకు తింటున్నాడు. ఆయన భార్య భ ర్రమీద ఒజలగారపు ఆశలు పెట్టుకుని కాపరాని కొచ్చింది. భర రాళ్ళ నెళ్లిస్సూ, రాళ్ళ గాజులూ చేయిస్తాడని చాలా కఠఅలు కన్నది. ఈ భర ఆమె కలలు తీర్చేరోజు కన పళ్ళీదు. ఆమె కోరుకున్న రవికెగుడ్డ కొనివ్వకపోతే పక్షఠ రోజులు పక్క లోకి రానిచ్చేదికాదు. ఆమె సంతోషాసికి రవికెల గుడ్డలయితే కొనివ్వగఅడు గానీ, రాళ్ళనగిలూ, పట్టుబ్బలూ కొనివ్వలేని దొర్భాగ్యానికి ఆమెతో సంసారం వొదులుకున్నాడు, ఇద్దరిమధ్యా ఏటో చిన్నదెబ్బలాట పెదదై ఆవిడ వ్యు కోషంతో వురిబోసుకుని చచ్చిపోయింది, భయలఈలకరమైన అను భవంతో ఆయన మళ్ళా పెళ్ళి [పస క్తి ఎత్తుకోలేదు. సంసార జీవితంమీద

ర ఠలిగినాయక మ్మ తీర్‌ పూ రిగా విముఖత (ఠి వచ్చింది. సన్యాసుల్లో శేరలేదుగానీ ఆయన సన్యా సే, (బహ్మచర్యంతో సీయమబద్ధంగా కాలం గడుపుతున్నాడు, పిల్లలకు చదువు చెప్పటం ఆయనకు చాలా ఆనందం, పేవవాళ్ళదగ్లిర డబ్బు రీనుకోడుః అయన (పతి నెల ఎంతో కొంత [పేమ సమాజానికి దానం చేస్తూవుంటాడుం ఆయన కాలతంగా, మృదువుగా పిల్లలకు పాఠాలు చెపోంటే అందరికీ వినబుద్ధి వేస్తుంది.

ఆయన చాలా పుత్రషుడని పనిమనిషి చెపే విన్నది రాజేశ్వరి. ఎందుకో ఆయనతో కష్టసుఖాఆన్నీ మాట్లాడాలని రాజేశ్వరి మనస్సు తపిం చింది. ఓక సాయ౨ తఠ చొరవచేసి గుమ్మందాబి నాలుగడుగులేసి, మేష్టారి గుమ్మంలోకి వెళ్ళింది. రాజేశ్‌ ఏరిని చూసి పిల్లలు చదవటం అపేళారు. మేష్టారు కొంచెల ఆగ్బర్యపడి న. ఇ కావాలమ్మా *” ఆని ఆప్యాయలగా అడిగాడుం “*నాకేబు తోచదండీ ఏమైనా చిన్నచిన్న పుస్తకాలుంటే చదివి యుచ్చేస్తూ వుంటానుో ఆంది వినయంగా, “అలాగేనమ్మా | కూర్చోండి. అని పిల్లల పక్కన చాప చూపిలచా రొజేళ సరి మాట్లాడకుండా కూర్చుంది. రాజేళ 36 గురించి ఆ వీధిలో అందరూ విన్నట్టుగానే పన్నా డాయన, రాఘవరావు చేసిన పనికి ఆయన మనసులోనే సంతొషించాడు. కానీ రాఘవ రాపుాలటి దురఆవాట్లున్న వ్యక్తి .... భార్యా బిడ్డల్ని ఏఠ పోషించగఅడో నని అభునకి ఆపమానం వుండేది. [క్రమంగా అదిపోయి రాఘవరావుమిద _ ఆయనకి చా గోరవం ఏర్పడింది. రాజేేశ $రి చూస్తే అమినిలటి యిల్లా అనటానికి ఎలాలటి సందేవామూ లేవనిపిలచిలది,. ఆమె మొహంలో అలాంటి కళవులది. “= ఏ) రెలతవరకు చదువుకున్నారమ్మా శో అన్నాడాయన అధి మానంగా, “చిన్నప్పుడెప్పుడో 6 టధో కాసు చదివానండీ ః చిన్నచిన్న

ఫ్రగ్గడ్రి ఆఅలధకారలఅ

“స్పెళ్ళు ఇలాలటివేళ కాశీపుల టే వచ్చికూర్చోండి, ఆరో కాను దగ్గ ర్నంచీ పాఠాలు చదివితే మీకూ కాలక్షేపంగా వుంటుంది.”

రాజేశ్వరి. సిగ్గుపడి --- “నా కిప్పుడింకా చడువెందుకండీ ! ఆఠదీ,

“అలా అనకమ్మా । విద్య నోట్లో వుళటే నుంచిదకాసీ చెరుపులేదు. నాకు కానీ యివ్వక్‌ గ్రాల్లేదు. “చదువుకు ముదురూ, సాధనానికి లేతా" అన్నారు. ఇప్పుడు చదివినా తొందరగా వచ్చేస్తుంది. ఒక్క ఏడాది చదివితే ఎనిమిటో కాను పరీక్షకి కట్టవచ్చు. భగవంతుడు మేలుచేస్తే తర్వాత రెండేళ్ళు కష్ట సడి మె (టిక్కులెషన్‌ సరీష రాయొచ్చు. ఎవరిభాగ్యఠి ఎలా వులదో ఎవరు చూళారమ్మా 1 నీకు కుతూహఅంవుం టే, పుస్తకాలన్నీ నేనే సంపాదించి నీకు చదువు చెప్పేపూబీ నాదే”

రాజేశ్వరికి ఆశ్చర్యలగావుండి. ఏమిటో అర్హలకాని ఆనందం కలిగింది. పంతులుగారి. పొదాలకు మొక్కాఅనిపించింది -... "చిన్నప్పుడు నన్ను చదిపించాతలఅస మా అమ్మ చాలా ఆవాట పడేనండీ । *. నా అంత దురదృష్ట వంతులుంజరు, మా అమ్మ పోయింతర్వాత నా (బతుకు చాలా హీనమై పోయింది పంతులుగారూ.” అంది రుద్దకలథంతో.

“పోనీలేమ్మా 1 ఏదీ మనచేతుల్లో వుండదు, భగవంతుడెలా నడిపిస్తే ఇవా నడవటం తప్ప బాధపడి [పయోజనఠం లేడు. గతాన్ని తల్చుకు ఎప్పుడూ విచారిలచ కూడదు. భవిష్యత్తుని స్మకమంగా నడుపుకోవటానికి మన శ క్రికొద్ద [పయత్న9 చెయ్యాలి, రాఘవరావునికూడా. అడుగు, పిల్లి అంతా చదువ్నకునే ఓప్పుడు నువ్వూవచ్చి కూర్చుంటె, మంచిమంచి విష యాలు తెలుస్తాయి” అంటూ ఇంట్లో వున్న రడు కథల పు సకాలు తచ్చి

“*నమస్కారమలి డీ | వెళాను” అన్‌ పు స్తకొలు తీసుకుని మురిసి పోతూ యి౪టికి వచ్చింది రాజేశ్వరి. దీపఠ డగ్గిర పెట్టుకుని కాయితాలు తిరగేసూ మేవ్టారన్న మాటలు మననఠి చేసుకుంది. రోజూ వెళ్ళి చదువు కుంటే ఏటో పరీషక్షి కట్టిస్తానన్నారు. నోట్లో చదువుంటే నష్టంలేదు కదా అన్నారు. స

రీ ంిగినాయక మ్మ ల్‌

రాఘవరావు వచ్చి భోజనం చేసి పడుకున్నాక దగ్గిర కూర్చుని

చెప్పింది....”*ఇందొాక ఏమీ తోచక ఏదైనా పు స్తకలి యినాారేమోనని

పంతులుగారి గుమ్మలలోకి వెళ్ళానలడి । పిల్లల దగ్గిర కాస్సేపు కూర్చు

న్నాను. రోజూ వచ్చి రెండు ముక్కలు చెప్పించుకోమ్మా | అన్నారాయన” అని నవి పందిం

“ఇంకేం ? ఆయన చెపాసంటే చక్కగా చెపాడు. ఇంట్లో కూర్చుని ఏల చెయ్యాలి 1 వెళ్ళి అక్క-డే కూర్చో అన్నాడు రాఘవరావు,

రాజేళ 36 నమ్మ లేకపోయింది. ఆనందలతో కళ్ళు చెమర్చాయి... *మి రెళంత మలచివారండీ ? ఎప్పడూ నా మంచి కోసమే ఆలోచిసారు” అంది,

“బాగులది । చెప్పేది ఆయన చదువుకునేది నువ్వూ, నా కెందుకు మధ్య మేష్టారు చాలా మంచివారు- రాక్షసి పెళ్ళాం మూలాన ఆయన ఖీవిశం నాశనమ్ర పోయిందిగాన్తీ ఈ కొలలలో అగాంటి మనిషి వుండడు” అంటూ రాఘవరావు మెస్టార్ని చాలా విధాల మెచ్చుకున్నాడు.

ఆ ర్మాతలతా రాజేశ్వరికి న్మిన పట్టలేదు. మగిత న్నిడల్నో' ఏవేవో కలలొచ్చాయి. తల్లి కనపడింది. దర్శిషరులో బళ్ళో చదువుకునే రోజులు శ్ఞాపకల వచ్చాయి. పరికిణీ జాకెట్టు వేసుకుని పుస్తకాలు పట్టుకుని ఎక్కడికో చాలా దూరం వెళ్లోన్నట్టు కల వచ్చింది, (శద్దగా చదువుకుంటే రెండేళ లో పలతులుగారన్న పరీష ఓకటన్నా పేసవ్వచ్చునని ధైర్యం వచ్చిండి,

మర్నాడు రాజేళ రర పిల్లతో సమానంగా కూర్చుంది. రోజూ వచ్చీ చదువుకుఠిటానని మేష్టారికి చెప్పింది. 'ఏభం' అంటూ ఆయన ఆ రోజే చదువు | పారలభిలచాడు. ఐటోక్షాసు పుస్తకం చదివించాడు, బాగానే చదిపిందిః లెక్కలు చెప్పాడు. రాజేశ్వరికి చాలా వుత్సాహలగా చెప్పిల దంతా రెండోసారి చెప్పనక ్రా లేకులిడా అర్దల చేసుకుంది. కొ త్త లెక్కలు వేయిలచుకుని, చదవటానికి పాఠ తీసుకొని యింటికొచ్చిండి.

48]

8/8 ఆలధకారఅలలో

నాలుగైదు రోజులకే రాబే" 6 చదువు సలగతి వీధిలో ఆడవాళ్ళలద రికి తెలిసిపోయింది.

“"ఇలత వయసొచ్చినా చదువుకోక మట్టి కొట్టుకోనా । అని.---దాని కేం పొయ్యే కాలం వొదినా 1 పరీష రాస్తుందట. = .పరిక్ష అని పార్వతమ్మ తెగవాపోయిలది. ఆలోచించగా, ఆలోచించగా రాజేశ్వరి చదువులో ఆంతరార్హం పొర్వతమ్మ కొక్కదానికే టోరధపడిలది..--”"చదువు వొలక పెట్టి, రోజుకో చీర కట్టుపని, హైడరూ అదీ రాసుకుని... ఘుమఘుమ లాడుతూ ఆయన దగ్గిర కూర్చోవాలని దాని ఎత్తు వొదినా | చూస్తూవుండుం ఆయన్ని వల్లో వేసుకోకపోతే నా చెవ్వు కోసుకులటానుో అని పఠంిదెల కూడా చవెసిలదిం

“భధ; ఆయన్ని మనం ఎరుగమా* అన్యాయంగా అనుకులటే పైపల కూడానూ” కొంత పాపనీతికి లౌలగింది రెండో ఆపేడ,

“నేను మాతం ఆయన్నళటున్నానా ! అడది ముస్తాబు చేసుకొచ్చీ మీద పడుకుంటే ఏ మగాడైనా ఎన్నా ళ్ళూరుకుంటాడేమిటి? పెళ్ళాల 'పెడాకులూ లేనివాడి మా చెప్పకు మరి.”

రాజేశ్వరి చదుపు వ్యవహారం ఏమిటో హపీ లాగాలని, చవొకసారి రాజేళ ంరిని రమ్మని పార్వతమ్మ కొడుకుతో కబురు పంపీలచీలదిం

“నాలాంటి వాళ్ళు మీలాంటి వారిళ్ళకు రాకూడదు బొబూ; ప్పి అమ్మగారితో చెప్పు” అని చెప్పింది రాజేశ్వరి,

న్‌ న ఖః

రాజేశ్వరి చదువు [పారలభించి రెలడు నెలలు దాటింది. ఆరో కాసు పు సకాఆన్నీ చక్కగా చదువుతోంది. (పశ్నఅకు జవాబులు రాసోరిది, లెక్కలు చేస్తోంది. ఇంగ్లీషు బడులు కూడా వచ్చాయి. రోజురోజుకీ రాజేశ్వరి మొహంలో కాంతి పెరుగుతోన్నట్టు కనీపిసోంది. మనసులో ఎక్కడ్నించో కొత్త దైర్యం వస్తోలక. అప్పటికి రాజేశ్వరికి రాఘవరావుకి

పెళ్ళయి నాలుగు నెలిలు దిఠతరాయిు. ఆత ఈ గుడు గురించి త్‌ ప్ప రొజేశ్వరికి విచారమేలు లేధు, మంగమ్మ గురించి కూడా ఎక్కువ బాధ పడలేదు,

ఒకరోజు సాయంతఠపూట రాజేశ్వరి వీధివాకిలి తుడుసుంటే దారిన పోతోన్న ఒక నలభయ్యేళ్ళ ఆసామీ....రాజేశ్వరిని చూసి. ఆగి... ఆశ్చర్యపడుతూ..-" నువ్విక గ్రాడున్నా వేమిటి & కో రితోటలోంచి యిక్కడి కెప్పుడు మావావూ *” అన్నాడు. అతని పేక వెంకన్న,

రాజేశ్వరి ఆతన్ని ఎరుగును. పాతకాలంనాటి సంబంధం. జలద రగా వోదిలించుకో వాలని... “ఇప్పు డిక్కడే వుంటున్నానులెండి. పూర్వుల రోజులు కావు. వెళ్ళండి అని గబగబా లోపల కొచ్చేసింది, ఆగను ఇంట్లో కీ రావాలని తటపటాయించి వెళ్ళి హోయాడు.

ఒకరోజు అపుృఅకొండ వన్చాడు.

“భాగున్నావా బుళ్లీ* నీ మొహవే చెప్తుందిలే, నీ ఇనయానికి తగ్గబ్దే దేవుడు నీకు మంచిదారి చూపీంచాడు” ఆపి సంతోషిస్తూ .-. రాజేళ్వరితో పిచ్చాపాటే మాట్లాడుతూ కూర్చున్నాడు. రాజేశ్వరి జడుసోనే వుంది. “ఆయన అప్పుడే రారు, సీ కేమన్నా ప* వుంటే చూచుకో ఇప్ప కొండా 1” ఆంది.

రాసీ అమా డై కూకులటాను. ఆసలా బాబుని చూద్దామనే పచ్చి నాను” అని అప్పలకొండ కబుర్ధాఢడుతూ కూర్చున్నాడుం .

ఆ రోజు మధ్యాహ్నఠ రాఘవరావుని వెతుక్కాంటూ ఆఫీసుకొచ్చా డొక పంతులు. కేంటీనుకు తీసుకుపోయి. ఆయన చెప్పిన సారాంళమేమి టలటదే--ఆయన ఎరికలో ఒక మంబి సంబలధం వుందిట. పిల్ల వ జపు తునకేనట. తలడికి బో3శా స్పి. కట్నం రూపేణా పడివెలిస్తారట. కొడుకు లున్నారు గానీ కూతురొక్క టే అవటంచేత ఆ పిల్లకు దూరసంబలొలు చెయ్యటం తల్లి కిష్టం లేదట, ఈ పంతుల్ని మంచి సంబంధాలు చూడ మఠదట....-.“గుణవలతుడివి, బుద్ధిమంతుడివ, ఈ ముక్క- నీ చెవిన పడేద్దా మని వచ్చాను" అన్నా జాయన,

ఫ్రీర్రీగ ఆఅఆఅధకారఠఅలలో

రాఘవరావు తె లబోయి...-ోనాకు పెళ్ళయిఠది సౌర మీ కెవప చెప్పారోగాని...” అన్నాడు. పంతులు ఒకపట్టు ముక్కుపొడుల పీల్చి, ముక్కు. తుడుచుకులటూ.--"నాయనా అన్నీ వినే వచ్చాను. మనుష్యు అలతొ ఎవరది కిష్టమైన వివాహాలు వారు చే సేసుకునైై వ ధర్మశాస్తాాలొప్పు తాయీ 1 పెద్దనాణ్ణి. కోప్పడకు. ..” పెపంచలోకి బ్యురున ముక్కు బీదు కొని.... “కొం యిలా మండిపోతోంది గానీ... పూర్వం యిన్ని పెళ్ళిళ్ళూ ఇన్నీ రకాలూ వున్నాయా 1... ఎనిమిదెళ్ళ పిల్లనే కన్యగా భావించేవారు. .. జఅుహ । యింతకీ చెప్పవచ్చేదేమిటం టే...పురుషుడు కేవలం యిహళఠతోకో సుఖాలనే గాక, ము క్తి మోక్షఠల కూడా కలిగించే వివాహం చేసుకోవాలి. ధర్మబద్ధంగా బిడ్డల్ని కనాలి. మీరు విడిచే పిలడోదకాల వల్లనే పితృ దేవతలు తరిస్తారు. ధర్మ పత్ని వున్నా, పురుషుడి స్వేచ ఎకి అభ్యంతరం చెప్పలేదు మన పెద్దలు. ఆందుజేత--.నాయనా ః పెద్దవాళ్ణి. నీ మేలు కోరి_.లోకల మేలు కోరి ₹ెపుతున్నాను. వైథవో పేతంగా కన్యాడానథి జేసి వివాహం చేసారు సిక కట్నాలూ, లాంధనాలూ సీ యిష్ట ఠి, పిల్ల బంగారబ్బొమ్మ, 'ఊ అన్నావో...ఆఅంతా నేకు చూసుకుంటాను, కారులో సింహాచఅఠ కొండకి తరలిరావటకే సీవఫో అంటూ చాలా ఆవేశంగా క రవ్యబోధ చేసి ముగించాడాయన.

ఎలాగ్లైనా ఈ సంబంధం కుదర్నాలని పఠతులు ఆలత తలాషతయ పడడానికి కారణం లేకపోలేదు. ర్న. ఏంగారపు న్‌ మ్మ అయిన ప్‌ల్ప పేరు కనకమాఅమ్మ. పదిహేడేళ్ళుంటాయి. కొంచెం చాయ తక్కువైనా పెద్ద పెద్ద కళ్ళూ, పెద్ద తలకట్టు. అందంగానే వుంటుంది. ఆ పిల్లకి అయిటోనెల కడుపు వచ్చేవరకూ తల్లికి తెలియనే లేదు. ఆవిడ రెండు నఅలు. యాతా స్పెషల్‌ య్మాతలు చేసి వచ్చేసరికి కూతురికి ఐదోనెల వచ్చింది. ఆప్పుడు నె వ్రీ నోరూ బాదుకుని మందులేవో మింగించిలది. కడుపు పోలేదు. ఇంకా మందులు మింగిసే పెద్ద [పాణానికి మోసం వస్తుందని జడిపించారు ఆప్తులు. పోనీ వాడెవడో తెలుసుకుని ఆ మూడు ముళ్ళూ వేయించేద్దామా ఆంటే పెళ్ళాడ వల్లకాని వాడ్ని, ధర్మశాసా9లు. నొ ప్పనివాడ్ని, నే కీరస్తానీ కురాడ్ని | పేమించిందా పిల్ణం ఈ ఖో గట్టా

రఠఅగనాయకమ్మ ల్రిర్రి1

అన్నీ బయటపడేసరికి కనకమాలక్షికి ఆరో నెల దాటింది... పిల్లకి. కడు పులో ఏవో బల్ల లేచిందని హైదరాబాదు తీసుకుపోయి రహాస్యలగా పురుడు ప్రోస్తి, పిల్లాడ్ని వొదిలేసి కూతుర్ని ఇంటికి తీసుకొచ్చారు త్‌ల్రి డం్యడులు._ అయినా ఆ పిల్ల పక్కింటి పియుడితో ముచ్చట్లు మానలేదు. అతనితో లేచిపోయే [ప్రయత్నాలు కూడా చేసింది. సంచిలో నగిలూ, డబ్బూ, పెట్టు కుని పక్కలో దాచుకుని న్మిదపోతులటే చూసింది తల్లి. తండి నాలుగైదు సార్ట చెయ్యికూడా చేసుకున్నా డు. సాధ్యమైనంత తొందరగా ఏదో ఒక సంబంధం కులంలో కోత్రినైనా సరే తెచ్చి, ఆ మూడు ముళ్ళూ వయించేయా లని [పయత్నాలు త్రీ! వంగానే చేసున్నారు, బంధువుల్లో తెలిసినంత వరకూ సంబలధాలేవీ రావటంలేదు ఆద బావృంద్‌ని కనకమాలఅచి భీ [కిషియన్‌ (పియుడే 1 చేసుకులటొనని మొరూయి సోంది క

“నోరుమూసుకో. కులం విడిచిన కోతీ,,వనం విడిచిన పశ్మీ పసికిరావు.” అని వాళ్ళమ్మ తిరుగులేని సామెత చెప్పింది పిల్లకి పొ సంబఅధం కుదిర్చితే వెయ్యినుట పదవోర్టు ముట్టచెబుతానని కొంతమంది పంతుళ్ళ చెవిని వేశారు. రాఘవరావు దగ్గిరికి వచ్చిన పంతులు సింహాచలం దేవస్థానంలో పనిచేస్తున్నాడు, ఆయన చేతులమీదుగా ధర్మళాస్త్రలు మెచ్చే వివాహాలు చేయించి, వారి తాలూకు పితృదేవతల్ని తరింపజేశాడు. ఇప్పటికీ చేసున్నాడు--ానాయనా £ ఆలోచించు. తొందరేం లేదు. మళ్ళా కనబచ తాలే* అంటూ ము కాయింపు పలికాడు.

“ఎందుకండి మీరు (ళమపడి రానక్క_ర్లదు. నాకిలకో పెళ్ళిజేసు కునే ఉద్దెళ్యలి లేదు.” అన్నాడు రాఘవరావు చిరాకుపడుతూ,

పంతులు ధైర్యం పోగొట్టుకోక వె? ్రపోయాతు.

ఆ సళగతీ రాజే? రికి చెబ్రామనుకుని రాఘవఠావు హుషారుగా వచ్చి అన్సతకొండని చూసి మొహఆఠ ముడుచుకుని గదిలోకి పోయాడు. అప్పఆ కొండ వెళ్ళిపోగానే...“ వాడెవడు 1” అని కోపంగా అడిగాడు.

888 ఆఅధఢకారలలో

“కొబ్బరి తోటలో ఉండగా తెలుసు. చూసిపోదొమని వచ్చాడు అంది రాజే 06

“* నిక్ష్ర తెలిసినవాళ్ళు కొన్ని వందఅమంది. ఉంటారు. అందరూ నిన్ను చూసీ పోతూ ఉలడాల్సిందేనా ? లోపలికి రావటల కుదరదని వీధి గుమ్మలలోనే చెప్పి పంపెయ్యమని చెప్పలేదూ ?” అని శేకలు వేశాడు. రాజేశ్వరి వూరుకులది.

రాఘవరావు బయటికిపోతూ పార్వతమ్మా వాళ్ళ ఇంటికి వెళ్ళాడు. ఆ ఇంటాయన దగ్గిర ఐదూ పదీ అప్పు తీనుకోవటల రాఘువరావుకి అలవాటు.

"సుబ్బారావుగారు లేరాండీ ! అన్నాడు రాఘవూవు పీధిలో నిఠబడిం

పారృతమ్మ మొహం వికసిలచి.--” రండి, రలడి” అంటూ ఆహా నిలచి కుర్చీ చూపిలచింది.

“ఇప్పుడే బయటికి వెళా రండీ! కూర్చోండి ఫర్వాలేదు వచ్చే

“ఫర్వాాలేదుతెండి, మళ్ళా కలునాను" అని రాఘవరావు వెళ్ళ బోయాడు.

పార్వతమ్మ కంగారుపడి ఆంత మలచి ఆవకాశం పోగొట్టుకోవటఠి ఇష్టలలేక. .."అఆయ్యో : ఆదేమీటీ * వెళ్ళిపోతారేమిటి 1 డబ్బు సంగ తేనా +. మీ రొచ్చి అడిగితే యిమ్మని మావారు చెప్పారు లెండి, రలడీ. ఇలట్లోనే ఉందిం ఇసాను, ఎంతిన్వమంటారూ ఫా అని నవ్వుతూ చూసింది.

రాఘవరావు తెల్లబోయి 4 వేటకోసం ఇంకెక్కఒడికీ వెళ్ళక్కర్లే దిని పదిహేను రూపాయలివ్యండి బాలు” అంటూ ఇలిట్లోకి వెళ్ళి కుర్చీలో కూర్చున్నాడు.

పార్వతమ్మ గబగబా కొఫీ పెట్టి కొఫీ గ్గానుతో వచ్చిలదిం

“ఇప్పుడివన్నీ ఎలదుకండి * ఆని మోమాట పడ్డాడు రాఘవరావు.

ర తఅగినాయశకమ్మ ప్రేత్రఫ్ర __"లన్చే ఇందులో ఏముందండీ * అని గాసు అందింభింది. ఆ కాఫీ పొయ్యిమిలచి దింపినంత వేడిగా వుంది. అటీ చల్లారడానికి ఓ గరిట పడుతుంది, గ్లాసు పక్కన పెట్టాడు. “నాకు స్నేహంగా కలిసీ మలిసీ ఉండటత, చాలా ఇషఠ సుమండీ! మీ ఇంటికో సారినచ్చి చాలా సేపు కూర్చున్నాను. శి అవిడ మా ఇలంటి ఇెప్పుడూ రానేలేదు. ఆబినా పాపల అవిగకి థాశీ ఉండ దనుకుంటాను. ఎప్పుడూ ఎవరో మొగవాళ్ళ వొచ్చి పోతూనే ఉంటారు. మీకు చుట్టా లాండీ వాళ్ళందరూ + ఇదివరకు మీకోసం ఎవరూ వొ చ్చేవా ళ్యకాదే 1 నేను చూ సేదాన్ని కాదూ +

“దానికి తెలిసిన వాశ్ళావరోలెండి ఒకళ్ళిద్దరూ వచ్చారు.”

న్‌ ఒకళ్ళిద్దరు కాదుసుమండీ 1 చొలామండి వచ్చి కూర్చుని పోతూనే ఉంటారు. అన్నట్టు మీ ఆవిడ ఏదో పరీక్షకి కడతారటకదూ ? ఎంత ఓపి కఠడీ ఆపిదకీ ౯”,

“అబ్బే ః పరీక్షకాదు. మాష్టారు చెపానన్నారట సరదాగా చదువు తోంది. దగ్గీరేకదండి । వూరికే కూప్చేంటే ఏం తోచదనే...”

“ఆమ్మో 1 కాఫీ చ ల్లారిపోతుంది తీసుకోండి. నేను పరీషకనే విన్నాను సుమండీ | రెండేళ్ళు బాగా చదువు చెసే ఏసి స్కూలు ఫయిను పరీ క్షకో దసకో కట్టిస్తారట, ఒళ్ళొంచి చదువుకులటే మంచిదే మరీ. ..మాలాంటి వాళ్ళకి పిల్లల్లో జల్లల్లో ఎలా తీపతుందండీ * అయినా రోజూ పరాయి మొగాడిములందు కూర్చోటానకి వొచ్ళుచ చ్చిపోతుంచి, నాకు చచ్చే సిగ్గండి ॥ ఈ కాలం మనిషిని కాను నా మొహం మండా. మావా రదె అంటారు. నాకు పేషన్లూ తెలియవంటారు. సంసార్జం, మనకి _ఫేషన్డు, వొల్లకాడూ ఎఠిమకు చెప్పండి * పోనీ మీ ఆవిడ చదువుకులటోలది కదాని మా ఆయన్ని కూడా అడిగాను.“ నీకిప్పుడు చదువా 1 తెయ్యిమని రోజూ వెళ్ళి ఆయన దగ్గిర కూర్చుంటావా 1 అని చెడామడా చివాస్టైకారు. ఆడిగానెగానీ....ఆయ న్‌ ప్పుకుఠటే మాతల నేను వెళానటండీ శ, ఆయన మొహఠి. చూసేనే సిగ్గస్తుంది. చచవటల ఎలాగా $ మ ఆవిచకు మా [తఠి భలే థై ర్యంలే ఐడి. మేష్టారి సరసనే కూర్చుని చక్కగా చదువుకుంటుంది, పౌడరు రాసుకుని,

వ్రిప్రిశ్వీ అఅలథకార౪ల లో సెలటు రాసుకుని, చక్కగా తయారై వెశ్తే చదువు చెప్పేవాళ్ళకి కూడా మనసు ఉల్గాసంగా ఉంటుంది. అయ్యో | నొ మతిమండా ; మిమ్మల్ని కూర్చోబెట్టైళాను ఒక్క నిమిషం కూర్చోంగోొ అని లోపలికి వెళ్ళి పది హేను రూపాయలు తెచ్చింది. “పదీ రూపాయలు చాలేండి” అన్నాడు రాఘవరావు, “ఫర్వాలేదు ఉలచుకోండి అప్పు కేం భాగ్యమా ః! మఈవీ బెడ్డా లేకుఠిడా ఉంటామా | మీకు ఉన్నప్పుడే ఇవ వ్రిలిడీం పారిపోతారా * “వెళానండీ ?” అని చెప్పేసి డబ్బు జేబుతో పెట్టుకుని ఇళలటికి వెళ్ళకుండా రోడ్డుమీద పడ్డాడు రాఘవరావు, పార్వతమ్మ మాటలు కొన్ని, కొన్ని జ్ఞాపకంచచ్చి రాఘవరావకి చిరాగ్గా ఉంది. తను లేనప్పుడు ఇంటికి ఎవరో ఒకళ్ళు ఓస్తున్నారన్న మాట, లేకపోతే పార్వతమ్మ అబద్ధల చెప్తుళదా?,...అయినా ఈ చదువు కూడా మళంచిది కాదేమో. ఇరుగు ఫొవగువాష్య తప్పు పడుతోల'టే ఇష్టుడు చడివి మాతం ఏల చెయ్యాలి 1. ..ఆతని మనసఠతా మెలికలు పడటయింది. రిక్షొ ఆ మర్నాడే రాఘవఠావు ఒక విషయంలో కాల్మటాక్టర్‌తో ఘర్షణ పరాడు. రాఘవరావు శేతీలోపని అ౮ాంటిది. అతసికిష్టమైతే కృణాలమీద పనులు జరిసిన్తాడు. లేకపోతే నెలల తరబడి పడుకో బెడతాడు. ఆ కాఠ(టా న్టరు....ఇదివరకు బిల్పు విషయంలో కూడా కొంత దగా జేకాడు. రాఘవ రావ్వు ఖైనల్‌ బిల్ణు తొక్కి పెట్టి ఉంచేళాడు, అర్నె లనించీ హా కొల టాక్ట్ర ర్‌క్షి రాఘవరావుతో రాజీ పడటం ఆవమానకర మనిపించింది. ఫైనల్‌ బలు లాలూకు కమిషన్‌ రెట్టింపు ఇమ్మన్నాడు రాఘవరావు, చస్తే ఇవ్వనన్నాడ్న్‌ కాత్మటొక్ట్ర రు,,."సీ అంతు చూసాను” అస్‌ బెదిరించి మరీ వెళ్ళాడు, సు చికాకుతో ఇంటికి బయల్దేరాడు నాఘవరావు, ఎవరో వీధి తలుపు కొడితే రాఘవరావే అనుకొని గబగబా వె్ళి తలుపు తీసింది రాజేశ్వరి. రండు రోజుఅకిందట వీధలో కనపడి పలకరించిన వెంకన క్‌ నవ్వుతూ. లోపలికొచ్చాడు __. “ఇచ్చితంగా మారిపోయినావే? మాజీ

రఠఅిగ నాయకమ్మ 885 బ౦గారవయ్యింది. మొన్న త్ముుమని యింటో దూరఠినావు నాకాడ కూడా డబ్బు లేదు కదాని వెళ్ళిపోయినాను. ఇదిగో । పది రూపాయలు తెచ్చినా ః ఉంచుకో” అలటూ నోటు ఆందించబోయాడు.

రాజేళ్వరి చాలా కోపం తెచ్చుకుని...” ఏవిటిది ? వెళ్ళండి బయటికి, మొన్న చెప్పలేదూ ఇప్పుడలా కుదరదనీ, పెళ్ళి చేసుకున్నాను. మొగుడూ కాపరం అన్నీ వున్నాయి నాకు? మా ఆయన వచ్చే వేళకూడా అయింది. వెళ్ళిపొండీ తొంపరగా” అని కంగారు పడింది.

“* ఏ ౨ట్రీ పెళ్ళి చేసుకున్నావా? నిజంగానే * ఎవడు చేసుకున్నాడు నిన్నూ 1... పోనీలే నీ ముగుడు చూడొచ్చాడా * పాత కాతావోణ్ణి కదా ? ఆ మాళం మొగిమాటం లేదా నీరు? నువ్విప్పుడు శానా అందంగా వున్నావు. సూగ్తానికి రెండు కళ్ళూ చాఆఅటంలేవనుకో” అంటూ దగ్గరికి వస్తూ వెకిలినవ్వు నవ్వాడు,

రాజేశ్వుత కంగామపడిపోమి “మీకు పుణ్యం వుంటుంది, నా మాట వినండి, మా ఆయున చూస్తే బాగుఠిడదు, వెళ్ళి పొండి” అసి (| బలిమాలింది.

“మరెప్పుడు రమ్మఠలటావూ రొ

న సిప్పుడా పృ త్తి బెయ్యటం లేవలడీ ! పూ రగా మానేశాను, టి దయపల్ల సుఖంగా కొపురం జేసుపంటున్నాను. నా మాట మర్చి వోలడి.”

“ట్బదేల మాట రాజమ్మా ? ఎంత మొగుడుంటే మాతం సాటు మాటు ఎవ్వారా లులడవ ? ఎవడో చేరదీసినంత మ్మాతాన సీతమ్మవారివై పోయావ... నీ మీద నా కంత మనసుంటో నీకేం తెలుసు ?... నువ్వు కాస్త దయతల్చాఆ మమ్మల్ని. ఎప్పుడు రమ్మల*టావో చెప్పు ఎల్లిపోతొను.”

రాఘవరావు ఎప్పుడొచ్చాడో రౌ దలగా లోపలి కొచ్చాడు.

వెలకన్న భయపడి -__- “ఎళాను రాజమ్మా చూసిపోదామని వన్చానంతే” ఆంటూ అంగలేసుకుంటూ రోడ్డు మీద పద్దాడు.

4౪]

86 అఅధథఢకారఅలి

బిక్కచళ్చిపోయి నించున్న రాజేశ గిరిని ఛళ్ళు ఛళ్ళున బెలసకాయలు వేసి, తలని గోడకేసి కొట్టి, శూలి పడటోయినదాన్ని, బూటు కాళ్ళతో తన్ని తన్ని కొంత కోపం తగ్గింతర్వాత వదిలి పెట్టాడు రాఘనరావుం నోరు పట్టని బూతులు తిట్టడల మొదలెట్టాడు --- “ఇదా నువ్వాడుతోన్న భాగోతల ? బజారు ఆలజనీ తీసుకొచ్చి సంసారంలో పెట్టాను. నీ కుక్క బుద్ధి ఎక్కడీకి పోతుందే 1... ఉల్లి మల్లి అవుతుందా అంటారు. నీ కేల పొయ్యే కాఆం? విశ్వాసం లేని ముండా ? నీ వెధవ్వేషాలు నేను కని పెట్టడం లేదనుకోకు .... ఆ మేస్టారుతో నీ సరనాలన్నీ నాకు తెలుసానే వున్నాయి. చదువు వెలగిబెట్టి పరీక్షలు రాస్తుంవట పరీక్షలు ఈ పూట నించి గుమ్మఠి కదులు చెపొను. ఎప్ఫుడెవడింటి కొసున్నాడో నాకు తెలియ దనుకోకు, వొళ్ళు బీరేసి, నీ రక్తం కళ్ళ చూస్తాను ఆని పెద్ద పెద్ద గావు కేకలేసి, తలుపులు తీసుకుని వీధిలో పడ్డాడు.

రాజేశ్వరి గులడెల్లోంచి ఏడుపు బయట పడలేదు. జుట్టు వూడిపోయి, బిట్టలు చెదిరిపోయి, గొజులు బడ్డరై, చేతుల నిండా చీరుకుని రక్తం వొచ్చి, బీకారిలా తయారయింది. బాలా'సపు మోకొళ్ళలో తల పెట్టుకునీ నేలమీదే కూర్చుంది. పిల్ల అలదరూ పాఠాలు చదువుకోవటల వఏినిపిసో౭ది. కా స్సేపటి కొక కురాడొచ్చాడు రాజేశ్వరిని పిలవటానికి. రాజేశ్వరి లేచి, తలా బట్టలు సర్దుకుని ....*నాకు నోంట్లో బాగోలేదని చెప్పు బొబూ అని కు రాణ్ణీ పంపి తలుపులు వేసింది. పెరట్టోకి పోయి మొహళఠఅ చేళులూ కడుక్కుంది గాజు పెళకులన్నీ ఏరి పారేసింది తల నొప్పితో పడుకుంది.

అమెకి రాఘవరావుమీద కోపల రాలేదు. తన ఖర్మ కొద్దీ పరిస్థితు అన్నీ ఆలా జరుగుతున్నాయి. అయినా రొజేశ్వరికి చాలా దిగులుగా వుంది పూర్వుల ఎప్పుడూ ఎవ్వరూ అమమీద అలత దౌర్జన్యం చెయ్యలేదు. ఇలాలటి పె త్తనం చూపించలేదు. ఎంత నీచంగా (బతికినా. అందులో గూడా స్వాతం త్యల వులదేది. ఇప్పటి దిగుళ్ళుః భయాలూ, చెయ్యని నేరాలూ... ఏవీ వుండేవి కావు. అన్నింటినీ మించి రాఘవరావు తనని అను మానించపిం రాజేశ నరికి దొలా కస్టలగా వుంది తనని నమ్మితే యిలాలటి

రశిగనాయకమ్మ ఫర

గొడవ లెందకొసాయి ? తనేం చేసిందని ఆంత కోపం ? రాజే? రి దిగులు పడ.తూ కూర్చుంది,

రాఘవరావు కోపంగా యింటోలచి పోయి సోయి బీచిలో కూర్చు న్నాడు ఒక్కడూ. అతనికి జీవితంమీద చాలా రోతగా వుంది. రాజేశ్వరి యిళత దగాచేసి చాటుమాటు వ్యవవోరాలు నడుపుతుందని అత నెప్తుడూ అనుకోలేదు. చెడిపోయిలదాన్ని చేసుకున షళదుకు మనస్ఫూ ర్రిగా విచా రిలచాడు. ఇలిటీికి పోబుద్ధి పుట్టక రాత్రి పదకొండు గంటల వరకూ అలాగే కూర్చున్నాడు పశ్చాతాప పడుతూ.

ఇంకో మగాడితో వీచిలోకొచ్చి, ఆతని దారిన అతను పోగానే వంటరిగా నడిచి వస్తోన్న ఒక ఆడమనిషి రాఘవరావును చూచి దగ్గిక కొచ్చింది. నవ్వుతూ భుజం మీద చెయ్యివేసి మొహఆఅ మీదికి చూసింది. రాఘవరావు ఆ మనిషి వాలకం కని పెట్టి, కొంచెం నవ్వాడు, _- *మా యిళ్ళిచుగో : రాండి అని చెయ్యి పట్టుకుంది. రాఘవరావు మాట్లాతకుండా లేదాడు. ఆ మనిషి వెంట వెళ్ళి గడిాలో దూరి...జేబులో వున్న అర్ధ రూపాయి యిచ్చి బయటికి వచ్చాడు. సారా దుకాణంలో ఆతనికి పద్దు వుంది. అది చూచుకుని యింటికి పోదామని నడక సాగంచాడు,

రాజ్లేశ ంరి అన్న౦ తినకుండా ఆతనికోసఠి ఎదురు చూసోలది. చాలా ఆలస్యంగా వచ్చాడు రాఘవరావు, తాగివున్నాడు. రాజేశ్వరిని పలకరించ కుండా, అన్నల తీనకులడా పడుకున్నాడు. రాజేశ్వరి కూడా అన్నం తినలేదు. ఆమె రాఘవరావుతో మాట్లాడకుండా ఒక్క రోజు కూడా ఉండ లేదు. అఆతనెంత కోపంగా వున్న రోజునైనా దగ్గిర పడుకోకుండా ఉలడ లేదు, దగ్గిరికి వె శనే అతను తొండరగా కోపల మర్చిపోతాడు. అయినా రాజేశ్వరికి మొగుడి దగ్గిరికి వెళ్ళటానికి ధైర్యల లేదు. చాపమీద పడుకుంది బాఅసేపు, అమెకి నిద రావటంలేదు. తనేవీ తప్పు చెయ్యలేదని మొగుడికి చెప్పాలని వుంది. అతను నిద పోతుంటే నెమ్మదిగా వెళ్ళి కాళ్ళ దగ్గిర కూర్చుంది. ఆతనికి మెలకువ వచ్చేసరికి ఆమె కాళ్ళ దగ్గిర తఅ పెట్టుకుని ఏడుస్తోంది. ఆతను తృళ్ళిపడి లేచాడు, రాజేశ్వరి అతని పాదాల పట్టు

$66 ఆలధకారఠఅలో

కుంది---గ*నన్ను నమ్మండి. నేనే పాపమూ ఎరుగను, మీ పాదాలమీద

ఒట్టు. మిమ్మల్ని మోసం చేస్తే నా కళ్ళు పోతాయి” అని ఏడ్చింది. అప్పటికి రాఘవరావుకి కొంచెల జాలి వేసిలది--”వాడు నీకు

డబ్బివ్వటలి లేదూ *” అన్నాడు కోపంగా.

“ఇవ్వటోయాడు. వెళ్ళిపొమ్మని కోపలగా చెప్పాను. అసలు మీరనుకునే తలుపులు తీళాను. చొరవగా లోపలికి వచ్చేశాడు. పూర్వుల వృత్తి చేసుకునేదాన్నే కదా? తెలిసిన వాళ్ళిక్కడైనా పలకరిసారు. అయినా నాకా బతుకంటే రోతపు ధ్రేకదా మిమ్మల్ని పెళ్ళి జేసుకోటానికి వొప్పుకున్నాను, నా కదే యిష్టమైతే మీతో వుంటానా * నా మీద మీ కెందు కిలత కోపం చెప్పండి *...నా కెవరున్నారు. మిమ్మల్ని నమ్ముకోక నే నెక్కడికి పోతాను $ో అంది దీనంగా. కన్నీళ్ళతో చెంపలు తడిళాయి. మనిష్‌ ఎలతో అమాయకలగా వుంది.

రాజేశ్వరిని బాగా నమ్మబుద్ధి వేసింది రాఘవరావు కా డణంలో. జా మరి నువ్వెందుకు మాట్లాడలేదు కో అన్నాడు.

పీల్‌ మాట్లాడను * చెప్పినా మీకు నమ్మరు" అందీ

కన్య గ్రేల్రే ఇంకెప్పుడూ అలాంటి వెధవల్ని గుమ్మం ఎక్కనివ్వకు" అంటూ రాజేశ్వరి దెలపలు తుడిచి దగ్గిరికి తీసుకుని పడుకున్నాడు. రాజేశ రి మనసులో బాధంతా పోయింది. సంసారం అన ఇ తరువాత కష్టాలు కూడా వస్తాయనిపించింది. భ ర్త కోసల ఎన్ని కష్టాఅయినా భరిస్తా ననుకులది.

మీరు నన్ను నమ్మితే చాలు, నేను [బతికినన్నాళ్ళు మీ పాదాల దగ్గిరే పగివుళలటాను” అలది రాజేశ్వరి థ్‌ క్రిగా విళా_సంగా, రాఘవరావు చాలా గర్వపర్డాడు. చాలా మోటుగా కొట్టినలదుకు కొలచెం సిగ్గుపడి... బుజ్జగిలచాడు. రాజేశ్వరి యింకో సంతోషల కలిగించే కబురు కూడా చెప్పింది. తనకి కడుపని అనుమానంగా వుంది. రాజేశ్వరికి కడుపులు రావటఠ కొత్త కాకపోయినా.--ఈసారి చాలా కొత్తగానే వుంది. కడుపు వచ్చినందుకు దిగులు పడక్కర్ధెదు. ఆది పోగొట్టుకునే మార్గాలు వెత కక్క ర్ధైదు. తన కడుపులో ఉన్న బిడ్డకి తల్మడి ఎవరో తెలియని దౌర్భా

రోఆగనాయక మ్మ క్రిర్రఫి

గ్యతి లేదు, ఈ గర్భానికీ చాలా పవ్మితమైన స్రానం వులది, కూతుర్నో కొడుకునో కని పెంచుకోవడల అంటే ఆమెకి చెప్పలేనంత ఆనందంగా వుంది --- “మీకు కొడుకు కొవాలా ? కూతురు కావాలా ఆఅంధి సిగు పడుతూ. ల

రాఘవరావు అర్ధం చేనుకుని బోలా. ఆనందపడ్డాడు. గర్వపడ్డొడు. ఎ “నిజచునా + అన్నాడు. “నాకు కొడుకే కావాలి. కూతుర్ని కన్నా వలటే వొదిలేసాను” అఫ్‌ బెదిరించాడు. ఇద్దరూ మిగలిన రాత్రి నడ పోకులడా పెళ్ళినాటి కబుర్లు చెప్పుకున్నారు.

బీవితం ఎంతో చిత మెనది, చితమైనదనికూడా నిర్వచిం చలేనిథి,

న్‌ు నా త

రాఘవరావు తన ఉట్యోగానికి తనే రాజీనామా ఇచ్చి తప్పుకోవాల్పిన పరిస్థితి వచ్చింది. అతను మెటిక్యులేషన్‌ పేసవ్వకుండానే దొంగ సర్టిఫికెట్‌ పుట్టించుకుని వుటో గగ సంపాయించుకున్న సంగతి ఆథవీసులో కొంతమంటికి తెలుసు. ఆమిునా అతను అలదరితోటీ మంచిగానే వుండడంజేత ఏడె3మీ దెళ్ళు నిర్విచారంగా గడిచిపోయాయి. ఇక తననెవ్యరూ ఏమీ చెయ్యలెరన్న ధీమా ఏర్పగిపోయిల దతనికి. డబ్బు ఆశ కూడా ఎక్కువైంది. తన స్వంత ఖర్చుకీ, సంసార ఖర్చుకీ లోటులేకుండో, రెండు చేతులా సంపాదించి నీఅవ. చెయ్యాలనే తాష్మతయం పుట్టింది. తనకు రాపఆసినచాట నిర్చాషణ్యంగా డ్‌బ్బు తీసుకున్సీ తను ఇవువఅసిన వాళ్ళకి, కాస్తో కూసో ఇచ్చి వదిలించు కోవడం |పాఠరలభించాడు. అతనిమీద కోపంగా వున్న తోటి గుమాసా రాఘ వరావు ఘర్షణపడ్డ కఠ్యటార్ట రుతో లాలోవీపడి, డబ్బుతీసుకుని ఏ జ45 సర్టిఫి 'కెట్టు రహస్య బయట పెట్టాడు ఎట చీసీ అంతు చూసాను” ఆని కలటా క్షర్‌ బెదిరించినప్పుడు రాఘవరావు జంకలేదు. తనకు లాటోయ (ప్రమాదం గుకిలచి అలోచీంచనే లేదు. అతని విలు ఇంకొ 'పెళడింగటోనే పడేసి వుం చాడు, కల్యటాక్షర్‌ తన పలుకుబడినఠితా ఉపయోగించి రాఘవరావు వుద్యో గం వూడదీమిలజే [ప్రయత్నాలు జోరుగా చేళాడు.

అ వార గాఘవరావు దగ్గిరికి అతనిమీద కోపంగా వున్న గుషూ: పాయే మోసుకొచ్చాడు. “కొంపలు మునిగిపోతున్నాయి గురూ --- నీ స్టా

890 ఆఅఆధకార ౪

ఫికెట్‌ రహస్యం ఎలా ససిగట్టాడో చలమయ్య £ నీ మీద పోలీసు శిపోర్టు చేశాడు" అని చల్లగా చెప్పాడు. రాఘవరావు వాడలిపోయి ఎం చెయ్యాలో తోచక తెలిసిన వాళ్ళని సఅహాలడిగాడు.

*జజికీలవీ జరిగితే దొంగ స ర్రిఫికెట్‌ సంగతి బయటపడిపోక తప్పదు జయిలు కెళ్ళకా తప్పదు, నువ్వై ఉటో్యోగింలోంచి తవుకోవడం మంచిది. తర్వాత జరిగేది తరా గ్పత్‌ చూసుకోవచ్చు” య్‌సి చెప్పారు. రాఘవరాన్స్న చలడు రోజులు చటపటాము9చి, పరిస్థి తులు ఏషమిళలచిపోతాయనే ఛభయంతో ఉటోోగెలలోఅచి తప్యుపన్నాడు. కొంత డబ్బుకూడా ఇర్చు పెట్టి జెయిలు తప్పించుకో వాల్చి వచ్చింది. ఆంత హటాత్సంఘటనతో రాఘవకావ్వు ఎన్నడూ ఎరిగనంతగా ఆధ్రైర్య పడిపోయాడు. అతని చేతిలో చిల్లి కానీలేదు. పైగొ ఇదారు నలదల వరకూ అస్పులున్నాయి. వరసగా వారంరోజులు తాగటానికి డబ్బుల్లేక వెరె త్రిపోయాడు. ఇంట్లో వీయ్యంలేవు. ఏ సరుకులూ లేవు, ఎప్పటి కప్పుడు పదులూ ఇరవై లూ అందుతోంటే హుషారుగా గడిచిన జీఏ తం ఓక్క సొరి సంభించిపోయిళది. నఠ తిరక్కుండా దర్శిదం తొండ నించిఠిది. ఇంట్లో గిన్నెలూ, చెరిబులూ అన్నీ అమ్మేళారు. మఠ€చళఅ అమ్మె కారు. రాజేశ్వరికి మూడోనేఅ నిండింది. చదువు మానేసెంది. దిగుళ్ళు ఎక్కు

రాఘవరావు సారా కొట్టు దగ్గిర ఒక ఛోటా వబిణినెస్‌మున్‌తో పరిచ యం ఆముంది. అతనిపేచ సత్యన్నారాయణ. చిన్న చిన్న కం[టాక్టులు కూడా చేయిస్తూ వృంటాడు. అతనికొక నమ్మకమైన మనిష కావాలని ఆలో చిస్తున్నాడు, " అలాలటి మనిషి వొరికితే పూ ర్తిగా బిజినెస్‌ మానుకుని కాల్మటా కులు చేసుకోవాలనే వుదశ్యం వుంది. పెట్టుబుడ లలా అతనే పెట్టుకు టాడు. కం టాక్టులు సంసాదిలఅచుకోగఅ పలుకుబడి వందగానీ, పెద్ద ఎత్తున చేయించే సామర్హ్యంలేదు. అతను మనిషి కోసం ఆలోచిస్తున్నాడని, యిష్ట మైతే పెట్టుకుని, లాభాల్లో కొలత వాటా కూడా ఇస్తాడని రాఘవరావుకీ తెలిసింది, ఎలాగైనా అతన్ని మళఈచి చేసుకుని ఆతని కఠ టాక్టుల్లో మెనేజీ మెఠలటు సం పాదిసే బావుళటుందని రాఘవరావుకి చాలా సట్టుదలగా నుంది, సత్యన్నారాయణతో పరిచయం బాగా 'పెలచుకున్మి రెండు మూడుసార్లు

రశళగనూయకమ్మ గ్ర] యింటికి తీసుకొచ్చి, (బొందీ పార్టీ చేశాడు. హోటల్నించి పలావ్‌ తెప్పిల చాడు, అతన్ని చాలా ఆనలద పెట్టాడు. తాను చాలా మళిచివాడుగా కనిపిం చాఅనీ తాషతయ పడ్డాడు. సత్యన్నారాయణ రాదేశ ౧రిని గురిలచి కర్ణాక రగా విన్నాడు, ఆమెను చూస్తే ఆరసికి మతిపోయిలది. ఎంత అందమైన ఆడదీ అనుకున్నాడు, ఎంత చెడిపోయినా --- ఇలాంటిదాన్ని పెళ్ళిచేసుకోవటల తప్పు లేదసపించింది. రాఘపరావు లేనప్పుడు రెండు మూడుసార్లు వెళ్ళి వూరికే కూర్చుని రాజేశ్వరిని ఎగాదిగా చూసి వచ్చాడు. రాజేశ్వరి అనుమా నించి మొగుడితో చెప్టామా * అనుకులది. ఆయ నసలే చికాకుల్లో వున్నారు. ఇప్పు డీ కొత్త గొడవ లెందుకని వూరుకుంది.

“రాఘపరావ్సని పెళ్ళిళ్ళ పలతులు వడల్లేదు. వారం రోజుల కోసారి కనపడీ హెచ్చరిస్తోనే వున్నాడు. పదివేల కట్నం, రేడియో, "సైకిలూ, పుంగ రాలూ ,4..” అని లిస్లు చదువుతున్నాడు, “మొగాడికేం తప్పు? ఇద్దర్నీ ఏలుకో” అని సుళువు మార్గం చూపిలిచాడు. రాఘవరావు యిదివరకులాగి తీరస్కరించళేకపోయాడు..___. ఆలోచించి చెపాలెండొ అన్నాడు, ఆ సెళ్ళి జేసుశోవటలఅ అతనికి చాలా మంచిమార్గలలా కనిపిస్తోంది. అగ్నిసాక్షగా పెళ్ళాడిన భార్యలులడగా, రెండో పెళ్ళి చేసుకు తిరుగుతున్న మహా మవాో వాళ్ళని అతనెరుగును. తనెంత మళగళసూ తల కడిలే మాతం, చెడిపోయి వృత్తి చేసుకుంటూ (బతికిన ఆడది భార్య అపుతుందా ? ఈ అడ్డు లేకపోతే తను పెద్ద కట్నం తీసుకుని మంచి కుటుంబలలో పిల్లని 'పెళ్ళిచేసుకునే వాడు కదా 1... ఇస్పుడు మాతం రాజేశ్వరి కేల లోపం పస్తుంది * కూడూ, గుర్డా ఇవగకపోడు. పోనీ పంతులుగారు చెప్పినట్టు ఇద్దరూ వుంటారు, ఆ మాట రాజేశ్వరి కెలా చెప్పాలా అని అతను రెండు రోజుఅనించీ తటపటాయిస్తు న్నాడు"?

ఆ రోజు మధ్యాహ్నఠి రాజేళ ౧రి ఒక్క-తీ వుండగా నత్యన్నారాయణ వచ్చాడు, గదిలో కూర్చుని మలచి నీళ్ళడిగాడు. రాజేశ్వరి తీసి కెళ్ళింది. చెయ్యి పట్టుకుని నవ్వాడు [ రాజేశ్వరి చాలా రోజులసిలబీ అతని ధోరణి కసిపెడుతోనే వుంది. ఏసు ఆనకుంగె చెయ్యి వొదిలించుకోబోయిందిం

వలల అతథఢధకారలలో

“రాఘవరావు నాకు బాగా స్నేహితుడు, ఈ సలగతి తెలిసినా అత నేవీ అనుకోడు.” అంటూ జేబులో డబ్బులోలచి కొంత డబు ఎతీసి ఇన్వ టోయాడుం

రాజేశ 6రీ తఆ ఆడ్గంగొ తీప్పి ---- “ఆయన ఇంట్లో లేనప్పుడు ప్పి రెప్పుడూ రాకండీో*ో అని పెరట్లో క్రి వెళ్ళిపోయిలది.

సత్యన్నారాయణ లేచి వీధిలోకి పోయాడు.

ఇంకొ చెప్పక పోతే విషయ ముదురుతుందని ఆ రాతి రాఘవ రావుతో చెప్పేసింది రాటేశ 36 ఆ సత్యఠల గురించి నాకు చాలా అనుమా నంగా వుందలడీ ! ఇందాక మంచినీళ్ళడిగి చెయ్యి పట్టుకున్నారు.”

రాఘవరావు ఆశ్చర్యపడి “ఎప్పడొచ్చాడూ 9 ఎంత సేపు కూర్చు న్నాడూ 1... ఆసలేవన్నాడు *” అని తర్కించి ,... అడిగి అడిగి తెలుసు కున్నాడు, ఆతసికి కోపం రాకపోవటం చూస్తే రాజేళ్వరి తెల్లబోయిలది.

*(-తనితో చెడ్డ తెచ్చుకులటే లాభల లేదు, అతనే యిప్పుడు కాస్త (బతుకుదెగువు చూపించ/అడు. ఏవో చూసీ చూడనట్టూరుకో వాలి” అన్నాడు రాజేశ్వరికి నచ్చచెప్పే ధోరణితో.

ఉద్యోగం పోయిన రెండు నెల్లనిలవీ రాఘవరావు డబ్బుకెంత బాధ పడుతున్నాడో అతనికే తెలుసు. శీకాటవాంభ నె౯ాగో అణుచుకోగలడుగానీ బల (బొందీ, సారా ఎంత చౌకబారుదైనా సరే, రుచి చూడకపోజే మనసు నిలుపుకోలేడు. అప్పుకోసలి తిరగటం వృధా (ప్రయాస అని తేలిపోయిలది. ఇలిట్లో అన్ని సొమాన్లూ అము శకున్నారు. అమ్మటాని కింకేంలేదు, రాబేశ గరి తప్ప. ఆ వూహకి అతని మనసు కొంత బాధపడింది, జంకిలది,

త ప్పేములది ? పెద్దవాళ్ళతో, మలంచివాళ్ళతో వె ఏల టోయమిలంది"? తను మాతం రిక్షావాళ్ళదగ్గిరికి జట్కా. వాళ్ళదగ్గిరికి పంపిసాడా ? సత్య న్నారాయణ కిన్టమయితే.-ఇలాంటి పరిస్థితుల్లో ఎంతై నా ఆదుకుంటాడు. ఆతనికి రాజేశ గరిమీద మనసులటే ఇక కావలసిలదేమిటి ? బుజ్జగిస్తూ అన్నాడు రాజేశ 6రతో-మన పరిస్థితి చూస్తే ఏ పూట కాపూటళకే పస్తుల్తావుంది. ఇలాలటి పరిస్థితుల్లో పిల్లలు మాతల ఎందుకూ ? ఇదివరక్షు నువ్వేటో మలదు వేసుకునే దానివేగా 1... ఆలాలటిది వేసుకోరాదూ + నువ్వూ ఆలోచించు అన్నాడు,

ర ళఅగనాయక మ్మ వీ0ట

రాజేశ్వరి నిర్హాంతపోయింది. వ్‌మీ అర్ధంకానట్లు ఆఅయోామయలగా చూసితిదిం

*రోబులు బావుంటే ఎంతమళందినై నా కనీ పెంచుకోవచ్చు. నాకు మాతం పిల్లలమీచ [పేమ లేదనుకుంటున్నావా * ఈమధ్య సదుపాయం లేక నీ ఆరోగ్యం కూడా బాగున్నట్టులేదు. ” అన్నాడు,

“ఫ్‌ |, అలా అనకండీ । అవేల మాటలూ ఇంత కాలానికి కదా ఈ అదృష్టల అని నేనెంతో మురిసిపోతున్నాను. అసలు నా కెప్పుడూ కడుపు పోగొట్టుకోవటం ఇష్టల ఉండేదికాదు. దిక్కూ మొక్కూలేని పరిస్థి తుల్లో పిల్లల్ని కినిమాాతఠ ఏల చెయ్యాలని గుండె రాయిచేసుకునే దాన్ని. వ్‌ బెంగమూలాన్నే చచ్చే జద్బు పడేదాన్ని, ఎందుకండీ ఇలాంటి మాట అంటున్నారూ !....కొడుకు కావాలని మరు మాతం సరదాపడలేదూ 1. అన్నింటికీ భగవలతుడే చూసాడండీ మనల్ని, స్ట

“*ఖభగవంతుడెలా చూస్తాడు | సీ పిచ్చిగాని, డబ్బులేక మనంి బాధ పడుతోంటే ఒక రూపాయిళతెచ్చి అందిస్తాడా ర్థ్‌ల

“* అందించక్‌ పోయినా,.*.ఏటవో ఒర విధంగా మనకు ఆంలదెలాగ

"అదైనా మనం అర్ధ జేసుకోవూలి కదా *...ఇలాలటీ కన్టకాలలలో సత్యన్నారాయణలాంటి వొణ్ణీ మనకి చూపించాడు, ఆతన్ని మచ్చిక శజేసు కుంటే..-నీ చేతుల్లోనే ఉంది మరి.”

ఆ |, ఆయనమీద నేనేం కోపం పెట్టుకోలేవలడీ ఖో

“ఎప్పుడు వచ్చినా మర్యాదగా పలకరించు”

“మర్నాడు మధ్యాహ్నల రాఘవరావు చొలొ [పయత్నాలుళేసి ఉదలిళి ఏనో మ్మాతలు తీసుకొచ్చాడు. రాజేశ్వరికిచ్చి వేసుకోమన్నాడు.

"ఎందుకూ *ొ అంది తెల్లటో తూ.

“రాతి చెప్పలేదూ కిటి అన్నాడు చిరారుపడుతూ,

50]

ఫ్‌ల0ి4 ఆలంధకారఅలో

ో* ఏలిట్రీ *ొ అంది భయంగా...

“నీ | పాణాలేం పోవుగానీ వేసుకులదూ ! ఇప్పుగప్పుడే నాకు పిల్లి లిష్టంలేదు. పెద్దవాళ్ళం అమికే.తినో తినకో పడుకుంటాం, నీకు పురుడూ పుణ్య ఎలా గడుస్తులదనుకున్నావు లి

రాఘవళావుని చూసే భయంకరంగా కొత్త చూపుల్లో కనపడ్డాడు ఆకని మొహంలో దయాదాక్షిణ్యాలు లేవు. అతని తీరు చూస్తులటే ఏ తశణలలో ఆయినా తననికూడా చల పేస్తాడేమో అన్నంత ఆఅనుమానఠ పుట్టింది రాజేశ్వరికి. గజగజ వణుకుతూ... ఏడుస్తూ---రాఘవరావు కాళ్ళ మీదపడి పాదాలు చేతులతో పట్టుకుంది... "నన్నిఠకా అలాంటి పాపపు పనులు చెయ్యమనకండి. ఈ చెడ్దమీద నా _పాణాలన్నీ పెట్టుకున్నాను. నన్ను పోషించలేకపోతే ఇంత విషం తెచ్చి ఇవ్వండి. సంతోషంగా మిలిగే సాను, మీ పాదాల సొక్షగా చెప్తున్నాను. మీరెందుకో మారిపోతున్నారు, నన్ను చూసే అసహి్యించుకుంటున్నారు నాకు బతకాఆని కూడా లేదు,” ఆని ఏడ్చింది.

రాఘవరావు చిరాకుపడి బయటికి వెళ్ళిపోయాడు. ఆ సాయల[ తల చీకటి పడేవేళకి.... సత్యన్నారాయణని తీసుకువచ్చాడు. ఇంటికి విస్కీ సీసా మాంసలకూరా తెచ్చుకున్నాడు. రాజేశ్వరిని కూడా పిల్చాడు రాఘవ రావు, వచ్చి రాఘవరావు పక్కన కూర్చులది చాపమీద, రాఘవరావూ, సత్యన్నారాయణా, సీసాలోది తాగుతూ, కూరతింటూ, నవ్వుతూ పేలూ, రాజేళ్వరిని తాగమని బలవంతం చెయ్యటం మెదలెట్టారు.

రాజేశ 3రికి పెళ్ళ్గయిల తర్వాత పూ రిగొ ఆలవాటు తప్పిపోయిలడది వద్దన్నా వినరని కొలచెల తాగింది. తాగుడుతో ఓ గింట కాఆఅక్షిపం జేసి రాఘవరావు తూలుతూ వీధిలో కెళ్గిపోయాడు. సత్యన్నారాయణ వీధి తలుపు గడియపెట్టాడు. రాజేశ్వరి తెలటోతులటే దగ్గిరకొచ్చి నవ్వుతూ కొవలించుకో బోయాడు. రాజేశ్వరి మొహఆఠ చిట్లీలంచుకుని లేచి వెళ్ళ బోయింది---“ఇంకా ఎందుకలత సిగ్గూ? నీ మొగుడికన్నీ తెలుసు,

రఠలఅగినాయక మ్మ శ95 నన్నింట్లో పెట్టి బయటికెందకు పోయా డనుకున్నావూ శింంనా దగ్గిర ఇరవై రూపాయలు తీసుకున్నాడు.”

రాజేళ గరి నమ్మ లేనంత అశ ఏర్యపోయింది. ఆఅసవ్యాంతో, కోపంతో, వీదరించుకుంటూ దూరంగా వెళ్ళి నించుంది... అదంతా నాకు తెలీదుం మీడబ్బు మీకిచ్చేస్తారు. ఆయన చేతిలో ఉన్నప్పుడు తప్పకుండా యిచ్చే స్తారు. ముందు మీరు వెళ్ళిపోండి. మీరు కట్టుకున్న భార్యలేదూ ః పరువుగా బతికే ఆడదానిషీద మీకెందు కింత మోజు? మీ భార్యని ఎవరైనా పిలిసే ఎలా ఉంటుంది మీకు *”

“నోష్క్మయ్‌ ?నా భార్యా నువ్వూ ఒక టేనన్నమాట. నీ సలిగితలతా నాకు తెలియదనుకోకు”.- వెటకారంగా నవ్వాడు.

“తెలిసే తెలిసించిలెండి. నా కిష్టమైనప్పుడు చేశాను. ఇష్టం లేకపోతే మానేస్తాను. నన్ను కొనేసినట్టు మాట్లాడతా రేమిటి 1”

“స గర్రే ? ఆదేవిటో అతన్నే అడుగుతాను.” అంటూ కోపంగా తలు పులు తీసుకుని వ్ళెపోయాడు,

రాజేళ ఏరి ఏడుసులటే రాఘవరావు రొ దలగా తూలుతూ వచ్చాడు" “ఎప్పుడూ. = .ఏడుపు 4, ఏడుపు ఏడుస్తావెందుకే అంజ అంటూ మిది మీది కొచ్చాడు.

రాజేశ్వరి కళ్ళు తుడుచుకుని మాట్లాడకుండా నిలబడింది.

“ఆతన్ని నానామాట అన్నావట | నీకెంత పొగరొచ్చిలదే 1” అని 'ఫెడీమని రంపకాయ వేళాడు. రాజేశ్వరికి రాఘవరావు మీద భరించలేనలత అసహ్యలఠ వేసింది. తొణక్కుండా చూసింది. “నేనేము అనలేదు. నా కీష్టల లేదు పొమ్మన్నాను.”

“పలి ఎలదుకిన్టంలేదు శి హఠాత్తుగా ఎప్పుడు పతి వతవై పోయావు

“నే నెప్పడూ పతి వతనే. ఈ పతివతలంతా నా కన్నా గొప్ప వాశళ్ళేంకారు. ఉల్లి మల్లి అవుతుందా ? అన్నది మీరే “ప్రతి వతవయ్యావా” ఆని వెక్కిరిస్తోందీ కర్తే నన్ను మళ్ళీ ఆ బురదలోకి లాగాలని మీకింత కసెందుకు *” రాఘవరావు హఠాత్తుగా పద్దతి మార్చాడు,

శం అఆఅధఢకారఅలో

“శేతిలో చిల్లి కానీ లేదు. నన్నేల చెయ్యమంటావు! మనం బతకడం ఎలాగ ? ఏటో ఒకదారి చూసుకోకపోతే రోజులలా గిడుస్తాయి 1!”

*ప్టీ, ఇదేనా మీ గొపృుంతానూ ? బతకాలలటే. మీకింకో దారే ఉండదా *+ సారా మానెయ్యండీ, పేకాట మానెయ్యండి, సిగలెట్లూ, కిశ్ళీలు- అన్నీ మానెయ్యలడి. నేను నాలుగిళ్ళలో ఛాకిరీజేసి మిమ్మల్ని పోనిసాను. లేకపోతే పదండి కూలిపనికి పోదాం.” ఆంది రాజేశ్వరి ఆవేశలగా.

రాఘవరావు దీనంగా చూనాడు...”నువ్వు తేలిగ్గా చేపే నశోవ్‌ రాజ్యం 1 గాలి పీళ్చకపోతే ఎలా గుంటుంటో ,...సారా మానేస్తే. అలా గులటుంది నాకు కూలిపన్సి పాళిపనీ చేసుకు బతకొలంటే రోజులు గడు సాయా+ నా మాట విను. సత్యన్నారాయణ నచ్చకపోతే వాడి తాత లాలటీ వోణి తీసుకొస్తాను. ఇంతకన్నా మంచిదారి నాకు కనపళ్ళీదు, నా కోస చన్నా ఒప్పుకో” అన్నాడు జాలిపుస్టైలాగ,

రాజేశ్వరి కెంత జాలివేసినా.... అతని మాటలు వినదల్పుకోలేదు. నీతిగా, పెద్దింటి ఇల్లాళ్యాగా [బతకాలనే వాఠభధ అమె నెంతోకాఅఆ నించి ఖీర్రించి ఉంది. భాగా చదువుకుని, ఏదైనా పరీక్షకి కట్టి నలుగురి ఫిల్లలకి చెదువైనా చెప్పుకు బతకాలని తపనగా ఉంది. అన్నిటినీ మించి. తనని నమ్మీ9చి మోసం చేసోన్న రాఘవరావు: దౌర్హన్యాణకి తొంగటతల ఆమె కెలంతమ్మాతఠ ఇష్షంలేదు. అతన్ని చూస్తే ఆమెకెంతో దుఃఖం వచ్చింది. +*= మీరెందుకింత మారిపోయారు । మనల నుఖంగా కాపరం. చేసు కుఠదొ మని చెప్పి తీసుకొచ్చారు. అప్పుడు నాకు చెప్పిన మాటఅన్నీ ఒక్క సారి జ్ఞాపకం చేసుకోండి మీరు నన్నెంత దయగా చూశారో. నేనెంత ఆనలద పడ్డానో, = ఓక్క-సారి ఆలోచించుకోండి...” అని క ళ్ళ నసీఖ్ళ పెట్టుకుంది.

“అబ్బబ్బ :,..ఏవిటీ గోల 1 ఎడుపు... ! నేను చచ్చినట్లు శోకా ల₹డతావెంధుకంట +*.___.నాకు కస్టం వచ్చినప్పుడు నువ్వు తబు గ సంపాదిస్తే తప్పేముంది? ఎవడి తాతసౌమ్ము తింటూ కూర్చుంటావు 1...ఇదీగో

రళఅగనాయక నమ్ము ఫ్ర0?

మళ్ళీ చెపున్నాను. నా కీష్ట మొచ్చినవాణ్ణి తీసుకొస్తాను. ఐదో పదో పుచ్చు కుంటాను. ఇంత సేపు నెమ్మదిగా చెప్పానని బెట్టు చేస్తున్నావు ఆచేం కుదరదు, ”

రాజేళ [రి నిర్ణక్ష్యలగా, వెటకారలగా చూసింది.” సానిదాన్ని సలసార్ని చేస్తానని గొప్పలు చెప్పడం, మళ్ళొ సానిదాన్ని చెయ్యటానికేనా? ఈ మాతం బేరాలు తీసుకురావటానికి అప్పలకొలడ లేడూ? నాకు వృత్తి కేసుకోవటల తప్పకిపోతే --ఈ మొగుడూ, ఈ పెతనం, ఈ బూతులూ, ఈ తన్నులూ, ఈ గోలంతా ఎందుకూ ?...నా దారిన నే స్వేచ్చగా [బతకిలేనూ కో

“ఆయితే పో। అడ్దవైన వెధవ దగ్గిరా పడుకున్న “అంజ"కి పెద బెక్కాచ్చింది. నిన్ను పెళ్ళి చేసుకుని, ఇల్లూ వాకిలీ ఏర్పరిచానన్న విళ్ళాస మన్నా లేదేల నీకు*ొ

“*ఇలాఠిటి ఇల్లూ వాకిలీ నాకూ ఉంది. ఇలాంటి మొగుళ్ళు వంద మంది ఉన్నారు. మీ పద విశ్వాసం, గొరవం, ఆసహ్యం, రోతా_.ఆన్నీ ఉన్నాయి. ఇంకా ఈ మంగళస్తూ తాలు ఎందుకు నా వె. ళో అంటూ యెళ్ళోలచి గిల్లు మంగళసూ తాలు తీసి రాఘవరావు కాళ [1 దగ్గిరికి విసిరీ వె రె త్రినట్టు వీధిలోకి పరిగెత్తింది రాజేశ్వరి.

రోడ్డు మీదకొచ్చి అటూ ఇటూ చూసీ భయలతో ఆగిపోయింది. పార్వతమ్మ గారింట్లో లైటు వెలుగుతోలది. అటు పరిగె త్రి గుమ్మ లో కెళ్ళి తలుపు కొట్టింది. పార్వతమ్మ తలుపు తియ్యగానే రాజేశ్వరి చొర వగా లోపలికి జొరబడి*.."అమ్మా ఈరాతి కాస్సేపు మీ ఇంట్లో పడు కులటాను* చీకట్నే లేచి వెగ్గిపోతాను. మా ఆయన వస్తే చెప్పకండొ ఇని 1పాధేయపడింది.

పార్వతమ్మ కేవీ అక్హంగాక, కుతూహలఅ పట్టలేక...” ఏమైందీ 1 దెబ్బలాడుకున్నారా ! ఎక్కడికి పోతావూ * ఆసలేవ్చెందీ*” అని ఎగాదిగా చూసింది.

$056 అఆ౩౦ధకారలలో

రాజేశ్వరికి ఇష్టంలేకపోయిన్నా శప్పిం లేవమ్మా ? ఆంతానా ఖర్మ [| నా ఖర్మ ! నా దార్ని నేను పోతున్నానో అంది గొణుక్కుంటూ.

“పివై లదల టే చెప్పవేం ? ంం అమిునా ఈ తాగుటోతువాడు నిన్నేం నిర్వాకం చెస్తాడన్లి వచ్చావూ ? నిక్షేపంలా నీవు ల్సి నువ్వు చేసు కోక. కలటికి నచ్చిన మొగాొడీ దగ్గరికీ పోవచ్చు. మళ్ళా అందులోకే పోతావా *ో

“ఎవరే అదీ * ఆంటూ పడక గదిలోంచి అడిగాడు పార్వతమ్మ మొగుడు.

ఆఫ్బూ ఇంట్లో కుదరదు. మా ఆయన కేకలేస్తారు. ఇంకెక్కడైనా చూసుకో” అంది పార్వతమ్మ మొహం చిట్లించి.

రాజేశ్వరి దణ్ణం పెడుతూ..." అమ్మా 1 రాతి మళ్ళగానే వెళ్ళి పోతాను. ఇంత చీకట్లో 6 ఎక్కడికి వెళ్ళను? మ్సీత్త తప్ప నాకెవ్వరూ తెలియదు. ఇక్కడే. ..ఈ గుమ్మఠల దగ్గిరే కూర్చులటాను. అప్పి గదుల్లోకి రాన అంది దీనిరిగా.

“బాగుంది వరస. చెపోంటే నీక్కాధూ $..సంసార్డ కుటుంబలి అనుకున్నావా ? సానికొంప అనుకున్నావా + వెళ్ళు బయటికి. తలుపు వేసు కోవాలి.ో

రాజేశ్వరి బి త్తరపోయి గడప బయటికి వెళ్ళగానే తలుపు వేసీలది పార్వతమ్మ.

“ఎవరొచ్చారంటే మాట్లాడవేల *” ఆంటూ వాళ్ళాయన గదిలోంచి వచ్చాడు.

“రాఘవరావు ముండ, ఏల తన్నుకు చచ్చారో । పడుకుంటానని వొచ్చింది. మొగుడూ, కాపరం, అన్నీ వూడినట్టున్నాయి. ఎక్కూడికో పోతుందట” ఆలది కసిగా.

“అయ్యో ః పాపం పడుకోనినవ్వక పోయావా *”

“ఎందుకూ? ఏ అర్హర్మాతో వెళ్ళి దాని పక్కలో దూరదామనా? మీ వేషాలు నాకు తెలుసులెండి ౫ అంటూ లైటార్సి గదిలోకి పోయింది. రాజేశ్వరి ఎవరిలట్లోకి వెళుతుందో చూడాలని మనసు పీశుతోంది. న్మిద

పోతున్న పీల్తాణి బలవలతంగాలేపీ ఒకటికి పోయిలచే నెపంమీద. ,..*పద, వెధవా ః పక్కలో పోస్తావ” అంటూ వాడ్ని బరబరా వీధిలోకి లాక్కు పోయింది

మేష్టారు తలుపులు తియ్యటం, ఒక ఆడమనిషి లోపలికిపోగానే తలుపులు ప సేసుకోవటల, పొర తమ లి కిలటబడి€ది.--*దీని సిగ్గుమలడా | ఎంత తెగించిందికొ అసి బుగ్గిలు నొక్కుకుళ౯టూ నిలబడింది,

మేష్టారింట్లోకి వెళ్ళిన రాజేశ్వరి ఆయన పాదాఆఅమీదపడి-ా- *హంత్రుల్సగారూ ? మీరే దిక్కు. నాకు, ఈరాతి కాస్సేపు ఉలిడనివ్వలడి. చచ్చి పీ కడుపున పుడతాను. మా ఆయనవసే చెప్పకండో అని ఏడవటలి మొదలెట్టింది.

మేష్టారు కఖగారుపడీ 6 “అమ్మా। లే, లేచి మంచంమీద కూర్చోం ఉఊ రమసిషివి కూడా కాదు. కొంచెం తాపీ పడు. నీకేం ఫర్వాలేదు.”అంటూ ధైర్యం చెప్పి లేవదీశొడుం

రాజే శ్వరి కళ నీళ్ళు తుడుచుకుని .... “పంతులుగారూ ః; నా బతుకు మళ్ళీ మొదటికొచ్చిందలడీ ! ఎవరో పరాయివాడిని తీసుకొచ్చి వాడి దగ్గిరికి పొమ్మంటే, నొ కిష్ణంలేక పరుగెత్తుకొచ్చాను, నేనిక ఇక్కడ ఉండనలడీ పంతులుగారూ ః నాకేం చెయ్యాలో తోచటల లేదండీ అని మళ్ళీ నిడవటల మొదలు పెటింది.

మేష్టారు అంతా [గహించి, అమీతంగా జాలిపడి, “ఏీడవకమ్మా | ధే ర్యంగా ఉండు. తర్వాత ఆలోచిద్దాం” అంటూ ఓదార్భాడుం

రాజేశ పి నిజంగానే బమటికి పోయిందని నిర్దారణ చేసుకున్న రాఘపరావు.... అతి (పయత ఇల మీద మత్తుతో తూలుతూ వీధిలో కొచ్చాడు, రోడ్డు మీదకొచ్చి దిక్కులు చూస్తూ నిలచున్నాడు,

గుమ్మలలో నించున్న పార్వతమ్మ నవ్వు మొహలఅతో రోడ్డువరకూ వచ్చి “ర్స ఆపడ గురించేనా చూస్తున్నారూ శి ఇప్పుడే మేష్టారిలట్లోకి వెళ్ళ్గిందండి ! నా కళ్ళతో నేను చూశాను" అని చెప్పింది.

రాఘవరావు విసురుగా మేష్టారింటికి పోతోలటే కుళూహలంగాొ చూస్తూ నించుంది. రాజేష్వరి పచ్చి రెండు నిముషాలైనా కాకుండా, రాఘవ

తీ00 ఆఅఢకారఅలలో

రావు వీధి తలుపుమీద తంతూ, బూళులు తిడుతూ వచ్చిపడ్డాడు. 44 “ఏయ్‌ మెవ్వెరూ | తిమ్యు తలుఫ లేకపోతే వూడడంతాం ఎన్నాళ్ళనించీ నాటకళ + నీకి మేష్టారే నచ్చాడేంటే 4, పదిరూపాయలు పడేయ్‌ మను మేష్టారూ $ తీసొవా [1 తియ్యవా లొ అని పెద్ద పెద్ద 'కేకలువేస్తూ తలుపులు బొదుతూ నించున్నాడు,

“సిశ్రే్య ఫర్వాలేదమ్మా ః నువ్వు లోపలి గదిలోకి వెళ్ళి కూర్చో నేను తలుపుతీసి మాట్లాడతాను" అన్నాడు మేష్టారు.

“* సిక త్రెలీదు పంతులుగారూ ః; ఆయన తప్పతాగి వున్నాడు, నన్నూ, మిమ్మల్నీ కూడా కొడలొడు. నన్ను ఇంట్లోకి లాక్కు పోతాడు తలుపు తియ్యకండి” అని పాధేయపడ్షిలది రాజేశ్వరి.

*భల్పప్పు తీయ్యకపోతే మనల్ని అపెర్దం చేసుకులటాడమ్మా ః అందరూ మనల్ని ఆసహ్యించుకుంటారు. సీకేం ఫర్వాలేదూ అంటూ మేహ్టారు తలుపులు తియ్యటానికి వెశోంటే రాజేశ్వరి ఇంకో గదిలోంచి 'పెరటిలోకిటోయి, దొడ్డి తలుపులు తీసుకుని, చీకట్లోకి పరిగె త్రింది.

రాఘవరావు ఇంట్లో జొరబడీ, ఇల్లంతా తనిథీ చేళాడు-ఎక్కుడ "దాచావు చెప్ప” అన్నాడు మేష్టారు మీద కెళుతూ.

అంత తాగివున్న మసిషితో మాట్లాడినా (పయోజనఠి లేదని... “ఇక్కడి కెవరూ రాలేదు నాయనా । అన్నాడు మేష్టారు నమ్మకంగా,

రావఘరావు గిదుల్లో చిందులేస్రీ మఠచంకిందా, కుర్నీఆ కిందొ' తొంగిచూసి, కోపంతో తఅగడదిళ్ళు విసిరికొట్టి గొణుక్కుంటూ వెళ్ళి పోయాడు,

అలతవరకూ వీధిలో నించునివున్న పార తమ్మ --- “కనపళ్ళే దాండీ $....విచ్శితలిగా వుందే ? ఎక్క-డై నా దాక్కు-లదేమో సరిగ్గా చూడలేక పోయారా?” అని సలహాయిస్తూ మళఠచిగా నవ్విలది.

“నోర్ముయ్‌. పో ఇలట్లో క” అని కసిరాడు రాఘవరావు, పార్వ తమ్మ హడలిపోయి ఇంట్లో పడింది “వీడ్రినిమ్ముడా 144. తొగుమోతు సచ్చి నోడాళో అని తిప్టుమంటూ తలుపులు వేసేసింది

రీ అగినాయకమ్మ శీ01 మేష్టారు బ్యాటరీల్టై టుతో పెరటి వెనకాఆంతా వెదికి....రాజేశ్వరి కనపడకు బొటబొటా కన్నీళ్ళు కారుసూ ఇంట్లోకి వచ్చాడుం తెల్లవార్లూ ఆయన ఏడుస్తూనే వున్నాడు, ణి వ న డాక్టర్‌ (ప్రకాశం ఇంట్లో కులాసా చర్చ సాగుతోంది. ముఖ్యలగా వాదన [పకాళాసికి కృష్టారావుకీ మధ్య, సుశీరా పద్మా అప్పుడప్పుడు నొక్కో (పశ్న వేసి.... చర్చని పొడిగిస్తున్నారు సరదాగా. సుశీ (పకాశం భార్య బి, ఏ, చదువుతూ పెళ్ళి చేసుకుని, పూర్తి చెయ్యకుండా మానేసిందిం తెల్లగా చాలా అ౪౭దంగా ఉంటుంది, పద్మ ఎల, ఏ. తర్వాత గినాన్సే9టర్‌ గొ చేస్తూ కృష్ణారావుని పెళ్ళి చేసుకుంది. మొడటి పిల్లాడు పుట్టిం తర్వాత - పిల్లాడ్ని పనిమనుషఠఅ 'పింపకల మీద వొదలడం ఇష్టలలేక అప్పటికా ఉట్యోగఠి మానేసింది తర్వాత మళచి అవకాళాలు వచ్చినా వొదులుకొని చిన్నపిల్లల స్కూలు [పారలభించింది. [కమలగా అది పేదపిల్లల స్కూలు అమింది. సంపాదన కన్నా సలఘ సేవమీదకు ఆసక్తి మళ్ళింది. డబ్బు రాని ఉద్యోగంతో అమె చొలొా త్స పీగా కాలల గడుపుతోంది. పద్మకీ, సుశీలకీ వొకరలటే వొకరికి మంచి అఖిపాయల వుంది, 'స్నెహల వుంది. తరచుగా కలుసుకుంటూ వులటారు. అసలు చర్చ --- “కృష్ణారావు (పకాళాన్ని వోస్యఠి చేస్తూ లాల స్వాముల వారెవరో వచ్చారట పూళ్ళోకి. దర్శిలచావా ఫో అనడలతో | పారలభ మైలది. “వెళ్ళానోయ్‌ ః భోగరాజు గారిలట్లో దర్శనఠి అయింది అన్నాడు (పకాళఠి కూడా నవ్వుతూ, రావు పక్క-న కూర్చున్నాడు. 1]

శీ092 ఆఅఆ౦ధకారలలో

“నేన్స రానలటోన్నా వినకులడా తీసికెళ్ళారు. ఆయన చెప్పి దేవటో నగల ఇంగ్లీషులో సగం సంస్కృతలలో..--చెప్పారు. నాకు రెండూ ఆర్జమయ్యావు కావు అంది సుశీ,

“ పళాళాన్ని అడగలేకపోయారా !” అన్నాడు కృష్ణారావు

“ఆయనకి మాతం ఏం తెలిసింది నాకన్నా శి అని నవ్వింది సుశీల.

“భలేదానివే. సీ తఆ కెక్కలేదని నాక అంతే ననుకున్నావా అన్నాడు [పకొశలి,

“*ఏం తెలిసిందో చెప్పరాదూ విఠటాం” అన్నాడు కృష్ణారావు.

[ప్రకాశల తికు విన్నదలతా చర్కుగా. ధారాళశలగా చెప్టామను కున్నాడు. తీరా ఎ త్రబోతే, ఎక్కడ ఎత్తుకోవాలో తోచక ఆలోచనలో పడ్డాడు,

“అతసికి బాబాలన్నా, బై రాగులన్నా చాలా భకి. మతఠ గురిలిబీ దేవుళ్ళ గురించీ, ఆధ్యాత్మిక చిలంతన గురించీ స్వాము అవార్ల [పసలగాలు విలచోన్న సప్పుడు అతని వొళ్ళు పులకరిసుంది మానాల “ అప్‌లాలడ్సులో మేడ కట్టాలి, సింహాచలంలో స్టలం కొనాలి అని ఎప్పుడూ ఆసి "పెంపు గురించి పధకాలు వేసే వాడల్లా చ్మిత మైన మాక్పలో పగడిపోతాడు---- “* ఏంచకాలం ఇలా సలసొఠర అంపనలో పడివుంటాం భార్య ఎవరు + వీడ్డ లెవరు* ఈ క్షు దజీవితలి ఎందుకు ** అనే పళ్ళాతాపలతో నలుగు తుఠటాడు. ఇకనించైనా ఆధ్యాత్మిక దృష్టి పెలంచుకోవా అనుకుంటాడు. నిత్య పూజా (పార్ధనలూ, భజనలూ [| పారళభించా అనుకులటాడు, ఏ తర్క వితర్కాఆ (ప్రభావమూ తనమీద లేదని, తన ఆత్మ పరంజ్యోతి వైపు ఆకర్షితమై వెలుగుతోందనీ, ఏనాటిక్షైనా తను గొప్ప రుషివలె నిర్లిపుణ్ణి కొగిలననీ విశి పసిసూఅటాడు, టీ త్త అవేశం తప్ప, అతను లౌకికాసక్పుల్లో సిగరెట్టు కూడా విసర్జించలేక పోయాడు.

“సా్యముఆవారేం చెప్పారో చెప్పమలటే ఏమిటోయ్‌ అలా కూర్చు న్నావ్‌ శ అన్నాడు కృష్టావావు.

రళగనాయక మ్మ తీ08

“వవిటో నిన్న వింటే అంతా తెలిసినదే వుంది. చెప్పాలంటే అసలేం విన్నానో అనుమానం వాసోందిో

“ఒక పాతజోవ చెపుతాను విను. చెప్పేవాడికి వినేవాడికి అర్ద మయ్యేది సంభాషణ. చెప్పే-ాడికేగాని వినే వాడికి అర్హ కొనిది వ్యవహారలి, చెప్పేవాడికీ, వివేవాడికీ కూడా ఆర్ధం కానిది వేదాలత€.*

“అయితే ఈ జోకు [పకారం డాక్టరు గారిదేం తప్పులేదో ఆంది పద్మ నవ్వి.

“ఆంత ఆర్హంగాని గోల వినడానికేనా అలా పరిగెడతారూ *ొ అంది సుశీల మొగుణ్ణి వెక్కిరిలతగా చూస్తూ.

కృష్ణారావు నవ్వి---” ఎందు కర్ణంకాదులెండి. చెప్పటాసికి సందే హిసున్నాడు---' ఈ (పపంచం మిధ్య. పదండి దేవుడు దగ్గిరికి. అంటారు ఏ స్వాముఅ వారెనా, అంలే---” అన్నాడు.

“ఏ0 అందులో పొరపాటేమిటి* మన (బతుకులు మిధ్య కొక మరేమిటి *” అ కస్సుమన్నాడు (ప్రకాశం.

“పోన్టేవోయ్‌ బాబూ. నన్నా గందరగోళంలోకి దించకు. ఇలాంటి తర్కాలన్నీ, తరతరాలఅనిలబీ వొస్తున్న వే.”

“అలా అని వొదిలేయ్యరలడి మీరు మోడం ఆంటే ఏమిటో తెలుసుకోవాఅని వుంది నాకు” అంది సుశీల.

“చెప్పవోయ్‌ : మోషం పొందటం అంటారే, అదేమి టసలు *ొ అన్నాడు క్కమ్టారావు.

“*ఆదేమిటో తెలిస్తే నేశలా మీ దగ్గిర కూర్చులంటానా కో అఫి తప్పిలచుకున్నాడు [పకాశం.

పన్మ [(పకాళాన్ని చూస్తూ --- ళ్‌ సూ 'కెప్తుడూ వొశ సందేహాలి వొస్తుందండీ : [పకృతి సహజసిద్ధంగా తన స్యవ్షి సాగుతూ వుంచాలని శ్రీ పురుషల్ని సృష్టించింది కదా ॥ మామూలు సాలమిక ద-క్పృధం ఎట్టా వున్నాాగొప్ప గొప్ప యోగలూ, విరాగులూ సృష్టిలో అన్నిటినీ సమ భావంతో చూడాలి కదా? శ్రీ మాయలమారి అలటారు. పురుషుణ్ణి పాప కూపంలోకి ఈడుస్తులదంటారు. ఈ మాటలు ఎవరో సామాన్యులూ,

శీ0క్కీ అఆ౭ఢథకారఠఅలో అడ్జానులు అంటే ఫరవాలేదు. ఆధ్యాత్మిక వే త్తఆంతా అన్నారే ః స్రీ కింత అన్యాయం ఎందుకు చేశారని నే నడగడంలేదు. దానికి సంబంధిలచిన సౌంఘిక పరిణామాలు నాకు తెలుసు. సృష్టికి ఆధారమైన స్త్రీ పురుషుల్లో |! మాతల పాపహేతువెలా అయింది? మీరీ విషయం ఏ స్వాముల వారినయినా అడిగారా ** అంది. పద్మని చూస్తే [ప్రకాశానికి చాలా యిస్టంగా, గౌరవంగా వుఠలటులది. ఆమె మాట్లాడే (పతీ మాటలోనూ, నవ్వులోనూ ఏవో అందం కనిపిస్తుంది. తన భావాలేవీ వెళ్లడి గానలంత్‌ గంభీరంగా చూసూ---ోకొమల చెడ్డ్దదఠిటారు, అందుకే శ్రీని కూడా చెడ్డదనుకులటా రనుకుఠలటాను"” అన్నాడు. “అలా అయితే---న్ర్రీ మోవాన్ని. గురించి చెపుతూ. పురుషుడు గ్రని పాపంలో కీడుసాడని కూడా చెప్పాలి కదా కో “* పత్యేకంగా చెప్పటఠి ఎందుకు! అదే ఆర్ధం పురుషుడి విష యలలో కూడా అన్వయిలచుకోవచ్చును. ఆఅలరేనా రావ్‌ ” అని | పకాశల కృష్ణారావుతి. చూళాడు. ఆన్భ్యక్ష వ్‌న్నద్ని సషంకాదు. నేనేఠ మాట్లాడినా వితండ తర్క_6 ఆంిటావు తర్వాత. అసలు దేవుడూ, మోక్షం, వగ్లెరా వ్యవవోర మలతా పురుషుడి కొక్కడికే సలబఠధించిల దనుకున్నార్‌. చాలాకాఅం వరకూ, దేవుడి దగ్గిరికి దారులు కనిపెట్టిన ఆధ్యాత్మిక వే త్తలంతా.... +సమాజ [పభావంతో తయారై నవారే. త్రీ 'షపాపహేతువుి అని నమ్మి చెప్పడానికి ఇలకో కారణం లేదు, తుళసీదాసులాంటేి భక్తుడు---ర్రీని ' మాయావిని; చపలచి త్తల' అంటూ తెగ వర్షించాడు. శంకరాచార్యులు స్పష్టంగా--- న్‌ు! నరకానికి ద్వారల” అన్నాడు. నిన్న మొన్మటి పరమహలఠఅస=-- స్త ఎంత కీ9వతి అయినా, దై వభక్తు రొఆయినొా, స్ర్తీని చూడడమే మవి పాపలో అన్నాడు. ఇలాంటి ధోరణి అన్ని మతాల్లోనూ వొక్కటే: నాలుగో శతాబ్దంలో ఆనుకుఠటాను---ఒక [కిష్షియన్‌ 'సిటింగులో = గ్రీకీ ఆత్మ వుండదని నిర్దారణ చేశారట, గమ్మత్తుగా లేదూ *ో “పోనీలెండి. ఆత్మ లేకపోతేనే మంచిది. మళ్ళీ మళ్ళీ జన్మ లె త్తడల వుండదు మాకు” అని నవ్విఅది సుశీల,

రఠతగినాయక మ్మ శీ0ర

“ఆత్మ లేదనడఠలలో అర్హమేమిటో [గహాలచారా ? న్రీఆది మానవ జన్మే కాదన్నమాట, ఆత్మ వుండని ఏ క్ష [దకీటకాలో, చెస్లో, చేమలో. ఏమతటారో మన డాక్టరుగారు

*ములదు నువ్వు చెప్పేదలతా కానియ్యి,“

“చెప్పడాని కేముంది ? ఇందాక పద్మ అంది---న్రీని పాపహేశతు వన్నవాళ సామానులు, అశ్ఞానులు అయితే ఫర్వాలేదు. ఆధ్యాత్నిక వె త్రలే అన్నారు కదా*+ళో అంది. ఆ మాటఅన్న వాశ్ళివరో వాళ్ళే అజ్ఞానులు. వాళ్ళే సామాన్యులు అనుకులటే సరిపోతుంది. చీమనీ, వీనుగున్కీ మట్టిని బలిగార్హాన్నీ, వొక్కలా చూసే. స్థితికి పెరిగిన యోగులూ పరమహలసలూ సృష్టిలో భాగమైన గ్రని అల్పదృష్టితో చూడరు.”

ఆ యోగులంతా కొమాన్నే ఆసహ్యించుకున్నారుూ అన్నాడు మ! 7) [ పకాళల,

“సరేనోయ్‌ . కామాన్నే అసహ్యాంచుకున్నారు. మరి ఆకలి నెండుకు ఆసప్యాంచుకోలేదు *”

ళ “* ఆకలి.....కొామలలా నీచమైంది కాదు.

"ఆవును కామఠి పాపఠి. జన్మ ఎతడలి క్షుదం. ఇహలోక చింతన నీచలో అనే అంటురోగమే కదా మతం మనిషి కిచ్చిన వరం. ఈరకం ఆలోచనలు నరన5ానా జీర్లిలచి, ఆత్మల్లో యింకిపోయి. కామ జీవితాల్లో కూడా వైరాగ్యం (పవేశిలచి జుగుప్పాకరం చేసేశాయి. శరీరాలతో, హృదయాఅతో కోరికలు అనుభవించటం సిగ్గుకేటయింది. కామాన్ని ఆసప్యాంచుకోవటం వల్లి యిలంతకన్నా మెలేషైనా జరిగిందా మనుషఆఅకి [పకాళల వావీ చూనుకుని బన్హకంగా వెనక్కి. వాలి కూచుంటూ...--*ఏమిటోనోయ్‌ నీతో వాదిస్తున్నాను గానీ నా తఆ తిరుగు తుంటోయ్‌ బాబూ !ో అని సుశీలని చూసూ---ోకాస్త కాఫీ అదీ యేమైనా

కీ06 అఅఢకారఠ6లో

"ఇంత సేపూ మోగడం గురించి మాట్లాడి అప్పుడే ఇహలోక ఆఠిపటలి లోక్సి కాఫీలాంటి ఆల్ప విషయాల్లోకి దిగిపోయా రేమిటి*ో అంది పన్మ నవ్వుతూ,

ఆ కబుర్లే ః కప్పు కాఫీ కోసం, మోడం వొదులుకుంటారు” అని లేచింది సుశీ. పన్మ కూడా లేవబోతూంటే వారించి... “ఐదు నిముషాల్లో వొచ్చేస్తా. కూర్చో అ౫ కృష్టాావుని చూస్తూ---”నే నొవ్చేటప్పటికి మా ఆయన్ని నా స్తికుడ్ని చేసెయ్యాలి మీరూ” అని షరతు పెట్టింది.

"మంచివారే ! గాకిదని గ్మురాన్ని చెయ్యొచ్చు గానీ ఈ భాద స్తు భక్తుల్ని మార్చటం నా తరమా " అన్నాడు కృష్ణారావు,

“ఆయితే నన్ను గొడిదని చేళూ *ొ అన్నాడు (పకాళం,

“*కోప్పడకోయ్‌ బాబూ: నువ్వు గొప్ప వేదాంతివి, అంతా సమానఠి సీక్కు గాడివకి, గు రానికి తీవా లేదు”

సుశీఅ నవ్వుకుంటూ వెళ్ళింది,

కృుదమైన ఆకలి జయించింది. మోజున్నివ్వగఆ (బహ్మజ్ఞానాన్ని పారదోలి [పాశాన్ని నిశ్శబ్దంగా వుంచింది. చర్చ ముగిసిలది.

ఫ్ర ఖీ ఫి

రాతీ పదకొండు గఠటల వేళ. రాబేళ ఏరి ఒక గిదిలో మూత బెంబీమీద కూర్చుని వుంది. ఆ గదిలో ఇలకా పదిమలది వరకూ ఆడ వాళ్ళున్నారు, అందరూ రలగురంగుఅ చీరలు కటుపని మొహాఆకు పౌడరు రాసుకుని పెద్దపెద్ద పూఆదండలు పెటుకుని ముఫాబులు. చేసుకనీ వున్నారు. నో యుతి

రాజేశ్వరి కొంచెం మాసిన, నలిగిన తెల్లచీరతో, ముస్తాబేమీ లేక మామ్మూలుగా వుంది. ఇద్దరేసి, ము గ్లురేసి ఆడవాళ్ళు ఓ చోట కూర్చుని నెమ్మదిగా మాట్లాడుకుంటున్నారు.

రాజేశ్వరి వొక్కతీ నిశ వ్దింగా, ఒంటరిగా కూర్చుని వుంది. ఆందరి చూపులూ తలపుఆమిది రారట్టాడుతున్నాయి. మేనేజరు ఒక్కో మొగొణ్లీ ఆ గదిలోకి తీసుకురాగానే, ఆడవాళ్ళంతా సిగ్గుబడుతూ లేచి

రళగినాయక మ్మ శీ0% నిలచురటున్నారు. వచ్చిన రసికుడు ఆందర్నీ ఎగొదిగా చూసీ నచ్చిన మసిషీని ఎంచుకు తీసుకుపోతున్నాడు. మిగిలినవాళ్ళు తమ ఆచృష్టల కోసల నిరుత్సాహలగా కబుర్లు చెప్పుకుంటున్నారు.

పన్నెండు దాటింది ఆ గదిలోంచి చాలామంది వెళ్ళిపోయారు. చాళలామళది కొ త్రవాళ్ళు వచ్చారు.

రాజేగ్వరి ఆ మూలే సమాథిలో కూర్చున్నట్టు కూర్చుని వుంది. ఎంతమంది ముగొళ్ళొచ్చినా లేచి కా స్‌ నవ్వుదామనీ, ఆకర్షించుదామనీ [ప్రయత్నమే లేదు, బేరాలు పోతున్నాయని కొలచెల దిగులుగానే వులది.

ఆ యిల్లు పైకి చాలా సామాన్యంగా కనిపిసుంది. లోపల ఆసా ధారణమైన విళేషా లున్నాయి. అక్కడ నిత్యలి శరీరాల వ్యాపారల జరుగు తుంది. అక్క-డికి సిగ్గుపడే కు రాళ్ళు వస్తారు. సిఫపడని ముసిలాళ్ళు పస్తారు కాస 'పేదరికల (ప్రేయసీ ృపియులు వస్తారు. పేదరికపు ఇల్లాళ్ళూ వసరు, త్యాగంఏలూ, భోగులూ, కపట భకులూ, దోలగి సన్యాసులు, స్రీ మోషం కోరి వస్తారు. రిక్షాలు గంటలు మోగికండా సిశ్శబ్దంగా మెత్తగా తిరుగుతూ. వుంటాయి. తెల్లవార్లూ. బేరగాచ్ళ వూరంతా తిరిగి తెలియని వాళ్ళకి తెలియచెప్పి, నచ్చసివాళ్ళకి నచ్చచెప్పి, భయపడే వాళ్ళకి అభయ మిచ్చి, ఆడదాళ్ళనీ, మొగవాళ్ళన్సీ విశివిడిగానో, వుమ్మడిగానో పట్టుకొచ్చి ఆ స్వర్ణధామాసికి చేరవేస్తూ వుఠటారు.

పగలంతా తప్పతాగి పడుకున్న మేనేజరు.-.సౌయం[తల అయ్యే సరికి బెర్లిన్‌ గుడ్డలు చేసుకుని, చురుగ్గా హుషారుగా, బేకాల పద్దులు రాసీ డబ్బు పోగు జేసుకోవటంలో కష్టపడుతూ చెమటోడుస్తూ వులటాడు.

ఆక్క-డ అస్న రకాల పాఅరు”లూ దొరుకుతాయి. ఆ యించ్లో రెలడు రకాల గదులున్నాయి. వాటి పైళాల్యమూ, ఆఅఆంకారంగా సదు పొయాలూ, అన్నీ రెలడు రెండు రకాలుగా వళటారయి కొంచెం తేడాలో. రెలడు రకాల గదుల్లోనూ, మఠఅచాలలోనూ, సమతాభావలతో వ్యాపించి వున్నవి నల్గులు మాతం, పర్ణ భేదాలూ, వర్షభేదాలూ ఆధిగమించి మానవుల్నే థిక్కరిలఅచాయా అల్పశీపులుం

జీ08 ఆ౭ధకారఅ*లో

రోడ్డుపక్క కంపుగొ ట్రే యూరిన్‌ దొడ్డిలా, శారీరక కామల నివా రించుకునే మరుగుదొడ్డి ఈ (టోగల్‌ హౌస్‌. దాని సంగతి భగవంతుడికి కూడా తెలియదు, పోలీసులకు తప్ప,

రాజేళ రర కూర్చున్న గదిలోంచి ఇద్దరాడవాళ్ళు వెళ్ళారు, రాజేశ 6రి కూర్చునే వుంది.

ఏడాది కిందట __.. ఆమె రాఘవరావు దగ్గిర్నుంచి పారిపోయిన రాతి మళ్ళా కొబ్బరితోట వెదుక్కుఅటూ వచ్చిలది దుర్గ దగ్గిరికి. చాలా సు స్తీగా వుంది దుర్గం ఒకర్ని చూసి ఒకరు ఏడ్చి---ఒకరి కష్టఠి ఒకరికి చెప్పుకుని---ఒకరి బాధ ఒకరు పంచుకున్నారు. “నువ్విక్కడే వుండు” ఆంది దుర్గం

అప్పటికీ రాజేశ్వరికి ఆరో నెల, ఆ తోటలో రావేశ రికి తెలిసిన సత్తులు బట్టల జబ్బుతోనే చచ్చిపోయింది. మంగమ్మ కూతురిలట్లో స్థిర పడిలది. అప్పలకొండ మ్మాతఠం ఎప్పట్లాగే రాజేక ఏరికీ రెండో మూడో సాయం చేస్తూ ఆదుకున్నాడు, రాబేశ సరి [పసవిలజేవరకూ దుర్గ సలపొదన తోనే గడిచింది.

రాజేశ్వరికి ఆడపిల్ల పుట్టింది. ఆడపిల్ల అయినందుకు రాజేశ్వరి ఛాలా విచారించింది. దుర్గ పదాంతలతో మనసు మళ్ళీంచుకులది. పిల్తకి నాలుగైదు నెలలు పచ్చేటప్పటికి రాజేశ్వరి బాగా కోలుకొంది. కానీ రాజే శ్వరికి వృత్తి చెయ్యడం ఇష్టం లేదు. (బతకడాని కింకో మార్గం కనపడ లేదు, దుర్గ నని పోషిస్తులటే, తను పవితంగా కూచుని "తినడం నీచ మనిపించిలది.

అప్పటికి రాజ్లేశ ఏర చాలా అందంగా వుంది. ఆమెని అప్పఆంకొండే ఈ లాడ్జి మేనేజర్‌కి చూవిలంచాడు. వి ర్మాతయినా రాజేశ్వరి ఇక్కడికి వస్తే, నాలుగైదు రూపాయలు సంపౌదించుకు వెషలిది.

ఓక గ్రాసారి ఆడవాళ్ళలతా కబుర్లు మానేసి లేచారు మేనేజర్‌ ఎవరో దొరని తీసుకొచ్చాడు. రాజేశ్వరి కూడా లేచి ఆళదరికీ వెనక నుంచుంది. తెల్లవాళ్ళయితే, డబ్బు బాగా యిస్తారన్కీ వాళ + భాష తెలియక పోయినా మర్యాదగానూ, గౌరవళలగానూ చూస్తారనీ అందరికీ ఆశగా

రీ అగ నాయక మ్మ తీ09 వుంది. రాజేశ్వరికి కూడా దొరతో వెళ్ళొఅని వుంది. దొర చురుగ్గా అందర్నీ చూళాడు, అతని చూపులు ఆడవాళ 7 పెటఅమీదే తారట్లాడాయి. చటు క్కున ఒక పిల్లి గుండెల మీద చెయ్యి వెళాడు, “షి ఈజ్‌ వెరీనాయిన్‌” అని మేనేజరుకి చెప్పి._*కమాన్‌ డాళింగ్‌” అంటూ దాన్ని దగ్గిరికి లాక్కుని ముద్దు పెట్టుకుని తీసుకుపోయాడు.

అందరూ చాలా నిరుత్సాహపడ్డారు. వెళ్ళినదానికి ఎలిత డబ్బు వస్తుందో, ఏఠ బహుమతులు వొస్తాయో చెప్పుకుంటూ, మళీ కబుర్లలో పర్షారు.

రాజేశ ౧ర ఆ వెంచీమీద కూర్చుంది మళ్ళీ.

“*ఒక దొర నాకు మంచి చీర కొనిపెట్టాడు” అంది ఒకామె,

“నిజంగానా 1 అని ఆశ ర్యపోయిలది ఇంకో మనిష్‌,

“నిజంగానే, ఆయన మాట ఒక్కటన్నా నా కర్ణంకాలేదుగానీ. .. ఆయన నా కెప్పుడూ జ్ఞాపక ఉంటాడు” అంది మళ్ళీ,

“ఒకసారేసుందో తెలుసా *ో అని ఇంకో ఆమె నవ్వుతూ [ప్రారం ఖించింది-”-వొకాయన్ని పూలు కొనుక్కులటాను ఓ పావలా ఇవ్వండీ” ఆని అడిగాను. ఎంత మండిపడ్డాడో .... “మేనేజర్‌తో బేరం అయిందిగా డచ్చిచ్చేళాగా * మళ్ళీ ఈ కొసరు బేరాలేవిటీ *” అని తెగ విసుక్కుచచ్చి, చిల్లరలేదని వొంక పెట్టి "ఈ ారిస్తాలౌ అన్నాడు.

“ఆ ఈసారొస్తాలే” అని విసవిసా బయటికొచ్చాను. అంత పీనాసి ముఠలడాకొడుకు” అంది. అందరూ నవ్వారు.

రాజేశ్వరి కూడా కొంచెం నవ్వింది దిగులుగా, సరిగ్గా ఆ మాటలు విలతటోలటే దుర్గ జ్రాపకల వొసోంది, “ఇల కెక్కడి దుర్గ 1 దేవుశ్ళో కలిసి పోయిలదో అనుకుంది.

“అసలు దేవు డున్నాడా ? అని రాజేశ్వరి కెన్నిసారో అనుమానఠ వచ్చింది. ఎవరు చెపుతారు ? ఎవరికి తెలుసు ? అసలు దుర్గకేశ జరిగింది 1 ఉప్పుటేర్లో శవఠి తేలిందన్నారు. పోలీసులు శవాన్ని పోల్చారన్నారు, ఎవరు చంపారో, ఎందుకు చంపారో ఏమీ బయటపడలేదు---రాజేశ్వరి దుర్తకోసల ఏడుసోనే ఉంది అనాటినులచీ,

52]

శీ10 అంధకారఠఅలో

నాలుగై దు నెలల కిందట. *.దుర్ల నలుగురు తాగుటోతుల్ని నమ్మి డబ్బు ఎక్కువ యిసారన్న ఆశతో, జామతోటల్లోకి వెళ్ళిలది, తర్వాత ఆమెను ఊ త్తచేతులొ సాగనంపుతులటే మోసం [(గిపొలచి, భ దకొళి లాగా ఎదురుతిరిగి పోట్టాడిందట 6 వొళ్ళు సలసారి తల్లుల్నీ, పతి వత 'పెళ్ళాల్నీ బూతులు తిట్టిందనీ, ఆఅ పౌరుషవలతులు నలుగురూ వొక్కసారి వితుచుకుపడి, ఆమె నోరు నొక్కి-, పీకపిసికి. , .నిజంగా [పాణాలు పోయాక మహా ధైర్యంగా ఉప్పుటీర్లో కి గెంటి, సింహాచలఅల కొండలకి (పయాణమై వెళ్ళారుం

“పోలీ సోళ్ళిలకా పట్టుకోలేదు, రేపో మాపో పర్రేసుకోరా? అలటాడు రోజూ అస్పఠకొండ రాజేశ్వరితో,.

దుర్గ తోటే రాజేశ గరి జీవల అంతా పోయింది. కళ్ళు మూసుకుని ఆ మూలే కూర్చుని ఉంది. ఆమెకి వొంట్రోకూడా ఏమి బాగాలేదు. కొంచె జ్వరం తగిలిలది.

గదిలో ఆడ వాళ్ళంతా వెళ్ళిపోయారు.

"ఆ రోజు రాజేశ్వరి ఎవ్వర్నీ ఆకర్షించలేదు.' రెండో ఆట సినిమా అన్నీ వొదిలి పెట్టారు. రాజే 36 ఇంటికి పోదామని లేచింది, కానీ ఆమెకి వొక్క- రూపాల్రైనా సంపాదించుకు వెళ్ళాలని ఆశగా ఉంది. ఇంటిలో దిన్న పిల్ల, దానికి అన్నల కావాలి. చాలా సీరసంగా మళ్ళీ కూర్చుంది.

మేనేజర్‌. ఓ సిగ్గుపడే క్యరాడ్ని తీసుకొచ్చాడు. పద్దెనిమిదేళ్ళ కన్న ఎక్కువ ఉండవు. మిసమిసలాడే బట్టలు వేసుకున్నాడు. ఖరీదైన బూటూ, నల కళ్ళద్దాలూ, 'సెంటు వాసనలూ.

రాజేశ గరి లీచి కొంచెం తల ఒంచుకుని నించులది.

“*దాలా మంచిపిల్ల. మెత్తని మనసు. చెప్పినట్టు విలటుంది. ఈమె దొరకటం మీ అదృష్టం” అన్నాడు మేనేజరు, ఆ కు్మురాడు కొలచెల నవ్వి తలవూపి అంగీకారం తెలిపాడు.

రాజేశ్వరి ఆ క్కురాడి వెనక నడిచి ఒక గదిలోకి వెళ్ళింది. ఆతను తలుపులేశాడు. ఆమె పక్కమీద దుపష్పటిసర్జి ....

“ కూర్పోలడి” అలది,

అగనాయకమ్మ శ్సే్నే

అతను కళ్ళజోడు తీసి వక్కమీడ కూర్చున్నాడు. కాస్సేపటికి “నువ్వూ కూర్చో” అన్నాడు. దగ్గిర కూర్చుని అతని మొహం చూసింది. విచారం కలిగింది. “ఇంత చిన్నవయసులో ఏం ఆనుభవిలచాఅని వచ్చాడు! తల్లి దం డులు లేరా + ఇపుడు గౌడి తప్పితే జీవితల ఇక దారిన పడు తుఠదా అయ్యో ఇలాంటి అమా యకుల్ని ఎవరు ఉద్దరిస్తారు రా అని ఆమె కెంతో పరితాపః కలిగింది. అతన్ని దిగాలుగా చూసి తల దించుకుని కూర్చుంది.

కు[రాడికి రాజేశ్వరి ఢోరణి ఇబ్బందిగా వుంది. ఏం మాట్టాడదేం ?

“స్పి శ్పే రేవిట్రి ?* ఆన్నాడు.

“రాజేశ్యరండీ ో ఆంది నెమ్మదిగా,

మళీ మాటల్లెవు,

తనకన్నా పెద్దవాళ్ళతో అతను అప్పుడప్పుడూ గడిపాడు, తను సిగ్గుపడ్డా, ఆడవాళ్ళే తన సిగ్గు పోగ్గొట్టై [పయక్నాలు చేశాళు, ఈ మని సమైట్‌? ల్‌

“ప్పి ₹ర్నో క్లాను చదువుతున్నా రజ్బాయగారూ *” ఆంది రాజే

“ఇప్పుజా చదువు గోలెలదుకు +” అన్నాడు చిరాకుపడుతూ.

రాజేశ్వరి నిరుత్సాహంగా. నవి సలది---” పోసీతెలడి. చెప్పకండి $” బంది. రండు నిమిషాలు మౌనఠగా కూర్చుంటి..._-ోమీ కెన్నేళ్ళుంటా యబ్బాయిగారూ ? ఇంత చిన్నతనంలో. , .ఇబాలటి కొంపలోకి”

“డొల్ల, ఇంత బాధపడుతూ ఎందుకొచ్చావు నాతో * అని రుస కసలాడుతూ. మొహతఆ చిట్లిచాడు.-” చిన్న వయ స్పేమిటి 1 నేనేం పాలు తాగే పాఫాయి ననుకున్నావా + అని కోపంగా లేచి చిరాగ్గా చూకొడు,

శీలి అఅలఢకారలలో

ఆ కళ్ళ చిట్లింపూ, ఆ కనుబౌమఠ ఓలపూ....తృళ్ళిపడింది రాజే శ్వరి. తదేకంగా చూసింది--ఈ కళ్ళా, ఈ చూపులూ, ఈ పోలికలూ అన్నీ ....

ో* ఎలదుకలా వె రిదానిలా చూసావు ? వెళ్ళిపోనా *ొ అని నిజంగా వెళ్ళబోయాడు కుురాడు. రాజేక 66 ఆవేశంగా ఆతని జేతులు పట్టుకుంది. మళ్ళీ మొహంలోకి చూసిందిోనీ పేరేమిటి ?.... వెంకట రమణేనా? నిజం చెప్పు, నువ్వు రమణవేనా *ో

కురాడు తెల్లటోయి---”నీ కెలా తెలుసు * అన్నాడు,

“చెప్పు బాబూ : నిజలగా నువ్వు రమణచే కదూ *ొ ఆలది రాజే శ్వరి వె రిపట్టినట్టు,

“నాపేరు రమణే ఏం? సీ కెలదుకూ +

"నీ నాన్నగారు పెద్దిరాజుగా రేనా * మీది ధర్మిషరు కదూ * రాజే శ్వరి కన్నీళ్ళు పొంగిపొర్షాయి.

క్మురాడు చాలా ఆశ్చర్యపడి.”నా సంఇళుఅన్నీ సీకేలా తెలుసు ? ఎవరు చెప్పారు శ్‌ అన్నాడు.

రాజేశ్వరి కళ్ళు తుడుచుకుని... “నన్ను నువ్వు గుర్తు పట్టలేదా 1 నే నసలు బ్ఞాపకంలేనా శో అంది.

రమణ సిగ్గుపడుతూ ఎనాబేక (రిని తేరిపారచూస్తూ.-గుర్తు తెచ్చు కోవాలని [పయత్నించాడు....ఎక గ్రాడో చూసినట్టుంది, తెలియటలలేదు* అన్నాడు.

ఈన్ఫీజ్ర నాన్న ఒక్క-డేనా శి అమ్మలేదా థ్‌ గుర్తు తెచ్చుకోలో

“మా అమ్మ నా చిన్నప్పుడే చచ్చిపోయింది.”

*ఇలకెవ రూ లేరా $ొ

“అక్క ఉండేది. ఎక్కడికో వెళ్ళిపోయింది” అని ఆగి...ోనీ పేరు రాజేశ్వరి అన్నావు కదూ ”ొ అంటూ. రాజేళ్యరిని చూసి, నిర్హాంత పడి నించున్నాడు. ఇద్దరూ ఏమీ అలోచన లేకుండా ఎంతో సేపు మానంగా నింబడ్డారు.

ర తగనాయకమ్మ శీ18

రాజేశ్‌ గిరి నెమ్మదిగా మంచం అంచున కూర్చుని, తల ఓఒంచుకుని ఏడ్చింది. రమణ _ వెక్కిళ్ళుకూడా వినబడి, అతని చేతులు పట్టుకుని దగ్గిరికి లాక్కు-లది. రమణ రాబేళ వరి కాళ్ళ దగ్గిర కూర్చుని చాలా సేపు ఏడ్చాడు.

రాజేశ 3రి తొందరగా తేరుకుంది. రమణ తల ఎ త్రి రాజేళ్యరితో మాట్లాడలేక పోయాడు--* అక్కా । ఇవ్వాళ ఎంత పాపల జరిగేదీ : నా కళ్ళు పోయేంత పాపలో అన్నాడు సిగ్గుపడుతూ. మర్చిపో రమణా ః మనమేం చెయ్య/.ల౦ ?...ఇలా కూర్చో కొంచెం సేపు మాట్లాడుకుందాం. ”

రాజేశ్వరి ఎన్నో విషయాలు అక్షగింది. రమణ సిగ్గుపడుతూనే చెప్పాడు.

రమణ మనసులో....రాజేశ 6 చిన్నప్పటి సతి పరికిణీ వోణీ వేసుకున్న చిన్నక్క రూపం = తొరట్లాడుతోంది. కొలచెల దై ర్యల తెచ్చుకుని అడిగాడు. "నువ్వు మనవూర్నించి ఎందుకొచ్చేశావు

రాజేళ బరి మొదట్లో చెప్పకూడ దనుకుంది. రమణిని పెద్దిరాజు ఎంతో సుఖంగా పెంచి పెద్దవాణ్ణి చేఠాడు. చదువుకోసం ఇంత దూరం పంపించాడు ఆలాంటి తల్మిడిమేద ఏమైనా చెపే రమణ నమ్ముతాడో లేదో :

ఆటను శ్ర పోయిథి తర్వాత నాన్న చాలా చాలా దుర్శా రం చేశా, రమణా. అక్క-ణ్లించి తప్పించుకులటే ఎక్కడైనా కొంచెం సుఖంగా....”

“నాన్నే దుర్మార్లల జేళాడా * నుప్వు ఎవరితోనో వెపోయాన? చాలా సారన్నాడు నాతో

రమణికి తం(డిమిద చారా కోషం వొచ్చినట్టు కనపడింది.

అతను స్పష్షంగా చూసోన్న రాజేశ్వరి సీన జీవితానికీ తనని పేమగా 'పెలజే తండే కారకుడంటే రమణకి తండి మీన ఉన్న మంచి ఆఅభ్మిపాయం

అంతా మంచులా వికిపోయింది. ఆ వొక్కతజంలో భరించలేనంత ఆసహ గలి కలిగింది, జక్క ని ఏం చెయా గలి ? ఆమే జీవితర ఇంకా ఇట్లాగే

*ఎలిత కాలథి నుఫ్విట్రా బతుకుతొవు * అనా ష్‌ రాజేశ్యరీని విచా రంగా చూసూ.

రాజేశ్వరి కొంచెల నవ్వి “నాలాగే కొన్న వందలమళఈది (బతుకు తున్నారి వూళ్ళో, నా ఒక్క దానికోసం ఎందుకు విచారిసావు ౯

“అది కాదు, నువ్వు మన వూరొసావా ! తిసుకెళ్ళనా ! పెద్దమ్మ దగ్గిర వుండవచ్చుగా 1?” రాజేశ 6 ఒక్క షణం ఆలోచించి వెంటనే తత అడ్డఠి తిప్పి.“ ఒద్దు రమణా: ఇక్కడ నాకు బాగానే వుంది. నా గురించి నువ్వేమీ బాధపడకు అన్నట్లు నీవ చెప్పనేలేదు కదూ 1 నాకో కూతురుంది ఆంటే నీకు మేనకోడఅన్న మాట, అమ్మ పేరే పెట్టాను, అచ్చు అమ్మలా వుంటుంది. అమ్మ నీకు జ్ఞాపకం వందా +”

“లేదు అన్నట్లు విచారంగా తల తిప్పాడు,

మళ్ళీ ఇద్దరూ మౌనంగా కూర్చున్నారు,

“రమణా ౯ అంధి రాషోరి కొంత సేవటికి,

*ఏపిటి ₹ అన్నట్టు చూళాడు రమణ కళ్ళెత్తి.

“ఒక్కమాట చెప్పనా ? వాధ పడకూడదు

• లేదు, ఎన్నయినా చెప్పు, వింటాను.”

ఉని ఆరోగ్యం పాడుచేసుకోకు రమణా 1! ఇలాంటి ఇళ్ళలోకి ఇల ప్పుడూ రాకు, ఆకలిబాధ చల్హార్చుకోడానికి వృ త్రి చేసుకునేవాళ్ళ శరీరాల్లో ఏ9 ఆనందల వుంటుంది బాబూ? నీకింకా తెలీదు. భయంకరమైన రోగాలు, [బతికినన్నాళ్ళూ పి2ంచే జబ్బులు; చచ్చిపోటే తప్ప వదలని వాధలు, ఆంతకన్నా అనుభవించే సనుఖమేముంది + ఉచ్చ సీచాలు తెలుసు కోలేని మూర్ధులు తపిస్తారు దీనికోసం. నీ లాంటి కసుగాయఅకా ఈ మురికి జీవితం * నువ్వింకా పెద్దవాడివై సీ కిష్టమైన పిల్లని పెళ్ళి చేనుకున్మి చక్కగా, నిర్మలంగా. ల"

రిఅగినాయ క మ్మ క్కీశేర్‌ రమణ తం ఒంచుకుని బొటబొటా కన్నీళ్ళు కారుస్తున్నాడు.

రాజేశ ని 6660 [ పేమతో అతని చెంపలు తుడిచింది.

ఫి ఖీ ఫి

సంగీతాలూ, చ్మితలేఖనాలు మ్మాతము కశలను కులటాల. హాయిగా జీపెంచటలి రూడా గొప్ప కళ. ఆ కళలో మనం నిహ్టాతులం కావాలి అనే వాడు కృష్ణారావు పద్మతో కాలేజీ రోజుల్లో,

“*భీవిలంచటఠ కూడా కళే ఆమితే ఆది మనకెోూ అలవడుతుంది *

“జీవితాన్ని గౌరవించి _పేమించడమే దానికి మార్గం” అన్నాడు.

ఇద్దరూ ఆప్పటికీ ఇప్పటికీ స్నేహితులుగానే వున్నారు. సదేళ 7 సంసార జీవితానంతరం కూడా.

ఇన్హరూ అనేకమైన సాయళ్మ తాలు [పళొంత ఘన స్థలాలలో కూర్చుని భవివ్యతు గురించి మాట్లాడుకునేవారు. కృష్ణారావు చెప్పే విచ్చితమైన షరతులకి పద్మ నవ్వుతూ ఎన్నో అభ్యంతరాలు చెప్పేది.

“నువ్వు డబ్బు సంపాదించాలి. దానివల్ల సీ ఆత్మగౌరవం నువ్వు కాపాడుకునే ఆవకాళాలుంటాయి. నీకు యింట్లో జీవితమే కాకుండా ఒప (పత్యేకమైన బయటి జీఎతం కూడా వుండాలి, నీ స్నేహితులూ, సీ వ్యన హారాలూ నీవిగా ఉండాలి.”

పద్మ నవ్వి 466 “నీర్పు సేవ చేస్తూ (బతకటమే నాకు ఆనలద మైలే 1,...” అనేది.

“అది చాలా తొందరగా నశస్తుంది” అనేవాడు. *అంతే కొదుం మనల యిలకో విషయం [గహిలచాలి. మనల ఎప్పుడైనా విడిపోవచ్చు దొని క్కూడా సిద్ధరిగా వుండాలి.

"అసలు పెళ్ళే కానివాళ్ళు విడిపివటం ఏమిటోయ్‌ *ొ అనేది పద్మ విసుగుదల (పకటించి,

తీ1ట్రి అ౨అధకారఠలలో

“అదీ అంతే అంటి పరిస్థితి ఒస్తుంది--- మనమధ్య (పేమ పోతే”

• పేమ పోతుందా * అని ఆళ్చర్యపడేది పద్మ,

• పోవచ్చు. పోకపోవచ్చు. వీదైనా జరగొచ్చు. జరగాలనీ నా కులడను కోకు. పెళ్ళి అనేది కాశ్వతబలధం అనుకోవద్దు---మనం సఠఘ నియ మాలో, (ప్రభుత స్‌ చట్టాలో మనల్ని కలిపి ఉంచుళున్నాయి అనుకోవటం ఎ€త అపమానఠి మన (పేమే మనల్ని కలిపి ఉంచాలి. ఆ బఠిధం తెగి నప్పుడు మనల విడిపోతాల.”

*అవునుొ ఆంది పద్మ సాలోచనగా, *కొసీ ఆలాంటి [పేమ బంధంతోనే జీవితమంతా ఉండేవాళ్ళు ఎంత అదృష్టవంతులు” ఆంది పద్మ.

“మనల కూడా అలాలటి అవృష్టవంతులల కావటానికి (పయత్నిద్రాం పద్మా । అంతకన్నా జీవితాలకి సార్ధకత ఏములది *”ొ అనేవా డతను ఆళొ లోకాలలో చూపులు సారిస్తూ.

అతని మాటలన్నీ లోకరీతుఠకు విరుద్దలగా వళలటాము ఎప్పుడూ “మనల్ని మనం ఉన్నతులు చేసుకోవటాసుకే మన జీవితంలో ఇన్ని షర తులు 'పెట్టుకులదాల” అనేవాడు.

ఆ షరతులే వారి జీవితంలో చాలా సహజ పద్ధతులుగా జీరిం బొాయిం

వివాహఠఅ రెండు వ్య క్రిత్వాఆ కలయిక లెండు మన స్తత్వాం కఠఅయిక రెండు సలస్కారాల కఅయిక పెళ్ళి అయిపోగానే. రెండు సుఖాలూ, ఆనందాలూ తరుముకులటూ రావు భాగస్వామిలో ఏవొ నచ్చు తుంది, ఏటో నచ్చదు. ఎడటవ్య కి కోసల తను కొంత మారాలి. తన కోసి ఎదుట వ్యక్తిని కొంత మాచ్చుకోవాలి. సామరస్యంతో, బాధ్య తలతో .... ఇద్దరిదీ ఓకే జీవితంగా చేసుకూూలి--” అనే అభ్మిపొయాలు ఇద్దరికీ వున్నాయి.

రఅగినాయకమ్మ శ్రీ[7

తర్వాత జీవితంలో ఆ అభ్నిపాయాలు ఆచరణలోకి వచ్చి ఇద్దర్నీ [పాణమ్మితుల్ని చేశాయి.

“అనుకున్న దాంపత్యం ఒక మనోహర యుగళగీతం __ అని ఎక్కడో చదివాను" ఇలది పద్మ. చదివాను---అన్న ట్టుంది అన్నాడు,

ఇంకొ ఏం చదివావు, అ ఎక్కడో! అంత మనోహరంగా పాటి మల్ఞంగా తలిచూలిట ౯

“అవుకు ఇంకా 8

“" తెలిసినా అకస్మాత్తుగా ఇద్ధరూ కంఠాలు కోల్రిక్సి | శావ్యఅగా షాథటం సాధ శి అ కదు. కొణ ల [పయతా షి ఫయిలపుతాయి. కొంత సాధనతో ఇనరి కంశస్వరాలూ కలిపే స్థాయి తెలుసుకుని హెచ్చుతగ్గులు సవరించుకోవచ్చును.” . |

“బావుంది, ఇంకా $ో

“*బలకా ఏం లేదు, నొ అభ్మిపొయం ఏమిటలటే.-పాటకు పక్క వాద్యాళవంటివి కుటురబు, సమాజ పరిస్టి తులు, అవీ కూడా అనుకూలించి నప్పుడే యుగళగీతం అంత మనోహర మైన రాగలగా సాగుతుంది. ”

“అంతేనా + సమాజమూ్త్మూ సమాజ [పభావలతో నడిచే. కుటు బమూ, వ్యక్తుల కెప్పుడూ సహకరించవు నిర్భలధిసాయేగాని. అందుకే వ్య కిస నత ౧ తాలో చనతో, [పాధమి కమైన కొన్ని నిజాలు [గహించి సమాజ [పథావంనించి ఐ యటపడాలి. అందమైన వెన్నెలర్నాతి-.- చెల్లని నదీతీరంలో, (పళాంత వాతావరణంతో, ఊఉ త్తేవితుడై, తన కళఠంతో మధురంగా పాడలేః, పక్కవాద్యాలమీద ఆధారపడే గాయకుడు ఎంత అసమర్థుడు. తసకు ఉన్నత మనిపించే విషయాలు అచరించలేక్క సమాజ

శీ18 అలఅలధకారఠలలో [ప్రభావానికి తలదించే వ్యక్తులు కూడా ఇలాలటి అసమర్ధులే ॥ వ్యక్తి ఏమాతం స్వేద్భా పియుడైనా, సాహసవంతుడైనా, సమాజ (పభావా న్నిలచి తేలిగ్గా బయటపడి పోవచ్చును. ఈనాడు సమాజం అనేది కాదు వ్య క్తి సమస్య, దానికన్నా వంద రెట్లు బఅమైనవీ, వ్య క్రి జీవితలలో అడుగడుగునా ఆ(కమించేవీ = రాజకీయ ఆర్థిక [పభావాలు, ఏ కాలలో ఆఅయిన్సా పి పరిస్టెతిలో ఆఅమినా అవే మానవ జీవితాన్ని పాలిస్తాయి. వాటిని అనుకూఅల చేసుకోవటానికి ఓక్క- వ్య క్తి [పయత్నల గొసీ పాహసం గానీ సరిపోదు. సొంఘికాచారాన్ని ధిక్కరింజేంత సుఅభమూ కాదు. ఈ పరిస్థితులూ, ఈ [ప్రభావాలు ఇలా వున్నఠతకాలం శ్రీ పురుషఆ (పేమగీతం మనోహరంగా సాగుతుంది అనుకోవటం ఊఉ త్త [భమ అన్నాడు కృష్ణారావు,

తర్కా-సికి మాట్లాడితే అదంతా నిజమే కానీ కొందరు వ్యక్తులు తర్కానికి అతీతమైన విలువలు కళిగి వుంటారు. పద్మా, కృష్ణారావూ పదెళ్ళ సహచర్యంతో, ఎంతో సుఖంతోపాటు కొన్ని కష్టాలు కూడా అనుభవించారు. పేదరిక€, అనారోగ్యం, సొంసారికమైన ఇబ్బందులూ, ఎన్నో విషయాలలో అభ్మిపాయ భేదాలూ భరించారు. అయినా ఇద్దరికీ రెండు శరీరా కొకటే నునసు, ఒకటే వృడయఆ, ఆ ఇద్దరినీ ఆనుకూఆ దలపతుల్ని చేసింది,

వారిది ఉన్నత మన సత వయ ఆయినా అందులో వారి శ లిగొర జీవితాని కెంతో [పాధాన్యత వురిది,

భార్యే అతనికి మనోహరస్టున స్రీమూర్రి ఆమెమీద ఆతని కే నాడూ ఆకర్షణ తగ్గలేదు, ఆమె తన పరిశుభమైన అలవాట్లతో, మెత్తని మనసుతో, మృదువైన మాటలతో, నేర్పుతో, చాకచక్యంతో, రసి కత్వలతో, స్నేహ హృదయలతో జా అతని (పేమని తనది చేసుకో గలిగింది. ఆమెని ఎలత ఆనందపెితీే తన జీవితల అంత ధన్యమవు తుందని భావిసా డతను. తన సర వ్రస్వమూ అతనకి ఆర్పించుకోవాలని తపిస్తుది ఆమె

వారి కోరికలూ, శృంగారమూ 4 త్త కారీరకమైనవి కావ్సు ఓక గదికో, ఒక ర్మాతికో పరిమితమైనవి కావ్సు -

అనుక్షణమూ... స్నేహంలో, చూపుల్లో, మాటల్లో, చిరనవ్వుల్లో కాంతి పొందుతూ వుంటారు. దినమంతా ఎవరి వ్యవహారాలో వారు మునిగి? చల్లని సాయం తాల్లో, అందమైన ర్మాతుల్లో, పిల్లలతోనో, ఒంటరిగానో (పశాంతంగా గడుపుతూ వుంటారు. "

శృలగారథి చారి దృష్టిలో ఒక మహోన్నత ధథివ్యవరం. దాన్ని వుత్త అలవాటు చేసుకుని సీచస్టాయికి డింపి అపూర్వంగా అభించిన అకర్షణ్యా మాధుర్యాస్నీ, ఉజ్వల కాంతీనీ దూరం. చేసుకోరు.

ఏ [పళాంత ఏకాంతాన్నో,. ఏ అనురాగపూరిత కణాఆనో, అతని స్పర్శనిఠచి పాకిన మధుర కంపనాలు ఆమెతో సజీవమై, ఆమె నగ్నతా, సౌందర్యాలు అతన్ని వివళణ్ణి చేసే మందవోస పూరిత అజ్ఞాభారాల మధ్య ఓకరితై ఒకరు సర్వమూ అర్చించ గల త్యాగాల మధ్య---దివ్యాను భూతిలో లీనమైన అతా శ్రనందాల మధ్య-__.సరా గ్రలగాఅ. ఆక ర ణు కేందీకరింఛిం ఇక న్మిగహాలు సడలి ___ అధికాధికమైన ఖక్యశ కోసం ఆరాట మధెకమై మధురతమైన ఏక్కాగ తతో లఅీనమౌతారు,

ఆమె తన గయ స వ్రప్నా వస్టని ౦బీ గాడ మైన సి (దొవస్ట భో మునుగుండీ అతను కృడజ్ఞుడై, విన్నముడైై అనురాగ పూరితంగా ఆమెని ముద్దొడి---- “ఈమె దూరమైతే నాకు 1...” అని భయంతో ఆలోచిసాడు. ఆ వూహ ఎప్పుడూ అతన్ని ఆమెకి సన్నిహితంగా వుంచుతుంది,

ఇ శ ఈ

రాతి సదీ దాటినవేశ, ఆకాళల నిర్మలంగా వుండి. చుక్కలు ఉబ్జ్బలంగా వెలుగుతునా మయం చేట్లు వ బాసంగా ఊశిగు తున్నోయి. చల్లని గాలి కాంపౌండ్‌లో తిరుుగుతోన్న పడ్మక్షి ఆహ్లాద కలిగిస్తోంది,

శీవ్రి0 అఆఅథఢకారలలో

పిల్లలు న్మిద పోతున్నారు.

కృష్ణారావు కోసల ఎదురుచూస్తూ పల్చని చుక్కల కాంతిలో తిరుగుతోంది పద్మ.

గేటు ముందు స్కూటరు ఆగిఆది,

[ప్రకాశం గేటు తీసుకుని వస్తూ కనీపించాడు,. పద్మ కొంచెం అళ్చఠ్యపడి---”రండి డాక్టర్‌” అంటూ మర్యాదగా ఆహ్వానించింది,

[పక్షాశ 6 గబగటబో వచ్చి ఎదురుగా క్‌ గి పించిన కుర్చీలో కూర్చు

ఈ ట్రోళ్ట్రిక్షి వెళ్లాం రండో అంది పద్మ,

(ప్రకాశం మాట్లాడలేదు. కుర్చీలోంచి. లేవలేదు, ప్మిశాంతి తీసుకునే పద్ధతితో వెన క్కి వాలాడు. పద్మ వరఠిదామీది కె? 7 కాంపొలగ్‌ బైట్‌ వేసేంది ఊగే చెట్ల సీడలతో కాంపౌలడంతా మనోహరింగా వెలిగింది. [పకాశం కళ్ళు చిట్లించి, ఆయిష్టఠగా, “వొద్దు” అంటూ ఆకాశం పప్య చూస్తూ.----”ఎన్ని నక్ష (లౌ లునా ఇయో చూడండి” అన్నాడు,

పద్మ లైటు తీసేసి పకాళం దగ్గిరికి వచ్చింది. అతన్ని చూస్తోంటే అమెకి చాలా ఆళ్చర్యలగా వుంది. రోజుకన్నా ఖరీదైన బట్టలు వేగు కున్నాడు. చాలా అలిసినట్టు కనిపిస్తున్నాడు. జుట్టు కూడా ఆన్తవ్య స్తంనా పుంది.

బహుశా ఆతను తాగి వచ్చాడేమో నం పన్మకి అనుమానం కలి గింది---”"మిథ హాస్పిటల్‌నిలచి వస్తున్నారా డాక్టర్‌ *” అంది. స్నేహ

(ప్రకాశం ఎదురు (పశ్న వేశాడు---

*గ్షాన్‌ , ..లేడూ + రావ్‌” అన్నాడు,

“లేరండి £ నేనూ అతని కోసమే చూస్తున్నాను”

“ఎక్కడికి వెళా డు +”

“తెలీదు, పిక్చర్‌ కేమైనా వళ్ళారేమో*

రఠతగనాయకమ్మ శ్రవ్లి]

“మీకు బెప్పలేదా*! భలేవారే॥... రావ్‌ మీకు చెప్పకుండా ఎక్కడికి వెళాడు +" అంటూ హఠాతుగా లేచి నించుశ్నాడు, చేతులు వెనక్కి పెట్టుకుని పచార్జు సౌగించాడు, అతని మాటలు ముద్దుగా, అస్పష్టంగా వున్నాయి అతన్ని తాకివొచ్చిన గాలి అతను ఏ పార్టీసంచో వచ్చాడని గుసగుసలాడింది. పద్మ కొంచెం కంగారు పడింది. ఆమెకి [పకాశంతో ఎక్కువ చనువు లేదు, ముఖ్యంగా ._ ఆలాంటి స్థితిలో వున్న వ్యక్తిని - అంత దగ్గిరగా ఆమె ఎన్నడూ చూడలేదు,

[ప్రకాశం కొలచెం దూరలలో నిలబడి పద్మని తదేకంగా చూసు న్నాడు. ఆమె తెల్లచీరెమీవ చిన్న జరీ పువ్వులు నక్షతాలల్లే [పతిఎలవిలచా యేమో అన్నంత అందలగా మెరుస్తున్నాయి. ఆమె జుట్టులోంచి సరళ మన పరిమళాలు, ఆమె నిర్మల ముఖ సౌందర్యం, పరపుకషడి సమక్షంలో చెక్కుచెదరని ఆమె ధీరత్వఠ ___ చూసినంతనే హాయి గొలిపే ఆమె మందహాసం... | పకాశాన్ని తన్మయుణ్ణీ చేస్తున్నాయి. ఆతను నిశ్చంళలగా నిలబడి వున్నాడు.

"కూర్చోండి డాక్టిర్‌ 1” ఆంది పద్మ అనునయంగా,

| పకాశం హఠాత్తుగా కదిలి పచార్లు సాగించాడు. పద్మ వూరుకుంది.

(ప్రకాశం అంత హఠాత్తుగానూ పద్మ దగ్గిరికి వచ్చిలా“మిసెన్‌ రావ్‌! మీరు చెప్పండి కొందరెందుకు వహాయిగా [బతుకుతారు 1 ఎంత హాయిగా ? కొందరు... ఎంత స్ట్రగుల్‌ వః రీ! అన్‌ రెస్ట్‌ ఎ్నూ కోరికలు | ఎంత నిరాశ $”

ఆసిక్ష ఒంట్లో బాగాలేదా డాక్టర్‌ 1 లోపలికి వెళ్లాం నగవళడి కొంచెం సేపు వీ శొలతి తీసుకులటే మీకు బాగా వులటుందిలో

[1 పకాశం కదల్లేదు. పష్మ మాటలు వినిపించుకోలేదు... “ఒక్కరూ షీ అంత అందంగా... డిగ్ని ఫైడ్‌గా లేరు. నమ్మండి నన్ను. రీఠలు షోగ్గా కట్టుకులటే వస్తుందా అందలం + చెప్పండి మేరు. ఉ త తోలుబొమ్మలు, కీలుబొమ్మలు. ఎందు కా వేషాలు"? పార్టీలు క

శీవీ2 అఆలఅలఢధఢకార అలో

అ స్పీజ్ర్యూ వెళ్ళారుగా గో అని నవ్వి పద్మ ఒకి కుర్చీలో కూర్చుంది.

అనుకున్నట్టుగా. (ప్రకాశం కూరో లేదు, నిర్భయంగా పద్మని చూస్తున్నాడు.

“*ఫ్యిత్రో స్పశీల కూడా పార్టీకి రాలేదా + అంది పద్మ మళ్ళీ.

“సుశీలా + ఆమె రానంది, నన్నూ పోవొడ్డంది. మీరు చెప్పండి. మీరైతే రావ్‌కి అట్లా చెప్తారా

“తప్పకుండా చెపాను, రావ్‌ నా మాట వింటాడు కూడా. మీరు సుశీఆ మాట వినరు. సుశీల ఎంత మంచివో మీకు తెలీదా డాక్టర్‌ * అమెని ఎందుకిలా కష్ట పెడతారు ల్‌ో

(పకాశల మాట్లాడలేదు. తల వాల్చుకుని నించున్నాడు.

పద్మ మళ్ళీ మృదువుగా ఆంది... “డాక్టర్‌ । నా మీద మీఠరు కోపం తెచ్చుకోవద్దు. మీరు బాగా ,డింకు తీసుకువచ్చారు కదూ! ఎందుకీ అఅవాటు చెప్పండి? ఇది అనారోగ్యం ఆని మీరే చెపారు కదా ఇతర్లకి ? వీ పిల్లల క్యారెక్ట రు, ముఖ్యలిగా మీ సుకీల బాధ గమనించరేం మీరు

“సుశీల బాధాః నోనో. సుకం బాధ పడదు. సుశీల మంచిది. చొలా మంచిది”

"లంత మంచి భార్య పుళఠడగా మీరిలా అళొంతీ పడతా రెందుకు!? మీకేం లోటు? జీవితం సుఖంగా గడవటానికి మీకు ఎన్నో ఆవకాళా లున్నాయిో

“*లేబ్బ, లేదు. సుఖల. .. అందరికీ రాధు.”

“అందరి సంగతీ కాదు మీర సుఖపడగలరు. “సృఖపడటల ఒక కళ* అలటాడు కృష్ణ"

“కశ? ఎంత అందంగా చెపారు మీరిదరూ : ,... మీ లాంటి భార్యతో జీవిస్తే నేనూ గొప్ప కళాకారుణ్ణి అయ్యే వాజ్డే.”

ఆశ్చర్యపడింది పన థటొయకాళల అంత నిర్భయంగా మాట్లాడి నందుకు,

రఠతగినాయక మ్మ తీవిలీ

“ఎవరి ళ కి వారిలోనే వుంటుంది డాక్టర్‌ । భార్యల్లోనూ భ రల్లోనూ వుండదు" అంది. | పకాశరి మాట్లాడకుండా కుర్చీలో వెనక్కి వాలి కూర్చున్నాడు, ఇద్ధరి మధ్య బాలా నిశ్శబ్దం. గాలి (పళాలంతలగా వీచే ధ్వని తప్ప బాలా సేపు మౌనం. కొంత సేపటికి గుర్తు వచ్చినట్టు,

“వడిగా కొంచెం కాఫీ తాగుతా *ొ అంది పద్మ లేవటోతూ, [ప్రకాశం మాట్లాడలేదు. పద్మ లోపలికి వెళ్ళటోతోంటే “రావ్‌ రాలేదా 1...” అన్నాడు, లెచి నిలబడ్డాడు ---ఆమెని తదేకలగా చూస్తూ.

పద్మ కంగారుపడి *మీ రిప్పుడు వెళారా ో ఆంది.

“వెశేయేం? వెళ్ళనివ్వరా మేడమ్‌ *ొ నామీద మీకు దయ కలిగిందా? ఈ దౌర్భాగ్యుడు మీ పాద కాంతుడైనా మీకు దయ గ౮ఆ గదా...” ఆశగా కొంచెం సమీపించాడు, పద్మ తీక్షణంగా చూసిలది. ఆ క్షణంలో ఆమెకి [ప్రకాశంమీద అసహ్యూల కలిగింది. ఆమె ఏమీ మాట్లాడలేదు,

(పకాశలి ఆమెకి దగ్గరగా వచ్చడు, ఆశని నిట్టూర్చులు ఆమని తాకేంత దగ్గిరగా “మి కోసం నేను రా తింబవళ్ళూ ని దాహారాలు లేకుఠడా ఆరాటపడుతున్నాను. మీకు తెలీదా” అ్మపయత్నంగా ఆమె చేతులు పట్టుపన్నాడు, ఆతని చేతులు కఠిపీస్తున్నాయి. ఆతని వూపీరినిలచి వచ్చే చాసన ఆమెకు వెగటు కలిగించిరిదిం

పద్మ చలించకుండా... *నా కేమీ తెలీదు డాక్ట్‌ ర్‌ । తెలిసినా [ప్రయోజనం లేదు. న్ను మిరు చాలా అపార్దల చేసుకున్నారో అంటూ చేతులు వదిలించుకుంది. ఓక్కడుగు కూడా వెనకి టా కదలలేదు. (పకాశలి అచేతనంగా నిఅబడ్డాడు,

పవ్మ శాంతంగా పట్టుషలగా అంది. “నా గరిలచి మీ కిలాలటి వూహ రావటం కూడా నేను సహించలేను, డబ్బుకీ, స్వేచ్చకీ, పేమకీ సుఖానికీ. దేనికీ అఆస9ితృ ప్తి ఎరగినిదాన్ని నేను, ఇలాంటి కోరికలు మనిషి నెలత పతనం చేస్తాయో మీ కర్టమైతే మీరు దాంపత్య జీవితాన్నే వున్నంతగా చేసుకోగలిగే రు. శాంతంగా ఆలోచిలంచంఉషో ఆమె గాంభీర్యల దున్చాధ్యమ అతగ్న చాలా దూరం జేసెలదిం

శీ£శీ అలధకారలలో

“ధాంతల. ..శొరతం” అనుకున్నాడు [| పకొాశలి, మౌనంగా నించు న్నాడు, ఆ న్దేస్స దెడ్డవాణ్ణీ అనుకులటున్నారా మీర ౯ అన్నాడు దీనంగా ఎంతో సేపటికి,

పద్మ కరుణతో చలించి “లేదు డాక్ట ర్‌; మీడ చాలా మఠచివారు మీరు చెడ్డవారని మే మెప్పుడూ అనుకోలేదు, కూర్చోండి” అని ఆనునయం చూపింది.

“నేన్స మంలచివాడినా * మీకు తెలీదు. నేనెంత దుర్మార్గకినో మీకు తెలీదు పద్మా ః నా కారు ఎక్కడుంది ?” అన్నాడు తల తిప్పి.

ఆతని నిరాశ ఆమెకి స ఎప్షమెంది.

ఊర్నీకృ కార్రలో రాలేదు. కొంచెం సేపు కూర్చోలడి, కస్త వచ్చి మిమ్మల్ని పంపిస్తారు. మ్సీర్రీ స్థితిలో వెళ్ళ లేరుం

“ఏ వె శేం?....” కళ్ళెత్తి రెట్టిస్తూ చూశాడు.

“యాక్సిడెంట్‌ అవుతుందేమో ”

“పి ఆఅయిలే?... చచ్చిపోతాల 1 దేవుడున్నాడో లేడో తెలిసే పోతుంది, మడమ్‌ । గుడ్‌ నైట్‌” అని గబగివా గేటువేపు నడిచి, స్కూటర్‌ స్టార్స్‌ శేళాడు.

“”జొగ తగా వెళ్ళరిడి, తక్కు.వ స్పీడ్‌లో వెళ్ళండి” అని పద్మ చేసిన హెచ్చరిక వినీ వినకుండా వెళ్ళిపోయాడు. ఆంతా చాలా అఆ్మసయ త్నలగా అ సవ్య స్తంగా జరిగినట్టు అసిపించిలది. ఇంత చల్లని రాతి తను కృష్ణకోసం నిరీక్షిస్తోంటే ఈ విచ్శితమైన సంఘటన, కొలత ఆళ్చర్యమే ః కానీ అది ఆమె నేమి చికాకు పర్చలేదు. (పకాశల ఎలా వెళాడో.... ఏల వార్త వినాల్సి వస్తులటోనని ఆమె ఆలటోళన పడుతూ కూర్చులది కృష్ణారావు వచ్చేవరకూ,

కృష్ణారావు వచ్చి బట్టలు మార్చుకోటోతుంటే ఎ (పకాళం బాగా తాగివచ్చాడు కృష్టా | కాస్సేపు కూచుని హఠాత్తుగా లేచి వెళ్ళాడు. నద్దంటూలటే వినలేదు. నాకు చాలా భయళలగా వుంది, ఒక్కసారి ఫోన్‌ చేసి కనుక్కులటే బావుంటులదిొొ ఆంది.

రీ లఅగనాయకమ్మ శీబ్లేర్‌ కృష్ణారావు ఆశ్చర్యపడి “ఎంత సే పెంది + అన్నాడు. “అరగంట దాటిలది* క్యిస్తారాపు పదిగజాల్లో ఫోన్‌ వున్నవా రిలిటీకెళ్ళి..._.సుళీఆకి ఫోన్‌ చేసి అడిగాడు. అతసిీ కంగారు తగ్గింది. “వెళ్ళి పడుకున్నాడటలో అని పద్మకి చెప్పి స్నానానకీ వెళ్ళాడు. అతను భోంచేస్తుష్నలక సేపూ [పకాళం [తాగుడు మానడు కాటోలు అని ఆలోచిస్తూనే ఉన్నాడు. “*ఖంత్ర ఆఅస్య మైందేం ఫొ అని ఆచగకుండా పద్మకూడా ముఖా వంగా కూర్చులది, ఇద్దరూ గదిలోకి వచ్చారు. పద్మ పిల్లఆ గిదిలోకివెె దుప్పట్లు సర్పవొచ్చిలది. కస్టారావు క్రొ త్త ప్మతికలేవో తింగెస్తూ కూర్చున్నాడు, పన్మ్ము పక్క సర్దుకూ--”| పకాళం కలత ఎక్కువగా తాగుతాడని నాకు తెలిదు. కొంచెఠ నువ్వు చెప్పపూడదూ అతనికి *ొ ఆంది, తపం చెపొం అన్నీ తెలిసిన వాళ్ళకి సొసెటీ ఆఅ౮ాపుందిో అన్నా డతను విర క్తిగా, పద్మ కృష్ణా రావు దగ్గిర కూర్చుని” పకాశల చాలా పూలిష్‌గా (ప్రవ రించాడు” అంది. “ఏం చేళొడు *" అన్నాడు కృష్ణారావు ష్మతిక పేజీల్లోంచి దృష్టీ (తిప్పి “ఎందుకో చాలా విరక్తిగా =, చూట్లాడాడు. “కొందరు. ఎందుకు హాబిగా జీఎనారు ? కొందరికి అళాంతి ఎందుకు "ఆని అడిగాడు నామాట వొక్కటి వినిపించుకోలేదు తన ధోరణి తప్ప. చాలా నిరాళగా కనిపిం చాడు. కొంచెంసేపు నా అందాన్ని పొగి నాడు. వొక్కురూ మీ ఆంత డిగ్ని ఫ్రెడ్‌గా లేరు మెగమ్‌ అన్నాడు” అని ఆగి నప్విలది. కృష్ణారావుపాడా నవ్వి --- “*అమితే తాగి ఉన్నాడరిటావల క అన్నాడు, ల్‌ళ]

శ్రేబైకి ఆలధఢకారలలో

“తాగనస్పుడు ఇతర స్రీఆ అందాలు పొగిడేంత దై ర్యవంతుడు కాడు అతను, అది ఆతని (పవర్తన...నన్ను అంత నిస్సంకోచంగా, నిర్భయంగా అతనెప్పుడూ చూడలేదు.”

“తాగుడువళ్లి ధై ర్య సౌఆదర్యారాధన వంటి గుణాలబ్బితే తాగిటలి చాలా మంచిదే మరొ అన్నాడు క ష్టైరావు నవ్వుతూ.

“కొంచెం సీరియస్‌గా వినాలి నువ్వు, అతను చాలా నిరాశగా మాట్టాడుతోం టే వినటానికి విసుగు కలిగి... సుఖపడటానికి ఎన్నో అవ కాశాలున్న మీరుకూడా ఎందుకిలా బాధపడతారు 1 జీవించటల వొక కళ అంటాడు కృష్ణ” అన్నాను చాలా ఎమోషనల్‌గా---”మీలాంటి భార్యతో జీవిసే నేనూ గొపు కళాకారుడ్ని అయ్యవాడ్ని అన్నాడు.

కృష్ణారావు ఆళ్న్ళర్యపడి “సరిగ్గా అలాగే అన్నాడా 1” అన్నాడు,

ఇంచుమిలచు అలాగే అన్నాడు, కొంత సేపటికి హఠాతుగా నా చేతులు పట్టుకుని...” ఈ దౌర్భాగ్యుడు ఫ్స్సీ పాదా కాంతుడైనా మీకు దయ కఠగదా *" అన్నాడు. నేనేటో చెప్పాను. జాలా గాయపడ్డట్టు నించున్నాడు చాకాసేపు, కొంచెం వి కాంతిగా సడుకోమన్నా విన స్థితిలో లేడు. నెమ్మ దిగా వెళిపోయాడు. చూడు, ఎంత... పద్మ కలఠస్వరఠఅ కంపిస్తూ ఆగింది. ఇంకేమీ మాట్లాడలేక పోయింది.

కృష్ణారావు షృతిక తిరగవెయ్యసాగాడు. ఆతని ఆలోచనలు అస్త వ్య స్తంగా వున్నాయి. మొహఠి గంభీరంగా ఉంది, నుదుటిమిద చెమట పట్టింది. చాలా సేపటికి పద్మ శాంతపడి లేచి.

_“పన్నెండవుతోంది. ఇంకా ఏం చదువు! లైటు తీసేసాను” అంటూ 'పేద్దలైటు ఆర్బి, చిన్నలైైటు వేసింది ! పఠకా నిశ్శబ్దంగా చల్లని గాలి వీసోంది.

పద్మ కృష్ణారావు దగ్గిరకివొచ్చి భుజం తోకి మృదువుగా. + “ఇంకొ న్మిదవూవటలలెదా 1” ఆంది. కృష్ణారావు అమెని తదేకంగా చూశాడు. ఆమె కాంతితో చిరునవ్వుతో దేవకన్యలా మెరుస్తూ._-”“ఎందుకలా చూస్తావు $” అంది, కృష్ణారాపు ఆమె చేతులు పట్టుకుని | పేమపూలితలగా చూస్తూ... “పద్మా ? నీకు అర్థంకాలేదా పకాళానిక్షి నువ్వంటే ఎంత ఎడ్మిరేషన్‌ [౯

రఠఅగనాయక మ్మ శీలి?

*ఎందగుకు ** ఆంది పద్మ ఆఅళ్చర్యపడి,

• ఎందుకో ఎవరికి తెలుస్తుంది * ఒక స్రీమీద ఒక పురషడికి ఎందుకు ఆకర్షణ కలుగుతులటో ఎవరికి తెలుసుంది *" అని నిటూర్చా డతనుం

పద్మ విసుపోయి చూసిలది..-

[ప్రకాశం గురించి చెప్తేకృ హషైరావుకి కోపంరాదని పద్మకి తెలుసు. గొనీ అతను [ప్రకాశం తరపున ఇంత సానుభూతితో ఆలోచిస్తా డనుకోలేదు. కృష్ణారావు గిదిలో అశాంతిగా పచార్గుచేస్తున్నాడు. పద్మ మౌనంగా కూర్చులది, కొంత సేపటికి అతను ఆమె దగ్గిరికి వొచ్చి---పకాశం స్సీద నీకు చాలా కోపం వచ్చిందా లా అన్నాడు.

పద్మ మృదువుగా చెప్పింది,.---*లేదు. అతను తాగి ఉన్నాడు కొబట్టి నాకేల కోపఠ రాలేదు. కానీ....ఆతను నాతో అంత సాహసంగా మాట్లాడటం .... ఏ9 బావుంది *...-నాకు నచ్చలేదు.”

“స్పీకృ శ్రెలీద్రు పద్మా।ః అతనొక మహా ఆగ్ని గుండలలో కొలు తుంటే ఈ సాహసం ఒకలెక్కా + అతని ఆంరాటల నాకు చాలా కొలఅ నిలచి తెలుసు కానీ, ని గహిలచుకుని బయటపడతా డనుకున్నాను. ఎంత దౌర్భాగ్యుడు ! నిజః పద్మా। ఇలాంటి చికాకుల్లో పడ్దవాళ్ళివరైనా దౌర్భొగ్యులే.”

“అతనికోసలి నువ్యెందుకింత బాధపడుతున్నావో నాకేం ఆర్టం కావటలలేదు. అతనివల సుశీఆకేమీ సుఖలలేదు---ఒకసారి సుశీలేమలదో తెలుసా +*....ఆనుభవాలే సంపదలై తే నేను చాలా పేదదాన్ని అంది" ఒకసా రేమిటి + అనేకసార్లు నాకామె మనసు తెలిసింది. పైగా ఈయన తన కేజటో సుఖంలేదనీ, శాలతిలేదనీ నిట్టూరుస్తున్నాడు. దానికి సీ సానుభూతీ"

“అలా అనకు పద్మా । ఇద్దరి అళొందీ నిజమే ఆమయివుంటుళది. ఎలతో దురదృష్టవంతులే ఇలాంటి పరిస్తితిని తెచ్చుకుంటారు. మంచి స్నేహితుల కష్టసుథాలు పంచుకోకులడా మనఠి ఎలా ఉలడగలం | పకాశం మనసు ఎంత మృదువో తెలీదు. అబస్పపు విలునలకులొంలగి జీవితాన్నిలత అస్తవ్య స్తంగా చేసుకున్నాడు. ”

కవర్ర అఅలఢకోరలలో

పద్మ కొంచెం చికాకుపడి--ోనీ ధోరణి నాకేం అంతుసట్టటంలేదు. తః రోజుల్లో తాగటం ఫేషన్‌ అన్నాపే, ఆలాగే "స్నేహితుల భార్యల్ని భరల్నీ కోరడం కూడా "ఫేషన్‌" అయిందా ?” అంది,

ఫేషన్‌ కోసమే అయితే దాన్ని తప్పకులడా అసహ్యీంచుకుంటాను, క్రాసీ కొన్ని వాఠలభలు .... సమస్తాన్నీ ధిక్కరించగలీగే టఅంతో తలేత్ళు తాయి. ఇది అసహజతకాదు. సజీవమైన మనిషి వూహ ఎటుపోయినా షాక్‌ కానక్కరలేదు. సమర్ధులు కోరికత్నే లొంగించుకుంటారు అసమర్థులు కోరికలకి లొంగి ఘర్షణ పడతారు.”

పద్మ మాట్లాడలేదు.

కృష్ణారావు సోఫాలో కూర్చున్నాడు. వెనక్కివాలి కళ్ళుమూసు కున్నాడు. అతనికి భరించ లేనలత వేదనగా ఉంది. ఇద్దరు వ్యక్తుల మధ్య గొప్పు స్నేహం. తమ [పియుల్ని త్యాగం చెయ్యగలిగేంత సే షహాం సాధ్యమా 1 అని ఆలో చిసున్నాడత ను, ఒకవళ అలాంటి త్యొగమె తస భార్యకోసం చెయ్యవలసి ఒసే ం2* కీ పద్మ [పకాళాన్ని ఇంత గాధంగొ వాఅభిలచి వేదనపడితే....!"” ఆలోచించలేకపోయాడతను..._.. “నువ్వెంత మూర్చుడివి పకాళం ? నువ్వు కొలచెం విచేకంగా ఆలోచించి...నీ వాధ సీలో యిముడ్చుకుం టే ఎత బొావ్పండేది ౯ అని దుఖ్గపడ్డాడత ను,

పద్మ ఆతని జుట్టునిమిరి, తడి తడిగా ఉన్న కళ్ళు తుడిచి ,...నవ్వి- “నువ్వుకూడా తాగి వొచ్చావా ఏమీటి శో ఆంది,

కృష్ణారావు ఆమె కన్నుల్లో ,పతిఫలిస్తూ---నన్ను నమ్ము పద్మా। నేను స్వార్ధపరుడ్ని కాను. నీకు ఆనండల కలిగిస్తే, ..నీమైనా చేస్తాను. [ప్రకాశం నిన్నఠత (పార్ధించినా నీకు జాలి కలగలేదా + ఆదౌ ర్భాగ్యుడి కోనల నీ హృదయం ఎప్పుడైనా స్పందిసే, అతన్ని కరుణించు పద్మా ఆఅలత దయనీయ స్థితి నీ కెప్పుడైనా కలిగితే నువ్వు యితర్ణవలె అశాంతి పడకు. నేనునిన్ను బా ధిస్తాననిగా స్కీ నీర ఫంధిస్తాననిగానీ భయపడకు,

రఠఅగనాయక మ్మ 42 నువ్వు కోరుకున్నది సీకృు ఇన్య లేకపోతే నీ కోసల నేను ఏమీ చెయ్యలేక పోతే నా ఆపదనకి అంతు వుఠఎదు పద్భ్యా?”

భర మాటలు మొచట సం భమంతో విని, [కమంగా కొంతపడీ ఇనుమడించిన భక్తితో, గౌరవంతో, చోరవతో, అతని కళ్ళలోకి పూజ్య ఖావలతో చూస్తూ--ో”నాకు అలాంటి స్థితి కలిగితే నీకు అనూయ ఉండదా” అంది పద్మ.

“అసూయా 1 ఎలత చిన్నమాట. ఇతర్త పై సీ [కేన మళ్ళినప్పుడు నాకు కలిగేది ఉత సామాన్య అసూతయేనా 1. ..దాన్ని నేను ఇతర్ణ్గకి అర్జం చెయ్యగలఅనా ? కానీ పద్మా నన్ను నమ్ము + ఇదలతా నేను భరిసాను సీ కోసం...నీకుద 'నా నిజమైన [ పేమని రుజువు చెయ్యటం కోసం ... భరిసాను పద్మా $”

పన్మ చలిలచిహోయి---” ఒద్దు నిన్ను నేసు అలాంటి జుఢకి ఎన్నడూ గురిచెయ్యను. మనమధ్య అంత విషాద పరిస్థితి సలభవించదుం నా అఆళలకీ, కలలఅకీ రూపమిచ్చిన సహృదయు॥ివి నువ్వు, గణకష్షణమూ నీ (పేమతో, స్నేహంతో, నన్ను తరింపచేసిన ఉన్నతుషిఏి నుప్వు. ఇతర సౌఖ్యాలూ, అందాలూ, అధిక్యతలూ నీముందు నాప తణ [(పాయాలు. ను జీవితమంతా నీ [(పేమకోసయే తపిసానుం మనం జన జన్మల వరకూ సహచరులం. ఈ రోజు, ఈ నిముషంలో, మనం దూరమైనా, నీ మధుక శాపకౌలు నన్ను మూదానందంగా ఉంచుతాయి. నన్ను నమ్ము కృష్ణాః నేప ఆక్కతో, దటాంతో. ..నీకు అంకిత మయ్యాను” ఆని ఆగింది! ఆమె చెంపలపిదుగా జలజలా కన్నరు జారింది నెమ్మదిగా మోకరించి అగని గుండెలపుడ మొహం దాచుకుంది.

“జీఎతత ధన్యమైంది" అనుకున్నాడు కృష్ణారావు,

“నిజమైన [పేను పొందిన అదు ష్టవంతుత్ణి పద్మా ౯? అన్నాడు థ క్రితో,

ఖ వ న్‌

శీలి0 అ౪ఆఢళార అలో

గదినిలడా సిగరెట్టు ముక్కలు, పేబుల్‌ కిద చింపిపారేసిన కాయి తాలు. [ప్రకాశం ఎారనీ కళ్ళతో, చిందరవఠలదర జుట్టుతో, చిలతా కాంతు [్రె టేబుల్‌ మీదకి తలదించుకుని కూర్చుని ఉన్నాడు.

అతని ఎదుట పెన్నుకింద ఒక చిన్న ఉత్తరం రాసి ఉంది.

కొంత "సేపటికి దాన్ని చింపి మళ్ళీ ఇంకో కాయితం మీద గబగిబా రాసీ పరీక్షిస్తోన్నట్టు చూస్తూ కూర్చున్నాడు.

గదిలోకి వచ్చిన కృష్ణారావు గుమ్మందగ్గిర నిలబడి, అంతా పరి కించి, నెమ్మదిగా [ప్రకాశలి దగ్గిరికి వచ్చి భుశాలమీద చేతులు వేశాడు నవ్వుతూ.

తృళ్ళిపడ్డ [పకాశల, , *కృష్తారావుని చూసి స్తలభించి ఆపయ త్నలగా దేబులీ మీద ఉన్న కొయితంలీసీ కృష్ణారాపుకి అందించి తఆ ఓలచుకున్నాడు.

"పియమ్మితుడు రొవుకీ 4.

నేను కమార్ముడిని కాను. ఆమె పొదాఆనంటి క్షమాభిక్ష నర్ధిస్తు న్నాను. వోషిగా నిలబడి శిక్ష అడుగుతున్నాను. న్స జొన్నత్యంతో, థి కొరుణ్యంతో, నన్ను కత్ష్షమీలంచమని కోరే పతితుడు....

దాానానాన [పకొాళల” కృష్ణారావు ఆ కాయితం చింపేసి నవ్వుతూ...“ ఆలితే నీకు $ిక్ష కొవాలా * షమాభిక్ష కొవాలా ?ఆ సవ్య స్తంగా రాళావుో అన్నాడు,

[| పకాశల చటుక్కున కృస్తా శావు చేతులు పట్టుకుని రుద్దకంఠంతో ఎాఎీరావ్‌ । నేను దుక్మార్గుడ్ని. మవాపాపిని. నీ స్నేహానికి నేఫక తగను, నీ మంచితనంతో నన్నింకా వెరివాడ్ని చెయ్యకు ॥ నన్ను తిట్టు; అస ప్యాంచుకొ నా మొహఠ చూడకులడా వెళ్ళిపో! మసి దుర్యార్లుక్ని

ను

కృష్ణారావు మాట్లాడకుం౫3" చల్లని చూపుతో మితుణ్ణి శాంతపరు స్తోన్నట్టు నించున్నాడు.

[ప్రకాశం భరించలేక---”రావ్‌ | నన్ను నమ్ముతావా ? నే నామెకిి (టోహలతే సే ఉద్దేశ్యంతో రాలేదు. ఆమెని ఎప్పుడూ ఒక దేవతగా

ర 6గనాయకమ్మ డ్తీ వ్ర పూజిస్తాను నేను. ఆమె మీద పేను నన్ను వ్యెరివాణ్ణి చేసింది. అమెకి నివేదించకుండా ఒక్కువషణల గిడపటల కూడా దుర్భ్శరమనిపిలచిందిం నన్ను నువ్వొక్కడివే అర్ధం జేసుకోగలపవు, కృమిస్తావా నన్ను * అని (పార్ధించాడు,

కృష్ణారావు ఎప్పటి విధంగానే కాంతస 0రలతో---”“ఇదంతా నువ్వు ఆమెతో మాట్లాడ వలసిందే, ఆమె స్వంత విషయాఅతో నాకేమీ సంబంధం లేదు. నేను ఆముసుద అఫకార౦ంనో, హక్కు దారునో అనుకులటున్నావా నీలాగే నేనుకూడా ఆమె [( పేమకోసం ఆరాటపడుతూ ఉఠిటాను. ఆమెని ఎక్కడ గాయపకునానో, ఆమె మనసులో ఎక్కడ చోటు లేకుండా తేసు కుంటానో ఆని దిగులు పడుతూ ఉంటాను. నేకు నిన్ను అర్ధం శేసుకోబట్లే ఎప్పటిలాగే సీ దగ్గరికి వొచ్చాను. సరేః ఇదంతా నుర్చిపో [పకాళల । నీ _పేమని స్వీకరించ త్రి, ఎంత గొప్ప వ్య కిగానీ, [(కమలగా అమెని మర్చిపోవటఠ మలంళిది, నీ మీద నాకెంత జాలికలిగినా నీ కోస నేనేమీ చెయ్యలేక వోయాను [పకాశం.”

కృష్ణారావు మాటఅన్నీ విస్తుబోతూ విన్నాడు (పకాశల. కలా? వొ సవమా + అన్నంత [భమ కలిగిం దతనికి ఈ విధమైన ఆలోచనలు ఆతనికి వూవోతీత మనవి.

ఇద్దరూ కొంత సేపు మౌనంగా కూర్చున్నారు. కృష్ణారావు ఆడీ గాడు---”నిన్ను నేనొక విషయల అడగవొచ్చునా

అనీ ఇష్ట వైనవన్నీ అడుగు.”

"నాకు తెలిసినంత వరకూ నువ్వు చాలా సుఖంగా ఉన్నావను కున్నాను. నీజంకాదేమో అనిపిస్తోందిప్పుడు' సుశీలతో జీవితం నీకు అసం తృ పిగా ఉలదా 1”

[పకొాశల మాట్టాడలేకపోయాడు.

"నేను నీకు మంచి స్నేపాతుణ్ణని నన్నే నమ్మి చెప్పు పకాశల: నేను సీ బాధ పంచుకులటాను. ఇలదులో సిగ్గపడాల్సిందే ముఅది ర్‌ ఆ

"లేదు రావ్‌ ః నీకు చెప్పడానికీ నాకేసు సంకోచంలేదు, నా (పవ ర్తనికి నేనే సిగ్రపడుతున్నాన , 'సుశీలన నేనెంతో కోరి కోరి పెళ్ళి జేసు

శ్రీ కైలీ ఆ6ధకారలలో

కున్నాను. మొదట్లో చాలా ఆఅనందలగా ఉలడే వాళ్ళం, [కమలగా ఎందుకో ఇద్దరలి చాలాదూరల అయ్యాలి. ముఖ్యంగా నా అలవాట్లు ఆమెకి నచ్చ లేదు. అమె చాలా పట్టుడల మనిషి. కొంతకాలం నాకోసం ఆమె చాలా భరించింది. ఇప్పుడు నా విషయాల్లో ఆమె కల్పించుకోదు. రాత్రీ పగలు పిల్లలతో గడుపుతుంది. నాకీ ఇంట్లో ఏమీ లేదనిపిస్తుంది. క్షబ్బుకో పార్టీ అకో పోవాలనిపిస్తుంది. పూ రగా ఖఇప్పరి జీవితాలు రెండు మార్గా అయ్యాయి. ఇది ఇంజే అనుకుంటాను" అని ఆగాడు,

కృష్ణారావు మొహంలో మృదుత్వలపోయి. కఠినంగా మారింది. "నువ్వింత అజ్ఞానంగా [బతుకుతున్నావని నే నెప్ప్తుడూ వూహించలేదు. సంసారం కోసం వీస మెత్తుకూడా కృషి చెయ్యక స్వర్ణ సుఖాలు వాటం తట అవి వొచ్చిపశ్ళేడని అలిగి రోడ్లో, బజార్లో పట్టుకు తిరుగుతూ ఉంటారు నీలాంటివాళ్ళు, సీకు ఇతర గ్రఅతో సంబంధాలు లేవు కాబట్టి సీ వ్యసనాఅన్నీ సీ భార్య సితే పంగా భరించ వచ్చునని సీ అభి పాయఠి. అలకేనా ? హాయిగా [బతకవలసినవిళ్ళు ఎలదురు వ్యభిచరిస్తారని నువ్వు నన్నోసారి అడిగావు గుర్తుందా *”,....నువ్వు కూడా ఆ స్టేతికి దిగినట్టు నీకు అర్ధ మందా క

[పకాశత సిగ్గుపడి “బాగా అర్హమైలది, మనుషులు ఎందుకు వ్యభిచ రించరో అర్ధమైంది. ఏ ఆశాంతీ, ఏ అసంతృ ప్రీ ఎరగనివాళ్ళు పరిపూర్ణ మైన అనురాగ జీపితాలు గడిపే అదృష్టవంతులు వ్యభిచరించరు. నాలాలటీ అల్పు అలతా చపం చిత్తులంతా వ్యభిచారులే.”

“ఎవర్ని వాళ్ళు నిందించుకుని ఏం [పమోజనం + నువ్వు కేవలం మూర్దత వ్రంవళ్లి జీవితాన్నింత ఆఅఫంతృ పిపాలు చేసుకున్నావు, కొంచె మన్నా కరుణ ఎరగకులడా అమానుష పద్ధతిలో డబ్బు సంపాదించటం, విలాస జీఎతానికి అతి సునాయాసంగా దాన్ని త +అబెట్టటలి ఇదేకదా మీరు మోజుపడే నాగరికత * జీవితానికేమైనా ఇతర ఆశ లున్నాయా? విలువైన ఆదర్శా లున్నాయా? అనాధల్నీ, నిరుపేదల్నీ (పేమించటల అంటే ఎంత హేళనమీకు ? కట్టుకున్న భార్యల్నే అనాధల్ని చేసీ, కన్నవిడ్తల్ని నిరుపేడల్ని జేసే. విలాసాలు మీవి వంచలతో వలతో జూదాలాడి,

రీ లి గ నాయకమ్మ కీలీఫ తప్పతాగి తంధనాలోడటానికి మీ కేమీ సిగ్గనిపించదు. శరీరానికుండే అందోలూ, ఆరో గ్యాలూ. మనసుకులజే సంస్కారాలూ, లాలిత్యాలు అన్నీ ధ్వంసమవుతున్నా పట్టుదఅ మీకు, నిజ జీవితాలెంత నరకకూపాల్లైనా మీ క్షబ్భులూ, మీ బార్‌లూ సురశ్షితంగా వెలుగుతోం టే వాటిచీకట్లో దొక్కుని అబద్దపు [బతుకులు గడి పెయ్యగఅరు. కొంచెం ఎక్కడో ఆత్మలు దావని వాళ్ళు, నీలాగ అబద్ధపు జీవితాఆఅతో విసిగినవాళ్ళు, సీ్‌లాగ అసంతృ ప్లితో కొట్టుకుంటారు. ఏథి [పయోజనం ₹ ని ఆనందాసకీ సీ స్వభావానికి ఏది అవసరమో (గహిలచలేక్క, వూరికే ఆరాటపడితే | పయోజనమేమిటి

కొంత సేపు మౌనథి.

“ఉన్నతమైన దాంపత్య జీవితంలో దొరకని శాంతిసుఖాలు బయట ఎక్కు.డ దొరుకుతాయి! సి భార్యక యిష్ట మైన వ్యసనాలు త్యాగంచేసి ఆమెని సఠితోష పెట్టినప్పుడు సీ కలాఇటి తృ పి కలుగుతుంటో ___ ఎప్పుడై న్తొ అనుభవించావా* సీ పిల్లల (కమశికణక్టీ శీలానికి నీ [ప్రవర్తనే మార్ద దర్శకమైతే నీ కెలాంటి గిర్వల కలుగుతుంటో వూహించావా! భర్తగా తల్మిడగ్రిగ్సా సంఘానికొక వ్యక్తిగా నీ బాధ్యతలు నువ్వు నిర్వ ర్రించినప్పుడు నువ్వనుభవించే ఆత్మగారవల ఎంత ఉన్నతమో నీ కర్ణమలే.... నీకూ ఆమెకి అంత దరూరం చేసుకుంటావా * శాంతి కలిగించే గృహజీవితల కోసం మధురమైన ఆఅనుభవాలకోసల, నువే కీ [పయత్నించలేవా శి నాకు బౌలా విచారలగొ ఊంది (ప్రకాశ ॥ తనకి సన్నిపితంగా వచ్చిన వొక న్త్రీ కోసమో పురుషుడి కోసమో వక చిన్న త్యాగఠగానీ, హృదయపూర్వకమైన సేవగానీ చెయ్యలేని వ్యక్తులు జీవితంలో ఏ వెలుగులు చూసారు! (కమలగా కృష్ణారావు మొహమంతా విషాదం తాండవిలచింది. విర క్రిపడి మౌనం వహిఠలచాడు..

[పకాశల కొలత సేపటికి తలతిప్పి కృష్ణారావును చూస్తూ---“ర్యాతి నిలనీ నేని విషయలి ఆలోచిసున్నాను ర్మాతీ సణఘటన నా పతనానికి పరాకాష్ట. ఆ మైకంలో నే నామెమీవ ఏమైనా డౌర్జన్యం చేసివులటే. నాక్షు అత్మహత్య తస్ప ఇంకో మార్గంలేదు. నాకు మనిషిలాగే (బతకాలని

తీ81 అ౦ఢథఢకశకార౦6లో వుంది నా మానవక్వాన్ని ధ (లసంతే సే వ్యసనాఅన్నీ ఒదిలి పె స్దేస్తాను. నన్ను చూసి నేనే సిగ్గుపడే స్థితి దుర్భరలగా వుంది" అరని నూటలు మృదువుగానూ పట్టుదఆగానూ ఉన్నాయి.

కృష్ణారావు [ప్రకాశాన్ని రదేకలగా చూళాడు---*నీ మానసీక బఐల9 మీద నాకు నమ్మకల వుంది. అగ్విహో(లాల మధ్య కాలులూ తపస్సు చేసినట్టు, నువ్వు ఎన్నో | పలోభాళలని జయిలచి అంత ని గిహఠి సాధి చాలి. ఇంతకన్నా నీకు నేనేం చెప్పగలను”

ఆ షణాలలో....[ప్రకాళల మొదంలో, కళ్ళల్లో వెలిగిన కొలతిలో కృష్ణారావుకి స్నేహితుడి పె ఆపారస్టైన విళా సల కలిగింది.

వ భి థి

నాలుగై దు నెలలనిలచి రాజేశ్వరి వృత్తి మానుకులది. ఆమెకీ గర్భాళ యంలో కాన్సర్‌ వచ్చింది. ఎడఠరెగని బట్టల జబ్బు (ప్రారంభ మైళది. ఎంతో కొాలఅసిలచి పొంచివున్న ఇతర సుఖరోగాఅన్నీ ముట్టడిలచొయి.

ఒక నెంరోజులు 'పెద్దాసుపతిలో వుండి పారిశోయి. వచ్చిలది. అక్కడి దుర్గందకరిత వాతొవరణల, పఠకరిస్తే కరవ్వజ్చే నర్చులూ, వాాఅ తరబడి కన్నె త్ర్తిచూడని డాక్టర్లూ, రోజూ చిల్లర డబ్బులకోసల [పాణాలు కొరికే ఆయాలు వెక్కిరింతలూ, 'హీశనలూ దుర్భరమై ఆ నరకఠల నించి ఒక రాతి పారిపోయి వచ్చింది. చిన్న పాక 'గుడిశెకి ఆద్దివ్వకలేక, ఆమె ఆత్మహత్య గురించి ఆలోచిం చింది. వెంకటరమణ వచ్చి కొంత డబ్బు ఇచ్చి అప్పటి కా అలోచన నిలచి మళ్ళించాడు. ఆతనిచ్చే డబ్బుమాతమే ఆమెకి పూర్తిగా ఆధారల ఆయింది.

ఒకరోజు వెంకటరమణ---”*చదువు మానేళాను అక్కా: పుసకా అన్నీ తగలబి పేలను” అన్నాడు గర్వంగా చెపుతోన్నట్టు. ళ్‌

రొళతగనాయక మ్మ 4ీ$ల్‌

“ఎందుకేమిటి? ఏముంది ఈ చదువల్లో ! అన్నాడు. పాలు పొలగుతోన్నట్టు ఆతని మాటంగ్నీ బుసబుస పొంగివచ్చాయి.

“అ కాలేజీలు చూడు. ఎన్ని దుర్గలధాలు అక్కడ ః పెద్ద పెద్ద డిగీలున్న ఆ లెక్పరర్లూ, ఆ (పొ ఫెసర్హూ, అబ్బ ఎంత ఆల్పులు ।; ఎంత సలకుచితులు : ఎన్ని దురభిమానాలు వాళ్ళకీ ః వాళ్ళా మాకు చదువులు చెప్పేది? ఏం చెపున్నారు? వాళ్ళ మురికి భావాలే మామీద రుడ్డుతున్నారు తప్ప....మా మనసులేల విశాలం జేసున్నారు ? అసలు వాళ్ళ చెప్పటానికేం వుంది ఆ పుస్తకాల్లో? ఆ కాలేజీ గోడలుదాటి బయబికి వసే ఎలతమలటో నీలాలటీ ఆక్కలూ, అనాధలూ, దీర్గరోగులూ, బిచ్చగాళ్ళు, దొలగిలూ, ఆకలీ. దరి దఠి +, తడుగుడుగునా యిదంతా గుండెల్ని కోసోంటే ఇవస్నీ పట్టని ఆ పిరికి లెక్సరర్‌ ములదుకూర్చుని ఆ చెత్త పుస్తకాలు ఏల చదవ మలటావు ? ఆ దొలగ పుస్తకాలు చదివి చదివి చివరికి దొలగలై మళ్ళీ పిల్లల్ని దొంగలు చెయ్యటం తప్ప ఏం సాధిస్తాల జీవితాల్లో ? నీకు తెలీ దిక్కా ॥ ఏమీలేదు ఆ పుస్తకాల్లో, ఆ డి(గిల్లో, పిలలంతా ఆ కాలేజీల్లో చేరి ఎన్నో వంకర భావాలు...డబ్బు ఆశ పెలచుకుని, ఏ చిన్న ఆవర్శమైనా వులటే దాన్ని అక్కడే ఒదిలించుకుని, పతనమై బయట పడతారు. తర్వాత అలచాలు గుప్పి ఉట్యోగాల వేట. అది దొరికిలచుకున్న షణలనిలలీ ....తామే అంలచాలు గుంజి, డబ్బు లోచుకునే ఉపాయాలు. జీవితలక్ష్య్యమలతా ఒక్క- టే నాకీ పదవులమీద విళ్వాసమంలఠా పోయిలవక్కొ- $ో లన్నాడు. ఆతని మన సంతా ఎంత విర క్రిః

రాజేశ్వరికి తమ్ముడు మాటలు ఏమీ ఆర్ధంకాలేదు--- “చదువుకో పోజీ ఎలా బాబూ 1? మరేం జేసావు*ొ ఆంది ఆంటోళనపడుళూ.

రమణ నిర్యఆంగా చూస్తూ....*మానవుఆందరి కష్టసుఖాలూ ఒక్క లాగ చూసే రాజ్యం వస్తుందక్కా। ఇప్పడు మనం చూసే దుర్భర దృళ్యాలేవీ వులడవు, ఆకలి, పేదరికల, వ్యభిదారల, దొలగతనం .... అన్నీ మాయమవుతాయి. మన దేశంలో అలా జరిగితే ఎలత బావుంటుందక్కొ. ?” అన్నాడు.

ర్తీ బ్రడ్రి అఆఅధకారఅలో

“బావుంటులదేమో $” నిట్టూర్చింది రాజేశ్వరి.

“ఎంతో బావుంటుందక్కా | కానీ మనమంతా [పాణాలు ఇవ్వగలి గేంత తాగ్యాలు చెయ్యాలి. నిప్పుల్లో ఉరకాలి, నీళ్ళలో మునగాలి. తుపా కీల ౩ెదురు నడవాలి. ఉరికంబాలకి వేళ్ళాడాలి. అప్పటికి... ఎలతకాలానికో ---ఎన్ని ద్‌ర్త సంవత్సరాలకో 3666

రాజేశ 6రి రీతిగా చూస్తూ--- “అయితే నువ్విష్యుడేం చేస్తావు నో అందిం

“విష్ణవఠిలో ఉరికి మా లీడర్సు చెప్పినట్టు చేఫాను” అన్నాడు రమణ,

రాజేశ్వరి ఏవో ఆపద నివారించాఅనే తపనతో చెప్పింది.

*ఇదంతా నీ కెందుకు బాబూ : నిండా ఇరవయ్యెళ్ళు లేనివాడివి. సుఖంగా నూరెళ్ళు బతకాల్సినవాడివి, నువ్వఠి సాధించగలఅవు ౪? అదంతా పెద్దవాళ్ళు చూసుకుంటారు.”

క స్పిక్చు తెలీదక్కా- | పెద్దవాళ్ళ క్రివస్నీ పట్టవు. మీసాలూ, వొజ్జిలూ "పెంచుకుని మేడలూ మిద్దెలూ కట్టుకుని, మిల్లులో ఫ్యాక్టరీలో నడుపు కుంటూ నిర్విచారంగా నూ రేళ్ళూ (బతుకుతారు. మన ఆయుష్టులూ, మన సుఖళొాంతులూ. ..మన ర కమాఠిసాలూ అన్నీ వాళ్ళే దోచుకుంటారు. ఇంక మనకి చోటెక్కడ బంలదిథానాలో, శ్మకానలలో తప్ప ని

“తొలదరపడకు తమ్ముడూ 1” అంది రాజేశ ర దీనఠగా.

“నన్నాప క్‌క్కా, నాకెలతో తొందరగా ఉంది. మానవ విలువలు రక్షించే ఉద్యమంలో, ఆ విప్ణవాగ్నిలో ఒక చిన్న సమిధనై క్షణకాలం వెలుగుదామని ఆరాటఠగా ఉంది. నా వంటి వేలాది అక్షలాది సోదరులు ఆ అగ్నిని ఆరనివ్వకుండా కాంతివంతం చేస్తూ ఉంటారక్కా 1”

రమణ మొహమంతా వింత కాంతి... అతని నిర్మల నయనాల్లో పతిఫలించే సాహస గాలభీర్యాలు అతని వూహాలోకపు సుఠదరవర్ణాలూ-- రాజేశ్వరిని మూగదాన్ని చేశాయి.

రీ లఅగనాయక మ్మ శవ

నువ్వు కూడా లేకపోతే నాకు ఎలా గిడుస్తులది తమ్ముడూ ల్‌ో అనలేదామే, -

తమ్ముడు ఉత్సాహంతో చెపోన్న మాటఅన్నీ వింటూ వూరుకుంది రమణ వెళ్ళిపోయాడు.

4 న్‌ న్‌

(జీవితాలు సుదీర్హాలు అయినా ఇప్పటికి తారసపహ్త అనేశమంది వ్యక్తులు ఖీవితాంలో చరమవళకు జేరారు. మనల వారందర్నీ ఇంకోసారి కలుసుకుందాం)

ఆరోగ్యాన్నీ, పరిక భాల్నీ ( సేమిలకే శీషగిరి.. పల్లెసీమ యువ కుడు. ..సవాయి జబ్బుతో ఆకాం వృద్దాప్యానికీ, ఆఅకొాఅమరణానికీ పాతు డయ్యాడు. అతని మరణానికి నాలుగు నెలఅఅలముదు ఆతని భార్య వొక ఆఅందవికారపు ఆడపిల్లని కన్నది. వొంటినిండా పెప్పపెస్ట మచ్చలతో, అతుక్కుపోయిన ముక్కుతో, జబ్బు అక్షణాంతో ఆ పిల్లి భయంరరలగా వులది,

“* ఎవరికన్నా యిచ్చెయ్యి, లేరపోజే ఎక్కడన్నా పా రెయ్యి "అన్నాడు తల(డి.

“* ఎవరికివ్వను * ఎక్కడ పారెయ్యను * దేవుడా ? నువ్వే తీసుకుపో నాయనా*ో అని ఏడ్చింది తల్లి.

ఆమె మొర ఏ దేవుడు విన్నాడో--- ఆ జబ్బు మచ్చం పిల్గనీ, ఆలాంటి పిల్లల్ని సృష్టించే తల డినీ కూడా తీసుకుపోయాడు, ఆ భార్య .... చిన్న వయస్సులోనే వై ధవ్యంపొలది, భర్త పరలోక సౌఖ్యాల కోసల ఏటేటా తద్దినాలు 'పెడుతూ, తననికూడా ఆ సవాయి జబ్బు భర్త దగ్గిరికి తేర్చమని దేవుళ్ళని (పార్షిస్తూ కాల గడుపుతోలది.

న్‌ 4 న్‌

శీలీర్రీ అ౨6థకారఠ6 లో

జ్ఞానాపురం మాణిక్యొలబకు పక్షవాతల వొచ్చింది. వృ శ్రీమానేసింది. ఆమె దగులఠ మామగారు కోడలు వృ త్రి మానుకున్న ఘోరం చూడలేక, మఠలదులకీ, చిరుతిళ్ళకీ మొహతలవాచి, విర క్రిపడి (బతకటల మానేసి వెళ్ళి పోయాడుం

మాణిక్యాంబ మొగుడు వీధి ఎదరగా చిన్న కిశ్ళీబడ్లీ పెట్టి----దాని వెనక చిన్నరకల లాడ్జి నడుపుతూ కొలత [పయోజకు డయ్యాడు. మాణి క్యాలబ పళ్ళ తరబడి పిర్ణలతో చాకిరీ శేయించుకులటూ. కాలశ్షేపానికి వాళ్ళని తిడుతూ మూలుగుతూ మళలచమే సర్వంగా కాఆల గడుపుతోంది.

న్‌ ఉ న్‌

మీన్‌. సరోజని లాయరు (పాకీ స్‌ మానుకుని ఒక [పియుడి ద్వారా సినిమా ఫీల్డ్‌ లోకి వెళ్ళింది. ఆమి అందలం నిర్మాతర్నీ, దర్శ కుల్నీ వెరె త్తించిలది. ఐదారు పికృర్ణలో వెంట వెలటనే ప్మాతలు దొరికాయి ఆమె ఆఆదలి ( పేషకుల పొగిడలు కూడా అందుకుంది. ఆమె కొంత కొలం వరకూ సినీ ఫీల్డ్‌ లో నిలిచే అషణాలు కనివిసున్నాయి.

“మీరెప్పుడు వివాహల జేసుకులటారు? వివాహల గురించి మీ అభి పాయాలేమిటి ఫొ అని ఒక ఇంటర్వ్యూలో ఓకీ ప్యతికావిలేఖరి అడిగిన (పశ్నకి....-ఆమె అండలగా నవ్వి... *లివాహం ఒక పఏ[త ఐలధల. మన భారత సంస్కృతి పట్ల నాకెంతో గౌరవల. నా వివాహం గురించి ఇప్పుడు నేనేసు ఆలోచించటలలేదు. అప్పుడే తొందరేమిటి 1 కళామతల్లిని 'సివించటమే నా అక్ష్యం.” “అన్నారామె సిగ్గుపడుతూ" అని రాసీలదీ ఒక ప్మతిక,

“మీరు వివాహల జేసుకున్నప్పుడు ఈ ఫీల్సనించి విరమిసారా? * అని యిలకో విలేఖరి అడిగిన (పశ్నకి.. “ఏమో ; చెప్పలేను. భారత

రీలఅగనాయకమ్మ 409 శ్రీకి క ర్తతోటిదే లోకల కదా ? ఆందామె గర్వపడుళూ.--ఆ లోకం ఏ భర్తతోటివో, కళామతల్లి సేవ ఏ గింగలో కలుస్తులటో చెప్పలే దొమె,

న్‌ న్‌ న

దర్శిష్మరు పెద్దిాాజు రాజేశ్వరి పారిపోయిల తర్వాత ఇంకో ఆడ దాన్ని తెచ్చి ఆ యింట్లోనే పెద్దాడు. మొగుడు మళ్ళీ ముండని పెట్టు కోవటలి మహాలక్ష్మమ్మ కెంతమ్మాతల ఇష్టంలేదు. రాధ చచ్చిపోయి తర్వాత... మొగుడు తనతో పూర్వలలాగ [పవ రిసా డనుకొలిది. ములదు బెట్టుజేసి తర్వాత ఒప్పుకుని, భ ర్త ఇంకే ఆడదాన్నీ తెచ్చుకోనక్క- గ్ల కుఠలడా మసలుదొా మనుకొలది. కొనీ రాజు భార్య పస క్రి ఎ త్తలేదు-”నువ్వు అఖ్ష్మీ అంక” అని రోజూ పాడుతూనే ఉన్నాడు.

ఆ పాటకి మహఆచ్మమ్మ పూర్వలమల్లి ఆసందించక “నా మొహం అష్మి లెండి. నా శార్థల అమ్మలెండి” అని వాపోతూనే వుంది. ఆమె అమ్మి కాదని రాజు ససేమిరా ఒప్పుకోలేదు. మళ్ళీ ముండని తెచ్చుకున్నాక మహలమష్మమ్మకి కంపరల పుట్టింది. ఆమ ఆలోచనలు పరిపరి విధాల పోయాయి. యౌవ్వనంలో ఉధృతలగా సొగిన భ క్రిరసలి తగ్గిలది. పూజ అన్నీ మానుకులదీి.

అలాలటి రోజుల్లో ఒకనాడు ....దూదేకుల సాయిబు ఒకడు వూళ్ళో పగలలతా పరుపులు కుట్టి ఆ ర్యాతి తిండికి వూరలతా వాకబు జేసుకుని పెద్దిరాజు లోగిట్లో కొచ్చాడు దేహీ అని వచ్చినవాళ్ళకి లేదు పొమ్మన కులడా తిండి పడెయ్యటం ఆ ఇంట్లో రివాజు, సాయిబు పుష్టిగా తిని ధాన్యం కొట్టవేపు వసారాలో నేలమీదపడి ని దపోయాడు.

ఆ ఆర్హర్శాతి 4నలిఖి ఏళ్ళుదాటిన మవిఅక్య్మమ్మ మని సాహ సంతో తెగించి చక్కగా తలదువ్వుకుసా బొట్టు పెట్టుకుని వంగపండు రలగు

శీశ0 అఅఆధకొార౪*లో జరీబీర కట్టుకుని కాళ్ళ అందెలూ, మభ్రైలూ మోగిస్తూ, నిర్భ్మయంగా చిన్న దీసం పట్టుకుని సాయిబు పడుకున్న వసారాలోకి వెళ్ళిలది రతీదేవిలాగాం సొయిబు గురక పెట్టి ని దపోతున్నాడు. ఆతని చిలపిరి జుట్టునిలడా గర్జలినిలిడా, గిళ్ళలులగీనిలండా చారల బనీనునిలడా, ఏకిన దూదిపిలజెలు అంటుకుని బూచిలాగ ఉన్నాడు, అతని శరీరసౌన్టవలి, లేతకాలతితో నిగనిగ లాడే అతని వాంటిరలగూ ఆమెని పరవళశిలపజేళాయి, దీపల తగ్గించి గడప చాటున పెట్టి మహాంష శమ్మ నవ్వు మొహలతో సాయిబు పక్కలోకూర్చుని ఆతని చెమట వాసనలు తగిలి, ఊ దేకపడి, ఆతని చుట్టూ గాజుల జేతులు చుట్టీ మవహావేశంతో కావలిలచుకులిది.

ఆ ఇల్లాలి 'ఘోరపాత్మి నత్యమూ, భ క్రిపారవళ్యమూ ఎరగని ఆ అదృష్టవంతుడు న్మిదమత్తులో దొరికిన పెన్నిధిని జారిపోనివ్వక ఆమెని సుఖపెట్టి, తను సుఖపడ్డాడు. తొలికోడి కూసేవరకూ. ఆమె సొయిబు కౌగిట్లో స్వర్లసుభాలతో చేలింది. ఆమె సొయిబుని రుద్ధకలఠలతో “"సాయిబూ । పెనిమిటి కట్టుకున్న భార్యతో కాపరంజేస్తే తప్పా? అని ఆఅడీగిలది.

సాయిబు తెల్లటోయి ....*ఏసై తప్పు । వోకలీ అయితే ఆఅన్నమూ తినమూ ? తప్పు అయితే షారీ ఎందుకూ ? అన్నాడు.

మహళలఅక్మమ్మ కాలతంగా విచారపడులూ...” ఈ ఓక్క. ముక్కా మా ఆయన చెప్పాడు కాదేల సాయిబూ ౯ ఆంది.

“మవిో దొడ్డ దొరమల్లే వున్నాడు నీభరొ అని సౌయిబు విసు కున్నాడు.

“ఈ విషయల ఎవ్వరికీ చెప్పకూడదు” అని ఓట్టు వేయిలచుకుం దామ సొాయిబుతో, తర్వాత వేలివులగరల ఒకటి తీసి యిచ్చిలది. ఆది తీసు కోవటానికి సాయిబు మోమాటపడ్డాడు.

వ్పి దగ్గిర డబ్బు రీసుకులటానా నీవీజీో అన్నాడు.

“ఆలా అనకు. నేను నీ కెంతో సంతోవంగా ఇసున్నాను. తీసుకో” అని బఅవలతం పెట్టిలదామె.

రీ అగినాయ క్‌ మ్మ శీశ్మీ 1

వారం రోజుఅపొటు సాయిబు ఆ చుట్టుపక్కల వూళ్ళలో పను అన్నీ చూసుకుఠటూ ధర్మాత్ముడు పెద్దిరాజుగారింట్లో జన్మలో _ దొరకని విందు. లారగిసూ, మహళతిక్ష్మమ్మ కౌగిట్రో శృంగార రాజ్యాధినెత అవుతూ కాలం గిగివాడు

సాయిబు నెఠ కొకసారి అయినా ఆ వూరు వొచ్చిపోతూ వుంటాడు. మహళఆక్మమ్మ ఒక్కోసారి హఠాత్తుగా పళ్చాత్తాపంలో మునిగి తనమీద తను రోతపడి కళ్ళనీళ్ళు పెట్టుకుంటూ వుంటుంది, ఆమె మళ్ళీ పూజల్లో జషాల్లో పడింది. “నువ్వ సామాన్యురాలివి కాదే । షత్మివతల అంథ” అని పేద్దరాజు పొగుడుతూనే వున్నాడు.

సుంచరమ్మకి మూర్చల జబ్బు [పారంథమైనాక చాలా ధైర్యవంతు రాలైంచి, మొగుడు పిల్చినప్పుడు నిర్మొహమాటంగా నిరక్ష్యంగా "నొ జోలికి వచ్చారంటే వూరుకోను, ముష్షి బియ్యం, ముష్టి వంకాయలూ లేక స్టోత్రే మానెయ్యళండి, పస్తులుండీ చచ్చిపోయినా సతీ మీ వేషాలు సాగ నివ్వను” అని పెద్ద కఠఠల చేసి పోట్లాటకి దిగేది. మొగుడు గొడ్డుని బాదినటు బాదినాసరే భరించిలిదే గానీ అతనీకి లొంగలేదు. రామ్మూ ర్తి 'పెళా )న్ని వొదిలేసి, లావుపాటి నల్లటి నర్భు మెడలో రహస్యంగా పూఆ దల*డ వేసి ఆదర్శ వపవాహలి చేసుకుని వేరే యిళట్లో కొత్త కాపురల పెట్టాడు.

సులడరమ్మ ఒంటిపూట పస్తుఃఅతో గడిపింది కొంతకాఅఠి, కళ్ళ లేని గోపీ ఒకనాడు తల్లి దగ్గిర వంటి9 టో తిరిగి, కాలికి పీట తగిలి కుంపట్లోకి తూల్మి శరీరం కాలి._-నాలుగైదు రోజులు నరకయాతన పడి చచ్చిపోయాడు, సుందరమ్మ ఆ కొడుకు కోసల ఏడ్చి చిడ్చి పిచ్చిదై అది,

తీ4ీపై అఆ*4ఢకార అ లో అన్నా ఓదినా వొచ్చి సుఃదరమ్మని పీబ్చ్బాసుషతిలో చేర్పించి పిళ్లల్ని తమతో తీసుకుపోయారు. పేదపిల్లలకి తిండీ గుడ్డా పెట్టి పోషిలజే ఆళమా లెక్కడున్నాయో కొన్నాళ్ళు వాకబు తేసి, కొందర్ని జేర్పిలదాడు మేనమామ, సుందరమ్మ రెలడేళ్ళనిలబీ విశాఖపట్న6లోనే వులదీ. ఆమెకి (పేమలేఖ రాసిన రమణారావు అమెరికాలో చదువుకులిటున్నాడు. సుంద రమ్మ ఫోటో సంపాదించాలని ఆతనికి చాలా పట్టుదలగా వుంది. అ న్‌ వ

అలిత వెళ్ళిపోయిన తర్వాత శీభరల సీతని పెళ్ళి చేసుకున్నాడు. సిత ఎస్టీ రామారావుని మర్చిపోకపోయినా..భ ర్తతో బాగానే కాపరం చేసోంది,

“లలిత ఎందుకు వళ్ళెపోయిలదలడి 1?" అని భర్తని చాలాసార్లు ఆడీగిలది, శేఖరల ఆ [ప్రస క్రి తప్పిలగాలని [పయత్నిలచినా వొదల్లేదు

నాకు చెప్పగూడదా ? నా దగ్గిర కూడా మీకు రవాస్యాలేనా న్‌ ఆని నిష్టూరాలు [పారలభించిలది. శేఖరం ఇష్టలి లేకుండానే చెప్పాడు... “అలితి మళచిది కాదని తెలిసీలది” అన్నాడు.

సీత ఆళ్చర్యపడి---*ధ । లలిత అలాంటిది కాదలడీ : అంది.

అస్సి మెహ ; సీకేలి తెలుసు ** అన్నాడు శేఖరం,

ఆలోచించగా నిజమేనేమో అనిపించింది సీరకి.... *ఆంలదుకేనేమో నండీనా కన్ని పాడుమాటలు చెప్పేది. పెళ్ళికొని పిల్లలు కుఠల, గో ఈ, చూడకులడా ఎవరితోనన్నా లేచిపోవాఆట. లీ? ఏల మాటలు బాబూ: నాకు పాతికేళ్ళ వరకూ 'పెళ్ళి కాకపోయినా మొగాడిని కన్నె త్రి చూశానా 1” ఆంది గెర్వంగా, అప్పటినిలచీ సీరకి చొల౮ా అలిశయంలగా వుంది తను అలిళకన్నా గొప్పదాన్ననీ, శేఖరాసికి తగినదాన్ననీ.

శేఖరం దినచర్యలన్నీ స్మకమంగానే నడుస్తున్నాయి. ఇన్దరూ అప్పుడప్పుడూ వ్‌కార్షకి కూడా వెళ్తున్నారు. అయినా జీవితం దాలా యాల తికల అయిపోయినట్టు శీఖరానికి కూడా స్పష్టంగా తెలిసీ పోయింది. అలితతో టీవితల.-ఇల| దధనన్సు రలగులతో, ఉత్సాహభరితంగా పరు గె తేది అలితతో అనుభవించిన ఆనలదం. సుఖం, ఓక్క షణం కూడా సీత దగ్గిర టొరకలేదు.

అలిత ఇంట్లో పనులన్నీ స్యయంగా చేసుకునేది. పు స్తకాలు చదువు కృనేది. వాటి గురించి ఇద్దరూ మాట్లాడుకునే వారు. ఆ రోజులు చాలా వోయిగా వులడేవి,

సీతకి పని అంటే బద్ధకం. పనిమనిషి రాకపోశీ ఏడ్చినలిత పనీ బేసులది. ర్యాతిపూట ఎన్నడూ స్నానం కేసి మంది చీర కట్టదుం పుసకా అనేవి ముట్టదు.

అన్పీబ్రా, నువ్వు మెటిక్యులేషన్‌కి కడితే బొవుంటులది* అన్నాడు శరం చాలాసార్హు,

“ఇప్పుడు నాకు చదువెందుకు పోదురూ పెళ్ళ కూడా ఆమి పోయిందో ఆంది సీత,

“*నదువు పెళ్ళికోసల కాదు సీఠా $” అన్నాడు శేధరం.

“*మ్సరి ఇలకెందుకూ *ో అంది సీత.

=ఛ్వీచ్చకోసల” ఆందామనుకున్నాడు. నోరు ఎవరో మూసినట్టు ఆగాడు. నిజంగా న్రీలు స్వేచ ఎని వినియోగించు కున్నప్పుడు తను సహించ లేడు. అవును, అది నిజం,

తర్వాత సీత చదువు (పసక్రి ఎ త్రలేదు అతసుం [బతికాననుకులది సీఠ,

ఒకసారి సినిమాక' బయల్దేరే ములదు పెట్లో బీర తీసుకుని ఆ చీర లోంచి రాలిపడ్డ ఎన్టీ రామారావు ఫొటోని ముద్దు పెట్టుకుంది. గిదిలోకి

శీశ్తీశీ అ6ఢకారఠ6లో వొస్తూ ఆది చూసిన శేఖరం, కోపల పట్టలేక, సిత చెలపముుద ఛెళ్ళున కొట్టాడు. అందమైన రామారావుని ముక్కలు ముక్కలు జేసి, కిటికీలోంచి బయటకు విసిరాడు, సీత ఏడ్చి, సినిమా మానుకుని పుట్టింట్లో కి పోయి పడుకుంది, శేఖరలి ఆసహ్యంతో జయటికి పోయాడు. అరని ఆఅళొంతి అతనికి స్పష్టంగా తెలిసింది. సీత సినిమా హీరోల్ని, రోడ్డుమీన పోయే మొగాళ్ళని కూడా ఆఅలత వెరిగా ఎందుకు చూసులటో అర్ధలకొ దతనికి, ఆ చూడటంలో నిర్మంత్వల వుండదు. వలకర నవ్వులు, వెకిలితనం, లీటికీ మాటికీ పైట సర్దికోటం. “అబ్బ । ఈ రకల మానసిక వ్యభిదారం కన్నా శారీరక వ్యభిచారమే వెయ్యిరెట్లు నయలో అనుకున్నాడతను.

ఒకసారి చాలా విచ్మి తంగా కాకినాడలో శేఖరం అలితా కలుసు కున్నారు నడిరోడ్డుమీద, ఆలితే శేలరాన్ని చూసి పిల్చింది,

శీఖరల తన కళ్ళని తను నమ్మలేక “నువ్వా*+" అన్నాడు.

అలిత నవ్వుతోలది. ఆమె పక్కన రామచల[ దం వున్నాడు. అతని శేతుల్లో రెండేళ్ళ పిల్లాడున్నాడు.

అలిత రామచల। దాన్ని చూస్తూ---” రామం । ఈయనే శేఖభరంగారు. విళాఖపట్నలలో నేనున్న ప్వుడు-- సీక్తు గుర్తుందిగా ఫొ అంది.

రామచల[దల ఆర్హం జేసుకుని---- “* శగృర్తులది” అని నవ్వు మొహళతో...“మిమ్మల్ని చూళాల, చాలా సంతోషమలడీ $ అంటూ చెయ్యి చాపాడు, శేఖరం ఇబ్బలదిగొ అతని చెయ్యు పట్టుకుని విడిచాడు, రామచల[దం జేతుల్లో పిల్లాడు కూడా పేక్‌వోండ్‌ కోసం జేయి చాపొడు. శీఖరల తెల్లిపోయి వాడికీ షేక్‌ హాగ్‌ ఇన్చాడు,

అలిత నవ్విలాోవీడు మా అబ్బాయళడీ, శయన మా అబ్బాయి నాన్నగారు. 'జీక్ర రామచం[ దం” ఆంది.

'శీభరం నిర్హాంతపోయాడు. అలిత మళ్ళి పెళ్ళి చేసుకుందా? బిడ్డని కూడా కన్నదా 1

రలగ నాయక మ్మ డీశీర్ర్‌ ఇక మీ గురించి చెప్పండి. ఏమిటి విశేషాలు! ఆంది అలిత శేఖరం తటపటాయిస్తూ... “పిశేషాలేం లేవు సీతను పెళ్ళి చేసు కున్నాను” అన్నాడు. “సీతనా ? చాలా మళచి పిల్లో అంది అలిత, “సుందరమ్మగారు బావునా గరా * అని అడిగింది, ఈక అవిడకి జబ్బు చేసింది పిచా ఏనుష్మతిజో పెట్టారు, తర్వాతేమైలటో తెలీదు సాకు” అన్నాడు. అలిత చాలా విచారంగా--- “అవును నుంచరమ గ్రగొరికి కాకపోతే ఇం కేవరికి పిచ్చెకు గ్రాతుళది శ! పోనీ జక గాకె నో సుఖపడుతుందో అంది, పిల్లాడు రామచత్మదం చేతుల్లో వుండనని పేనీ పెడుతోంటే... “చూడు అలికా। ఈ గోడిద కిందికి దిగుతా నల టున్నాడు" అని విర్యాడు చేశాడు రామచంల| దఠ, “వాడు నడుసా నంటోలపే ఎతుకోడం ఎందుకు * అంది అలిత కోప్పడుతూ. క్ష న “భలేదానివి వీడు నడుస్తాడా ? వీడితో పరుగు పందెంలో నెగ్గగల “వావున్నాయి కొడుకు గొవ ఎలు" అంది అలిత నవి నః రామచలదఠ కొడుకుని దిలచి చేయ్యి పట్టుకుని నించున్నాడు వోడు ఆ చెయ్యి కూడా వొదిలించుకోవాలని పోట్లాడ. తున్నాడు. “విడికి ఎలాంటి కట్టుబాట్లూ. పనికిరావండీ 1” అన్నాడు ఠామ చలడల శేఖరంతో,

శతీ48ి అఆఅఆఢకారఅలలో

శేభరల నిరుత్సాహ౭గా నవ్వి “ఏం 'పీచ *ొ అని అడిగాడు.

“దలల. అలితకి, నాకూ చం€ల బాలా యిష్షల. నాకు ఆడపిల్ల పుట్టినా “నలలదేవి అనో.---+చఅలకుమారి అనో 'పెడదామనుకున్నాను

శీఖరల ముభావలగా వున్నాడు. ఆలిరనే పరిశీలిసున్నాడు. అలిత మాట్లా [పవ ర్తా సఏీసి మారనేలేదు. చారా | పకాంతలగా నిశ్చింతగా కన్పిస్తోలది.

“*అలితా ; 'శేఖరుగార్ని మన యింటికి ఆవ్వానించటలి మర్యాద, ఇలా రోడ్డు మీద విడీది చెయ్యటల బాగా లేదు. ఈ చఆంలగొడి గురించి భయంగా వుంది నాకు” అన్నాడు రామచల[ద€.

ఆట్బవ్పన్స మీరోసారి మా యింటికి రావాలో అంది అలిత శేఖరాన్ని చూస్తూ.

“=బప్పుడు కాదు. మరోసారి వొస్తాను అన్నాడు శీఇరల,

అట్టి యిష్టల” అంది అలిత.

రోడ్డుమీద కార్ల శీందికి పరుగెడుతోన్న కొడుకుని ఐబలవలతలగా ఎత్తుకులటూ వీడుత చంచలం అండీ? ళిలిపి వెధవః 'పెంకి వెరవో అని

శీఖభరల నిఅబడలేకి “ వెళాను అలితా ో అని గబగబా నడిచి? జనంలో మాయమయ్యాడు.

లభిత రామచల[ దాన్ని చూచింది. ఆతను కొడుకు నవ్వు మొహ చూసీ ఆనళందిస్తున్నాడు.

న్‌ న్‌ 4

రిఅగినాయక మ్మ శీత

ళకులతఅ పెళ్ళయిన కొత్రలోనే జీవితంమీద విరక్రి కలిగింది. అత్తా ఆడబిడ్డల పోరుతో మొగుడి నిర్ణక్ష్యలతో సరిపుచ్చుకులటూ సలవత్స రాలు గడి పేసింది. ఆమ సహనం ఎక్కు వైనకొర్దీ ఆమెతో పోటీగా కష్టాలు కూడా ఎక్కువయ్యాయి.

ఆడదిడ్డ వొక్క-తీ వెయ్యి వీళొదాల బఅలతో ఆమె సుఖాలన్నీ ధ్యలసం చేయటానికి పూనుకుంది. శకులతఅ ఏ రోజన్నా సరదా పడి కొత చీర కట్టుకోటోతే “ఇప్పుడెందుకా సింగారాలు? రేపు [శావణ మాసలలో ఎలాగూ పేకంటాలు తప్పవు. అప్పుడు నలిగిన గుడ్డలో తయా రవుతారు. బుద్ధి లేకపోతే సరొ అని చనువుగా మందలిస్తోన్నట్టు తిట్టి ఆ [(పయత్నల ఆపిసులది.

₹కులతఅ నిర్ణడ్యం జేసి *నా యిన్టల” అని ఆ చీర కట్టిందలి టే .... మర్నాడో. ..మూడోనాడో పెద్ద దెబ్బలాట జరిగి అందులో శకులతల భర ఆఅప్పగారి తరుపుగా చొచ్చి శకుంతలని కొట్టడల యధావిధిగా జరిగేది.

శరులతల - భర్త ఇంటికొచ్చిన చాకలిదాన్నో, మాదిగదాన్నో గదిలోకి లాక్కు-పోయి తలుపు లేసుకునే దృళ్యాలు అనేకసార్టు చూసింది. భరించే క్తి సళించి... ఏ దురద్యష్ట క్షణంలోనో అతనితో పోట్లాడటం, అతను రౌదుడై ఆమెని కొట్టడం, ఆడబిడ్డ కలగజేసుకుని " మొగుడి వ్యవహారాలు సీ కెందుకు * నీ కేమన్నా లోటు కేసున్నాడా! తిని కూర్చో లేవూ 1” అని మలదలిలంచటత యధావిధిగా జరిగేవి. చూడగా తన కష్టాల కన్నిటికి ఆడబడ్జే కారణ అనిపి॥జేది ఒక్కోసారి శకుంఠలకి. “ఆమెకి సలసారం, మొగుడూ వుంటే ఇంత ఈర్ష్య లేకపో వేమో అనుకునేది.

ఒకసారి భర్త సంతోషలగా వున్న ప్రుడు--- *జదిన బీవిరం అంతలా ఆలా పోవలసిలదేనా? ఆముకి మాతం సంసారల, బిడ్డలూ అక్కర్లేదా 1 మళ్ళీ పెళ్ళ జేస్తే వాపుఃంచదూ ** అంది.

కీశరీ అలధకొర ౪ శకుంతల భర్త ఏదో ఘోరావమానలి జరిగినట్టు వృుగుడై శకుంతలని అెంపకాయ చేసి “మా వంశంలో ఆడపిల్లలు అగ్నహో ళాలు కు చఈః పోట్టాటకి ఆసలు కారణఠి విని కకుఠతల ఆత బుగ్గలు నొక్కుకులటూ ళో దాని భారత నువ్వేం మోన్తున్నావూ * మళ్ళీ పెళ్ళి ఇయ్యమంటావా * పీ వూళ్ళో అలాగే చేస్తారు కావున్ను. లేపు నువ్వూ ఎలాగే చేస్తావు కావున్ను మొగుడు భసే” అని తిట్టిపోసి---ఆ రోజంతా శక్రుంతఅ పుట్టింటి వంశపు అవఅక్షణాలూ.--ఆమె అక్కగారి రంకు చేష్టలూ, పెద్ద పెద్ద గొంతుల్లో, కేకల్లోో ఇరుగు పొడుగు వారికి వర్ణించి చెప్పీ ఆనందించేవారు, క ఓ రోజు శకుంతలకి నీజంగా ఆత్మహత్య శేసుకులదామని చాలా పట్టుదలగా అనిపించింది. నవ్వుతూ వొళ్ళో ఆడుకుంటున్న పిల్లాడు ఆమె ఆలోచనకి బంధం వేశాడు, శకుంతల నిట్టూర్చి వూరుకుంది, శకుంతల కొడుకు చుట్టూ అల్టుకున్న ఆశలన్నీ, బంధనాఅన్నీ బాలా తొందరగా తెగిపోయా. ఈ ఎట్టాడు --- నెమ్మదిగా తల్లికి దూరమై మేన త్తకి దగ్గరయ్యాడు. ఒక రకంగ మేనత్తే ఆ పిల్తాశ్షి అధి కారంలో వులచుతుఃది. తనకి కోపం వస్తే పెద్ద పెద్ద క్యంల్తో మేలు డిని చావబాదెడి తల్లి అడం వెశేే పెద పోట్రాట పెటి రాదొఠతం భి. ఈ ఆని టె ళ్‌ ఖు ఉం శోక్తు, “అ పడితో చెప్పి పడిస్సే -- “అక్క_ కింకెవపనా చు | దాని ఆస్తి ఆంతా 'డికే యిస్తుంది. చూసీ చూడనట్టు ఊరుకో” ఆనే వాడు, శకుంతల ప్మరె త్తినట్టు ఏడ్చేది, తల్లి చూపించే మధుర్య పేమ గానీ, ఛల్లని వాత్సల్య గానీ మెన త్త యిచ్చే చిల్లర డ్‌బు బలి ముఠదు ఆ పిల్లాడీ కేమీ విలువ లేకుండా పోయేవి, శకుంతల ఇంకా చలో ఆకతో__ పెద వాడైతే వాడే తెలుసుకుంటాడు” అనుకునేది, న

రీ9గినాయక మ్మ కీవీథీ

శకులతల కొడుకు పెద్దవాడై ఆ యిలట్లో తల్లి విలువెంతో నిజం గానే తెలుసుకున్నాడు, తల్లీ ఆంటే వాడీ మనసులో ఎక్కడో భక్తి వున్నా దానిమీద మందపాటి పొరలు పేరుకున్నాయి. వాడు శకులరల నమ్మకానికి వ్యతిరేకంగా....-.తల్మడికి తగ్గి కొడుకుగా తయారయ్యాడు. పది హేనేళ్ళ నయసునించీ ఆడపిల్లల వెనకా తిరగటల (ప్రారంభించాడు. ఓకసారి పొలలలో ఏడేళ్ళ పిల్లని కొట్టి బఐలాత్కరిలచాడని విన్నప్పుడు శకులతల మనసు పూర్తిగా విరుచుకుంది మర్నాడు ఆమె తం(డిని చూసివస్తానని పుట్టింటికి [పయాణమైంది.

శరులతథి తలిడీ బాగా ముసలి వాడయాడు గానీ, ఆరోగ్యలగానే తిరుగుతున్నాడు. శకుంతం తమ్ముడు తండిని ధిక్కరించి కాలేజీలో (ప్రేమించిన ఇంకో పిల్లని పెళ్ళి తేసుకున్నాడు.--” ఈ అసి ఆంతా అనుభ వితచవలిసినవాడు వాడే. వాళ్లే కొదలటే నాకు తప్పుతుందా *” 'అని తల(డే కొడుకుతో రాజీసడ్డాడు, గోపాలల.... పె త్రనమలకా తన శేతుల్లోకి తీసు కుని ఇంటిని ఆధునాతనం జేళాడు. చీకటి గదుల్లో విశాలమైన కిటికీలూ, అంమరలూ పెద్టించాడు. డాబా వేయ్లలచాడు, ఇల్ణంలా సోఫాంతోో మేజా అతో, పంకాలతో ' నింపేళాడు. 'వ్యవనా .'-4శి (టాక్ట ర్‌ కొన్నాడు. బస్తీ [పరళూణాలక్ని కారు కొన్నాడు. 'శళల డి పొదుపు 'కేసన: గబ్బలతా సీళ్ళలాగా అర్భలీసి, కోటిఎన్నన్ని అందాలు ఆమర్చి భార్యని తీసుకొచ్చాడు.

స్వర్గంలో (టతుకుతున్నట్లు కొాపురల తేస్తున్న తమ్ముణ్నీ, మరదలీ న్‌ చూసి శకుంతల చాలా అనందిందిలది. అ త్తింటి [ప్రస కి ఎ ఠకుండా ఆర్నెల్లు పుట్టింట్లోనే వుంది.

శల్మడికి అన్ని సంగితులూ చెప్పింది.

“నే నక్కడకు వెళ్ళను నాన్నా 1 అంది.

ఆయన తెలటోయి-లాోమళచిదానివే ఆదేల మాట. సంసారల అన్నాక అష లోటుపాట్లు వస్తాయి. ఓర్చుకోవాలి” అన్నాడు.

త్‌]

శీ50 అ౭ధశకారఠలో

“ఎన్నేళ్ళు ఓర్చుకోను? పదిహేనేళ్ళనించీ కలటికి, మంటికి ఏక ధారగా ఏడ్చాను. జీవితమలలఠా ఏడుస్తూనే ఉండమళలటావా నాన్నా ? ఆంది.

“మ్సీ ఆతా ఆడవిడ్డా కాస్త నోరన్న మనుషులని నేనూ విన్నాను. అయినా మీ అక్క- జేసిన వెరపపనికి ఏడుస్తూ వుండాల్సిలదే. వాళ్ళిన్ని అన్నా పడాల్పిందే.”

“అక్కో-. చెల్లెలో జేసిన సంఘ వ్మిటోవోనికి కట్టుకున్న భార్యని హింసిండే భ ర్తతో జీపీతమలరా వుండాల్సిందే నన్నమాటొతలదా మనుకుంది శకుంతరల,. తండి ఆర్హలంచేసుకోడని.....-నీకు ఆలీదు నాన్నా! అక్క శేసిన పని వాళ్ళకో వొంక. ఆదిలీకహోతే ఇలకోటి సృష్టిస్తారు. మా ఆడలిడ్డ చాటుమాటుగా చేసే ఘో5ాలఅకన్నా అక్క తప్పుపని చేసిందా ? అయికీ ఆవిణ్ణి పుట్టింటి వాళ్ళు గొప్పకేస్తారు. నువ్వు మమ్మల్ని వీధిన 'పెడతావు”ొ అందిం

“*బన్సి మాటలెలదుకమ్మాయ్‌ ? నువ్వు కాపరం వొదులుకులటే ఏమన్నా మర్యాదగా వులటుందా ? అక్క-జేసిన పనికే తలెత్తుకో లేకుఠడా వున్నాం, సరే; తమ్ముడు అంతకన్నా గొప్ప పనిజేళాడు, ఇక నువ్వు కూడా ఇలా శ్తేస్తే నాకు బొవెప్పుడు వస్తులదో ....? నే?లకా ఎన్ని ఘోరాలు చూడాలో; *

కకులతల దుఖం ఆగిక కళ్ళు వత్తుకుని “ఆక్కడ నా కేములది నాన్నా 1? నా కొడుకు కూడా నారు వ్యతిరేకంగా వాళ్ళలో కలిశాడు. మా ఆయన ముండలే లోకంగా బతుకుతూంటాడు. ఏలి చూసుకుని అక్కడికి వెళ్ళమంటావు ? నేనీ బాధలన్నీ నీతో కాకపోతే ఎవరితో చెప్పుకులటిను ? ఎవరు విలటారు ;? అంటే తల్మడి విసుకుగని--”ఊరికే బాధలు... బాధలు ఆలటావు. మీ అమ్మ ఎన్ని బాధలుపడి అణుకువగా కాపురం జేసిలటో తెలుసా? దాని కడుపున మీఠరె౮ా పుట్టారోగానీ 4, సలసారల వదులుకుని. ..మరడలికి చాకిరీ జేస్తూ పుద్టింట్లోపడి వులటే వులడు అన్నాడాయన మవిో పొరుషలగా.

“వేరే యిల్లు కట్టించు నువ్వూ నేనూ వుందా నిన్నీ పెద్ద వయనులో కని పెట్టుకుని వులటాను.” “నాకేమీ చెప్పకు. నన్ను కొడుకుతో వేరుపడమంటావా 1” అని శకుంతల మళ్ళీ పయాణమౌతోంటే తమ్ముడు చాలా వారించాశ్ము, పట్‌ ణ్‌ టే ఆఅరారి9టి కెళ్ళింది, వొదిలిందన్న పిశాచలి మళ్ళీ పట్టుకు న్నట్టు చూశారు ఆతా ఆడబిడ్డలు, తోరాక్ర ఎక్కడకి పోతు*పీ ** అనా రు ఆ ర్మాతే శకుంతల నూతిలోపడి చచ్చిపోయింది. జరగాల్సిలదేజో జరిగినట్టు భావించారు ఆందరూ, ఓక నెలరోజుల త ర్వొత్‌ తో లడిమా అమా శ్రే నా కల్లోకి వచ్చిలదని "పెద్ద బొట్టు పెట్టుకుని కనిపీంచింది. పేరంటాలైంది. గు కట్టిసాను.” అని అలదరికి చెప్పి....ఇంటి అవరణలో కూతురు విిగహానిక్ర గుడికట్టిలచే _[పయత్నాలు చేళాడు. గోపాలం అసహ్యించుకుని తండితో పోట్లాడి, ఇరస్ణో లచి పొమ వని కేకరయటంతో ....ఆఅ గుడీ (ప యళ్నాఅన్నీ మానుకునా డు వ. న ను శ రాజేశ్వరి వెళ్ళిపోయిం త ర్వాత రాఘవరావు కనకమాల్య్యాని వైభవోపేతంగా వివాహం జేసుకున్నాడు. రాఘవరావుకి కట్నం ముచ్చి కూతురి పేర కొంత పొలలకూడా. యిచ్చారు ఆమె తలిదల [డులు,

శీల ఆలఢథఢథకారలలో

రాఘవరావ్సు సత్యనారాయణ కం (టాక్టల్లో వాట్రా తీసుకున్నాడు రెండేళ్ళలో అతని స్థితిగతులు ఆద్భుతలగా మారాయి. రెట్టింపు లాభాలు గడీలచాడు. మలచి యింట్లోకి మారాడు. స్కూటరు కొన్నాడు, ఆతనెప్పుడూ జెర్జిన్‌ బట్టలతో టే కనిపినాడు.

కనకమాఅక్ష్మి పాత్మపియుణ్ణి మర్చిపోలేదు. సత్యనారాయణ కూజా భ్రాల* తేలిగ్గా ఆమె [పేమ సంపాదించగలిగాడు,

రాఘనరావు భార్యతో తరచూ న్కూటర్‌ మీద సినిమాలకి పోతూ

అనొోడు భారత స్వాతళత్య పర్వదినం, సే శ్రద్భా కారతి ఇరోవై నాలుగేళ్ళ జీవితరి గడిపి ఇరవై ఆయివో సంవత్సరంలో అడుగు పెట్టింది. “సత్యమైన (_పజాస్వామ్యం కేవలం ఓట్ల మెజారిటీమీద ఆధారపడినది కాకూడదు. కాల్మగెస్‌ మల్మితులు 'సేవానుర 8, త్యాగశీలతా కలిగి [పజలకు మార్గదర్శకులు కావాలి. కాం గెస్‌ అనగా అధికార వాంధలేని నిత్యసత్య (వతుఆకూటమి. న్యాయమైన [పజాభిమానాన్ని పొందలేని | పభుత్వం ఎలారంిటి జవిసీల్రిక్రీ ఆఅ కమానికీ తఅపడకుఠలడా అధికారాన్ని అచి తప్పుకో వాలి. అని (పజాసా శ్రమ్యానికి బాపూ ఇచ్చిన నిర్వచనలి చాలా కొద్ది కాలంలోనే సతనమైంది. ఇరవై ఏళ్ళనాటికి పూ రిగా. తారమా రైలది.

సౌ గ తం త్య 6 బేశలలో [(పజలఅథ దరికీ రాలేడు. ధనికులకూ, మం [తు ఆకూ, పోలీసుఅకూ తప్ప. కాల్యగెన్‌ మంతులలో పీడానుర క్రీ, స్వార్థ శీలతా అధిక మై (పజఅకు మార్గ నిరోధకుఆయ్యారు. పదవీ వ్యా మోహాఠ, 44+ ఫట సదోహ9, కుఠతత్వల, ఆంచగొండితనం, మతమౌఢ్యం 4౭8 మొదలైన అవలక్షణాఅన్నిటినీ వృద్ధిజేసే నిత్య అసత్య వతుల కూటమి అయింది కౌరి గెస్‌, సామాన్యుల కోరికలన్తీ వన శ పొఅనీ నిర్ధాష్మి

రో ఠఆగినాయక మ్మ శీర్‌లీ జ్యంగా తీరస్క-రిలతే [పభుత్యంలో [పజలకు' ఆదర్శాలు పాటింతే సోమతు లేకులడా సోయిలది. ఓకనాడ్షు [పజలఅకి దేశభళ క్రి [పటోధితఈం జేసిన కొల్మగెన్‌, [ప్రజల్ని [పాణ ర్యాగాలకు సెతల సాహసికుల్ని వేసిన కొల గెన్‌, బవాుకొద్దీ కాలలలో నిర్వీర్య మై పతనమైలడి. కొల్మగెస్పే దేళాన్ని వుద్ధరిస్తులదని ఒకనాడు గారంగా నమ్మిన సామాన్యుడు ఆ కొల్మగెస్పే దేళాన్ని టోచుకులటోలదనీ సర్వనాశనం జేసోందనీ, అంత గాఢంగానూ నమ్ముతున్నాడు. స్వతంత దేళాన్ని గురించి [పజల ఆళలన్నీ నిరాశ అయ్యాయి. జీవన స్థాయి పరిపాఅన నాటీకంటే అధమ స్థితికి జారింది. పలచవర్ష [పణాళికలు ముగుస్తున్నా, ద [పతి ఉజ్వలంగా కాయికాలమీద వెలుగుతోన్నా, సామాన్యుడు అనుభవించి, సుఎలజే స్పన్టమైన మార్చు ఏదీ జరగలేదు. అనారోగ్యంతో, కురూపితనలతో, ఆరాచకలతో, ఆళాంరితో ధర్మార్ధ కామ వ్యభిదారింతో సమ్మిశితమైన దేశం... గాలధీ శతజయంతి కోసల లేని వుత్చ్సావాల (సదర్శించి, ఆర్భాటాలు చేసీ మహా నసీచలగా ఆత్మ వలచన కతేసుకొని యధాస్థితికి జేరిలది. స్నేహానుబంధాలూ, ఏకాభ్మిపాయాలు నశించిన కొం [గెస్‌ రెండు పఇార్చై రెండు వర్గాలకు (పాతినిధ్యల [పారళలభించింది. సోషలిజం మంతం దేశ అంతరంగాన్ని చిన్న ఆళాలేశంతో నింపింది. మలఠ మహిమల్ని విశ్వసించే సామాన్యుడు భవిష్యతులోకి ఆతృతతో చూసున్నాడు. అది స్వాతల్యర్య పర్వదిన€, మళ రులంతా ఎక్కడో ఒక చోట సందు దొరికిలచుకుని వుపన్యాసా లిచ్చారు. “ఇది అమరవీరుల త్యాగధనలతో సంపాదించుకున్న వీర భారతం” అన్నారు.

శీరకీ అఆతధకారఠఅలో

వెనుకటి కథలన్నీ వుత్సాహం నిటిలచి వర్తించారు.

"బది పవిత సత్యాహింసలతో గెల్చుకున్న స్వతతత భారతిలో అన్నారు.

రోజంతా జెలడా నందనాలూ, సైనిక విన్యాసాలూ, మీటీఅగులూ, ఊ రేగిలపులూ, యధా పకారల రివాజుగొ జరిగాయి.

“స్వతంత భారర్‌ కీ జై; గాందీ శీకి రై ఇలదిరాబీకి జె” నినా దాలు.-.-మరోలో కఠ పీలుపుల్తా కలల్లో కేకల్లా అస్పష్టంగా వినీపిసు న్నాయి రాజేశ్వరికి.

ఆమెకి దాలా కొఆంనిలదీ లౌకిక జ్ఞానం నశించిలది. కొన్ని రోజు ల్నిలచి శరీర జ్టానలి కూడా నశించింది. ఆ రోజంతా ఆమె ఆ చింపీదాప ముక్కమీద తల పెట్టుకుని, చెమ్మనేలమీద పడుకుని వుంది. ఆ రోజే కొదు. దారా కారంలనిలచి అలాగే పడుకుని వులది.

ఆమె---పోలిక దొరకనంతగా చిక్కి... శల్యమై అస్థిపంజరం పడు కున్నట్టు వుంది. అప్పుడప్పుడూ ఆ| పయత్నంగా కళ్ళు తెరిచి, ఎక్కడో చూసీ మూసుకులటోలంది. ఆ చూపుల్లో కళలూ, కొంతులూ, మమపులూ అన్నీ ఏమయ్యాయో నిర్ధీవమైన గాజుగుడ్గవలె తెల్లగా కదులుతున్నా యా కళ్ళు,

ఆమె రూప యౌవ్వన బ౮ావణ్యాలు కళ్ళకు మిరుమిట్లు గొలిపినంళత కొలం---రసిక పుుషు లామెని కామించి జేకదీళారు. ఆమె సర్వస్వమూ నాశనమై, ఆకలితో, దీర్షరోగింతో అలమటిస్తున్ననాడు ఆసహ్యాలచి, రోతపడి దూరలగా తరిమారు.

ఆమెని చూసి ఏ సహృదయమో సృలదించినాా ఆమె కీనాడు వొరిగేదేమీ లేదు. ఆమె నిండు జీవితం __. భయంకరమైన నిరాశతో, జుగుప్పతో, ఏకాకితనంతో, ద్యుంతో గడిచిపోయివిది. గర్విత సమాజం, చైతన్య రహిత _పభుత్వల.---ఆమని అమానుపంగా పీడించి ఓడిలచాయి.

ర్‌లఅగనోయ క మ్మ శల

రాజేశ్వరికి తన కర్మమీద తప్ప ఎవ్వరిమీదా కోపం లేదు. ఆమె ఎన్నడూ ఎవ్వర్నీ చిన్నమాట అయినా అని నిందించలేదు. కన్నబిడ్డ మిద అపారమైన వాత్స్యం తప్ప....౪మెకు మరణ భయం కూడా లేదు, చాలా కాలం కిందటే కూతురు భారల అప్పలకొండ మీడ పెట్టిందిలాగ నేను చచ్చి పోయాక నా విడ్డకి....తల్లిఏ, తతడివీ, వగవంళతుడివీ ఆంతా నువ్వే” ఖని చేప్పిలది.

రాబేశ సరి ఇరవై తొమ్మిదెళ్ళ సృద్దురాలు, సుమారు పన్నెండు సలవత్సరాలు శరీర వ్యాపారలి చేసింది. పదిహేను సొర కడుపులు పోగొట్టుకుంది ఆఅసేక వికృత మైన రోగాలు బనుభవిఠిచింది, ఐదారుసార్లు పోలీసు కేసుల్లో చిక్కుకుంది, | బతుకంతా వంధలళతో గడిపింది. లేము ఆమె ఒంటిసుద చికుగుల పీలిక అన్నీ ర్‌ క్ర [సావతో తడిసి వున్నాయి. మట్టినేత నెత్తురుతో నాని వృంది. ఆ చీకటి గుడి నీచువాసన అతో నిండి వుంది.

రొజే? గరి పక్కనే ఆచె కూతురు నాలుగేళ్ళ పిల్లి నిద పోతోంది.

ఆ చీకటిర్యాతి....రక్ష (పసారం ఆధికమై.... నిశ్శబ్ధ వాతావరణాన్ని చీల్చే మూలుగుతో.... అస్పష్టమైన మరణవేదన అనుభవిన్తూ.... 4 ఎప్పుడో = రాజేశ్వరి కన్ను మూసింది. కాసీ ఆమె వారనురాలు ఆ అంధ కొరలలో ఇంకో చిన్న రాజేశ [క 'పెఉగుతోంది.

అమె వారసురాలు... ఆ అంధకారంలో ... (0 గ్ర | అయిపోలుంది |

కఠకళలగనాయక మ్మ లర 8 జబొధపడిపోయాడు. ఇంకా అతని జీఎతల నరకం చెయ్యలేక వచ్చేశాను. చూడండి, ఇలాంటి సమస్య ఆడదాని కొచ్చిందిగానీ .... మొగొడి కొన్తుందా ? అందుకే మిమ్మల్నగిగాను....ఆడదాొని శీల గురించి మీ అభి పాయా లేమిీటని.4.”

“ఆడదానికో శీఅల, మొగాడికో శ్రీలత వుండాలని నే నెప్పడూ అనుకోలేదు, కానీ._మన వారసత్వాన్నీ, సమాజ వాతావరణాన్నీ ఆధిగ మిలచి పెరిగే శకి మనకు సాధారణలగా వుండదు. ఒకవేళ ఉన్నా అలాంటి శ క్తి మనకు ఉందని సామాన్య పస్టె తుల్లో మనకే తెలియదు. ఏటో గట్టి పరీక్ష వొసేగాని నిలబడతామో లేదో తెలిదు. అవసరమైతే ఆమానుషత్వల కాని ఎలాలటీ మార్పుకైనా సిష్టపడాఅనీ నొ ఉద్దళ్యలి. అవును ఏది జేసినా మనుష్యులే చెయ్యాలి. ఎందుకు చెయ్యలేరు + అన్నాడు.

రామచఠ। దఠ గంభీకంగా తనకు తాను నచ్చచెప్పుకుంటూన్నాడో 6666. లలితకు చెప్తున్నాడో తెలియని ధోరణితో “*ఎంతకాలల మీరిలా ఉందా మనుకుఠటున్నారు + కొంపదీసి అయనకోసం ఏటో పెద్ద క్యాగలకేసి ఒంటరిగా ఉండిపోతారా 1” అన్నాడు.

అలిత విర క్రిగా నవ్విలది---”ఆతని కోసం నేను [పాణాలు ఇవ్వ గఅననుకున్న రోజులన్నీ పోయాయండీ : ఇప్పుడు నా కలాలటి బాధ్యత లేమీ లేవు. ఏఠి చేసుకున్నా నా కోసమే చజేసుసులటాను. సాటి మనుషులకి నావల్ణ అన్యాయ జరక్కులడా, సమావానికి నేకు భారం కాకుండా నాకేది ఆనలిదలి కలిగిస్తే అది చేసాను”

“పిక సలఘభు భయం లేదా?”

“బాధ్యత ఉండాలిగానీీ భయం ఎందుక*డీ *+ సంఘానికి భయ పడేవాళ్ళి, ఏదో విధంగా దాన్ని మోసం చెయ్యాలని చూస్తారు. బాధ్యత తెలిసినవాళ్ళు, సంఘ | శీయస్సుకోసం కట్టుబడే ఉంటారు. నా వల్ది యితర్లకు హోనికలిగిలచే పనులేవి చెయ్యనని మొదటే చెప్పాకదా? ఈ నంటరితనల ఇప్పటికే విసుగ్గా ఉంది. నాకో కొడుకో కూతురో ఉంటే

0! అఅధకారలలో నా జన్మకి సార్ధకత ఉంటుంది, నా పెద్దతనంలో రక్షణా ఉంటుంది. జీవి తానికీ [(కమబద్దమైన ఆనందలి వుంటుంది, కాని నన్ను చూసి జాలిపడ్డ వ్యక్తిని పిల్లలకోసం ఆశపడి పెళ్ళిచేసుకోను. ఆలాంటి మనిషిని నేను గౌర విలచను ; ఆలోచిసే ఇలా వలటరిగా [బతకటమే చొలా గర్వంగా ఉంది నాకు. లేకపోతే ఏ అఆనాధశరణాలయం నించో ఒక పిల్లని తెచ్చి పెలచు కుఠటాను. ఏల * నా జీవితం గడిచిపోదలటారా *ో

“రామచం[దం అలిత మాటలు (శద్దగా విలటున్నాడు, లేచి అలిత ములదుకు వెళ్ళాడు “న్సి జనుభం మిమ్మల్ని చాలా కఠినలగా చేసింది. అందిర్నీ ఒక్కరూపఃలో ఎందుకు చూసారు? మీరు నాకు చాలా ఉదా తలగా కనిపిస్తున్నారు ఆ ర్లళల్నిబట్టి మనిషిని గౌరవిలచటం నా మతం, లలితా । మనం పెళ్ళిచేసుకుందారి. నీకు చాలా ఇష్టమని ఒక్క మాట చెప్పండి, జీవితంలో ఎలాంటి స ఎర్హలూ లేకండా అనందంగా ఉందాం.”

ఆలిత రామచం దాన్ని విచిత మైన అనుభూతితో చూసింది. ఆమె కళ్ళలో ఆర్హ్రత కోనీపింి చింది...

ఆ సిక్రి బ్రేశ్య మనుషుల్లా లేరో

“ఈ దేశం మీరనుకునేంత సంకుచితమైంది కాదు. పోనీ....నన్ను

“వొద్దు, నాకు నమ్మ కఠల చాంటంబలేదు. తర్వాత సీఠు మానసికలగా బాధపడతారు.”

“అయితే నా గురించి మీకెలా అర్హ మౌతుంది !”

కొన్నాళ్ళు పోనివ్వండి. మీ మనసు మారకుండా ఉంటే చూద్దారి"

“*ప్ఫి మనసు మారకుండా ఉంటుందా *ొ

అలిత కొలచెల నవి... “అవ్‌ చూడాలిమరో ఆంది.

రఠగ్‌నాయకమ్మ లిడిక్ట్‌ రామచం[దం కొపంగా--ో”ఆదేం. కుదరదు. లేపే చెప్పేసాను లున్నాయి” అస్‌ కలగారు పడ్డాడు, అలిత కాళతలగా చూసోంది రామచళ దాన్ని. ఈ అమాయకుడు == శేఖరంకన్నా ఉన్నతువా : శేఖరం దాంలేశి అవధు౭న్నీ ముతడు దాటగలుగుతున్నాడు । ఇతని అభ్మివాయాలకున్న బలం ఏమిటి * ఇతని ఆలోచనఅకున్న విశాఅత్వం ఏమిటి? తరతరాల నమ్మకాలకూ, బలహీన తఅకూ్క్హూ శఈః వ్యకి అపీతువా * ఈ హాస్య [పి యుగితో ఇంక మానసిక రామచంద్రం అలిక చేతులు పట్టుషని చిరునవ్వుతో మొవాలలోకి “లలితా 1 ఇదిగో పాజ్శిగహణఠ ఆఅయిపోములది. ఇది గాం థధ్‌ర్వ వివాహళ ః తెలుసా ? మనం భాడ్యా భ రతం” నో శ శ్‌ ర్మాతీ పవకొలడు దాటింది. అమావాస్య కోజులు,. వీవలోవూడా నంవకి తగ్గింది. తలుపులన్నీ వేసుకునషాాజేక.రి రామవూవు కోసం ఎడుడు చూస్తూ కూర్చుంది. మనిషి కొంచెం వళ్ళు చేసెంది. రంగుమారి. ది, చానా అతంిదఠలగా 3% పేస్తోంది, మొహంలో మ్మాతం విచారం పొడ చు'పు తోంది. మంచంమీద కూర్చుని వీవతో వినబడే చప్పుడు కోసల మనసు పెట్టి వించోంది. రాజేశ్వరి. "పెళ్ళయి. ఏడెనిమిది నెల అయింది. ఆప ఎట్నిందీ ళల్చు కలటే, జసగిన విషయా లాలోచిసే, రాజేళఠి కెంత దిఒులు కొలి*నా రాఘవరావు మీద ఎపుడూ కోపం రాలేదు. దూ, మంగమ్మూ అప్పు మాలిజే రెండు రోజులులడి మనీ వెళ్ళేది, వాళ్ళిద్దకూ రావటం రాఘవరావుకి

ఏ06 ఆఅఠలధథధకారఠఅలో

రెండు మూడుసార్లు చూసి రాజేశ్వరికి చెప్పాడు --“ అలా9టివాళ్ళు ఇక్కడికి వస్తూపోతూ ఉంటే ఏం బావుంటుంది ? రావద్దని చెప్ప”అన్నాడు, రాజేశ ఏరి కొంచెల తెల్లబోయి వూరుకుంది. “అలాంటివాళ్ళు" అన్నమాట ఆమెకు అ స్త్రమానల జ్ఞాపకం వచ్చి రాఘవరావు మొహలఠఅ చూడలేనంత సిగ్గు కలిగించిందిం

కొసీ దుర్గ వచ్చి సరదాగా కబుర్లు చెపుతోంటే, మంగిమ్మ వచ్చి కష్టసుఖాలు ఆఅడుగుతోలటే, వాళ్ళని రావద్దని ఎలా చెప్పాలో రాజేశ్వరికి ఆర్హల కాలేదు. వాళ్ళు వసే మాతం ఏం పోయింది + అని తనలో తను విచారించిళలిదిం

ఒకసారి దుర్గ యింట్లో వుండటం, పకపకా నవ్వుతూ మాట్టాడటలి రాఘవరావు చూశాడు. అతని మనసు ఉడికిపోయింది. అక్కడి కబుర్లన్నీ తీసుకొచ్చి రాజేశ్వరికి చెప్తారనీ. ఎంతైనా సదిమళది మగవాళ్ళతో పెరి చయల ఉన్న మనిషి కాబట్టి రాజేశ్వరి బుద్ధీ వాళ్ళలదరి మీదికి సోతులడేమో ననీ అతని అనుమానం రుసరుస లాడుతూ బయటికి వెళ్ళాడుం

“నువ్వు రావద్దని చెప్పలేదూ 1” అన్నాడా రాతి.

“ఆలా చెప్తే పాపల అదేమన్నా అనుకుంటుందేమో నలడీ $ో ఆంది రాబేశ గరి సలకోచిస్తూ,

*ఏమ్సనుకుంటుంది ! అనుకోనీ ।; సంసారం చేసుకునే దానికీ... సానిపని చేసుకునేదానికీ మొవమాటాలేమిటి + ఇలా అయితే నాతో కుడ రదుో అని కేకలేళొడు,

రాజేశ్వరి చాలా చిన్నబుచ్చుకుంది. ఎప్పుడూ రాకూడదని దెవుడికి మొక్కు-కుంది. నాలుగు రోజుల్లో మంగిమ్మ వచ్చింది, రాజేగ (రి జడుస్తూనే లోపలికి తీసు కెళ్ళి కూర్చోబెట్టింది. మధ్యాహ్నల రెండు గంటఅవేళ కాఫీ ఇచ్చిలిది. సాయంతం నించీ వెళ్ళిపోతుందేమో అనుకుందిగానీ. ..మఠగమ్మ వెళ్ళీ [పయత్నంలో లేదు. “వెళ్ళిపో మంగమ్మాః” అని చెప్పటానికీ నోరు రాలేదు రాజేశ్చరికి రాఘవరావు వచ్చే వేళయిందనీ త త్తర పడి తిరుగుతోంది. మంగిమ్మ అనకాపల్లిలో ఉన్న కూతురు కబుర్లు చెప్పిలది+

ర శిగినాయకమ్మ 11 వచ్చిం దగ్గిర్ను అచీ దాన్ని మొగుడు నానా బాధలు పెడుతున్నాడట, తీసు కొచ్చేసి వృ తలో పడేద్దామా అనుకుంటోంచట.

“అలాంటి పని చెయ్యకు మంగమ్మా 1భ ర అన్న తర్వాత ఏమీ అనకుఠడా ఉంటాడా ? కఓర్చుకున్న గొడ్డుకే తేటనీరు. కొన్నాళ్ళకి వాళ్ళే సుఖంగా ఉంటారు” అని నచ్చచెప్పింది రాజేళశ ఏరి మంగమ్మ మాట్లాడి

రాఘవరావు వచ్చి న్మిదపోతున్న మంగమ్మని చూచి విసురుగా గదిలోకి పోయాడు. రాజేళ్వరి జడుస్తూ వచ్చి కాఫీ యిచ్చిందిం గ్లాసు అందుకుని భళ్ళున గోడకేసి కొట్టాడు--ఈ చాక్షిరిఅన్నీ నా కెందుకూ 1 నీ కిష్టమైన వాళ +కే చెయ్యు, ఇచినీ ఇల్లులా ఉందిగానీ నా ఇల్లులా లేదు, నా మాట నువ్వు వినక్క రదు.” అని పెద్ద పెద్దగా కేకలేశాడు.

రాజేశ 0రి నోటమాట లేకుండా నిలబడిపోయింది. మంగమ్మ త్చళ్ళి పడి లేచింది కేకలు విస, రాఘవరావు గదిలోంచి కోపంగా బయటికొస్తూ--- లేచి కూర్చున్న మంగిమ్మని చూచి వెటకారంగా “ఇది సంసార్ద ఇల్లు, సాని కొంప కాదు. కొస పదిమందిలో పరువుగా (బతుకుతున్నాల. మీ దయవల్ల మమ్మల్ని నవ్వుఆపాలు చెయ్యకండి.” అనేసి .... వీధిలో కెళ్ళిపోయాడు,

మంగమ్మ ఆళ్చర్యపడి, రేరుకుని రాజే ౧ వెక్కిళ్ళు విని, దగ్గిర కెళ్ళింది.---“పోనీలేమ్మా, అతని యిష్టం అతనిది మీ రిద్దరు సుబ్బరంగా ఉంటే మాలాంటి వాళ్ళ రాకపోతే ఏం పోయింది + పొరుగూరైతే మర్చి పోయేవాళ్ళల కాదా?” అని బుజ్జగించింది.

“మిమ్మల్ని చూడకుఠడా ఉండలేను మఠగిమ్మూ $” అని ఏడ్చింది, రాజేశ్వరి.

“ఫర్వాలేదమ్మా ఆదే అలవాటవుతుంది.” అని ధైర్యంగా ఉండ మనీ అతని కిష్టమైన ట్రై మసులుకొమ్మ సీ మరీ మరీ చెపి ష్‌ వెళ్ళిపోయింది.

రాజేశ్వరికి బొ త్రిగా ఒక్కతీ గదిలోపల కూర్చోవటలి విసుగిని పిస్తే అప్పుడప్పుడు పీధ్ధి గుమ్మలలోకి వచ్చి నిలబడేది. ఆ వీధిలో చాలా మంది ఉద్యోగస్తులు ఉన్నారు, పేవవాళ్ళూ ఉన్నారు. రాజేశ సరి యింటి

968 అఅలధకారఅలో

'కెవ్వరూ రారు. రాజే 6రి వెళ్ళదు ఎప్పుడైనా కాసేపు వీధి గుమ్మలలో నిలబడితే, చుట్టుపక్కలి నాలుగైదు గుమ్మాల్లోలచి ఆడవాళ్ళు ముందు ముందుకొచ్చి వింతగా చూస్తారు రాజేశ్వరిని. మొదట్లో రాజేశ్వరి గమనిలచ లేదు. వాళ్ళు కూడా తనలాగే వూసుపోక వీధుల్లో కొచ్చారనుకొనేది. వాళ్ళంతా తననే చూసీ సెగలు చేసుకుంటూ నవ్వుకుంటూ మాట్టాడుకోటం చూసి రాజేశ్వరికి మనసు చచ్చిపోతులది.

“ఎప్పుడోగానీ అ సమానూ వీధి మహ చూడటలి మానుకులది, ఇంట్లో పనులన్నీ అయితే దొడ్ల మొక్కల పనలో కొలక్షేపం వెళ్ళి పోతుంది. బెలడ మొక్కలూ, వంగ యొక్కలూ, బాగా పెరుగుతున్నాయి. ఆనప్పాదు ఏపుగా పాషతోంది. పొయ్యిలోకి తెచ్చిన క్మరలు పాతి, తాళ్ళు కట్టి చిన్న ఓటి పండిరి తయారుచేసింది. ఒక నెల్నాళ్ళ కిందట బంతినారు పోసి మొక్కలు కుదుళ్ళలో పెట్టింది. పెరట్లో చిపర పెద్ద వేపచెట్టు ఉంది. మధ్యాహ్నం బ్‌ చెట్టునీడన చాపవేసుకుంటే స ఏగ్గంలోకి పోయినట్లు ఉంటుంది నాధ్యస్టైనలత వరకు గగుల్లోనూ, పెళ్టోనూ కాలం గడపటం నేర్చుకుంది.

రాజీళ సరి ఎప్పుడు కనబడుతుందా అని ఒళ్ళంతా కళ్ళు చేసుకుని చూస్తూ ఉంటుంద్‌ యెదిరింటి పార్వతమ్మ. ఈయమకి ముప్ఫై యేళ్ళ దాటి ఉయాయి. నలుగురు పిల్లలు, వాళ్ళకి తల్లిమాటలటే బొత్తిగా అచ్యంలేదు.

ఛా భో

ఇంట్లో ఉన్నపూట ఇల్లు పీకి పందిరేన్తారు. వంటింట్లో కె కూరలన్నీ తినేసి చారుకూడా తాగేస్తాను. పంచదార బొక్కటల ఏమిటి సబ్బులు ఆరగిదీయటం ఏమిటి, గోడల కెగబాకటల ఏమీటీ._వాళ్ళు చెయ్యని గోల లేదు. పిల్లల్ని చితకవాదటల పార్వతమ్మ దిసచర్యల్లో చాలా ముఖ్య ఘట్టం, దెబ్బలు తింటూ వాళ్ళు తల్లిని తిట్టే తిట్టు విని తీరాల్సిందే. తల్టిడి మాటంటే మాతం పిల్లి అందరికి గురి, చెప్పినట్లు వీలటారు. తండ్రీ ఇంట్లో ఉన్నఠత 'సీప్య చక్కగా ఆఅడుకులటారు, “పిల్లలకి నెమ్మదిగా చెప్పి వినిపిలచాలి పార్వతీ, వాళ్ళకేం కావాలంటే అది పెట్టాలొ ఆటాడు.

“నా పిలడాకూడు పెహ్హిలి. ఈ వెధవలో నా [పాణలి విసిగి పోతోలది.” అని పార్వతమ్మ తిబ్లకి పడుతుంది, పిల్లలు బడికిపోయి,

రళగనాయక మ్మ 860 మొగుడు ఆనవీసుకుపోయి. పార వతమ్మ మనసు కుదుటబడుతుంది, చక్క-గా ముస్తాబు జేసుకుని యింటికి తొళం పెట్టి, ఇరుగింటికో పొర గిలటివో బయల్లేముతుంది. అమ ఒక్క పది నిమిషాలు మాట్లాడిందం టే అందులో మొగుడూ, పెళ్ళా పడకం కబుర్లు రావల్సి అదేం ఎప్పుడూ ఆ సంగితులే ముచ్చటిస్తూ వుఠటులది. ఎవరి పడకటింటి గొడవ లేలా వున్నాయో తెలుసుకో వాలని ఆమెకి చచ్చే కుతూహలం. రాజేశ పరి వచ్చిం దగ్గిర్ని9చీ ఆమెకి మహా కాలక్షేపం అవుతోంది.

ఎదరి గుమ్మంలో నిఅబడి అస్తమానూ రాజేశ్వరిని చూచి ఆ కబు ర్గన్నీ ఇరుగుపొరుగు ళ్ళకి చెప్తూంటుంది. “ఇవాళ ఎ్యరటీ చీర కట్టింది. దొని షోకుమంకా పెప్ట పత్సిపతలాగా ఇంట్లోంచి బయటికి రాదు. దీని బఠశారల ఎవడూ ఎరగడనుకులటోంది కాటోలు.”

“*టలమయునా విడికేల పోయే కాఅం'? దున్నపోతులా వుంటాడుం టాకుటీగ్గా గుడ్డలేసుకులటాడు. ఈకాలం మొగాడికి ఆయినిలటి పిల్లే దొర కదా * ఎంచి ఎంచి చెడిపోయినదాన్ని కట్టుకో వాలా క్‌

“బావుంది. అదెంత రంభలా కనిపిస్తోందో ఎాడింళ్ళకి. బాగానే చూస్తాడొదినా । మన మొగుళ్ళకన్నా నయం,”

“ఎమోనమ్మా | వాడికేం మందు పెట్టి వల్లో నేసుకులటో , మందుల మారి ముఠలిడలు ఎంత పనైనా చూరు. మనవ చెయ్యగిలమా ?”

మొగాజ్లీ మచ్చిక చేసుకోవడం దానికి బాగా తెలుస్తులదే మో వొదినా”

“శ్సే, షాడుమాటలు పోనిద్దూ మన నోటితో మనం ఆనకూడదు.”*

“అబ్బే; అందుక్కాదు. దానిపనే వై భోగంగా వుంది దానికిష్ట మైనన్నాళ్ళూ నుఖపడనూ పచ్చది. ఇప్పుడు మనల్ని తలచన్ని దర్ధాగొ మన సరసన కాపరమూ చేసోంది. జన్మల టే ఆలా వుండాలి,

“పోనిద్ధూ : పాడు జన్మ ; పేరా? (పతిష్షా ?”

రాజేశ్వరి గురించి ఇరుగు పొరుగు ఆడ వాళ్ళ మధ్యలో రోజూ ఏవో చర్చ జరుగుతూనే వుంటుంది. రాజేశ్వరికి తెలియదు. ఎవరై నా తనతో మాట్లా డిజే బావుండునని ఆము చొలా నార్డు ఆళవగింది, వీధి గుష్ములలో సంచుల టి

వ! ]

ఫ్‌70 ఆఠఅధకారఅలో ఎగబడీ చూస్తూ నవ్వుకునే వాళ్ళే కనిపించారుగాని, మంచిగా మర్యాదతో సఆకరించినవాళ్ళు లేరు. ఆడవాళ్ళేకాదు. ఇరుగు పొరుగు మొగవాళ్ళు కూడా నోళ్ళు తెుచుకుని చూసారు. ఉ త్రపుణ్యానికీ యిలటి ముందు పచార్జు చేసినట్టు తిరుగుతారు.

ఒకనాడు కనునీకటి పడుతోలటే ఎదుటిలటి పార్వతమ్మ వొలగపని చేస్తోన్నట్టు గబగబా రాజేశ్వరి ఇంట్లో దూరింది. రాజేశ్వరి తెల్లటోయి, మహానందపడి “*రండమ్మగారూ। రండో అంటూ కుర్చీ చూపిలచి మర్యాదగా ఆహ్వానించింది. ఆగాంటివేళ రాఘవరావు వుండడని పార్వ తమ్మకి తెలుసు. రాజే? 36తో మాట్ల్టావాలని ఆమె మనస్సు ఎప్పట్నుఅచో పీ పతోందిః రాజేశ్వరికి చాళామందీ మొగాళ్ళ రహస్యాలు తెలుసాయనీ, వాళ్ళలదరితో కొత్తరకం అనుభవా లుఅటాయస్క్క అవేమిటో తెలుకో వాఠినీ పార్వతమ్మకు తీరని కోరికగా వుంది. ఇన్నాళ్ళూ రైర్యల శేయ లేకపోయి౪ది. మొగుడు పిల్లల్ని తీసుకు సినిమాకు పోయాడు *, తటపటా యించి చీకటి పడగానే యింట్లో జొరబడింది. ఆమె కళ్ళు చ్మకాల్లా తిరుగు తోనే వున్నాము. ఇల్లంతా చూసింది. ఎక్కడా డబ్బఠిత మరకైనా లేదు గోడలమవ బూజూ దుమ్మూ లీవు. మంచం మీద పక్క తెల్లగా మళ్గె రేకులా వుంది. బల్ల మద కొత్త పొస్టిక్‌ గుడ్డవేసి అద్దం, దువ్వెనా పొడరూ, తలనునె అగ్నీ అమర్చివున్నాయి. వంటగదికూడా అద్దంలా వుంది గిన్నె అన్ని తళతళ మెరుస్తున్నాయి. వండిన గిన్నెలు అలమారులో వున్నాయి. దండెంమీవ వెళ్ళాడే తుఠడుగుడ్డలు కూడా తెల్లగా పువ్వులా వున్నాయి. పెరట్లో అలికి ముగ్గులు పెట్టి నున్నగావుంది. _- “పశిమనివ్ని ముఠడ మా యింట్లో వొళ్ళీ వంచదు. సీ కిన్ని పనునెలా చేస్తోందీ క్‌” అంది ఇల్లంతా తిరిగొచ్చి కుర్చీలో కూర్చుంటూ.

“పనిమసిషి చెయ్యదలడీ ; నేనే చేసుకుంటాను.”

“ఎలి ఆది వుందిగా *ొ

“నీకు పోస్తుందిగాన్‌, గిన్నెలు తోమినా మళ్ళా నేనే తోమీ పెట్టుపంటానండి $”

రోఅలఅగినాయక మ్మ ఫ్ర]

“నీ కేం! వొక్కదానివి. మా కెళూ సాగుతుంది? అదెలా చేసే

అలాగే. నువు $ కొబ్బరితోటలో వుండేదానివట కదూ... మావారు

చెప్పార్డే. నాకు మ్మాతల ఏం తెలుసూ 1? అడిగానని ఏం అనుకోకు సుమీ *

అబ్బే; ఎందుకండీ + తప్పేముంది ? మీవారు మా ఇళ్ళ వే పెందు కొచ్చారలడీ కి

“ఏమో నాకేం తెలుసూ? మొగాళ్ళకి అష పనులుంటాయి. అన్నీ అడుగుతామా 1... ఇత..కీ నీకూ ఎలా కిలిసిందీ

జ స్పై కీ ముందే స్నేహం అమిుందడీ 1

“అలా చెప్పు! ఆ అభిమానంతో టే చేసుకున్నాడు. పెళ్ళంటే .... యిరుగు పొరుగువాళ్ళంకదా, మమ్మల్ని పిఅవకపోతాడా అనుకున్నాల,. తీరా తర్వాత తెలిసింది- ఇల్లాంటి పెళ్ళని ఎప్పుడైనా వచ్చి చూద్దామను కున్నానుగానీ, యింట్లో తీకదు. ఆదీగాణ అందరి మనసులు ఒక్క లాంటివి కావు. ఎవ్వరేఠి తప్పు పడతారోనని జకిళాగు చెప్పొద్దూ 1... ఆసలు నీకు లిల్లీ తంగడీ వున్నారా ”*

పార్వతమ్మ మాటలు రాజేళ్యరికి కొంచెల కష్టంగానే వున్నాయి, గానీ అంత పెద్దింటి ఇల్లాలు తన ఇంటికొచ్చి మాటహాడటమే చాలని, రాజేశ్వరి ఆమె మాటల్లో తప్పులు వెదక దల్చుకోలీదు. “లేరండి : చిన్నప్పుడే పోయారు అంది.

“పాపం అందుకేనా... ఆ పొడు వృత్తిలో పడ్డావూ !* ఆంది జాలి పడుతూ. ఆ పొడు వృళలిలో తనుకూడా పడితే బావుండునని ఆమె మన 'స్పెంత కొట్టుకులటులటో రాజేశ్వరి ఎరగదు, మాట్లాడకులడా వూరుకుళలది.

“ఇతని పుణ్యమా అని చేరదీళాడుగాని ...* పార-౧తమృ ఏటో చెప్పటోతుంటే రాజేస్వరి కొలచెం అయిష్షంగా * చేరదియ్యటలఅ ఏమి టలడీ । దేవుడు కొండమీద పెళ్ళిచేసుకున్నాంో అని కొంచెం అడ్డుచెప్పింది, రాఘవరావు రాజేశ రిని వులచుకున్నా డనుకోవటఠ తప్ప .... పెళ్ళి చేసు కున్నాడన కోవటల, అ పెళ్ళి తనలాలటి సత్మివతలకి జరిగిన 'పెళ్ళిలాంటిదే

ల్రి?ల అ౭ఆధకారలలో

అనుకోవటం పార్వతమృకి ఎలతమా[ తల యిష్టంలేదు ఎ “అదేలే, పెళ్ళే కావున్ను. నాకిలాంటివి సరిగ్గా తెలిసిచావవు, మెన్ననోసారి ఏదో మాటఆ మీద మాటవచ్చి మా పక్కలటా విడన్నదిలే “కన్నెపిల్లని జేసుకులటేనే పెళ) గానీ అవీ పెళ్ళిళ్ళవుళాయా + అని సాగదీసింది. సుఖపడేవాళ్ళని చూసే వు కోషమమ్మా లోకానికి. *ఈ కాలంలో చెడిపోయినవాళ్ళూ పెళ్ళి కేసు కులటున్నారు. వెధవముండలూ పెళ్ళాడేసున్నారు. త ప్పేముందీ వాళ్ళు మనుషులు కారా ? అని బాగా అడిగేళాన్లే. నే నూరుకోలేదు సుమీ. ముఖఆ మాడ్చుకుంది, ఆవునుగానీ. నాకు తెలియకడుగుతానూ, నిషేపంలా, శ్సీ 3చ్చగా వున్నదానివి మొగుడూ, సంషొరం ఈ బాదరబందీ ఎందుకు పెట్టు కున్నావూ + మాలాంటి వాళ కే [పాణల విసిగి ఎటన్నా పోదామా అని పిస్తుంది. వూరికే అడిగానుస్మీ | తప్పట్టుకోకు. కంటికి నచ్చినవాడిదగ్గిరికి పోయి, కొలక్షేపం చేసే హాయిగా గిడీచిపోవూ రోజులు +

పెద్దింటి ఇల్గాలిలా ఆంటోందేవిటని రాజేశ్వరి చాలా ఆశ్చర్య పోయింది. --- కోగడవకేగానీ, లేకపోతే ఒళ్ళమ్ముకుంటూ [బతకటల ఎవరి కిష్టలి వుఠంటులదలడీ ఎంతపుణ్యల చేసుకుంటే కట్టుకున్న భర్తా, సంసారం దొరుకుతాయండీ.ో

“స్యసారఠరమే సుఖంగావుందీ * అవును దీనీకి సాటేమిటి1.... షీ ఆయన మణచివాడు కూడాను. పాపల కొంచెం తాగుడు గుణం వుంది గాని లేకపోతీ ఆతనిరాంటి మనిషే లేడు, సీ మాట విలటారు కావున్ను

"నే నె్యాదుకలడీ చెప్పటం + ఆయనకే అన్నీ తెలుసు. ఆయనళకెలా యిష్టమయితే అలా వుంటారు”

“ఆపున్లే ఆడవాళ ఇర చెప్తే మా తలవాళ్ళువిలటారా ఏమన్నానా ఆయినా మీ ఆయన డబ్బు సంపాదనలో మహా గడుసువాడట. బదు రావలఅసినచోట పది లాగుతాడట. మావా రలటారు”ో

*ఏమ్రో ఆలాంటి మాటలేవీ నాకు తెలియవలడి |”

*మావారు నాకు చెపారుకానీ, అందులో ఇంట్లో ఆడవాళ్ళకి అన్నీ చెప్పరు, మా పక్కిలటావిడ అలాగే అంటుంది. “*నువె ౨లత అదృష్టవంతు

రిఅగినాయకమ్య వ్ర్‌?0

రాలి వొదినా” అంటుంది. నా మొహఠ అదృష్టంలే" అని నవ్వి వూరు కుఠటాను, నీకు కష్టసుఖాలు తెలుసొయి. నీతో చెప్పటానికేం ? చేనమామా కిచ్చి ఆవిడ కిష్టంలేపలడానే పెళ్ళిచేశారు వాళ్ళ వాళ్ళు. ఆఏడికి మొగుడిష్టల లేడని ఎవ్వరికి యిష్టం ఉండ వఠటుంది. నిన్ను గురించి ఏమందో తెలనునా? ఎాశీపదీమందితో తిరీగివచ్చిన వాళ్ళు ఒక్క-డితో కాపరం చేస్తారా : ఆసలు వాళ్ళ మనసు పైవాళ్ళమీదికే పోతుంది.” అన్నది. 'ఛ। పాపం ఆ పిల్ల ఆఅలాళటిది కాదు ఆని నేనే మలడలించాను. ఒర గీ నమ్ముకున్నాక యుతర్ణ వూసెళదుకమ్మా 1” అని ఏమిటి చెబుతావన్నట్టు చూసింది పార్వతమ్మ +

రాజేశ 6రికీ చాలా కష్టంగా వుంది తన గురించి ఆడ వాళ్ళంతా యిలా మాట్లాడుకులటున్నారం టే... అమెకి దుఃఖం వసోందిం “చెడి [బతుకుతున్న దాన్ని నా గురించి మీకిన్ని ఆనుమానా లెందుకండి ? మీ చ్రూన్ని కొను, బింధువుని కాను, మీ యింటికి పేరంటానికన్నా రాను. నా గురించి మి కంచు కండి మాట్లాడుకోవడల 1” అంది నిస్టూరంగా ఆమె 50౪0 వొణికి కళ్ళు చెమ్మగిల్లాయి.

పార్వతమ్మ కుర్చీలోంచి లేచి... “ఏవో మాటవరసకి చెప్పాను, నువ్వేం బాధపడమాకు. నీ మొగుడు నీకుండగా ఎవరెన్నె వాక్కుంటే సీకేల పోయిందిలే, విళానమ్మా | ఎప్పుడన్నా సాయం్యతం మా యింటికిరాం సాయ్మతం వేలే మావా రుంగరు+, ఏంలేదు. ఏమనా [| అంటా శే మోనని” ఆలటూ వీథిలో అటూ యిటూ చూసి భుజంండ ముసుగు దెసుకుని గబగిబా రోర్డుదాటి వెళ్ళివోయిం ది.

ఇంటికి వెళ్ళినా ఆమె కాలు నిలవలేదు. మొగుడూ పిల్లలు ఆప్పుడే రారు, పక్కింటికి బయర్దరింది....” వొదినా ? నువ్వేమంటే అనగానీ... దాన తంతెలా వుందో చూద్దామని ఒర గాసారి గుమ్మ లలోకి తొంగిచూళాను సుకు

“*ఏమి'టేమిటీ * ఎవరి మాటా

ఇ ఇ శ 1 జీ య ! _ ” జక _ ( ఇ న! ॥ టీ 4 / " + క్ష ,“. టీ న. ఠీ కే క! .. 1 = ఇ , - శ్‌ | నత షె | నే ం లా! ! న్‌ స్తీ వీ , సి హో న స జ 1 త్తం చ చ ఇ శి ఆ న టీ! శ ఈ ఇ . . ఈ ల ఓ 7 క = = నూ ॥ కీ 1 ళు త _ ల ల ॥ ౩ జ లే 1 . శ ఇ క్యా మ్‌ జా ల |. "| ఇ జే ్ష జూ జు కా ॥ “ - 4 ఫ్రీ గ గో " . శే న ః్‌ ప - నో శ్వ ' 1 ఇన్‌ కై పా ఖ్నో క ఇ -ఇ్‌ అ ఓన్‌ గ జ ఓ యు న! న! 0 చు గ. ళ్‌ న్‌ చ ఆ శాశీకీ వ్‌ ళ్‌ ॥ 11 ల 1 లా - ఆ" న. | శ్‌ శ ॥. జ ॥ శ లజ అజ ౯ "అనో శ్‌ థ్‌ థ * ( న్న ॥ లీ భ్‌ - ఇ జ ॥ న 7 శే శె ఇ ళ్‌ న! ట్ట న్నే 4 4 జ ౦ జా న్‌ా ఓ | అ గ్‌ గ! ॥ శీ లా య జ ఖీ లే

• జు శి శ "| , కా కీ | జ | ఛే తొ 4 ల / కా ౯ | ॥ మ్మ్‌ ॥ శీ వ! / నూ ఖ్‌ ఇతల్లే లం ళా బా , ఓ 1 , త్‌ క్‌ చ" క ల ॥ -ః శ 6 " | ॥ స | న్‌ . ల _ శ లా! శి గ ళ్‌ కె క్ష యే శ జే జ చ న || శ ౯ = ఇ | 4 ॥ ఇ | వ ౧4 క్క మట జా చా ణ్‌ | = ॥ ॥ ష్‌ బట కీ. 1 స్ట 4జీ; వ్ల ం | | క ళా ల లు ల మ ల సా... | ళ్‌ ప్‌ శ ॥ | ఇ జ. = ఆ ః కే జ్‌ క క ల - ల శ చు - | ! శ న్‌్‌ చే. | ఖా ఇ | జా 4 శ జ జా క చన ౮ ము జ జు క్‌! న. ఎ అనై" . క + లె సం శ 1వ & &॥ జ టే వాక బాన / శే న! ల ళ్‌ ్‌ / అ చే ఖ్‌ + తాకీ యు టే. గ్‌ న... క ౫ /| 4 అ జా = య తా శ," ఓ ళ్‌ ' " సా ము." | శన ॥ ॥ ఖు క్ష శ్‌? మా శ శ _ జ! శే 1౯ న్‌ 1 గ్‌ జ. “ళాల = ” జ్‌ త కేక్‌ 2 ఆ ॥ ఈశ + - శీ ల శీ క ము | శ్‌ శ వా ఖ్‌! జీ జ, ॥ శి క్‌ ళ్ళి 1 - న క టు "క వ! ఇ న్‌ స | అ కే, కా శ్‌ ట్ర న జ శ క్ష టీ గ ॥| ల జ శ శో నా ఈ లా నాక |! జ ( గ నే జ్య లో ం త్‌ | ష్‌

• జ్‌ కి - నా శాక భో న! ఆ - ” క | | న ” 1 గా శ 14 క్షీ