صرافی های توکن به کسانی که مایل به خرید و فروش توکن هستند خدمات ارائه می دهند. آنها به عنوان واسطه های معتمد و بازارسازان عمل می کنند. اگرچه آنها بازیگری مهم در این اقتصاد توکن جدید می باشند، اما هنوز عمدتا متمرکز هستند، که آنها را در برابر هک، سومدیریت، نوسانات حجم یا سانسور آسیب پذیر می کند. معاوضات اتمی و مبادلات غیرمتمرکز سعی در کاهش این خطرات دارند.

با وجود اینکه شبکه های بلاکچین و سایر دفترهای توزیع شده امکان انتقال توکن بدون واسطه را دارند، اما این امکان فقط از یک کیف پول در شبکه به کیف پول دیگر در شبکه میسر می باشد. یک توکن فقط توسط یک نوع شبکه قابل مدیریت است و به دلایل عدم قابلیت عملکرد بینابینی نمی تواند بصورت بومی بین شبکه ها حرکت کند. در نتیجه، خرید و فروش توکن همچنان به خدمات صرافی توکن ها نیاز دارد. صرافی های آنلاین گوناگونی چنین خدماتی ارائه می دهند و به عنوان واسطه های معتمد عمل می کنند. آنها به بانک های آنلاین شباهت دارند که توکن های مشتریان خود را تحت اختیار خود می گیرند و تجارت بین توکن ها را میان کاربران پلتفرم های خود مدیریت می کنند.

برای کاربران، بسته به محبوبیت و وضعیت حقوقی یک توکن خاص، معامله یک توکن با دیگری ممکن است دشوار و زمانبر باشد. توکن های با محبوبیت کمتر یا بسیار بحث برانگیز ممکن است فقط در صرافی های کوچکتر با جفت توکن های محدود ارائه شده باشند، این به این معنی است که کاربران قبل از خرید توکن مورد نظر خود نیاز به 1) ثبت نام در همه این صرافی ها و 2) چندین بار تعویض توکن ها دارند.

حتی اگر بسیاری از توکن ها در همان صرافی ذکر شده باشند، جفت شدن توکن یا جفت شدن توکن با فیات ها، اغلب محدود هستند. در نتیجه، معامله توکن ها اغلب وقت گیر و گران است. بعضی اوقات، حتی توکن های معتبر فقط در یک صرافی لیست می شوند و کاربران را مجبور می کنند در صرافی که در غیر این صورت مورد نظرشان نبود معامله کنند. بنابراین خریداران احتمالی توکن در صورت احتمال ریسک یا پیچیدگی زیاد ممکن است تصمیم بگیرند توکن خاصی را خریداری نکنند. صرافی هایی که بسیاری از توکن ها را در بر می گیرند، محبوبیت بیشتری پیدا کرده اند، زیرا آنها به دارندگان توکن یک فروشگاه با تنوع زیاد برای خرید و فروش بین انواع مختلف توکن، بدون نیاز به ثبت نام در صرافی دیگر ارائه می دهند.

صرافی های توکن می توانند تصمیم بگیرند که آیا یک توکن را بپذیرند یا خیر. آنها در این اقتصاد در حال ظهور توکن، بازارساز و دروازه بان جدیدی شده اند. به عنوان مثال، در آگوست 2016 ، هنگامی که شبکه اتریوم آن هارد فورک بحث برانگیز را در نتیجه افتضاح TheDAO [^ 1] انجام داد، زنجیره کوتاهتر (اتریوم کلاسیک) هیچ ارزش بازاری نداشت. با این حال، هنگامی که صرافی آنلاین "Poloniex" تصمیم گرفت "اتریوم کلاسیک" را در فهرست خود جای دهد، پویایی بازار تغییر کرد و سایر صرافی ها نیز شروع به گنجاندن این توکن کردند. با وجود اینکه اولین بار نبود که فورکی در یک شبکه بلاکچین اتفاق می افتاد، این اولین بار بود که توکن یک زنجیره اقلیت در یک صرافی لیست می شد و به این شبکه ارزش اقتصادی می داد.

امروزه بیشتر صرافی ها از نوع متمرکز (CEX) هستند که خدمات واسطه ای را بین خریداران و فروشندگان توکن انجام می دهند. آنها خرید و فروش ساده توکن ها، همچنین در برابر ارزهای فیات را مجاز می دانند و ایجاد آسان کیف پول و مدیریت توکن از جمله محافظت از کلیدهای خصوصی را فراهم می کنند. برخلاف بسیاری از علاقه مندان اولیه کریپتو، که هنوز توکن خود را با کیف پول های خود (کیف پول سخت افزاری، کیف پول نرم افزاری یا کیف پول کاغذی) مدیریت می کنند، تازه واردان اغلب ترجیح می دهند مدیریت کیف پول را به صرافی های آنلاین واگذار کنند، که به عنوان امانت دار توکن عمل می کنند. صرافی های متمرکز بر اساس فناوری کلاینت-سرور کلاسیک عمل می کنند و تحت مکانیزم های امنیتی مشابه شبکه های بلاکچین نیستند. هرچند آنها خدمات مهمی را ارائه می دهند، ولی در برابر هک، سومدیریت، نوسانات حجم، یا سانسور آسیب پذیر هستند. در گذشته هک و سومدیریت بزرگترین مشکلات بوده اند، به ویژه در سال های اولیه، که بازار از بلوغ کمتر و بی نظمی رنج می برد. صرافی مت گاکس "Mt.Gox"، که بزرگترین صرافی بیتکوین در آن زمان بود، معاملات را به حالت تعلیق درآورد و در سال 2014 اعلام ورشکستگی کرد. به دلیل سومدیریت، تقریباً 850،000 بیتکوین ناپدید شد که به احتمال زیاد به سرقت رفته است. بسیاری از موارد دیگر مانند "بیت فینکس" یا "کوین چک" همین اتفاق برایشان رخ داد. این حوادث منجر به این تصور عمومی غلط در مردم شده است که شبکه های بلاکچین ایمن نیستند.

صرافی های متمرکز معمولاً به مشتریانشان کنترل کامل کلیدهای خصوصی خود را نمی دهند، زیرا آنها در سیستم حسابداری خود، و در واقع خارج از زنجیره معاملات را ثبت می کنند. آنها اغلب کیف پول کاربر اختصاصی برای مشتریان خود ندارند، و این کلید خصوصی را بی خاصیت می کند. مشتریان کنترل کامل توکن خود را به صرافی می سپارند. درصورت تغییر ناگهانی در عرضه و تقاضای توکن، صرافی های کوچکتری که نقدینگی کمتری دارند، می توانند نوسانات قیمت شدید مانند سقوط های تند و اوج قیمت را تجربه کنند. این امر صرافی های کوچکتر را در معرض دستکاری بازار قرار می دهد و جذابیت آنها را در چشم کاربران کمتر می کند. صرافی های متمرکز نیز مشمول مقررات دولت هستند و بنابراین باید الزامات قانون شناخت مشتری KYC کشورها را برآورده کنند، به این معنی که مشتریان هنگام ثبت نام در صرافی ها باید کاملاً شناسایی شوند، این می تواند باعث افزایش مشکلات حریم خصوصی و سانسور شود.

قابلیت همکاری کلی بلاکچین ها یک راه حل برای مسئله تمرکز است، که در حال حاضر پروژه هایی مانند Cosmos" "، "Polkadot"، "Wanchain" ، "Chainlink" ، "Arc"، "Aion" و AVA"" به آن می پردازند. معاوضات اتمی راه حل دیگری است که سریع تر عملی می شود.

معاوضه اتمی امکان تجارت P2P بین زنجیره ای را فراهم می کند و می تواند مستقیماً بین شبکه های بلاکچین جداگانه، از کیف پول به کیف پول، بدون واسطه معتمد مانند صرافی اجرا شود. آنها برای اطمینان از معامله توکن از نوعی قرارداد هوشمند به نام قرارداد هش قفل شده با زمان (HTLC) استفاده می کنند و اطمینان حاصل می کنند که هر دو طرف معامله توکن الزامات را برآورده می کنند. قراردادهای هوشمند HTLC ها مشابه کانالهای وضعیت هستند که با تسویه حساب پرداخت خارج از زنجیره از طریق قرارداد هوشمند سروکار دارند (بیشتر بخوانید: ضمیمه - راه حل های مقیاس پذیری). کاربران هنگام انجام چنین معامله ای کنترل کامل کلیدهای خصوصی و توکن های خود را حفظ می کنند. بیایید فرض کنیم که آلیس و باب می خواهند توکن هایشان از بلاکچین های مختلف را به صورت P2P های بدون واسطه ای مانند صرافی ، مبادله کنند.

باب می خواهد بیتکوین (BTC) خود را به ازای Litecoin (LTC) بفروشد و آلیس نیز می خواهد Litecoin (LTC) خود را به ازای بیتکوین BTC)) بفروشد. از آنجا که این دو شبکه نمی توانند مستقیماً ارتباط برقرار کنند، آلیس و باب از یک قرارداد هش زمان دار برای قفل کردن توکن های خود برای مدت زمان از پیش تعیین شده استفاده می کنند. هر دو گیرنده، باب و آلیس، باید قبل از انقضا زما ، اثبات پرداخت رمزنگاری شده را ایجاد کنند. توکن ها از طریق چند امضا در یک قرارداد هوشمند قفل می شوند. این حالت قفل در هر دو شبکه ثبت شده است. توکن ها فقط در صورت مطابقت کلیدهای مخفی آنها معاوضه می شوند. آلیس برای واریز توکن های خود، ابتدا باید یک HTLC ایجاد کند. او یک کلید مخفی می سازد و یک هش تولید می کند، که آدرس قرارداد هوشمند از آن گرفته شده و اکنون می تواند توکن های خود را به آن ارسال کند. وی همچنین این هش را برای باب ارسال می کند، باب می تواند با استفاده از هش آدرس قرارداد هوشمند را تکثیر کرده و توکن های خود را در آن قرارداد هوشمند واریز نماید. آلیس می تواند توکن هایی را که باب با استفاده از کلید مخفی او واریز کرده است، باز کند، بموجب این رویداد، باب کلید مخفی را برای باز کردن قفل توکن های آلیس دریافت می کند. در یک تراکنش پایانی، آخرین تعهد ارسال می شود تا به بلاکچین اضافه گردد.

معاوضه اتمی ایجاب می کند که:

1. هر دو طرف نیاز به دانلود دفترهای اصلی هر دو شبکه دارند.
2. هر دو شبکه که توکن های تعویض شده را مدیریت می کنند باید از قرارداد های قفل شده با هش پشتیبانی کرده و از تابع هش کریپتوی یکسان استفاده کنند. بعلاوه ، برای انجام تراکنش های کیف پول به کیف پول ،
3. کیف پول مورد استفاده نیز باید دارای قابلیت معاوضه اتمی باشد.

در حالی که معاوضه های اتمی امکان تعویض P2P از توکن ها را فراهم می کنند، اما مشکل تلاقی خواسته ها را حل نمی کنند. این فقط برای افرادی مفید است که کسانی را می شناسند که مایل به خرید مقدار دقیق توکن هایی هستند که شخص می خواهد دقیقاً در همان زمان بفروشد. احتمال این اتفاق برای سرمایه گذاران خرد بسیار کم است. با این وجود صرافی های غیرمتمرکز با استفاده از معاوضه اتمی می تواند هر دو مشکل را برطرف کند.

صرافی های غیرمتمرکز (DEX) اپلیکیشن های غیرمتمرکزی هستند که روی یک دفتر توزیع شده اجرا می شوند و به کاربران اجازه می دهند بدون نیاز به موسسه ای که حساب ها را تسویه نماید، توکن معامله کنند. معامله مستقیماً توسط دفترها انجام می شود (درون زنجیره) و می تواند به طور بالقوه بسیاری از چالشهای صرافی های متمرکز را کاهش دهد. یک صرافی کاملا غیرمتمرکز از معاوضه اتمی یا روش های مشابه با یک لایه جستجوگر اضافه استفاده می کند که امکان معامله بین دو مالک توکن تصادفی را فراهم می کند که یکدیگر را نمی شناسند، ممکن است در کشورهای مختلف زندگی کنند و راه درگیری برای اینکه یکدیگر را بیابند ندارند. صرافی های غیرمتمرکز موجود، سطوح مختلف عدم تمرکز را فراهم می کنند، که اغلب در زیرساخت های نیمه متمرکز کار می کنند و معاوضه کیف پول به کیف پول را ارائه نمی دهند. نمونه های فعلی "Komodo" ، "WavesDex" ، "OasisDex" ، "Radar Relay" ، "BarterDex" ، "Bisq" ، "StellarDex" و "EtherDelta" هستند.

اکثر صرافی های مدعی غیر متمرکز بودن، (هنوز) کاملاً غیرمتمرکز نیستند و چالشهای زیادی دارند. حداقل تا زمانی که مشکلات مقیاس پذیری شبکه های بلاکچین عمومی حل نشده باشد، به دلیل سفارش گذاری درون زنجیره ای، کند و همچنین گران هستند. هر بار که سفارش ارسال یا اصلاح می شود، هزینه بالایی به هزینه های معامله شبکه می افزاید و جای زیادی در دفتر می گیرد. در حال حاضر، صرافی های غیرمتمرکز عمدتا به سود معامله گران بزرگی است که از قبل در بازارهای توکن مستقر هستند. DEX لزوماً برای تازه واردین بازار مناسبی نیست، زیرا مسئله معامله توکن ها با ارزهای ملی فیات را حل نمی کند. تازه واردین بازار ارزهای توکن احتمالاً هنوز از صرافی های متمرکز استفاده می کنند، که به آنها امکان می دهد به راحتی با ارز فیات توکن بخرند. مشکلات فعلی قابلیت استفاده صرافی های غیرمتمرکز بیشتر به نقدشوندگی پایین توکن ها و حجم معاملات کم دامن می زند، که آنها را مستعد دستکاری در بازار می کند. با این حال، پس از حل این چالش ها، DEX می تواند یک بازار روان تر و کمتر تحت تأثیر دستکاری فراهم کند، که در آن تقاضا و عرضه می تواند بدون واسطه های خودسر وجود داشته باشد.

برای اینکه صرافی های غیرمتمرکز بتوانند به جریان اصلی تبدیل شوند، هنوز اثرات شبکه لازم وحود ندارد. این تأثیرات شبکه به زمان و چگونگی حل قابلیت همکاری دفتر کل ها متکی است، از جمله معاوضه اتمی زنجیره ای منعطف، استانداردهای قابلیت همکاری بین شبکه ای، یا راه حل های کمکی مانند توکن "Pantos". علاوه بر این، دارایی های جاری، از جمله ارزهای فیات، برای شدت بخشیدن به اثرات لازم شبکه نیاز به توکن شدن دارند. اگر و زمانی که تراکنش های روزمره با استفاده از توکن های رمزنگاری و دفترهای توزیع شده تسویه حساب شوند، صرافی های غیرمتمرکز احتمالاً به موفقیت می رسند. ما احتمالاً به یک شبکه صرافی های بهم پیوسته نیاز خواهیم داشت تا عمق بازار کافی را برای استفاده جهانی و گسترده از صرافی توکن P2P داشته باشیم.

یک توکن فقط توسط یک نوع شبکه قابل مدیریت است و به دلیل عدم قابلیت همکاری نمی تواند بصورت بومی بین شبکه ها جا بجا شود. بنابراین خرید و فروش توکن به خدمات صرافی های توکن نیاز دارد. آنها به بانک های آنلاین شباهت دارند که توکن های مشتریان را تحت اختیار خود می گیرند و معامله بین توکن ها را میان کاربران پلتفرم های خود مدیریت می کنند.

امروزه بیشتر صرافی ها از نوع متمرکز (CEX) هستند که خدمات واسطه ای را بین خریداران و فروشندگان توکن انجام می دهند. آنها خرید و فروش ساده توکن ها، همچنین در برابر ارزهای فیات را ممکن می نمایند و امکان ایجاد آسان کیف پول و مدیریت توکن ها، از جمله محافظت از کلیدهای خصوصی را فراهم می کنند.

صرافی های توکن می توانند تصمیم بگیرند که آیا یک توکن را داشته باشند یا خیر. آنها به عنوان واسطه های معتمد عمل می كنند و به بازارساز و دروازه بانان جدید این اقتصاد در حال ظهور تبدیل شده اند. در حالی که آنها بازیگر مهمی در این اقتصاد توکن جدید به حساب می آیند، اما هنوز عمدتا متمرکز هستند، که آنان را در برابر هک ها، سوءمدیریت، نوسانات حجم، یا سانسور آسیب پذیر می کند. معاوضات اتمی و صرافی های غیرمتمرکز سعی در کاهش این خطرات دارند.

معاوضه اتمی امکان معامله بین زنجیره ای P2P را فراهم می کند و می تواند مستقیماً بین بلاکچین های جداگانه، کیف پول به کیف پول، بدون واسطه مورد اطمینان مانند صرافی ها اجرا شود. آنها برای تأمین امنیت تراکنش از نوعی قرارداد هوشمند به نام قرارداد هش قفل شده با زمان (HTLC) استفاده می کنند تا مطمئن شوند که هر دو طرف معامله شرایط را برآورده می کنند.

معاوضه اتمی مسئله "همزمانی خواسته ها" را حل نمی کند. این تنها به نفع افرادی است که شخص دیگری را می شناسند که مایل است دقیقاً به طور هم زمان، همان مقدار دقیق توکن را بخرد.

صرافی های غیرمتمرکز (DEX) اپلیکیشن های غیرمتمرکزی هستند که روی یک دفتر توزیع شده اجرا می شوند و به کاربران اجازه می دهند بدون نیاز به موسسه ای جهت تسویه ها حساب ها، توک معامله کنند. معامله مستقیماً توسط دفترها (بصورت درون زنجیره ای) تسویه می شود. آنها معاوضات اتمی را با الگوریتمهای انطباق ترکیب می کنند تا مسئله تلاقی خواسته ها را رفع نمایند.

یک صرافی کاملا غیرمتمرکز از معاوضه اتمی یا روش های مشابه و یک لایه جستجوگر اضافه استفاده می کند که امکان معامله بین دو دارنده توکن تصادفی را که یکدیگر را نمی شناسند، ممکن است در کشورهای مختلف زندگی کنند، و در غیر این صورت امکان دسترسی به هم را نداشته اند فراهم می کند.

[^ 1]: یک آسیب پذیری در یکی از عملکردهای قرارداد هوشمند، طراحی شده برای نشان دادن حقوق اقلیت، مورد سو استفاده قرار گرفت و برای تخلیه 3.6 میلیون اتر از موجودی TheDAO (در آن زمان تقریباً 150 میلیون دلار) استفاده شد.