Telangana‑Grammar - anilvaranasi/indianlanguages GitHub Wiki

తెలంగాణ వ్యాకరణము 2 (Telangana Vyakaranamu)

Structured Telugu grammar based on Telangana usage.

📌 Introduction

తెలంగాణ రాష్ట్రంలో మాట్లాడే తెలుగు యొక్క వ్యాకరణం (Telangana Telugu grammar) ను ఈ పుస్తకం ఆధారంగా వివరించాం. ఇది అక్షరములు, శబ్దాలు, విభక్తులు, వాక్య నిర్మాణము మరియు ఇతర వ్యాకరణ నియమాలను కవర్ చేస్తుంది.

📖 Table of Contents

  1. అక్షరములు (Letters & Script)
  2. ధ్వనులు (Sounds & Phonetics)
  3. భాగస్వభావాలు (Parts of Speech)
  4. సమాసాలు (Compounds)
  5. సంధులు (Sandhi)
  6. విభక్తులు (Cases)
  7. వాక్య నిర్మాణము (Sentence Structure)

📚 అక్షరములు — Letters

%%{init: {"flowchart": {"htmlLabels": false}} }%%
flowchart TD
    A[అక్షరములు] --> B[స్వరములు - Vowels]
    A --> C[వ్యంజనములు - Consonants]
    A --> D[అంకములు - Numerals]
    A --> E[చిహ్నములు - Symbols]

1. స్వరములు (Vowels)

స్వరం Transliteration స్వరం Transliteration
అ a ఆ ā
ఇ i ఈ ī
ఉ u ఊ ū
ఎ e ఏ ē
ఐ ai ఒ o
ఓ ō ఔ au

2. వ్యంజనములు (Consonants)

వ్యంజనం Trans వ్యంజనం Trans వ్యంజనం Trans
క ka ఖ kha గ ga
ఘ gha చ ca ఛ cha
జ ja ఝ jha ట ṭa
ఠ ṭha డ ḍa ఢ ḍha
త ta థ tha ద da
ధ dha న na ప pa
ఫ pha బ ba భ bha
మ ma య ya ర ra
ల la వ va శ śa
ష ṣa స sa హ ha
ళ ḷa క్ష kṣa ఱ ṛa

🗣 ధ్వనులు (Sounds / Phonetics)

%%{init: {"flowchart": {"htmlLabels": false}} }%%
flowchart TD
    Sound --> Vowels
    Sound --> Consonants
    Sound --> Ligatures
    Sound --> Accent
  • Telangana Dialect-specific pronunciation rules
  • Retroflex vs dental consonants
  • Stress patterns

🧠 Parts of Speech (భాగస్వభావాలు)

Nouns (నామవాచకం)

%%{init: {"flowchart": {"htmlLabels": false}} }%%
flowchart LR
    Noun --> Gender
    Noun --> Number
    Noun --> Case
  • Gender — పురుష (Masculine), స్త్రీ (Feminine), నపుంసక (Neuter)
  • Number — ఏకవచనం (Singular), బహువచనం (Plural)
  • Case endings — 8 basic విభక్తులు

➕ సమాసాలు (Compounds)

%%{init: {"flowchart": {"htmlLabels": false}} }%%
flowchart TD
    Samasa --> Dvandva
    Samasa --> Bahuvrihi
    Samasa --> Tatpurusha
    Samasa --> Karmadharaya
  • Examples from Telangana usage: Local compound words used in daily life.

🧩 Sandhi (సంధులు)

%%{init: {"flowchart": {"htmlLabels": false}} }%%
flowchart TD
    Sandhi --> SwarToSwar[Vowel + Vowel]
    Sandhi --> ConsonantToSwar[Consonant + Vowel]
    Sandhi --> ConsonantChanges[Consonant Changes]
  • Explain basic vowel and consonant combination rules.
  • Provide Telangana examples.

📊 Vibhaktulu (విభక్తులు — Cases)

Vibhakti Meaning Usage
ప్రథమా (1st) Nominative Subject
ద్వితీయా (2nd) Accusative Object
తృతీయా (3rd) Instrumental By / With
చతుర్థీ (4th) Dative For
పంచమి (5th) Ablative From / Than
షష్టీ (6th) Genitive Of / Possession
సప్తమి (7th) Locative In / At / On
సంబోధన Vocative To Address

🧩 వాక్య నిర్మాణము (Sentence Structure)

%%{init: {"flowchart": {"htmlLabels": false}} }%%
flowchart TD
    Sentence --> Simple
    Sentence --> Compound
    Sentence --> Complex
  • Telangana sentence examples: Usage of local auxiliary verbs.
  • Order: Subject-Object-Verb (SOV) order.

📑 Examples & Exercises

  1. కవి పుస్తకాన్ని చదువుతున్నాడు (The poet is reading the book).
  2. ఆవు తోటలో ఉంది (The cow is in the garden).